Bi’ KAHVE

Gülsüm KARAPINAR

Bİ’ SORU

Antibiyogram Cihazı Ne İşe Yarar?

1940’larda penisilin, ana antimikrobiyal olarak kullanılmaktaydı. Ancak “staphylococcus aureus” adlı bir bakterinin kısa sürede direnç geliştirmesi, antibiyotiklerin etkinliğini belirlemek için daha sistematik bir yaklaşıma ihtiyaç olduğunu gösterdi ve bu durum antibiyogram cihazlarının geliştirilmesinin yolunu açtı.
Antibiyogram cihazları, tıbbi laboratuvar teknolojisinin önemli bir parçasıdır ve antibiyotik duyarlılık testlerinin yapılmasında dolayısıyla antibiyotik direncinin anlaşılmasında ve yönetilmesinde kritik bir rol oynar. Enfeksiyona yol açan bakterinin hangi antibiyotiklere duyarlı olduğunu belirlemek için kullanılır. Bu bilgi, doktorların hastaları için en etkili tedaviyi belirlemesine yardımcı olur.

Bİ’ KAVRAM

Laytmotif

Almanca kökenli “leid” (öncü) ve “motiv” (motif) kelimelerinden türeyen laytmotif, bir müzik parçasının tekrarlanan nakaratıdır. İngiliz müzikolog Arnold Whittall’a göre, “Müzikal bir eserde temayı tamamlayan, bir kişiyi, nesneyi, yeri, ruhsal durumu, bir özel gücü, yani dramatik yapının herhangi bir bileşenini temsil eden, kendine özgü bir kimlik yüklenen müzikal unsurdur.” Müzikten başlayarak filmlere hatta video oyunlarına bile giren bu teknik, edebiyatta, özellikle roman sanatında uygulanır. Edebî metne simetrik ve estetik değer kazandırır. Virginia Woolf’tan Oğuz Atay’a, Yaşar Kemal’den Peyami Safa’ya birçok yazar, eserlerinde bu tekniği sıklıkla kullanır.
“-Bana uzun bir kelime söyle Olric!
- Unutmak efendimiz.
- Bu kelime 7 harf yalnız Olric.
- Ama bir ömür sürüyor efendimiz!” (Tutunamayanlar, Oğuz Atay)

Bİ’ BİLGİ

Doğal Yalıtım Malzemesi: Eider Ördeği Tüyü

Eider ördeği, soğuk deniz kıyıları ve adalarda (Kuzey Amerika, Avrupa, Grönland) yaşayan, iri ve renkli bir ördek türüdür. Dünyanın en yumuşak ve sıcak tüyleri arasında yer alan bu tüyleri, dişi ördekler; yuva yapmak, yavrularını sıcak tutmak ve su geçirmemek amacıyla kullanır.
Tüyler iki katmandan oluşur: Dış katman su geçirmez bir özellik taşırken iç katman sıcaklığı hapsederek üstün bir yalıtım sağlar. Bu nedenle yatak, yorgan ve battaniye üretiminde kullanılır, ayrıca binalarda ve gemilerde yalıtım malzemesi olarak tercih edilir. Tüylerin üretimi zor ve meşakkatlidir. Yalnızca kuluçkaya yatan dişilerden doğal olarak dökülenler toplanır. Yuva yaparken yumurtlayan dişiler, vücutlarının ısısının doğrudan kuluçkadaki yumurtalarına aktarabilmek için yumuşak alt karınlarındaki tüylerin alt tabakasını değiştirirler. Anne adayları beslenmek için yuvalarından çıktıklarında hasatçılar, tüyleri dikkatlice toplar ve yerine saman koyarlar.
Sadece bir yorgana yetecek kadar tüy toplamak için 60’tan fazla yuva hasat edilir. Yılda bir kez toplanabildiğinden de oldukça pahalıdır.

Bİ’ ESER

Kitâbü’l-Esnâm

İbnü’l-Kelbî tarafından yazılan Kitâbü’l-Esnâm, Arap yarımadasındaki putlar ve onlarla ilgili inançlar konusunda kaleme alınmış ilk özel çalışmadır. Eserin günümüze ulaşan tek nüshası, Kahire’de Ahmed Zekî Paşa Kütüphanesinde bulunmaktadır.
Kitâbü’l-Esnâm, zamanımıza bizzat İbnü’l-Kelbî’ye kadar çıkan bir raviler zinciriyle ulaşmaktadır. Eserde Arap yarımadasında putlara tapmanın tarihçesi, Mekkelileri putperestliğe sevk eden sebepler, putlara tapan kabileler, tapınış şekilleri ve putların özelliklerinden bahsedilmektedir.
Dinler tarihi açısından büyük değer taşıyan eser, Arap putperestliği hakkında yegâne Arap monografisidir. İbnü’l-Kelbî’den sonra gelenlerce temel kaynak olarak kullanılmıştır.