BALKAN SAVAŞLARI


Alparslan AKÇA



Emperyalist devletlerin kışkırtmaları sonucu ve 1789 Fransız İhtilali ile yayılmaya başlayan milliyetçilik akımının da etkisiyle çok uluslu kadim imparatorluklarda bazı ayaklanmalar ve bağımsızlık hareketleri yaşandı. Bu ayaklanmalardan en fazla etkilenen Osmanlı Devleti, 19. yüzyılı ayaklanma dönemi olarak geçirdi.


Bazı Balkan devletleri, bölgede yaşanan kargaşa ve savaş yorgunu Osmanlı’nın zor zamanlarından istifade ederek Balkanlardaki varlığını ortadan kaldırmaküzere ittifak ettiler.

O esnada Osmanlı Devleti ise kendi içinde birtakım sorunlarla uğraşıyordu. Emeklilik Kanunu, subaylar arası alaylı ve mektepli ayrılığı, Zadegân sınıfının oluşması; orduda yaşanan isyan, iç çekişme ve terhis olan askerlerin yerinin doldurulamayışı, asker ve mühimmat yetersizliği, ordunun yorgunluğu ve yılgınlığı, bunlardan bazılarıydı… 


Balkan Savaşları’ndan hemen önce 120 tabur terhis ettirilmişti ve Rumeli’deki tek güvenlik unsuru da ortadan kalkmıştı. 29 Temmuz 1912’de alınan son terhis kararının hemen arkasından Balkanlarda yaşanan ayaklanmalar üzerine seferberlik ilan edilse de ordu toparlanmakta gecikti.

Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılan ordu Doğu’da Bulgarlarla, Batı’da Sırplarla mücadele etti. Sağlık ve tıbbi malzeme yönünden hazırlıksız olan Osmanlı ordusunda erzak sıkıntısı da baş gösteriyordu.

Asker ve silah sevkiyatı, mühimmat ve teçhizat, sağlık hizmetlerinin yetersizliği; ayrıca açlık ve soğuk hava şartları gibi güç koşullar altında mücadele veren Osmanlı, düzensiz ve eğitimsiz ordusuyla arka arkaya iki büyük savaşa (8 Ekim 1912 – 10 Ağustos 1913) girdi ve çok büyük kayıplar verdi.

Osmanlı; Yunanistan, Bulgaristan, Sırbistan ve Karadağ ile girdiği Balkan Savaşlarıyla bu defa hazin bir kırılma noktası yaşadı. Toprak kayıpları, asker ve sivil ölümleri, göç etmek zorunda kalan insanlar…

Balkan Savaşları neticesinde Osmanlı Devleti, Ege ve Balkanlardaki hâkimiyetini büyük ölçüde yitirdi. Ayrıca bu savaşlardan sonra büyük devletlerin iştahı iyice kabarmış, Çanakkale Boğazı’nı geçme niyetleri de belirmiş oldu.