سَرُۆكَاتِيَا كَارْ و بَارِێنْ اُۆلِى

وَشَانِێنْ سَرُۆكَاتِيَا كَارْ و بَارِێنْ اُۆلِى / DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI YAYINLARI : 1280
بَرْهَمِێنْ چَاڤْكَانِى / KAYNAK ESERLER : 147

قُۆرْدِنَاتُۆرِێ گِشْتِى / GENEL KOORDİNATÖR
ا.د. محمد امين اۆزاڤشار / PROF. DR. MEHMET EMİN ÖZAFŞAR

رِێڤَبَرِێ وَشَانِێ / YAYIN YÖNETMENİ
د. يوكسل سالمان / DR. YÜKSEL SALMAN

قُۆرْدِنَاسْيُۆنْ / KOORDİNASYON
يلدراى قاپلان / YILDIRAY KAPLAN

ئٰامَادَكَار / HAZIRLAYAN
م. حسين گوندز / HÜSEYİN GÜNDÜZ

وَرْگِێرْ / TERCÜME
م. حسين گوندز / HÜSEYİN GÜNDÜZ
م. محمد سيحان / MEHMET SEYHAN

خَونْدِنْ و لِێزِيڤِرِينْ / SON OKUMA
م. عارف گوندز / M. ARİF GÜNDÜZ
م. محمد سليم يلدظ / M. SELİM YILDIZ
م. سيف الدين تونج / M. SEYFEDDÎN TUNC
م. رمزى كچوك / M. REMZİ KÜÇÜK

ISBN 978-975-19-6628-5
2016-34-Y-0003-1280
ژِمَارَا بَاوَرْنَامِێ / SERTİFİKA NO: 12930

بِرْيَارَا كُۆمِسْيُۆنَا هُورْكُۆلِينَا بَرْهَمِێ / ESER İNCELEME KOMİSYON KARARI: 20.01.2015/20

چَاپَا يَكَێ / BASKI
٢٠١٦ / 2016

چَاپْخَانَه / BASKI
İLERİ HABER AJANSI TAN. İLT. MAT. YAY. TKN. HİZ. A.Ş.
0212 454 33 33

گِرَافِيكْ و رُوپَلْسَازِى / GRAFİK - TASARIM
موجلى تكين / MÜCELLA TEKİN
امره يلدظ / EMRE YILDIZ

© سَرُۆكَاتِيَا كَارْ و بَارِێنْ اُۆلِى / © DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI

پِێوَنْدِى / İLETİŞİM
رِێڤَبَرِيَا گِشْتِى يَا كَارْ و بَارِێنْ اُۆلِى / DİNİ YAYINLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
سَرُۆكِێ دَائِيرَيَا وَشَانِێنْ چَاپَمَنِيِێ / BASILI YAYINLAR DAİRE BAŞKANLIĞI
TEL.: (0 312) 295 72 93 • FAKS: (0 312) 284 72 88
E-POSTA: DINIYAYINLAR@DIYANET.GOV.TR

• KUR’AN-I KERİM KÜRTÇE MEALİ •

١. سُورَه يِێ فَاتِحِێ

سُورَهیِێ فَاتِحَیِێ، لِمَكِّێ نَازِلْبُویَه. حَفْتْ ئَایَتِنْ.

اَڤْ سُورَه ژِ بَرْ كُو سُورَهیِێ قُرْئَانِێ یِێ یَكَمَه و قُرْئَانَا پِیرُۆزْ پِێ تِێ دَسْتْپِێكِرِنْ ژِێ رَه «الفَاتِحَه» یَعْنِی دَسْتْپِێكْ تِێ گۆتِنْ. هَرْوِهَا، ژِ بِلِی ڤِی نَاڤِی هِنَكْ نَاڤِێنْ وِی یێنْ دِنْ ژِی هَنَه كُو اَڤِنْ: أُمُ الْكِتَابْ (مَاكَا كِتِێبِێ)، شِفَا (دَرْمَانْ)، أسَاسُ القُرْئَانْ (بِنْگَهَا قُرْئَانِێ)، كَنْزْ (خَزِینَه) و الحَمْدَه.

اَعُوذُ بِاللّه مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمْ

اَزْ ژِ بَرْ نَقَنْجِیَا شَیْطَانِێ قَوِتِی خَوه دَاڤِێژِمْ بَرْ پَنَاهَا خُدَایِێ بِلِنْدْ، دَا كُو نَهِێلَه زِرَارِێ بِدَه دِینْ و دِنْیَا مِنْ و نَهِێلَه كُو اَوْ مِنْ ژِ اَرْكُ و وَظِیفَیَا مِنْ ڤَگَرِینَه، كَیْسِێ نَدِیِێ كُو اَوْ لِسَرْ فِكْرُ و رَامَانِێنْ مِنْ بِبَه دَسْتْهِلَاتْ.

بِسْمِ اللّه الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

١. بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ.

٢. حَمْدْ (پَسْنُ و سِپَاسِی) ژِ خُدِێ رَه بَه كُو اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ یَه.

٣. اَوِێ كُو رَحْمٰنَ، رَحِیمَه.

٤. اَوِێ كُوخَودِیِێ رُۆژَا حَسَابْدِیتِنْ و جِزَادَانِێ یَه.

٥. (خُدِێ یُۆ) اَمْ هَرْ ژِ تَه رَه عِبَادَتْ دِكِنْ و هَرْ ژِ تَه ئَارِیكَارِیِێ دِخَواَزِنْ.

٦. رِیَا رَاسْتُ و دُرِسْتْ نِیشَانِی مَه بِدَه و لِسَرِێ رَاسْتَرِێ بِكَه.

٧. رِیَا وَانْ كَسِێنْ كُو تَه قَنْجِی و دِلْشَادِی دَایَه وَانْ؛ نَه اَو ِێنْ كُوغَزَبْ لِوَانْ بُویَه و نَه اَوِێ كُو رِیَا حَقْ وِنْدَا كِرِنَه.[1]

[1] خُدِێ، كِتِێبَا خَوه یَا پِیرُۆزْ بِبَسْمَلِێ دَسْتْپِێكِرِیَه. بِڤِی ئَاوَایِی رِێ نِیشَانِی بَنْدَیِێنْ خَوه دَایَه كُو اَوْ ژِی كَارِێنْ خَوه پِێ ڤَكِنْ و دَسْتْ پِێ بِكِنْ. دِ حَدِیسَا شَرِیفْ دَه هَاتِیَه رَاگِهَانْدِنْ كُو:چِه قَاسْ كَارَكِی خَودِی رُومَتْ هَبَه و بِنَاڤِێ خُدِێ (بِبَسْمَلِێ) نَیِێ دَسْتْپِێكِرِنْ، اَوْ بِێ بَرَكَتَه. نَاخُو مَعْنَا بَسْمَلِێ دِبَه اَڤْ؛ اَزْ، بِنَاڤِێ خُدِێ اَوِێ كُو رَحْمٰنَ، رَحِیمَه دَسْتْ بِكَارِێ خَوه دِكِمْ. اَزْ، بِفَرْمَانْ، ئَارِیكَارِی و قُدْرَتَا خُدِێ و بِرِظَایَا وِی ڤِی كَارِی دِكِمْ؛ نَه ژِ بۆ دَاخَواَزَا نَفْسَا خَوه. اَڤْ قُدْرَتَا كُو پِێ اَڤْ كَارْ هَاتِیَه كِرِنْ ژِ خُدِێ یَه. هَكَه وِی، هِێزْ و ئَارِیكَارِی نَدَابُویَا مِنْ، مِنْ دِێ هِیچْ نِكَارِیبُویَا تِشْتَكِی بِكِمْ. اَزْ، خَوه ژِ ڤِێ یَكَا كُوكَارِێ مِنْ، بِنَاڤِێ مِنْ بَه دُورْ دِگْرِمْ؛ اَزْ تَنِێ بِنَاڤِێ خُدِێ دَسْتْ پِێ دِكِمْ. لَوْرَا مِنْ هِێزْ و ئَارِیكَارِیَا خَوه هَمُو ژِ وِی گِرْتِیَه.

حَمْدْ: وَصْفَا رِنْدْ، سَنَایَا پِرْ، سِپَاسِیَا كَامِلْ و سَالِخِێنْ بَاشْ بَسْ خَاصِێ خُدِێ نَه. لَوْرَا هَمُو رِنْدِی لِێ ڤَدِگَرَه. هَرْ سَنَا و پَسْنَا رِنْدْ ژِ خُدِێ تَنِێ رَه یَه. لَوْرَا یِێ كُو تَڤَكِێ عَالَمِێ لِهَڤْ رَادِگْرَه و هَمُویَانْ پَرْوَرْدَه و خَودِی دِكَه هَرْ اَوَه. ژِ بُۆ رِێنِیشَانْدَانَا وِی حَمْدْ ژِێ رَه بَه و ژِ بُۆ هَمُو نِعْمَتِێنْ وِی یِێنْ خُیَایِی و نَهِێنِی شُكِرْ ژِێ رَه بَه!

رَحْمنْ: یِێ كُو هَمُو نِعْمَتَانْ دِدَه، بِێ سِینُۆرْ و بِێ دَاوِینْ قَنْجِیێ لِبَنْدَه و مَخْلُوقِێنْ خَوه دِكَه. اَڤْ وَصْفِێ شِیرِینْ خَاصِێ بِخُدِێ ڤَه یَه و قَتْ ژِێ جُدَا نَابَه.

رَحِیمْ: یێ كُو وَصْفِێ رَحْمَتِێ ژِێ رَه سَابِتَه.

یَومِ الدِینْ: یَومْ، رُۆژَا دِینْ، مَعْنَا وِێ یَا فَرْهَنْگِی؛ حَسَابَه، جَزَایَه، ئَانْگُۆ خَلَاتْ و جَلَاتَه. ژِ رُۆژَا دِینْ مَبَسْتْ؛ رُۆژَا قِیَامَتِێ یَه كُو خُدِێ دِێ هَمُو بَنْدَه و مَخْلُوقِێنْ خَوه، لِگُۆرِی كِرِنْ و كَارِێنْ وَانْ جَزَا بِكَه. هَكَه كِرْیَارِێنْ وَانْ قَنْجِی بِنْ دِێ خَلَاتْ و پَادَاشِێ بِدَه وَانْ و هَكَه كِرْیَارِێنْ وَانْ خَرَابِى بِنْ -ژِ بِلِی یِێنْ كُو لِوَانْ بِبُۆرَه و تُۆبَا وَانْ قَبُولْ بِكَه- دِێ وَانْ جَزَا و سَزَا بِكَه. پَیْڤا دِینْ دِ حَدِیسَا شَرِیفْ دَه ژِی بِمَعْنَا حَسَابِێ بِكَارْ هَاتِیَه. پِێخَمْبَرِێ خُدِێ وُسَا فَرْمَانْ كِرِیَه: «الكَیّیِسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ» ئَاقِلْمَنْدْ اَوْ كَسَه كُوحَسَابِێ نَفْسَا خَوه بِدَه دِیتِنْ؛ وِێ بِكِێشِێ حَسَابِێ.

اَوِێنْ كُو تَه نِعْمَتْ لِوَانْ كِرِیَه؛ پَیخَمْبَرْ، شَهِیدْ، یێنْ رَاسْتْ و صَالِحِنْ. نِعْمَتَا مَزِنْ ئَا كُوخُدِێ لِوَانْ كِرِیَه؛ اَوَا كُو اَوْ ژِ رِێشَاشِیِێ مُحَافَظَه كِرِنَه.

اَوْ كَسِێنْ كُوغَزَبْ لِوَانْ بُویَه: اَوْ كَسِێنْ كُو حَقِّیِێ نَاسْ دِكِنْ لِێ قَبُولْ نَاكِنْ.

اَوْ كَسِێنْ كُو ژِ رِێ دَرْكَتِینَه: يِێنْ كُو رِێكَا حَقْ هِیچْ نَاسْ نَكِرِنَه، ژِ لَوْ كَتِنَه رِێكَا چَوتْ و شَاشْ.

٢. سُورَه يِێ بَقَرَه

سُورَه يِێ بَقَرَه، لِمَدِينِێ نَازِلْ بُويَه، دُو صَدْ و هَشْتِێ و شَشْ ئَايَتِنْ. دِ قُرْئَانِێ دَه سُورَيِێ هَرِى دِرِێژْ بَقَرَيَه هَرْ وَكِى يِێ هَرِى كُرْتْ ژِى كَوْسَرَه.

نَاڤَرُۆكَا سُورَه يِى

سُورَه يِێ بَقَرَه، ژِ پِێشْگُۆتِنَكْ و سِێ مِژَارَانْ و دَاوينَيَكِێ پِێكْ تِێ. پِێشْگُۆتِنْ، بِيسْتْ ئَايَتَه؛ مِرُۆڤَانْ لِسِێ بَشَانْ پَارْڤَه دِكَه: مُتَّقِى، كَافِرْ و مُنَافِقْ.

دِپِێنْجْ ئَايَتِێنْ پِێشِينْ دَه بَحْسَا مُتَّقِيَانْ، دِ دُو ئَايَتِێنْ لِپَىْ وَانْ دَه بَحْسَا كَافِرَانْ و دِ سِێزْدَه ئَايَتِێنْ لِپَىْ وَانْ دَه ژِى بَحْسَا مُنَافِقَانْ تِێ كِرِنْ.

اَڤْ سُورَه، دِ نَاڤَا خَوه دَه پِرَانِيَا حُكْمِێنْ اِسْلَامِێ؛ عَقِيدَه، عِبَادَتْ، دَانْ و سِتَانْدِنَانْ، اَخْلَاقْ، زَوَاجْ، ژِنْبَرْدَانِێ ڤَدِحَويِنَه. سُورَه، بَحْسَا دَسْتْپِێكَا خُلْقَانْدِنِێ و قِصَيَا بَاڤِێ مِرُۆڤَانْ ئَادَمْ دِكَه.

سُورَه يِێ بَقَرَه، بِپِرَانِى لِسَرْ ئَالِيِێ دَادْوَرِى (حُقُوقِى) رَادِوَسْتَه. كِێشَيَا حُقُوقِى و رِسْتَيِى چَارَسَرْ دِكَه.

سُورَه، پِشْتْ رَه بَحْسَا اَهْلِى كِتِێبَانْ دِكَه ،ڤِێجَا مُسِلْمَانَانْ لِهَمْبَرِى اَخْلاقِێنْ وَانْ يِێنْ نَبَاشْ هِشْيَارْ دِكَه. پَاشِێ بَحْسَا قِصَيَا چِێلَكِێ دِكَه كُو دِنَاڤْ جِهُويَانْ دَه زِلامَكْ هَاتِبُو كُشْتِنْ و قِصَاسِێ وى نَه دِيَارْ بُو. ڤِێجَا وَانْ اَڤْ رَوْشْ ژِ نَبِى مُوسَا رَه عَرْزْ كِرِنْ دَا كُو كُوژَرِێ وِى ژِ وَانْ رَه اَشْكَرَه بِكَه. خُدِێ، ژِێ رَه وَحِى كِرْ كُو ژِ وَانْ رَه بِبِێژه؛ بِلا چِێلَكَكِێ سَرْژِێ بِكِنْ و پَارْچَيَكْ ژِگُۆشْتِێ وِێ دِ لَاشِێ كُشْتِى بِدِنْ ، ڤِێجَا بِدَسْتُورَا خُدِێ كُشْتِى دِێ سَاغْ بِبَه و اَوِێ كُوژَرِێ خَوه دِيَارْ بِكَه.

سُورَه، بِدُۆرْفَرَهِى بَحْسَا حُكْمِێ رُۆژِيِێ، حَجِێ، عُمْرِێ، جِيهَادِێ، كَارْ و بَارِێنْ مَالْبَاتِى و حَرَامْبُونَا مَهِرْكِرِنَا ژِنِێنْ مُشْرِكْ دِكَه.

سُورَه، پِشْتْ رَه بَحْسَا حَرَامْبُونَا رِبَايِێ (سَلَفِێ) دِكِێ. سُورَه، پَاشِێ گَازِى مُسِلْمَانَانْ دِكَه كُو اَوْ تُۆبَه بِكِنْ، ژِخُدِێ لاڤَلاڤِێ بِكِنْ و لِهَمْبَرِى كَافِرْ و حَقْڤَشِێرَانْ اَرِيكَارِيِێ ژِێ بِخَوازِنْ. چَاوَا كُو سُورَه، بِوَصْفِێنْ بَاوَرْمَنْدَانْ دَسْتْ پِێ دِكَه هَرْوِهَا بِدُعَايَا مُؤْمِنَانْ ژِى دَاوى دِبَه. يَعْنِى سَرِێ سُورَه و دَاوِيَا وِى بِهَڤْ رَه ئَاهَنگْسَازْ و پِێوَنْدِى دَارِنْ!

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِيف، لَامْ، مِيمْ.[2]

٢. اَڤَا اَوْ كِتِێبَه، تِێ دَه گُومَانْ تُونَه (كُواَوْ نَه ژِ جَمْ خُدِێ يَه)، (اَوْ) ژِ يِێنْ مُتَّقِى (يِێنْ خَوه دِ پَارِێزِنْ) رَه رِێهْبَرَه.

٣. (مُتَّقِى،) اَوِێنْ كُو بِغَيْبِێ (يَا نَه لِبَرْجَاڤْ) بَاوَرِيِێ تِينِنْ و بِئَاوَايِێ پِێدِڤِى نِمِێژْ دِكِنْ و ژِ رِزْقِێ كُو مَه دَايَه وَانْ (دِ رِيَا خُدِێ دَه) خَرْجْ دِكِنْ.

٤. (مُتَّقِى،) اَوِێنْ كُو بِكِتِێبَا ژِ تَه رَه و بِكِتِێبِێنْ كُو ژِ پِێخَمْبَرِێنْ بَرِيَا تَه رَه هَاتِنَه شَانْدِنْ بَاوَرِى تِينِنْ و بِئَاخْرَتِێ ژِى اَوْ ژِدِلْ يَقِينْ دِكِنْ.

٥. هَا اَوْ، ژِئَالِيِێ خُدَايِێ خَوه ڤَه لِسَرْ زَانِينْ و رِێيَكَه رَاسْتِنْ و هَا اَوْ، يِێنْ كُو بِگِهِشْتِنَا دَاخَوازَا خَوه سَرْكَفْتِى و سَرْفِرَازِنْ.[3]

٦. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه (كُو اِنْكَارِى ژِخَو رَه كِرِنَه پِيشْ و رِێبَازْ)، چِه تُو وَانْ (بِعَذَابِێ خُدِێ) بِطِرْسِينِى و چِه تُو نَه طِرْسِينِى ژِ وَانْ رَه وَكْ هَڤَه؛ اَوْ اِيمَانِێ نَايِنِنْ.

٧. (بِسَدَمَا كُو لِسَرْ كُفْرِێ بِرِكِنْ) خُدِێ سَرْ دِلْ و گُوَهِێنْ وَانْ مُۆرْ كِرِيَه، لِسَرْ چَاڤِێنْ وَانْ پَرْدَكِرِيَه و ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِى مَزِنْ هَيَه.

٨. ژِمِرُۆڤَانْ هِنْ دِبِێژِن: “مَه بِخُدِێ و بِرُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِى ئَانِيَه”. رَوْشْ اَڤَه؛ وَانْ بَاوَرِى نَئَانِيَه.

٩. ژِوَانْ وَيَه كُو اَوْ خُدِێ و يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه دِخَاپِينِنْ. حَالْ اَڤَه؛ اَوْ خَوه دِخَاپِينِنْ و تِێنَاگِهِژِنْ ژِى.

١٠. دِ دِلِێنْ وَانْ دَه نَخَوشِى (يَا نِيفَاقِێ) هَيَه، ڤِێجَا خُدِێ ژِى نَخَوشِيَا وَانْ زِێدَه كِرْ. ژِ بَرْ كُو دَرَوَانْ دِكِنْ ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِى دِژْوَارْ هَيَه.

١١. دَمَا ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِن: “لِسَرْ عَرْدِێ فَسَادِيِێ نَكِنْ”! دِبِێژِنْ: “اَمْ بَسْ مِرُۆڤِێنْ چَاكْسَازْ و قَنْجِيخَوازِنْ.”

١٢. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، بِرَاسْتِى مِفْسِدْ (خَرَابْكَرْ)اَوْ بِخَونَه لِێ بَلِێ اَوْ تِێ نَاگِهِيژِنْ.

١٣. دَمَا ژِوَانْ رَه تِێ گُۆتِن: “چَاوَا كُو خَلْكِێ (بَاورمَنْد يِێنْ لِدُۆرَا پِێخَمْبَر) اِيمَانْ ئَانِينَه هُونْ ژِى اِيمَانِێ بِينِنْ” . دِبِێژِن: “اَرِێ، كَا چَاوَا ئَاقِلْ سِڤِكَانْ ايمَانْ ئَانِييَه مَا اَمِێ ژِى ايمَانِێ بِينِنْ؟” نَخِێرْ؛ بِرَاسْتِى ئَاقِلْ سِڤِكْ هَرْ اَوْ بِخَونَه، لِێ بَلِێ اَوْ نِزَانِنْ.

١٤. گَاڤَا لَقَايِى بَاوَرْمَندَانْ دِبِنْ، دِبِێژِن: “مَه ژِى بَاوَرِى ئَانِيَه.” لِێبَلِێ گَاڤَا اَوْ بِشَيْطَانِێنْ خَوه رَه بِتَنِێ دِمِينِنْ، دِبِێژِن: “بِرَاسْتِى اَمْ بِوَرَنَه؛ بَسْ اَمْ طِنَازِێنْ خَوه بِوَانْ دِكِنْ”.

١٥. بِرَاسْتِى خُدِێ بِعَذَابِێ خَوه طِنَازِێنْ وَانْ لِوَانْ ڤَدِگَرِينَه و دِسَرْخَوڤَچُونَا وَانْ دَه مُهْلَتِێ دِدَه وَانْ كُو هَرْ تِێ دَه حَيِرْمَايِى دِمِينِنْ.

١٦. هَا اَڤْ، اَوِێنْ كُو دِ بَدِێلَا هِيدَايَتِێ دَه رِێشَاشِى كِرِينَه، ڤِێجَا ڤِێ كِرِينُ و فِرُۆتِنَا وَانْ كَارْ نَه ئَانِيَه و اَوْ بِسَرْ رِێكَا رَاسْتْ ڤَه ژِى نَبُونَه.

١٧. رَوْشَا وَانْ (مُنَافِقَانْ) عَيْنِى وِكِى رَوْشَا وَانْ كَسَانَه كُو (دِشَڤَا طَارِى دَه) ئَاگِرَكِى ڤِێدِخِنْ. ڤِێجَا دَمَا ئَاگِرْ ڤِێكَتْ و رُۆنَاهِى دَا هَاويِردُۆرَا وَانْ؛ ژِ نِشْكَاڤَه خُدِێ رُۆنَاهِيَا وَانْ بِرْ و اَوْ دِطَارِيتِيَكِێ دَه هِشْتِنْ كُو اِێدِى اَوْ نَابِينِنْ.[4]

١٨. اَوْ (مُنَافِقْ) كَرِنْ، لالِنْ، كُۆرِنْ، ڤِێجَا (پِشتِى كُو حَقِى نَاسْ كِرِنْ ژِى ژِ پُوچِيَا خَوه)اَوْ ڤَنَاگَرِنْ.

١٩. يَانْ ژِى حَالِێ وَانْ مِينَا حَالِێ وَانْ كَسَانَه كُو اَوْ رَاسْتِى طَاڤَبَارَانَكِێ بِێنْ كُو تِێ دَه طَارِيتِى، گُرْمَه گُرِمْ و بِرُوسْكْ هَنَه.اَوْ ژِبَرْ گُرْمِينِيَا بِرُوسْكَانْ، ژِ طِرْسَا مِرِنِێ تِلِيِێنْ خَوه دِخِنْ گُوَهِێنْ خَوه. خُدِێ (بِزَانِينَا خَوه) دُۆرْ لِكَافِرَانْ گِرتِيَه.

٢٠. دِڤِێ نَاڤِێ دَه، هِندِكْ دِمِينَه كُو بِرُوسْكْ (رُۆنَاهِيَا) چَاڤِێنْ وَانْ بِسْتِينَه. چِه گَاڤَا دُۆرَا وَانْ رُۆنَاهِى كِرْ، اَوْ هِنَكِى دِمَشِنْ و چِه گَاڤَا لِوَانْ طَارِى دِبَه رَادِوَسْتِنْ. اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا، مُحَقَقْ دِێ چَاڤِێنْ وَانْ كُۆرْ و گُوَهِێنْ وَانْ كَرْ بِكِرَانَا. بِێگُومَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِره.

٢١. گَلِى مِرُۆڤَان! هُونْ ژِ بُۆ وِى خُدَايِێ كُو هُونْ و يِێنْ بَرِيَا وَه خُلِقَانْدِنَه عِبَادَتِێ بِكِنْ، دَا كُو هُونْ (ژِعَذَابِێ خُدِێ) خَوه بِپَارِێزِنْ.

٢٢. اَوْ خُدَايِێ كُو عَرْدْ ژِ بُۆ وَه رَاخِسْتِيَه كِرِيَه دُۆشَكْ، اَسْمَانْ ژِى كِرِيَه ئَاڤَاهِى و ژِ بُۆ وَه ژِعَوْرَانْ ئَاڤْ دَاخِسْتِيَه سَرْ عَرْدِێ. بِوِێ ئَاڤِێ ژِى، ژِ بُۆ وَه تَخْلِيتِێنْ فِێكِيَانْ ژِعَرْدِێ دَرْخِسْتِيَه. نَاخَو، ژِخُدِێ رَه هَڤْپِشْكَانْ چِێمَكِنْ دِگَلْ كُو هُونْ دِزَانِنْ (هَڤپِشْكَ ژِێ رَه تُنِنْ ژِى).

٢٣. (گَلِى مِرُۆڤَان!) اَگَرْ كُو هُونْ دَرْبَارِى يَا كُو مَه ژِ بُۆ عَڤْدِێ خَوه شَانْدِيَه گُومَانْدَارْ بِنْ، ڤِێجَا؛ اَگَرْ بَرَا هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِن: دَه هُونْ ژِى سُورَه يَكِى مِينَا وِێ بِينِنْ و ژِ بِلِى خُدِێ بَانْگِى پِشْتَڤَانِێنْ خَوه ژِى بِكِنْ (دَا كُو ژِ وَه رَه بِبِنْ پِشْتَكْ و ئَارِيكَارْ).

٢٤. اَگَرْ وَه اَڤْ نَكِرْ –ژِ خَوه هُونْ نِكَارِنْ بِكِنْ ژِى- نَاخَو، خَوه ژِوِى ئَاگِرِێ كُو ئَارْدُويِێنْ وِى اِنْسَانْ و كَڤِرِنْ بِپَارِێزِنْ كُو اَوْ ژِ بُۆ كَافِرَانْ هَاتِيَه ئَامَادَكِرِنْ.

٢٥. مِزْگِينِێ بِدَه وَانِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه كُو بِرَاسْتِى ژِ بُۆ وَانْ بِهِشْتِێنْ وِسَا هَنَه كُو دِبِنِێ وَانْ رَه رُۆبَارْ دِهَرِكِنْ. چِه گَاڤَا مِێويَكَه وَانْ بِهِشْتَانْ ژِ بُۆ وَانْ تِێ پِێشْكِێشْكِرِنْ، دِبِێژِن: “اَڤْ ژِ وَانْ مِێويَانِنْ كُو بَرِى نِهَا مَه خَوارِبُو.” هَرْ چِه كُو بِشَكْلِێ خَوه مِينَا هَڤِنْ ژِى، لِێبَلِێ دِطَعْمُ و خَوشِيَا خَوه دَه جُدَا نَه. ژِ بُۆ وَانْ لِبِهِشْتِێ هَڤْسَرِێنْ پَاكْ و پَاقِژْ هَنَه و اَوِێ حَتَا بِحَتَايِێ تِێ دَه بِنْ.[5]

٢٦. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِخَوه رَه كِێمَاسِيِێ نَابِينَه كُو مَسَلَيَا حَقِيِێ بِپِێشُويَكِێ و بِتِشْتَكِى هِێ ژِ وِێ پِچُوكتِرْ ژِى اَشكَرَه بِكَه. هَرْچِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه، ژِخَوه دِزَانِنْ كُو اَڤْ مِينَاكْدَايِنْ حَقَه، ژِ جَمْ خُدَايِێ وَانَه. هَچِى يِێنْ كَافِرِنْ، اَوْ دِبِێژِنْ: “مَا خُدِێ بِڤِێ مِينَاكْدَانِێ چِه قَصْدْ دِكَه؟” (خُدِێ،) بِڤِێ مِينَاكْدَانِێ گَلَكْ اِنْسَانَانْ ژِ رِێ دَرْدِخَه و گَلَكَانْ ژِى تِينَه سَرْ رِيَا رَاسْتْ و ژِ فَاسِقَانْ پِێ ڤَه تُو كَسِى پِێ ژِ رِێ دَرْنَاخَه.

٢٧. اَوْ (فَاسِقْ) يِێنْ كُو پِشْتِى سُۆزَا ڤَبِرِى بِخُدِێ رَه دَانَه سُۆزَا خَوه دِشِكِينِنْ و يَا كُو خُدِێ بِگِهَانْدِنَا وِێ فَرمَانْ كِرِيَه اَوْ وِێ دِبِرِنْ و لِسَرْ رُويِێ عَرْدِێ فَسَادِيِێ دِكِنْ.
هَا اَوْ، يِێنْ كُو خَسَارْ كِرِنَه.[6]

٢٨. (گَلِى كَافِرَانْ!) هُونْ چَاوَا خُدِێ اِنْكَارْ دِكِنْ؟! حَالْ اَڤَه كُو هُونْ بَرِێ مِرِى بُونْ، ڤِێجَا خُدِێ هُونْ سَاغْ كِرِنْ، پَاشِێ دِێ وَه بِمِرِينَه، پَاشِێ دِيسَا (رُۆژا قِيَامَتِێ) دِێ وَه سَاغْ بِكَه، پِشْتِى ڤِێ هُونِێ بِبَالِێ ڤَه ڤَگَرِنْ (و حَسَابِێ خَوه بِدِنِێ).

٢٩. اَوْ خُدَايِێ كُو چِه تِشتِێ لِعَرْدِێ هَيَه تَڤْ ژِ بُۆ وَه ئَافِرَاندِنَه، پَاشِێ (بِئَاوَايَكِى خَاصِێ خَوه) لِئَاسِيمَانَانْ ڤَگَرِيَا؛ اَوْ كِرَه هَفْتْ طَبَقْ (و سَرَرَاسْتْ كِرْ) و اَوْ بِهَرْ تِشْتِى زَانَا يَه.

٣٠. وِێ دَمَا خُدَايِێ تَه ژِمَلَائِيكَتَانْ رَه گُۆتْ: بِرَاسْتِى اَزِێ لِسَرْ عَرْدِێ خَلِيفَيَكِى بِخُلِقِينِمْ؛ (مَلائِيكَتَانْ) گُۆتْ: “مَا تُو يِێ مَخْلُوقِێنْ كُو لِعَرْدِێ فَسَادِيِێ بِكِنْ و خُوِينِێ بِرِێژِنْ بِخُلِقِينِى؟” حَالْ اَڤَه كُو اَمْ حَمْدِێ تَه دِكِنْ و تَه پَاكْ دِدِێرِنْ. (خُدِێ) گُۆتْ: “بِرَاسْتِى يَا كُو هُونْ پِێ نِزَانِنْ اَزْ دِزَانِم.”[7]

٣١. (خُدِێ) تَڤَكِێ نَاڤِێنْ تِشْتَانْ بِئَادَمْ دَا هِينْكِرِنْ. پَاشِێ اَوْ(تِشْتْ) نِيشَانِى مَلائِيكَتَانْ دَانْ و ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: “اَگَرْ بَرَا هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِن؛ دَه نَاڤِێنْ ڤَانْ تِشتَانْ ژِمِنْ رَه بِبِێژِنْ.”

٣٢. گُۆتِن: (خُدَايِێ مَه!) اَمْ، تَه ژِهَمُو كِێمَاسِيَانْ پَاكْ دِدِێرِنْ، ژِ تِشتِێ تَه بِمَه دَابَه زَانِينْ پِێ ڤَه تُو زَانِينَكَه مَه نِينَه. بِرَاسْتِى هَرْ تُويِى يِێ زَانَا يِێ كَاربِنَجِهْ.

٣٣. (خُدِێ) گُۆتْ: “هَىْ ئَادَم! دَه بِنَاڤِێنْ ڤَانْ تِشْتَانْ مَلائِيكَتَانْ ئَاگَاهْدَارْ بِكَه.” ڤِێجَا چِه گَاڤَا ئَادَمْ بِنَاڤِێنْ وَانْ اَوْ ئَاگَاهْدَارْ كِرِنْ، خُدِێ گُۆتْ: “مَا قَىْ مِنْ ژِ وَه رَه نَگُۆتِبُو كُو اَزْ بِغَيْبَا عَرْدُ و ئَاسِيمَانَانْ دِزَانِمْ و اَزْ بِتِشْتِێ كُو هُونْ اَشكَرَه دِكِنْ و يِێنْ كُو هُونْ ڤَدِشِێرِنْ ژِى دِزَانِمْ؟”

٣٤. وِێ دَمِێ مَه ژِمَلائيِكَتَانْ رَه گُۆتْ: «ژِئَادَم رَه هَرِنْ سِجُودِێ.»ژِبِلِى اِبلِيسْ هَمُو ژِێ رَه چُونَه سِجُودِێ. وِى خَوه ژِێ دَا پَاشْ، وِى خَوه مَزِنْ دِێرَا و (ژِبَرْ ڤِێ يَكِێ)اَوْ بُو ژِكَافِرَانْ.

٣٥. مَه گُۆتْ: هَىْ ئَادَمْ! تُو و هَڤْسَرَا خَوه لِبِهِشْتِێ بِجِهْ بِبِنْ. ژِ چِه جِهِێ وَه بِڤِێ بِێ مِنَتْ و بِنۆشِيجَانِى ژِێ بِخُونْ و خَوه نِێزِى ڤِێ دَارِێ نَكِنْ، ڤِێجَا (اَگَرْ هُونْ نِێزِى وِێ بِبِنْ) هُونِێ بِبِنْ ژِ ظَالِمَانْ.

٣٦. ڤِێجَا شَيْطِێنْ اَوْ (ژِجَنَتِێ) شَمِطَانْدِنْ؛ اِێدِى ژِنَاڤْ خَوشِيِێنْ كُو اَوْ تِێ دَه بُونْ دَرَانْدِنْ. مَه گُۆتْ: “دَه دَاكَڤِنْ ژِ وِرْ كُو هِنْ ژِوَه ژِهِنَكَانْ رَه دِژمِنْ بِنْ و حَتَا هُونْ سَاغْ بِنْ، لِسَرْ عَرْدِێ ژِ بُۆ وَه نِشْتَجِهْبُونْ و پِێخَوشْبُونْ هَيَه.

٣٧. پَاشِێ ئَادَم ژِخُدَايِێ خَوه هِنْ پَيِڤْ وَرْگِرتِنْ (بِوَانْ پَيْڤَانْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه تُۆبَه كِرْ). ڤِێجَا خُدِێ ژِى تُۆبَا وِى قَبُولْ كِرْ. بِرَاسْتِى خُدِێ زِێدَه تُۆبَپَژِێرْ و دِلۆُڤَانَه.[8]

٣٨. مَه (ژِوَانْ رَه) گُۆتْ: “دَه هُونْ تَڤْ ژِبِهِشْتِێ دَاكَڤِنْ! اَگَرْ ژِجَمْ مِنْ هِدَايَتَكْ ژِوَه رَه بِێ؛ اِيجَارْ كِى ژِوَه بِدَه پَىْ هِدَايَتَا مِنْ، ژِوَانْ رَه تُو طِرسْ تُنَه و اَوِێ خَمْگِينْ ژِى نَبِنْ.

٣٩. هَچِى اَوِێنْ كَافِربُويِينْ و ئَايَتِێنْ مَه دَرَوْ دَرخِستِنْ، اَوْ خَلْكِێ اێِگِرِنْ؛ اَوِێ حَتَا بِحَتَايِێ تِێ دَه بِنْ.

٤٠. گَلِى زَارُۆيِێنْ اِيسْرَائيِلْ !اَوْ قَنْجِيَا مِنْ لِوَه كِرِى بِێنِنْ بِيرَا خَوه. اَوْ پَيْمَانَا وَه دَايَه مِنْ بِجِهْ بِينِنْ، اَزِێ ژِى پَيْمَانَا كُو مِنْ دَايه وَه بِجِهْ بِينِم و بَسْ ژِمِنْ بِطِرْسِنْ.

٤١. بِكِتِێبَا مِنْ ئَانِيَه خوَارِێ بَاوَرِيِێ بِينِنْ كُو اَوْ رَاسْتدَرِێخَا كِتِێبِێنْ بَرْ دَسْتْێ وَه يَه (كُو اِنْجِيلْ و تَوْرَاتِنْ) و نَبِنْ اِنكَاركَرِێنْ پِێشِى بِڤِێ قُرْئَانِێ. ئَايَتِێنْ مِنْ بِاَرْزَانِى نَفِرُۆشِنْ و هَرْ ژِ(عَذَابِێ)مِنْ خَوه بِپَارِێزِنْ.

٤٢. حَقِيِێ تَڤْلِى نَحَقِيِێ نَكِنْ و حَقِيِێ ڤَنَشِێرِنْ دِگَل كُو هُونْ دِزَانِنْ حَقَه.

٤٣. بِبَرْدَوَامِى نِمِێژْ بِكِنْ، زَكَاتَا مَالِێ خَوه بِدِنْ و بِنِمِێژْكَرَانْ رَه نِمِێژْ بِكِنْ.

٤٤. اَرِێ مَا هُونْ شِيرَتَا قَنْجِيِێ لِخَلْكِێ دِكِنْ و هُونْ خَوه ژِبِيرْ دِكِنْ، دِگَل كُو هُونْ كِتِێبِێ (تَوْرَاتِێ) ژِى دِخُوِينِنْ. مَا قَىْ هُونْ ئَاقِلْ نَاگِرِن؟

٤٥. بِبِێهِنْفَرَهِى و بِنِمِێژِێ پِشْتَا خَوه قَاهِيم بِكِنْ. بِرَاسْتِى ژِى فَرْمَانِێن خُدِێ ژِ خُدِێطِرْسَانْ پِێ ڤَه لِسَرْ هَرْ كَسِى گِرَانْ تِێ.

٤٦. (ژِخُدِێطِرْسْ)اَوِێنْ كُو يَقِينْ بَاوَرْ دِكِنْ كُو اَوِێ بِگِهِيژِنْ خُدَايِێ خَوه و بِرَاسْتِى اَوِێ لِێ ڤَگَرِنْ (و حَسَابِێ خوَه بِدِنِێ).

٤٧. گَلِى زَارُۆيِێنْ اِيسْرَائِيلْ!اَوْ قَنْجِيَا مِنْ لِوَه كِرِبُو بِێنِنْ بِيرَا خَوه و بِرَاسْتِى ژِى مِنْ قَدْرِێ وَه دِسَرْ يِێ عَالَمِێ رَه چێتِرْ گِرتِبُو.[9]

٤٨. ژِ رُۆژَكَه وِسَا بِطِرْسِنْ كُو دِ وِێ رُۆژِێ دَه كَسْ فَيْدِێ نَادَه كَسِى، مَهْدَرِيَا (شَفَاعتَا) تُو كَسِى نَايِێ قَبُولْ كِرِنْ، ژِ تُو كَسِى فِدْيَه نَايِێ وَرْگِرتِنْ و ئَارِيكَارِيَا وَانْ نَايِێ كِرِنْ.

