RİDANİYE SAVAŞI


Alparslan AKÇA


Mercidabık Savaşı’ndan (24 Ağustos 1516) sonra Osmanlı iyice güçlenmiş, Memlükler ise bu ağır yenilgiyle tarih sahnesindeki varlıklarını yitirmeye başlamıştı. Sonraki süreçte Yavuz Sultan Selim, Mısır ve Orta Doğu’daki hâkimiyetini kuvvetlendirmeyle kalmayacak, Osmanlıların büyük cihan hâkimiyeti dönemini de başlatmış olacaktı.


Memlük Sultanı Tomanbay, Yavuz Sultan Selim’in Kahire’ye yürüme ihtimaline karşılık şehrin dışında savunma hattı oluşturmuş, 5000 kişilik bir kuvveti de Osmanlı’ya karşı Gazze’ye göndermişti. Yavuz Sultan Selim’in muhtemel harekâtını önlemek isteyen bu ordu, Hanyunus mevkiinde 4000 kişilik bir kuvvet ile karşılandı ve burada hezimete uğrayarak Kahire’ye dönmek zorunda kaldı. (21 Aralık 1516)


Yavuz Sultan Selim, bunun üzerine Kahire’ye yürümeye kesin karar verdi. Bazı Osmanlı paşaları, Gazze’den Kahire’ye giden yolun tehlikeleri, yaşanabilecek zorluklar ve çöldeki susuzluk gibi ihtimalleri öne sürerek tereddütlerini dile getirse de yağan yağmurlarla birlikte bu endişeler de bitmişti. Harekâtı başlatmak isteyen Sultan, Gazze’ye geldi. (2 Ocak 1517)


8 Ocak 1517’de 6000 askerle Sinan Paşa, Yavuz ise ertesi gün daha büyük bir kuvvetle Gazze’den hareket etti. Bu arada Yavuz, Tomanbay’a bir heyet göndermiş, Osmanlı hâkimiyetini kabul ederse Mısır’ın idaresinin kendisinde kalabileceğini teklif etmişti. Memlükler bu teklifi kabul etmeyip Osmanlı Devleti’nin elçilerini de katletti.


Tomanbay, 20.000 askerle Kahire yakınlarında büyük bir savunma hattı oluşturdu. Siperler kazılıp kumların altına ağır toplar yerleştirildi. Uzunca bir hatta gizlenen bu ağır silahlarla Osmanlı kuvvetlerine sürpriz bir karşılama yapmak, top ateşlerinin yol açtığı kargaşadan sonra süvari saldırısıyla da Osmanlı ordusunu çöl kumlarına gömmek istiyordu.


Esirlerden ve casuslardan aldığı haberlerle bu planları öğrenen Osmanlı, müdafaa hattına saldırmayıp hattın etrafından dolaşacaktı. Mustafa Paşa, Anadolu askeriyle sağ koldan; Küçük Sinan Paşa, Rumeli ordusu ile sol koldan; Yavuz Sultan Selim ise kapıkulu askerleriyle merkezden olmak üzere Osmanlı ordusu 22 Ocak 1517 sabahı harekete geçti. Memlükler, Osmanlı ordusunu topların gizlendiği müdafaa hattına çekmeye çalışsa da Osmanlılar saflarını bozmadı.


Ridaniye’de saatlerce süren savaşın sonunda Memlükler tamamen dağıtıldı. Tomanbay, çaresizce Kahire’ye çekildi. Yanındaki 7000 kişilik kuvvetle direnişini buradan sürdürdü ve Kahire’ye giren orduyla üç gün daha mücadele etti. Tomanbay, Osmanlı askerlerinin baskısı karşısında daha fazla dayanamayıp şehirden kaçınca Kahire’de tamamen Osmanlı hâkimiyeti sağlanmış oldu.Asayiş sağlandıktan sonra da Yavuz Sultan Selim, Kahire’ye girdi. (15 Şubat 1517)


Ridaniye Savaşı sonucunda Osmanlı Devleti, Mısır’ı tamamen kontrol altına almış, İslam sancaktarlığının temsili olan “halifelik” ünvanını da devralmış oldu. Böylece Yavuz Sultan Selim ve paşalarının askerî dehası sayesinde gelen bu zaferle bölgede hâkimiyeti sağlayan Osmanlı Devleti, İslam dünyasının liderliğini de kazanmış oldu. Ridaniye Meydan Muharebesi, Osmanlı, Türk İslam ve bölge tarihinin dinî, siyasi ve kültürel açıdan önemli bir kırılma noktası olarak tarihteki yerini aldı.