ANNELERDEN KIŞA BİR NOTA “BU KIŞ ÇOCUĞUM HEM YESİN HEM DE HASTALANMASIN!”

ANNELERDEN KIŞA BİR NOTA

“BU KIŞ ÇOCUĞUM

HEM YESİN HEM DE HASTALANMASIN!”

Dr. Mustafa YAŞAR

Yaz bitti, tatil bitti; o güzel deniz, kum ve güneş günleri geride kaldı. Çocuklar yeniden okul çantalarını sırtladı, önlüklerini giydi ve kışın soğuk sabahlarında uykulu gözlerle servis beklemeye başladı. Ama asıl dert, çocukların değil annelerin verdiği ve iki cephede birden süren savaştır. Birinci cephe, “Anne, yemek istemiyorum, tok sayılırım!” İkinci cephe, “Anne, başım ağrıyor, boğazım yanıyor, bugün okula gidemem.” Bunlar, her annenin kış boyunca defalarca duyduğu, duyduğunda da içinin cız ettiği sözlerdir.

Aslında bu iki sorun birbirine sıkı sıkıya bağlıdır. Düzgün beslenemeyen bir çocuğun savunma sistemi zayıf kalır. Savunma sistemi zayıf kalan çocuk ise okulda dolaşan her virüsü, her mikrobu yakalar. Yakalayınca hastalanır, hastalanınca iştahı daha da kapanır, iştahı kapanınca daha da zayıf düşer. Böylece kısır bir döngü başlar. Bir de okul ortamını düşünün: Otuz çocuk aynı sınıfta; biri hapşırdı mı diğeri de hapşırır. Kış aylarında sınıflar âdeta bir mikrop festival alanı gibidir. Bir çocuk hasta geldi mi iki gün içinde sınıfın yarısı yatağa düşer.

Peki, çocuklarda savunma sistemi nasıl çalışır? Çocukların bağışıklık sistemi, yetişkinlere göre daha “acemi”dir; dünyayla yeni tanışır, mikropları yeni öğrenir. Geçirilen her hastalık, aslında bağışıklık sisteminin bir ders almasıdır ancak bu derslerin çok sık ve çok ağır olmasını istemeyiz. Bağışıklık sisteminin güçlü kalması için yeterli ve dengeli beslenme, düzenli uyku, hareket ve temiz hava şarttır. Ama kış geldiğinde bu şartları sağlamak zorlaşır. Günler kısalır, güneş azalır, sebze çeşitliliği düşer, çocuklar kapalı mekânlarda sıkışır.

İştah meselesi de ayrı bir hikâyedir. Bazı çocuklar doğuştan iştahlıdır, tabağını silip süpürür ama bazıları yemek masasına oturmayı bile bir angarya olarak görür. Kışın bu durum daha da kötüleşebilir. Çünkü soğuk havada hareket azalır, metabolizma yavaşlar ve çocuğun karnı gerçekten aç olmayabilir. Bir de üzerine stres, okul kaygısı ve uykusuzluk eklendi mi iştah denen şey buhar olup uçar gider.

“Peki, ne yapacağız? Zorla mı yedireceğiz, vitamin haplarıyla mı dolduracağız?” diye sorarsanız cevap: İkisi de değil. İşte tam bu noktada doğanın nazik ve etkili yardımcıları devreye giriyor. Yüzyıllardır anneler, nineler hatta onların nineleri, çocukların iştahını açmak ve onları kışın hastalıklardan korumak için bazı bitkilere ve besinlere başvurmuş. Bu bilgiler kuşaktan kuşağa aktarılmış, zamana direnmiş çünkü gerçekten işe yarıyorlar. Gelin, bu doğal dostlarla tanışalım.

Önce iştah cephesinden başlayalım. Rezene, çocukların iştahını açmakta en güvenilir bitkilerden biridir. Bebeklikten beri gaz çayı olarak tanıdığımız rezene mideyi rahatlatır, sindirimi hareketlendirir ve vücuda “Haydi, yemek zamanı geldi!” sinyali gönderir. Yarım tatlı kaşığı rezene tohumunu hafifçe ezin, bir bardak ılık suda beş dakika demleyin ve yemekten yarım saat önce çocuğunuza içirin. Hafif tatlımsı olduğu için çoğu çocuk direnmeden içer. İçmezse bir tatlı kaşığı bal işi çözer.