٤٩. بِێنِنْ بِيرَا خَوه؛ وِێ گَاڤَا مَه هُونْ ژِ فِرْعَوْنُ و بَرَكَا وِى رِزگَارْ كِرِنْ كُو وَانْ هُونْ لِعَذَابِێ هَرِى دِژْوَارْ دِچِێژَانْدِنْ؛ كُرِێنْ وَه دِكُوشْتِنْ، كَچِێنْ وَه (ژِ بُۆ خِزْمَتِێ) سَاغْ دِهِشْتِنْ. بِرَاسْتِى دِڤِێ (رَوْشَا وَه) دَه، ژِ طَرَفْ خُدَايِێ وَڤَه ژِ بُۆ وَه اِمْتِيحَانَكَه مَزِنْ بُو.

٥٠. هَرْ وِسَا بِێنِنْ بِيرَا خَوه؛ گَاڤَا مَه ژِ بُۆ وَه دَرْيَا كِرَه دُو شَقْ؛ ڤِێجَا مَه هُونْ رِزگَارْكِرِنْ و مَه بَرَكَا فِرعَوْنْ خَنِقَانْدْ و وَه لِوَانْ تَمَاشَه دِكِرْ.[10]

٥١. هَرْ وِسَا، وَخْتَا مَه پَيْمَانَا چِلْ شَڤِى دَا مُوسَا و وَه دِپَىْ وِى رَه گُۆلِكْ كِرَه إِلٰهْ (وَه ژِێ رَه عِبَادَتْ كِرْ) و بِڤِى ئَاوَايِى وَه لِخَوه ظُلِمْ كِرْ.

٥٢. پِشْتِى ڤِێ مَه هُونْ عَفُوكِرِنْ دَا كُو هُونْ شُكْرِێ خُدَايِێ خَوه بِكِنْ.

٥٣. بِێنِنْ بِيرَا خَوه؛ وِێ گَاڤَا مَه كِتِێبْ و فُرْقَانْ (يَا كُو حَقْ ژِ بَاطِلِى جُدَا دِكَه) دَا مُوسَا ژِ بُۆ كُو هُونْ بِێنَه سَرْ رِيَا رَاسْت.

٥٤. بِێنَه بِيرَا خَو؛ وِێ دَمَا مُوسَا ژِگَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: “هَىْ گَلِێ مِنْ! بِرَاسْتِى بِسَدَمَا كُو وَه گُۆلِكْ ژِخَو رَه إِلٰهْ گِرتْ وَه لِخَوه ظُلِمْ كِرْ، ڤِێجَا بِبَالْ خُدَايِێ خُو ڤَه تُۆبَه بِكِنْ؛ نَفْسَا خَوه بِشْكِێنِنْ. اَڤْ، لِنِكْ خَالِقِێ وَه ژِ بُۆ وَه چِێتِرَه.” ڤِێجَا (پِشتِي وَه نَفْسَا خَوه شِكَانْدْ و تُۆبَه كِرْ) خُدِێ ژِى تُۆبَا وَه قَبُولْ كِرْ. بِێگُومَانْ خُدِێ زِێدَه تُۆبَه پَژِێرَه، دِلۆڤاَنَه.

٥٥. وِێ دَمِێ وَه گُۆتْ: “هَىْ مُوسَا! حَيَا كُو اَمْ بِچَاڤِێنْ خَوه خُدِێ اَشكَرَه نَبِينِنْ اَمْ بَاوَرِيِێ بِتَه نَايِينِنْ.” ڤِێجَا ژِ نِشْكَا ڤَه بِرُوسْكِێ لِوَه دَا و وَه بِبِێهِشَانَه لِێ تَمَاشَه دِكِرْ.

٥٦. پِشتِى مِرِنَا وَه، مَه هُونْ سَاغْ كِرِنْ دَا كُو هُونْ سِپَاسِيَا خُدِێ بِكِنْ.

٥٧. مَه عَوْرْ لِسَرْ وَه كِرِنْ سِى و سِيوَانْ، مَه گَزُۆ و گُۆشْتِێ سُوسِكِێ ژِ وَرَه دَاخِسْتْ و (مَه ژِ وَرَه گُۆتْ“: (دَه رِزْقِێ پَاكْ و خَوشْ اِێ كُو مَه دَايِى وَه بِخُونْ.” بِرَاسْتِى وَانْ لِمَه ظُلِمْ نَكِرِيَه، لِێ بَلِێ وَانْ هَرْ لِخُو ظُلِمْ كِرِيَه.

٥٨. (گَلِى اِيسْرَائِيلِيَانْ!) بِێنِنْ بِيرَا خَوه وِێ دَمَا مَه ژِ وَرَه گُۆتْ: هَرِنْ ڤِى بَاژارِى (قُدْسِێ)، ڤِێجَا يَا كُو هُونْ بِڤِێنْ هُونْ چَاوَا دِخَوازِنْ بِنُۆشِيجَانِى بِخُونْ و بِسَرْنِزمِى (ژِخُدَايِێ خَوه رَه شِكَانْدِى) دِدَرِى رَه تِێكَڤِنِێ و بِبِێژِن: (خُدَايِێ مَه)، لِگُونَهِێنْ مَه بِبُورَه. اَمِێ ژِى لِگُونَهِێنْ وَه بِبُورِنْ و اَمِێ (خِێرِێنْ) قَنْجِيكَارِێنْ رَاسْتُ و دُورِسْتْ زِێدَه بِكِنْ.[11]

٥٩. لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو ظَالِمْ بُونْ، وَانْ گُۆتِنَا كُو ژِوَانْ رَه هَاتِبُو گُۆتِنْ بِيَكَه دِنْ گُوهَارْتِنْ. ڤِێجَا مَه ژِى بِسَدَمَا نَقَنْجِيَا كُو دِكِرِنْ، لِسَرْ يِێنْ كُو ظُلِمْ كِرِنْ ژِئَاسِيمَانَانْ عَذَابَكْ دَاخِسْتْ.

٦٠. بِێنِنْ بِيرَا خَوه؛ وِێ دَمَا مُوسَا ژِ بُۆ گَلِێ خَوه ئَاڤْ خَوسْتْ. مَه ژِى ژِێ رَه گُۆتْ: “گُۆپَالِێ خَوه لِكَڤِرْ بِدَه”! (پِشتِى مُوسَا گُۆپَالِێ خَوه لِكَڤِرْ دَا) دِجِهْ دَه ژِ وى كَڤِرِى دُوَازْدَهْ چَاڤِيِێنْ ئَاڤِێ دَرْبُونْ. هَرْ نِفْشِى جِهِێ ئَاڤْڤَخُوارِنَا خَوه نَاسْ دِكِرْ. (مَه ژِوَانْ رَه گُۆتْ): “ژِ رِزْقِێ كُو خُدِێ (دَايه وَه) بِخُونْ، ڤَخُونْ و لِعَرْدِێ فَسَادِيِێ مَكِنْ.”

٦١. بِێنِنْ بِيرَا خَوه؛ دَمَا وَه گُۆتْ: “اَىْ مُوسَا! قِيمَا مَه بِخَوارِنَكَه تَنِێ نَايِێ، ژِخُدَايِێ خَوه تِشْتِێنْ كُو عَرْدْ وَانْ هِێشِينْ دِكَه بِخَوازَه؛ شُۆقِلِێنْ وِێ، خِيَارِێنْ وِێ، سِيرِێنْ وِێ، نِيسْكِێنْ وِێ، پِيڤَازِێنْ وِێ ژِمَه رَه دَرِينَه.” مُوسَا ژِوَانْ رَه گُۆتْ: “مَا هُونْ يِێنْ بَاشْ بِيِێنْ كِێمْ دِگُهَرِينِنْ؟! نَاخُو، دَاكَڤِنْ هَرِنْ بَاژِێرْ. مُحَقَقْ تِشتِێنْ كُو هُونْ دِخَوازِنْ، ژِوَه رَه لِێ هَنَه.” مُۆرَا بَلَنْگَازِى و رِسْواتِيِێ لِوَانْ هَاتَه خِسْتِنْ و رَاسْتِى غَزَبَا خُدِێ هَاتِنْ. اَڤَا هَاتِيَه سَرِێ وَانْ ژِبَرْ كُو ئَايَتِێنْ خُدِێ مَانْدَلَه كِرِنْ و بِسِتَمْكَارِى پِێخَمْبَرْ دِكُوشْتِنْ. اَڤْ ژِى، ژِبَرْ كُو بِێ اَمْرِيَا خُدِێ دِكِرِنْ و ژِحَدِێ خَوه دَرْدِكَتِنْ.

٦٢. بِێگُمَانْ يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و يِێنْ بُونَه جِهُو، يِێنْ فِلَهْ و يِێنْ صَابِيئِنْ، ڤِێجَا ژِوَانْ كِى بَاوَرِيِێ بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ بِينَه و كَارِێ قَنْجْ بِكَه، ژِ بُۆ وَانْ لِنِكْ خُدَايِێ وَانْ خَلاتْ هَيَه و لِسَرْ وَانْ طِرسْ نِينَه و اَوْ غَمْگِينْ ژِى نَابِنْ.[12]

٦٣. بِێنِنْ بِيرَا خَوه، دَمَا مَه سُۆزَكَه سَاغْلَم ژِوَه ورْگِرتْ و مَه (چيَايِێ) طُورْ دِسَرْ وَرَه بِلِندْ كِرْ، (مَه ژِوَه رَه گُۆتْ:) “يَا كُو مَه دَايه وَه زَخِمْ بِگِرِنْ و تِشتِێنْ تِێ دَه دِبِيرْ بِينِنْ (و پِێ عَمَلْ بِكِنْ) دَا كُو هُونْ خَوه (ژِعَذَابِێ خُدِێ ) بِپَارِێزِنْ.

٦٤. پِشتِى ڤِێ (پَيْمَانِێ)، هُونْ لِسَرْ سُۆزَا خَوه نَه سَكِنِينْ. اَگَرْ نَه ژِكَرَمْ و مَرْحَمَتَا خُدِێ بَايَا، تَقَزْ هُونْ دِبُونْ ژِى يِێنْ كُو خَسَارْ كِرِنَه.

٦٥. بِرَاسْتِى هُونْ دِزَانِنْ كَا مَه چِه ئَانِيَه سَرِێ يِێنْ كُو دِ رُۆژَا شَمِيِێ دَه (بِگِرْتِنَا مَاسِيَانْ) زِێدَگَاڤِى كِرِنْ. مَه ژِوَانْ رَه گُۆتْ: بِبِنْ مَيْمُونِێنْ رَزِيلْ و رِسْوَا.

٦٦. ڤِێجَا مَه اَڤْ جَزَادَانْ ژِ بُۆ وَانِێنْ دِ وِێ دَمِێ دَه و ژِ بُۆ يِێنْ كُو دِێ پِشتِى وَانْ بِێنْ رَه كِرَه پَاشْڤَدَانْ و ژِ بُۆ مُتَقِيَانْ ژِى خِسْتَه شِيرَتْ.

٦٧. بِێنَه بِيرَا خَوه؛ وِێ دَمَا مُوسَا ژِگَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: “بِێگُمَانْ خُدِێ لِوَه فَرمَانْ دِكَه كُو هُونْ چِێلَيَكِى سَرْژِێكِنْ.” گُۆتِن: “مَا تُو طِنَازَانْ بِمَه دِكِى؟” (مُوسَا) گُۆتْ: “اَزْ خَوه بِخُدِێ دِپَارِێزِمْ كُو اَزْ ژِنَزَانِێنْ طِنَازْكَرْ بِمْ.”

٦٨. گُۆتِن: “كَا ژِ بُۆ مَه ژِخُدَايِێ خَوه بِخَوازَه؛ ژِمَه رَه سَالُۆخْ بِدَه كَا اَوْ چِه چِێلَكَه”. گُۆتْ: “خُدِێ دِبِێژَه:اَوْ نَه پِيرَه نَه ژِى جِوَانَه، دِنَاڤْبَرَا ڤَانْ هَردُويَانْ دَه يَه.” ڤِێجَا يَا كُو لِوَه هَاتِيَه فَرمَانْ كِرِنْ پِێكْ بِينِنْ.

٦٩. گُۆتِن: “كَا ژِ بُۆ مَه ژِخُدَايِێ خَوه بِخَوازَه؛ بِلَا ژِ مَه رَه اَشكَرَه بِكَه كَا رَنْگِێ وِێ چِى يَه؟” گُۆتْ: “خُدِێ دِبِێژَه:اَوْ رَنگْزَرَه، زَرَكِى صَافِى يَه، تَمَاشَڤَانِێ خَوه دِلخَوشْ دِكَه.”

٧٠. گُۆتِن: “ژِخُدَايِێ خَوه بِخَوازَه، بِلا اَشْكَرَه بِكَه؛ كَا اَوْ چِى يَه ! بِرَاسْتِى اَوْ چِێلَكْ ژِمَه رَه تَڤْلِيهَڤْ هَاتْ، خُدَا حَزْ بِكَه مُحَقَّقْ اَمِێ بِسَرْ رِيَا رَاسْتْ ڤَه بِبِنْ.”

٧١. مُوسَا گُۆتْ: “خُدِێ دِبِێژَه:اَوْ نَه چِێلَيَكَه هِينْكِرِى يَه كُو جُۆتْ بِكَه و اَوْ زَڤِيَانْ ژِى اَڤْ نَادَه، بِێ كِێمَاسِى يَه ، رَنگِێ دِنْ تِێ دَه تُونِنْ.” گُۆتِن: “هَا نِهَا تَه رَاسْتْ گُۆتْ.” اِێدِى (پِشْتِ بِدَسْتْ خِسْتِنْ)اَوْ سَرْژِێكِرِنْ و هِنْدِكْ مَابُو كُو سَرْ ژِێ نَكِنْ.

٧٢. دِبِيرْ بِينِنْ؛ دَمَا وَه مِرُۆڤَكْ كُوشتْ و دَرْ حَقِى وِى دَه وَه خِرَجِرْ دِكِرْ (و وَه اَوْ دَاڤِێتْ سِتُويِێ هَڤْ). حَالْ اَڤَه ؛ خُدِێ يَا هُونْ ڤَدِشِێرِنْ دَرْتِينَه رَاسْتِێ.

٧٣. مَه ژِوَانْ رَه گُۆتْ: “هِنْ ژِگُۆشْتِێ وِێ (چِێلَكَا سَرْژِێكِرِى) لِيِێ كُوشْتِى بِدِنْ (دِێ سَاغْ بِبَه و ژِوَه رَه دِێ بِێژَه: كَا كِێ اَوْ كُوشتِيَه). هَا بِڤِى اَوَايِى خُدِێ مِرِيَانْ سَاغْ دِكَه و نِيشَانِێنْ خَوه ژِوَه رَه بَرْچَاڤ دِكَه دَا كُو هُونْ ئَاقِلْ بِگِرِنْ.[13]

٧٤. پَاشِێ (پِشْتِى ڤَانْ رُودَانَانْ) دِيسَا دِلِێ وَه حِشْكْ بُو؛ ڤِێجَا اَوْ مِينَا كَڤِرَه، بَلْكِى ژِێ ژِى هِشِكْتِرَه. بِێگُمَانْ هِنْ ژِكَڤِرَانْ هَنَه كُو ژِوَانْ رُۆبَارْ دَردِكَڤِنْ و بِرَاسْتِى هِنْ ژِوَانْ هَنَه كُو دِبِنْ دُو شَقْ، ڤِێجَا ئَاڤْ ژِوَانْ تِێ دَرْ و هِنَكْ ژِوَانْ هَنَه كُو ژِطِرْسَا خُدِێ ژِهَڤ پَرْچَه دِبِنْ، تِێنْ خَوارِێ. هَلبَتْ خُدِێ ژِيَا كُو هُونْ دِكِنْ نَه بِێخَبَرَه.

٧٥. مَا هُونْ، هِێڤِى دِكِنْ كُو اَوِێ بِوَه بَاوَرِيِێ بِينِنْ؟ بِرَاسْتِى كُۆمَكْ ژِ وَانْ هَبُو كُو لِگُۆتِنَا خُدِێ گُوهْدَارِى دِكِرْ و پِشْتِى كُو رَاسْتِيَا وِێ هِينْ دِبُونْ وَانْ بِزَانَبُونْ اَوْ دِگُوهَرَاندْ.

٧٦. دَمَا جِهُو رَاسْتِى بَاورْمَنْدَانْ دِهَاتِنْ، دِگُۆتِنْ: “مَه بَاوَرِى ئَانِيَه” و دَمَا اَوْ خَوه بِخُو دِمَانْ، دِگُۆتِنْ: “مَا يَا كُو خُدِێ (ژِسَالِخِێنْ مُحَمَّدْ يِێنْ دِ تَوْرَاتِێ دَه) هُونْ پِێ سَرْوَخْتْ كِرِنْ، هُونِێ ژِ وَانْ رَه بِبِێژِنْ دَا كُو وِێ لِهَمْبَرِى وَه، لِجَم خُدَايِێ وَه بِكِنَه دَلِيلْ؟ مَا هُونْ ئَاقِلْ نَاگِرِنْ؟!”

٧٧. قَىْ اَوْ نِزَانِنْ كُو بِێگُمَانْ خُدِێ، بِيَا كُو اَوْ ڤَدِشِێرِنْ و بِيَا كُو اَشْكَرَه ژِى دِكِنْ دِزَانَه؟

٧٨. هِنَكْ ژِ وَانْ (جِهُويَانْ) أُمِّى نَه؛ ژِبِلِى حَزِيِێنْ پُوچْ تِشْتَكِى ژِكِتِێبِێ نِزَانِنْ، اَوْ هَرْ لِدُوڤْ گُومَانِێ نَه.[14]

٧٩. اِێدِى وَاخْ لِوَانْ كَسَانْ بَه كُو كِتِێبِێ بِدَسْتِێنْ خَوه دِنِڤِيسِنْ، پَاشِێ دَا كُو بِنِرْخَكِى اَرْزَانْ بِفِرُۆشِنْ، دِبِێژِنْ: “اَڤْ ژِجَمْ خُدِێ نَازِلْ بُويَه!” ايجَارْ وَاخْ لِحَالِێ وَانْ بَه، ژِبَرْ يَا كُو دَسْتْێِنْ وَانْ نِڤِيسَانْدِيَه! وَاخْ لِوَانْ بَه ژِبَرْ يَا كُو پِێ قَزَنْجْ كِرِنَه!

٨٠. (جِهُويَانْ) گُۆتْ: “ژِچَندْ رُۆژِێنْ بِژِمَارْ (هِنْدِكْ) پِێ ڤَه ئَاگِرْ بِمَه نَاكَڤَه.”بِبِێژَه: “مَا قَىْ وَه لِسَرْ ڤِێ يَكِێ ژِخُدِێ سُۆزَكْ ورْگِرْتِيَه، ڤِێجَا خُدِێ ژِسُۆزَا خَوه ڤَنَاگَرَه، بَلْكِى دَرْحَقِى خُدِێ دَه يَا هُونْ نِزَانِنْ هُونْ دِبِێژِنْ؟”[15]

٨١. نَخِێر؛ چِه كَسِێ كُو گُنَهَكِى بِكَه و گُنَهِێنْ وى دُۆرْ لِێ بِپِێچَه، هَا اَوْ كَسْ خَلكِێ دُۆژَهِێ يَه ، حَتَا حَتَايِێ اَوِێ تِێ دَه بَه.

٨٢. هَرْچِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، اَوْ اَهْلِێ بَهِشْتِێ نَه، حَتَا حَتَايِێ اَوِێ تِێ دَه بِنْ.

٨٣. وِێ دَمِێ مَه ژِ زَارُۆيِێنْ اِسْرَائِيلْ پَيْمَانْ وَرگِرتْ كُو “هُونِێ ژِخُدِێ پِێ ڤَه ژِ تُو كَسِى رَه عِبَادَتِێ نَكِنْ و هُونِێ هَرْ لِدِێ و بَاڤِێنْ خَوه، خِزْمِێنْ خَوه، سِێوِى و بَلَنْگَازَانْ قَنْجِيِێ بِكِنْ و ژِ مِرُۆڤَانْ رَه قَنْجِيِێ بِبِێژِنْ، بِئَاوَايِێ پِێدِڤِى نِمِێژْ بِكِنْ و زَكَاتِێ بِدِنْ،” پَاشِێ؛ ژِبِلِى چَنْدْ كَسَانْ وَه پِشْتَا خَوه دَا پَيْمَانِێ و ژِخَو هُونْ هَرْ پَيْمَانْشِكِێنِنْ.

٨٤. (گَلِى زَارُۆيِێنْ اِسْرَائِيلْ!) بِێنِنْ بِيرَا خَوه؛ وِێ دَمَا مَه پَيْمَانَا مِكُومْ ژِوَه ورْگِرْتِى كُو “خِوينَا هَڤْ نَه رِێژِنْ و هَڤْ ژِجِهْ و وَارِێنْ هَڤْ دَرْنَخِن”، پَاشِێ وَه اَڤْ قَبُولْ كِرْ و هُونْ بِخَوه ژِى شَاهِدِنْ.”

٨٥. پَاشِێ هُونْ؛ اَڤِێنْ هَا (پِشتِى ڤِێ سُۆزَا وَه دَايِى، وَه سُۆزَا خَوه نَبِرَه سَرِى؛) هُونْ هَڤْ دِكُژِنْ و هِنْ ژِوَه يِێنْ دِنْ ژِمَالْ و وَارِێنْ وَانْ دَرتِينِنْ -دِگَل كُو دَرَانِينَا وَانْ ژِ مَالْ و وَارِێنْ وَانْ لِوَه حَرَامْ بُو ژِى- كُو بِگُنَهْكَارِى و نَحَقِى هُونْ (و هَڤْبَنْدِێنْ خَوه) لِهَمْبَرْ وَانْ پِشْتْگِرِيَا هَڤْ دِكِنْ. اَگَرْ بِاَسِيرِى بِبَالْ وَڤَه هَاتِنْ ژِى، هُونْ (ژِ بُۆ رِزْگَارْكِرِنَا وَانْ) دِبَرْ وَانْ دَه گَرَوِێ (فِدْيِێ) دِدِنْ (دَا كُو هُونْ فَرمَانَا تَوْرَاتِێ بِجِهْ بِينِنْ). اَرِێ مَا ڤِێجَا هُونْ ايمَانِێ بِهِنَكِى ژِكِتِێبِێ تِينِنْ و هِنَكِى ژِى مَانْدَلَه دِكِنْ. اِێدِى ژِوَه جَزَايِێ كَسِێنْ كُو وِسَا بِكِنْ، دِژِيَانَا ڤِێ جِيهَانِێ دَه هَرْ رِسْوَاتِى يه و رُۆژَا قِيَامَتِێ ژِى بِبَالْ عَذَابِێ هَرِى دِژْوارْ ڤَه هُونِێ بِێنْ ڤَگَرَانْدِنْ. خُدِێ ژِيَا كُو هُونْ دِكِنْ قَتْ نَه بِێخَبَرَه.

٨٦. اَڤِێنْ هَا، يِێنْ كُو لِشُونَا ئَاخْرَتِێ ژِيَانَا دِنْيَايِێ كِرِينَه، اِێدِى لِسَرْ وَانْ عَذَابْ سِڤِكْ نَابَه و ئَارِيكَارِيَا وَانْ ژِى نَايِێ كِرِنْ.[16]

٨٧. صُۆندْ بَه؛ مَه كِتِێبْ دَايَه مُوسَا! مَه پِشْتِى وِى پِێخَمْبَرْ لِدُوهَڤْ شَانْدِنْ. مَه مُعْجِيزَه دَانْ عِيسَايِێ كُرِێ مَرْيَمِێ و مَه بِرِيَا جَانِێ پَاكْ (جَبْرِيل) ژِى پِشْتْگِرِيَا وِى كِرْ. اَرِێ مَا اَڤْ چِه حَالَه؛ چِه دَمَا پِێخَمْبَرَكْ ژِوَه رَه بِێ كُو نَه لِگُۆرِى دِلِێ وَه بَه، هُونْ خَوه مَزِنْ دِكِنْ؛ ڤِێجَا هِنَكَانْ ژِوَانْ هُونْ اِنكَارْ دِكِنْ و هِنَكَانْ ژِى دِكُژِنْ.

٨٨. (جِهُويَانْ ژِتِنَازْ ڤَه) گُۆتِن: “دِلِێ مَه كَالَانْكِرِيَه (اَمْ تِێ نَاگِهِنْ).”نَا! بَلْكِى ژِبَرْ كُفْرَا وَانْ خُدِێ لعْنَتْ لِوَانْ بَارَانْدِيَه و كِێمْ ژِوَانْ بَاوَرِيِێ تِينِنْ.

٨٩. چِه دَمَا ژِوَانْ رَه ژِجَمْ خُدِێ كِتِێبَكْ (قُرْئَانْ) هَاتْ كُو رَاسْتدَرِێخَا كِتِێبَا بَرْ دَسْتْێ وَانْ بُو و بَرِێ ژِى وَانْ لِهَمْبَرِى كَافِرَانْ ئَارِيكَارِى (بِقُرْئَانِێ) دِخَوسْتِنْ (دَا كُو بِسَرْكَڤِنْ)، ڤِێجَا؛ چِه دَمَا اَوْ كِتِێبَا كُو وَانْ پِێ دِزَانِى (و نَاسْ دِكِرِنْ) ژِوَانْ رَه هَاتْ،اَوْ اِنْكَارْ كِرِنْ. اِێدِى لَعْنَتَا خُدِێ لِوَانْ كَافِرَانْ بَه![17]

٩٠. و چِه تِشْتَكِى پِيسَه يَا كُو خَوه پِێ فِرُۆتِنَه؛ ژِچَاڤْنَبَارِى اَوْ وَحْيَا كُو خُدِێ ژِكَرَمَا خَوه، ژِ بَنْدَيِێنْ خَوه ژِ يِێ كُو دِڤِێ رَه هِنَارتِى اِنكَارْ دِكِنْ. ڤِێجَا وَانْ غَزَبْ لِسَرْ غَزَبِێ حَقْ كِرْ و مُحَقَّقْ ژِڤَانْ كَافِرَانْ رَه عَذَابَكِى رِسْوَاكَرْ هَيَه.

٩١. دَمَا ژِوَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ: “بِيَا كُو خُدِێ نَازِلْ كِرِيَه بَاوَرِى بِينِنْ.” دِبِێژِنْ: “اَمْ بِيَا كُو ژِمَه رَه هَاتِيَه شَانْدِنْ بَاوَرِى تِينِنْ.”اَوْ ژِبِلِى وِێ، يِێنْ دِنْ مَانْدَلَه دِكِنْ. حَالْ اَڤَه كُو قُرْئَانْ حَقَه، اَوْ رَاسْتدَرِێخَا يَا بِوَانْ رَه يَه. بِبِێژَه: اَگَرْ هُونْ بَرَا (بِتَوْرَاتِێ) بَاورْمَندْ بُونْ، نَاخُو چِمَا وَه بَرِى نِهَا پِێخَمْبَرِێنْ خُدِێ دِكُشْتِنْ؟!

٩٢. (گَلِى جِهُويَان!) صُۆنْدْ بَه، مُوسَا بِمُعْجِيزَيِێنْ اَشكَرَه ژِوَه رَه هَاتْ. پَاشِى، دِ پِشتِى وِى (مُوسَا) رَه وَه گُۆلِكْ (ژِخَورَه إِلٰهْ) گِرتْ و بِڤِى ئَاوَايِى وَه نَحَقِى لِخَوه كِرْ.[18]

٩٣. بِينِنْ بِيرَا خَوه، وَخْتَا مَه سُۆزْ ژِوَه ورْگِرتْ و مَه چِيَايِێ طُورْ بِسَرْ وَه دَه رَاكِرْ؛ (مَه گُۆتْ) يَا مَه دَايَه وَه بِخُورْتِى بِگِرِنْ و گُوهْ بِدِنِێ. گُۆتِن: ““مَه گُۆتِنَا تَه قَبُولْ كِرْ و مَه بِجِدِّى گِرتْ.” رَوْشْ اَڤَه؛ بِسَدَم كُفْرَا وَانْ دِلِێ وَانْ بِحَزْكِرِنْا گُۆلِكِێ هَاتِبُو ئَاڤْدَانْ (حَزْكِرِنْا گُۆلِكِێ دِدِلِێ وَانْ دَه هَاتِبُو بِجِهْكِرِنْ). (ژِوَانْ رَه) بِبِێژَه: اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ بَاورمَنْدِنْ ڤِێجَا اَڤئَا كُو بَاوَرِيَا وَه لِوَه فَرْمَانْ دِكَه چِقَاسْ خَرَابَه![19]

٩٤. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: “اَگَرْ ئَاخْرَتْ (بِهِشْتْ) لِجَمْ خُدِێ ژِ بُۆ وَه تَنِێ بَه؛ نَه ژِ بُۆ مِرُۆڤِێنْ دِنْ بَه، نَاخَو دَه مِرِنِێ بِخَوازِنْ اَگَرْ بَرَا هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ.”

٩٥. بِرَاسْتِى ژِبَرْ گُونَهِێنْ كُو بَرِێ بِدَسْتِێ خَوه كِرِنْ اَوِێ قَه مِرِنِێ نَخَوازِنْ. خُدِێ بِظَالِمَانْ دِزَانَه.

٩٦. صُۆندْ بَه؛ تُو (هَىْ مُحَمَّد) دِێ بِزَانِى كُو جِهُو ژِهَرْ كَسِى و ژِوَانِێنْ كُو (ژِخُدِێ رَه) شَرِيكَانْ چِێدِكِنْ ژِى لِسَرْ ژِيَانَا ڤِێ دِنْيَايِێ بِێهتِرْ بِرِژْدِنْ. هَرْ يَكْ ژِ وَانْ (جِهُويَانْ) دِخَوازَه كُو هَزَارْ سَالِى بِژِى. رَوْشْ اَڤَه؛ ژِيَانَا (هَزَارْ سَالِى) تُو كَسِى ژِعَذَابِێ خُدِێ دُورْ نَاكَه. خُدِێ، بِكَارِێنْ كُو اَوْ دِكِنْ بِينَرَه.

٩٧. (يَا مُحَمَّد!) بِبِێژَه: چِه كَسِێ كُو دِژمِنِێ جِبْرِيلْ بَه، ڤِێجَا بِرَاسْتِى جِبْرِيلْ بِدَسْتْورَا خُدِێ قُرْئَانْ نَازِلِى سَرْ دِلِێ تَه كِرِيَه كُو اَوْ رَاسْتدَرِێخَا كِتِێبِێنْ بَرِيَا خَوه يَه و ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ رِێبَرْ و مِزْگِينَه.

٩٨. كِى دِژْمِنِێ خُدِێ، مَلائِيكَتْ و پِێخَمْبَرِێنْ وِى بَه و دِژمِنِێ جِبْرِيلْ و مِيكَالْ بَه، بِێگُمَانْ خُدِێ ژِى دِژْمِنِێ كَافِرَانَه.

٩٩. بِرَاسْتِى مَه ئَايَتِێنْ اَشْكَرَاكَرْ ژِ بُۆ تَه هِنَارْتِنْ و ژِ يِێنْ فَاسِقْ پِێ ڤَه تُو كَسْ وَانْ اِنْكَارْ نَاكَه.

١٠٠. اَرِێ هَرْ جَارَكَه كُو وَانْ پَيْمَانَكْ دَانْ، هِنَكْ ژِوَانْ وِێ پَيْمَانِێ دِسَرْ گُوَهِێ خَوه رَه دَاڤِێژِنْ، بَلْكِى پِرِێنْ وَانْ بَاوَرِى نَايِينِنْ.

١٠١. چِه دَمَا ژِجَمْ خُدِێ پِێخَمبَرَكْ ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه كُو رَاسْتدَرِێخَا كِتِێبَا لِبَرْ دَسْتِێ وَانْ بُو (كُو اَوْ ژِنِكْ خُدِێ يَه )؛ كۆمَكْ ژِيِێنْ اَهْلِى كِتَابْ، هَرْ وكِى كُو نِزَانِبِنْ، كِتِێبَا خُدِێ دَاڤِێتِنْ پِشْتْ گُوَهِێ خَوه و دَڤْ ژِێ بَردِدَانْ.[20]

١٠٢. وَانْ (جِهُويَانْ) دَرْبَارِێ حُوكِمْدَارِيَا سُلَيْمَانْ دَه دَانَه دُوڤْ يَا كُو شَيْطَانْ دِبُونْ پَيْرَوِێ وِێ. رَوْشْ اَڤَه؛ سُلَيْمَانْ كَافِرْ نَبُوبُو، لِێ بَلِێ شَيْطَانْ كَافِرْ بُوبُون؛ خَلْكْ فِێرِى سِێرْبَازِيِێ دِكِرِنْ و دَانَه دُوڤْ يَا كُو لِبَابِلِێ لِسَرْ دُو مِلْيَاكَتَان؛ هَارُوتْ و مَارُوتْ دَه هَاتِبُو خَوارِێ. حَالْ اَڤَه كُو هَرْدُويَانْ (هَارُوتْ و مَارُوتْ) كَسْ فِێرِى سِێرْبَازِيِێ نَدِكِرِنْ حَيَانِى نَگُۆتَا: “اَمْ بِخَوه اِمْتِيحَانِنْ؛” اِێدِى (بِفِێرْبُونَا سِێرِێ) هُونْ كَافِرْ نَبِنْ”. ڤِێجَا ژِهَرْدُيَانْ يَا كُو پِێ ژِنْ و مِێرْ ژِ هَڤْ ڤَدِقَتَانْدِنْ فِێرْ دِبُونْ.اَوْ سِێرْبَازْ اَگَرْ كُو نَه بِدَسْتْورَا خُدِێ (و تَقدِيرَا وِى) بَه نِكَارِنْ بِتُو ئَاوَايِى زَرَارِێ بِدِنْ خَلْكِێ. اَوْ، يَا كُو زِيَانِێ دِدَه وَانْ و بِكِێرِى وَانْ نَايِێ فِێرْ دِبُونْ. بِرَاسْتِى وَانْ دِزَانِبُو كَسِێ كُو اَوْ بِكِرَا، دِ ئَاخْرَتِێ دَه ژِێ رَه تُو پَارْ تُونَه يَه. يَا كُو خَوه پِێ فِرُۆتِنَه چِقَاسْ پِيسَه! اَگَرْ كُو زَانِبُونَا (اَوِێ خَوه فِێرِى سِێرِێ نَكِرِبَانَا)!

١٠٣. اَگَرْ وَانْ (جِهُويَانْ) اِيمَانْ بِئَانِيَا و (ژِسِحْرِێ) خَوه پَارَاسْتِبُونَا اَوِێ ژِ نِكْ خُدِێ ڤَه بِپَادَاشَا هَرِى بَاشْ بِهَاتَانَا پَادَاشْكِرِنْ. اَگَرْ كُو زَانِبُونَا (دِێ خَوه ژِ فِێرْكِرِنَا سِێرِێ دُورْ بِگِرْتَانَا).

١٠٤. گَلِى بَاورْمَنْدَانْ! (ژِ پِێخَمْبَرْرَه) نَبِێژِنْ رَاعِنَا؛ بِبِێژِنْ: اُنْظُرْنَا، بِگُۆتِنَا خُدِێ بِكِنْ، تَقَزْ ژِ بُۆ كَافِرَانْ عَذَابَكِى دِژْوارْ هَيَه.[21]

١٠٥. نَه اَوْ كَافِرِێنْ خُدَانْكِتِێبْ و نَه ژِى يِێنْ مُشْرِكْ،اَوْ نَاخَوازِنْ كُو هِيچْ قَنْجِيَكْ ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه بِسَرْ وَه دَه بِێ. خُدِێ كِێ بِڤِێ ژِ دِلۆڤَانِيَا خَوه رَه تَرْخَانْ دِكَه. بِرَاسْتِى خُدِێ خَودِيِێ قَنْجِيَا مَزِنَه.

١٠٦. اَمْ تُو ئَايَتِێ حَيَانِى كُو اَمْ يَكَه ژِ وِێ چِێتِرْ يَانْ ژِى يَكَه مِينَا وِێ نَيينِنْ، اَمْ حُكْمِێ وِێ ئَايَتِێ ژِ رَوَاجِێ رَانَاكِنْ و اَمْ وِێ نَادِنَه ژِبِيرْكِرِنْ. مَا تُو نِزَانِى كُو بِرَاسْتِى خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.[22]

١٠٧. مَا تُو نِزَانِى كُو (حُكْمُ و ايدَارَيَا) عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَرْ ژِ خُدِێ رَه يه. ژِ خُدِێ پِێ ڤَه ژِ بُۆ وَه نَه دُۆسْت و پِشتَڤَانْ نَه ژِى ئَارِيكَارَكْ هَيَه.

١٠٨. يَانْ ژِى، كَا چَاوَا بَرِيَا وَه پِرْسْ ژِ مُوسَا دِهَاتَه كِرِنْ، مَا هُونْ ژِى دِخَوازِنْ ژِ پِێخَمْبَرِێ خَوه پِرسَانْ بِكِنْ؟ چِه كَسِێ ايمَانِێ بِدَه بِكُفْرِێ، بِرَاسْتِى وِى رِێكَا رَاسْتْ وِنْدَا كِرِيَه.[23]

١٠٩. گَلَكْ ژِ يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ (جِهُو و فِلَهْ) پِشْتِى كُو حَقْ ژِ وَانْ رَه بِتَمَامِى اَشْكَرَه دِبَه ژِى، ژِ چَاڤْنَبَارِيَا خَوه دِخوَازِنْ وَه ژِ بَاوَرِيَا وَه ڤَگَرِينِنْ و وَه بِبِنْ سَرْ كُفْرِێ. ڤِێجَا دِ وَانْ دَربَاسْ بِبِنْ و چَاڤِێ خَوه ژِوَانْ بِگِرِنْ، حَيَانِى كُو خُدِێ فَرمَانَا خَوه بِشِينَه. بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.

١١٠. بِرَنْگِێ پِێدِڤِى نِمِێژْ بِكِنْ، زَكَاتِێ بِدِنْ و هُونْ چِه خِێرِێ ژِ بُۆ خَوه لِپِێشِيَا خَوه بِشِينِنْ (ئَاخْرَتِێ)، تَقَزْ هُونِێ بِێ كِێمَاسِى وِێ لِنِكْ خُدِێ بِبِينِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِكَارِێنْ كُو هُونْ دِكِنْ بِينَرَه.

١١١. (يِێنْ اَهْلِى كِتَابْ) گُۆتِن: “ژِ بِلِى كَسِێنْ كُو جِهُو يَانْ ژِى فِلَهْ بِنْ تُو كَسْ دِێ نَچَه بِهِشْتِێ. اَڤْ گُۆتِنَا هَانِێ خَوزِيِێنْ وَانَه. (ژِوَانْ رَه) بِبِێژَه: “دَ كَا دَلِيلَا خَوه بِينِنْ اَگَرْ بَرَا هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ.”

١١٢. نَخِێرْ، يَا اَوْ دِبِێژِنْ نَه وِسَانَه! كِى بَرِێ خَوه بِدَه خُدِێ و اَوْ قَنْجِيكَارْ بَه، ڤِێجَا مُحَقَقْ خِێرَا وِى لِجَمْ خُدَايِێ وِى يَه ؛ نَه طِرسْ لِسَرْ وَانْ هَيَه نَه ژِى اَوْ غَمْگِينْ دِبِنْ.

١١٣. جِهُويَانْ دِگُۆتْ: “فِلَهْ نَه لِسَرْ تُو دِينِى نَه. فِلَهانْ ژِى گُۆتْ: “جِهُو نَه لِسَرْ تُو دِينِى نَه.” حَالْ اَڤَه كُو هَرْدُويَانْ ژِى كِتِێبْ دِخَونْدِنْ. هَرْ وَهَا اَوِێنْ كُو زَانِينَا وَانْ (بِكِتِێبِێ) نَبُو ژِى مِينَا گُۆتِنَا وَانْ دِگُۆتِنْ. اِێدِى خُدِێ لِسَرْ يَا كُو لِهَڤْ نَدِكِرِنْ دِێ رُۆژا قِيَامَتِێ دِ نَاڤبَرَا وَانْ دَه فَرمَانْ بِكَه (وِێ وَانْ ژِ هَڤْ صَافِى بِكَه).

