Öncelikle hepimizin başı sağolsun. Hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet, yaralı olanlara acil şifalar ve sabırlar diliyorum.
16 Ağustos 1999 tarihinde kızımı kucağıma aldıktan yaklaşık 12 saat sonra hafızalardan silinmeyen o büyük 17 Ağustos 1999 depremini yaşadım. Şu an on ilimizi etkileyen Kahramanmaraş merkezli deprem bölgesinde olan tüm anne ve babaların içinde bulundukları durumun ne kadar zor ve acı olduğunu bildiğimi söylemek istiyorum. Çocuk ve ergenlere, ailelere yönelik vereceğim bu tavsiyeler acınızı belki bir nebze hafifletecek ve travmanızı yönetmenizde size yardımcı olacak. Bu sürecin zaman alacağını bilmemiz ve geçen zaman içerisinde hayatımızdaki rutinlere olabildiğince devam etmemiz gerekiyor. Hayatın rutinlerine geri dönerken zorlanacağız ama zor geçen bu günlerde İnşirâh suresini hatırlamamak elde değil. Ayetlerde şöyle buyuruluyor: “Senin göğsünü açıp genişletmedik mi? Belini büken yükünü üzerinden kaldırmadık mı? Senin şanını yükseltmedik mi? Şüphesiz güçlükle beraber bir kolaylık vardır. Gerçekten, güçlükle beraber bir kolaylık vardır.” (İnşirah, 94/5) Rabbimize sığınarak, birlik olarak ve yardımlaşarak bu zorlu günleri daha güçlü geçirebiliriz.
Türkiye bir deprem ülkesi. Bu gerçekliği kabul etmemiz ve depreme her anlamda hazırlıklı olmamız gerekiyor. Alacağımız önlemlerle depremi daha sağlıklı ve paniklemeden atlatabilir, deprem anını ve sonrasını çocuklarımızla birlikte daha sağlıklı bir şekilde geçirebiliriz. Bu yüzden evde mutlaka deprem tatbikatı yapmalı, birlikte “deprem çantası” hazırlamalı ve onu baş ucumuza koymalıyız. Deprem, afetlerden sadece bir tanesi; çocuklarımızın diğer afetlerle ilgili de bilgi sahibi olması için onları yaşadığımız bölgedeki afet eğitim parklarına götürebiliriz. Uygulamalı olarak bu parklarda eğitim almalarını ve bilgi sahibi olmalarını sağlayabiliriz. Böylelikle çocuklarımıza kriz ve stres yönetimini sağlıklı bir şekilde öğretmiş, psikolojik açıdan güçlü ve sağlıklı olmalarını sağlamış oluruz.
Çocuklarımızı ne yazık ki olumsuz olaylardan, afetlerden, sıkıntılardan her zaman koruyamayız fakat yaşanan zorlu süreçleri birlikte aşabiliriz.
Deprem, her yaş grubu için ciddi bir travma oluşturur. Ancak çocuklar, olaya anlam vermekte zorlandıklarından dolayı daha şiddetli olarak etkilenebilmektedirler. Peki deprem sonrasında çocuklarda hangi davranışlar gözlemlenir?
• Yalnız kalmak istememe, aşırı korku, endişe, sinirlilik,
• Uyku düzensizliği, uykuya dalmakta güçlük, kâbus görme,
• İştah kaybı, yaşından daha küçük davranışlar gösterme,
• Anne babaya bağımlılıkta artış,
• Olayı tekrar yaşıyormuş gibi hissetme,
• Okula gitmek istememe, yalnız uyumak istememe,
• Parmak emme, tırnak yeme
Bu gibi davranışların yaşanmaması için öncelikle çocuklarımıza güvende olduğu hissini vermemiz gerekmektedir. Peki neler yapabiliriz?
• Çocuğunuza sık sık sarılın.
• Uyumadan önce yanına gidip başını okşayın. Yanında olduğunuzu ona hissettirin.
• Yalnız yatmak istemediğinde anlayışlı olun ancak bunun geçici bir durum olduğunu, bir süre sonra kendi yatağına dönmesi gerektiğini belirtin.
