NECİP KARAKAYA

İLE SÖYLEŞİ

Söyleşi: Mahir KILINÇ

“Kültür ve sanatın her zaman gündemde olduğu bir evde dünyaya geldim. Zamanın önemli kültür ve sanat adamlarının ve mütefekkirlerinin isimlerini duyarak büyüdüm.” diyorsunuz. Böylesi şiir, sohbet ve musiki meşklerinin yapıldığı bir evde büyümenin sanatçı kişiliğinizin oluşmasına katkılarından bahsedebilir misiniz?

Evvela, insanın yaşadığı ortamla lisanını, gönlünü ve duygularını şekillendiren bir varlık olduğunu ifade etmek isterim. Şüphesiz benim için de böyle oldu ve duyuşumla, hissedişimle ve görüşümle ruhumun nasıl şekillendiğine şahitlik ettim. İçine doğduğum ev ve o evin eşsiz ortamı sayesinde musikiden resim sanatına, edebiyattan sahne sanatlarına varana kadar entelektüel hayatın duygu dünyasına küçük yaşlarda dâhil oldum, hamdolsun. Bu da elbette sanatsal bakışla eser ortaya koymaya gayret ettiğim farklı birçok alanda hizmet etmeme vesile oldu.

Rahmetli babam İsmail Karakaya, zamanının entelektüel şahsiyetlerinden biriydi. Bir âlim ve din görevlisi olmasının yanı sıra çok değerli bir mutasavvıftı. Hazreti Mevlana misali pergelinin bir ayağını İslam dini üzere sabit kılıp diğer ayağıyla olabildiğince geniş bir daire üzerinde insanın tekâmülü için faideli ne varsa hepsini özümsemeye, anlamaya, aktarmaya gayret ederdi. Biz de bu vesileyle toplumun kültürel ve sanatsal alanlarda tekâmülü için hizmet eden çok önemli şahsiyetleri tanıma imkânı bulduk.

Bir filozofun hayatla alakalı çok harika bir sözünü işitmiştim, şöyle diyordu: “Hayat, ölümü hak etmek için geçirilen süreye denir.” Ben etrafımda, nihayetinde kavuşulacak sevgili için, düğün günü için ve ilahi vuslat için gayret eden insanlar gördüm. Bu sebeple kendini geliştiren, kendilerini ve hayatlarını daha anlamlı hâle getirmek için gayret eden insanlardı onlar. Onlarla beraber olmak, onlar gibi olmak gayretiyle geçti hayatım.

Tasavvuf musikisiyle uzun süredir iştigal eden biri olarak sizce tasavvuf musikisi Türk müziği içerisinde nasıl bir yerde duruyor ve bu yeri sizde özel kılan sebepler nelerdir?

Tasavvufun gönle hitap eden nahif yapısı, mutasavvıfların sözleri ve yaşantıları musikişinasların gönül dünyalarında harmanlanan nağmelerle birleşince elbette insanın huzur ikliminde tekâmülü için büyük bir destekçi hâline geliyor. Bir tarafta yaşananın anlatıldığı dizeler, diğer tarafta ise yaşanandan etkilenerek gönülde ilham ile hayat bulan nağmeler… Doğrusu tasavvuf ve tasavvuf musikisi, ifade ettiğimiz bu hissiyatla Türk müziği içinde muhteşem bir yerde duruyor.

Aslına bakarsanız genel olarak Türk müziği kavramı mutlaka yerli yerince kullanılması gereken ve hakikaten kapsam alanı çok geniş bir kavram. Bu geniş alan içinde tasavvuf, taşıdığı anlam itibarıyla birçok eserde (şarkılarda, türkülerde, ilahilerde) yerini almış durumda. Kendi musiki yolculuğumun bütün hassasiyeti, bana manevi tekâmül için yol gösteren bu eserler olmuştur.

Tasavvuf müziği, dinleyicinin kalbinde ve iç dünyasında nasıl bir dönüşüm meydana getirir?