١١٤. مَا ژِ وِى كَسِێ كُو نَاهِێلَه دِمِزْگَفتِێنْ خُودِێ دَه نَاڤِێ وى بِێتَه هِلدَانْ و اَوِێ كُو ژِ بُۆ وِێرَانْكِرِنَا مِزْگَفْتَانْ دِخَبِتَه ظَالِمْتِرْ كِى هَيَه؟ اَڤِێنْ هَا، حَقِێ وَانْ اَوَه كُو بِێ طِرسْ نِكَارِبِنْ بِكَڤِنَه مِزْگَفتَانْ! ژِ بُۆ وَانْ لِدِنْيَايِێ رِسْوَايِى و لِئَاخْرَتِێ ژِى عَذَابَكِى مَزِنْ هَيَه.

١١٥. رُۆژْهِلاتْ و رُۆژْئَاڤَا مِلْكِێ خُدِێ نَه. ڤِێجَا (دِ نِمِێژِێ دَه) چِه جِهِێ هُونْ بَرِێ خَوه بِدِنِێ اَوْ قِبْلَه يه (اَوَا كُو خُدِێ اَمْرِێ وَه پِێ كِرِيَه). بِێگُومَانْ خُدِێ قَنْجِيفِرَهَه، زَانَا يَه.

١١٦. (جِهُو، فِلَهُ و مِشْرِكَانْ) گُۆتِن: “خُدِێ ژِ خَوه رَه زَارُۆ گِرتِنَه.” حَاشَا! خُدِێ ژِ وَانْ تِشتَانْ پَاكْ و مُونَزَّهَه. بَلْكِى چِه تِشْتِێنْ لِعَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَنَه هَرْ يِێنْ وِى نَه، هَمُو لِبَرْ فَرمَانَا وى سَكِنَانْدِى نَه.

١١٧. خُدِێ خَالِقِێ عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانَه؛ دَمَا اَوْ بِڤِێ تِشْتَكِى بِخُلِقِينَه، تَنِێ ژِێ رَه دِبِێژَه: چِێبِبَه، اَوْ ژِى چِێدِبَه.

١١٨. اَوِێنْ كُو زَانِينَا وَانْ (بِكِتِێبِێ) نَبُو دِگُۆتِنْ: “مَا چِمَا خُدِێ بِمَه رَه نَاپَيِڤَه، يَانْ ژِى مُوعْجِيزَيَكِێ (لِسَرْ پِێخَمبَرِيَا تَه) ژِ مَه رَه نَايِينَه.” هَرْ وِهَا يِێنْ بَرِيَا وَانْ ژِى مِينَا پَيْڤَا وَانْ دِگُۆتِنْ. دِلِێ وَانْ مِينَا هَڤِنْ. بِێگُمَانْ مَه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو بَاورْ دِكَه، ئَايَتِێنْ خَوه اَشْكَرَه كِرِنَه.

١١٩. بِێگُمَانْ مَه تُو بِحَقِيِێ (بِدَلِيلُ و مُعْجِيزَه) شَاندْ كُو تُو مِزْگِينْبَرُ و هِشْيَارْكَرِ و تُو ژِ دُۆژَهِيَانْ دِێ نَه بَرْپِرسِيَارْ بِى.

١٢٠. نَه جِهُو نَه ژِى فِلَهْ حَيَانِى تُو نَدِى پَىْ دِينِێ وَانْ اَوْ قَتْ ژِ تَه قَايِيلْ نَابِنْ. بِبِێژَه: “بِێگُمَانْ رِێبَرِيَا رَاسْتْ تَنِێ رِێبَرِيَا خُدِێ يَه .” پِشْتِى زَانِينَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه ؛ اَگَرْ تُو بِدِى پَىْ هَوَسِێنْ وَانْ، صُۆندْ بَه؛ لِهَمْبَرْ خُدِێ ژِ بُۆ تَه نَه خَودِى و پِشْتَڤَانَكْ، نَه ژِى ئَارِيكَارَكْ هَيَه.

١٢١. اَوِێنْ كُو مَه كِتِێبْ دَايه وَانْ و بِدُرِسْتِى وِێ دِخُوينِنْ، هَا اَوْ بَاوَرِيِێ پِێ تِينِنْ. چِه كَسِێ وِێ اِنْكَارْ بِكَه، ڤِێجَا يِێنْ دِ زِيَانِێ دَه اَوْ بِخَوه نَه.

١٢٢. گَلِى زَارُۆيِێنْ اِسرَائِيلْ! اَوْ قَنْجِى و كَرَمَا كُو مِنْ لِوَه كِرِيَه بِينِنْ بِيرَا خَوه. بِێگُمَانْ مِنْ هُونْ دِسَرْ خَلْكِێ (دَمَا وَه) رَه گِرتِبُو.

١٢٣. خَوه ژِ تَنْگَزَارِيَا رُۆژَكَه وِسَا بِپَارِێزِنْ كُو تِێ دَه چُو كَسْ مَنْفَعَتَكِێ نَادَه تُو كَسِى، ژِ بَرْ تُو كَسِى ڤَه گَرَوْ نَايِێ قَبُولْكِرِنْ، مَهْدَرِى ژِ بُۆ تُو كَسِى فَيْدِێ نَادَه و ژِ بُۆ تُو كَسِى ئَارِيكَارِى نَايِێ كِرِنْ.

١٢٤. بِێنِنْ بِيرَا خَوه؛ دَمَا خُدِێ، اِبرَاهِيمْ بِچَندْ گُۆتِنَانْ اِمْتِحَانْ كِرْ. ڤِێجَا اِبْرَاهِيمْ دِجِهْ دَه اَوْ گُۆتِنْ بِكَارْ ئَانِينْ. (خُدِێ) گُۆتْ: “بِێگُمَانْ اَزِێ تَه ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ بِكِمْ رِێبَرْ (و پِێشَوَا).” (اِبرَاهِيمْ) گُۆتْ: “(خُدَايِێ مِنْ!) ژِ زُرِيَّتَا مِنْ ژِى.” خُدِێ گُۆتْ: “سۆزَا مِنْ (بِ رِێهْبَرِيِيِێ) نَاگِهِيژَه ستَمْكَارَانْ.

١٢٥. دَمَا مَه كَعْبَه ژِ مِرُۆڤَانْ رَه گَرَاندْ جِهِێ لِێڤَگَرِينْ و لِهَڤْكۆمْبُونِێ و مَه اَوْ گَرَاندْ اِێمِنَاهِى و اَوْلَگَهِى؛ مَه ژِ مِرُۆڤَانْ رَه گُۆتْ: “هُونْ ژِى مَقَامِێ اِبرَاهِيمْ ژِ خَوه رَه بِكِنْ عِبَادَتْگَهْ. مَه فَرْمَانْ لإبرَاهِيمْ و اِسمَاعِيلْ كِرْ كُو هُونِێ مَالا مِنْ ژِ بُۆ طَوَافْكَارَانْ، اِعْتِكَافكَارَانْ، رُكُوعْكَارَانْ و سِجُودْكَارَانْ پَاقِژْ بِكِنْ.”[24]

١٢٦. وِێ دَمَا اِبرَاهِيمْ گُۆتْ: “خُدَايِێ مِنْ! ڤِێ دَرِێ بِكَه بَاژارَكِى ئَارَامْ و اِێمِنْ، نِشْتَجِهِێنْ وِێ ژِى اَوِێنْ كُو بِخُدِێ و رُۆژا ئَاخرَتِێ بَاوَرِى ئَانِينْ بِتَخْلِيتِێنْ فِێكِيَانْ رِزِقْدَارْ بِكَه.” خُدِێ گُۆتْ: “چِه كَسِێ كَافِرْ بِبَه اَزِێ لِدِنْيَايِێ رِزْقِێ وى بِدِمِێ و دَمَكَه كُورْتْ وى پِێ بِچِێژِينِمْ، پَاشِێ (بِسَدَمْ كَافِرِيَا وِى) اَزِێ وِى بِكِێشِم ازَارَا اِێگِرْ.”اَوْ چِه پِيسْ وَارَه!

١٢٧. بِێنِنْ بِيرَا خَوه؛ دَمَا اِبْرَاهِيمْ و اِسْمَاعِيلْ هِيمِێنْ بَيْتِێ بِلِندْ كِرِنْ (و گُۆتِنْ:) “خُدَايِێ مَه! ژِ مَه قَبُولْ بِكَه، بِێگُمَانْ هَرْ تُو يِى، يِێ بِهِيزَرْ يِێ زَانَا.”

١٢٨. “خُدَايِێ مَه! مَه هَرْدُويَانْ ژِ بُۆ خَوه رَادَسْتْ بِكَه و ژِ زُورِيَتَا مَه اُمَتَكَه مُسِلْمَانْ دَرِينَه، رِێ و نِيشَانِێنْ حَجِێ نِيشَانِى مَه بِدَه و تُۆبَيَا مَه قَبُولْ بِكَه. بِێگُمَانْ هَرْ تُو يِى يِێ تُۆبَه پَژِێرْ يِێ دِلُۆڤَانْ.”

١٢٩. “خُدَايِێ مَه! ژِزَارُۆيِێنْ مَه رَه پِێخَمْبَرَكِى ژِنَاڤْ وَانْ بِشِينَه كُو ئَايَتِێنْ تَه ژِوَانْ رَه بِخُونَه، وَانْ فِێرِى كِتِێبْ و حِكمَتِێ بِكَه و وَانْ (ژِ گُنَهْ و شِرْكِێ) پَاقِژْ بِكَه. بِێگُمَانْ هَرْ تُو يِى يِێ عَزِيزْ يِێ حَكِيمْ.[25]

١٣٠. مَا ژِ يِێ ئَاقِلْسِڤِكْ پِێ ڤَه كِى بَرِێ خَوه ژِ دِينِێ اِبْرَاهِيمْ ڤَدِگَرِينَه؟ صُۆنْدْ بَه؛ مَه اَوْ لِجِيهَانِێ (بِ پِێخَمْبَرِى) بِژَارْتِيَه و بِێگُمَانْ اَوْ دِ ئَاخرَتِێ دَه ژِى تَقَزْ ژِ يِێنْ هَاڤِلْدَارْ و يِێنْ بِكِێرهَاتِيَه يَه.

١٣١. دَمَا خُدَايِێ وِى ژِێ رَه گُۆتْ: “مُسِلْمَانْ بِبَه !” گُۆتْ: “اَزْ رَادَسْتِى بَرْ فَرْمَانَا خُدَايِێ عالَمِێ بُومْ”.

١٣٢. اِبْرَاهِيمْ وَصِيَتَا دِينِێ حَقْ لِزَارُۆكِێنْ خَوه كِرْ و يَعْقُوبْ ژِى (گُۆتْ؛) “اَىْ زَارُۆكِێنْ مِنْ! بِێگُمَانْ خُدِێ اَڤْ دِينْ (اِسْلَامْ) ژِ بُۆ وَه هِلْبِژارْتِيَه. نَاخُو لِسَرِێ بِژِينْ و لِسَرِێ بِمِرِنْ.”

١٣٣. يَانْ ژِى مَا هُونْ دِ دَمَا مِرِنَا يَعْقُوبْ دَه لِجَمْ وِى حَازِرْ بُونْ؛ دَمَا ژِ زَارُۆكِێنْ خَوه رَه گُۆتْ: “هُونِێ پِشْتِى مِنْ ژِ كِێ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ؟” گُۆتِن: “اَمِێ ژِ خُدَايِێ تَه رَه و ژِ خُدَايِێ بَاڤْ و بَاپِيرِێنْ تَه اِبرَاهِيمْ، اسْمَاعِيلْ و اسحَاقْ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ كُو اَوْ خُدَايَكِى بِتَنِێ يَه و اَمْ ژِێ رَه بَردَسْتِنْ.

١٣٤. (گَلِى جِهُويَانْ!)اَوْ اُمَّتَكْ بُونْ، هَاتِنْ و چُونْ. يَا كُو وَانْ بِدَسْتْ خِسْتِيَه ژِ وَانْ رَه يَه و يَا كُو وَه بِدَسْتْ خِسْتِيَه ژِ وَه رَه يَه. هُونْ ژِ يَا كُو وَانْ كِرِيَه نَه بَرْپِرْسِيَارِنْ.

١٣٥. (جِهُو و فِلَهَانْ ژِ مُسِلْمَانَانْ رَه) گُۆتِن: “بِبِنْ جِهُو يَانْ ژِى بِبِنْ فِلَهْ، هِنْگِێ هُونِێ بِسَرْ رِيَا رَاسْتْ ڤَه بِبِنْ.” بِبِێژَه: “نَخِێرْ، وِسَا نِينَه، بَلْكِى اَمِێ بِدِنْ پَىْ دِينِێ اِبْرَاهِيمْ كُو اَوْ ژِ بَاوَرِيِێنْ غَلَتْ پَارَاسْتِى بُو و اَوْ نَه ژِ مُشْرِكَانْ بُو.”

١٣٦. بِبِێژِن: “مَه بِخُدِێ و بِيَا كُو ژِ مَه رَه هَاتِيَه ، بِيَا كُو ژِ ابرَاهِيمْ، اسْمَاعِيلْ، اسْحَاقْ، يَعْقُوبْ و نَڤِيِێنْ وِى رَه و بِيَا كُو ژِ مُوسَا و عِيسَا رَه و بِيَا كُو ژِ پِێخَمْبَرِێنْ دِنْ رَه، ژِ نِكْ خُدَايِێ وَانْ هَاتِيَه شَانْدِنْ بَاوَرِى ئَانِيَه. اَمْ تُو فَرْقِێ نَائِێخِنْ نَاڤبَرَا يَكِێ ژِ وَانْ و اَمْ تَنِێ رَادَسْتِى بَرْ فَرْمَانَا خُدِێ بُونَه.”

١٣٧. اَگَرْ اَوْ (اَهْلِى كِتِێبْ) مِينَا وَه (بِتَڤَكِێ پِێخَمْبَرَانْ) بَاوَرِيِێ بِينِنْ، ڤِێجَا بِرَاسْتِى اَوْ لِسَرْ رِيَا رَاسْتِنْ. نَا ! اَگَرْ اَوْ بَرِێ خَوه بِگُوَهَرِينِنْ،اَوْ هَرْ دِ رِێشَاشِيِێ دَه نَه. اِێدِى خُدِێ لِهَمْبَرْ وَانْ بَسِى تَه يَه. هَرْ اَوَه، يِێ بِهِيزَرْ يِێ زَانَا.

١٣٨. خَوه بِدِينِێ خُدِێ بِرَنگِينِنْ (بِاِسْلامِێ بِگِرِنْ دَا هُونْ بِرَنْگُ و نِيشَانِێنْ اِسْلامِێ بِێنْ نَاسْكِرِنْ). مَا ژِ دِينِێ خُدِێ (نِيشَانْ و رَنگِێنْ خُدَا) چِێتِرْ و خُوشِكتِرْ چِه هَيَه؟ اَمْ هَرْ ژِێ رَه عِبَادَتِێ دِكِنْ.

١٣٩. (يَا مُحَمَّدْ!) بِبِێژَه: “مَا هُونْ دَرْبَارِێ خُدِێ دَه بِمَه رَه دِكَڤِنْ نِيقَاشِێ؟ حَالْ اَڤَه كُو اَوْ هَمْ پَرْوَرْدَگَارِێ مَه هَمْ ژِى پَرْوَدَگَارِێ وَه يَه. (جَزَايِێ) يَا كُو اَمْ دِكِنْ ژِ مَه رَه يَه و (جَزَايِێ) يَا كُو هُونْ دِكِنْ ژِ وَه رَه يَه. رَوْشْ اَڤَه: اَمْ بَسْ ژِ بُۆ خُدِێ عِبَادَتِێ دِكِنْ و هَڤْپِشْكَانْ ژِێ رَه چِێنَاكِنْ.

١٤٠. (گَلِى يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ!) “مَا هُونْ بِرَاسْتِى دِبِێژِنْ كُو اِبْرَاهِيمْ، اِسْمَاعِيلْ، اِسْحَاقْ، يَعْقُوبْ و نَڤِيِێنْ وَانْ جِهُو يَانْ ژِى فِلَهْ بُونْ؟ بِبِێژَه: “مَا هُونْ بِێهْتِرْ دِزَانِنْ ئَانْ ژِى خُدِێ؟ مَا ژِ وِى كَسِێ كُو شَاهِدِيَا (رَاسْتِى) يَا لِنِكْ خَوه ڤَدِشِێرَه ظَالِمتِرْ كِى هَيَه؟ مُحَقَقْ خُدِێ ژِ يَا كُو هُونْ دِكِنْ نَه بِێخَبَرَه.

١٤١. اَوْ اُمَّتَكْ بُونْ، هَاتِنْ و چُونْ. يَا كُو وَانْ بِدَسْتْ خِسْتِيَه ژِوَانْ رَه يَه و يَا كُو وَه بِدَسْتْ خِسْتِيَه ژِ وَه رَه يَه و ژِ يَا كُو وَانْ كِرِيَه هُونْ نَه بَرْپِرْسِيَارِنْ.

١٤٢. ژِ مِرُۆڤَانْ يِێنْ نَفَامْ وِێ بِبِێژِنْ: “مَا چِه تِشْتِى بَرِێ وَانْ ژِ قِبْلَيَا وَانْ دَاگَرَاندْ اَوَا كُو بَرِێ اَوْ لِسَرِێ بُونْ؟ بِبِێژَه: “رُۆژْهِلَاتْ و رُۆژَاڤَا (هَرْدُ) مِلْكِێ خُدِێ نَه، يِێ بِڤِێ بَرِێ وِى دِدَه بَالْ رِيَا رَاسْتْ ڤَه.”[26]

١٤٣. هَرْ وِهَا مَه هُونْ كِرِنْ اُمَتَكَه وَسَطْ (عَادِلْ) دَا كُو هُونْ لِسَرْ مِرُۆڤَانْ بِبِنْ شَاهِدْ و پِێخَمْبَرْ ژِى لِسَرْ وَه بِبَه شَاهِدْ. مَه اَوَا كُو بَرِێ تُو لِسَرِێ بُويِى نَگَرَانْدْ قِبلَه بَسْ دَا كُو اَمْ يِێ بِدَه پَىْ پِێخَمْبَرْ ژِ يِێ كُو بِپَاشْ ڤَه ڤَگَرَه سَرْ كُفرِێ ژِ هَڤْ ڤَقَتِينِنْ. بِرَاسْتِى ژِى اَڤْ گُهَرِينْ پِرْ گِرَانَه، لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو خُدِێ اَوْ رَاسْتَرِێ كِرِنَه لِسَرْ وَانْ نَه گِرَانَه. نَه بَابَتِێ خُدِێ يَه كُو نِمِێژَا وَه (يَا بَرِێ) وِندَا بِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ دَربَارِى مِرُۆڤَانْ دَه رَوُوفَه، رَحِيمَه.

١٤٤. (يَا مُحَمَّدْ!) بِرَاسْتِى اَمْ دِبِينِنْ كُو بَرِێ تَه بَرْ بِئَاسِمَانَانْ ڤَه دِگَرَه (بِهِێڤِيَا كُو كَعْبَه بِبَه قِبْلَه). اِێدِى تَقَزْ اَمِێ بَرِێ تَه ڤَگَرِينِنْ سَرْ قِبْلَيَكَه كُو تُو پِێ قَايِيلِى. نَاخُو؛ بَرِێ خَوه بِزِڤِرِينَه بَرْ بِئَالِيِێ مِزْگَفْتَا پِيرُۆزْ (كَعْبِێ) ڤَه. هُونْ لِكُو دِبِنْ بِبِنْ اِێدِى بَرِێ خَوه بَرْ بِكَعْبِێ ڤَه بِزِڤِرِينِنْ. بِێگُمَانْ يِێنْ خَودَانْكِتِێبْ بَاشْ دِزَانِنْ كُو اَڤْ (بَرزِڤِرَانْدِنْ) ژِ جَمْ خُدَايِێ وَانَه و حَقَه. خُدِێ ژِ يَا اَوْ دِكِنْ تَقَزْ نَه بِێ ئَاگاهَه.

١٤٥. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ تُو هَرْ جَلَبِێ ئَايَتَانْ (كُو ژِ بُۆ تَه رَاسْتْدِێرْ بِنْ و) ژِ يِێنْ اَهْلِى كِتێِبْ رَه بِينِى؛ دِيسَا ژِى اَوْ دِێ بَرِێ خَوه نَدِنْ قِبْلَيَا تَه و تُو ژِى نَه اَوِى كُو بَرِێ خَوه بِدِى قِبْلَيَا وَانْ. هِنْ ژِ وَانْ ژِى دِێ بَرِێ خَوه نَدِنْ قِبْلَيَا يِێنْ دِنْ. اَگَرْ پِشْتِى وَحْيَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه ، تُو بِدِى پَىْ هَوَسِێنْ وَانْ، وِێ دَمِێ بِرَاسْتِى تُو ژِ سِتَمْكَارَانِى.

١٤٦. اَوِێنْ كُو مَه كِتِێبْ دَايِى وَانْ، چَاوَا كُو زَارُۆكِێنْ خَوه نَاسْ دِكِنْ هَرْ وِسَا وِێ )حَقِيَا قِبْلِێ) ژِى نَاسْ دِكِنْ. بِێگُمَانْ كُۆمَكْ ژِ وَانْ دِگَلْ كُو دِزَانِنْ ژِى حَقِيِێ ڤَدِشِێرِنْ.

١٤٧. اَڤْ رَاسْتِى (يَا ژِ ته رَه هَاتِيَه ) ژِ جَمْ خُدَايِێ تَه يَه، ڤِێجَه نَبَه ژِ يِێنْ كُو(دَرْبَارِى وِێ دَه) بِشِكُ و بِگُومَانْ دِكَڤِنْ!

١٤٨. ژِ بُۆ هَرْ اُمَتَكِێ قِبلِيَكْ هَيَه كُو اَوْ (دِ نِمِێژِێ دَه) بَرِێ خَوه دِدِنِێ، ڤِێجَه دِ قَنْجِيِێ دَه بِهَڤْ رَه پِێشْبَازِيِێ بِكِنْ. هُونْ لِكُو دِبِنْ بِبِنْ، خُدِێ دِێ وَه تَڤَانْ بِينَه حَشْرِێ (دَا كُو هَرْ يَكْ جَزَايِێ خَوه وَرْگِرَه). بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.[27]

١٤٩. چِه جِهِێ تُو پِێ دَه بِچِى سَفَرِێ (دِ نِمِێژِێ دَه) بَرِێ خَوه بِدَه بَرْ بِئَالِيِێ مَسْجِدُ الْحَرَامِێ ڤَه . بِێگُمَانْ اَڤْ ژِ جَمْ خُدَايِێ تَه فَرْمَانَكَه حَقَه كُو ژِ بُۆ تَه هَاتِيَه. خُدِێ ژِ يَا كُو هُونْ دِكِنْ نَه بِێ ئَاگاهَه.

١٥٠. كِيژَانْ جِهِێ تُو پِێ دَه هَرِى سَفَرِێ (دِ نِمِێژِێ دَه) بَرِێ خَوه بِدَه بَرْ بِئَالِيِێ مَسْجِدُ الْحَرَامِێ ڤَه. (گَلِى اُمَّتِێ) هُونْ ژِى لِكُو دَرِێ دِبِنْ بِبِنْ (لِسَرْ نِمِێژِێ) بَرِێ خَوه بِدِنْ ئَالِيِێ مَسْجِدُ الْحَرَامِێ دَا كُو هِێنْجَتَا مِرُۆڤَانْ (كُو بِكَارِنْ لِهَمْبَرْ وَه بِكَارْ بِينِنْ) لِسَرْ وَه پِێكْ نَيِێ. لِێبَلِێ يێِنْ كُو سِتَمْكَارِيِێ دِكِنْ (اَوِێ بِوَرَه نِقَاشِێ بِكِنْ). نَاخُو هُونْ ژِ وَانْ نَتِرسِنْ؛ تَنِێ ژِ مِنْ بِتِرسِنْ دَا كُو اَزْ قَنْجِيَا خَوه يَا لِسَرْ وَه تَمَامْ بِكِمْ و دَا كُو هوُنْ رِيَا رَاسْتْ بِبِينِنْ.

١٥١. هَرْ وِهَا مَه پِێخَمْبَركْ ژِ نَاڤْ وَه ژِ بُۆ وَه شَانْدْ دَا كُو ئَايَتِێنْ مَه ژِ وَه رَه بِخَوهنَه، وَه (ژِ قِرِێژَا شِرْكِێ) پَاقِژْ بِكَه، وَه هِينِى قُرئَانْ و حِكْمَتِێ بِكَه و وَه فِێرِى يَا كُو هوُنْ پِێ نِزَانِنْ بِكَه.

١٥٢. نَاخَوه هُونْ (بِعِبَادَتْكِرِنِێ) مِنْ دِ بِيرْ بِينِنْ دَا كُو اَزْ ژِى (بِعَفُوكِرِنِێ) وَه دِ بِيرْ بِينِمْ؛ شُكْرِێ مِنْ بِكِنْ و لِپِێشْبَرِى مِنْ نَانْكُۆرِيِێ نَكِنْ.

١٥٣. گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينَه، هُونْ پِشْتَا خَوه بِصَبْرُ و نِمِێژِێ خُرْتْ بِكِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ دِگَلْ صَبِرْكِێشَانَه.

١٥٤. ژِ وَانِێنْ كُو دِ رِيَا خُدِێ دَه هَاتِنَه كُشتِنْ رَه نَبِێژِنْ: “اَوْ مِرِى نَه!” نَاخُۆ؛ اَوْ سَاغِنْ، لِێبَلِێ هُونْ پِێ نَاحَسِنْ و تِێ نَاگِهِيژِنْ.

١٥٥. صُۆنْدْ بَه؛ اَمِێ بِهِنَكِى ژِ طِرْسِێ و بِرْچِيبُونِێ، بِكِێمْكِرِنَا مَالْ و جَانُ و كِێمْكِرِنَا مِێوَيِێنْ وَه، وَه اِمْتِحَانْ بِكِنْ و مِزْگِينِێ بِدَه صَبِرْكِێشَانْ.

١٥٦. اَوْ صَبِرْكِێشِێنْ كُو دَمَا بَلَايَكْ تِێ سَرِێ وَانْ، دِبِێژِنْ: “اَمْ هَمُو (بَندَ)يِێنْ خُدِێ نَه و اَمِێ لِێ ڤَگَرِنْ.”

١٥٧. هَا اَوْ (خَودَانْبَلايِێ صَبِرْكِێشْ)، ژِ بُۆ وَانْ ژِ جَمْ خُدَايِێ وَانْ پَسِنْدَايِينْ و دِلُۆڤَانِى هَيَه و اَوِنْ يِێنْ كُو لِسَرْ رِێكَا حَقْ رَاستَرِێ بُونَه.

١٥٨. بِێگُمَانْ صَفَا و مَرْوَه ژِ نِيشَانِێنْ خُدِێ نَه. نَاخُو كِى بِسَدَمَا حَجِێ يَانْ ژِى بِسَدَمَا عُمْرِێ هَرَه سَرَدَانَا بِيْتِێ، لِسَرِێ تُو گُنَهْ نِينَه كُو دِ نَاڤْبَرَا هَرْدِيَانْ دَه سَعْيِێ (چُونُ و هَاتِنِێ) بِكَه. كِى ژِ دِلِێ خَوه بِخَوازَه قَنْجِيَكِێ بِكَه، ڤِێجَه بِرَاسْتِى ژِى خُدِێ شُكِرْدَارَه، زَانَايَه.

١٥٩. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو دَلِيلْ و ئَايَتِێنْ مَه يِێنْ رُۆنكَرْ اِێنْ كُو مَه ژِ مِرُۆڤَانْ رَه هِنَارتِيَه پِشْتِى كُو مَه دِ كِتِێبِێ (تَوْرَاتْ و اِنْجِيلِێ) دَه اَشْكَرَه كِرِنْ ڤَدِشِێرِنْ، هَا اَوْ، خُدِێ لَعْنَتِێ لِوَانْ دِبَارِينَه و يِێنْ لَعْنَتْكَارْ ژِى لَعْنَتِێ لِوَانْ دِبَارِينِنْ.

١٦٠. ژِ بِلِى يِێنْ تُۆبَه كِرِنْ، خَوه سَرَرَاستْ كِرِنْ و حَقِى (يَا ڤَشَارتِى) اَشْكَرَه كِرِنْ؛ ڤِێجَه هَا اَوْ، اَزْ تُۆبَيَا وَانْ قَبُولْ دِكِمْ و اَزِمْ هَرْ يِێ تُۆبَپَژْرِێنْ يِێ دِلُۆڤَانْ.

١٦١. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و لِسَرْ كُفرِێ مِرِنَه، لَعْنَتَا خُدِێ، يَا مِلْيَاكَتَانْ و يَا تَڤَكِێ مِرُۆڤَانْ لِسَرْ وَانْ بَه!

١٦٢. حَتَا بِحَتَايێ اَوِێ دِ (اِێگِرْ و) لَعْنَتِێ دَه بِنْ، نَه عَذَابْ لِسَرْ وَانْ تِێ سِڤِكْكِرِنْ نَه ژِى تِێنَه مُۆهْلَتْدَانْ.

١٦٣. خُدَايِێ وَه خُدَايَكِى تَكُ و تَنِێ يَه؛ ژِ وِى پِێ ڤَه تُو خُدَايِێ حَقْ تُنِنْ. اَوْ، رَحْمَانَه، رَحِيمَه.

١٦٤. بِێگُمَانْ دِ خُلقَانْدِنَا اَرْدُ و ئَاسِيمَانَانْ دَه، دِ گُهَرِينَا شَڤُ و رُۆژِێ دَه، دِ كَشْتِيِێنْ كُو ژِ بُۆ فِێدَيَا اِنْسَانَانْ لِسَرْ دَرْيَايِێ دِكِشِنْ و دِ وِێ بَارَانِێ دَه يَا كُو خُدِێ ژِ ئَاسِيمَانَانْ دِبَارِينَه -ڤِێجَه بِوِێ بَارَانِێ اَرْدَا كُو بَرِێ ژِ بِێ ئَاڤِى هِشْكْ بُوبُو بِشِێنَاهِيِێ ڤَدِژِينَه - و دِ هَرْ جُرَيِێنْ ژِينْدَارَانْ دَه كُو لِرُيِێ عَرْدِێ بَلاڤْ بُونَه و دِ تَڤْگَرَا بَا و عَوْرِێنْ فَرْمَانبَرْ يِێنْ دِ نَاڤْبَرَا عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ دَه، هَلْبَتْ ژِ بُۆ قَوْمَكِى كُو ئَاقِلْ دِگْرِنْ رَه نِيشَانْ
و دَلِيلْ هَنَه.

١٦٥. ژِ اِنْسَانَانْ هِنَكْ مِرُۆڤْ هَنَه كُو ژِ بِلِى خُدِێ ژِێ رَه هَڤْطَا و هَڤَالَانْ چِێدِكِنْ و مِينَا كُو ژِ خُدِێ حَزْ دِكِنْ ژِ وَانْ ژِى حَزْ دِكِنْ. بَلِێ اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ ژِ وَانْ بِێهتِرْ ژِ خُدِێ حَزْ دِكِنْ. اَگَرْ اَوِێنْ كُو ظُلِمْ كِرِنَه دَمَا كُو عَذَابِێ دِبِينِنْ بِزَانْبُونَا، (دِێ يَقِينْ بِكِرِنَا) كُو هِێزْ هَمُو يَا خُدِێ يَه و بِرَاسْتِى ژِى خُدِێ عَذَابِێ وِى پِرْ دِژْوَارَه.

١٦٦. وِێ هِنْگِێ، پِێشْرَوْ خَوه ژِ پَيْرَوِێنْ خَوه دُورْ دِخِنْ و هِنْگِى هَرْدُو ئَالِى ژِى عَذَابِێ دِبِينِنْ و هَرْ وِهَا دَسْتِێ وَانْ ژِ هَڤْ دِقَتِنْ.

١٦٧. يِێنْ دُوڤْكَتِى دِبِێژِنْ: خَۆزِى جَارَكَه دِنْ اَمْ ڤَگَرِيَانَا دِنْيَايِێ، ڤِێجَه وَكِى كُو اَوْ ڤِێگا خُۆ ژِ مَه دُورْ دِكِنْ مَه ژِى دِێ خَوه ژِ وَانْ دُورْ بِكِرَا! هَا وِسَا خُدِێ كَارُ و كِرْيَارِێنْ وَانْ دِدَه رُويِێنْ وَانْ، كُو لِسَرْ وَانْ دِبَه دَرْدُ و پُۆشْمَانِى و اَوْ ژِ اِێگِرْ قَتْ دَرْنَاكَڤِنْ.[28]

١٦٨. گَلِى مِرُۆڤَانْ! ژِ تِشْتِێنْ حَلَالْ و پَاكْ يِێنْ لِسَرْ عَرْدِێ بِخُونْ و نَدِنْ پَىْ گاڤِێنْ شَيْطِێنْ. بِێگُمَانْ اَوْ ژِ وَه رَه نَيَارَكِى اَشْكَرَا يَه.

١٦٩. بِێگُمَانْ اَوْ (شَيْطَانْ) بَسْ نَقَنْجِى و يَا نَه لِرِێ دِدَه بَرْ وَه و لِوَه فَرْمَانْ دِكَه دَا كُو يَا هُونْ پِێ نِزَانِنْ لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ هُونْ بِبِێژِنْ.

١٧٠. دَمَا ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ: بِدِنْ پَىْ يَا كُو خُدِێ نَازِلْ كِرِيَه، دِبِێژِنْ: “نَا! اَمِێ بِدِنْ پَىْ يَا كُو مَه بَاڤْ و بَاپِيرِێنْ خَوه لِسَرِێ دِيتِيَه.” اَرِێ مَا كُو بَاڤْ و بَاپِيرِێنْ وَانْ بِتِشْتَكِى تِێنَگِهِژِنْ و نَه لِسَرْ رِێكَا رَاسْتْ بِنْ ژِى؟

١٧١. مِينَاكَا يِێنْ كَافِرْ وَكَه مِينَاكَا وِى كَسِى يَه كُو بِتِشْتَكِى وِسَا گازِى دِكَه كُو ژِ بِرِێنُ و قِيرِينِێ پِێ ڤَه تِشْتَكْ ژِێ نَايێ سَحْكِرِنْ. اَوْ كَرِنْ، لالِنْ و كُۆرِنْ، ڤِێجَه اَوْ تِێنَاگِهِژِنْ.

١٧٢. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! ژِ وِى رِزْقِێ پَاكُ و حَلالْ اِێ كُو مَه دَايَه وَه بِخُونْ، ڤَخُونْ و شُكْرِێ خُودِ بِكِنْ، اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ ژِێ رَه بَنْدَتِيِێ دِكِنْ.

١٧٣. بِێگُمَانْ خُدِێ بَسْ گُۆشْتِێ حَيْوَانِێنْ مِرَارْبُويِى، خُوِينِێ، گُۆشتِێ بَرِێزْ و يَا كُو نَه لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ هَاتِبَه سَرْژِێكِرِنْ لِوَه حَرَامْ كِرِيه. لِێبَلِێ كِى ژِ مَجْبُورِى، نَه بِنِيَتَا حَرَامْخَوارِنِێ و نَه زِێدَيِى حَوْجَدَارِيَا خَوه بِخَوه، گُنَهْ لِسَرِێ تُنَه. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤِينَه.[29]

١٧٤. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو يَا خُدِێ دِ كِتِێبِێ دَه هِنَارْتِيَه ڤَدِشِێرِنْ و بِاَرْزَانِى دِفرُۆشِنْ؛ هَا اَوْ ژِ اِێگِرْ پِێ ڤَه تِشْتَكِى دِنْ نَاخُونْ. رُۆژَا قِيَامَتِێ خُدِێ بِوَانْ رَه نَاپَيِڤَه و وَانْ (ژِ گُنَهَانْ) پَاقِژْ نَاكَه و ژِ وَانْ رَه ئَازَارَكَه ژَانْدَارْ هَيَه.

١٧٥. هَا اَوْ، اِێنْ كُو وَانْ رَاسْتَرِێيِى دَانَه بِرِێشَاشِيِێ و لِێبُۆرِينَا گُنَهَانْ دَانَه بِئَازَارِێ، ڤِێجَه اَوْ چِقَاسْ بِێهنْفَرَهِنْ لِسَرْ (ئَازَارَا) اِێگِر؟!

١٧٦. اَوْ (عَذَابِێ هَاتِيَه گُۆتِنْ)، بِسَدَمَا كُو خُدِێ، بِرَاسْتِى كِتِێبْ (قُرئَانْ) بِحَقِى نَازِلْ كِرِيَه (ڤِێجَه اَوْ تِێ دَه كَتِنْ اِختِلافِێ) و بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو دِ دَرْ بَارِێ كِتِێبِێ دَه كَتِنَه اِخْتِلافِێ، هَلْبَتْ اَوْ دِ نَاكُۆكِيَكَه دُورِى حَقِيِێ دَه نَه.[30]

١٧٧. قَنْجِى، هَمَا نَه اَوَه كُو هُونْ بَرِێ خَوه بِدِنْ رُۆژهِلاتْ ئَانْ رُۆژَاڤَا. لِێبَلِێ قَنْجِيَا اَسَاسِى اَوَه كُو مِرُۆڤْ بِخُدِێ، بِرُۆژَا ئَاخْرَتِێ، بِمِلْيَاكَتَانْ، بِكِتِێبَانْ و بِپِێخَمْبَرَانْ بَاوَرِى بِينَه و ژِ بُۆ قَايِيلِيَا خُدِێ مَالِێ خَوه بِدَه خِزْمِێنْ خَوه، بِدَه سِێوِى و خِزَانَانْ، بِدَه رِێوِى و پَارسَكَانْ و بِدَه كُۆليَانْ و پَاشِێ نِمِێژَا خَوه بِتَكُوزِى بِكَه، زَكَاتِێ بِدَه و اَوِێنْ چَاخێ سُۆزْ دَانْ سُۆزَا خَوه بِجِه تِينِنْ و دِ وَخْتِێ خِزَانِى، نَخَوشِى و جَنْگِێ دَه بِێهنْفِرَهِنْ. هَا اَڤْ (خُودَانِێنْ ڤَانْ سَالُۆخانْ)، اَوِێنْ كُو رَاسْتْ و دُرِستِنْ و هَا اَڤْ يِێنْ كُو خَوه ژِ عَذَابِێ خُدِێ دِپَارِێزِنْ.

١٧٨. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! دِ كُشْتِنِێ دَه، قِسَاسْ لِسَرْ وَه هَاتِيَه فَرْزْكِرِن؛ مِرُۆڤِێ ئَازَادْ بِيِێ ئَازَادَه، كُۆلَه بِيِێ كُۆلَه يَه و ژِنْ بِژِنِێ يَه. لِێبَلِێ هَرْ كِى كُو ژِ ئَالِيێ بِرَايێ خَوه ڤَه وَرَه عَفُوكِرِنْ (هِنْگِى قِسَاسِيَتْ دِكَڤَه)، اِێدِى (خُودِيێنْ كُشْتِى) دِڤِێ لِهَمْبَرِى كُژَرِى بِرِنْدِى تَڤْ بِگَرِنْ و پِێوِيسْتَه كُژَرْ ژِى بِرِنْدِى خُونَا وَانْ بِدَه. اَڤْ ژِ جَمْ رَبِّێ وَه، ژِ بُۆ وَه بَارْسِڤِكِى و قَنْجِيَكَه. اِێدِى كِى (ژِ خُودِيِێنْ كُشتِى) دِ پِشْتِى قَبُولْكِرِنَا خُوينِێ دَه (بِسَرْ كُژَرِى دَه) اِێرِيشِێ بِكَه ڤِێجَه ژِ بُۆ وِى ئَازَارَكَه ژَاندَارْ هَيَه.[31]

١٧٩. گَلِى ئَاقِلمَنْدَانْ! ژِ بُۆ وَه دِ پِێكْئَانِينَا قِسَاسِێ دَه ژِيَانْ هَيَه، هِێڤِى هَيَه كُو هُونْ وِێ بِپَارِێزِنْ (و دَرْبَارِى وِێ دَه غَمْسَارْ نَبِنْ).

