SARSICI
HABER TRAVMASI
Fazilet SEYİTOĞLU
Uzman Klinik Psikolog
Çocuklarımızı ne yazık ki olumsuz olaylardan, sıkıntılardan her zaman koruyamayız. Bu durum bazen çocuklarımızın yakınlarını kaybettiklerinde hissettikleri acı veya yakın çevresinde gerçekleşen rahatsız edici olaylardaki şiddetli korku olabilir.
Başımıza bir felaket geldiğinde ebeveyn olarak kendi yas ve üzüntü hislerimizi anlamlandırmak, aynısını yapması için çocuğumuza yardım etmek durumunda kalırız. Keşke çocuklarımızı, arkadaşlarını ya da anne babalarını kaybettiklerinde acıdan ve özellikle eve yakın gerçekleşen rahatsız edici olay sonrasında şiddetli korkudan nasıl koruyabileceğimizi söyleyebilseydim. Bunu yapamam ama rahatsız edici olaylar sürecinde çocuklara en sağlıklı yolla nasıl yardım edeceğiniz hakkında öğrendiklerimi paylaşabilirim.
Bir ebeveyn olarak çocuklarınızı yastan koruyamazsınız ama onların hislerini ifade etmelerine yardım edebilir, onları teselli edebilir ve daha güvende hissetmelerine yardımcı olabilirsiniz. Çocukların duygularını ifade etmelerine izin vererek ve bunu cesaretlendirerek ileride işe yarayacak sağlıklı başa çıkma yetenekleri geliştirmelerine ve zorlukların üstesinden gelebilmeleri için güven inşa etmelerine yardımcı olabilirsiniz.
Haberi siz verin.
Üzücü bir olay olduğunda, benim ilk ve en önemli önerim, çocuğunuza neler olduğunu söylemeyi ertelememenizdir. Söyleyenin siz olması çocuk için çok daha iyidir. Onun bunu bir başka çocuktan, televizyondaki haber bülteninden ya da sosyal medyadan duymasını istemezsiniz. Ne kadar acı olursa olsun gerçekleri ortaya koyabilmek ve duygusal ortamı belirleyebilmek sizin elinizde.
Önce çocuğunuzu dinleyin, ipuçlarını ondan alın.
Ondan, nasıl hissettiği ve olay hakkında bildiği her şeyi size söyleyebilmesini isteyin. Ona sorular sorabileceği bol fırsatlar verin. Üzücü detaylar hakkında soruları cevaplamaya (hızlı cevaplar değil) hazırlıklı olun. Çocuğunuzun üzücü detaylara girmeyerek korkutucu hayaller kurmasını engellemeniz gerekir.
Sakin olun.
Üzgünseniz, bunu çocuğunuzun bilmesine izin vermek sorun değildir ama eğer çocuğunuzla travmatik deneyim hakkında çok duygusal bir şekilde konuşacaksanız bu durumda muhtemelen sizin duygularınızı özümseyecektir. Diğer yandan sakin kalırsanız muhtemelen neyin önemli olduğunu kavrar. Trajik olaylar hayatınızı son derece altüst edebilir ancak kötü deneyimlerden tecrübe edinir ve birlikte güçlü olmaya çalışabilirsiniz.
Güven verici olun.
Ölüm hakkında konuşmak her zaman zordur. Trajik bir kaza ya da bir şiddet olayı yaşandığında ise böyle bir olayın ne kadar olağan dışı olduğunu ve bir daha onların başına böyle bir şey gelmemesi için bütün önlemlerin alındığı konusunda güven verici olmanız önemlidir. Yaşanan trajik olayın sebeplerinin belirlenmesi ve bir daha tekrarlanmaması için dikkatlice araştırıldığı konusunda da teminat verebilirsiniz. Negatif deneyimlerden dersler çıkardığınızı bilmek çocuklar için güven inşa edicidir.
Çocuklarınızın duygularını ifade etmelerine yardım edin.
Sohbetiniz esnasında çocuğunuza kaybettiklerini hatırlayabilmesi için yollar önerebilirsiniz; resimler çizmek ya da birlikte yaptığınız şeyler hakkında hikâyeler anlatmak gibi. Camiye gitmek ve birlikte dua etmek yararlı olabilir.
Çocuğunuzun gelişim düzeyine uygun davranın.
Bunaltıcı olabileceği için çok fazla bilgi vermeyin. Bunun yerine çocuklarınızın sorularına cevap verin. Dürüstçe ve açıkça cevaplar vermek için elinizden geleni yapın. Her şeyi cevaplayamazsanız da bu sorun değil, önemli olan onun yanında olmanız. Böyle zor konuşmalar bir seferde bitmez, onun bu deneyimi kabullenmeye ihtiyacı olduğu sürece konuya geri dönmeniz gerekebilir.
Yanında olun.
Eğer çocuğunuz üzgünse, birlikte sadece zaman geçirmek bile ona daha güvende olduğunu hissettirebilir. Çocuklar rutinlerde büyük rahatlık bulurlar ve bir aile olarak sadece sıradan şeyleri yapmak bile etkili iyileşme türü olabilir.
Sınırlamaya çalışın.
Çocuğunuzun üzücü haberlere ve korkutucu görüntülere maruz kalmasını sınırlamaya çalışın.
Kaybedilen o kişileri anın ve ihtiyaç sahiplerine birlikte yardım edin.
Resimler çizmenin, bir ağaç dikmenin, hikâyeler paylaşmanın ya da balonlar salmanın hepsi çocuklara bir sonlanış sağlamaya yardım etmenin iyi, pozitif yollarıdır. Çocuğunuza, o kişinin diğerlerinin kalplerinde ve zihinlerinde yaşamaya devam ettiği konusunda güven vermek önemlidir. İhtiyaç içindekilere yardım etmek için bir şeyler yapmak çok terapötik olabilir. Çocukların sadece kendilerini iyi hissetmelerine yardım etmekle kalmaz, aynı zamanda yasa karşı çok sağlıklı bir tepki vermelerini sağlar. Çocuğunuza iyilik yaparak travma ile başa çıkabileceğini ve yola, hayata devam edebileceğini gösterin. Buna travma sonrası büyüme deniliyor.