PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK
VE ÇOCUKLARDA
ÖZ GÜVEN GELİŞİMİ
Hatice TOPKARAOĞLU
Klinik Psikolog

Bir sporcunun fiziksel kaslarını geliştirmek için düzenli antrenman yapması, sağlıklı ve dengeli beslenmesi gerektiği gibi, çocukların ruhsal, davranışsal ve duygusal kaslarını geliştirmek de benzer bir özen ve gayret gerektirir. Çocukların bu yönlerini geliştirmek, onların topluma sağlıklı bireyler olarak katılmasını sağlar. "Bir çocuğu yetiştirmek için bir köy gerekir" sözü, çocuk yetiştirmenin toplumsal bir çaba olduğunu hatırlatır. Bu çabanın sonucu, sadece çocuğun ailesini değil, tüm toplumu etkiler.

Çocuklarımızı yetiştirirken onların ruhsal, davranışsal ve duygusal kaslarını hangi yönde güçlendirmek istiyorsak ebeveynler, eğitmenler, uzmanlar ve yetişkinler olarak bu kaslara yatırım yapmamız gerekir. Ülkemizde ve dünyada meydana gelen olaylar, sadece belli bir alanı değil, genel olarak toplumun huzur ve mutluluğunu etkiler. Bu nedenle, ahlaki değerlere sahip, empatik, başarılı ve psikolojik olarak sağlam çocuklar yetiştirmek, daha güçlü ve umut dolu yarınlar için elzemdir.

Çocuk yetiştirme sürecinde, ebeveynlerin öncelikle kendi değerlerine sahip olmaları gerekir. Bir birey, sahip olmadığı değerleri başkasına aktaramaz. Eğer ebeveynler, ahlaki değerlere önem vermiyorsa çocuklarına bu değerleri aşılamaları zor olacaktır. Bu nedenle, ebeveynlerin kendilerine “Ben çocuğuma bu değeri vermek istiyorken kendim bu değere sahip miyim?" diye sorması önemlidir.

Kendini bilen ve potansiyelinin farkında olan yetişkinler, çevresi tarafından desteklenmiş ve onaylanmış bireylerdir. Ancak, çocukluk döneminde duygusal ihtiyaçları yeterince karşılanmayan, olumsuz davranışları sınırlandırılmayan ve her istediği yapılan çocuklar, başkalarının duygularını önemsememe eğilimi göstererek sağlıksız bir özgüven geliştirebilirler.Bu tür bireyler, yetişkinlikte narsisizm olarak adlandırılan durumlar sergileyebilirler. Narsisizm, kişinin kendini yetersiz, değersiz hissetmesi ve bu duyguları bastırmaya çalışmasıyla karakterizedir. Bu kişiler, sosyal becerileri yetersiz, toplumsal ilişkilerde sorunlu ve öz eleştiri yapamayan bireylerdir.

Ebeveynler, çocuklarının duygusal, düşünsel ve davranışsal gelişimlerini desteklemekle yükümlüdürler. Öz güven, kişisel benlik ve saygı duygularını geliştirirken empati kurma, sosyal ilişkileri düzenleme ve ahlaki normlara uygun davranışlar sergileme yeteneğini de beraberinde getirir.

Çocuk yetiştirmek, tüm toplumu ilgilendiren ve desteklenmesi gereken bir yatırımdır. İyi yetiştirilen bir çocuk, toplum için büyük bir değerdir.

Öz Güvenli Çocuklar Yetiştirmek İçin Öneriler

Kendinizi Keşfedin: Kendi potansiyelinizi ve değerlerinizi anlamak, çocuğunuza nasıl bir yol göstereceğinizi de belirler. Kendilik algısı sağlam ve öz güveni yüksek ebeveynler, öz güvenli çocuklar yetiştirme konusunda daha başarılı olurlar.

Eleştirel Dilden Kaçının: Ebeveynler olarak kullandığınız dil, çocuğunuzun kendisini ve dünyayı algılama şeklini büyük ölçüde etkiler. Sürekli eleştirilen çocuklar, kendilerini yetersiz hissedebilir ve motivasyon eksikliği yaşayabilir. Bunun yerine, onları destekleyici ve yapıcı bir dil kullanarak güçlendirin.

Övün ve Gerçekçi Destek Verin:

Çocuğunuzun mevcut başarılarını övmek, onlara kendilerini değerli hissettirir. Aynı zamanda, gelişmeleri gereken alanlarda da onlara rehberlik edin. Örneğin, matematikte başarılı olan bir çocuk resim yapmaya da ilgi duyuyorsa bu alanda da gelişimini destekleyin.

Çocuğunuza Kulak Verin: Çocuğunuzun düşüncelerine ve duygularına değer verin. Bazen önemsiz gibi görünen şeyler, onlar için çok önemli olabilir. İyi bir dinleyici olmak, çocuğunuzun zor zamanlarında size güvenmesini sağlar.

Sorumluluklar Verin: Yaşına uygun sorumluluklar vermek, çocukların kendine güvenini ve sosyal becerilerini artırır. Basit ev işleri veya kişisel sorumluluklar, onların bağımsızlık duygusunu geliştirir.

Kıyaslamadan Kaçının: Her çocuk benzersizdir ve kendi başarılarıyla değerlendirilmelidir. Çocuklarınızı başkalarıyla kıyaslamak, onların öz güvenini zedeleyebilir ve rekabetçi bir ortam yaratır. Onların kendi güçlü yönlerini keşfetmelerine yardımcı olun.

Bu öneriler, ebeveynler olarak çocuklarınıza sağlam bir temel sunmanıza ve onların kendilerini güvende, değerli ve yetenekli hissetmelerini sağlamanıza yardımcı olacaktır. Ebeveynlik, sadece çocukları yetiştirmek değil, aynı zamanda onları topluma faydalı, mutlu ve başarılı bireyler olarak hazırlamak anlamına gelir.