١٨٠. دَمَا يَكْ ژِ وَه بِكَڤه بَرْ مِرِنِێ، اَگَرْ مَالَكِى لِدُوڤْ خَوه بِهِێلَه، لِسَرْ وَه هَاتِيَه فَرزْكِرِنْ كُو بِئَاوَايَكِى مَعْرُوفْ (بِعَدَالَتِى) ژِ دِێ و بَاڤِێنْ خَوه رَه و ژِ خِزمِێنْ خَوه رَه وَصِيَتْ بِكَه. اَڤْ وَصِيَتْ دِ ستُوِيێ يِێنْ مُتَّقِى دَه حَقَه.

١٨١. اِێدِى چِه كَسِێ پِشْتِى كُو اَوْ بِهِيسْتْ وِێ بِگُهَرِينَه، گُنَهِێ وِێ دِ سْتُوِيێ يِێ كُو اَوْ گُهَارْتِى دَه يَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

١٨٢. هَرْ كِى كُو ژِ مَيْلا وَصِيَتْكَرِى يَا بِئَالِيێ نَحَقِيِێ و ژِ مَيْلا وِى يَا بِئَالِيێ گُنَهْكَارِيِێ ڤَه اَنْدِيشَه بِكَه، ڤِێجَه اَوْ دِ نَاڤْبَرَا وَانْ (وَصِيَتْكَرْ و مِيرَاتْخُورَانْ) دَه صُلْحِێ بِكَه (وَانْ لِهَڤْ بِينَه)، لِسَرِێ تُو گُنَه نِينَه. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

١٨٣. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! رُۆژِيگِرْتِنْ، چَاوَا لِسَرْ اُمَتِێنْ بَرِيَا وَه هَاتِبُو فَرْزْكِرِنْ، هَرْ وِسَا لِسَرْ وَه ژِى هَاتِيَه فَرْزْكِرِن؛ دَا كُو هُونْ (بِرُۆژِيگِرْتِنِێ) خَوه (ژِ عَذَابِێ خُدِى) بِپَارِێزِنْ.

١٨٤. لِسَرْ وَه هَاتِيَه فَرْزْكِرِنْ كُو هُونْ چَندْ رُۆژِێنْ بِژِمَارْ رُۆژِى بِگِرِنْ. اِێدِى كِى ژِ وَه نَخَوشْ بَه يَانْ ژِى رِێوِى بَه بِلا بِقَاسِى رُۆژِێنْ كُو (دِ نَخَوشِى و رِێوِيتِيِێ دَه خَوارِى) دِ رُۆژِێنْ دِنْ دَه رُۆژِى بِگِرَه. اَوْ كَسِێنْ كُو (ژِ پِيرِيتِى و نَخَوشِيِێ) نِكَارِنْ رُۆژِى بِگِرِنْ، دِڤِێ ژِ بَرْ هَرْ رُۆژَكِێ ڤَه گَرَوِێ بِدِنْ؛ كُو (ژِ بَرْ هَرْ رُۆژَكِێ ڤَه) خَوارِنِێ بِدَه بَلَنْگازَكِى. اِێدِى كِى كُو بِدِلِێ خَوه زِێدَتِرْ بِدَه ڤِێجَه اَوْ ژِێ رَه قَنجِى يَه. اَگَرْ هُونْ (دِگَلْ زَحْمَتِيَانْ ژِى) رُۆژِى بِگِرِنْ، اِێدِى اَوْ ژِ وَه رَه چِێتِرَه. اَگَرْ هُونْ خَودِى زَانِينْ بِنْ، (فَهْمْ بِكِنْ).

١٨٥. اَوْ رُۆژِێنْ بِهَژْمَارْ مَهَا رَمَزَانِێ يَه، اَوَا كُو قُرئَانْ تِێ دَه هَاتِيه شَانْدِنْ كُو مِرُۆڤَانْ رَاسْتَرِێ دِكَه و ژِ بُۆ رَاسْتَرِێرِێكِرِنْ و ڤَقَتَانْدِنِێ (ئَا حَقْ ژِ بَاطِلِى) نِيشَانِێنْ ئَاشْكَرَه نَه. اِێدِى كِى ژِ وَه گِهِشْتَه هِيڤَا مَهَا رَمَزَانِێ بِلا وِێ مَهِێ رُۆژِى بِگِرَه. چِه كَسِێ (كُو دِ ڤَانْ رُۆژَانْ دَه) نَخَوشْ بَه يَانْ ژِى رِێوِى بَه (رُۆژِيَا خَوه ژِى تِێ دَه نَگِرتِبَه) بِلا بِقَاسِى وَانْ رُۆژِێنْ كُو دِ وَانْ دَه رُۆژِى نَگِرتِيَه، دِ رُۆژِێنْ دِنْ دَه رُۆژِى بِگِرَه. خُدِێ (بِڤِى حُكْمِى) ژِ بُۆ وَه رِحَتِيێ دِخُوَازَه زَحْمَتِيِێ نَاخَوازه و دَا كُو هُونْ (رُۆژِيَا خَوه) بِێكِێمَاسِى بِگرِنْ و دَا كُو هُونْ خُدِێ مَزِنْ بِدِێرِنْ ژِ بَرْ كُو هُونْ رَاسْتَرِێ كِرِنْ و دَا كُو هُونْ خُدِێ بِشِێكِرِينِنْ.

١٨٦. (يَا مُحَمَّدْ!) دَمَا عَڤْدِێنْ مِنْ پِرسَا مِنْ ژِ تَه كِرِنْ؛ (بِبِێژه: خُدِێ دِبِێژه:) بِرَاسْتِى اَزْ پِرْ نِێزِيكِى وَانِمْ؛ چِه دَمَا يَكْ گازِى مِنْ بِكَه، مُحَقَّقْ اَزْ دِ هَوَارَا وِى دَه تِێمْ. نَاخُو، بِلا عَڤْدِێنْ مِنْ گُهْدَارِيَا مِنْ بِكِنْ و بِلا بِمِنْ بَاوَرِى بِينِنْ دَا كُو اَوْ بِسَرْ رِێكَا رَاسْتْ ڤَه بِبِنْ.

١٨٧. دِ شَڤِێنْ رُۆژِيِێ دَه چُونَا نِڤِينِێنْ ژِنِێنْ وَه لِوَه هَاتِيَه سَرْبَسْتْكِرِنْ. اَوْ ژِ بُۆ وَه جِلِنْ (كِێمَاسِيِێنْ وَه ڤَدِشِێرِنْ)، هُونْ ژِى ژِ بُۆ وَانْ جِلِنْ. خُدِێ بِوَه دِزَانِى كُو هُونْ خَوه نَاگِرِنْ و (بِچُونَا نِڤِينِێنْ وَانْ) هُونِێ بِێبَخْتِيِێ بِخَوه رَه بِكِنْ، ڤِێجَه خُدِێ تُۆبَا وَه (بِرَاكِرِنَا حُكْمِێ بَرِێ) قَبُولْ كِرْ و لِكِێمَاسِيِێنْ وَه بِهُورِى. اِێدِى ژِ ڤِى و پِێ دَه هَرِنْ نِڤِينَا هَڤْسَرِێنْ خَوه و اَوَا كُو خُدِێ ژِ بُۆ وَه حَلَالْ كِرِيَه طَلَبْ بِكنْ. (بِشَڤْ) هَيَانِى كُو طَايِێ سِپِى ژِ تَايِێ رَشْ (صِبَهْ ژِ شَڤِێ) كِفشْ بِبَه، بِخُونْ و ڤَخُونْ. پِشْتِى شَفَقْ دَا، رُۆژِيِێ بِدُۆمِينِنْ حَيَانِى اِێڤَارِێ. دَمَا هُونْ بِقَسْدَا اِعْتِكَافِێ (عِبَادَتْكِرِنِێ) لِمِزْگَفتَانْ بِنْ، قَتْ نَچِنْ نِڤِينِێنْ هَڤْسَرِێنْ خَوه. اَڤْ سِينُۆرِێنْ (قَدَخَيێنْ) خُدِێ نَه، ڤِێجَه نِێزِيكِي ڤَانْ سِينُۆرَانْ نَبِنْ! هَا وِسَا خُدِێ ئَايَتِێنْ خَوه ژِ مِرُۆڤَانْ رَه اَشْكَرَه دِكَه دَا كُو اَوْ خَوه (ژِ گُنَهَانْ) بِپَارِێزِنْ.[32]

١٨٨. مَالِێنْ هَڤْ دِ نَاڤْبَرَا خَوه دَه بِنَحَقِى نَخُونْ و خَوه پِێ نَگِهِينِنْ فَرمَانْدَارَانْ ژِ بُۆ كُو هُونْ هِنَكِى ژِ مَالِێنْ مِرُۆڤَانْ بِگُنَهْكَارِى و شَادَزُۆرِى بِخُونْ دِگَلْ كُو هُونْ دِزَانِنْ (اَوْ گُنَهَه ژِى).

١٨٩. (يَا مُحَمَّدْ!) دَرْ حَقِێ هِيڤِێ دَه ژِ تَه دِپِرْسِنْ. بِبِێژَه: اَوْ ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ و بِتَايْبَتِى ژِ بُۆ حَجِێ پِيڤَانِێنْ دَمِى نَه (مَرَڤْ بِوَانْ رُۆژُ و مَهُ و سَالِێنْ خَوه دِژِمِێرِنْ). قَنْجِى، نَه اَوَه كُو هُونْ ژِ ئَالِيێ پَاشْ ڤَه بِكَڤِنْ خانِيِێنْ خَوه؛ لِێبَلِێ قَنْجِى اَوَه كُو مِرُۆڤْ هَاىْ ژِ (اَمرُ و نَهْيِێ) خُدِێ هَبَه. دِ دَرِى رَه تِێكَڤِنْ خانِيِێنْ خَوه و هَاىْ ژِ فَرْمَانُ و قَدَخَيِێنْ خُدِێ هَبِنْ دَا كُو هُونْ رِزْگارْ بِبِنْ.[33]

١٩٠. دِ رِێكَا خُدِێ دَه لِهَمْبَرْ اِێنْ كُو بِوَه رَه شَرْ دِكِنْ شَرْ بِكِنْ و زِنْهَارْ زِێدَگاڤِيِێ مَكِنْ! بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ يِێ كُو زِێدَگَاڤِى دِكِنْ حَزْ نَاكَه.

١٩١. هُونْ لِكُو رَاسْتِى وَانْ (اِێنْ كُو لِهَمْبَرى وَه شَرْ دِكِنْ) هَاتِنْ، وَانْ بِكُژِنْ و ژِ جِهِێ كُو وَانْ هُونْ ژِێ دَرْخِسْتِنَه وَانْ دَرْبِخِنْ. فِتْنَه (شِرْكْ و ڤَگَرَانْدِنَا بَاوَرْمَنْدَانْ ژِ بَاوَرِيَا وَانْ) ژِ كُشْتِنِێ خَرَابْتِرَه. حَتَا كُو اَوْ لِمِسْجِدُ الْحَرَامێ شَرِێ وَه نَكِنْ، هُونْ بِوَانْ رَه شَرْ نَكِنْ. اِێدِى اَگَرْ اَوْ (لِوِێ دَرِێ) بِوَه رَه شَرْ بِكِنْ، هُونْ ژِى شَرِێ وَانْ بِكِنْ. هَا جَزَايِێ كَافِرَانْ هَرْ وِسَايَه!

١٩٢. اَگَرْ اَوْ دَڤْ ژِ شَرِێ (مُسِلْمَانَانْ و اِيزَادَانَا وَانْ) بَرْدَانْ، اِێدِى بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

١٩٣. حَتَا كُو رِێيَا اِسْلامِێ (لِبَرْ مِرُۆڤَانْ) بِێ گِرتِنْ و حَتَا كُو دِينْ بِتَڤَايِى نَبَه ژِ بُۆ خُدِێ بِوَانْ رَه شَرْ بِكِنْ. نَاخُو؛ اَگَرْ دَڤْ ژِ فِتْنِێ (شِركُ و گِرتِنَا رِێكَا اِسْلامِێ لِبَرْ مِرُۆڤَانْ) بَرْدَانْ، اِێدِى ژِ بِلِى سِتَمْكَارَانْ دِژْمِنَايِى لِهَمْبَرى تُو كَسِى نَايِێ كِرِنْ.

١٩٤. مَهَا حَرَامِێ (يَا كُو بِرِێزُ و رُومَتَه و شَرْ تِێ دَه حَرَامَه) بِمَهَا حَرَامِێ يَه (؛اَگَرْ اَوْ دِ وَانْ مَهَانْ دَه بِوَه رَه شَرْ بِكِنْ و حُرْمَتَا وِێ بِشِكِينِنْ هُونْ ژِى بِوَانْ رَه شَرْ بِكِنْ). دِ بِنْپِێكِرِنَا قَدَخَيَانْ دَه تُۆلْڤَكِرِنْ هَيَه؛ اِێدِى كِى اِێرِيشِى سَرْ وَه بِكَه، بِقَاسِى اِێرِيشَا كُو ئَانِى سَرْ وَه هُونْ ژِى اِێرِيشِێ بِبِنْ سَرْ وِى. (بِپِێكْئَانِينَا فَرْمَانِێنْ خُدِێ ژِ عَذَابِێ) خُدِێ خَوه بِپَارِێزِنْ و بِزَانِنْ كُوخُدِێ دِگَلْ خُوپَارِێزَانْ رَه يَه.

١٩٥. مَالِێنْ خَوه دِ رِيَا خُدِێ دَه خَرْجْ بِكِنْ، خَوه بِدَسْتِێنْ خَوه نَاڤِێژِنْ خَتَرِێ و دِ هَرْ حَالُ و كَارِێنْ خَوه دَه قَنْجِيِێ بِكِنْ، لَوْرَا؛ خُدِێ بِرَاسْتِى ژِ قَنْجِيكَارَانْ حَزْ دِكَه.

١٩٦. حَجْ و عُمْرَه (پِشْتِ كُو وَه دَسْتپِێكِرْ) ژِ بُۆ خُدِێ بِتَكُوزِى تَمَامْ بِكِنْ. اَگَرْ هُونْ (بِێ اِرَادَيَا خَوه) ژِ وَانْ بِێنَه اَسْتَنْگْكِرِنْ، ڤِێجَه ژِ وَانْ حَيْوَانِێنْ كُو دِبِنَه قُرْبَانْ هُونْ چِه كَارِبِنْ هُونِێ قُرْبَانَكِێ بِدِنْ. حَتَا كُو قُرْبَانْ نَگِهِيژه جِهِێ خَوه (و نَيِێ سَرْژِێكِرِنْ) پُۆرِێ خَوه كُرْ مَكِنْ (ژِ اِحرَامَانْ دَرْنَكَڤِنْ). اِێدِى كِى ژِ وَه نَخَوشْ بَه، يَانْ ژِى دِ سَرِێ وِى دَه نَخَوشِيَكْ هَبَه (كُو دِ اِحْرَامَانْ دَه پُۆرِێ خَوه كُرْ بِكَه)، دِڤِێ ژِ بَدِێلِێ دَه رُۆژِى بِگِرَه يَانْ سَدَقَيَكِێ بِدَه يَانْ ژِى قُرْبَانَكِى سَرْژِێ بِكَه. دَمَا هُونْ (ژِ دِژْمِنِێنْ خَوه) اَوْلَه بُون؛ ڤِێجَه اَوْ كَسِێ بِخَوازَه حَيَانِى رُۆژِێنْ حَجِێ ژِعُمْرِێ سُودِێ وَرْگِرَه، دِڤِێ قُرْبَانَكَه كُو ژِێ رَه هِێسَانْ بَه سَرْژِێ بِكَه. كَسِێنْ كُو نِكَارِبِنْ قُربَانَكِێ سَرْژِێ بِكِنْ، بِلا سِێ رُۆژَانْ لِحَجِێ و حَفْتْ رُۆژَانْ ژِى دَمَا ڤَگَرِيَانْ مَالِێ، بِتَڤَايِى دَه رُۆژَانْ رُۆژِى بِگِرِنْ. اَڤَا كُو هَاتِيَه گُۆتِنْ ژِ بُۆ وَانْ كَسَانَه كُو مَالبَاتِێنْ وَانْ نَه لِدُۆرْهِێلا مِزْگَفْتَا حَرَامِێ نَه. بِپِێكْئَانِينَا ڤَانْ حُكْمَانْ (ژِ عَذَابِێ) خُدِێ خَوه بِپَارِێزِنْ و بِزَانِنْ كُو خُدِێ، بِرَاسْتِى ژِى جِزَادَانَا وِى پِرْ دِژْوَارَه.

١٩٧. حَجْ دِ مَهِێنْ مَعْلومْ دَه يَه، كِى كُو دِ وَانْ مَهَانْ دَه (بِوَرْگِرتِنَا اِحْرَامِێ) حَجِێ لِسَرْ خَوه فَرظْ بِكَه، اِێدِى بِلا نِێزِى نِڤِينَا ژِنَا خَوه نَبَه، ژِ رِيَا خُدِێ دَرْنَكَڤَه و گَنْگَشِى و پَڤْچُونِێ نَكَه. هُونْ چِه خِێرِێ بِكِنْ خُدِێ پِێ دِزَانَه. ژِ بُۆ چُونَا حَجِێ (ژِ بُۆ كُو هُونْ حَوْجَيِى كَسِى نَبِنْ و لِسَرْ وَانْ نَبِنْ بَارْ) قُوتِێ رِێ امَادَه بِكِنْ، لَورَا؛ قُوتِێ هَرِى رِندْ بِرَاسْتِى ژِى پَارِێزكَارِيَا ژِ پَارسَكِيێ يَه. گَلِى ئَاقِلْمَندَانْ، خَوه ژِ (عَذَابِێ) مِنْ بِپَارِێزِنْ.

١٩٨. لِسَرْ وَه تُو گُنَهْ نِينَه كُو هُونْ ژِ خُدَايِێ خَوه (بِرِێكَا بَازِرْگانِيِێ) فَضْلَا (كَرَمَا) وِى بِخَوازِنْ. اِێدِى دَمَا هُونْ ژِ عَرَفَاتِێ كِشِيَانْ ڤِێجَه لِمَشْعَرُ الْحَرَامِێ (مُزْدَلِيفِێ) ذِكْرِێ خُدِێ بِكِنْ. چَاوَا كُو خُدِێ هُونْ رَاسْتَرِێ كِرِنَه وِسَا ذِكْرِێ وِى بِكِنْ. رَوْشْ اَڤَه؛ بَرِيَا هُونْ رَاسْتَرِێ بِبِنْ هُونْ رِێوِنْدَايِى بُونْ (وَه نَه بِزَانِينْ حَجْ دِكِرْ).[34]

١٩٩. پَاشِێ، كَا چَاوَا مِرُۆڤْ (ژِ مُزدَلِيفِێ) دِهَرِكِنْ مِينَايێ، هُونْ ژِى (بِوَانْ رَه و مِينَا وَانْ) بِهَرِكِنْ وِێ دَرِێ. ژِ خُدِێ لِێبُۆرِينَا (گُنَهِێنْ) خَوه بِخَوهازِنْ؛ بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

٢٠٠. دَمَا وَه حَجَا خَوه تَمَامْ كِرْ، چَاوَا كُو هُونْ بَاڤُ و بَاپِيرِێنْ خَوه بِبِيرْ تِينِنْ -هِێ ژِ وِێ ژِى بِێهْتِر- خُدَايِێ خَوه بِبِيرْ بِينِنْ (بَانْگَزَارِێ خُدَايِێ خَوه بِنْ). ڤِێجَه ژِ اِنْسَانَانْ هِنْ مِرُۆڤْ هَنَه كُو دِبِێژِنْ: “خُدَايِێ مَه! لِدِنْيَايِێ (پَارَا مَه) بِدَه مَه.” رَوْشْ اَڤَه؛ دِ ئَاخْرَتِێ دَه ژِ بُۆ وِى تُو پَارْ نِينَه.

٢٠١. هِنْ ژِى ژِ وَانْ هَنَه كُو دِبِێژِنْ: “خُدَايِێ مَه! لِدِنْيَايێ قَنْجِيِێ و لِئَاخرَتِێ ژِى قَنْجِيِێ بِدَه مَه و مَه ژِ ئَازَارَا اِێگِرْ بِپَارِێزه.

٢٠٢. اَڤِێنْ هَا! ژِ بُۆ هَرْ يَكِى ژِ وَانْ ژِ يَا بِدَسْتْ خِسْتِنَه پَارَكْ هَيَه. خُدِێ، حَسَابْدِيتِنَا وِى پِرْ بِلَزَه.

٢٠٣. دِ چَندْ رُۆژِێنْ بِژِمَارْ دَه (رُۆژَا جَژْنِێ و هَرْ سِێ رُۆژِێنْ پِشْتِى وِێ) خُدِێ (بِتَكبِيرُ و تَسْبِيحَانْ) دِبِيرْ بِينِنْ. ڤِێجَه كِى كُو دِ دُ رُۆژَانْ دَه لَزْ بِكَه (دَا كُو ژِ مِنَايِێ ڤَگَرِێ مَكَيِێ) تُو گُنَهْ لِسَرِێ تُنَه و كِى دَرَنگْ بِمِينَه (سِێ رُۆژِێنْ خَوه لِمِنَايێ تِمَامْ بِكَه) تُو گُنَه لِسَرْ وِى ژِى تُنَه. (اَڤْ حُكْمِێ دُرِسْتبُونِێ) ژِ بُۆ وِى كَسِيَه كُو خَوه ژِ حَرَامِێنْ حَجِّێ دِپَارِێزه. هَاىْ ژِ اَمْرُ و نَهْيِێ خُدِێ هَبِنْ و بِزَانِنْ كُو بِرَاسْتِى هُونِێ بِبَالْ ڤَه بِێنَه كُۆمْكِرِنْ.

٢٠٤. ژِ مِرُۆڤَانْ هِنْ (مُنَافِقْ) هَنَه كُو گُۆتِنِێنْ وَانْ دِ بَارَا ژِيَانَا دِنْيَايِێ دَه تَه عَجِێبْمَايِى دِهِێلَه و لِسَرْ يَا دِ دِلِێ خَوه دَه خُدِێ دِكِنْ شَاهِدْ. حَالْ اَڤَه كُو اَوْ دِژْوَارْتِرِينْ دِژْمِنْنْ.

٢٠٥. دَمَا اَوْ دِبَه دَسْتْهَلاتْ، لِسَرْ عَرْدِێ تَڤْدِگَرَه دَا كُو تِێ دَه خَرَابِيِێ بِكَه و دَا كُو چَانْدِنِى و نَسْلِێ ژِى وِێرَانْ بِكَه. خُدِێ ژِ تَڤْلِهَڤِى و وِێرَانْكِرِنِێ حَزْ نَاكَه.

٢٠٦. دَمَا ژِێ رَه بِێته گُۆتِنْ: ژِ خُدِێ بِطِرْسَه؛ ژِ بَرْ گُنَهِێنْ كُو كِرِى خَوپَرَسْتِى و پُۆزْبِلِنْدِييَا جَهَالَتِێ پِێ دِگِرَه. ڤِێجَه دُۆژَهْ بَسِى وِى يَه و اَوْ چِه پِيسَجِهَه!

٢٠٧. ژِ اِنْسَانَانْ هِنْ مِرُۆڤْ هَنَه كُو ژِ بُۆ قَايِلْكِرِنَا خُدِێ جَانِێ خَوه دِدِنْ. رَوْشْ اَڤَه؛ خُدِێ ژِ بُۆ بَنْدَيِێنْ خَوه پِرْ دِلُۆڤَانَه.

٢٠٨. گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينَه! هُونْ هَمُو و تَڤْ بِهَڤْ رَه مُسِلْمَانْ بِبِنْ و نَدِنَه پَىْ گاڤِێنْ شَيْطِێنْ! بِێگُمَانْ اَوْ ژِ بُۆ وَه نَيَارَكِى اَشْكَرَا يَه.

٢٠٩. اِێدِى، اَگَرْ پِشْتِى دَلِيلِێنْ اَشْكَرَه ژِ وَه رَه هَاتِنْ هُونْ ژِ رِێ دَركَڤِنْ، ڤِێجَه بِزَانِنْ كُو بِێگُمَانْ خُدِێ عَزِيزَه، حَكِيمَه.

٢١٠. اَوْ (عِنَادْكَارِێنْ كَافِرْ) بَسْ لِوِێ بَنْدِێ نَه كُو خُدِێ و فِرِيشْتَه دِ نَاڤْ سِيِێنْ عَوْرَانْ دَه وَرِنْ جَمْ وَانْ. رَوْشْ اَڤَه؛ حُكِمْ (لِسَرْ وَانْ) هَاتْ ڤَبِرِينْ و اَنْجَامَا هَرْ كَارُ و بَارِى هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه ڤَدِگَرَه.

٢١١. (اَىْ پِێخَمْبَرْ)ژِ زَارُۆيِێنْ اِيسْرَائيِلْ بِپِرْسَه؛ مَه گَلَكْ ئَايَتِێنْ اَشْكَرَه و رُۆنْكَرْ دَانَه وَانْ. چِه كَسِێ كُو پِشْتِى ئَايَتِێنْ مَه ژِێ رَه هَاتِنْ نِعْمَتِێنْ خُدِێ (دِينِێ حَقْ بِكُفرِێ) بِگُهَرِينَه، ڤِێجَه بِرَاسْتِى عَذَابِێ خُدِێ پِرْ دِژْوَارَه.

٢١٢. ژِيَانَا ڤِێ دِنْيَايِێ ژِ بُۆ كَافِرَانْ هَاتِيَه خَمِلانْدِنْ و اَوْ حَنَكِێنْ خَوه بِبَاوَرْمَنْدَانْ دِكِنْ. حَالْ اَڤَه كُو رُۆژَا قِيَامَتِێ يِێنْ تَقْوَادَارْ دِ سَرْ وَانْ رَه نَه. خُدِێ كِێ بِڤِێ بِێحَسَابْ رِزِقْ دِدِيِێ.

٢١٣. مِرُۆڤْ، بَرِێ (لِسَرْ بَاوَرِيَا تُوْحِيدِێ) يَكْ اُمَّتْ بُونْ. ڤِێجَه خُدِێ پِێخَمْبَرْ بِمِيزْگِينْبَرِى و هِشْيَارْكَرِى شَانْدِنْ و بِوَانْ رَه ژِى كِتِێبْ بِحَقِى شَانْدِنْ دَا كُو دِ نَاڤْبَرَا مِرُۆڤَانْ دَه، لِسَرْ يَا بِهَڤْكَتِنْ حُكِمْ بِكِنْ. دِ رَاسْتِيَا ڤِێ حَقِيێ دَه ژِ بِلِى يِێنْ خَودِى كِتِێب كَسْ نَكَته اِخْتِيلافِێ؛ اَوْ پِشْتِى نِيشَانِێنْ اَشْكَرَه ژِ وَانْ رَه هَاتِنْ ژِ چَاڤْنَبَارِى كَتِنْ اِخْتِيلافِێ. لِسَرْ ڤِێ يَكِێ، خُدِێ بِدَسْتُورَا خَوه اَوْ حَقِيَا كُو لِسَرِێ لِهَڤْ نَدِكِرِنْ، بِبَاوَرْمَنْدَانْ دَا سَرْوَخْتْكِرِنْ. خُدِێ، كِى بِڤِێ بَرِێ وِى دِدَه رِيَا رَاسْتْ.

٢١٤. اَرِێ مَا حَتَا يَا هَاتِيَه سَرِێ خَلْكِێنْ بَرِيَا وَه نَيِێ سَرِێ وَه ژِ وَه وَيَه هُونِێ هَرِنْ بِهِشْتِێ؟ وِسَا خِزَانِى و تَنْگاسِى بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ و اَوْ وِسَا رَاهَژِيَانْ كُو پِێخَمْبَرْ و يِێنْ كُو پِێ رَه بَاوَرِى ئَانِيبُونْ، گُۆتِنْ: “مَا گَلُۆ ئَارِيكَارِيَا خُدِێ دِێ كَنگِێ ژِ بُۆ مَه بِێ؟” ئَاگاهْدَارْ بِن! بِێگُمَانْ ئَارِيكَارِيَا خُدِێ پِرْ نِێزِيكَه.[35]

٢١٥. ژِ تَه دِپِرْسِن؛ كَا (دِ رِێكَا خُدِێ دَه) اَوِێ چِه اِنْفَاق بِكِنْ؟ بِبِێژَه: “خِێرَا كُو هُونْ دِدِنْ؛ اَوْ ژِ بُۆ دِێ و بَاڤَانْ، لِێزِمْ و سِێوِيَانْ، بَلَنگازْ و رِێوِيَانَه. هُونْ چِه خێرِێ بِكِنْ، بِێگُمَانْ خُدِێ پِێ دِزَانَه.

٢١٦. شَرْكِرِنَا (دِ رِێيَا خُدِێ دَه) لِسَرْ وَه هَاتِيَه فَرْزْكِرِنْ هَرْ چِقَاسْ (شَرْكِرِنْ) بِوَه خَوشْ نَبَه ژِى. پِێكَانَه هُونْ تِشْتَكِى نَڤِێنْ و اَوْ ژِ بُۆ وَه بَاشْ بَه، پِێكَانَه هُونْ حَزْ ژِ تِشْتَكِى بِكِنْ و اَوْ ژِ بُۆ وَه خَرَابْ بَه. خُدِێ دِزَانَه و هُونْ نِزَانِنْ.

٢١٧. دِ بَارَا شَرِێ دِ شَهْرُ الحَرَامِێ دَه ژِ تَه دِپِرسِنْ. بِبِێژَه: شَرِێ دِ وِێ مَهِێ دَه گُنَهَكِى مَزِنَه. لِێبَلِێ ڤَگَرَانْدِنَا مِرُۆڤَانْ ژِ رِيَا خُدِێ ، مَانْدَلَكِرِنَا خُدَا، ئَاسْتَنْگِكِرِنَا (خَلْكِێ ژِ) سَرْدَانَا كَعْبِێ و دَرَانِينَا خَلْكِێ ژِ مَكِّێ، گُنَهِێنْ ڤَانْ لِجَمْ خُدَا مَزِنْتِرَه. مُحَققْ فِتنَه (اِيزَايَا مُسِلْمَانَانْ و ڤَگَرَانْدِنَا وَانْ ژِ رِێكَا خُدِێ) ژِ كُشْتِنِێ مَزِنْتِرَه. اَگَرْ هِێزَا وَانْ تِێرِێ بِكَه اَوِێ هَرْ شَرِێ وَه بِكِنْ حَتَا كُو وَه ژِ دِينِێ وَه ڤَگَرِينِنْ. كِى ژِ وَه ژِ دِينِێ خَوه ڤَگَرَه و لِسَرْ كُفرِێ بِمِرَه؛ ڤِێجَه هَا اَوْ، كَارُ و كِرْيَارِێنْ وَانْ لِدِنْيَا و ئَاخْرَتِێ پُوچْ بُونَه و اَوْ خَلْكِێ دُۆژَهِێ نَه و اَوِێ حَتَا حَتَايِێ تِێ دَه بِنْ.

٢١٨. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه و اَوِێنْ كُو كُۆچْبَرْ بُونَه و دِ رِێكَا خُدِێ دَه جِيهَادْ كِرِنَه، هَا اَوْ دِلُۆڤَانِيَا خُدِێ هِێڤِى دِكِنْ. خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

٢١٩. (يَا مُحَمَّدْ!) دِ بَارَا مَى (عَرَاقُ) و قُمَارِێ دَه ژِ تَه دِپِرْسِنْ. بِبِێژَه: دِ هَرْدِيَانْ دَه ژِى گُنَهَكِى پِرْ مَزِنْ هَيَه و ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ هِنْ فَيْدَه ژِى هَنَه. لِێبَلِێ گُنَهِێ هَرْدِيَانْ ژِ فَيْدَيَا وَانْ مَزِنْتِرَه. دِيسَا ژِ تَه دِپِرْسِنْ مَا (دِ رِێكَا خُدِێ دَه) اَمْ چِه بِدِنْ؟ بِبِێژَه: يِێ زِێدِيِى پِێدِڤِيێنْ خَوه (بِدِنْ). بِڤِى ئَاوَايِى خُدِێ ئَايَتِێنْ خَوه ژِ وَه رَه اَشْكَرَه دِكَه دَا هُونْ بِفِكِرِنْ..[36]

٢٢٠. دِ دِنْيَا و ئَاخْرَتِێ دَه (هَرْ چِه ژِ بُۆ وَه بَاشَه لِگُۆرِى وِێ تَڤْبِگَرِنْ). دِ بَارَا سِێوِيَانْ دَه ژِ تَه دِپِرسِنْ. بِبِێژَه: سَرَرَاسْتْكِرِنَا كَارُ و بَارِێنْ وَانْ و پَرْوَرْدَكِرِنَا وَانْ (ژِ دُورْكَتِنَا ژِ وَانْ) چِێتِرَه. اَگَرْ هُونْ (بِمَالِێ خَوه) تَڤْلِى مَالِێ وَانْ بِبِنْ، ڤِێجَه (بِزَانِنْ) كُو اَوْ بِرَايِێنْ وَه نَه. خُدِێ دِزَانَه كَا كِى ئَاڤَاكَرَه، كِى خَرَابْكَرَه. اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا دِێ زُۆرُ و زَحْمَتِى لِوَه بِكِرَا. بِێگُمَانْ خُدِێ عَزِيزَه، حَكِيمَه.

٢٢١. (گَلِى مُسِلْمَانَانْ!( ژِنِێنْ مُشْرِكْ، حَتَا اَوْ اِيمَانِێ نَيِينِنْ بِوَانْ رَه نَزَوِجِنْ. قَرْوَاشَكَه بَاوَرْمَندْ ژِ ژِنَكَه مُشْرِكْ چِێتِرَه، چَنْدِينْ اَوْ گَلَكْ لِخَوشَا وَه ژِى بِچَه. كَچِێنْ خَوه ژِى لِمِێرِێنْ مُشْرِكْ مَهِرْ نَكِنْ حَتَا كُو اَوْ بَاوَرِيِێ نَيِينِنْ. كُۆلَيَكِى بَاوَرْمَندْ ژِ مُشرِكَكِى چِێتِرَه؛ چَنْدِينْ اَوْ گَلَكْ لِخَوشَا وَه ژِى بِچَه. اَوْ گازِى بَالْ اِێگِرْ ڤَه دِكِنْ، خُدِێ ژِى بِدَسْتُورَا خَوه گازِى بَالْ بِهِشْتُ و لِێبُۆرِينِێ ڤَه دِكَه؛ ئَايَتِێنْ خَوه ژِ مِرُۆڤَانْ رَه اَشْكَرَه دِكَه دَا قَنَه بِبِيرْ بِينِنْ.

٢٢٢. (يَا مُحَمَّدْ!) دَرْحَقِى حَيْزِێ (ژِنَانْ) دَه ژِ تَه دِپِرْسِنْ (كَا اَوْ چِى يَه). بِبِێژَه: اَوْ (بِێنِمِێژِيَا ژِنَانْ) اَزِيتَه. نَاخُو؛ دِ دَمَا حَيْزِێ دَه خَوه ژِ (چُونَا نِڤِينَا) ژِنَانْ دُورْ بِگْرِنْ و حَيَا كُو اَوْ ژِێ پَاقِژْ نَبِنْ نِێزِيكِى وَانْ مَبِنْ. ڤِێجَه دَمَا (اَوْ پَاقِژْ بُونْ و) خَوه ژِێ شُوشْتِنْ، اِێدِى دِ جِهِێ كُو خُدِێ لِوَه فَرمَانْ كِرِييَه وِسَا هَرِنْ نِڤِينَا وَانْ. لَوْرَا خُدِێ، ژِ يِێنْ پِرْ تُۆبَكَرْ حَزْدِكَه و ژِ يِێنْ پَاقِژْكَرْ حَزْ دِكَه.

٢٢٣. ژِنِێنْ وَه ژِ بُۆ وَه جِهِێ زِێدَبُونَا كِنِێسَا وَه نَه، ڤِێجَه هُونْ (دِ جِهِێ كِنِێسِێ دَه) چَاوَا دِخَوازِنْ وِسَا هَرِنْ جَمْ ژِنِێنْ خَوه. ژِ پِێشَرُۆژَا خَوه رَه حَازِرِيێ بِكِنْ. بِپِێكْئَانِينَا حُكْمِێ خُدِێ ژِ عَذَابِێ وِى خَوه بِپَارِێزِنْ و بِزَانِنْ كُو هُونِێ مُحَققَقْ هَرِنْ حُزُورَا خُدِێ. مِزگِينِيێ بِدَه بَاوَرمَنْدَانْ (كُو پَادَاشَا وَانْ بِهِشْتَه)!

٢٢٤. صُۆنْدْخَوارِنَا خَوه يَا بِخُدِێ نَكِنْ هِێنْجَتْ و مَهْنَه ژِ بُۆ كُو هُونْ قَنْجِى و تَقْوَادَارِيِێ نَكِنْ و خَلْكِێ لِهَڤْ نِيينِنْ. خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

٢٢٥. خُدِێ دِ صُۆنْدِێنْ وَه يِێنْ بِێحَمْدِى (بِێقَسْدِى) دَه لِوَه نَاگِرَه. لِێبَلِێ ژِ بَرْ صُۆنْدِێنْ كُو وَه ژِ دِلْ خوَارِيَه، لِوَه دِگِرَه. خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، بَرْبِهِێرَه.

٢٢٦. ژِ بُۆ وَانْ كَسِێنْ صُۆنْدْ دِخُونْ كُو اَوْ دِێ نَچِنْ نِڤِينَا ژِنِێنْ خَوه، چَارْ مَه مُهلَتْ هَيَه. ڤِێجَه اَگَرْ اَوْ (دِ ڤِى مُدَتِى دَه لِژِنِێنْ خَوه) ڤَگَرِنْ، اِێدِى بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهژِێبِرَه، دِلُۆڤِينَه.

٢٢٧. اَگَرْ بِرْيَارَا بَرْدَانِێ بِدِنْ، اِێدِى بِێگُمَانْ خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

٢٢٨. ژِنِێنْ كُو (ژِ مِێرِێ خَوه) هَاتِنَه بَرْدَانْ، پِێوِيسْتَه اَوْ سِێ پَاقِژِيَانْ خَوه بِگِرِنْ (ئَانْگُۆ سِێ بِێنِمِێژِييَانْ بِبِينِنْ، پَاشِێ اَوْ دِكَارِنْ بِزَوِجِنْ). اَگَرْ اَوْ (ژِنْ) بِرَاسْتِى بَاوَرِيِێ بِخُدِێ و رُۆژَا قِيَامَتِێ تِينِنْ، قَتْ نَه دُرِسْتَه يَا كُو خُدِێ دِ مَالْزَارُۆكَا وَانْ دَه افِرَانْدِيَه ڤَشِێرِنْ. دِ ڤِى مُدَتِى دَه (بَرِى سِێ پَاقِژِى يَانْ سِێ بِێنِمِێژِى بِقَدِنْ) ژِ مِێرِێنْ وَانْ رَه بِێهْتِرْ حَقْ هَيَه كُو وَانْ (لِخَوه) ڤَگَرِينِنْ، اَگَرْ كُو لِهَڤْهَاتِنِێ بِخَوازِنْ. كَا چَاوَا مَافِێنْ مِێرَانْ لِسَرْ ژِنَانْ هَيَه هَرْ وِسَا هِنْ مَافِێنْ ژِنَانْ ژِى بِرِنْدِى لِسَرْ مِێرَانْ هَيَه و ژِ مِێرَانْ رَه دِ سَرْ وَانْ رَه دَرَجَيَكْ هَيَه. خُدِێ سَرْدَسْتَه، كَارْبِنَجِهَه.

