GÖNÜL KUŞU

Sema BAYAR

Bir yastıkta kırk yıl. Biz bu deyimi geride bırakalı çok oldu, yarım asrı devirdik Celal Bey’le. Dile kolay, tam elli yıl yol arkadaşı olduk birbirimize. Kâh ağladık kâh güldük. Gençlik heyecanlarını da ihtiyarlığın yorgunluğunu da paylaştık. Toyduk, büyüdük; dilimizin sivri uçlarını törpüleye törpüleye bir denge kurduk. Birbirimizi kırmamaya, gönül incitmemeye ahdettik. Bir kitapta okumuştum. Yaman Dede adında bir âdem, incitmemek kolay, o senin elinde, diyordu. Peki ya incinmemek... Yaman Dede’ye göre incinmemek daha zordu. Doğru ya, karşındaki insanın hâl hareketini kontrol edemezsin. Bir söz, bir bakış gün gelir incitir gönlünü. Elinden bir şey gelmez. Ne diyordu Yaman Dede, asıl maharet incinmemekte. Mümkün mü bu?

Celal Bey’le birbirimizi incitmedik. Bu incinmedik anlamına da gelir mi? Ahir ömrümde uzun uzun bu meseleyi düşündüm. Kalbimi yokladım. Gönlümü kıran bir söz, yaralayan bir bakış bulamadım. Peki beni esir alan bu hüznün sebebi ne? Kırgınlığım kime? Celal Bey’e değil, biliyorum. İyi ki onu tanımışım. İyi ki “Evet” deyip o imzayı atmışım. Hürmetkâr bir eş, müşfik bir baba oldu Celal Bey. Evlat büyüttük birlikte, torun sevdik. Öyle zamanlar oldu ki evimiz ağzına kadar sesle doldu. Çocukların telaşları, okulu, işi, evliliği derken yıllar nasıl geçti anlamadık. Kuşlar yuvadan uçunca bir başımıza kalırız sandık. Çok şükür o vakitler korktuğumuz şey başımıza gelmedi.

Bizim damat, işi sebebiyle şehir şehir gezer. Sevim de bir başına evde durmak yerine bizde kalırdı. Ana kız ne güzel vakit geçirirdik. Odasını hiç ellemedim uzun süre. Her geldiğinde odasında kalır, “Anne yine sizin o küçük kızınız oldum.” derdi. İkizler doğunca da durum pek değişmedi. Torunlar ufakken her hafta iki üç gün bizdeler.

“Anne, Mehmet şehir dışına çıkacak yine, müsaitseniz kızları da alıp sana gelsek.”

“Gelin tabii.”

Celal Bey, oğlanın odasını boşaltıp torunlara göre dayadı döşedi.

“Oğlan kızmasın.” demiştim bir keresinde.

“Yeğenlerine kıyamaz o.” diye beni teskin etmişti.

Hakikaten Faruk, eski odasını ikizler için hazırladığımızda önce “Pabucum pek çabuk dama atılmış Müzeyyen Hanım.” serzenişinde bulunmuş, beni mahzun görünce kıyamamış, “Latife ediyorum Müzeyyen Sultan.” deyip gönlümü almıştı.

İkizler okul çağına gelesiye evimizin sesi de bereketi de eksik olmadı. Celal Bey zil çaldığında kapıyı açar, “Müzeyyen Hanım bizim kız geldi, iki de cabası.” diye mutfağa doğru seslenirdi. Ben de hamurlu ellerimle mutfaktan başımı uzatır, “Hoş geldiniz.” der, torunların sevdiği pişidir, bazlamadır artık o gün neye niyet ettiysem ocağın başına dönerdim. 

Sevim kızardı bu hâllerime, kendini bu kadar yorma, derdi. Hiç yorulur muyum? Canımdan can onlar. Yavrumun yavrusu, kuzumun kuzusu, demiş eskiler. Pek doğru söylemişler. Torun bir başka seviliyormuş.

Celal Bey’in de keyfi yerine gelirdi, torun torba paçalarına yapışınca. “Yahu elimiz ne bereketli Hatun, bir verip üç alıyoruz.” der, gülerdi. Koca adam, ikizleri kâh omzunda kâh sırtında gezdirirdi. Faruk da evlat sahibi olunca değmeyin keyfimize. Gelin kızımızın ailesi şehir dışında. O zaman babaanne iş başında. Kırk uçurması, ek gıdaya başlaması, tuvalet alışkanlığı kazandırması derken bir torun daha büyüttük.

Faruk’un oğlan, ablalarından duya duya bana anneanne demeye başlamıştı. Babası da sık sık uyarırdı: “Anneanne değil Mustafa, babaanne, babaanne.”

“Elleme torunuma istediğini desin, onun anneannesi de olurum babaannesi de.” Gelin de bunu duyunca göğsünü kabartır, tabii, derdi. Müzeyyen annem benim de annem değil mi, anneanne de sayılır babaanne de, diye bana hak verirdi.