İnsan zamanı evveliyle, şimdisiyle ve ahiriyle yaşar. Özledikleriyle ve istekleriyle tanımlanır. Vakit geçirdikleriyle tarif edilir. Söyledikleri ve yaptıklarıyla tartılır. İnsan, gönül dünyasında iman dairesinde gelişen duygularla daha huzurlu bir yolculuğa çıkmaya müsait ulvi bir varlıktır. Her zaman geldiği yerin neşesini arayarak zaman geçirir dünyada. Bu yolculukta ona fıtratı hatırlatan her ne var ise ona sımsıkı sarılır, bağlanır. İnsana fıtratı hatırlatan, insanda fıtri melekeleri açığa çıkaran, insanın ruh dünyasına şifa reçetesini sunan çok önemli bir lütuftur musiki. Özellikle tasavvuf musikisi, beslendiği kaynaklar itibarıyla insanın ruhuna şifa, derdine derman ve fıtrata yakınlaşmasına yardımcı olan bir formdur.

Musiki aynı zamanda ilimdir, hikmettir. İlim ve hikmet ise bir hadis-i şerifte “yitik mal” olarak tarif edilmiş ve “nerede bulduysa alır” ifadesiyle ehemmiyeti ifade edilmiştir. İlim ve hikmet aynı zamanda ilaçtır, şifadır.

Tasavvuf musikisi sanatçılığı, bestekârlık ve sunuculuğunuza ek olarak oyunculuk sizin için nasıl bir deneyim oldu? Bu farklı meziyetlerin birbirlerine etkileri ne şekilde oluyor?

Evvela şunu ifade etmek isterim: Bir müzisyen, iyi bir oyuncu; bir oyuncu ise aynı zamanda iyi bir müzisyen olmalı. Yıllardır sahnelerde, gerek kendime gerekse başkalarına ait birçok eser seslendirdim. Okuduğum bütün eserleri yaşayarak okumaya gayret ettim. Duygularımı, eserin duygularıyla birleştirmeye çalıştım. Başarılı olduğum nispette dinleyenlerim okuduğum eserlerden etkilendiler.

Oyunculuğa profesyonel olarak ilk adım attığım an aslında ne kadar önemli bir birikime sahip olduğumu gördüm. Çünkü o kadar farklı duygularla hemhâl olmuştum ki o ana değin. Sahnede, televizyon programlarımda ve diğer sanatsal faaliyetlerimi gerçekleştirdiğim zeminlerde, eserlerin bana yaşattığı duygular o kadar berrak, gerçek ve etkileyiciydi ki. Bütün bu duyguları harmanlamak, zamanla ortaya çıkarmak ve oyunculuğu destekleyecek şekilde duyguları şekillendirmek oyunculuk hayatıma epeyce katkı sağladı.

Sanat çevreleri içinde geçen yaşamınızda elbette pek çok unutamadığınız an ve tanışlıklarınız olmuştur. Tabiri caizse yüreğinizi titreten bir anınızı ya da hayatınıza dokunan bir tanışlığınızı bizimle paylaşabilir misiniz?

Gerek musiki gerekse oyunculuk hayatımda hiç unutamayacağım o kadar çok anı biriktirdim ki. Elbette aynı zamanda dostluklar da oluştu. Dünyanın dört bir tarafından bizleri takip edenler, okuduğumuz eserleri dinleyerek beğenilerini paylaşanlar bir tarafa, dizi ve filmlerde oynadığımız karakterlerle bizleri gönüllerine alanlar, bestelerimizden etkilenerek hayatlarını müspet anlamda değiştirenler ve daha niceleri… Bütün bunlar aynı zamanda büyük bir sorumluluk yüklüyor: Bizlere iltifat edenlerin gözünde daima marifet ortaya koyan bir sanatçı olma sorumluluğu.