٢٢٩. بَرْدَانَا ژِنِێ (يَا كُو مِێرْ دِكَارَه لِخُو ڤَگَرِنَه) دُو جَارِنْ. اِێدِى؛ يَانْ بِقَنْجِى لِجَمْ خَوه هِشْتِنَه يَانْ ژِى بِرِنْدِى بَرْدَانَه. (گَلِى مِێرَان!) اَوْ مَالِێ كُو وَه (بِمَهْرُ و خَيْنِى وِێ ژِى) دَايِى وَانْ لِوَه نَه حَلالَه كُو هُونْ ژِ وَانْ بِسْتِينِنْ. لِێبَلِێ اَوْ مِێرُ و ژِنِێنْ كُو ژِ پِێكْنَه ئَانِينَا تِخُوبِێنْ خُدِێ بِطِرْسِنْ، اَوْ تِشْتَكِى دِنَه. گَلِى بَاوَرْمَنْدَان! اَگَرْ هُونْ اَنْدِيشَه بِكِنْ كُو دِێ ژِنْ و مِێرْ سِينُۆرِێنْ خُدِێ پِێكْ نَيِينِنْ، ڤِێجَه تُو گُنَهْ لِسَرْ هَرْدُيَانْ نِينَه كُو ژِنْ تِشْتَكِى بِدَه مِێرِێ خَوه و خَوه ژِێ بِدَه بَردَانْ. اَڤْ تِشْتِێنْ كُو هَاتِنَه گُۆتِنْ تِخُوبِێنْ خُدِێ نَه. زِنهَارْ وَانْ بِنْپِێ مَكِنْ! كِى ژِ تِخُوبِێنْ خُدِێ دَرْبَاسْ بِبَه، ڤِێجَه اَوْ ستَمْكَارْ بِخَوه نَه.

٢٣٠. ڤِێجَه اَگَرْ مِێرْ ژِنِێ بَرْدَه، اِێدِى لِوِى نَه حَلالَه (كُو دِيسَا وِێ مَهرْ بِكَه) حَيَانِى كُو (اَوْ ژِنْ) بِمِێرَكِى دِنْ رَه نَزَوِجَه. اَگَرْ وِى (مِێرِێ دِى ژِى) اَوْ بَردَا، اِێدِى تُو گُنَه لِسَرْ هَرْدُيَانْ نِينَه كُو دِيسَا لِهَڤْ ڤَگَرِنْ، بِشَرْطِێ وَانْ بَاوَرِى ئَانِيبَه كُو اَوِێ تِخُوبِێ خُدَا بِجِهْ بِينِنْ. اَڤْ تِخُوبِێنْ خُدِێ نَه، خُدَا ژِ بُۆ قُومَكِى كُو دِزَانِنْ و تِێدِگِهِيژِنْ رَه وَانْ اَشْكَرَا دِكَه.

٢٣١. (گَلِى مِێرَان!) دَمَا وَه ژِنْ بَرْدَانْ و اَوْ ژِى گِهَانْ دَاوِيَا مُدَتِێ خَوه يِێ چَاڤْنِێرِيِێ، اِێدِى يَانْ بِرِنْدِى وَانْ لِجَمْ خَوه بِگِرِنْ يَانْ ژِى بِرِنْدِى وَانْ بَرْدِنْ. ژِ بُۆ كُو هُونْ دَسْتْ دِرِێژِى مَافِێنْ وَانْ بِكِنْ بِزُۆرْدَسْتِى وَانْ لِجَمْ خَوه نَگِرِنْ. چِه كَسِێ وِسَا بِكَه اِێدِى بِرَاسْتِى زِلْمِێ لِخُو دِكَه. ئَايَتِێنْ خُدِێ پِێلِيسْتُۆكْ نَدِێرِنْ. نِعْمَتَا خُدِێ يَا كُو لِسَرْ وَه يَه و كِتِێبُ و حِيكْمَتَا كُو ژِ بُۆ وَه نَازِلْ كِرِيَه كُو پِێ شِيرَتَانْ لِوَه دِكَه بِبِيرْ بِينِنْ. هَاىْ ژِ فَرْمَانُ و قَدَخَيِێنْ خُدِێ هَبِنْ و بِزَانِنْ كُو بِێگُمَانْ خُدِێ بِهَرْ تِشْتِى دِزَانَه.

٢٣٢. دَمَا وَه ژِنْ (بِكِێمْتِرِينْ سِێ تَلاقَانْ) بَرْدَانْ و وَانْ ژِى جِڤَانِێ خَوه تَمَامْ كِرْ، اِێدِى دَمَا اَوْ و مِێرِێنْ خَوه دِ نَاڤبَرَا خَوه دَه بِرِنْدِى (بِمَهْرَكَه نُو) لِهَڤْ بِزِڤِرِنْ، ئَاسْتَنْگِيِێ دَرْمَخِنْ. اَڤَا هَا، ژِ وَه يِێ كُو بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِى تِينَه، ژِ بُۆ خَوه دِكَه پَنْدُ و شِيرَتْ. اَگَرْ هُونْ ڤِێ شِيرَتِێ بِگِرِنْ (و نَبِنْ ئَاسْتَنْگ ژِ بُۆ وَانْ) تَقَزْ ژِ بُۆ وَه هَرْ چِێتِرُ و پَاقِژْتِرَه. خُدِێ دِزَانَه و هُونْ نِزَانِنْ.

٢٣٣. دَايِيكِێنْ (كُو هَاتِنَه بَرْدَانْ) بِلا حَيَا دُ سَالِێنْ تَكُوزْ شِيرْ بِدِنْ زَارُۆكِێنْ خَوه، اَڤْ رَوْشْ ژِ بُۆ وَانْ دِێ و بَاڤَانَه كُو بِخَوهازِنْ دَمَا شِيرْدَايِينِێ تَمَامْ بِكِنْ. لِگُۆرِى مَعْرُوفِى (شَرِيعَتُ و عَادَتَانْ) بِقَنْجِى جِلْ و خَوارِنَا دَايِكَانْ لِسَرْ بَاڤِێ زَارُۆكَانَه. (لَوْرَا) هَرْ كَسْ تَنِێ لِگُۆرِى هِێزَا خَوه تِێ بِنْبَارْكِرِنْ. دِڤِێ دَايِكْ زَرَارِێ لِسَرْ زَارُۆكَا خَوه نَبِينَه و بَاڤْ ژِى ژِ بَرْ زَارُۆكِێ زَرَارْ لِێ نَوِێ. عَيْنِى وَكِى ڤِێ، لِسَرْ مِيرَاتْخُورِێ بَاڤِێ زَارُۆكِى ژِى اَڤْ مَافْ هَيَه (پِشْتِى بَرْدَانَا دِيَا وِى كُو بَاڤِێ وِى بِمِرَه دِڤِێ وَارِسِێنْ بَاڤِێ زَارُۆكِێ، وِێ وَظِيفِيێ بِجِهْ بِينِنْ). اَگَرْ دِێ و بَاڤْ، هَرْدُ، بِهَڤْ بِشِێوِرِن؛ لِهَڤْ بِێنْ و بِخَوازِنْ زَارُۆكْ ژِ شِيرْ ڤَكِنْ، ڤِێجَه تُو گُنَهْ لِسَرْ هَردُيَانْ تُنَه. اَگَرْ هُونْ بِڤِێنْ (ژِ بِلِى دَايِكَا وِى) بِژِنَكَه دِنْ بِدِنْ مِژَانْدِنْ ژِى، تُو گُنَهْ لِسَرْ وَه تُنَه دَمَا كُو هُونْ حَقِێ وِێ يِێ دِيَارْكِرِى بِقَنْجِى بِدِنِێ. ژِ پِێكنَئَانِينَا (فَرْمَانِێنْ) خُدِێ خَوه بِپَارِێزِنْ و بِزَانِنْ كُو بِێگُمَانْ خُدِێ بِكَارِێ كُو هُونْ دِكِنْ بِينَرَه.

٢٣٤. اَوِێنْ كُو ژِ وَه دِمِرِنْ و لِپَىْ خَوه ژِنَانْ دِهِێلِنْ، اَوْ (ژِنْ) دِێ بِخَوه (دِ مَالا مِێرِێ خَوه دَه) چَارْ مَهْ و دَهْ رُۆژَانْ بِسَكِنِنْ. چَاخِێ عِدَّيِِێ خَوه (دَمَا خَوگِرْتِنِێ) تَمَامْ كِرِنْ، لِسَرْ وَه (وَلِيێ ژِنَانْ) تُو گُنَهْ نِينَه كُو هُونْ دَسْتُورَا وَانْ بِدِنْ كُو اَوْ لِگُۆرِى عَادَتِێ كَارِێ خَوه بِكِنْ (دَا بِێنَه خَوسْتِنْ و بِزَوِجِنْ). خُدِێ ژِ كَارِێ كُو هُونْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

٢٣٥. دَرْ حَقِێ زَوَاجَا ژِنِێنْ ژِنَبِى دَه تُو گُنَهْ لِسَرْ وَه تُنَه كُو هُونْ (بَرِيَا عِدَّيِێ وَانْ تَمَامْ بِبَه) دَاخَوازَا خَوه دِ بَرْ وَانْ رَه بَاڤِێژِنْ، يَانْ ژِى دِ دِلِێ خَوه دَه بِهِێلِنْ. خُدِێ دِزَانِى كُو هُونِێ ژِ وَانْ رَه بِبِێژِنْ (كُو دِلِێ وَه لِسَرْ وَانَه)، لِێبَلِێ ژِ بِلِى كُو ژِ وَانْ رَه گُۆتِنَكَه بِأُسُولْ بِبِێژِنْ، سُۆزَا هَڤْدِيتِنَكَه بِدِزِى نَدِنْ وَانْ. حَتَا كُو عِدَّتِێ وَانْ تَمَامْ نَبَه وَانْ مَهرْ نَكِنْ. بِزَانِنْ كُو بِێگُمَانْ خُدِێ بِيَا دِ دِلِێنْ وَه دَه دِزَانَه. نَاخُو؛ ژِێ بِطِرْسِنْ و ئَاگاهْدَارْ بِنْ كُو بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، بَرْبِهِێرَه.

٢٣٦. اَگَرْ (پِشْتِى كُو وَه اَوْ مَهرْ كِرِنْ) هِينْ كُو وَه دَسْتْ نَدَابَه وَانْ يَانْ ژِى وَه مَهْرَا وَانْ دِيَارْ نَكِرِبَه، هُونْ ژِنَانْ بَردِنْ، لِسَرْ وَه نَه پِێوِيسْتَه كُو هُونْ مَهْرِێ بِدِنْ وَانْ. دِ ڤِێ رَوْشِێ دَه (بِتِشْتَكِى ژِ مَالِێ خَوه) وَانْ دِلخَوشْ بِكِنْ. بِلا كَسِێ دَسْتْفِرَه (دَوْلَمَندْ) لِگُۆرِى حَالِێ خَوه و كَسِێ دَسْتَنْگْ (اِێ خِيزَانْ) ژِى لِگُۆرِى حَالِێ خَوه، دَايِنَكَه لِگُۆرِى عُرْفْ وعَادَتِى بِدَه وَانْ. اَڤْ قَنْجِيَا بِرِنْدِى دِ سِتُويِێ مِرُۆڤِێنْ قَنجْ دَه دَيْنَكِى مِسُۆگَرَه.

٢٣٧. اَگَرْ بَرِيَا كُو هُونْ بِچِنَه نِڤِينَا وَانْ هُونْ وَانْ بَردِنْ و بِرَاسْتِى ژِى وَه مَهْرَا وَانْ دِيَارْ كِرِبَه، وِێ چَاخێ هُونِێ نِيڤِێ مَهْرَا دِيَارْكِرِى بِدِنْ وَانْ. لِێبَلِێ اَگَرْ ژِنْ لِمَهْرَا خَوه بِبُۆرَه، يَانْ ژِى اَوْ مِێرِێ كُو پَيْمَانَا مَهْرِێ دِ دَسْتْ وِى دَه يَه لِێ بِبُۆرَه (كُو تَڤَاهِيَا مَهْرِێ بِدَه ژِنِێ) اَوْ تِشْتَكِى دِنَه. اَگَرْ هُونْ لِێ بِبُۆرِنْ، اَوْ بِێهْتِرْ نِێزِى تَقْوَايِێ يَه. (گَلِى مُومِنَانْ!) دِ نَاڤْبَرَا خَوه دَه قَنْجِيكَارِيِێ ژِ بِيرْ مَكِنْ! بِێگُمَانْ خُدِێ بِيَا كُو هُونْ دِكِنْ بِينَرَه.

٢٣٨. لِسَرْ كِرِنَا نِمِێژَانْ و لِسَرْ نِمِێژَا نَاڤِينْ (نِمِێژَا عَصْرِێ) مِقَاته بِنْ، بِگُهْدَارِى و بِتِرْسْ ژِ خُدِێ رَه رَابِنْ نِمِێژِێ.

٢٣٩. اَگَرْ هُونْ بِطِرْسِنْ، ڤِێجَه پَيَا يَانْ ژِى سُوارْ نِمِێژْ بِكِنْ. دَمَا هُونْ (ژِ طِرْسِێ) اَوْلَه بُونْ، هَرْ وَكِى كُو خُدِێ يَا كُو بَرِێ وَه نَدِزَانِى بِوَه دَايه زَانِينْ، وِسَا ژِێ رَه نِمِێژْ بِكِنْ.

٢٤٠. ژِ وَه، اَوْ مِێرِێنْ كُو بِمِرِنْ و لِدُوڤْ خَوه ژِنَبِييَانْ بِهِێلِنْ، بِلا وَصِيَتْ بِكِنْ كُو حَتَا صَالَكِێ اَوْ ژِنِێنْ وَانْ دِ مَالِێنْ وَانْ دَه بِكَارِنْ ژِيَانَا خَوه بِدُۆمِينِنْ. اِێدِى اَگَرْ اَوْ بِخَوه ژِ مَالا مِێرِێ خَوه دَرْكَڤِنْ، هِنْگِێ ژِ بَرْ وَانْ تِشْتِێنْ كُو اَوْ بِرِنْدِى ژِ بُۆ خَوه بِكِنْ تُو گُنَهْ ژِ وَه رَه نِينَه. خُدِێ سَرْدَسْتَه، كَارْبِنَجِهَه.

٢٤١. ژِ بُۆ ژِنِێنْ كُو هَاتِنَه بَردَانْ، حَقِێ وَانَه كُو بِرِنْدِى (بِجِلُ و بَرْگانْ، خُوارِنُ و پِێخَوارِنِێ) بِێنْ هَاڤِلْدَارْكِرِنْ. اَڤْ يَكْ وَظِيفه يَه لِسَرْ وَانِێنْ كُو هَاىْ ژِ فَرمَانُ و قَدَخَيِێنْ خُدِێ هَنَه.

٢٤٢. بِڤِى ئَاوَايِى خُدِێ ئَايَتِێنْ خَوه ژِ وَه رَه اَشْكَرَه دِكَه دَا كُو هُونْ بِفِكِرِنْ و تِێبِگِهِيژِنْ.

٢٤٣. كَا ژِ مِنْ رَه بِێژَه: مَا اَوِێنْ كُو ژِ طِرْسَا مِرِنِێ ژِ وَلاتِێنْ خَوه دَرْكَتِنْ دِگَلْ كُو هَژْمَارَا وَانْ بِهَزَارَانْ بُو، تَه نَدِيتِنْ؟ خُدِێ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: “بِمِرِنْ” (اَوْ ژِى مِرِنْ)، پِشْتْرَه اَوْ سَاغْ كِرِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ مِرُۆڤَانْ خَودِى كَرَمَه. لِێبَلِێ پِرَانِيَا مِرُۆڤَانْ ڤِێ نَاشِێكِرِينِنْ.[37]

٢٤٤. دِ رِيَا خُدِێ دَه شَرْ بِكِنْ و بِزَانِنْ كُو بِرَاسْتِى خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

٢٤٥. مَا كِى يَه اَوێ كُو دَيْنَكِى رِندْ بِدَه خُدِێ (لِسَرْ فَقِيرُ و هَژَارَانْ قَنْجِيِێ بِكَه)، دَا كُو خُدَا ژِى وِى دَيْنِى قَاتْ بِقَاتْ زِێدَتِرْ لِێ ڤَگَرِينَه؟ اَوِێ كُو كِێمْ و زِێدَه دِكَه خُدِێ يَه و هُونِێ هَرْ بِبَالْ وِى ڤَه ڤَگَرِنْ.

٢٤٦. مَا پِشْتِى مُوسَى تَه گِرَگِرِێنْ اِسْرَائيلِيَانْ نَدِيتِنْ كُو چِه كِرِنْ؟! دَمَا وَانْ ژِ پِێخَمْبَرَكِى خَوه رَه گُۆتِنْ: “ژِ مَه رَه حُكِمْدَارَكِى بِشِينَه (بِلا بِبَه مَزِنِێ مَه) دَا كُو اَمْ دِ رِيَا خُدِێ دَه شَرْ بِكِنْ.” ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: “(اَزْ دِطِرْسِمْ كُو) اَگَرْ شَرْ لِسَرْ وَه فَرظْ بِبَه كُو هُونِێ شَرْ نَكِن!” گُۆتِنْ: “مَا كُو اَمْ ژِ وَلاتِێ خَوه هَاتِنَه دَرَانِينْ و ژِ زَارُۆكِێنْ خَوه هَاتِنَه دُورْكِرِنْ، مَا چِه لِمَه قَوِمِيَه كُو اَمِێ دِ رِيَا خُدِێ دَه شَرْ نَكِنْ؟” لِێبَلِێ چِه دَمَا شَرْ لِسَرْ وَانْ هَاتَه فَرْزْكِرِنْ، ژِ كِێمْ كَسَانْ پِێ ڤَه، يِێنْ دِنْ پِشتَا خَوه دَانَه وَانْ و ڤَگَرِيَانْ. خُدِێ بِسِتَمْكَارَانْ دِزَانَه.[38]

٢٤٧. پِێخَمْبَرِێ وَانْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: “بِێگُمَانْ خُدِێ طَالُوتْ وَكِى حُكِمْدَارْ ژِ وَه رَه شَانْدِيَه.” گُۆتِنْ: دِگَلْ كُو اَمْ بِێهْتِرْ لايِقِێ حُكِمْدَارِيِێ نَه و دِگَلْ كُو ژِ ئَالِيِێ مَالْ و زَنْگِينِيِێ ڤَه تُو دَرْفَتِێنْ فِرَه ژِى ژِ بُۆ وِى نَهَاتِيَه دَايِينْ، دِێ چَاوَا اَوْ لِسَرْ مَه بِبَه حُكِمْدَارْ؟! پِێخَمْبَرِێ وَانْ گُۆتْ: “بِێگُمَانْ خُدِێ اَوْ لِسَرْ وَه بِژَارْتِيَه و خُدِێ زَانِينَكَه زِێدَه و گَوْدَيَكِى مَزِنْ دَايِێ. خُدِێ كِێ بِڤِێ فَرمَانْدَارِيَا خَوه دِدَه وِى. خُدِێ بِقَنْجِيَا خَوه بَرْفِرَهَه، زَانَا يَه.”[39]

٢٤٨. پِێخَمْبَرِێ وَانْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: “بِێگُمَانْ نِيشَانَا حُكِمْدَارِيَا وِى اَوَه كُو سِنْدُۆقْ (يَا كُو تُورَاتْ تِێ دَه يَه) دِێ ژِ وَه رَه بِێ. ژِ جَمْ خُدَايێ وَه، ژِ بُۆ وَه دِلْخُۆشِى و بَرْمَاهِيَكَه هِێژَا ژِ بِنَمَالَا مُوسَا و هَارُونْ تِێ دَه نَه، فِرِيشْتَه وِێ هِلْدِگرِنْ. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ دَه، ژِ بُۆ وَه نِيشَانْ هَنَه، اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ خَودَانْبَاوَرْ بِنْ.

٢٤٩. چِه دَمَا طَالُوتْ لَشْكَرْ ژِ بُۆ جِيهَادِێ بَشْ بَشْ كِرِنْ؛ (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: “بِرَاسْتِى خُدِێ دِێ وَه بِچَمَكِى بِجَرِبِينَه. اِێدِى كِى ژِ وِى چَمِى ڤَخُو، اَوْ نَه هَڤَالِێ مِنَه، كِى ژِێ ڤَنَخُو بِرَاسْتِى اَوْ هَڤَالِێ مِنَه. لِێبَلِێ كَسِێ مِسْتَكِێ ژِێ ڤَخُو اَوْ خَمْ نَاكَه.” ڤِێجَه ژِ وَانْ، ژِ بِلِى كِێمْ كَسَانْ، تَڤَكَانْ ژِ وِى چَمِى اَڤْ ڤَخَوارْ. چِه دَمَا طَالُوتْ و يِێنْ كُو پِێ رَه بَاوَرِى ئَانِيبُونْ ژِ چَمْ دَربَاسْ بُونْ، پِرَانِيَا وَانْ گُۆتِنْ: “اِيرُۆ لِهَمْبَرى جَالوتْ و لَشْكَرِێنْ وِى تُو هِێزَا مَه تُنَه يَه.” اَوِێنْ كُو بَاوَرْ دِكِرِنْ كُو اَوِێ هَرِنْ بَرْ دَسْتِێ خُدِێ ژِ هَڤْ رَه گُۆتِنْ: “گَلَكْ جَارَانْ جِڤَاتِێنْ هِنْدِكْ بِدَسْتُورَا خُدِێ زُۆرَا جِڤَاتِێنْ پِرْ بِرِنَه و خُدِێ دِگَلْ سَبِركِێشَانَه.”[40]

٢٥٠. چِه دَمَا لِقَادَا شَرْ دَركَتِنْ پِێشْبَرِى جَالوتْ و لَشكَرِێنْ وِى، گُۆتِنْ: “خُدَايِێ مَه! صَبْرِێ لِسَرْ مَه بِرِژِينَه، لِنگِێنْ مَه مِكُومْ بِكَه و لِهَمْبَرى گَلِێ كَافِرْ ئَارِيكَارِيَا مَه بِكَه.”

٢٥١. اِێدِى بِدَسْتُورَا خُدِێ اَوْ شِكَانْدِنْ. دَاوُدْ، جَالوتْ كُشت. خُدِێ حُكِمْدَارِى و حِكْمَتْ دَا دَاوُدْ و ژِ عِلْمِێنْ كُو (خُدِێ ) دِخَوستْ پِێ دَانْ زَانِينْ. اَگَرْ خُدِێ بِهِنْ مِرُۆڤَانْ (شَرِێ) هِنْ مِرُۆڤَا نَدَانَه پَاشْ، هَلبَتْ دِێ پَرگالا سَرْ عَرْدِێ خَرَاب بِبُوِيَا. لِێبَلِێ خُدِێ ژِ بُۆ تَمَامِێ عالَمِێ خُودِيێ كَرَمَا پِرَه.

٢٥٢. (يَا مُحَمَّدْ!) اَوْ ئَايَتِێنْ خُدِێ نَه، اَمْ وَانْ بِحَقِى ژِ تَه رَه دِبِێژِنْ. بِێگُمَانْ تُو ژِ پِێخَمْبَرَانِى.

٢٥٣. اَوْ پِێخَمْبَرِێنْ كُو بَحْسَا وَانْ هَاتِيَه كِرِنْ، مَه هِنَكْ ژِ وَانْ دِ سَرْ هِنَكَانْ رَه گِرتِنَه؛ هِنْ ژِ وَانْ خُدِێ بِوَانْ رَه پَيِڤِيَه و دَرَجَيِێنْ هِنَكَانْ ژِى بِلِندْ كِرِنَه. مَه نِيشَانِێنْ اَشْكَرَه ژِى دَانَه عِيسَايِێ كُرِێ مَرْيَمِێ و مَه اَوْ بِجَانِێ پَاكْ (وَحْيِێ) دَايَه دَسْتَكْكِرِنْ. اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا، اَوِێنْ كُو پِشْتِى دَلِيلِێنْ اَشْكَرَه ژِ وَانْ رَه هَاتِنْ، دِێ پِشْتِى پِێخَمْبَرَانْ شَرِێ هَڤْ نَكِربُوِيَا. لِێبَلِێ اَوْ بِهَڤْ كَتِنْ؛ ڤِێجَه هِنَكْ ژِ وَانْ اِيمَانْ ئَانِينْ و هِنَكْ ژِ وَانْ ژِى كَافِرْ بُونْ. اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا هَلبَتْ وَانْ شَرِێ هَڤْ نَدِكِرْ. لِێبَلِێ خُدِێ هَرْ چِه بِڤِێ (وِێ) دِكَه.

٢٥٤. هَىْ گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينَه! بَرِيَا رُۆژَكْ (كُو رُۆژَا قِيامَتِێ يَه) بِسَرْ وَه دَه بِێ ژِ وِى رِزْقِێ كُو مَه دَايه وَه (دِ رِيَا خُدِێ دَه) خَرْجْ بِكِنْ كُو دِ وِێ رُۆژِێ دَه نَه بَازَارْ، نَه دُۆسْتَانِى و نَه ژِى مَهْدَرِى هَيَه. يِێنْ كَافِرْ (اَوِێنْ كُو زَكَاتَا مَالِێ خَوه دَرْنَائِێخِنْ)، اَوْ ستَمْكَارْ بِخَوه نَه.

٢٥٥. اَللَّهْ(خُدَا)؛ ژِ وِى پِێ ڤَه تُو اِلٰهْ تُنِنْ، هَرْ سَاخَه، هَرْ رَاگِرِێ هَيِينِێ يَه. نَه خَوْ وِى دِگِرَه نَه ژِى هِێنِژِينْ. هَرْ ژِێ رَه يَه يَا لِئَاسِيمَانَانْ و يَا لِعَرْدِێ. ژِ بِلِى يِێ كُو وِى دَسْتُورْ دَابه اَوْ كِى يَه (كُو بِێ دَسْتُورَا وِى) لِجَمْ وِى مَهْدَرِيِێ بِكَه؟ (خُدِێ) كِرْيَارِێنْ كُو مِرُۆڤْ دِكِنْ و يِێنْ كِرِنَه پِێ دِزَانَه. ژِ يَا كُو وِى خَوسْتِى پِێ ڤَه كَسْ تِشْتَكِى ژِ زَانِينَا وِى نِزَانَه. كُرْسِيِێ وِى عَردُ و ئَاسِمَانْ دِ (بِنْ)خَو دَه گِرْتِنَه. پَارَاسْتِنَا وَانْ پِێ گِرَانْ نَايِێ و هَرْ اَوَه يِێ رَاسَرْ اِێ مَزِنْ.

٢٥٦. دِ (تِێخِسْتِنَا) دِينْ دَه كُۆتَكِى تُنَه! بِرَاسْتِى سَرْوَخْتِى ژِ رِێشَاشِيِێ هَاتِيَه ڤقَتَانْدِنْ. نَاخُو؛ چِه كَسِێ طَاغُوتِى اِنْكَارْ بِكَه و بِخُدِێ بَاوَرِيِێ بِينَه، تَقَزْ وِى خَوه بِقُلْپَا سَاخْلَمْ (و ئَاسِێ) گِرتِيَه كُو قَتَانْدِنْ ژِێ رَه تُنَه. خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.[41]

٢٥٧. خُدِێ، دُۆسْتُ و ئَارِيكَارِێ وَانِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه؛ وَانْ ژِ طَارِيتِيِێنْ كُفرِێ دَرْدِخِينَه بَالْ رُۆنَاهِيَا اِيمَانِێ ڤَه. اَوِێنْ كُو كَافِرِنْ، دُۆستِێنْ وَانْ ژِى طَاغُوتَه؛ اَوْ وَانْ ژِ رُۆنَاهِيِێ دَرْدِخينَه بَالْ تَارِيتِيَانْ ڤَه. هَا اَوْ خَلْكِێ اِێگِرِنْ، اَوْ حَتَا بِحَتَايِێ تِێ دَه نَه.[42]

٢٥٨. مَا تُو لِێ نَافِكِرِێ؛ اَوِێ كُو بِاِبْرَاهِيمْ رَه دَرْحَقِى خُدَايِێ وِى دَه نِيقَاشْ دِكِرْ، ژِ بَرْ كُو خُدِێ مِلْكْ (و فَرْمَانْدَارِى) دَابُوِيِێ (اَوْ دِ سَرْ خَوه ڤَه چُوبُو). دَمَا اِبْرَاهِيمْ ژِێ رَه گُۆتْ: “خُدَايِێ مِنْ، اَوِێ كُو سَاغْ دِكَه و دِمِرِينَه”. وِى ژِى گُۆتْ: “اَزْ ژِى سَاغْ دِكِمْ و دِمِرِينِمْ (ڤِێجَه دُ مِرُۆڤْ ئَانِينْ؛ يَكْ سَاغْ هِشْتْ يَكْ ژِى كُشتْ).اِبْرَاهِيمْ گُۆتْ: “بِێگُمَانْ خُدِێ رُۆژِێ ژِ رُۆژهِلاتْ ڤَه تِينَه رُۆژَاڤَا، دَه هَيْدِێ تُو ژِى ژِ رُۆژْئَاڤَا بِينَه رُۆژهِلاتْ”. اِێدِى يِێ كَافِرْ (ژِ بَرْ ڤِێ گُۆتِنِێ بِێ دَلِيلْ و) بَهِتِى مَا. خُدِێ قَوْمِێ سِتَمْكَارْ رَاسْتَرِێ نَاكَه.

٢٥٩. (مَا تُو لِوِى ژِى نَافِكِرِێ؛) اَوِێ كُو دِ بَرْ بَاژَارَكِى رَه دَربَاسْ بُو كُو بَانِێ وِى بِسَرْ دِيوَارِێنْ وِى دَه هَرِفِيبُونْ و گُۆتْ: “گَلُۆ خُدِێ دِێ چَاوَا پِشْتِى مِرِنِێ وَانْ سَاغْ بِكَه؟!” خُدِێ اَوْ مِرَاندْ، پِشْتِى صَدْ صَالِى دِيسَا اَو سَاغْ كِرْ و ژِێ رَه گُۆتْ: “تُو چِه قَاسِى مَايِى؟” گُۆتْ: “اَزْ رُۆژَكِێ يَانْ ژِى هِنَكْ ژِ رُۆژِێ مَامَه.” خُدِێ ژِێ رَه گُۆتْ: “نَه وِسَا يَه؛ تُو سَدْ سَالِى مَايِى.” دَه كَا لِخوَارِنُ و ڤَخوَارِنَا خَوه بِنِێرَه؛ هِێ ژِى خَرَابْ نَبُويَه. دَه كَا لِكَرِێ خَوه ژِى بِنِێرَه (كُو اَوْ تَنِێ هَسْتِى مَايَه). ژِ بُۆ اَمْ تَه ژِ مِرُۆڤَانْ رَه بِكِنْ عِبرَتْ، مَه سَدْ سَالِى تُو لِڤِرْ مِرِى هِشْتْ و مَه دِيسَا تُو سَاغْ كِرِيَه. دَه كَا ڤِێگا لِهَسْتِيانْ بِنِێرَه چَاوَا اَمْ وَانْ تِينِنْ سَرْ هَڤْ و گُۆشتْ لِوَانْ دِكِنْ.” چِه دَمَا حَقْ ژِێ ڤَه خُيا بُو، گُۆتْ: “اَزْ بِيَقِينِى دِزَانِمْ كُو بِێ شِكْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.

٢٦٠. وِێ دَمَا اِبْرَاهِيمْ ژِ خُدَايِێ خَوه رَه گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ، كَا تُو چَاوَا مِرِيَانْ سَاغْ دِكِى نِيشَانِى مِنْ بِدَه، خُدِێ گُۆتْ: “مَا تُو بَاوَرْ نَاكِى (كُو اَزْ دِكَارِمْ مِرِيَانْ سَاغْ بِكِم)؟” گُۆتْ: “بَلِێ! اَزْ بَاوَرْ دِكِمْ. لِێبَلِێ ژِ بُۆ كُو دِلِێ مِنْ بِتَمَامِى ئَارَامْ بِبَه (مِنْ خَوسْتْ بِبِينِمْ!).” (خُدِێ) گُۆتْ: “نَاخُو چَارْ بَالِنْدَيَانْ بِگِرَه، وَانْ بِينَه جَمْ خَوه، پَاشِێ (وَانْ سَرْژِێكَه، پَارْچَه بِكَه)، هَرْ پَارْچَيَكِى ژِ وَانْ دَيْنَه سَرِێ چِيَاكِى، پِشْترَه وَانْ گازِى جَمْ خَوه بِكَه، اَوِێ بِلَزْ بِێنَه جَمْ تَه. بِزَانِبَه كُو خُدِێ بِرَاسْتِى عَزِيزَه، حَكِيمَه.[43]

٢٦١. مِينَاكَا وَانِێنْ كُو مَالِێنْ خَوه دِ رِيَا خُدِێ دَا خَرْجْ دِكِنْ وَكِى مِينَاكَا لِبَكْ تُۆڤَه كُو حَفْتْ سِمْبِلْ ژِێ هِێشِينْ دِبِنْ، دِ هَرْ سِمْبِلَكِى دَه ژِى سَدْ لِبْ هَنَه. خُدِێ ژِ بُۆ كَسِێنْ كُو بِڤِێ، قَاتْ بِقَاتْ زِێدَه دِدَه وَانْ. خُدِێ (بِكَرَمَا خَوه) بَرْفَرَهَه، زَانَا يَه.

٢٦٢. اَوِێنْ كُو مَالِێنْ خَوه دِ رِيَا خُدِێ دَه دِدِنْ و پِشْتِى دَايِنِێ ژِى مِنَتِێ نَكِنْ و اَزِيتِێ نَدِنْ (يِێنْ مَالْ دَانِێ)؛ ژِ بُۆ وَانْ (رُۆژَا قِيامَتِێ) لِجَمْ خُدَايِێ وَانْ خَلاتْ هَيَه، ژِ بُۆ وَانْ تِرسْ نِينَه و اَوْ غَمْگِينْ ژِى نَابِنْ.

٢٦٣. گُۆتِنَكَه خَوشْ و لِێبُۆرِينْ، ژِ دَايِنَا خِێرَكَه كُو لِدُوڤْ وِێ اێشَانْدِنْ هَبَه چِێتِرَه. خُدِێ دَوْلَمَنْدَه، بَربِهِێرَه.

٢٦٤. هَىْ گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينَه! خِێرَا صَدَقَيِێنْ خَوه بِمِنَّتْ و اِێشَانْدِنِێ پُوچْ مَكِنْ. وَكِى يِێ كُو مَالِێ خَوه بِرِيَاكَارِى دِدَه، لِێ دِ رَاسْتِيِێ دَه بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخرَتِێ بَاوَرِى نَايِينْ. ڤِێجَه مِينَاكَا وِى دِشِبَه مِينَاكَا تَحْتَكِى كُو لِسَرِێ هِنَكْ ئَاخْ هَبَه، اِێدِى بَارَانَكَه گُرْ لِێ بِبَارَه (ئَاخِێ ژِ سَرِێ بِبَه)، وِێ رُوتْ و هِلو بِهِێلَه. (اَڤِێنْ وِسَا) كَارِێنْ كُو كِرِنْ نِكَارِنْ تِشْتَكِى ژِێ بِدَسْتْ بِخِنْ. خُدِێ كَافِرَانْ رَاسْتَرِێ نَاكَه.

٢٦٥. مِينَاكَا يِێنْ كُو مَالِێنْ خَوه ژِ بُۆ رِزَايَا خُدِێ و ژِ رِزَا دِلِێ خَوه دِدِنْ وَكِى مِينَاكَا بُۆسْتَانَكِيَه كُو لِسَرِێ گِرَكِى به، بَارَانَكَه گُرْ لِێ بِبَارَه و اَوْ بَرِێ (فِێكِيِێ) خَوه دُو قَاتْ بِدَه. اَگَرْ بَارَانَكَه پِرْ لِێ نَيِێ ژِى خُنَاڤَكْ لِێ وَرَه تِێرِێ دِكَه. خُدِێ بِكَارِێنْ كُو هُونْ دِكِنْ بِينَرَه.

٢٦٦. اَرِێ مَا يَكْ ژِ وَه دِخَوازَه كُو بَاخْچَيَكِى وِى ژِ دَارْخُرمَه و مِێوَانْ هَبَه، تِێ دَه رُوبَارْ بِكِێشِنْ و ژِ هَرْ جَلَبِێنْ مِێوَيَانْ تِێ دَه هَبِنْ، (ژِ ئَالِيكِى ڤَه ژِى) كَالِيتِى وِى لاوَازْ بِكَه، ژِ ئَالِيێ دِنْ ڤَه ژِى زَارُۆكِێنْ وِى يِێنْ ژَارْ هَبِن؛ ڤِێجَه بَاهُۆزَكْ رَابَه كُو تِێ دَه ئَاگِرْ هَبَه، اِيجَارْ (بُۆستَانِێ وِى) بِشَوْطِينَه! هَرْ وِهَا خُدِێ ئَايَتِێنْ خَوه ژِ وَه رَه اَشْكَرَه دِكَه دَا كُو هُونْ بِفِكِرِنْ (و ژِ وَانْ دَرْسُ و عِبْرَتِێ بِگِرِنْ).[44]

٢٦٧. هَىْ گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينَه! ژِ پَاكِێ تِشْتِێ كُو وَه بِدَسْتْ خِسْتِيَه و ژِ يَا كُو مَه ژِ وَه رَه ژِ عَرْدِێ دَرَانِيَه اِنفَاقْ بِكِنْ. ژِ بُۆ خِێرِێ بَرِێ خَوه نَدِنْ يِێ بِێخِێرْ؛ اَوِێ كُو اَگَرْ نَه ژِ شَرْمَا به هُونْ بِخَوه وَرْنَاگِرِنْ. بِزَانِبِنْ، بِرَاسْتِى خُدِێ دَوْلَمَنْدَه، هِێژَايِێ پَسِنْدَايِينِێ يَه.

٢٦٨. شَيْطَانْ بِخِزَانِيِێ وَه دِطِرْسِينَه و بِێئَمْرِيِێ (لِهَمْبَرى خُدَا) لِوَه فَرْمَانْ دِكَه. خُدِێ ژِى ژِ نِكْ خَوه سُۆزَا لِێبُۆرِينْ و زِێدَدَانِێ دِدَه وَه. خُدِێ (بِقَنْجِيَا خَوه) بَرْفِرَهَه، زَانَا يَه.

٢٦٩. خُدِێ، كِێ بِڤِێ حِكْمَتِێ دِدَه وِى و ژِ كِێ رَه حِكمَتْ وَرَه دَايِنْ، بِرَاسْتِى خِێرَكَه پِرْ ژِێ رَه هَاتِيَه دَايِنْ. ژِ هِشْمَنْدَانْ پِێ ڤَه تُو كَسْ ژِێ شِيرَتِێ وَرنَاگِرَه.[45]

٢٧٠. چِه خَرْجْكِرِنَا كُو هُونْ خَرْجْ بِكِنْ ئَانْ چِه نَزْرَا كُو هُونْ بِجِهْ بِينِنْ مُحَققْ خُدِێ پِێ دِزَانَه. ژِ بُۆ سِتَمْكَارَانْ تُو ئَارِيكَارْ تُنِنْ.

٢٧١. اَگَرْ هُونْ سَدَقَيِێنْ خَوه اَشْكَرَه بِدِنْ، اَوْ چِقَاسْ رِنْدَه و اَگَرْ هُونْ ڤَشِێرِنْ و بِدِزِى بِدِنْ خِزَانَانْ اَوْ ژِ وَه رَه هِينْ چِێتِرَه. (بِڤِى كَارِێ رِندْ) خُدِێ گُنَهِێنْ وَه دِێ بِبَخْشِينَه و خُدِێ ژِ كَارِێنْ كُو هُونْ دِكِنْ ئَاگاهْدَارَه.

