MİZAH
Özlem METİN
Gülmeye neden ihtiyaç duyuyoruz? İnsanın dünyaya gelirken yüklendiği ağır yük, ölümlü olduğunu bilerek yaşamak zorunda olması, hayatın ona getirdiği beklenmedik durumlar ancak mizahın olduğu bir dünyada çekilebilir. Gerçeğin kısa bir an bile olsa hükmünü yitirdiği veya en azından farklı gösterilerek katlanılır kılındığı durumlara ihtiyaç duyarız. İsteriz ki bizim baş edemediğimiz dünyayı alaya alan, çarpıklıkları ortaya koyan, zalime zalimliğini anlatan, insana mükemmel olmadığını, kusurlarla dolu olduğunu hatırlatan birileri çıksın. Mizahın rolü burada başlıyor. Gündelik yaşamımızda bize sıkıntı veren durumları, hayatın acı gelen taraflarını, bizi üzen, yoran, inciten olayları farklı bir bakışla ele alarak gülümseten bir pencere açabilir mizah bizlere. Mizahçıları besleyen ana damar, sanıldığının aksine komik olaylardan çok insanın yaşadığı zor durumlardır. “Mizahın gizli kaynağı sevinç değil kederdir” diyen Mark Twain’i bu bahiste hatırlamamak mümkün mü?
Yalnız olmadığını, başkalarının da kusurlarının olduğunu, herkesin eleştiriden nasibini alabileceğini gören insanın hayata karşı öfke ve endişesi azalır. Mizah bu anlamda pozitif yöne çeker insanları. Bireysel rahatlamanın yanı sıra toplumsal olarak baktığımızda aynı şeylere gülen insanların birbirleriyle farkında olmadan kaynaştığını görürüz. Mizah insanları eşitler, farklı statülerdeki insanlar aynı şeye gülebilir. Bir tür direniş metodu da olabilir yeri geldiğinde. George Orwell “Her şaka küçük bir devrimdir.” der.
Son on yılda Türkiye’de de mizah anlayışı dijital yayıncılığın gelişmesiyle birlikte hızla değişti. Eskiye oranla daha gösterişsiz, sakin gibi görünen ama içerik olarak sert eleştirilere sahip mizah eserleri görebiliyoruz. Köşeli, abartılı, karikatürize edilmiş karakterlerin oluşturduğu mizah yerine normalin içinde, gerçekle uyuşan, ilk bakışta belirgin komiklik iddiası taşımayan tiplerin mizahı gençler tarafından daha çok benimsenmeye başlandı. Bu eserler dijital ortamlarda hızla yayılarak karşılık buluyor ve geniş kitlelere ulaşabiliyor. Yeni nesle söyleyecek sözü olanların, mizahın değişimlerini görerek imkanlarından faydalanması eskiye göre daha elzem görünüyor.