Editörden
Diyanet İlmî Dergi’nin kıymetli okurları,
2026 yılının üçüncü sayısını, alanlarına katkı sunacağını düşündüğümüz
on makale ile istifadenize sunuyoruz.
Ahmet Özbay, “Kıraat Farklılıklarının Meâllere Yansıması: Diyanet
İşleri Başkanlığı Meâlleri ve Türkiye Diyanet Vakfı Meâli Örneği”
adlı makalesiyle günümüzde hazırlanan meallerde anlamı etkileyen
kıraat farklılıklarının sistematik olarak ele alınamaması üzerinde
durmakta ve DİB ve TDV tarafından basılan dört meali karşılaştırmalı
bir biçimde değerlendirmeye tabi tutmaktadır. Derviş Dokgöz, “İşârî
Tefsirler Perspektifinden Kur’an’da İnfak Kavramı” isimli çalışmasıyla
tarihî süreç içerisinde öne çıkan tasavvufî tefsirlerde müfessir sûfîlerin
“infak” kavramına yönelik yaklaşımlarını irdelemekte ve alan yazına
katkı sunmaktadır.
“Hadis Metinlerinde Tekrar Eden Bir İfadenin İzini Sürmek: ‘Şimdi
Yanınıza Cennetlik Bir Adam Gelecek’ Terkibinin Rivayetlere
Yansımaları ve Adaptasyonları” konulu makalesiyle Mahmut Demir,
bazı hadis metinlerinde karşılaşılan “Şimdi yanınıza cennetlik bir adam
gelecek” ifadesini literatür üzerinden takibini yapmakta, bu ifadenin
kökenine, kullanım maksatlarına değinmekte ve hadisin metinleşme
sürecine bu hususların etkisini incelemektedir.
Sümeyye Onuk Demirci, peygamber sevgisinin tezahürlerinden olan
mevlid kutlama geleneğinin meşruiyetine yönelik yaşanan tartışmaları,
19. yüzyıl parantezine alarak, “On Dokuzuncu Yüzyıl İslâm Dünyasında
Mevlid Kutlamalarının Hükmü ile İlgili Tartışmalar” başlıklı
çalışmasıyla irdelemektedir. Ali Veysel Akcan, “Bir Devlet Adamı
Olarak Hz. Peygamber’in (s.a.s.) Resmî Mektuplarındaki Diplomatik
Dili ve Stratejisi” konulu incelemesiyle “Hz. Peygamber’in (s.a.s.)
diplomatik kimliğini ve uluslararası ilişkiler alanındaki maharetini,
dönemin çeşitli hükümdarlarına gönderdiği resmî mektuplar üzerinden;
günümüzün modern diplomatik esasları ve uluslararası ilişkiler teorileri
çerçevesinde yorumlamayı amaçlamaktadır.”
Mehmet Aktaş, “Fahreddin er-Râzî Öncesi Kelâm Geleneğinde
‘Mec‘ûliyet’ Tartışmaları” adlı makalesiyle halku’l-Kur’ân çerçevesinde
zât-sıfat ve mahiyet boyutuyla mec‘ûliyet kavramını ve tartışmalarını
tarihî serencamıyla birlikte şahıs ve ekollerin yaklaşımlarını ortaya
koyarak kelâm-felsefe etkileşimi odağında ele almaktadır.
Fahrettin Haliloğlu - Osman Aydın, “Ümmü Külsûm bint Ukbe’nin
Hicretinin Siyasi, Sosyal ve Hukuki Yansımaları” isimli çalışmalarıyla
Hz. Peygamber’e Mekke döneminde iman eden, Hudeybiye Antlaşması
sonrası Medine’ye hicret eden ve hicretiyle Mümtehine Sûresi 10. âyet
çerçevesinde hukuki uygulamalara konu olan hanım sahâbî Ümmü
Külsûm’ü tarihî, toplumsal ve dinî boyutlarıyla değerlendirmektedirler.
“Biyografik Bir İnceleme: Hz. Peygamber’den Emevîlerin Yıkılışına
Kadar Akdeniz’de Faaliyet Gösteren Müslüman Donanma Komutanları”
konulu makalesiyle Mustafa Çavuşoğlu erken dönem İslâm
denizciliğine yön veren Müslüman donanma komutanlarını yaşadıkları
tarihsel bağlamda incelemektedir. Yasin Kurnaz, “Hammâdî-Benî
Hilâl İlişkilerinde İttifak Dinamikleri: Askerî Bağımlılık ve İç Siyaset
Yansımaları (405-547/1015-1152)” başlıklı makalesiyle 405/1015-
547/1152 tarihleri arasında Kuzey Afrika’da hüküm süren Hammâdîler
ile kuruluş döneminde bölgeye göç eden Benî Hilâl arasındaki askeri
ve siyasi ilişkilerin sonuçlarını bölgesel dinamikler, devlet yönetimi ve
yapısal bağımlılık gibi boyutlarla değerlendirmeye tabi tutmaktadır.
Yunus Emre Çelik, “Süleymaniye Kütüphanesi 05249 Numarada
Bulunan Bir Hat İcazeti Ekseninde İcazetname Üzerine Geleneksellik
Tartışmaları” adlı çalışmasıyla İslâm sanatları içerisinde önemi
haiz olan hat sanatına dair icazetname geleneği konusunda yapılan
tartışmalara değinmekte; Erzurum hat ekolüne has risale biçiminde
hazırlanan daha önce yayınlanmamış özgün bir örneği literatürdeki
benzer örneklerle kıyaslayarak tahlil etmekte ve Hüseyin Asım ile
Osman Şevkî Efendi’nin bu alandaki konumlarına ışık tutarak alana
katkı sunmaktadır.
Yazarlarımıza, dergimize ve akademi dünyasına sundukları katkıları
için teşekkür ediyor, faydalı olması temennisiyle okurlarımızı bu
sayımız ile baş başa bırakıyoruz.
Dr. Öğr. Üyesi Muhammed Yuşa Yaşar