Bİ KAHVE

Bİ’ KELİME
Nâfe
“Misk âhûsu denen bir ceylân türünün göbeğindeki içi misk denilen güzel koku ile dolu kese” anlamına gelen nâfe, siyah renkli küçük kesecik hâlinde bulunur ve misk kokusu bu siyah kesenin içindeki salgılardan yayılır. Parfüm endüstrisinin en temel ham maddelerinden biridir. Misk ahularının doğal yaşam alanı günümüzdeki Moğolistan, Mançurya ve Sibirya topraklarının bir kısmını kapsayan Hoten (Hıta) bölgesidir. Sürüler hâlinde yaşayan bu ceylanlar, her yıl biriken donmuş pıhtı halindeki nâfeyi kendi başlarına düşürürler veya ceylanların geçiş güzergâhlarına, göbeklerine sürtünecek şekilde engeller yerleştirilir; bu engellere takılıp düşen nâfeler toplanır. Bir diğer yöntem ise ceylanların yakalanarak bu keselerin elle alınmasıdır.
Misk kokusu, sadece Hoten ceylanlarına özel bir salgıdır, diğer bölgelerdeki ceylanlardan bu koku elde edilememektedir.
Bİ’ BİLGİ
Mısır’ın Can Damarı Nil Nehri
Nil Nehri, dünyanın en uzun ikinci nehri olup su hacmi açısından Amazon Nehri’nden sonra gelir. Sulama amaçlı kullanımı çok eskiye dayanır. Nil suları haziranda yükselmeye başlar ve eylüle kadar yaklaşık yüz gün sürerdi. Taşkın şiddetli olduğunda tüm ülke sular altında kalırdı. Taşmaması da Mısır için ölüm demekti. Ebû’l-Farac, 1200 yılında Nil’in taşmaması sonucu yaşanan kıtlıkta insanların ölü hayvan ve insan eti yediklerini ve bunun vebaya yol açtığını belirtir.
Taşkın zamanlarının doğru saptanması çok önemliydi. Bu nedenle din adamları, taşma zamanlarını hesaplamak için doğayı ve gökyüzünü dikkatle incelemiş, bu da astronomi ve takvim bilgisini geliştirmiştir. Ayrıca taşkın suları altında kaybolan tarlaların yeniden hesaplanma ihtiyacı matematik, geometri ve yazının gelişimine katkı sağlamıştır.
Bİ’ ESER
“Yıldızlı Gece” Tablosu
Hollandalı ressam Vincent van Gogh, yaklaşık on yıl süren sanat hayatında 2.000’den fazla sanat eseri üretir. Bir rivayete göre yaşamı boyunca yalnızca bir resmini satabilen ressamın değeri ancak ölümünden sonraki yıllarda anlaşılır. En önemli yapıtlarını bir süre tedavi gördüğü akıl hastanesinde tamamlamıştır. Bunlardan biri de “Yıldızlı Gece” tablosudur. Sanatçı, Haziran 1889’da hastanedeki odasının doğuya bakan penceresinden, gün doğumundan hemen önce görülen manzarayı ve hayalî bir köyü tasvir eder. Dinî sembolizmden sanatçının duygusal çalkantılarının tasvirlerine kadar çeşitli yorumlara konu olan eser, 1941’den beri New York’taki Modern Sanat Müzesinin daimi koleksiyonundadır.
Bİ’ SORU
Otomobilde Unutulmuş Plastik Şişedeki Su Neden İçilmemeli?
Ağzımız yaklaşık 700 çeşit bakteriye ev sahipliği yapar. Bir kısmı zararlı olan bu bakteriler açılmış su şişelerine bulaşarak özellikle 4°C ila 60°C arasındaki sıcaklıklarda çok hızlı bir şekilde çoğalır. Bakteri oranı artmış suyun içilmesi koma ve ölüme kadar varabilecek ciddi sağlık problemlerine yol açabilir. İkinci ve önemli bir risk ise bazı plastik su şişelerinin yapımında kullanılan bisfenol A (BPA) kimyasal bileşiğidir. Yüksek sıcaklıklarda parçalanarak suya karışıp vücuda giren BPA kısırlık, tiroit işlev bozukluğu, kanser gibi birçok farklı sağlık sorununa neden olabilir. Arabada unutulmuş ancak hiç açılmamış bir plastik şişeden su içmek ciddi bir bakteriyel hastalığa yol açmayabilir ancak şişe BPA içeriyorsa yüksek sıcaklıklarda bu kimyasalın suya karışma riski göz önünde bulundurulmalıdır.
Bİ’ ALINTI
Gönül yorgunluğu ne, biliyor musun? Gökte yıldızın kalmıyor. Gölgen bir yere sığmıyor. İçindeki şarkı içinde boğuluyor. Penceren sokağa bakmıyor. Bütün sevgi sözleri kalbinde cezaya dönüyor. Kirpiklerin hiçbir güzellikle halkalanmıyor. Baktığın bütün sular yeraltına çekiliyor. Sevmek korkusu ayrılıktan çok önce acı veriyor. Dünyanın bütün cenazeleri evinin önünden kalkıyor.
Çırpınıp İçinde Döndüğüm Dünya, Şükrü Erbaş