Hiç unutamadığım bir anımı sizlerle paylaşmak isterim: Bundan yaklaşık bir yıl kadar önce Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Erbaş Hoca’mızı ziyarete gittiğimizde makamında yurt dışından gelen misafirleri varken bizleri kabul ettiler. Ben makama en son girdim. Girer girmez yabancı olduğunu tahmin ettiğim misafirlerden biri ayağa fırladı; “İsmail Hakkı, İsmail Hakkı, kahramanım, kahramanım!” diye sevinç ve heyecanla seslendi. O sırada Sayın Başkan ve diğer misafirler tebessüm etti. Sayın Başkan, bizim de misafirlerine eşlik etmemizi istedi ve misafirleriyle tanıştırdı bizleri. O yabancı beyefendi Diyanet İşleri Başkanlığının ve Diyanet Vakfının mazlum ve mağdur coğrafyada ne denli önemli yardım faaliyetlerini yürüttüğünü öğrenip Pakistan’dan kalkıp ziyarete gelmiş. Beni İsmail Hakkı Efendi karakteriyle oynadığım diziden takip ediyor ve çok beğeniyormuş. O esnada karşısında görünce heyecanını ve sevincini belli etmek istemiş. Sonrasında takip eden günün ilk saatlerinde İdlib’e doğru yola çıktık ve yardım faaliyetlerine beraberce katıldık. Böyle daha nice anı ve dostluklar biriktirmek nasip oldu hamdolsun.

Her ne kadar sanatın farklı alanlarıyla ilgilenmiş olsanız da hiç vazgeçemeyeceğiniz tasavvuf musikisine toplum olarak neden önem vermeliyiz ve o musikiyle neleri bulmalıyız?

Tasavvuf, hayat pınarı; musiki ise o pınardan su içtiğimiz altın tastır. Millet olarak İslam’ın eşsiz temelleri üzerinde yükselen tasavvuf ve tasavvuf musikisine çok büyük bir önem atfetmişiz. Bu, geleneğimize ve genlerimize işlemiş durumda. Baktığınızda ülkemizde en çok rastladığımız isimlerden biridir Yunus ve Emre isimleri. Daha nice güzel gönüllü Hak dostlarını hayatımızda çok önemli yerlere koymuşuz. Millet olarak eşsiz bir yapıya sahibiz elhamdülillah. Geçmişimize sıkı sıkıya bağlıyız. Değerlerimiz etrafında kenetlenmişiz. Bizi biz yapan değerlerin kıymetini çok iyi biliyoruz.

Her biri bir ayet-i kerime meali ve tefsiri, bir hadis-i şerif şerhi mesabesinde olan nutk-u şerifleri, güfteleri, şiirleri, sözleri, kelam-ı kibarları, musikinin farklı formlarıyla birleştirerek ifade eden bir süreci yaşamışız ve yaşamaya devam ediyoruz. Bütün bu hissiyatla milletimizin her ferdinin manevi değerlerine bağlılığını kuvvetlendirecek tasavvuf musikisine bağlılığımızı güçlendirmekle mükellefiz. Bu, bizi biz yapacak, bizi diri tutacak çok kıymetli bir haslettir.

Tasavvufun özünden asla sapmadan, musikinin ilim ve hikmet oluşunu hiçbir zaman unutmadan hem tasavvufa hem de tasavvuf musikisine sımsıkı sarılmalıyız. Çünkü bu bizim için manevi bir ganimettir.

Öz Geçmiş

Necip Karakaya, 1976’da Kayseri’de dünyaya geldi. Kayseri Medresesi müderrislerinden İsmail Efendi’nin torunu, İsmail Karakaya Hoca’nın oğludur. Rahmetli babası İsmail Karakaya’nın tayini vesilesiyle daha altı aylıkken Ankara’ya geldi. İlkokulu okuduktan sonra şimdiki ismi Tevfik İleri İHL olan Ankara Merkez İmam Hatip Lisesinden mezun oldu. Daha sonra ilahiyat ve konservatuar eğitimlerine devam etti. Kültür sanatla iç içe bir çocukluk ve gençlik dönemi yaşadı. Ses sanatçısı olarak Türkiye’nin neredeyse her şehrinde ve birçok ülkede ülkemizi temsilen konserler verdi. Birçok dizi ve filmde yer aldı. TRT1 ekranlarında yayınlanan Payitaht Abdülhamid dizisindeki İsmail Hakkı Efendi rolüyle tanınmış olan sanatçı; müzehhibe ve minyatür sanatçısı Emine Hanım ile evli ve dört çocuk babasıdır.