GÜNEŞ
NE KADAR? BÜYÜK
Muhammed Kâmil YAYKAN
O, geceyi, gündüzü, güneşi, ayı yaratandır.
(Enbiyâ, 21/33))
Her gün ama her gün, dur durak bilmeden doğuyor Güneş. Dünya yaratıldığından bu yana kim bilir kaç kez doğdu ve battı. Doğudan yükseldi ışığı, bizi aydınlattı. Gece olunca Ay’a vurdu şavkı. Yine biz insanları ışıksız bırakmadı.
Yüce Allah’ın biz insanlar için en büyük -fiziksel anlamda da en büyük- ikramlarından birisi, Güneş. Sadece ısı ve ışık kaynağımız da değil. Günler, geceler, mevsimler ve dahi pek çok şeyin müsebbibi olan güneş bizim için çok değerli. Peki, Güneş ne kadar büyük? Bunu hiç düşündük mü? Sorumuzu sorduk, meraklandık. Hazırsanız başlıyoruz.
NE KADAR BÜYÜK?
• Güneş, ortalama olarak Dünya’nın yüzey alanının yaklaşık 1,3 milyon katı büyüklüğündedir.
• Peki nedir 1,3 milyon kat? Dünya’mızı bir üzüm olarak düşünelim. Ağırlığı yaklaşık 2 gram. Boyutları birer santim. Bunun tam 1,3 milyon katı büyüklükte olan Güneş’i de yemek masası olarak hayal edelim. Genişliği 130 santim, uzunluğu ve yerden yüksekliği ise 100 santim.
• İşte bu masaya kıyasla bir üzüm tanesi büyüklüğünde Dünya’mız. Ya da farklı bir deyişle Dünya’dan o kadar büyük çevresinde dönüp durduğumuz Güneş’imiz.
PEKİ, NE KADAR AĞIR?
• Az önceki hesaplama yalnızca boyutlar arasında bir kıyaslama idi. Şimdi sıra geldi Güneş’in ağırlığına.
• Üzümü ve masayı tekrar hatırlayalım. Büyüklükleri de yine aynı şekilde düşünelim. Bir üzümün 2 gram olduğunu biliyoruz. Bunu da elde tutalım.
• Güneş, ağırlık olarak Dünya’nın 330 bin katı. Üzüme 2 gram demiştik. Dolayısıyla masamız 660 kilogram olacaktır.
• Güneş’in gerçek ağırlığı 1989 × 10^30 kg’dır. Yani 1989 sayısının yanına 30 tane sıfır eklenecek kadar ağırdır. Kısacası Güneş, 1.989.100.000.000.000.000.000.000.000.000 kg ağırlığındadır. Güneş o kadar ağırdır ki Güneş Sistemi’nin tüm ağırlığının yaklaşık %99,9’unu tek başına elinde tutar.
BİLİYOR MUSUNUZ?
• Güneş, sadece boyutları ve ağırlığıyla şaşırtmıyor bizleri. Sadece ona has özellikleri de Güneş’i oldukça ilgi çekici kılıyor.
• Güneş bir gaz devidir. Yani Güneş’te gazdan başka bir şey yoktur. Güneş’in %74’ü hidrojen, %24’ü ise helyumdan oluşmaktadır. %2’lik kısım ise diğer elementler arasında pay edilmiştir.
• Güneş ışıkları ortalama 8 dakika 20 saniyede Dünya’ya ulaşır. Işık hızındaki bu seyahat sonucunda Dünya ile Güneş arasındaki mesafe hesaplanabilir. Işık, saniyede yaklaşık olarak 300 bin kilometre yol kateder. Dolayısıyla Güneş’ten çıkan bir foton yaklaşık 150 milyon kilometrelik bir yolculuk sonunda Dünya’ya varır.
• Güneş de tıpkı Dünya gibi bir eksen üzerinde hareket eder. Sabit değildir. Samanyolu Galaksisi üzerindeki yörüngesinde bir saniyede 220 kilometre hızla ilerler.
• Güneş’in kutup ve ekvator çapları arasında sadece 10 kilometrelik bir fark vardır. Bu da Güneş’i galakside gözlemlenen nesneler arasında mükemmel bir küreye en yakın nesne yapar.
• Son olarak Güneş de bir mahluktur ve onun da bir sonu vardır. Şu an 4,5 milyar yaşında olduğu tahmin edilen bu dev ısı ve ışık kaynağının yaklaşık 5 milyar yıllık yakıtı daha var. 5 milyar yıl sonra yakıtı bittiğinde Güneş sönecek ve beyaz cüceye dönüşecek. “Beyaz cüce nedir?" diye soralım ve cevabını gelecek yazımızda aramaya koyulalım…