Kimyon, annelerin mutfaktaki gizli silahıdır. Sindirim enzimlerinin salgılanmasını artırır, mideyi uyarır ve iştahı açar. Çocuğunuzun çorbalarına ve yemeklerine bir tutam kimyon eklemek fark yaratır. Ama daha etkili bir yöntem var: Yarım tatlı kaşığı kimyonu bir bardak suda kaynatın, süzün, ılıtın ve yemekten önce içirin. Çocuğunuz “Bu ne biçim su!” diyebilir. O zaman bal ve birkaç damla limon ekleyerek tadını düzeltebilirsiniz. Birkaç gün sonra iştahının nasıl açıldığını göreceksiniz.

Tarçın, hem lezzet katar hem de iştah açar. Kan şekerini dengeleyerek vücudun doğal açlık sinyallerini düzenler. Sabah kahvaltısında süte veya yulaf lapasına yarım çay kaşığı tarçın serpmek, hem lezzeti artırır hem de çocuğun gün boyunca daha dengeli bir iştaha sahip olmasını sağlar. Ayrıca tarçının hafif antiseptik özelliği de cabası; yani hem yedirir hem korur. Bir taşla iki kuş!

Şimdi gelelim savunma cephesine. Ekinezya, bağışıklık sisteminin en bilinen bitkisel destekçilerinden biridir. Beyaz kan hücrelerinin üretimini artırarak vücudun mikroplarla savaşma kapasitesini güçlendirir. Kış başlamadan birkaç hafta önce ekinezya çayına başlamak, çocuğun savunma duvarlarını güçlendirmek gibidir. Ancak dikkat: Ekinezya sürekli değil dönemsel olarak kullanılmalıdır; iki hafta kullanıp bir hafta ara vermek en doğrusudur. Ayrıca iki yaşından küçük çocuklara verilmemelidir.

Kuşburnu, C vitamini şampiyonudur; bir avuç kuşburnunda birkaç portakalın C vitamini saklıdır. C vitamini ise bağışıklık sisteminin en temel yakıtıdır. Kurutulmuş kuşburnunu kaynar suda on beş dakika kaynatın, süzün ve ılıtarak çocuğunuza verin. Tadı ekşimsi olduğu için bir tatlı kaşığı bal veya bir parça elma ekleyerek tatlandırabilirsiniz. Günde bir bardak kuşburnu çayı, kışın çocuğunuzun en güçlü kalkanı olabilir. Üstelik yapması da içmesi de kolaydır.

Zencefil, serimizin sadık yıldızı olarak yine karşımızda. Çocuklar söz konusu olduğunda zencefili sade çay olarak vermek yerine yemeklere ve içeceklere gizlice eklemek daha akıllıca olabilir. Çünkü zencefilin keskin tadı bazı çocukları ürkütebilir. Taze zencefili rendeleyip bal ve limonla karıştırın, macun kıvamına getirin ve her sabah bir çay kaşığı yedirin. Bu macun hem boğazı korur hem bağışıklığı güçlendirir hem de sindirimi destekler. Çocuğunuz “Bu bal çok acayip!” diyebilir; ama alıştıktan sonra kendisi istemeye başlayacaktır.

Ihlamur, solunum yazımızdan da hatırlayacağınız gibi soğuk algınlığının baş düşmanıdır. Ama ıhlamurun bir güzelliği daha var: Tadı yumuşak ve hoş olduğu için çocuklar genellikle severek içer. Hafif ateşi düşürmeye yardımcı olur, boğazı yumuşatır ve rahat uyumayı sağlar. Çocuğunuz hafif üşütme belirtileri gösterdiğinde hemen bir bardak ıhlamur demleyin, bal ve limon ekleyin. O sıcacık bardak hem bedeni hem de ruhu ısıtır. Çocuğunuz yatağına girdiğinde kendini güvende hissedecektir.