٢٧٢. (اَى پِێخَمْبَر!) هِيدَايَتْكِرِنَا وَانْ نَه لِسَرْ تَه يَه؛ لِێ بلِێ خُدِێ، كِێ بِڤِێ وِى هِيدَايَتْ دِكَه. هُونْ چِه خێرِێ بِدِنْ، اَوْ ژِ بُۆ وَه يَه (هُونِێ فَيْدَا وِێ بِبِينِنْ) و هُونْ چِه خِێرِێ بِدِنْ بِلا بَسْ ژِ بُۆ خُدَا به. هُونْ بِقَسْتَا خێرِێ چِه بِدِنْ (خَلاتَا وِێ) بِێكِێمَاسِى دِێ بِگِهِيژَه وَه و لِوَه خَدِرْ قَتْ نَايِێ كِرِنْ.[46]

٢٧٣. بِلا هِنَكْ ژِ صَدَقَيِێنْ وَه ژِ بُۆ وَانْ خِزَانَانْ بِنْ كُو خَو دَانَه رِيَا خُدِێ و نِكَارِنْ (ژِ بُۆ بَازِرْگانِيِێ) لِسَرْ عَرْدِێ بِگَرِنْ. يِێ كُو بِرَوْشَا وَانْ نِزَانَه، ژِ بَرْ پَاكْدِێرِيَا وَانْ (كُو ژِ كَسِى تِشْتَكِى نَاخوَازِنْ) دِبِێژه قَىْ اَوْ دَوْلَمَنْدِنْ. تُو وَانْ بِرُودِێمِێ وَانْ نَاسْ دِكِى كُو اَوْ حَوْجَه نَه. نَه پِرْ، نَه هِندِكْ خوَسْتَكِيِێ ژِ مِرُۆڤَانْ نَاكِنْ. هُونْ دِ رِيَا خُدِێ دَه چِه خَرْجْ بِكِنْ، ڤِێجَه بِێگُمَانْ خُدِێ پِێ دِزَانَه.

٢٧٤. اَوِێنْ كُو مَالِێنْ خَوه بِشَڤْ و رُۆژ، بِدِزِى و اَشْكَرَه دِدِنْ، ژِ بُۆ وَانْ لِجَمْ خُدَايِێ وَانْ خَلاتَا وَانْ هَيَه و لِسَرْ وَانْ تِه تِرْسْ تُنَه و اَوْ غَمْگِينْ ژِى نَابِنْ.

٢٧٥. اَوِێنْ كُو رِبَايِێ (سَلَفِێ) دِخُونْ، عَيْنِى مِينَا وَانِێنْ كُو ژِ لِێدَانَا شَيْطِێنْ دِينْ بُوبِنْ (بِكَارُ و بَارِێ سَلَفِێ ڤَه) رَادِبِنْ. اَڤْ حَالِێ وَانْ ژِ بَرْ وِێ سَدَمِێ يَه كُو دِبِێژِنْ: كِرِينُ و فِرُۆتِنْ مِينَا سَلَفِێ يَه. رَوْشْ اَڤَه؛ خُدِێ كِرِينْ و فِرُۆتِنْ حَلالْ كِرِيَه و سَلَف ژِى حَرَامْ كِرِيَه. نَاخُو؛ اَوْ كَسِێ ژِ جَمْ خُدَايِێ وِى شِيرَتَكْ ژِێ رَه وَرَه و اَوْ ژِى دَڤْ ژِێ بَرْدَه، ڤِێجَه اَوْ سَلَفَا كُو بَرِێ (فِێرْبُونَا حُكْمِێ حَرَامْبُونِێ) وَرْكِرتِيَه ژِێ رَه يَه و كَارِێ وِى سپَارَيِى خُدِێ يَه. چِه كَسِێ (پِشْتِى فِێرْبُونَا حُكْمِێ وِێ) دِيسَا لِسَلَفِێ ڤَگَرَه، هَا اَوْ اَهْلِێ اِێگِرِنْ، حَتَا بِحَتَايِێ اَوِێ تِێ دَه بِنْ.

٢٧٦. خُدِێ سَلَفِێ هَلاكْ دِكَه و سَدَقَيَانْ ژِى زِێدَه دِكَه. خُدِێ ژِ تَڤَكِێ نَانكُۆرْ اِێ گُنَهكَارْ حَزْ نَاكَه.

٢٧٧. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ رِندْ كِرِنْ، بِئَاوَايِێ پِێدِڤِى نِمِێژْ كِرِنْ و زَكَاتْ دَانَه، ژِ بُۆ وَانْ لِنِكْ پَرْوَرْدَگارِێ وَانْ خَلاتَا وَانْ هَيَه، طِرْسْ لِسَرْ وَانْ تُنَه و اَوْ غَمْگِينْ ژِى نَابِنْ.

٢٧٨. هَىْ گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينَه! اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ خَودَانْبَاوَرِنْ ژِ خُدِێ بِطِرْسِنْ و دَڤْ ژِ وِێ سَلَفَا (لِبَالْ خَلْكِێ) مَايَه بَرْدِنْ.

٢٧٩. اِێدِى اَگَرْ هُونْ دَڤْ ژِ سَلَفِێ بَرْنَدِنْ، بِزَانِنْ كُو ژِ ئَالِيِێ خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى ڤَه لِهَمْبَرى وَه شَرَكِى دِژْوَارْ هَيَه. اَگَرْ هُونْ پُۆشْمَانْ بِبِنْ؛ ژِێ ڤَگَرِنْ، ڤِێجَه سَرْمِيَانِێ وَه هَرْ ژِ وَه رَه يَه؛ نَه هُونْ زِلْمِێ بِكِنْ و بِلا لِوَه ژِى زِلِمْ نَيِێ كِرِنْ.

٢٨٠. اَگَرْ (دَينْدَارْ) دَسْتْتَنگْ بَه، حَتَا دَستْفِرَهِيَكِێ بِلا مُهلَتْ لِێ بِێ دَاِينْ. اَگَرْ كُو هُونْ لَسَرِێ تَسَدُقْ بِكِنْ (لِهِنَكِى يَانْ لِتَڤَكِ بِبُۆرِنْ) (اَڤْ) ژِ بُۆ وَه چِێتِرَه. اَگَرْ هُونْ زَانَابِنْ (هُونِێ لِێ بِبُۆرِنْ).

٢٨١. خَوه ژِ (رِسْوَابُونَا) رُۆژَكَه وِسَا بِپَارِێزِنْ كُو هُونِێ تِێ دَه بِبَالْ خُدِێ ڤَه ڤَگَرِنْ. پَاشِێ هَرْ كَسْ ژِ بُۆ كَارُ و كِرْيَارِێنْ كُو كِرِيَه دِێ حَسَابْ دِگَلْ بِێ كِرِنْ و زُلِمْ لِوَانْ نَايِێ كِرِنْ.

٢٨٢. هَىْ گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينْ! دَمَا وَه تِشْتَكْ حَتَا دَمَكَه نَاڤلِێكِرِى بِدَينْ دَا هَڤْ، اِێدِى وِێ بِنِڤِيسِنْ. بِلا نِڤِيسَارَكْ (كَاتِبَكْ) بِعَدَالَتِى دِ نَاڤْبَرَا وَه دَه بِنِڤِيسَه و بِلا وَكِى كُو خُدِێ پِێ دَايه زَانِينْ خَوه ژِ نِڤِيسَانْدِنِێ نَدَه پَاشْ و بِلَا (هَرْ تِشْتِى وَكِى كُو هَيَه) بِنِڤِيسَه.

بِلا دَينْدَارْ ژِى دَيْنِێ خَوه بِبِێژه و بِدَه نِڤِيسَانْدِنْ و بِلَا (دَرْ بَارِێ دَيْنِێ خَوه دَه) ژِ خُدَايِێ كُو پَرُورْدَگارِێ وِى يَه بِطِرْسَه و بِلا تِشْتَكِى ژِێ كِێمْ نَكَه. اِێدِى اَگَرْ دَينْدَارْ ئَاقِلْسِڤِكْ به، يانْ لاوَازْ به، يانْ ژِى اَوْ بِخَوه نِكَارِبه بِدَه نِڤِيسَانْدِنْ، بِلا وَلِيِێ وِى (اَوِێ ژِێ بَرْپِرْسْ) بِعَدَالَتِى بِدَه نِڤِيسِينْ!

ژِ نَاڤْ خَوه دُ زِلامَانْ بِكِنْ شَاهِدْ. اَگَرْ دُو زِلامْ پَيْدَا نَبِنْ بِلا زِلامَكْ و دُ ژِنْ شَاهِدْ بِنْ ژِ يِێنْ كُو هُونْ ژِ وَانْ رَازِى، اَگَرْ يَكْ ژِ وَانْ ژِ بِيرْ بِكَه دَا كُو يا دِنْ دِ بِيرَا وِێ بِينَه.

دَمَا شَاهِدْ (ژِ بُۆ شَاهِدِيِێ) هَاتِنْ گازِيكِرِنْ بِلا خَوه نَدِنْ پَاشْ. ژِ نِڤِيسَانْدِنَا دَينْ -چِه بِچُوكْ به چِه مَزِنْ- بِلا سِسْتْ نَبِنْ، حَيَانِى بِدَمَا وَانْ ئَا دِيارْكِرِى ژِى بِنِڤِيسِنْ. هَا اَڤْ رَنگْ لِجَمْ خُدِێ بِعَدَالَتِرَه و ژِ بُۆ شَاهِدِيِێ خُرْتِرَه و ژِ بُۆ كُو هُونْ نَكَڤِنْ گُمَانِێ سَاغْلَمْتِرَه.

لِێبَلِێ اَگَرْ بَازَارَا وَه دَسْتْ بِدَسْتْ بَه كُو هُونْ دِ نَاڤْبَرَا خَوه دَه بِدِنْ و بِسْتِينِنْ، هِنْگِێ تُو گُنَهْ لِسَرْ وَه نِينَه كُو هُونْ وِێ نَنِڤِيسِنْ.

دَمَا وَه بِهَڤْ رَه كِرِينْ و فِرُۆتَانْ كِرْ ژِى شَاهِدَانْ بِگِرِنْ بِلا زَرَارَا تِه نِڤِيسَارِى و تِه شَاهِدِى نَيِێ كِرِنْ. اَگَرْ هُونْ زَرَارِێ بِدِنْ يَكِى ژِ وَانْ، بِزَانِنْ كُو اَڤْ ژِ وَه رَه ژِى خَرَابِى يَه. حُكْمُ و فَرْمَانِێنْ خُدِێ بِپَارِێزِنْ. خُدِێ بِوَه دِدَه هِينْكِرِنْ و خُدِێ بِهَرْ تِشْتِى زَانَا يَه.[47]

٢٨٣. اَگَرْ هُونْ رِێوِى بِنْ و وَه تِشْتَكْ دَينْ كِرْ و وَه كَاتِبَكْ ژِى نَدِيتْ (كُو بِنِڤِيسَه، وِێ چَاخِێ) گَرَوَكِێ دِ شُونَا وِى دَه رَادَسْتِى خُودِيِێ دَينْ بِكِنْ. اِێدِى اَگَرْ هُونْ لِهَڤْ اَوْلَه بِنْ (گَرَوْ نَه پِێوِيسْتَه). ڤِێجَه بِلَا اَوِێ كُو اِێمِنِى پِێ هَاتِيَه كِرِنْ سِپَارَيَا لِجَمْ خَوه بِدَه (خَودِيِێ وِێ) و بِلَا ژِ خُدَايِێ كُو پَرْوَرْدَگارِێ وِى يَه بِطِرْسَه(كُو خِيانَتِێ نَكَه). شَاهِدِيِێ ڤَنَشِێرِنْ. كِى كُو شَاهِدِيِێ ڤَشِێرَه، بِلا بِزَانَه كُو دِلِێ وِى گُنَهْكَارَه. خُدِێ بِكَارِێ كُو هُونْ دِكِنْ زَانَا يَه.

٢٨٤. چِه تِشْتِێنْ لِعَرْدُ و ئَاسِيمَانَانْ هَنَه هَرْ يِێنْ خُدِێ نَه. اَگَرْ هُونْ ئَا دِ دِلِێ خَوه دَه اَشْكَرَه بِكِنْ، يانْ ژِى هُونْ وِێ ڤَشِێرِنْ، خُدِێ دِێ وَه ژِێ بَرپِرْسْ بِگِرَه. ڤِێجَه خُدِێ كِێ بِڤِێ لِوِى دِبُۆرَه و كِێ ژِى بِڤِێ دِدَه عَذَابِێ. خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.

٢٨٥. پِێخَمْبَرْ بِوَحْيَا كُو ژِ جَمْ خُدَايِێ وِى ژِێ رَه هَاتِيَه بَاوَرِى ئَانِيَه. تَڤَكِێ مُؤْمِنَانْ ژِى بِخُدِێ و بِفَرِيشْتَيێِنْ وِى و بِكِتِێبِێنْ وِى و بِپِێخَمْبَرِێنْ وِى بَاوَرِى ئَانِينَه. (مُؤْمِنْ دِبِێژِنْ (: اَمْ جُدَاهِيِێ نَائِێخِنَه نَاڤْبَرَا تُو يَكِى ژِ پِێخَمْبَرِێنْ وِى (كُو اَمْ بِهِنَكَانْ بَاوَرِى بِينِنْ و هِنَكَانْ ژِى اِنْكَارْ بِكِنْ). گُۆتِنْ: (خُدَايِێ مَه!) مَه فَرمَانَا تَه بِهِيسْتْ و اَمْ ژِ تَه رَه بَردَسْتْ بُونْ. خُدَايِێ مَه! اَمْ لِێبُۆرِينَا گُنَهِێنْ خَوه ژِ تَه دِخَوازِنْ و ڤَگَرْ هَرْ بِبَالْ تَه ڤَه يَه.

٢٨٦. خُدِێ هَرْ كَسِى بَسْ لِگُۆرِى هِێزَا وِى، وِى بِنْبَارْ دِكَه، خِێرَا كُو بِدَسْتْ خِسْتِيَه هَرْ ژِێ رَه يَه و گُنَهِێنْ كُو بِدَسْتْ خَوه ڤَه ئَانِينَه ژِى هَرْ دِ ستُوِيێ وِى دَه نَه. خُدَايِێ مَه! اَگَرْ اَمْ (فَرمَانِێنْ تَه) ژِ بِيرْ بِكِنْ ئَانْ ژِى اَمْ (قَدَخَيێنْ تَه) بِبِێحَمْدِى بِكَارْ بِينِنْ، لِمَه نَگِرَه. خُدَايِێ مَه! هَرْ وَكِى تَه بَارِێ گِرَانْ لِيێِنْ بَرِيَا مَه كِرِيَه وِسَا لِمه بَارْ نَكَه. خُدَايِێ مَه! بَارِێ كُو اَمْ قَتْ نِكَارِبِنْ هِلْگِرِنْ ژِى لِمه بَارْ نَكَه. لِكِێمَاسِيێنْ مَه بِبُۆرَه، مَه ژِ گُنَهَانْ پَاقِژْ بِكَه و دِلُۆڤَانِيَا خَوه لِمَه بِكَه. خُودِيِێ مَه هَرْ تُو يِى، اِێدِى مَه لِهَمْبَرْ گَلِێنْ كَافِرْ سَرْدَسْتْ بِكَه.

[2] دِدَسْتْپِێكَا هِنْ سُورَيِێنْ قرئَانِێ دَه هِنْ حَرْفِێنْ كُو ژِ وَانْ رَه حُرُوفُ الْمُقَطَّعَه حَرْفِێنْ كِتَه كِتَايى تِێ گُۆتِنْ هَنَه. اَڤْ حَرْفْ بِنَاڤِێ خَوه تِێنَه خَونْدِنْ و دَاوِيَا وَانْ سَاكِنِنْ؛ بِێ سَر، بِێ ژِێرْ و بِێ بَرِنْ.

ا) اَڤْ حَرْفْ، دِسَرِى دَه تِێنْ، مُخَاطَبِى(بَرْپَيْڤِى) هِشْيَارْ دِكِنْ دَا كُو بَالَا وِى بِكِشِينِنْ سَرْ وَصْفِێ قُرْئَانِێ.

ب) اَڤْ حَرْفْ، اِعْجَازَا قُرْئَانِێ نِيشَانْ دِدِنْ و لِهَمْبَرِى بَرْپَيْڤَانْ دَلِيلانْ تِينِنْ، بَالِێ دِكِشِينِنْ سَرْ حُكْمُ و قَانُونِێنْ كُو دِ نَاڤْ سُورَه يِى دَه تِێنْ.

ج) اَڤْ حَرْفْ، نِيشَانْ دِدِنْ كُو قُرْئَانَا پِيرُۆزْ ژِجِنْسِێ ڤَانْ حَرْفَانْ پِێكْ هَاتِيَه و اَوْ حَرْفْ دِ نَاڤْ دِژبَرْ و مُخَاطَبِێنْ وِێ دَه و دِ نَاڤْ مُشْرِكِێنْ مَكِێ دَه ژِى هَبُونْ. قُرْئَانْ، ژِ وَانْ رَه نَه جَارَكِێ، پِرْ جَارَانْ دِبِێژَه: “دَه هُونْ ژِى كِتِێبَكَه وَكِى وِێ، دَهْ سُورَه يِێنْ مِينَا سُورَه يِێنْ وِێ ئَانْ ژِى سُورَه يَكِى بِينِنْ.” لِێبَلِێ ڤِێ بَانْگِێ اَوْ بِێ چَارَه هِشْتِنْ و وَانْ نِكَارِيبُو بَرْسِڤَا وِێ بِدِنْ و تِێكْ چُونْ.

د) قُرْئَانْ نِيشَانْ دِدَه كُو پَرْوَرْدَهِى بِڤَانْ حَرْفَانْ دَسْتْ پِێ دِكَه و دِێ وِسَا بَردَوَامْ بَه.

[3] خُدِێ، دِ دَسْتپِێكَا ڤِى سُورَيِى دَه اِنْسَانْ لِسَرْ سِێ صِنْفَانْ بَشْ كِرِيه: مُؤْمِنْ ، كَافِرْ و مُنَافِقْ. اَڤْ بَشْكِرِنَكَه رَاسْتْ و شَرْعِيَه . دِ هَرْ پِێنْجْ ئَايَتِێنْ اَوِلْ دَه سَالِخِێنْ مُؤْمِنَانْ دَايَه، دِ ئَايَتَا شَشْ و هَفْتِێ دَه بَحْسَا كَافِرَانْ كِرِيَه و ژِ ئَايَتَا هَشتَانْ هَيَانِى ئَايَتَا بِيسْتُ و يَكِێ سَالِخِێ مُنَافِقَانْ دَايَه.

[4] رَوْشَا مُنَافِقَانْ ژِى هَرْ وِسَايَه؛ وَانْ ژِبَاوَرِيَا نَه ژِدِلْ دِ دِنِيَايِێ دَه سُودْ ژِێ وَرْگِرتِنْ و بِوِێ بَاوَرِيِێ نَفْسَا خَوه، مَالِێ خَوه خِسْتِنْ اِێمِنَاهِيِێ. لِێ بَلِێ دَمَا ژِنِشكَاڤَه مِرِنِێ هِجُوم دَا سَرْ وَانْ، ڤِێجَا اَوْ بَاوَرِيَا كُو نَه ژِدِلْ بُو لِسَرْ وَانْ بُو طَارِسْتَانْ؛ طَارِتِيَا تِرْبِێ، طَارِتِيَا نِفَاقْ و كُفرِێ.اَوْ اِێمِنَاهِى ژِى، ژِ طِرْسَا عَذَابِێ خُدِێ بُو طِرْسُ و دَرْدُ و كُۆڤَانْ.

[5] خُدِێ جَنَّتْ بِرُۆبَارَانْ وَصِفْ كِرِیَه. لِێبَلِێ كَا اَوْ رُۆبَارْ ژِ چِه نَه دِ ڤِرْ دَه اَشْكَرَا نَكِرِیَه. خُدِێ اَوْ ژِ سُورَهیِێ مُحَمَّدْ دِ ئَایَتَا ١٥ێ دَه بَیَانْ كِرِیَه؛ «...دِ نَاڤْ دَه چَمِێنْ ژِ ئَاڤِێ هَنَه كُو خَرَابْ نَابَه، تِێ دَه چَمِێنْ ژِ شِیرْ هَنَه كُو طَعْمَا وِی نَایِێ گُهَارْتِنْ، تِێ دَه چَمِێنْ ژِ شَرَابَانْ هَنَه كُو ژِ یِێنْ ڤَدِخُونْ رَه لَزِیزَه، تِێ دَه چَمِێنْ ژِ هِنْگِڤِێ حَلانْدِی یِێنْ صَفَانْدِی هَنَه و تِێ دَه ژِ بُو وَانْ هَرْ تَخْلِیتْ فِێكِی هَنَه و ژِ جَمْ خُدَایِێ وَانْ ژِ بُو وَانْ لِێبُورِینَكْ هَیَه..»

[6] خُدِێ بِڤِێ ئَايَتِێ بَرِێ مَه دِدَه بِبَال تِێكِلِيِێنْ مۆرِڤَاتِيِێ ڤَه. اَڤْ تِێكِلِى ژِ عَائِلِێ دَسْتْ پِێ دِكَه، پَاشِێ فَرَهْ دِبَه دَا كُو خَودِى و خِزِم تِێكَڤِنْ بِنْ ، دِيسَا فَرَهْ دِبَه دَا كُو تَڤَكِێ بَاوَرْمَنْدَانْ تِێكَڤِنْ بِنْ، دِيسَا فَرَهْ دِبَه دَا كُو تَڤَكِێ عالَمِێ تِێكَڤِێ بِنْ. هَا اَڤْ اَوْ بِرَاتِيَا اِنسَانِيَتِێ يَه خُدِێ بَرِێ مَه دِدَه بَال ڤَه دَا كُو اَمْ رَحْمِێ لِهَڤ بِكِنْ و بَرِێ هَڤْ بِدِنْ رِێكَا رَاسْتْ و خِلاسِيِێ. اَڤْ نَه تَنِێ وَظِيفَكِى اِنسَانِى يه؛ بَلْكِى وَظِيفَيَكِى اِيمَانِى و اِسْلامِى يَه ، يِێ كُو نَكَه بِێ اَمرِيَا خُدِێ دِكَه و پِێ گُونَهكَارْ دِبَه.

[7] بِرَاسْتِى اَڤاَ كُو دِ ئَايَتِێ دَه دَاربَاسْ بُويه كُو «اِنْسَانْ خَلِيفَه يه»، مَعْنىَ وِێ نَه اَڤَه كُو؛اَوْ خَلِيفِێ خُدِێ يَه؛ بَلْكِى خَلِيفَتِيَا اِنسَانِى ژِ بُۆ اِنسِێنَه. چَاوَه كُو خُدِێ گُۆتِى: »پِشْتْرَه مَه، لِدُوڤ وَانْ، وَه لِسَرْ عَرْدِێ كِرَه خَلِيفَه (شُونگِر)ێنْ وَانْ، دَا كُو اَمْ بِنِێرِن؛ كَا هُونِێ چَاوَا تَڤبِگَرِنْ. يونُس: «١٤خَلِيفَتِيَا دِزَمِينِێ دَه؛ لِگُۆرِ مَكَانْ و زَمَانِيَه، خَلِيفَه لِسَرْ عَرْدِێ دَم بِدَم، نِفشْ بِنِفشْ دِكَڤِنْ شُونَا هَڤْ و دُو.

[8] اَوْ پَيڤِێنْ كُو ادَم و حَوَّا ژِخُدِێ ورگِرتِنْ و بِوَانْ تُۆبَه كِرِنْ اَڤْ اَيَتَا پِيرُۆزَه: “(ئَادَمْ و حَوَّا) گُۆتِن: خُدَايِێ مَه! مَه نَحَقِى لِخُو كِرْ، اَگَرْ تُو لِمَه نَبُۆرِى و رَحْمِێ لِمَه نَكِى، تَقَزْ اَمِێ بِبِنْ ژِيِێنْ خَسِرِى.” (اَعْرَاف:٢٣)

[9] دِڤِێ ئَايَتِێ دَه مَقسَدْ ژِ “عَالَمِێ” اِنسَانِنْ، نَه كُو تَڤَكِێ مَخلُوقَانَه. مَعْنَا ئَايَتِێ “مَه قَدْرِێ وَه دِسَرْ اِنسَانِێنْ دَمَا وَه رَه گِرتِبُو. سُورَيِێ مَائدَه ئَايَتَا -٢٠-ێ؛ “وِێ دَمِێ مُوسَا ژِگَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: گَلِى مِلَتِێ مِنْ! قَنجِيَا خُدِێ لِوَه كِرِى بِينِنْ بِيرَا خَوه؛ چَاخَا پِێخَمبَرْ ژِ (نَاڤ) وَه رَاكِرِنْ و هُونْ كِرِنْ حُكِمْدَارْ و يَاكُو نَه دَابُو تُو كَسِى دَابُو وَه” ڤِێ حَقيقَتِێ تَكَزْ دِكَه.

[10] خُدِێ تَعَالٰى ژِ سُورَيِێ شُعَرَا دِ ئَايَتَا ٦٣يِێ دَه شَقْبُونَا دَرْیَایِێ بِڤِی ئَاوَایِی زَلالْ كِرِیَه: بَرَامْبَرِى ڤِێ دَه مَه پَيَامْ دَا مُوسٰى، مَه ژِێ رَه گُۆتْ: گُۆپَالِێ خَوه لِبَحْرِێ بِخَه. (چِه دَمَا گُۆپَالِێ خَوه لِبَحْرِێ دَا) دِجِهْ دَه بَحْرْ بُو دُو شَقْ، هَرْ شَقَكِى ئَاڤِێ بُو وَكِى چِيَاكَكِى مَزِنْ. و ژِ سُورَيِێ طَاهَا دِ ئَايَتَا ٧٧ێِ دَه «صُۆنْدْبَه، مَه پَيْخَامْ دَا مُوسٰى كُو بَنْدَيِێ مِنْ (اِێنْ اِسْرَائِيلِى) بِشَڤْ (ژِ مِسْرِێ) دَرْخَه، ڤِێجَه دِ دَرْيَايِێدَه ژِ بُۆ وَانْ رِێيَكَه زُهَا بِگْرَه..

[11] خُدِێ تَعَالى، دِگَلَكْ ئَايَتَانْ دَه بَحْسَا اِحْسَانِێ كِرِيَه و اَمْ پِێ فَرمَانبَرْ كِرِنَه. گَلَكْ جَارَانْ پَسِنْ و مَدْحِێ مُوحْسِنَانْ دَايَه و بَحْسَا وِێ خَلاتَا كُو دِێ بِدَه مُوحْسِنَانْ كِرِيَه. مُحْسِنْ، اسمُ فَاعِلَ، مَصْدَرِێ وِێ اِحْسَانَه . مَرَڤْ دِكُوردِى دَه دِكَارَه مُوحْسِنِى وَهَا اِفَادَه بِكَه: قَنجِيكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرُوسْت. دِ حَدِيسَا شَرِيفْ دَه وَهَا هَاتِيَه رَاڤَكِرِنْ؛ “اِحْسَانْ اَوْه كُو هَرْ وكِى خُدِێ تَه بِبِينِى تُو عِبَادَتِێ وى بِكِى..” وِێ دَمِێ مَعنَا مُوحْسِنِى؛اَوِێ كُو دَمَا كَارْ و بَارَكِى بِكَه يَانْ عِبَادَتَكِى بِكَه اَوْ بِتَكُوزِى و بِێكِێمَاسِى دِكَه. هَرْ وكِى كُو خُدِێ لِپِێشْبَرِى وى يه و لِسَرِێ زِێرَڤَانَه كَارِێ خَوه دِكَه.

[12] بِچِێكِرِنْا ئَادَم رَه بَاوَرِيكَه فِترِى نَازِل بُو، اَوَا كُو اِنسَانْ لِسَرِێ هَاتِيه اَفِرَاندِنْ. پَاشِێ خُدِێ دِينْ شِيَاندِنْ كُو پَيرَوِێنْ هِنَكَانْ ژِوَانْ لِسَرْ عَرْدِێ هَنَه، مِينَا يَهُودِى، فِلَهْ و سَابِئِييَانْ. ڤِێجَا خُدِێ دِخَوازَه كُو تَڤَكِێ ڤَانْ دِينَانْ ژِسَرْ عَرْدِێ صَافِى بِكَه و اَهلِێ وَانْ دِ رِيسَالَتَا مُحَمَّدْ دَه كۆم بِكَه. لَوْرَا رِسَالَتَا پِێخَمبَرْ ژِ بُۆ تَصْفِيه كِرِنَا تَڤَكِێ دِينَانَه. نَاخُو مَعنَا ئَايَتِێ وَهَايَه : اَوِێنْ كُو دِبِێژِنْ مَه بَاوَرِى ئَانِييَه، يِێنْ جِهُو، يِێنْ فِلَهْ و يِێنْ سَابِئِى؛ ڤِێجَا كُو دَڤ ژِبَاوَرِيَا خَوه بَردِنْ و بِبَاوَرِيكَه نُو بَاورْ بِكِنْ و رِسَالَتَا مُحَمَّدْ(س) قَبُول بِكِنْ…اَوْ غَمْگِينْ نَابِنْ. ئَايَتَا ٨٥انْ ژِسُورَيِێ ئَالِ عِمرَانْ «كِى ژِبِلِى اِسْلامِێ دِينَكِى دِنْ بِخُوازَه اَوْ قَتْ ژِێ نَايِێ قَبُولْ كِرِنْ… خَسِرِينَ» ڤِێ رَامَانِێ تَكَزْ دِكَه.

[13] دِڤِێ ئَايَتِێ دَه حِكمَتَكَه مَزِنْ و دَرْسَكَه عَجِێبْ هَيَه. خُدِێ لِوَانْ فَرْمَانْ دِكَه كُو دَوَارَكِێ سَرژِێكِنْ و پَرچَيَكْ ژِگُۆشْتِێ وِێ لِيِێ مِرِى بِخِنْ دَا كُو سَاغْ بِبَه و نَاڤِێ قَاتِلِى بِبِێژَه. خُدِێ دِكَارِبُو بِێ لِێدَانْ ژِى وِى سَاغْ بِكَه، لِێ بَلِێ؛ دِێ بِگُۆتَانَا اَوْ نَه مِرِبُو؛ اَوْ ژِدِلْ چُوبُو، بِسَرْ خَوه ڤَه هَاتْ. ڤِێجَا خُدِێ خَوسْتْ كُو بِلِێدَانَا پَرْچَيَكْ گُۆشتِێ مِرِى مَرَڤِى مِرِى سَاغْ بِكَه دَا كُو دَرسَكِێ بِدَه مَادَّه پَرَسْتَانْ دَا قَنَه ئَاقِلْ بِگرِنْ و بَاوَرِى بِينِنْ.

[14] اَمَانِیِّ: اَڤْ پَیڤْ، مُفَسِّرَانْ بِچَنْدْ وَاتَيَانْ مَعْنَه كِرِنَه. لِێبَلِێ هَرْ وَكِی مُفَسِّرِێ نَاڤْدَارْ شَنْقِیتِی گُوتِیَه: بِمَعنَا خَوزِی يِێنْ كُو اَوْ حَزْ ژِێ دِكِنْ. ژِ سُورَهیِێ بَقَرَه ئَایَتَا ١١١ ێ « (یِێنْ اَهْلِی كِتَابْ) گُۆتِنْ: «ژِ بِلِی كَسِێنْ كُو جِهُو یَانْ ژِی فِلَه بِنْ تُو كَسْ دِێ نَچَه بِهِشْتِێ. اَڤْ گُوتِنَا هَانِێ خَوزِی (و حَزِی)ــیِێنْ وَانَه. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: «اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ رَاسْت دِبِێژِنْ دَه كَا دَلِیلَا خَوه بِینِنْ..» ڤِێ مَعْنَیِێ تَكَزْ دِكَه.

[15] زَانَايِێنْ جِهُويَانْ ژِخَلكِێ خَوه رَه دِگُۆتِنْ: ايمَانِێ بِمُحَمَّدْ نَه يِێنِنْ. لَوْرَا اَگَرْ اَمْ ايمَانِێ پِێ نَه يِێنِنْ ژِى، اَمْ ژِحَفْتْ رُۆژانْ يَانْ ژِ چِلْ رُۆژِى پِێ ڤَه دِ اێِگِرْ دَه نَامِينِنْ و بِڤِى ئَاوَايِى خَوه دِخَاپَانْدِنْ.

[16] اَڤْ ئَايَتِێنْ پِيرُۆزْ رَوْشَا جِهُويَانْ ئَا عَجِێبْ و خَتَرْنَاكْ دِدَه نِيشَانْ. بَرِى اِسْلامِيتِێ لِمَدِينِێ سِێ قَبِيلَه جِهُو هَبُون؛ قُورَيزِى، قَينُوقَاع و نَضِرْ بُونْ. هَرْ يَكِى ژِڤَانْ، دِگَل هَڤَالْبَنْدِێنْ خَوه يِێ مُشْرِكْ كُواَوْ ژِى خَزْرَجْ و اَوْسْ بُونْ بِيِێنْ دِنْ رَه شَرْدِكِرِنْ؛ هَڤدُو دِكُوژتِينْ و ژِولاتِێ هَڤْ دَردِخِسْتِنْ. دَمَا يَكْ بِاَسِيرِى دِهَاتَه بَرْ دَسْتْێ وَانْ، ڤِێجَا اَوْ دِهَمْبَرِى فِدْيِێ دَه ئَازَادْ دِكِرِنْ. دَمَا ژِوَانْ رَه دِهَاتَه گُۆتِنْ اَڤْ چى يَه؟ هُونْ هَڤْ دِكُوژِنْ، ژِولاتِێ هَڤْ دَرْدِخِنْ و پَاشِێ فِدْيه دِدِنْ و ئَازَادْ دِكِنْ. دِبِێژِن: مَا اَمْ چِه بِكِنْ، اَمْرِێ خُدِێ اَڤَه.

[17] دِوِێ دَمَا كُو پِێخمْبَرِێ مَه (س) هَاتِيَه شَانْدِنْ دَه لِعَرَبِستَانِێ، نَخَاسِم لِدُۆرهِێلا مَدِينِێ گَلَكْ جِهُو هَبُونْ. وَانْ ژِ عَرَبَانْ رَه دِگُۆت؛ دِنِێزِيكْ دَه پِێخَمبَرَكْ دِێ وَرَه شَانْدِنْ. لِێ وَانْ هِێڤِى دِكِرْ كُو دِێ ژِجِهُويَانْ بِێ شَانْدِنْ. ڤِێجَا دَمَا دِيتِنْ كُو ژِعَرَبَانْ هَاتَه شَانْدِنْ ژِچَاڤْنَبَارِى ايمَانْ پِێ نَه ئَانِينْ. ژِبَرْ ڤِێ يَكِێ، قُرْئَانْ دِڤِێ دَابَاشِێ دَه بِبِيرْ تِينَه كُو وَانْ پِرْ ئَايَتِێنْ تَورَاتِێ گُوَهَرَانْدِنْ و سۆزَا كُو بِخُدِێ رَه دَابُونْ، نَه ئَانِينَه جِه.

[18] دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه مُعْجِزَه نَه هَاتِنَه بَیَانْكِرِنْ كَا چِنَه. لِێ بَلِێ دِ جِهْنَه دِی دَه تَفْصِیلا وَانْ هَاتِیَه كِرِنْ. مِینَاكْ: ژِ سُورَيِێ اَعْرَاف ئَايَتَا ١٣٣ ێ « ڤِێجَا مَه ژِی بَارَانَكَه دِژْوَارْ، كُلِی، سِپِهْ، بَقْ و خُوِینْ بِسَرْ وَانْ دَه ئَانِینْ كُو اَڤْ نِیشَانِێنْ پِرْ تَخْلِیتِنْ. اِێدِی دِیسَا ژِی وَانْ خَوه مَزِنْ دِێرَانْ (و وَانْ بَاوَرِی نَئَانِی) و اَوْ هَرْ مِلَّتَكِی گُنَهْكَارْ بُونْ.» و ژِ سُورَيِێ اَعْرَاف ئَايَتَا ١٠٧-١٠٨-ێ» ڤِێجَا مُوسَا دَارِێ خُوَه ئَاڤِێتْ، دِ وِێ دَمِێ دَه دَارِێ وِی اَشْكَرَا بُو زَهَایَكِی مَارَانْ. دَسْتِێ خُوَه ژِی (ژِ پَاخِلا خُوَه) دَرْخِسْتْ، ژِ نِشْكَاڤَه اَوْ ژِی ژِ تَمَاشَهكَرَانْ رَه سِپِی و نُورَانِی بُو. « و ژِ سُورَيِێ شُعَرَا ئَايَتَا ٦٣ێ « بَرَانْبَرِی ڤِێ مَه پِیَامْ دَا مُوسَا، مَه ژِێرَه گُوتْ: گُوپَالِێ خُوَه لِبَحْرِێ بِخَهَ! (چِه دَمَا گُوپَالِێ خُوَه لِێ دَا) دِ جِه دَه بُو دُو شَقْ هَرْ شَقَكِی ئَاڤِێ بُو وَكِی چِیَاكَكِی مَزِنْ.»

[19] دِ ئَايَتِێ دَه (سَمِعْنَا وَ عَصَيْنَا) دَربَاسْ بُو. مَه ژِى اَوْ وِسَا مَعْنَى كِرْ “مَه گُۆتِنَا تَه قَبُولْ كِرْ و مَه بِجِدِّى گِرتْ”. ژِبَرْ چِه؟ يَكْ: سِيَاقْ و سِبَاقَا آيَتِێ دِخَوازَه كُو وِسَا بِێ وَاتَه كِرِنْ. دِدُۆ: پَيْڤَا (عَصَيْنَا) بِوَاتَيَا گِرتِنْ ژِى تِێ بِكَارْئَانِينْ (تَاجُ العَرُوسْ و فَرْهَنگِێنْ دِنْ). سِسِێ: ئَايَتَا ٦٣ێ ژِسُورَيِێ بَقَرَه. چَارْ: ئَايَتَا ٤٦- ێ ژِسُورَيِێ “نِسَاءْ: ” “قِسْمَكْ ژِجِهُويَانْ بِێژَيَانْ تَحْرِيفْ دِكِنْ (وَاتَيَا وَانْ دِگُوَهَرِينِنْ)، دِبِێژِن: سَمِعْنَا وَ عَصَيْنَا، «وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا..»اَڤْ آيَتْ دِدَه فِێرْكِرِنْ كُو “عَصَيْنَا، غَيْرَ مُسْمَعٍ و رَاعِنَا” ژِوَانْ پَيڤِێنْ كُو بِدُو وَاتَيِێنْ كُو دِژِى هَڤِنْ تِێنَه وَاتَبَرْكِرِنْ.

[20] بِقَاسِى كُو ژِڤَانْ ئَايَتِێنْ پِيرُۆزْ تِێ زَانِينْ، جِهُو دِنَاڤَا خَوه دَه چَارْ بَشِنْ.

يَكَمْ: اَوِێنْ كُو بَاوَرِيِێ بِتَورَاتِێ تِينِنْ و حُكمِێنْ وِێ تَتبِيقْ دِكِنْ.اَوْ پِرْ هِنْدِكِنْ.

دُويَمْ: اَوِێنْ كُو لِسَرْ عَهْدْ و سُۆزَا خَوه نَمَانَه و نَقَنْجِى كِرِنَه، مَبَسْتْ ژِئَايَتِێ ژِى اَوْنْ.

سِێيَمْ: اَوِێنْ كُو نَزَانِنْ و نِزَانِنْ كَا چِه دِكِنْ.

چَارَمْ: اَوِێنْ كُو زَنْدِيقِنْ، وكِى كُو بِتَوْرَاتِێ عَمَلْ دِكِنْ خَوه نِيشَانْ دِدِنْ، لِێ بِعَكْسَا وِێ دِكِنْ. يَعْنِى، دِلِێ وَانْ و دَڤِێ وَانْ يَكْ تِشْتِى نَابِێژَه.

