KÖRLÜK
Alperen ESEN
Akşamın o tuhaf saatleriydi. İnsanların yüzlerinden gün çekilmiş, geriye yalnızca yorgunluk kalmıştı. Otobüs, şehrin içinden değil de sanki insanların tükenen sabrının içinden geçiyordu. Kimse konuşmuyor, herkes kendi dünyasına kapanmış, varmanın sessiz hesabını yapıyordu.
Birkaç duraktır dikkatimi çeken orta yaşlı bir adam vardı. Sesini gereğinden fazla kullanan insanlardandı. Yanındaki genç kadınlara durmadan laf atıyor, sohbet açmaya çalışıyor, her cevapsız gülümsemeyi yeni bir cümleyle dolduruyordu. Karşısındakinin isteyip istemediğini önemsemeyen, yalnızca kendi sesini duymaktan hoşlanan insanlardan biriydi.
Otobüs bir durakta daha durdu. Kapılar açıldı. İçeriye beyaz bastonunun ritmik sesiyle bir görme engelli bindi. O an, etrafta oturan birkaç çift göz aynı anda ona kaydı. Sanki otobüse bir insan değil de sessizliği bozan bir soru girmişti. Adam, bastonunu önünde hafifçe gezdirerek boş bir yer aradı. Birkaç adım attı, sonra durdu. Yanında oturan kadınlardan biri hemen ayağa kalktı. “Buyurun, siz oturun.” dedi. Kadının sesi sakindi. İçinde ne gösteriş vardı ne de başkalarının görmesini bekleyen bir iyilik duygusu. Sadece yapılması gerekeni yapmıştı. Görme engelli adam başını kadının sesine doğru çevirdi. “Teşekkür ederim.” dedi ve kadın yerine geçti. Bastonunu dizlerinin yanına bıraktı. Belki annesinden öyle görmüştü belki babası öğretmişti belki de içinde hâlâ kirlenmemiş bir yer vardı. Tam o sırada arka taraftan o tanıdık ses duyuldu. “Boş ver kızım. Bunların çoğu rol yapıyor.” Kadının cümlesi daha havada asılıyken otobüsün içinden birkaç kişinin gülümsediğini gördüm. Bir an herkes birbirine baktı. Ne kadar kolay söylüyorduk bazı şeyleri... Bir insanın onurunu, yıllarca taşımak zorunda kaldığı yükü, birkaç kelimeyle çöpe atmak ne kadar kolaydı. Genç kadın başını çevirdi. Adam ise hiçbir şey söylemedi. Ne kendini savundu ne de kırıldığını belli etti. Bastonunu biraz daha sıkı kavradı. İşte beni asıl yaralayan buydu. Çünkü insan bazen kendisine söylenen en ağır sözlere bile alışabiliyordu. Görme engelli adamın ise hayatı boyunca defalarca aynı cümleyi duymuş olması mümkündü. Belki bu yüzden susmayı öğrenmişti. Çünkü bazı insanlar gerçeği anlatmak için bile önce kendilerine inanılmasını bekler.
O an düşündüm... Bir toplum ne zaman bu kadar yoruldu? Ne zaman merhamet etmeyi önce vicdanımıza değil de şüphelerimize danışmaya başladık? Ne zaman iyilik yapmadan önce “Bunun altında ne var?” diye sormayı öğrendik? Elbette merhameti istismar edenler de var. İnsanları kandıranlar, iyi niyeti kullananlar, başkasının duygusunu kendi çıkarına çevirenler... Ama birkaç kötü örnek yüzünden bütün iyilikleri cezalandırmaya başladığımız gün, aslında en büyük ödülü kötülüğe vermiyor muyuz?
Otobüs yoluna devam etti. Kim indi, kim oturdu, kim ayakta kaldı, hatırlamıyorum. Ama o adamın söylediği cümle hâlâ kulaklarımdaydı: “Bunların çoğu rol yapıyor.” Çünkü o cümle yalnızca görme engelli bir adam hakkında söylenmiş değildi. Bir toplumun birbirine bakışını anlatıyordu. Hepimize söylenmişti. Bize... Artık güvenmemekten korkmayan, yardım etmekten çekinen, her iyiliğin arkasında bir çıkar arayan bize. Belki de zamanla en büyük kaybımızı böyle yaşadık. İnsanları değil, birbirimize olan inancımızı kaybettik. Birine kapıyı tutmak bile hesap gerektirir oldu. Yolda düşene el uzatmak, “Acaba gerçekten ihtiyacı var mı?” sorusuna takıldı. Bir yaşlıya yer vermek, bir yabancının yükünü taşımak, birinin derdini dinlemek bile şüpheli davranışlara dönüştü. İyilik, saf olduğu için değil saf olduğuna inanmadığımız için değersizleşti.
O akşam eve dönerken düşündüm. Belki de gerçek körlük, gözlerin görmemesi değildi. Gerçek körlük, insanın karşısındaki insanı görmemesiydi. Onun yorgunluğunu, korkusunu, gururunu, kırgınlığını görememekti. Bir insanın yalnızca gözleriyle değil vicdanıyla da bakabileceğini unutmasıydı. Çünkü gözleri gören herkes gerçekten göremiyordu. Bazıları karşısındaki insanın yüzünü görüyor fakat içindeki yarayı fark etmiyordu. Bazıları düşeni görüyor ama elini uzatmıyordu. Bazıları yardım isteyen birini duyuyor ama sesini duymazdan geliyordu. Bazıları ise karanlığı yalnızca gökyüzünde sanıyordu.
Oysa karanlık bazen bir insanın içine çökerdi. Ve bir toplum; merhameti şüpheyle, iyiliği saflıkla, güveni aptallıkla eş tutmaya başladığında sokakların ışıkları ne kadar parlak olursa olsun hiçbir şey gerçekten aydınlık değildi. Çünkü karanlık gökyüzüne değil insanın içine çökmüştü. Belki de o gün otobüste asıl görmeyen kişi, beyaz bastonuyla yolunu arayan adam değildi. Asıl görmeyenler, onun önünden geçerken insanlığın bir parçasını da görmeden geçenlerdi.
Ve ben o akşam şunu anladım; bir insanın gözleri görmeyebilir. Ama kalbi görüyorsa hâlâ umut vardır. Asıl korkulması gereken ise gözleri açık olduğu hâlde hiçbir şeyi göremeyen insanlardır. Çünkü gerçek körlük, karanlıkta kalmak değil aydınlığın içindeyken insanı görememektir.