Kekik, doğal bir antibiyotik gibi çalışır ve özellikle üst solunum yolu enfeksiyonlarına karşı harikadır. Çocuğunuzun boğazı ağrımaya başladığında bir fincan kekik çayı, o ilk mikropları alt etmeye yardımcı olabilir. Kekik çayının tadı bazı çocuklara acı gelebilir; bal ve bir parça elma suyu ekleyerek tadını yumuşatabilirsiniz. Ayrıca çocuğunuzun odasında kekik yağı buharı yaymak, uyurken solunum yollarını açık tutmaya yardımcı olur.

Propolis, bal arılarının ürettiği doğal bir mucizedir ve çocuklar için harika bir savunma kalkanıdır. Antibakteriyel, antiviral ve bağışıklık güçlendirici özellikleri bir arada taşır. Propolis, damla formunda bulunabilir; birkaç damlayı bala veya suya karıştırarak çocuğunuza verebilirsiniz. Kış boyunca düzenli propolis kullanımı, çocuğunuzun hastalanma sıklığını gözle görülür şekilde azaltabilir. Ancak arı ürünlerine alerjisi olan çocuklarda kullanılmamalıdır; ilk kez verirken dikkatli olunmalıdır.

Son olarak balın kendisini unutmayalım. Bal, en eski ve en güvenilir şifa kaynaklarından biridir. Antiseptik özelliği sayesinde boğaz enfeksiyonlarıyla savaşır, enerji verir, bağışıklığı destekler ve birçok bitkisel çayın tadını çocuk dostu hâle getirir. Sabah kahvaltısında bir tatlı kaşığı bal, çocuğunuzun güne güçlü başlamasına yardımcı olur. Ancak çok önemli bir uyarı: Bir yaşından küçük bebeklere bal verirken doktora danışılmalıdır.

Şimdi tüm bu bilgileri birleştiren, hem iştah açıcı hem de savunma sistemini güçlendirici bir formül paylaşalım. Adı, “Annenin Kış Kalkanı Macunu.”

Annenin Kış Kalkanı Macunu

Bir kavanoza üç yemek kaşığı süzme bal koyun. İçine bir tatlı kaşığı taze rendelenmiş zencefil, yarım tatlı kaşığı tarçın tozu, bir çay kaşığı toz kuşburnu ve isterseniz beşaltı damla propolis ekleyin. Hepsini güzelce karıştırarak homojen bir macun elde edin.

Her sabah kahvaltıdan önce çocuğunuza bu macundan bir çay kaşığı verin. Doğrudan yiyebilir veya ılık suya karıştırarak içebilir. Macun, buzdolabında iki hafta taze kalır. Tarçın iştahı uyandırır, zencefil ve propolis kalkan kurar, kuşburnu C vitaminiyle destekler, bal ise hepsini bir arada tutar.

Bu macun, bir yaşından büyük çocuklar için uygundur. Arı ürünlerine alerjisi olan çocuklarda propolisi çıkarın. Düzenli kullanımda birkaç hafta içinde farkı göreceksiniz.

Her zaman olduğu gibi şunu hatırlatalım: Bu bitkiler ve doğal destekler, çocuklarınızın sağlığına katkı sağlayan yardımcılardır; doktorun ve ilacın yerini almazlar. Çocuğunuzun iştahsızlığı uzun süredir devam ediyorsa, kilo kaybı yaşanıyorsa, çok sık hastalanıyorsa veya herhangi bir alerjik durumu varsa mutlaka bir çocuk doktoruna danışın. Her çocuğun bünyesi farklıdır; bir çocukta harika çalışan bir bitki diğerinde alerjiye yol açabilir. Yeni bir bitkisel ürünü ilk kez denerken az miktarla başlayın ve çocuğunuzun tepkisini gözlemleyin.

Unutmayın, siz bu satırları okuyorsanız zaten çocuğunuz için en iyisini arayan harika bir anne ya da babasınız. Kış zorlu bir mevsimdir ama doğanın sunduğu bu güzel destekler, biraz dikkat ve bol sevgiyle çocuklarınızı sağlıklı bir şekilde baharı karşılamaya hazırlayabilirsiniz. O zaman çocuğunuz, kışın sonunda size “Anne, baba, bu kış hiç hasta olmadım!” diyecektir ve o cümle, dünyanın en güzel ödülü olacaktır.