SU DÜNYASI


Muhammed Kâmil YAYKAN

Ronnagram. Yani 10 üzeri 24 grama denk gelen ağırlık birimi. Başka bir ifade ile 1.000.000.000.000.000.000.000.000 gram. Çok büyük değil mi? İşte Dünya’mız bunun 6 katı ağırlığında. Yani 6 ronnogram. Bu ağırlığın çok ama çok büyük bir bölümünü de tabii ki sular meydana getiriyor. Bu ayki konumuz Dünya’nın suları. Karanlık ve derin okyanuslara yelken açacağız. Hazırsanız başlıyoruz?


BİLİYOR MUSUNUZ?
• Ta ilkokulda öğretilmişti bu bilgi: Dünya beş farklı katmandan oluşur. Çekirdek, ateş küre, hava küre, taş küre ve su küre. Su küre dünya zemininin yüzde 75’ini kapsar. Bunun ise büyü bölümünü okyanuslar teşkil eder.
• Peki bu %75 neyi ifade eder? Açıklayalım. Yaklaşık olarak orta boy bir yemek masası kadar yani yüzer santim eninde, boyunda ve derinliğinde bir kap düşünün. Bu kabı tamamen su ile doldurduğumuzda bir metreküp su elde ederiz. Ki evlerimizde kullandığımız suların faturalandırılması da aslında bu hesaba dayanır.
• Şimdi sıkı durun. Dünya üzerinde yaklaşık 333 milyon kilometreküp su olduğu tahmin ediliyor. Yani uzunluğu, genişliği ve derinliği bir kilometre olan bir kabı üç yüz otuz milyon kez dolduracak kadar su.


SU ALTINDA NE VAR?
• Şimdi asıl sorumuzun cevabına geldik. Dünya’nın büyük oranını kaplayan suyu ne kadar biliyoruz? Ya da ne kadarını öğrenebildik henüz? Tamamı, yarısı, üçte biri…? Maalesef. Yapılan araştırmalar okyanus tabanlarının şimdiye kadar sadece %20’sinin haritalandırılabildiğini söylüyor bizlere. Yani suyun altını tam olarak bilemiyoruz bugünlerde bile.
• Bunun başlıca sebeplerinden biri suyun ışık geçirgenliği. Su her ne kadar saydam gibi görünse de ışık ancak belli bir derinliğe kadar ilerleyebiliyor. 200, en fazla 300 metreye kadar inebilen ışık suyun ancak kısıtlı bir bölgesini aydınlatabiliyor. Gerisi ise karanlık.
• Bu karanlık bölgeye ise “abisal alan”deniyor. Abisal alan dünyamızın içinde bambaşka bir dünya âdeta. Henüz nevini bilemediğimiz balıklar, kendinden ışıklı yani biyolüminesans canlılar ve daha neler neler. Abisal bölgeyi bir başka yazıda daha ayrıntılı inceleyeceğimizi söyleyelim ve sudaki yolcuğumuza devam edelim.


SU DEMİŞKEN…
• O kadar sudan bahsettik. Hâliyle susadık. Haydi o zaman bir bardak su içelim. Her gün de belli bir miktar su içmeyi sakın ihmal etmeyelim. Peki ne kadar içeceğiz? Hesabı basit. Vücut ağırlığınızı otuza bölün, çıkan sayı kadar su için. 60 kg için 2 litre, 75 kg için 2 buçuk.
• Son sorumuzu da bu noktada soralım? Her su içilir mi? Cevap basit aslında. Hayır. Az önce hesabını yaptığımız o 333 milyon km3 suyun yüzde 2,5’lik kısmı tatlı sudur. Bitmedi. Bu tatlı suyun da tamamını içemiyoruz maalesef. İçilebilir su oranı tüm dünyadaki suyun sadece %0,25’ini teşkil ediyor. Bu çok ama çok az bir miktar. Şöyle örneklendirip bu ayki yazımızı bitirelim. Dünya’daki bütün suyu 4 litrelik bir şişeye dolduralım. Bu suyun içilebilir olanı sadece bir, evet rakam ile 1 çorba kaşığı suya tekabül ediyor.
• Suyumuza sahip çıkalım, onu israf etmeyelim, gereksiz su tüketiminden kaçınalım… Dünya bizim biricik evimiz.