• Duygularını ifade etmesine fırsat verin (boyama yapma, oyun hamuru ile oynama vb.), bildiği her şeyi size söylemesini isteyin. Ona sorular sorabileceği bol fırsatlar verin. Üzücü detaylar hakkında soruları cevaplamaya hazırlıklı olun.
• Dikkatleri çabuk dağılabileceğinden fazla çalışmaları için ısrar etmeyin.
• Basit görevler verip ufak sorumluluklar almalarına fırsat tanıyın.
• Aile ve arkadaşlarıyla olan iletişiminde ona yardımcı olun.
• Sosyalleşmesi ve hayatın içinde tekrardan yer alabilmesi için çeşitli etkinliklere katılmasını sağlayın.
• Birlikte sadece zaman geçirmek bile ona daha güvende hissettirebilir. Çocuklar rutinlerde büyük rahatlık bulurlar ve sadece sıradan şeyleri yapmak bile en etkili iyileşme türü olabilir. Resimler çizmek, ağaç dikmek, ihtiyaç duyanlara yardım etmek çocuklarınızı rahatlatacaktır. Camiye gitmek ve birlikte dua etmek yararlı olabilir.
• En önemlisi bu gibi üzücü durumlarda haberi veren/anlatan siz olun. Bu, çocuk için daha iyi olacaktır. Olayı bir başkasından, televizyondan veya sosyal medya üzerinden öğrenmesine izin vermeyin. Bunaltıcı olabileceği için çok fazla bilgi vermeyin. Bunun yerine çocuklarınızın sorularına cevap verin. Dürüstçe ve açıkça cevaplar vermek için elinizden geleni yapın. Her şeyi cevaplayamazsanız da sorun değil, önemli olan yanında olmanız. Böyle zor konuşmalar bir seferde bitmez, çocuğunuzun bu deneyimi kabullenmeye ihtiyacı olduğu sürece konuya geri dönmeniz gerekebilir. Ne kadar acı olursa olsun fazla detaya girmeden, kimseyi suçlamadan, olumsuz cümleler kurmadan haberi siz verdiğinizde ortamı kontrol etmek sizin elinizde olacaktır.
Biz çok yardımsever bir milletiz, çocuklarınıza yaşanan olayları ifade ettikten sonra bu gibi durumlarda devletin, vatandaşların, bilim adamlarının, askerlerin, polislerin, doktorların vs. neler yaptığından bahsedebilirsiniz. Onlara yapılan yardımları, iyilikleri içeren videoları (yardım toplama merkezinde çekilen görüntüler, tır konvoyları vb.) izletebilirsiniz. Kaybedilen o kişileri anın ve ihtiyaç sahiplerine birlikte yardım edin. İhtiyaç içindeki başkalarına yardım etmek için bir şeyler yapmak iyileştirici olabilir. Çocukların sadece kendilerini iyi hissetmelerine yardım etmekle kalmaz, aynı zamanda onlara yasa karşı sağlıklı bir tepki vermeyi öğretir. Çocuğunuza iyilik yaparak travma ile başa çıkabileceğini ve hayata devam edebileceğini gösterin. Buna travma sonrası büyüme deniliyor.
Zorda olana yardım etmeyi, yaşayarak, deneyimleyerek, gözlemleyerek öğrenecek çocuklarımız.
Afet Eğitim ve
Bilinçlendirme Parkı:
Doğal afetlerin oluşumlarının, afet esnasında yapılması gerekenlerin, afet öncesinde ve sonrasında alınabilecek önlemlerin çeşitli simülatörlerin yardımı ile uygulamalı bir şekilde anlatıldığı bu bilinçlendirme parkı, her yaştan ve meslekten afet konusunda bilinçlenmek isteyen vatandaşlara ve çocuk konuklarına kapılarını açıyor. Parkta özellikle çocuklara yönelik, afetlerde davranış şekilleri konusunda bilinçlendirmek ve güvenli yaşam kültürü oluşturmalarına katkı sağlamak amacıyla afet öncesinde, sırasında ve sonrasında yapabilecekleri hakkında uygulamalı eğitimler veriliyor.