Anneannelik, babaannelik, dedelik… Bunlar da vaktindeymiş. Geç oldu ama anladım. Küskün değilim, şikâyet etmiyorum. Evlatlarımız hep hürmetle davrandılar bize, torunlarımız saygıda kusur etmedi. Biz de müşfik ellerimizi çekmedik üzerlerinden. Ne demişler, şefkat büyükten küçüğe. Güzel bir ömür sürdüm. Gün geldi koca aile bir arada geçirdik bayramları, gün geldi iki ihtiyar yürek baş başa ettik akşamları. Sofrada çatal bıçak seslerine eşlik eden gülüşlerde de, bir kaba uzanan iki elin yalnızlığıyla da yendi akşam yemekleri.

Günden güne, yıldan yıla hem arttık hem eksildik. Çoluk çocuk yaşını başını aldı, torunlar büyüdü, hanemize de yalnızlık düştü. El elde el başta, bir başımıza kaldık.

Şimdilerde, sandıklarda sakladığım hatıralara dalıp dalıp gidiyorum. Mustafa’ya ördüğüm patik, ikizlere diktiğim o ilk bayramlıklar. Eski fotoğraflara bakıp iç geçiriyorum. Celal Bey’le evlendiğimiz günden kalan, o tek kare fotoğraf. İkimiz nikâh masasında. Ben mahcubiyetten başımı eğmişim. O tek fotoğrafta da yüzüm gözükmüyor. Celal Bey bana bakıyor. Yüzü mütebessim. Fotoğrafçı özürler dilemişti. Yanmış filmler, bir bunu kurtarabilmiş. Üzülmüştüm. Celal Bey beni teselli etmişti. Sağlık olsun demişti, fotoğrafa ne hacet, ben senin yüzünü her sabah uyandığımda, her akşam yorgun argın işten döndüğümde göreceğim ya, bana yeter.

Sayfayı çeviriyorum. Şunu Sevim doğduğunda çektirmişiz. Faruk asık suratla kenarda duruyor. Kaşlarını çatmış. Hatırlıyorum, kucağıma çıkmak istemişti de ağrım var diye alamamıştım. Sonra fotoğraf için bebeği kucakladığımda, onu aldın ya, deyip küsmüştü. Zor ikna etmiştik fotoğraf çekinmeye. Çocukluk işte. Neyse ki çok sevdi kardeşini, abilik etmek pek hoşuna gitti de kardeş kıskançlığıyla uğraşmadık.

Bir sayfa daha. Faruk okula başlarken, ağzı sıkı sıkı kapalı. Ön dişleri çıkmıştı, utanıyor. Sevim’in lise mezuniyeti. Faruk’un askerden gönderdiği fotoğraf. Arkasında bir not: “Mavi Bere, Düşmez Yere!” 

Fotoğraflar da evimiz gibi yıldan yıla hem artıyor hem eksiliyor. İki kişi başlıyor yolculuk. Sonra çocuklar, gelinler, damatlar, torunlar… Her kare giderek kalabalıklaşıyor. İşte şu fotoğrafta hep birlikteyiz. İkizler anaokuluna başlayacak. Şehir dışından babaannesi, dedesi de gelmiş. Dayısı da var fotoğrafta. Celal Bey ile ben de… İlk torunlar ne de olsa. Her yeni başlangıç büyük bir olay.Şu fotoğrafı bayramda çekmiştik sanırım. Faruk yok, askerde kuzum. Sevim ile damat Ankara’da bizimle ediyor bayramı, yalnız kalalım istemiyorlar. Kayınvalidenler üzülmesin demiştim Sevim’e. Meğer onlar da kızlarının yanına geçeceklermiş. İyi madem diyorum, içten içe de pek seviniyorum. İkizleri masaya oturtmuş, arkalarına dizilmişiz. İkizler pek süslü, iki saat saçlarıyla uğraştırmışlardı Sevim’i. Sonra yine de beğenmeyip, anneanne sen yap, demişlerdi. Küçük cadılar…

Sayfalar çevrildikçe çektirilen fotoğraflar azalıyor. Fotoğraf kareleri tenhalaşıyor. Sevim’den bir fotoğraf geliyor, albüme yerleşiyor. İkizlerden biri Boğaziçi’nde okuyor. Okulun ilk günü fakültenin önünde fotoğraf çektirmiş. Diğeri gönlünü müziğe kaptırmış, güzel sanatlara gidiyor, elinde kemanıyla bir başka fotoğraf karesinde gülümsüyor. Artık başka şehirdeler. Peşine de Mustafa’nın lise mezuniyetinden. Neyse ki o hâlâ Ankara’da, yakınımızda. En azından ayda bir yüzünü görebiliyoruz.

