DİJİTALLEŞME, DEZENFORMASYON ve DİN
Mustafa Mirza DEMİR
Yirmi birinci yüzyılda gelişen iletişim teknolojileri; kültürel, sosyal ve bireysel hayatın merkezine yerleşerek dijital hayat, dijital kültür, dijital toplum, dijital kütüphane, dijital para ve dijital dindarlık gibi pek çok yeni kavram doğurmuştur. Bu dönüşüm ve gelişim, bilgiye erişimi hızlandırıp kolaylaştırmış ancak meseleyi daha da karmaşık hâle getirmiştir. Bununla birlikte dezenformasyon, mezenformasyon (zarar verme amacı taşımasa da doğruluğu bulunmayan bilgi) ve malenformasyon (zarar vermek amacıyla kötüye kullanılan doğru/gerçek bilgi) gibi bilgi düzensizlikleri de ortaya çıkmıştır. Dezenformasyonla birlikte yanlış bilgi; parodi, hatalı ilişkilendirme, çarpıtma, konu ve kavramları bağlamdan koparma, taklit ve manipülasyon gibi çeşitli formlarla topluma sunulmaktadır.
Dijitalleşme ile gündemimize giren bir diğer mesele de dijitalliğin dinle ilişkisidir ki günümüzde sosyal medya ve web siteleri gibi dijital araçlar, neredeyse dinî bilgi edinmenin ve araştırmanın ana kaynakları hâlini almıştır. Gelişen bu durumun fayda ve kolaylıkları olmakla birlikte İslamofobi, din karşıtlığı, dinî değerlerin istismarı, yanlış veya yanıltıcı bilgilerin yayılması; bu bilgilerin de sahih bilgi olduğu algısının oluşması gibi ciddi riskleri de beraberinde getirmektedir. Bilgi kirliliği, dijital manipülasyonlar, yanlış bilgilerin yayılması veya doğru olanın çarpıtılması gibi meselelere çözüm üretmek ise son derece elzem ve öncelikli gayemiz olmalıdır.
Editörlüğünü Dr. Mustafa Çuhadar’ın üstlendiği ve Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları arasında yerini alan, Dijitalleşme, Dezenformasyon ve Din adlı eser, tam olarak bu ihtiyaca binaen; dinî bilginin, dezenformasyon tehlikesi ve dijitalleşmenin dezavantajlarına karşılık doğru, güvenilir ve bilinçli bir şekilde korunması için ne yapılabilir sorusuna cevaplar aramak için ortaya konulmuş bir çalışma. Eser, bilgi aktarım metodu ve iletişim teknolojileri konusundaki hassasiyeti koruyarak ve meseleye dinî açıdan yaklaşarak konuya ilgi duyan okurlara yeni bir referans kaynağı olmayı amaçlıyor. İlahiyat ve iletişim disiplinlerinden akademisyenlerin titizlikle hazırladığı makalelerden oluşan kitabın içeriğine baktığımızda şu ana başlıklar karşımıza çıkıyor: “Dijitalleşme ve Din”, “Dezenformasyon Olgusu ve Dijitalleşmeyle İlişkisi”, “Dezenformasyona Yönelik Küresel İletişim Politikaları”, “Medyada Müslümanlara Yönelik Dezenformasyon ve İslamofobik Söylemler”, “Dezenformasyon ve Din İstismarı: FETÖ’nün Sosyal Medya Stratejisine Yakından Bakmak” ve “Dijital Sorumluluk: Dinî Medya Okuryazarlığı”. Her bölüm kendi içinde birkaç alt başlıkla derinlemesine irdeleniyor. Dijitalleşme, dezenformasyon ve dinle ilgili meseleleri hem ayrı ayrı hem de bir bütün olarak ele alması, her bir konuya ayrıntılı ve hassasiyetli yaklaşımı, üstelik alanında etkin akademisyenlerce ortaya konan ilmî zenginlik ve farkındalıklarıyla okurların ve aynı zamanda araştırmacı yazarların da istifade edebileceği kaynak niteliğinde bir eser ortaya konulmuş.
Önemli meselelere ışık tutması, referans ve yardımcı olması amacıyla kaynak metin olarak tasarlanan, Dijitalleşme, Dezenformasyon ve Din adlı kolektif eserin istifadeye medar olmasını temenni eder, iyi okumalar dilerim.