Bİ’ KAHVE

Bİ’ ALINTI

"Kiminle istersen arkadaş ol ama şu üç kişiden sakın: Aptaldan, çünkü sana faydalı olayım derken zarar verir; kararsız olandan, çünkü senin uzun ve sağlam dostluğun nedeniyle kendisine tam güvendiğin anda seni ortada bırakır ve yalancıdan, çünkü senin aklının ucundan bile geçmeyecek tarzda, senin aleyhinde bulunur ve sana kıyar oysa sen ona en ufak bir güvensizlik belirtisi göstermezsin."

İbn Hazm, Güvercin Gerdanlığı

Bİ’ BİLGİ

Cerrahi İpliklerin

Tarihsel Gelişimi

Tıp dilinde sütür olarak ifade edilen cerrahi iplikler; vücutta meydana gelen kesik, ameliyat sırasında ihtiyaç duyulan dikiş atma veya bağlama gibi işlevlere sahip olan bir tıbbi malzemedir. 4000 yıldan beri cerrahlar tarafından kullanılmaktadır. MÖ 2000 yıllarından kalma tıbbi yazılar, bağlamak ve dikmek amacıyla tel ve sinir kullanıldığından bahseder. Yaraların kapatılması farklı kültürlerde ilginç metotlar denenmiştir. Örneğin, Güney Amerika Kızılderilileri, savaş karıncalarının kafalarını bir kerpeten gibi kullanmışlardır. Yunanlılar, at kuyruğunun kıllarından faydalanmışlardır.

Thebes’de bulunan bir cerrahi papirüste; keten ameliyat iplikleri, kuru bağırsak, kuru tendon, at kılı, hayvan derisi şeritleri, kadın saçı, ağaç kabuğu liflerinin kullanıldığından bahsedilir.

1930’a kadar kullanılan cerrahi iplik materyalleri genelde katgüt ve ipek, az miktarda keten ve pamuk olmuştur. Sentetik lifler, II. Dünya Savaşı döneminde naylon ile başlayarak kullanıma girmiştir. Ardından polyesterler, poliakrilonitriller, poliolefinler kullanılmıştır. Aslında cerrahi prosedürde kullanılması amacıyla bir materyal dizayn edilmemiş veya geliştirilmemiştir. Piyasada çeşitli fiziksel ve biyolojik özelliklerde çok sayıda mevcut olan ameliyat ipliği materyali ilk önce tekstil pazarında ortaya çıkmış daha sonra cerrahi amaçlarla kullanılmıştır.

Bİ’ KAVRAM

Câh

Câh, kişiye toplumda saygınlık kazandıran ve bir tutku hâlini alarak ahlaki hayata zarar verebileceği düşünülen şan, şöhret, mevki anlamında kullanılan bir ahlak ve tasavvuf terimidir.

Câh konusunu psikolojik, sosyal, ahlaki ve tasavvufî yönleriyle tahlil eden ilk İslam düşünürü Gazali’dir. Gazali’ye göre servet ve mevki arzusunun psikososyal sebebi insanın başkaları nezdinde saygınlık kazanma eğilimidir. Özellikle mevki kazanma isteği bulunan kişi, sahip olduğu veya sahipmiş gibi göründüğü yüksek meziyetler dolayısıyla insanların gönüllerinde kendisi hakkında hayranlık uyandırmak suretiyle onların bağlılıklarını sağlar ve bu şekilde “hürleri kendisine köle yapar”. Mevki kendi başına bir gaye olarak alınmamalı, özellikle dinî değerler bu gayeye vasıta kılınmamalıdır.

Klasik ahlak kitaplarında mevki ve makamı insanların yararına kullanma çabası “câhı bezletmek” deyimiyle ifade edilir ve bu çabayı gösterenler cömertlerin en şereflisi sayılır. (TDV İslam Ansiklopedisi, "Câh" mad.)

Bİ’ SORU

Bazı Hayvanların

Gözleri Karanlıkta

Neden Parlar?

Gözün en iç katmanı olan retinada çubuk ve koni adları verilen, ışık enerjisini algılayan ve işleyen fotoreseptör hücreler bulunur. Çubuklar aydınlığı ve karanlığı, konilerse rengi algılar.

Kedi, köpek, geyik gibi hayvanların gözlerinin arkasında ışığı yansıtma özelliği olan tapetum lucidum isimli ilave bir katman bulunur. Bu katman, ışığı bir ayna gibi yansıtarak ışığın sinir hücreleri tarafından algılanabilmesi için ikinci bir imkân sağlar. Işık yoğunluğunun düşük olduğu koşullarda, gözün içine daha fazla ışık girebilmesi için göz bebekleri büyür. Bu nedenle gözün arkasındaki tapetum lucidum tabakasından yansıyan ışık geceleri daha kolay fark edilir ve parlama olarak algılanır. Farklı türlerin gözleri, gözdeki renk ve açının yanı sıra ışığın açısına bağlı olarak turuncu, sarı, yeşil veya mavi renklerde parlar.

En parlak gözlü hayvanların gözlerinde daha az koni vardır. Bu hayvanların gündüz renkli görme kabiliyetleri sınırlıdır veya tamamen renk körü olabilirler ama geceleri bizden daha iyi görürler. Tapetum lucidum’a sahip hayvanların çoğu, gece avcılığı yapar. İyileştirilmiş gece görüşü, düşük ışık koşullarında avlanmalarını kolaylaştırır.

İnsanların gözünde bu katman yoktur.