AİLE AHLAKI
Süreyya MERİÇ
İnsanlık tarihinin bedii mirasıdır aile. Bireyin; hayatı öğrendiği ocak, hayata hazırlandığı mekteptir.
İnsan, önce bir aile içerisinde açar gözlerini ve yetişkinlik çağında kendisi de bir aile kurar. Doğduğu ailesi herhangi bir seçime tabi değildir fakat aile kurmak ihtiyaridir. Doç. Dr. Fatma Çapcıoğlu ve Prof. Dr. İhsan Çapcıoğlu’nun kaleme aldığı Aile Ahlakı, günümüz dünyasında bir yuvanın inşasına rehberlik edecek niteliktedir. Zira aile, zamanın ve insanın değişimi ile birlikte sürekli değişen ilişkiler üzerine yeniden inşa edilmektedir. Çalışmada aile içi ilişkiler; değişmeyen sabit roller üzerinden değil aksine zamanın ruhuna ve değişen toplumsal rollere istinaden aileyi ayakta tutan değerler üzerinden ele alınır: “Aile, bireylerin içinde yaşadıkları toplumsal, tarihsel ve kültürel bağlamdan bağımsız olmayan aksine bu bağlamlar içinde anlam kazanan, şekillenen ve sürekli olarak yeniden inşa edilen bir ilişkiler alanıdır.”
Diyanet İşleri Başkanlığınca neşredilen eserin giriş bölümünde aile kavramı üzerinde etkin bir okuma yapılır: Aile nedir, ne işe yarar, tek tip bir aile modelinden bahsetmek mümkün müdür gibi sorulara cevap aranır. Kitabın devamında ise üç ana mesele masaya yatırılır: Aile kurmak, aile olmak, aile kalmak.
“Aile Kurmak: Eş Seçimi ve Nikâh” bölümünde eş seçimi için o tereddütlerle örülü karar arifesinde yuva kuracak kişilerin dikkat etmesi gereken hususlara değinilir: “Zira evlilik sadece iki kişinin bir araya gelmesi demek değildir, iki dünyanın iki ayrı hikâyenin birleştiği bir yolculuktur. Bu yolculuğun temelinin huzur, sevgi, güven ve sadakat ile atılması gerekir.” Doğru karar, evlilik hazırlık süreçlerini de kolaylaştırılacak ve ancak bu yolla nikâh sağlam bir akde dönüşecektir.
Eserin ikinci bölümü olan “Aile Olmak: İletişim ve Temel Değerler” başlığı altında ise ailede iletişim ve iletişim aksaklıkları karşısında çözüm yolları ele alınır. Eşler arası, anne baba ve çocuklar arası sağlıklı iletişim bir ailenin en güçlü koruma kalkanıdır. Bununla birlikte akrabalar arasındaki iletişim de aileyi etkilemekte, kimi zaman orada yaşanan aksaklıklar yuva içinde huzursuzluklara sebebiyet vermektedir. İlgili bölümde ayetler ve hadisler ışığında aile bireyleri arasında iletişimin nasıl olması gerektiği üzerinde durulur. Ayrıca olası iletişim kazalarında, yaşanabilecek çatışmalarda sorunları akl-ı selim ve kalb-i selim ile çözüme kavuşturmanın ipuçları verilir.
Aile Ahlakı eserinin son bölümünde “Aile Kalmak: Değişim ve Değerler” başlığına yer verilmiştir. Ailede değişim, bugün bütün toplum bilimcilerin üzerinde durduğu bir konudur. Haneler küçülmüş, geniş aileler yerini çekirdek ailelere bırakmış, toplumsal roller değişmiştir. Ancak unutulmamalıdır ki bir de değişmeyen kadim değerler vardır. Aile kalmak için bu değerlerin peşinden gitmek elzemdir. Kişiye düşen “aile birlikteliğini sürdürmek, birlikte kalmayı seçmek”tir.