[21] دَمَا پِێخَمْبَرْ (س) وَعْظَكْ لِصَحَابِيِێنْ خَوه دِكِرْ، ژِێ رَه دِگُۆتِن: «رَاعِنَا»يَعْنِى خَوه لِمَه بِگِرَه. لِێ بَلِێ اَڤْ كَلِيمَيَا «رَاعِنَا»دِزِمَانِێ جِهُويَانْ دَه بِمَعنَيَكَه كِرِێتْ بِكَارْ دِهَاتْ. گَاڤَا كُو جِهُويَانْ اَڤْ گُۆتِنَا مُسِلْمَانَانْ بِهِيسْتِنْ وَانْ ژِى

بـِ “رَاعِنَا” يَا كُو بِوِێ وَاتِێ بُو بِپِێخمْبَرِێ مَه رَه دِپَيِڤِينْ. ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ خُدِێ كَلِيمَيَا»رَاعِنَا»لِبَاورْمَنْدَانْ قَدَخَه كِرْ و ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: دِشُونَا ‘رَاعِنَا’ دَه هُونْ «اُنْظُرْنَا»يَا كُو بِمَعْنَى لَزْ مَكَه؛ لِهِێڤِيَا مَه بِسَكِنَه، بِكَارْ بِينِنْ. بِڤِێ يَكِێ جِهُو ژِى دِێ نِكَارِبِنْ لِهَمْبَرْ پِێخمْبَرْ ڤِێ پَيْڤِێ بِكَارْبِينِنْ.

[22] نَسِخْ، دِفَرْهَنگِێ دَه بِمَعْنَا رَاكِرِنْ و ژِێبِرِنْ تِێ. عَرَبْ دِبِێژِنْ:“نَسَخَتِ الشمسُ الظِلَّ” “تَاڤِێ سِى رَاكِرْ و بِرْ.” هَرْ وَهَا بِمَعنَا ڤَگُوَهَاستِنَا ژِ جِهَكِى بِبَالْ جِهَكِى دِيتِرْ ڤَه يَه. وكْ نُومُونَه:»نَسَخْتُ الكتَابَ»مِنْ ژِ كِتِێبَكِى تِشتِێنْ تِێ دَه ڤَگُوَهَاسْتِنْ كِتِێبَكَه دِنْ. نَسِخْ، دِنَاڤْلِێكَا شَرْعِى دَه رَاكِرِنَا حُكْمَكِى شَرْعِى ژِ رَواجِێ يَه يَانْ گُوَهَرَانْدِنَا حُكمَكِى بِيَكِى دِنَه. بِكُرْتِى مِرُۆڤ دِكَارَه وَهَا بِبِێژَه: “رَاكِرِنَا حُكْمَكِى شَرْعِى بِدَلِيلَكَه شَرْعِى يَه.”

[23] دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه نَه هَاتِیَه گُۆتِنْ كَا جِهُوِیَانْ ژِ مُوسَا چِه خَوسْتِنَه. ژِ سُورَهیِێ نِیسَا ئَایَتَا ١٥٣ێ تِشْتَا جِهُوِیَانْ ژِ مُوسَا خُوَهسْتِیَه ژِ مَه رَه وِهَا اَشْكَرَا دِكَه. مِینَاكْ: «(یَا مُحَمَّدْ!) اَهلِی كِتِێبْ ژِ تَه دِخَوازِنْ كُو تُو ژِ ئَاسِیمَانَانْ كِتِێبَكِێ ژِ وَانْ رَه دَاخِی خُوَارِێ. بِێگُمَانْ وَانْ ژِ مُوسَا تِشْتَكِی هِێ ژِ ڤِێ مَزِنْتِرْ خُوَهسْتْبُونْ. ڤِێجَا گُۆتِنْ: «خُدِێ اَشْكَرَا نِیشَانِی مَه بِدَه«.

[24] دِ ئَايَتِێ دَه “مَقَامِێ اِبرَاهِيمْ” دَربَاسْ بُو. مَقَامِێ اِبرَاهِيمْ، چِقَاسْ جِهِێ كُو اِبرَاهِيمْ لِێ رَاوسْتِيَا يه كُو اَوْ تَڤَكِێ مَشَاعِرَانَه. مِينَا طَوافِێ، سَعْيِێ، سَكْنَا عَرَفَاتِێ، سَكْنَا مُوزْدَلِفِێ، جَمَرَاتْ، قربَانْ و يِێنْ مِينَا ڤَانْ ژِ مَنَاسِكِێنْ حَجّێ.

[25] عَزِيز:اَوِێ كُو تَڤَكِێ وَاتِيِێنْ سَرْدَسْتِيِێ ژِێ رَه نَه. سَرْدَسْتِيَا قُوَّتِێ؛ ڤِێجَا يِێ وِى تِێكْ بِبَه تُونَه. سَرْدَسْتِيَا نَهِێلانِێ؛ اَوْ قَطْ نَه حَوْجَيِێ تُو كَسِى يَه . سَرْدَسْتِيَا تِێكبِرِنْ و سَرْكَفْتِنِێ؛ نَاخُو بِێ دَسْتُورَا وِى تُو تِشْتْ خَوه نَالَڤِينَه. مَه دِ ئَايَتِێ دَه بـِ “سَركَفتِى و دَسْتْهَلاتْ” مَعنَى كِرِيَه.

حَكِيم:اَوِێ كُو هَرْ تِشْتِى دِجِهِێ وِێ دَه دَاتِينِێ و دِ تَدبِيرَا وِى دَه تُو كِێمَاسِى و شَمِتَاندِنْ تُونَه يَه. دِ ئَايَتَانْ دَه مَه بـِ “كَاربِنَجِهِ”ى مَعنَى كِرِيَه.

[26] دَمَا پِێخَمْبَرْ هِجْرَتِى مَدِينِێ كِرْ، مُسِلْمَانَانْ شَانزدَهْ-هِڤدَه مَهَانْ بَرِێ خَوه دَانَه قُدْسِێ و نِمِێژْ دِكِرِنْ. لِێبَلِێ اَڤْ يَكْ بُو سَدَمْ كُو جِهُو دِ سَرْ خَوه ڤَه بِچِنْ و لِنَاڤْ خَلْكِێ بِبِێژِنْ: “مُحَمَّدْ و هَڤَالِێنْ خَوه نِزَانِنْ كَا قِبْلِيَا وَانْ كُو دَرَه؛ مَه رِێ شَانِى وَانْ دَايَه. ڤِێجَه پِێخَمْبَرْ (س) بَرِێ خَوه دَا ئَاسِيمَانَانْ و لِبَرْ خُدَايِێ خَوه گَرِيَا كُو قِبْلَيَا اِسْلَامِێ نِيشَانِى وَانْ بِدَه. اِێدِى پِشْتى ڤِێ دُعَايَا پِێخَمْبَرْ، فَرْمَانَا اِلٰهِى ژِ وَانْ رَه هَاتْ كُو بَرِێ خَوه ژِ قُدْسِێ بِبَالْ كَعْبِێ ڤَه ڤَگَرِينِنْ. ڤِێجَه اَڤْ ئَايَتْ دِ وِێ بَحْسِێ دَه نَازِلْ بُو.

[27] ژِ بُۆ هَرْ اُمَتَكِێ قِبْلَيكَه وِێ هَيَه كُو دِ عِبَادَتِى دَه بَرِێ خَوه دِدِنِێ. اَڤْ قِبلَه ژِ شَرَائِعێنْ خُدِێ نَه. اَوْ دِ رَوْشْ و زَمَانَانْ دَه لِگُۆرِى خَلْكْ و دِينَانْ تِێ گُهَارتِنْ. اَرْمَانْجْ نَه بَرِێدَانَا قِبلِێ يَه، اَرْمَانْجْ؛ پِێشْبِركِيَا دِ طَاعَتْ و قَنْجِيِێ دَه يَه، دِ تَقْوَادَارِى و نِێزِكِييَا بَالْ خُدِێ ڤَه يَه.

[28] مِرُۆڤِێنْ كُو لِدِنِيَايێ لِپَى شُۆپَا هِنْ كَسَانْ دِچِنْ اَوْ قَتْ نَافِكِرِنْ كُو اَوْ رِێيَا اَوْ تِێ دَه دِچِنْ شَاشَه. اَوِێ بِچَاڤِێ خَوه بِبِينِنْ كُو لِئَاخرَتِێ اَوْ رِێبَرْ دِێ زُو خَوه ژِ وَانْ دُورْ بِكِنْ و لِوَانْ دِێ نَبِنْ خَودِى. لِێ وِێ چَاخِێ پِێشْرَوْ و پَيْرَوْ دِێ عَذَابِێ چَتِينْ بِبِينِنْ. وِێ هِنْگِى اَوِێ فِێمْ بِكِنْ. لِێبَلِێ اَوْ نَشِێنْ خَوه ژِ اِێگِرْ خِلاسْ بِكِنْ. ڤِێجَه پَيْرَوِێنْ خاپِيَايِى دِێ بِپَيڤِنْ، لِێ پَيْڤَا وَانْ دِێ كَارَكِى نَدَه وَانْ. لَوْرَا وَانْ لِجِيهَانِێ شَانْسِێ خَوه ژِ دَسْتِێ خَوه بَرْدَايه. اِێدِى نَمَا كَيْسَا وَانْ لِپِێشْرَوَانْ تِێ. نَاخُو دِڤِێ مِرُۆڤْ لِدِنْيَايێ شَارَزَا بَه و بَرِيَا كُو چَاڤْ بِرُۆژَكَه وِهَا چَتِينْ بِكَڤه، دِڤِێ بِنِێرَه كَا لِدُوڤْ كِێ دِچَه و هَڤَالتِيَا كِێ دِكَه!

[29] مَجبُورِيَتْ دِ اِسْلامِێ دَه تُنَه يَه. لِێبَلِێ ظَرُورَتْ هَيَه و حَرَامِيِێ ژِ حُۆلِێ رَادِكَه. مِرُۆڤِێ كُو ژِ بَرْ سَدَمَكِێ كُو نَه دِ دَسْتْ وِى دَه يَه مَجبُورْ بِمِينَه تِشْتَكِى حَرَامْ بِخَوه، يَانْ ژِى كَارَكِى نَه حَلالْ بِكَه، بِشَرْطِێ كُو ژِ تِخُوبْ نَبِهُرَه و وِى حَلالْ ژِى نَدِێرَه، ڤِێجَه بِقَاسِى زَرُورَتِێ دِكَارَه بِخَوه و دِ ڤِى حَالِى دَه ژِێ رَه گُنَه ژِى تُنَه.

[30] حَاخَامِێنْ جِهُوِيَانْ سَالِخێنْ پِێخَمْبَرِێ مَه يِێنْ كُو دِ تَوْرَاتِێ دَه هَاتِبُونْ گُۆتِنْ ڤَشَارْتِنْ و دِ هَمْبَرْ ڤِێ كِرِنَا خَوه دَه ژِ خَوه رَه پَرَه وَرْگِرتِنْ. ڤَانْ ئَايَتَانْ قَالَا ڤِێ بِزَاڤَا وَانْ ئَا كِرِێتْ كِرِيَه و نَاكُۆكِيَا نَاڤَا وَانْ ئَانِيَه زِمِێنْ.

[31] قَاعِدَيَكَه بِنگَهِينْ يِێ اِسْلَامِێ اَڤَه: جِزَايِێ سُجْدَارِى ژِ جِنْسِێ كِرِنَا وِى لِێ تِێ بِرِينْ. مِرُۆڤِێ كُو بِقَسْدْ يَكِى بِكُژَه، عَقِلْ قَبُولْ نَاكَه كُو جِزَايِێ حَپْسِێ لِێ وَرَه بِرِينْ. مِرُۆڤِێ كُو يَكْ كُشْتِبَه، يَانْ اَوِێ وَرَه كُشْتِنْ يَانْ ژِى دِێ پَرَه بِدَه و وَرَه سِرْگُونْكِرِنْ. لِێ نَايێ هَپِسْكِرِنْ. بِرَاسْتِى دِ اِسْلامِێ دَه جِهِێ عَفُيِێ ژِى پِرْ مَزِنْ و گِرِينْگَه. هَكَه مِێرْكُژْ ژِ ئَالِيێ خِزْمِێنْ كُشْتِى ڤَه وَرَه عَفُوكِرِنْ، ژِ كُشْتِنِێ خِلاسْ دِبَه، لِێ دِڤِێ خُوِينَا كُشْتِى بِدَه. دِ ڤِێ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دَه بَحْسَا ڤِى ئَالِيِى ژِى هَاتِيَه كِرِنْ.

[32] دِ سَرِێ پِێشِى دَه گاڤَا رُۆژِى لِسَرْ مُسِلْمَانَانْ فَرظْ بُو، پَاشِيڤْ تُنَه بُو. مِرُۆڤِێ كُو رُۆژِى بِگِرْتَا، دَمَا فِتَارَا خَوه ڤَدِكِرْ، نِمِێژَا عَشَايِێ دِكِرْ و حَتَا رَاكَتَا دِخَوارْ. ژِێ و پِێ دَه خَوارِنْ و چُونَا نِڤِينَا ژِنَانْ حَرَامْ بُو. لِێبَلِێ هِنْ مُسِلْمَانَانْ خَوه نَدِگِرتْ و دِچُونَه نِڤِينَا ژِنِێنْ خَوه. هِنَكْ ژِ وَانْ ژِى پِشْتِى فِتَارِێ پِرْ وَستِيَايِى بُونْ، دِ جِهْ دَه دِرَازَانْ و بِێخَوارِنْ دِمَانْ. ژِ بَرْ بِرْچِيبُونِێ ژِ خَوه ڤَه دِچُونْ و ژِ حَالْ دِكَتِنْ. ڤِێجَه خُدَايِێ رَحْمَانْ لِسَرْ ڤِێ يَكِێ لِمُسِلْمَانَانْ هَاته رَحْمِێ و اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ هِنَارْتْ.

[33] ژِ پِێخَمْبَرِێ مَه حِكْمَتَا هِيڤِێ پِرسِى بُونْ؛ كُو سَرِێ پِێشِى تَنِكْ دَرْتِێ، پَاشِێ هَرْ دِچه مَزِنْ دِبَه، پَاشِێ ژِى دِبَه هِيڤَا چَارْدَهْشَڤِى و دِيسَانْ تَنِكْ دِبَه و وِندَا دِبَه. پِشْتِى وِندَابُونِێ دِيسَا ژِ نُو ڤَه تِێ دَرْ. بَرْسِڤَا كُو دِ ڤِێ ئَايَتِێ دَه هَاتِيَه دَايِنْ؛ اَڤْ لَبَاتَا هِيڤِێ يَا دِ ڤِى ئَاوَايِى دَه بِكِێرِى حَسَابْكِرِنَا سَالا قَمَرِى (هِيڤِى) و بِتَايْبَتِى ژِى بِكِێرِى زَانِينَا رُۆژِێنْ حَجِێ تِێ. دَابَاشَكَه دِنْ ژِى اَڤْ بُو: بَرِێ دَمَا عَرَبَانْ اِحرَامِێنْ حَجِێ لِخُو دِكِرْ يَانْ ژِى ژِ حَجِێ دِزِيڤِرِينْ، نَه دِ دَرِى ڤَه، لِێ دِ پَاشْ ڤَه دِچُونْ مَالِێنْ خَوه و اَڤْ يَكْ خێرْ دِزَانِينْ. ڤِێجَه ڤِێ ئَايَتِێ اَڤْ هَلوَسْتَا وَانْ اَشْكَرَه كِرْ كُو شَاشَه.

[34] اَوْ (فَضِلْ) كَرَمَا دِ دَمَا حَجِّێ دَه كُو دِ طَلْبَكِرِنَا وِێ دَه گُنَهْ تُنَه دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه بَیَانْ نَبُویَه. دِ هِنَكْ ئَایَتِێنْ دِنْ دَه هَاتِیَه بَیَانْ كِرِنْ كُو اَوْ كَارِێ تِجَارَتِێ یَه. وَكْ نِمُونَه: ..هِنَكَه دِنْ ژِی سَفَرِێ دِكِنْ دَا كُو فَضْلَكِێ (تِجَارَتَكِێ) كَارْ بِكِنْ... مُزَّمِلْ:٢٠ دِ ئَایَتَكَه دِنْ دَه ژِ سُورَهیِێ جُمُعَه دِ ئَایَتَا ١٠ انْ دَه: ..دَمَا نِمِێژْ قَدِیَا لِسَرْ عَرْدِێ بَلاڤْ بِبِنْ و ژِ فَضْلَا خُدِێ طَلْبَه بِكِنْ. دِ ڤَانْ هَرْدُو ئَایَتَانْ دَه مَقْصَدْ ژِ فَضْلِێ كَارِێ
تِجَارَتِێ یَه.

[35] دِ ڤِێ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دَه تُۆرَيَكَه بِێنِمُونَه هَيَه. ژِ بُۆ مُسِلْمَانَانْ لِجِيهَانِێ و ئَاخْرَتِێ رِێيَا سَرْكَفْتِنِێ اَڤَه: دِڤِێ اِيمَانِێ بِينِنْ، بِعَشْقُ و شَوْقْ حَوْلْ بِدِنْ، بِخَبِتِنْ، لِهَمْبَرى تَنْگاسِى و نَخَوشِيَانْ تِێبِكُۆشِنْ، گُهِێنْ خَوه نَدِنْ كِێفُ و زَوْقُ و سِسْتِيِێ و ژِ شَيتَانْ خَوه دُورْ بِگِرِنْ. يَعْنِى ژِ مُومِنَانْ رَه دِبِێژه، “گَلِى مُسِلْمَانَان! حَتَا كُو كَارَسَاتْ نَيِێنْ سَرِێ وَه، حَتَا كُو هُونْ بَدِێلِێ نَدِنْ، هُونْ دِێ بِسَرْ نَكَڤِنْ و هُونِێ نَچِنْ بِهِشْتِێ.”

[36] مِىْ/عَرَاقْ، حَرَامَه. دِبَه كُو دِ دَايِنُ و سِتَانْدِنَا وِێ دَه ژِ هِنْ كَسَانْ رَه هِنْ فَيْدِێنْ وِێ يِێنْ تِجَارِى ژِى هَبِنْ. لِێبَلِێ هَمِنْ زَرَارَا وِێ ژِ فَيْدَا وِێ پِرْتِرَه. وِهَا رَنْگَه قُمَارْ ژِى ژِ بُۆ كَسِێ كُو قَزَنجْ كِرِى فَيْدَا وِێ هَيَه لِێ ژِ بُۆ كَسِێ كُو ژِێ چُوِى ژِى، زَرَارَا وِێ پِرْ مَزِنَه. ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ قُمَارْ ژِى حَرَامْ بُويَه. بِرَاسْتِى دَمَا اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ نَازِلْ بُو، گَلَكْ مُسِلْمَانَانْ دَڤْ ژِ مَيِێ بَردَانْ، لِێ هِنَكَانْ هِێژِى ڤَدِخَوارِنْ، لَوْرَا بِئَاوَايَكِى بِنْبِرْ نَهَاتِبُو حَرَامْكِرِنْ. لِێبَلِێ دَمَا كُو ئَايَتَا “سُورَيِێ مَائِيدَه يَا ٩٠-٩١ێ” هَات، ڤِێجَه اَوْ بِتَڤَاهِى و بِئَاوَايَكِى بِنْبِرْ حَرَامْ كِرْ، ڤِێجَه مُسِلْمَانَانْ يَكْسَرْ دَڤْ ژِێ بَردَانْ.

[37] اَڤْ كَسِێنْ كُو ئَايَتَا پِيرُۆزْ بَحْسَا وَانْ كِرِى جِڤَاتَكَه اِسْرَائِيلِيَانَه كُو حُكِمْدَارِێ وَانْ گازِيَا جِيهَادِێ لِوَانْ كِرِبُو. اَوْ ژِ طِرْسَا كُو يِێ دِ شَرْ دَه بِێنْ كُشْتِنْ، رَڤِيبُونْ. ڤِێجَه خُدِێ اَوْ هَشْتْ رُۆژَانْ مِرِى هِشْتِنْ. پِشْتْ رَه بِقَبُولْبُونَا دُعَايَا پِێخَمْبَرِێ وَانْ، خُدِێ اَوْ دِيسَا سَاغْ كِرِنْ و اَوْ حَتَا دَمَكِێ لِژِيَانِێ مَانْ. اِبنُ كَسِيرْ گُۆتِيَه: عِبرَتَكْ دِ ڤِێ رُودَانِێ دَه هَيَه كُو تَدْبِيرْ نِكَارَه ژِ بُۆ قَدَرِێ بِبَه ئَاسْتَنگْ و كُو نَه بِبَالْ خُدِێ ڤَه بَه، ژِ بَرْ خُدِێ تُو ستَارْ تُنَه يَه كُو مِرُۆڤْ خَوه بِدَه بَرِێ.

[38] بِنَاڤِێ «عَمَالِيقَه» مِلَتَكْ لِنَاڤْبَرَا مِسِرْ و فِلِسْتِنِێ دِژِيَا و وَانْ اِێرِيشْ ئَانِى سَرْ اِسرَائِيلِيَانْ، اَوْ پَرِيشَانْ كِرِنْ و ژِ وَلاتِێنْ وَانْ كِرِنْ دَرْ. نَاڤِێ مَزِنِێ عمَالِيقَه جَالوتْ بُو. پِێخَمْبَرِێ وَانْ، بِنَاڤِێ “طَالُوتْ” زِلامَكْ ژِ نَاڤْ خَلْكِێ بِژَارتْ و اَوْ كِرَه سَرْدَارِێ وَانْ. اِێدِى وَانْ اَڤْ يَكْ رَخْنَه كِرْ. اَڤْ ئَايَتِێنْ كُو بِێنْ بِكُرْتِى ڤِێ قِسَيِێ رَاڤه دِكِنْ.

[39] طَالُوتْ، نَه ژِ مَالبَاتَكَه نَاڤْدَارْ بُو، مِرُۆڤَكِى رِێنْجْبَرْ و دَبَاخْكَارْ بُو. لِێبَلِێ ژِ ئَالِيِێ زَانِينْ، بَدَوْبُونُ و رَوِشْتْ ڤَه ژِ اِسْرَائيلِيَانْ تَڤَانْ زَانَاتِرْ، اَخْلاقْ خَوشْتِرْ و بَدَوْتِرْ بُو.

[40] صَبِرْ: مَعْنَا وِێ ئَا فَرْهَنْگِى؛ نَاڤِێ گِيَايَكِى پِرْ تَحْلَه. دِ اِصْطِيلاحَا دِينِى دَه؛ خُورَاگِرْتِنَا لِسَرْ عِبَادَتَانْ، لِسَرْ نَكِرِنَا گُنَهَانْ و خُورَاگِرتِنَا لِهَمْبَرْ كَارَسَاتْ و تَنگَزَارِيَانَه. بِسَدَمَا كُو خُورَاگِرتِنْ گَلَكِى زَحْمَتْ و تَحْلَه، ژِێ رَه صَبِرْ گُۆتِنَه. لَورَا يێ كُو صَبْرِێ دِكِێشِێ تَحْلِيِێ دِقُرْپِێنِێ. ڤِێجَه ژِ بَرْ كُو صَبِرْ، دِ تِێكُۆشِينَا لِهَمْبَرْ كُفرْ و ظُلْمِێ دَه پِێدِڤِى يَه، ژِ بُۆ سَرْكَفتِنْ و گِهِشْتِنَا اَرْمَانْجِێ پِرْ گِرِينْگَه. خُدِێ دِ قُرئَانَا پِيرُۆزْ دَهنِێزِيكِى ٩٠ (نُۆتْ) ئَايَتِى دَه بَحْسَا صَبْرِێ كِرِيَه، پَسْنِێ صَبِرْكِێشَانْ دَايه و بِصَبْرِێ اَمْرِێ مَه كِرِيه.

سَبِرْ سِێ بَشَه:

ا) لِسَرْ كِرِنَا عِبَادَتِى ژِ بُۆ خُدِێ دِڤِێ مِرُۆڤْ صَبْرِێ بِكِێشه دَا كُو كَارِبَه ژِ هَمُو رَخانْ ڤَه و بَئَاوَايَكِى بِێقُسُورْ تَاعَتِێ رَبِّێ خَوه ژِ ستُۆيێ خَوه بِكَه.

ب) لِهَمْبَرێ وَانْ كَارْ و بَارِێنْ كُو خُدِێ اَوْ حَرَامْكِرِنَه، دَا كُو كَارِبَه نَفْسَا خَوه -يَا چِلَكْ و يَا كُو بِنَقَنْجِيێ اَمِرْ دِكَه- ژِ وَانْ ڤَكِێشَه و هَڤسَارِێ وِێ بِخَه دَسْتِێ خَوه و ژِ دَسْتْ خَوه هِيچْ بَرْنَدَه.

ج) لِهَمْبَرْ قَدَرْ و قَزَاێنْ خُدِێ نَه، اَوِێنْ كُو جَانْسُۆژْ و خَمْنَاكِنْ.

[41] اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ بِنْگَهَكَه گِرِينْگ ژِ مَه رَه اَشْكَرَه دِكَه. دِ نَاڤْ خَلكِێ -مُسِلْمَانْ و نَمُسِلْمَان- دَه بَاوَرِيكَ غَلَتْ هَيَه. لِگُۆرِى فِكْرُ و رَامَانَا وَانْ اِسلامْ بَاوَرِيَا خَوه بِدَارِێ زُۆرِێ بِخَلْكِێ دِدَه قَبُلْكِرِنْ. غَلَتِيِێنْ كُو لِسَرْ نَاڤِێ اِسْلامِێ بِدَسْتِێنْ هِنْ مُسِلْمَانِێنْ نَزَانْ خُيَا دِبَه، اَڤْ ژِى دِبه ئَارِيكَارِى ژِ بُۆ وَانْ. يا كُو اَوْ دِ فِكِرِنْ و دِبِێژِنْ نَه رَاسْتَه. لَوْرَا؛ ئَايَتْ بِاَشْكَرَه و زَلالْ دِبِێژَه “دِ تِێخِسْتِنَا دِينْ دَه كُۆتَكِى تُنَه”، نَاخُو يَا اَوْ دِبِێژِنْ اِفْتِيرَايَه. لَوْرَا رَاسْتِى؛ اِيمَانُ و حَقِيقَتْ ژِ رِێشَاشِيِێُ و كُفْرِێ هَاتِيَه كِفشْكِرِن. كِى بِخَوهازه بِلا بَاوَرِى بِينَه و كِى ژِى نَخَوازه بِلا كَافِرْ بِمِينَه. لِێبَلِێ غَلَتِيكَه دِنْ ژِى هَيَه؛ دِبِێژِنْ: مُسِلْمَانْ نَه لازِمه حُكْمِێنْ اِسْلامِێ بِجِهْ بِينَه، هَرْ كَسْ بِكِێفَا خَوه يَه، لَوْرَا؛“دِ دِينْ دَهكُۆتَكِى تُنَه”. اَڤْ بَاوَرِيكَه شَاشَه، مَرِڤِێ كُو بِبِێژه اَزْ مُسِلْمَانِمْ لازِمه لِگُۆرِى قُوَتَا خَوه، اَمْرُ و نَهِيِێنْ اِسْلامِێ تَڤَكَانْ بِينَه جِهْ.

[42] دِ ئَايَتِێ دَه بِێژَيَا: “طَاغُوت” دَرْبَاسْ بُو كُو اَوْ هَمْ شَيْطَانَه، هَمْ پُوتَه، هَمْ خَرَابِى يَه، هَمْ نَفْسَا اِنْسِێنَه، هَمْ ئَارَزُويِێنْ نَچِێ نَه، هَمْ ژِى اَوَه كُو بِنَزَانِى مِرُۆڤْ بِيَا يَكِى بِكَه كُو اَوْ دِژِى حُكْمِێنْ خُدِێ بَه، چَنْدِى كُو لِسَرْ نَاڤِێ دِينْ بَه ژِى.

[43] اِبْرَاهِيمْ (ع.س.) مَرَاقْ كِرْ كَا چَاوَا خُدِێ مِرِيَانْ سَاغْ بِكَه. ڤِێجَه ژِ خُدَايِێ خَوه خُوستْ كُو نِيشَانِى وِى بِدَه. چَاوَا كُو دِ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دَه بِهُورِيَه، خُدِێ بِنِمُونَيَكَه مَادِى بَرْسِڤَا وِى دَا. لِێبَلِێ ئَاوَايێ سَاغْكِرِنِێ نِيشَانِى وِى نَدَا. اَڤْ نِمُونِيِێنْ كُو ژِ پِيخمْبَرَانْ رَه هَاتِنَه ژِ بُۆ وَانْ مُوجِيزه نَه. يَا گِرِينْگْ اَڤَه كُو مَه ژِ دِلْ بَاوَرِى هَبَه كُو خُدِێ مِسُۆگَرْ دِێ هَمُو خُدَانْ رُوحَانْ ڤَژِينَه -نَمَازِه- دِێ اِنسِێنْ سَاغْ بِكَه و بِكِشِينَه بَرْ حَسَابِێ.

[44] وَكِى كُو ئَايَتَا پِيرُۆزْ بَئَاوَايَكِى شِێرِينْ و بَدَوْ رَاڤه كِرْ، مَالِێ دِنْيَايِێ، مَقَامْ، جِهْ و رُومَتْ مِينَا بُۆستَانَكِى يَه، نَه دِيارَه كَا كَنْگِێ دِێ ژِ دَسْتْ مِرُۆڤِى بِچَه. پِێوِيسْتَه مِرُۆڤْ ڤِێ يَكِێ هِيچْ ژِ بِيرَا نَكَه!

[45] حِكْمَتْ، اَوْ خَبَاردَانْ يانْ ژِى اَو خَبَاتَا دِ جِهِێ خَوه دَه كُو نَه كِێمْ بَه نَه ژِى زِێدَه. وَسفَكْ ژِ يێ خُدِێ حَكِيمَه. كَلامِێ وِى ژِى مُحْكَمَه، ژِ هَرْ كِێمَاسِى و زِێدَيِيِێ بِلِندْ و دُورَه. مَبَسْتْ بِيِێن كُو پِێشِينْ ژِ بُۆ وَانْ حِكْمَتْ هَاتِيَه دَايينْ پِيخَمْبَرِنْ، لَوْرَا اَوْ نَه ژِ كِيسِێ خَوه خَبَرْ دِدِنْ بَلْكِى اَوْ بِوَحْيَكَه ژِ جَمْ خُدِێ خَبَرْ دِدِنْ. دُوڤْ رَه ژِى اَو عَالِمِێنْ كُو بِعِلْمِێ خَوه عَمَلْ دِكِنْ، لَوْرَا اَوْ ژِى ژِ قُرئَانْ و سُّنَتِێ خَبَرْ دِدِنْ.

[46] ژِ بُۆ اَمْ رِندْ مَعْنَيا ڤِێ ئَايَتَا پِيرُۆزْ فِێمْ بِكِنْ هِێژَا يَه كُو اَمْ سَبَبِێ نِزُولاوِێ فِێرْ بِبِنْ. لِگُۆرِى كُو ژِ سَعِيدِێ كُرِێ جُبِيرْ هَاتِيَه رَاگِهَانْدِنْ، مُسِلْماَنَانْ سَدَقَه دِدَانْ زِمِّيانْ ژِى. چِه گاڤَا فَقِيرِێنْ مِسلِمَانَانْ زِێدَه بُونْ، ڤِێجَه پِێخَمْبَرِێ خُدِێ (س) ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: “سَدَقَيِێنْ خَوه تَنِێ بِدِنْ بِرَايِێنْ خَوه يِێنْ مُسِلْمَانْ. دِ ڤِێ مِژَارِێ دَه اَڤْ ئَايَتْ “هِيدَئَايَتَا وَانْ نَه لِسَرْ تَه يَه” نَازِلْ بُو. ڤِێجَه ئَايَتِێ بِڤِى ئَاوَايى سَدَقَه ژِ بُۆ فَقِيرِێنْ نَه مُسِلْمَانْ ژِى حَلالْ كِرْ.

[47] لِگُۆرِى ظَاهِرِێ ڤِێ ئَايَتِێ نِڤِيسَانْدِنَا دَيْنْ وَاجِبَه. لَوْرَا دَمَا فَرْمَانْ ژِ جَمْ خُدِێ بِێ وَاجِبِيَتِێ اِفَادَه دِكَه. لِێبَلِێ دِ ئَايَتَا ٢٨٣ێ يَا دِپَىْ ڤِێ دَه: «..اَگَرْ هُونْ رِێوِى بِنْ و وَه تِشْتَكْ دَينْ كِرْ و وَه كَاتِبَكْ ژِى نَدِيتْ (كُو بِنِڤِيسَه، وِێ چَاخِێ) گَرَوَكِێ دِ شُونَا وِى دَه رَادَسْتِى خَودِيِێ دَينْ بِكِنْ « خُدِێ اِيشَارَتِى بَالْ اِرْشَادِێ ڤَه كِرِيَه؛ نَه بِبَالْ وَاجِبِ ڤَه. ژِ بُۆ چِه وِهَا؟ لَوْرَا؛ گَرَوْ دِ شُونَا نِڤِيسَانْدِنَا دَينْ دَه يَه دَمَا كُو كَاتِبْ تُنَبَه. گَرَوْ ژِى اِجْمَاعًا نَه وَاجِبَه. چِمَا نَه وَاجِبَه؟ لَوْرَا خُدِێ بِعَيْنِێ ئَايَتِێ «اِێدِى اَگَرْ هُونْ لِهَڤْ اَوْلَه بِنْ (گَرَوْ نَه پِێوِيستَه)» نَه وَاجِبْ بُونَا گَرَوِێ بَيَانْ كِرِيَه. يَعْنِى دَمَا هُونْ لِهَڤْ اَوْلَه بِنْ گَرَوِێ نَه دِێنِنْ. نَاخَوه؛ فِعْلَ فَرْمَانِى «فَلْيَكْتُبُوا» لِگُۆرِى مُحَقِقَانْ نَه وَجِبِيَه؛ بَلْكِى اِرْشَادِى يَه.

٣. سُورَه يِێ ئَالِى عِمْرَانْ

سُورَيِێ ئَالِى عِمْرَانْ، لِمَدِينِێ نَازِلْ بُويَه. ٢٠٠ (دُو سَدْ) ئَايَتَه.

سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَايَتَا ٣٤-٣٧’انْ گِرْتِيَه كُو دِ وَانْ دَه بَحْسَا مَالْبَاتَا عِمْرَانْ هَاتِيه كِرِنْ.

نَاڤَرُۆكَا سُورَيِى

سُورِيِێ ئَالِى عِمْرَانْ سُورَيَكْ ژِ يِێنْ دِرِێژَه كُو لِمَدِينِێ نَازِلْ بُويَه. اَڤْ سُورَيِێ پِيرُۆزْ بَحْسَا دُ بِنْگَهِێنْ گِرِينْگ اِێنْ دِينِێ اِسْلامِێ دِكَه.

بِنْگَهَا يَكَمْ؛ بَحْسَا رُكنِێ بَاوَرِيِێ دِكَه و دِ بَارَا يَكِيتِيا خُدِێ، دِ بَارَا پِێخَمْبَرِيێ و رَاستْگُۆتِنَا قُرئَانَا پِيرُۆزْ دَه دَلِيلِێنْ قَتْعِى تِينَه. رَددَا گُمَانْ و شُبهِيانْ دِكَه وِێنْ كُو خُويْكِتِێبْ دِ بَارَا اِسلامْ، قُرئَانْ و مُحَمَّدْ (س) دَه تِينِنْ رُۆژَڤِێ. چَاوَا سُورِيێ بَقَرَه حَقِيقَتَا جِهُوِيانْ، لِيسْتِكْ و نِيتِێنْ وَانْ ێنْ سِنْسِى دَرَانِيبُو حُۆلِێ، ينِى وِسَا سُورِيێ ئَالِى عِمْرَانْ ژِى رَاسْتِيا فِلَهَانْ (خِرِيستِيانَانْ) دَرْدِخَه مِيدَانِێ كُو اَو دِ بَارَا مَسِيحْ (عِيسَا) دَه پِرْ تِێكُۆشِيانَه؛اِدِّعَا كِرِنَه كُو اَو خُدَايَه و بَاوَرِى بِپِێخَمْبَرِيا مُحَمَّدْ نَئَانِينَه و قُرئَانْ مَانْدَلْ كِرِنْ.

بِنْگَهَا دُويمْ؛ بَحْسَا قَانُونْ و هِنْ حُكْمِێنْ شَرِيعَتِێ دِكَه. بِتَايبَتِى بَحْسَا فَرزْبُونَا حَجِێ و جِيهَادِێ دِكَه و بَحْسَا حَرَاميا كَارِێ رِبَايێ و حُكْمِێ يێنْ كُو لِزَكَاتِێ دِمِينِنْ ئَاسِێ و وِێ نَادِنْ، دِكَه.

سُورَه، هِنَكِى بِكِتَكِتْ بَحْسَا مُنَافِقَانْ و هَلْوَسْتَا وَانْ ا لِهَمْبَرى مُومِنَان دِكَه.

سُورَه، پَاشِێ بَحْسَا تَفَكُرِێ يا دِ خُلقِيتَا عَرْدْ و ئَاسِيمَانْ دَه كِرِى كُو دِ وَانْ دَه گَلَكْ هُۆستِيى، ئَاهَنْگسَازِى و رَازْ هَنَه كُو قُدْرَتْ، يَكِيتِى و هِيينَا ئَافَرِينَرِێ خُودَانحِكْمَتْ نِيشَانِى بِيرْبِرْ و هِشْمَندَانْ دِدِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِف، لام، مِيمْ!

٢. خُدِێ يَه، (يِێ كُو) ژِ وِى پِێ ڤَه تُو مَعْبُودِێ بِحَقِى تُنِنْ، اَوِێ كُو هَرْ سَاغَه، لِهَڤْرَاگِرِێ هَيِينِێ يَه.

٣. خُدِێ بِحَقِى ژِ تَه رَه كِتِێبْ هِنَارتْ كُو اَوْ رَاسْتْدَرِێخا كِتِێبِێنْ بَرِيَا خَوه يَه و تَوْرَاتْ و اِنْجِيلْ ژِى هِنَارْتِنْ.

٤. كُو اَوْ (تَورَاتْ و اِنْجِيلْ) بَرِێ ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ دَلِيلْ و رُۆنَاهِى بُونْ. خُدِێ فُرقَانْ (كِتِێبَا جُدَاكَرْ يا كُو حَقْ و بَاطِلِى ژِ هَڤْ دِقَتِينَه) ژِى هِنَارتْ. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو ئَايَتِێنْ خُدِێ اِنْكَارْ دِكِنْ؛ ژِ وَانْ رَه عَذَابَكِى دِژْوَارْ هَيَه. خُدِێ سَرْدَسْتَه، تُۆلْڤَكَرَه.

٥. بِێگُمَانْ نَه لِئَاسِيمَانَانْ نَه ژِى لِعَرْدِێ تِشْتَكْ ژِ بَرْ خُدِێ ڤَشَارْتِى نِينَه.

٦. خُدِێ يَه، يِێ كُو دِ مَالْزَارُۆكَانْ دَه چَاوَا بِخَوازَه وِسَا دِرُوڤْ دِدَه وَه. ژِ وِى خُدَايِێ عَزِيزْ اِێ حَكِيمْ پِێ ڤَه تُو مَعْبُودِێ بِرَاسْتِى تُنِنْ.

٧. اَوَه يِێ كُو كِتِێبْ ژِ تَه رَه هِنَارتْ، هِنْ ژِ ئَايَتِێنْ وِێ هَنَه كُو مُحْكَمِنْ كُو اَوْ بِنْگَهَا كِتِێبِێ نَه و يِێنْ دِنْ ژِى مُتَشَابِهِنْ. ڤِێجَه هَرْچِى كَسِێ كُو دِ دِلِێ وَانْ دَه ژِ رَاسْتِيِێ اَڤَرِێبُونْ هَيَه، ژِ بُۆ دَرْخِسْتِنَا فِتْنِێ و دَا كُو تَأوِيلَا ئَايَتَانْ (ژِ جَمْ خَوه ڤَه) لِێ بِينِنْ، دِكَڤِنْ پَىْ ئَايَتِێنْ مُتَشَابِهْ دَه. حَالْ اَڤَه كُو ژِ خُدِێ پِێ ڤَه تُو كَسْ تَأوِيلَا وَانْ نِزَانَه. اَوِێنْ كُو پِسْپُۆرِنْ و دِ زَانِينِێ دَه كُۆكْ بَرْدَانَه دِبِێژِنْ: “مَه بَاوَرِى بِتَڤَكِێ وِێ (مُحكَمْ و مُتَشَابِهِێ ژِ قُرئَانِێ) ئَانِى. گِشتْ ژِ جَمْ خُدَايِێ مَه نَه.” تَنِێ يێِنْ خَودَانْ ئَاقِلْ ژِ ڤِێ دَرْسْ دِگِرِنْ.

