BİR NESLİN ÖNCÜSÜ

CELÂL HOCA


Mustafa Mirza DEMİR


Asıl adı Mahmut Celâlettin Ökten olan Celal Hoca, 1882 Trabzon doğumlu, baba tarafından Gürcüzadeler olarak bilinen köklü bir aileden gelir. Henüz çocuk denecek yaşta iken hafız olur. Trabzon İdadisi’nde okurken aynı zamanda medreseye de devam eder ve bu yıllarda dedesi Ömer Feyzi Efendi’nin yerine bir müddet Trabzon Çarşı Camii’nde imam hatiplik de yapar.

İstanbul’da Darülmuallimîn-i Âliyeyi bitirdikten sonra Darülfünun Edebiyat Şubesine kaydolur ve burada okurken hocaları Babanzade Ahmet Naim, İzmirli İsmail Hakkı ve Mehmet Akif beylerin sevgi ve takdirlerini de kazanır. Ayrıca Arapça, kelam ve fıkıh usulü sahalarında da kendisini yetiştiren Celâlettin Ökten, 1911 yılında Darülfünundan mezun olarak İstanbul Sultanisinde Arapça muallimliğine tayin olur.

Celâl Hoca’nın şöhreti ise 1949 yılında Maarif Vekâletince İstanbul’da açılan imam hatip kursuna müdür ve öğretmen olarak tayin edilmesiyle başlar. Zira Hoca’nın kanaati, “salt pratik bilgi amaçlı bu kursların, orta dereceli okullar hâline getirilmesi gerektiği” yönündedir ve dönemin Maarif Vekili Tevfik İleri başta olmak üzere birçok yetkiliyle bu konuda görüşmeler yapar. Neticede imam hatip okullarının açılması kararının alınmasını sağlar ve 17 Ekim 1951’de öğretim hayatına başlayan İstanbul İmam Hatip Okulunun ilk müdürü de Celâl Hoca olur. Sade ve mütevazı bir ömür yaşayan ve bu ömrü âdeta İslami ilimlere adayan Celâl Hoca, 21 Kasım 1961’de vefat eder ve Edirnekapı Şehitliği’ndeki aile kabristanına defnedilir.

Geleneksel kültürün yeni nesle aktarılmasında büyük hizmetler gerçekleştiren, imam hatip okullarının kurucusu ve öncüsü olan Celâl Hoca, yakın dostları ve talebelerince her zaman hayır ve hürmetle anılan muhterem bir münevverdi. Merhum Celâl Hoca’nın örnek kişiliği ve ilmî gayreti yeni nesiller tarafından da tanınsın, bilinsin diye Hüseyin Yorulmaz’ın kaleme aldığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı yayınları arasında yer alan kapsamlı ve çok kıymetli bir çalışma var: Bir Neslin Öncüsü Celâl Hoca…

Yazarın tabiriyle “meçhul bir meşhur” olan Mahmut Celâlettin Ökten’in; yakınlarının, talebelerinin, dostlarının ve evlatlarının görüşleri dinlenerek ve dönemle ilgili çalışmalar, kayıtlar ve arşivler de taranıp incelenerek hazırlanmış bir eser. Celâl Hoca hakkında bu zamana kadar yapılan biyografik çalışmaların en kapsamlısı da diyebiliriz. Ömrünün yarısını Osmanlı Dönemi’nde, diğer yarısını da Cumhuriyet yıllarında yaşayan bir münevverin hayatını ele alan bu eser, aynı zamanda yakın tarihe de ışık tutuyor.

Hoca’nın doğumu, çocukluk ve gençlik yıllarından aile köklerine, büyük çoğunluğunu İstanbul yıllarının oluşturduğu eğitim ve kültür hayatından öğretmenlik ve imam hatiplik tecrübelerine, ortaya attığı ve özverili gayretleriyle hayata geçirdiği imam hatip projesinin her aşamasından Medine ve hac hatıralarına, aile hayatından ilmî şahsiyeti ve edebî zevkine varıncaya kadar… Celâl Hoca hakkında pek çok bilgiyi sistemli ve kronolojik olarak bir araya getiren, sade, anlaşılır ve başarılı bir çalışma ortaya çıkmış.

Hüseyin Yorulmaz’ın kaleme aldığı, Bir Neslin Öncüsü Celâl Hoca isimli eseri sizlere takdim ederken bir nesle öncülük etmiş; iman, ilim ve ameli bir bütün olarak hayatına aksettirmiş, aynı zamanda büyük bir belagat ve felsefe hocası olan Celâl Hoca’yı rahmetle yâd ediyoruz.