Hayat tuhaf. O mutlu fotoğraflara bakarken hüzünleniyor insan. Sandıktan çıkan hatıralar saadet dolu geçmiş günleri hatırlatırken insanın gönlünde keder baş veriyor. Üzülme diyor, Celal Bey. Elimde değil ki. Ah Yaman Dede. Haklıymışsın, incitmemek kolay, ya incinmemek. Hayatın getirdiklerine de götürdüklerine de incinmemek mümkün mü? Kimseyi suçlayamam, çocuklara da torunlara da gönül koyamam. Beni böyle mahzun görseler işlerini güçlerini bırakıp koşar gelirler bilirim. Lakin onlara da gönül yükü olamam. Torunlar ufakken kolaymış her şey. Şimdi her biri bir başka şehirde; üniversitesiydi, kursuydu, iş hayatıydı derken herkes bir koşturmacanın içinde. Anlıyorum. Anlıyorum da sevdiklerini özleyen şu gönlüme söz geçiremiyorum.

Beni kederli görünce Celal Bey daha bir üzerime titriyor, hadi yürüyüşe çıkalım diyor, çay bahçesine gidelim, gençliğimizdeki gibi birer gazoz içelim. Olur, diyorum, peşine takılıyorum. Sonbaharın o kızıl renkleri beni içine çekiyor, bir süre yalnızlığımızı unutmaya çalışıyorum. Celal Bey de işini biliyor. Son güz en sevdiğim mevsim, parklarda bahçelerde gezmek, sararan yaprakların arasında yitmek keyif verir bana. Fakat bu defa öyle olmuyor. Düşen yapraklara bakıp, ömrün sonbaharındayız diyorum. Şu ağaçlar gibi biz de yapraklarımızı döküyoruz. Celal Bey sitemlerime gücenmiyor. Bir başkası olsa, sana da yaranılmaz hanım, der, gönül koyardı. O ise mütebessim çehresiyle ellerimi avuçlarına alıyor. Yarın ellinci evlilik yıl dönümümüz, biz kaç sonbahar gördük sultanım seninle, kaç kışın ardından yeniden filiz verdik, çiçeklendik, diyor.

Gönlümü yokluyorum. Beni esir alan bu hüznün sebebi ne? Evet, yarın evlilik yıl dönümümüz. Biz öyle abartılı kutlamalardan, şaşaalı masalardan hoşlanan bir çift olmadık hiç. Sade bir yemek, hatıralarla bezeli tatlı bir sohbet, birbirine değer verdiğini gösteren çam sakızı çoban armağanı hediyeler… Kâfi. Sevim’le Faruk bu defa kutlamalara karıştı, torunlar da el attı. Ellinci yıl, az şey mi, dediler. Organizasyon yaptılar. Salonmuş, yemekmiş umurumda değil de yıllar sonra hepsini bir arada göreceğim diye heveslendim. Yine bir fotoğraf karesinde tüm sevdiklerim bir arada olacak diye içim içime sığmadı. Gönül kuşum havalandı. Ah ki ne ah, o kuş uçamadan kafesine geri dönecekmiş meğer. İki gün önce aradılar. Damat Bey’in şehir dışında önemli bir toplantısı varmış, Sevim’i de götürecekmiş bu sefer, ailecek katılmaları gereken bir şirket toplantısı mıymış neymiş. Bizim kemanist bir konser için İzmir’e gidecekmiş, Boğaziçili kuzucuğuma da öğretmenleri önemli bir proje vermiş, çıkıp gelemezmiş zaten. Faruk gelir hiç olmazsa, dedim. Kayınvalidesi rahatsızlanmış, apar topar eşinin memleketine gitmeleri gerekmiş.

Ertesi gün keyifsiz uyandım. Celal Bey ise pek mutlu. Bana nispet yapıyor sanmayın. Neşeli görünüp keyfimi yerine getirmeye çalışıyor. İkindi üzeri, hadi hazırlan dedi, geç kalacağız yoksa. İyi de nereye gecikeceğiz? İkimiz birlikte kutlayacağız işte, ha evde ha dışarıda ne fark eder. Olmaz, diyor, ısrar ediyor. Yarım asrın hatırına ayak uyduruyorum. Pek şık bir restoranın önünde park ediyor arabayı. Görevli gelip kapımı açıyor. Utanıyorum hâliyle. Alışkın değilim böyle şeylere. Yine de ses etmiyorum. Son günlerde çok üzdüm Celal Bey’i. Beni mutlu etmek için nasıl didindiğini görüyorum. Restoranın kapısından girince üzerime düşen gül yapraklarıyla irkildim. Bir dakika, elinde gül sepetiyle bizi karşılayan bizim Boğaziçili. Tatlı bir müzik geliyor kulağıma. Az ileride kemanist kızımız. Nasıl da güzel çalıyor. Mustafa takım elbise giymiş, izninle, deyip beni Celal Bey’in kolundan alıyor. Yakışıklı torunumun kolunda kalabalık masaya doğru yürüyorum. Sevim, Faruk, gelin kızım, sevgili damadım masadalar. Aman ya Rabb’im dünürler de gelmiş. Hani hastalardı. O an bütün o bahanelerin beni bu güzel sürprize hazırlamak için ince ince düşünüldüğünü anlıyorum. Gönül kuşum kafesini kırıyor. Bir güvercinin kanat çırpışlarını dinliyorum.