YÜZYILA DAMGA VURAN ÂLİMLER



Mustafa Mirza DEMİR



Allah Resulü (s.a.s.), Mekke’den Medine’ye hicret ettikten sonra inşa etmeyi hedeflediği İslam toplumunun temel dinamiğini eğitim ve irşat olarak belirlemiş; İslam nizamını toplumsal yaşama tatbik ederken en büyük destekçileri de ilim aşkıyla yanıp tutuşan genç arkadaşları olmuştur. Böylece İslam dininin idealize ettiği dinî eğitim seferberliğinin ilk nüveleri de Mescid-i Nebevi merkezli bir yaşamda atılmıştır.

Nebevi eğitim modelinin ilk ve en somut meyvesi, ashab-ı suffe idi. Hz. Peygamber’in dizinin dibinde yetişen bu donanımlı nesil, sadece dinî ilimlerle ve ibadet hayatıyla meşgul olmakla da yetinmedi. Aynı zamanda devlet işlerinde ve askerî vazifelerde de sorumluluk alacak yetkinliğe ulaşan bir ekip ruhu meydana getirdi. Böylelikle sağlam bir eğitim ve irşat ordusunu tanzim eden Allah Resulü, bu ehil kadroyu İslam’ı tebliğ etmek ve idari işleri yürütmek üzere görevlendirerek dinî ve toplumsal hayatı da inşa etti.

Peygamber Efendimizin (s.a.s.) vefatından sonra da İslam sancağını taşımaya devam eden bu nesil, topraklar fethedip bu beldeleri İslam yurdu hâline getiren fatihler olarak kalmadı. Onlar aynı zamanda birer İslam âlimi ve rehberdiler: Gönülleri ve zihinleri fethettiler. Sonraki asırlarda bu ilim ve fetih sancağını, gayretli âlimler devraldı. Onlar da yüzyıllar boyunca mukaddes bir görev üstlendiler: Ümmetin dertlerine çare olmak, dünyaya vahyin ve sünnetin bildirdiği hakikati haykırmak.

Ümmetin yolunu aydınlatan bu ilim insanlarını anlatmak ve onların miras bıraktığı mesajı günümüze taşımak için Prof. Dr. Enbiya Yıldırım’ın kaleme aldığı Yüzyıla Damga Vuran Âlimler adlı çalışma, Diyanet İşleri Başkanlığı yayınları arasında yerini aldı. İlmî sahadaki gayretleri ve bereketli çalışmalarıyla maruf Yıldırım, 2023-2024 yılları arasında Diyanet Aylık Dergi’de “Çağın Âlimleri” adlı köşede düzenli olarak son yüzyılın öncü âlimlerini, örnek hayatlarını, dinî ve sosyal mücadelelerini ve eserlerini anlatmıştı. Bu eser o köşede yayımlanan yazıların, daha derinlikli ve hacimli olarak derlenip bir araya getirilmesinden müteşekkildir. Çalışmada, bu makalelerin yeniden gözden geçirilerek bazılarına ilaveler, düzenlemeler ve ayrıntılı anlatımlar eklenmiş hâlleri yer alıyor.

İslam tarihini ve günümüz Müslüman dünyasını etkileyen 25 âlimin yer aldığı eserde; Muhammed İkbal’den Hasan el-Benna’ya, Seyyid Kutub’tan Musa Carullah’a, Muhammed Tanci’den Mevdudi’ye, Muhammed Esed’den Abdulfettah Ebu Gudde’ye, Ebu’l-Hasan en-Nedvi’den Zeynep Gazzali’ye, Muhammed Hamidullah’tan Yusuf Karadâvî’ye, Şuayb Arnavut’tan Bilge Lider Aliya İzzetbegoviç’e kadar son yüzyılda yaşamış İslam âlimlerinin hayatları, eserleri ve ümmetin vicdanına emanet ettiği mesajları okurunu bekliyor.

Ümmet-i Muhammed’in ilmî yolculuğuna refakat eden son dönem İslam âlimlerini konu edinen bu biyografik eseri okurlarımıza takdim eder, herkese bereketli okumalar dilerim.