٨. (اَوِێنْ زَانَا و پِسْپُۆرْ وِهَا دُعَا دِكِنْ:) خُدَايِێ مَه! پِشْتِى كُو تَه اَمْ ئَانِينْ سَرْ رِيَا رَاسْتْ دِلِێ مَه ژِێ ڤَنَگَرِينَه. ژِ جَمْ خَوه رَحْمِێ لِمَه بِكَه. اَمْ بَاوَرِنْ كُو يِێ پِرْ دَايَنْدَه و بَخْشَنْدَه هَرْ تُو يِى.

٩. خُدَايِێ مَه! تُو يِى، يِێ كُو مِرُۆڤَانْ دِ رُۆژَكَه وِسَا دَه لِهَڤْ كُۆمْ دِكَه كُو دَرْ حَقِێ وِێ رُۆژِێ دَه قَتْ گُمَانْ تُنَه يَه. بِرَاسْتِى خُدِێ هِيچْ جِڤَانْ شَاشْ نَاكَه و ژِ سُۆزَا خَوه دَانَاگَرَه.

١٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو كَافِرِنْ، مَالْ و زَارُۆكِێنْ وَانْ لِجَمْ خُدِێ تُو فَيْدِێ نَادِنْ وَانْ. اَو بِخَوه ئَاردُوِيِێ ئَاگِرِێ جَهْنَمِێ نَه.

١١. (رِيَا وَانْ) وَكِى رِيَا اَهْلِێ فِرْعَوْنُ و كَسِێنْ بَرِيَا وَانَه. وَانْ، بِئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَئَانِينْ، ڤِێجَهخُدِێ ژِى، ژِبَرْ گُنَهِێنْ وَانْ، اَوْ هِنْگافْتِنْ (و هَلاكْ كِرِنْ). خُدِێ، خُودَانِێ عَذَابِێ پِرْ دِژْوَارَه.

١٢. ژِكَافِرَانْ رَه بِبِێژَه: دِ دَمَكَه نِێزِيكْ دَه هُونِێ بِێنْ شِكَانْدِنْ و هُونِێ بِبَالْ دُۆژَهِێ ڤَه بِێنْ ئَاژُۆتِنْ. چِه پِيسَجِهَه اَوْ دَرْ![48]

١٣. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ وَه،دِ دُ كُۆمِێنْ كُو اَوْ (رُۆژَا جَنْگا بَدْرِێ) هَاتِنْ هَمْبَرى هَڤْ دَه عِبْرَتَكَه گِرِينْگ هَيَه؛ كُۆمَكِێ، دِ رِيَا خُدِێ دَه شَرْ دِكِرْ و يَادِنْ ژِى كَافِرْ بُونْ كُو بِدِيتِنَاچَاڤَانْ بَاوَرْمَندْ دُو قَاتِى خَوه دِ دِيتِنْ. خُدِێ كِێ بِڤِێ بِئَارِيكَارِيَاخُو پِشتْگِرِيَا وِى دِكَه. هَلْبَتْ دِ ڤِێ دَه ژِخَودِى اَقْلانْ رَه عِبرَتَكْ هَيَه.

١٤. حَزْكِرِنَا دِلْبِژِێنَان؛ ژِنْ و زَارُۆكْ، مَالْدَارِيَا پِرْ ئَا ژِ زِێرْ و زِيڤْ، هَسْپِێنْ دِرُوڤْكِرِى، تَرْشْ(دَڤه، دَوَارْ و پَزْ) و چَانْدِنِى دِچَاڤِێ مِرُۆڤَانْ دَه هَاتِنَه خَمِلانْدِنْ. هَا اَڤْ، كِێفبُۆرَاندِنَا ژِيانَا ڤِێ دِنْيايِێ يَه و دُومَاهِيكَا سِپَحِى لِجَمْ خُدِێ يَه.

١٥. بِبِێژَه: مَا اَزْ يَكَه ژِڤَانْ چِێتِرْ ژِ وَه رَه نَبِێژِمْ؟ ژِ بُۆ يِێنْ تَقْوَادَارْ رَه، لِجَمْ خُدَايْێ وَانْ، بِهِشْتِێنْ كُو دِنَاڤْ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ هَنَه كُو اَوِێ حَتَابِحَتَايِێ تِێدَه بِنْ و ژِ وَانْ رَه دِنَاڤْ دَه هَڤسَرِێنْ پَاكْ و تَمِيزْ و قَايلْبُونَا خُدِێ هَيَه. خُدِێ بِبَنْدَيِێنْ خَوه ئَاگاهْدَارَه.

١٦. (بَنْدِيِێنْ خُدِێ اِێنْ مُتَقِى) اَوِێنْ كُو دِبِێژِنْ: خُدَايِێ مَه! بِێگُمَانْ مَه بَاوَرِى ئَانِى، ڤِێجَه لِگُنَهِێنْ مَه بِبُۆرَه و مَه ژِعَذَابِێ اِێگِرْ بِپَارِێزه..

١٧. اَوِێنْ كُو صَبِرْكِێشِنْ، رَاسْتُ و دُرِستِنْ، بِئَاوَايِێ پِێدِڤِى عِبَادَتْكَرِنْ، (بِمَالِێ خَوه دِ رِێكَا خُدِێ دَه) بَخْشَنْدَه نَه و دِوَخْتِێ سَحَرِێدَه لِێبُۆرِينَا گُنَهِێنْ خَوه دِخَوازِنْ.

١٨. خُدِێ شَاهْدَيِى دَا؛ بِێگُمَان ژِبِلِى وِى تُو مَعبُودْ نِينْنْ. مَلَائيِكَتْ و زَانَانْ ژِى بِڤِێ يَكِێ شَاهْدَيِى دِدِنْ كُو اَوْ بِعَدَالَتِێ حُكِمْ دِكَه. ژِوِى خُدَايێ عَزِيزْ اِێ حَكِيمْ پِێڤَه تِه مَعبُودِێ بِحَقِى تُنِنْ.[49]

١٩. بِرَاسْتِى لِجَمْ خُدِێ دِينِێ حَقْ(ومَقبُولْ) بَسْ اِسْلامَه. اَوِێنْ كُو كِتِێبْ ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه، پِشْتِى كُو(دَرْبَارِى اِسْلامِێ دَه) زَانِينْ ژِ وَانْ رَه هَاتْ، ژِ چَاڤْنَبَارِيَا خَوه كَتِنْ اِخْتِيلافِێ. كَسِێ بِئَايَتِێنْ خُدِێ بَاوَرِى نَاِێنَه، ڤِێجَه بِێگُمَانْ خُدِێ حَسَابْدِيتِنَا وِى پِرْ بِلَزَه.

٢٠. اَگَرْ (اَوْ دَرْبَارِێ دِينْ دَه) بِتَه رَه خِرَجِرِێ بِكِنْ، ژِوَانْ رَه بِبِێژَه: مِنْ، دِگَلْ يِێنْ كُو دَانَه پَىْ مِنْ، ژِخُدِێ رَه خَو بَردَسْتْ كِرْ. ژِ يِێنْ خَودِيكِتِێبْ و يِێنْ نَخَونْدَه (مُشْرِكَانْ) رَه بِبِێژَه: اَرِێ مَا هُونْ ژِ خُدِێ رَه بَردَسْتْ بُونْ؟ ڤِێجَه؛ اَگَرْ وَانْ خَوه بَردَسْتْكِرْ، ژِ خَوه اَوْ كَتِنَه سَرْ رِێكَا رَاسْتْ. نَا؛ اَگَرْ اَو پِشْتَاخُو بِدِنْ (بَاوَرِيِێ)، ڤِێجَه(وَظِيفَا) تَه تَنِێ رَاگِهَانْدِنَه. خُدِێ بِبَندِيِێنْ خَوه بِينَرَه.

٢١. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو ئَايَتِێنْ خُدِێ مَانْدَلَه دِكِنْ و بِنَحَقِى پِێخَمْبَرْ و يِێنْ كُو دَاخَوازَا قَنْجِيِێ دِكِنْ دِكُژِنْ، ڤِێجَه مِزگِينَا عَذَابَكِى جَانْسُۆژْ بِدَه وَانْ!

٢٢. هَا اَوْ، اَوْ كَسِنْ كُو كِرِنِێنْ وَانْ هَمْ لِدِنْيَايِێ هَمْ ژِى لِئَاخْرَتِێ پُوچْ بُونَه و ژِوَانْ رَه تِه پِشتَڤَانْ و ئَارِيكَارْ ژِى نِينْنْ.

٢٣. (رَسُولِێ مِن!(مَا تُو لِوَانْ كَسِێنْ كُو پَارَكْ ژِكِتِێبِێ ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه دَايِنْ، نَانِێرِى؟! اَوْ بِبَالْ كِتِێبَا خُدِێ ڤَه تِێنَه گازِيكِرِنْ دَا كُو دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه حُكِمْ بِكَه، پِشتْرَه بِرَكْ ژِوَانْ بَرِێ خَوه ڤَدِگَرِينِنْ و ژِێ بِێزِێ دِكِنْ.

٢٤. اَڤْ هَلْوَسْتَا وَانْ ژِبَرْ ڤِێ يَه؛ لَوْرَا دِبِێژِنْ: “ژِ چَندْ رُۆژِێنْ بِژِمَارْ پِێڤَه اگِرْ بِمَه نَاكَڤَه” و اَوْ تِشْتَا وَانْ دِ دِينِێ خُودَه(ژِكِيسِى خَوه) زِێدَه كِرِنْ اَوْ ژِ رِێ خِسْتِنْ.

٢٥. ڤِێجَه دَمَا اَمْ، ژِ بُۆ رُۆژَا كُو گُمَانْ تِێدَه تُنَه وَانْ لِهَڤْ بِجِڤِينِنْ و ژِهَرْ كَسِى رَه تِشْتَا كُو قَزَنْجْ كِريَه بِتَمَامِى(بِێكِێمَاسِى) بِێته دَاينْ، مَا گَلُۆ رَوْشَا وَانْ دِێ چَاوَا بَه؟!

٢٦. بِبِێژَه: خُدِێيُۆ! تُويِى خَودِيِێ خُودَانِيِێ. تُو كِێ بِڤِێ مِلكْ دِدِيى و كِێ بِڤِێ مِلكْ ژِێ دِسْتِينِى. تُو كِێ بِڤِێ عَزِيزْ دِكِى، كِێ ژِى بِڤِێ پَرِيشَانْ دِكِى. خِێرْ و بِێرْ هَرْ دِدَسْتِێ تَه دَه يَه. بِێگُمَانْ تُو لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرِى.

٢٧. تُوشَڤِێ دِخى(نَاڤَا) رُۆژِێ، رُۆژِێ ژِى دِخى(نَاڤَا) شَڤِێ، تُو يِێ سَاغْ ژِ يێ مِرِى دَردِخِى و يِێ مِرِى ژِى ژِ يِێ سَاغْ دَردِخِى و تُوكِێ بِڤِێ بِێحَسَابْ رِزِقْ دِدِيِێ.[50]

٢٨. بِلا بَاوَرْمَندْ ژِبِلِى بَاوَرْمَنْدَانْ؛ كَافِرَانْ ژِخَورَه نَكِنْ دُۆسْتُ و پِشْتَڤَانْ! كِى ڤِێ بِكَه، ڤِێجَه تِشْتَكِى وِى بِخُدِێ رَه تُنَه(پِێوَنْدِيِا وِى بِخُدِێرَه نَامِينَه). لِێبَلِێ كُوهُونْ خُوژِخَرَابِيَا وَانْ بِپَارِێزِنْ اَوْ نَه تِێدَه يَه(هُونْ دِكَارِنْ دِدَمَا تِرسِێدَه تَقِيێ بِكِنْ). خُدِێ وَه ژِ(عَذَابِێ) خَوه دِدَه طِرْسَاندِنْ و ڤَگَرْ بَسْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه يَه.[51]

٢٩. بِبِێژَه: اَگَرْ هُونْ ئَا دِدِلِێ خَودَه ڤَشِێرِنْ يَانْ ژِى هُونْ وِێ اَشْكَرَه بِكِنْ هَرْخُدِێ پِێ دِزَانَه و اَوْ بِيَا لِئَاسِيمَانَانْ و بِيَا دِعَرْدِێدَه ژِى دِزَانَه. خُدِێ لِسَرْهَرْتِشْتِى كَارَايَه.

٣٠. وِێ رُۆژِێ هَرْكَسْ قَنْجِيَا كُو كِرِى (پَادَاشَا وِێ) لِپِێشْبَرِى خُوحَازِرْ دِبِينَه و ژِنَقَنْجِيِێ يَا كُو كِرِى ژِى دِخَوازه كُو دِنَاڤْبَرَا وِى و وِێدَه مَسَافَيكَه دُورْ هَبَه. خُدِێ، وَه ژِهَاتِنَا لِهَمْبَرى خَوه دِطِرْسِينَه. خُدِێ ژِ بُۆ عَڤدِێنْ خَوه پِرْ بِشَفْقَتَه.

٣١. بِبِێژَه: اَگَرْ هُونْ بِرَاسْتِى ژِخُدِێ حَزْدِكِنْ، نَاخُو بِدِنْ پَىْ مِنْ؛ خُدِێ دِێ ژِوَه حَزْبِكَه و لِگُنَهِێنْ وَه وِێ بِبُۆرَه. خُدِێ هَرْگُنَهْبَخْشَه، دِلُۆڤَانَه.

٣٢. بِبِێژَه: بِگُۆتِنَاخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى بِكِنْ. ڤِێجَه اَگَرْ اَوْ بَرِێ خَوه ژِێ ڤَگَرِينِنْ، اِێدِى بِێگُمَانْ خُدِێ ژِكَافِرَانْ حَزْنَاكَه.

٣٣. بِێگُمَانْ خُدِێ ئَادَمْ و نُوحْ و مَالْبَاتَا اِبْرَاهِيمْ و مَالْبَاتَا عِمْرَانْ دِسَرْ عَالَمِێ (اٰ دَمَا وَانْ) رَه گِرتِيَه.

٣٤. اَڤْ نَسْلَكَه؛ هِنَكْ ژِ وَانْ ژِ هِنَكَانِنْ. خُدِێ ژِى بِهِيزَرَه، زَانَايَه.

٣٥. بِينَه بِيرَا خَوه؛ وِێ دَمَا ژِنَا عِمْرَانْ گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! مِنْ ئَا كُو دِ زِكِێ خَو دَه، تَنِێ ژِ بُۆعِبَادَتِێ تَه و (خِزْمَتَا) مَالَا تَه نَزِرْكِرْ، ڤِێجَه ژِمِنْ قَبُولْ بِكَه. بِێگُمَانْ يِێ بِهِيزَرْ اِێ زَانَا هَرْ تُو يِى.

٣٦. چِه دَمَا وِێ حَمْلا خَوه دَانِى، گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! مِنْ حَمْلا خَوه كَچْ دَانِى-خُدِێ بِێهْتِرْ دِزَانَه كَاچِه دَانِيَه- و كُرْ نَه وَكِى كَچِێيَه، مِنْ نَاڤِێ وِێ مَرِيَمْ دَانِى. اَزْ وِێ و زُرِيتَا وِێ بِتَه ژِشَيْطَانِێ قَوِتِى دِپَارِێزِم.

٣٧. ڤِێجَهخُدَايِێ وِێ، بِقَبُولَكَه رِندْ (نَزْرَا وِێ) ژِێ قَبُولْ كِرْ؛ اَوْ سِپَهِى رَاكِرْ و رِندْ پَرْوَرْدَه كِرْ. زَكَرِيَا ژِى لِێ خُودِيتِى كِرْ. چِه وَختَا زَكَرِيَا ژِ بُۆ سَرْ لِێدَانِێ چُوبَه عِبَادَتْگَهَا وِێ، فِێكِى و خَوارِنْ لِجَمْ دِدِيتِنْ. زَكَرِيَا گُۆتْ: “هَىْ مَرِيَم! اَڤْ ژِتَه رَه ژِكُو تِێ؟»وِێ ژِى (ژِێ رَه وِهَا) گُۆتْ: اَو ژِجَمْ خُدِێ يَه، بِرَاسْتِى خُدِێ كِێ بِڤِێ بِێ ژِمَارْ رِزقْ دِدِيێ.

٣٨. لِوِێ دَرِێ زَكَرِيَا گازِى خُدَايِێ خَوه كِرْ: خُدَايِێ مِن! ژِ جَمْ خَوه زُرِيَتَكَه پَاكْ بِدَه مِنْ. بِێگُمَانْ تُو، دُعَا قَبُولْ دِكِى.

٣٩. ڤِێجَه دِ هَمَانْ دَمَا كُو زَكَرِيَا دِ عِبَادَتْگَهَا خَوه دَه نِمِێژْ دِكِرْ، مَلائِيكَتَانْ لِێ گازِى كِرْ؛ گُۆتِنْ: بِێگُمَانْ خُدِێ (بِنَاڤِێ) يَحْيَا مِزْگِينِيَا (كُرَكِى) دِدَه تَه، تَصْدِيقَا پِيْڤَا خُدَا دِكَه (كُو عِيسَا پِێخَمْبَرَه)، سَرْوَرَه، ژِ بُۆ عَبْدِينِيِێ خَورَاگِرَه و پِێخَمْبَركِى ژِ صَالِحَانَه.

٤٠. زَكَرِيَا گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! چَاوَا دِێ كُرْ ژِ مِنْ رَه چِێبَه. بِرَاسْتِى ژِى اَزْكَالَمِێرْ بُومَه و ژِنَا مِنْ ژِى نَزَايُۆكَه (زَارُۆكْ ژِێ رَه چِێنَابِنْ). خُدِێ (ژِێ رَه) گُۆتْ: اَوْ وِسَانَه؛ يَا كُو خُدِێ بِخَوازَه دِێ بِكَه.

٤١. زَكَرِيَا گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! نِيشَانَكِێ بِدَه مِنْ. (خُدِێ ژِێ رَه) گُۆتْ: نِيشَانَا تَه اَوَه كُو ژِ اِيشَارَتِێ پِێ ڤَه حَتَا سِێ رُۆژَانْ تُو دِێ بِمِرُۆڤَانْ رَه نِكَارِبَه بِپَيِڤَه. خُدَايِێ خَوه پِرْ بِبِيرْ بِينَه و صِبَهْ و اِێڤَارَانْ وِى پَاكْ بِدِێرَه.

٤٢. وِێ دَمِێ مَلائِيكَتَانْ گُۆتْ: اَىْ مَرْيَمْ! خُدِێ (ژِ نَاڤَا ژِنِێنْ عالَمِێ) تُو بِژَارْتِى؛ تُو پَاكْ و پَاقِژْ كِرِى و دِ سَرْ هَمُو ژِنِێنْ جِيهَانِێ رَه تُو گِرْتِى.

٤٣. هَىْ مَرْيَمْ! تَنِێ ژِ خُدَايِێ خَوه رَه عِبَادَتِێ بِكَه؛ هَرَ سَجْدِێ و دِگَلْ نِمِێژكَرَانْ نِمِێژْ بِكَه.

٤٤. (يا مُحَمَّدْ!( اَڤْ ژِ خَبَرِێنْ نَپَنْدِى نَه كُو بِ(رِيَا) پَيْخَامِێ (وَحْيِێ) اَمْ وَانْ ژِ تَه رَه رَادِگِهِينِنْ و وِێ چَاخَا وَانْ قَلَمِێنْ خَوه دَاڤِێتِنْ كَا خَودِكِرِنَا مَرْيَمِێ دِێ پِشْكَا كِێ ژِ وَانْ بِكَڤه تُو نَه لِجَمْ وَانْ بُوِيِى و دَمَا وَانْ (ژِ بُۆ ڤِێ مَسَلِێ) خِرَجِرْ دِكِرِنْ ژِى تُو نَه لِجَمْ وَانْ بُوِيِى.[52]

٤٥. وِێ دَمَا مَلائِيكَتَانْ گُۆتْ: هَىْ مَرِيمْ! خُدِێ مِزگِينِيَا كُرَكِى بِگُۆتِنَكَه ژِ جَمْ خَوه (بِگُۆتِنَا “چِێبِبَه!”) دِدَه تَه. نَاڤِێ وِى مَسِيحَه؛ عِيسَايِێ كُرِێ مَرْيمَه. لِدِنْيَا و لِاَخْرَتِێ (مِرُۆڤَكِى) رُومَتْدَارَه و ژِ يِێنْ نِێزِى خُدِێ نَه..

٤٦. عِيسَا، دِ دَرْگُوشِێ دَه و دِ نَاڤْسَرَتِيِێ دَه ژِى بِمِرُۆڤَانْ رَه دِێ بِپَيِڤَه و اَوْ ژِ صَالِحَانَه..[53]

٤٧. مَرْيَمِێ گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! دِێ چَاوَا زَارُۆكْ ژِ مِنْ رَه چِێبَه دِگَلْ كُو تُو كَسِى دَسْتْ نَدَايَه مِنْ؟ خُدِێ ژِێ رَه گُۆتْ: وِسَا يَه، يا خُدِێ بِڤِێ دَئَافِرِينَه. دَمَا حُكِمْ لِكَارَكِى بِكَه بِتَنِێ ژِێ رَه دِبِێژه “چِێبِبَه!” اَوْ ژِى چِێدِبَه.

٤٨. (مَلائِيكَتَانْ دَرْبَارِى عِيسَا دَه وِهَا بَرْدَوامْ كِرِنْ): خُدِێ، دِێ وِى فِێرِى نِڤِيسَانْدِنِێ، حِكْمَتِێ، تَوْرَاتْ و اِنْجِيلِێ بِكَه.

٤٩. (خُدِێ، دِێ وِى) ژِ بُۆ اِسْرَائِيلِيَانْ بِپِێخَمْبَرِى بِشِينَه (و اَوِێ ژِ وَانْ رَه وِهَا بِبِێژَه:) مِنْ ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه ژِ بُۆ وَه مُعْجِيزَيَكْ ئَانِيَه؛ اَزْ ژِ بُۆ وَه ژِ حَرِيِێ شَكْلِێ تَيْرَانْ چِێدِكِمْ پَاشِێ اَزْ پِفْ دِكِمِێ، ڤِێجَه بِدَسْتُورَا خُدِێ اَوْ دِبه تَيْرْ. دِيسَا بِدَسْتُورَا خُدِێ اَزْ كُۆرُ و كُۆتِييَانْ خَوشْ دِكِمْ و مِرِيَانْ ژِى سَاغْ دِكِم. اَزْ، تِشْتِێ كُو هُونْ لِمَالِێنْ خَوه دِخُونْ و هِلتِينِنْ (پِێ دِزَانِمْ و اَزِێ) ژِ وَه رَه ژِێ خَبَرْ بِدِمْ. بِرَاسْتِى دِ ڤِێ رَوْشِێ دَه ژِ بُۆ وَه عِبْرَتْ هَنَه. اَگَرْ هُونْ بَرَا بَاوَرمَندْ بِنْ (هُونێ ژِێ دَرسْ بِگْرِنْ).

٥٠. (عِيسَا گُۆتْ: اَزْ هَاتِمَه) ژِ بُۆ كُو اَزْ تَوْرَاتَا لِبَرْ دَسْتِێ خَوه رَاسْتْ بِدِێرِمْ، هِنْ تِشْتِێنْ كُو ژِ وَه رَه حَرَامْ بُوبُونْ ژِ وَه رَه حَلالْ بِكِمْ و مِنْ ژِ نِكْ خُدَايِێ وَه مُعْجِيزه ژِ بُۆ وَه ئَانِينَه. نَاخُو ژِ (عَذَابِێ) خُدِێ بِطِرْسِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ.

٥١. بِێگُمَانْ خُدِێ رَبِّێ مِنْ و رَبِّێ وَه يَه، نَاخَوه ژِێ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ. هَا اَڤْ رِێكَا رَاسْتَه.

٥٢. چِه دَمَا عِيسَا حِزِرْ كِرْ كُو اَوْ بَاوَرِيِێ پِێ نَايِينِنْ، گُۆتْ: كِى دِ رِێكَا خُدِێ دَه پِشْتَڤَانُ و ئَارِيكَارِێ مِنَه؟ حَوَارِيَانْ گُۆتْ: اَمِنْ ئَارِيكَارِێنْ (دِينِێ) خُدِێ، مَه بَاوَرِى بِخُدِێ ئَانِيَه و تُو ژِى شَاهِدْ به كُو بِرَاسْتِى اَمْ مُسِلْمَانِنْ.

٥٣. (حَوَارِيَانْ گُۆتْ:) خُدَايِێ مَه! مَه بَاوَرِى بِيَا كُو تَه هِنَارْتِى ئَانِيَه و مَه دَا پَىْ پِێخَمْبَرِێ تَه، ڤِێجَه مَه ژِ شَاهِدَانْ بِنِڤِيسَه.

٥٤. (جِهُوِيانْ بِدِزِى) دَكْ و دُۆلابْ (لِسَرْ عِيسَا پِێخَمْبَر) گَرَانْدِنْ (دَا وِى بِكُژِنْ). خُدِێ ژِى دَكْ و دُۆلابْ لِسَرْ وَانْ گَرَاندْ. خُدِێ چِێتِرْ دَكْ و دُۆلابَانْ دِگَرِينَه.[54]

٥٥. وِێ دَمِێ خُدِێ گُۆتْ: هَىْ عِيسَا! بِێگُمَانْ اَزِێ تَه بِتَمَامِى ژِ عَرْدِێ بِگِرِمْ و رَاكِمْ جَمْ خَوه. اَزِێ تَه ژِ يِێنْ كَافِرْ بِپَارِێزِمْ. اَوِێنْ كُو دَانَه پَىْ تَه، حَتَا رُۆژَا قِيَامَتِێ اَزِێ وَانْ بِسَرْ يِێنْ كَافِرْ بِخِمْ. پِشْتْرَه، ڤَگَرَا وَه بِبَالْ مِنْ ڤَه يَه، اَزِێ دِنَاڤْبَرَا وَه دَه؛ دِ بَارَا يَا كُو هُونْ بِهَڤْ كَتِنْ دَه حُكِمْ بِكِمْ.

٥٦. ڤِێجَه هَچِى يِێنْ كَافِرِنْ، لِدِنْيَا و لِئَاخْرَتِێ اَزِێ عَذَابَكِى دِژْوَارْ بِدِمْ وَانْ و تِه ئَارِيكَارِێنْ وَانْ ژِى دِێ نَبِنْ.

٥٧. هَچِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ قَنجْ كِرِنَه، خَلاتَا وَانْ دِێ بِێكِێمَاسِى ژِ وَانْ رَه بِێ دَايِنْ. خُدِێ ژِ ظَالِمَانْ حَزْ نَاكَه.

٥٨. (يا مُحَمَّدْ!) اَڤْ (قِصَيَا عِيسَا و دِيَا وِى) كُو اَمْ ژِ تَه رَه دِخُونِنْ، ژِ وَانْ نِيشَانِ(ێنْ رَاستْدَرِێخِنْ) و بِيرْ ئَانِينِێنْ (قُرْئَانَا) ئَايَتْمِكُومِنْ.

٥٩. بِێگُمَانْ لِجَمْ خُدِێ، رَوْشَا عِيسَا وَكِى رَوْشَا ئَادَمَه. خُدِێ اَوْ (ئَادَمْ)ژِ ئَاخِێ ئَافِرَاندْ، پِشتْرَه ژِێ رَه گُۆتْ: “چِێبِبَه!” ڤِێجَه اَو ژِى چِێبُو.

٦٠. اَڤْ (گُۆتِنَا دِ بَارَا عِيسَا پِێخَمْبَرْ دَه) حَقَه، ژِ جَمْ خُدَايِێ تَه يَه. نَاخَوه تُو نَبه ژِ يِێنْ كُو كَتِنَه گُمَانِێ.

٦١. (يا مُحَمَّدْ!) پِشْتِى ڤِێ زَانِينَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه، كِى دِ بَارَا وِێ (مِژَارَا عِيسَا) دَه بِتَه رَه نِيقَاشِێ بِكَه (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: دَه وَرِنْ، اَمْ گازِى زَارُۆكِێنْ خَوه و زَارُۆكِێنْ وَه، گازِى ژِنِێنْ خَوه و ژِنِێنْ وَه و گازِى خَوه و وَه بِكِنْ؛ پِشترَه اَمْ بِهَڤْ رَه نِفِرَانْ بِكِنْ و لعْنَتَا خُدِێ لِدَرَوِينَانْ بِبَارِينِنْ.

٦٢. بِێگُمَانْ اَڤَا هَا مِسُۆگَرْ قِصَيَكَه رَاستَقِينَه يَه. ژِ خُدِێ پِێ ڤَه تُو إِلٰهْ تُنِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ، هَرْ اَوَه يِێ سَرْدَسْتْ يِێ كَارْبِنَجِهْ.

٦٣. اَگَرْ دِيسَا بَرِێ خَوه ژِ اِيمَانِێ بِگُهَرِينِنْ، بِێگُمَانْ خُدَا زَانَايِێ بِمِفْسِدَانَه.

٦٤. بِبِێژَه: هَىْ گَلِى خَلْكِێنْ خَويْكِتِێبْ! وَرِنْ بِێژَيَكِێ قَبُولْ بِكِنْ كُو اَمْ و هُونْ تِێ دَه وَكْهَڤِنْ؛ “اَمْ ژِ خُدِێ پِێ ڤَه عِبَادَتِێ تُو كَسِێ دِنْ نَكِنْ، اَمْ تِشْتَكِى ژِێ رَه نَكِنْ شَرِيكْ و بِلا ژِ بِلِى خُدِێ هِنْ ژِ مَه يِێنْ دِنْ، ژِ خَوه رَه نَكِنْ اِلٰهْ .” اَگَرْ دِيسَا اَوْ بَرِێ خَوه ژِ (گازِيَا وَه) ڤَگَرِينِنْ، وِێ گَاڤِێ ژِ وَانْ رَه بِبِێژِنْ: «هُونْ شَاهِدْ بِنْ كُو بِرَاسْتِى اَمْ مُسِلْمَانِنْ.»

٦٥. گَلِى يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ! چِمَا هُونْ دِ بَارَا اِبْرَاهِيمْ دَه نِيقَاشِێ دِكِنْ؟ حَالْ اَڤَه كُو تَوْرَاتُ و اِنْجِيلْ پِشْتِى وِى هَاتِنَه شَانْدِنْ، مَا قَتْ هُونْ نَاحِزِرِنْ؟

٦٦. گَلِى يێِنْ اهْلِى كِتِێبْ! هَا هُونْ اَڤِنْ؛ دَرْحَقِێ يَا (هُونْ) دِزَانِنْ دَه (نَه رَاسْتْ دِبِێژِنْ و) نِيقَاشِێ دِكِنْ. ڤِێجَه چِمَا دَرْحَقِێ يا كُو زَانِينَا وَه پِێ نِينَه هُونْ نِيقَاشِێ دِكِنْ. خُدِێ دِزَانَه و هُونْ نِزَانِنْ.[55]

٦٧. اِبْرَاهِيمْ، نَه جِهُو بُو و نَه ژِى فِلَهْ بُو، لِێبَلِێ اَوْ دِينْپَاكِێ مُسِلْمَانْ بُو واَوْ نَه ژِى ژِ مُشرِكَانْ بُو.

٦٨. بِێگُمَانْ مِرُۆڤِێنْ كُو هَرِى نِێزِى اِبْرَاهِيمِنْ اَوِێنْ كُو دَانَه پَىْ شُۆپَا وِى و اَڤْ پِێخَمْبَرْ و يِێنْ كُو پِێ بَاوَرِى ئَانِينَه. خُدِێ، خَودِى و ئَارِيكَارِێ بَاوَرمَنْدَانَه.

٦٩. (گَلِى مُوْمِنَانْ!) جِڤَاتَكْ ژِ يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ چِقَاسْ ژِ دِلْ دِخَوسْتِنْ كُو وَه ژِ رِێ دَرِينِنْ. حَالْ اَڤَه كُو اَوْ ژِ خَوه پِێ ڤَه تُو كَسِى ژِ رِێ دَرْنَايِينِنْ و اَوْ بِڤِێ ژِى نِزَانِنْ.

٧٠. گَلِى يِێنْ اهْلِى كِتِێبْ! چِمَا هُونْ ئَايَتِێنْ خُدِێ اِنْكَارْ دِكِنْ؟ حَالْ اَڤَه كُو هُونْ ژِى دِزَانِنْ كُو اَوْ حَقِنْ.

٧١. گَلِى يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ! ژِ بُۆ چِه هُونْ حَقُ و بَاطِلِى تَڤْلِيهَڤْ دِكِنْ و چِمَا هُونْ حَقِيِێ (پِێخَمْبَرِيا مُحَمَّدْ) ڤَدِشِێرِنْ دِگَلْ هُونْ دِزَانِنْ كُو اَوْ حَقَه؟

٧٢. ژِ يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ جِڤَاتَكِى گُۆتْ: بِيَا كُو ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ هَاتِيَه هِنَارتِنْ سَرِێ رُۆژِێ بَاوَرِيێ بِينِنْ و دَاوِيَا رُۆژِێ ژِى وِێ اِنْكَارْ بِكِنْ. دَا (بِڤِى ئَاوَايِى) اَوْ (ژِ دِينِێ خَوه) ڤَگَرِنْ.

٧٣. (جِهُوِيَانْ ژِ هَڤْ رَه گُۆتِنْ:) هُونْ بَسْ ژِ يِێ كُو لِسَرْ دِينِێ وَه بَه بَاوَرِى پِێ بِينِنْ –(ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: رِێكَا رَاسْتُ و دُرِستْ ئَانْجَخْ رِێكَا خُدِێ يَه- دَا كُو يَا ژِ بُۆ وَه هَاتِيَه دَايِنْ ژِ كَسَكِى دِنْ رَه نِيِێ دَايِنْ و دَا كُو (اَوْ) لِجَمْ خُدِێ وَه شَرْمَزَارُ و بِێ دَلِيلْ نَه اِێخِنْ. بِبِێژَه: دَايِينْ و كَرَمْ بِدَسْتِێ خُدِێ يَه. اَوْ كِێ بِڤِێ دِدَه وِى. تَقَزْ خُدِێ (بِكَرَمُ و دَايِينَا خَوه) دَسْتْفِرَهُ و زَانَا يَه.

٧٤. خُدِێ، كِێ بِڤِێ ژِ دِلُۆڤَانِيَا خَوه رَه تَرْخَانْ دِكَه (وِى دِكَه پِێخَمْبَر). خُدِێ خَودِيِێ كَرَمَا مَزِنَه.

٧٥. ژِ يِێنْ اهْلِى كِتِێبْ مَرَڤْ هَيَه كُو تُو بِبَارَانْ پَرْتَالْ بِسْپِێرِيِيێ دِێ بِدَه تَه و ژِ وَانْ مَرَڤْ هَيَه كُو تُو دِينَارَكِى بِسْپِێرِيِيێ؛ اَگَرْ تُو لِسَرْ وَانْ نَه چَاڤْدِێرْ نَبِى، اَوْ وِى نَادَه تَه. لَوْرَا اَوْ دِبِێژِنْ: دِ خَوارِنَا مَالِێ نَكِيتَابِيانْ دَه ژِ مَه رَه گُنَه نِينَه. اَوْ لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ دَرَوَانْ دِكِنْ، دِگَلْ كُو دِزَانِنْ اَوْ نَه رَاسْتِنْ ژِى.

٧٦. نَا (يا كُو اَو دِبِێژِنْ نَه رَاسْتَه)، كِى سُۆزَا خَوه بِينَه جِهْ و خَوه ژِ حَرَامِيِێ بِپَارِێزه، بِلا بِزَانِبه كُو خُدِێ ژِ تَقْوَادَارَانْ حَزْ دِكَه.[56]

٧٧. بِێگُمَانْ اَوێنْ كُو سُۆزَا بِخُدِێ رَه دَانَه و سُۆنْدِێنْ خَوه بِپَرْتَالَكِى هِندِكْ دِفِرُۆشِنْ؛ اَڤِێنْ هَا، ژِ بُۆ وَانْ لِئَاخرَتِێ تِه پَارْ تُنَه يَه. خُدِێ، رُۆژَا قِيَامَتِێ بَرِێ خَوه نَادَه وَانْ، بِوَانْ رَه نَاپَيِڤَه، وَانْ (ژِ گُنَهَانْ) پَاقِژْ نَاكَه و ژِ بُۆ وَانْ هَرْ عَذَابَكِى دِژْوَارْ هِيَه!

٧٨. جِڤَاتَكْ ژِ وَانْ (اَهْلِى كِتِێبَانْ)دَمَا كِتِێبِێ دِخُوينِنْ زِمَانِێ خَوه لِێ خَوارْ دِكِنْ دَا كُو هُونْ وِێ ژِ كِتِێبِێ بِزَانِنْ. حَالْ اَڤَه كُو اَوْ نَه ژِ كِتِێبِێ يَه. دِبِێژِنْ: اَوْ ژِ جَمْ خُدِێ يَه. حَالْ اَڤَه كُو اَو نَه ژِ جَمْ خُدِێ يَه. اَوْ لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ دَرَوَانْ دِبِێژِنْ و دِزَانِنْ كُو اَوْ دَرَوِنْ ژِى.

٧٩. ژِ چُو مِرُۆڤِى رَه - پِشْتِى كُو خُدِێ كِتِێبْ، حِكمَتُ و پِێخَمْبَرِى دَايِێ- نَه پِێكَانَه ژِ مِرُۆڤَانْ رَه بِبِێژَه: “دَڤْ ژِ خُدِێ بَرْدِنْ و ژِ مِنْ رَه بِبِنْ بَنْدَه!” لِێبَلِێ (ژِ وَانْ رَه دِێ وِسَا بِبِێژَه:) دِ فِێرْكِرِنَا كِتِێبِێ و خَونْدِنَا وِێ دَه بِبِنْ مِرُۆڤِێنْ رَبَّانِى.[57]

٨٠. اَوْ فَرْمَانِێ لِوَه نَاكَه كُو هُونْ «فَرِيشْتَه و پِێخَمْبَرَانْ ژِ خَوه رَه رَبْ بِگِرِنْ.»مَا قَىْ پِشْتِى كُو هُونْ مُسِلْمَانْ بُونْ اَوِێ بَرِێ وَه بِدَه كُفرِێ؟!

٨١. بِێنَه بِيرَا خَوه؛ وِێ دَمِێ كُو خُدِێ پِيْمَانْ ژِ پِێخَمْبَرَانْ وَرْگِرتْ و گُۆتْ: “دَمَا مِنْ كِتِێبُ و حِكْمَتْ دَا وَه، پَاشِێ قَاسِدَكْ ژِ وَه رَه بِێ و يَا كُو بِوَه رَه يَه ژِى رَاسْتْ بِدِێرَه، تَقَزْ دِڤِێ هُونْ بَاوَرِيِێ بِوِى بِينِنْ و پِشتَڤَانِيَا وِى بِكِنْ.” (خُدِێ) گُۆتْ: مَا وَه قَبُولْ كِرْ و وَه لِسَرْ ڤِێ يَكِێ ژِ مِنْ پِيمَانْ وَرگِرتْ؟ (وَانْ ژِى) گُۆتْ: “بَلِێ، مَه قَبُولْ كِرْ. (خُدِێ) گُۆتْ: نَاخُو لِسَرْ ڤِێ يَكِێ شَاهِدْ بِنْ و اَزْ ژِى دِگَلْ وَه ژِ شَاهِدَانِمْ.

٨٢. اِێدِى پِشْتِى ڤِێ (پِيمَانِێ) كِى (ژِ سُۆزَا خَوه) ڤَگَرَه، هَا اَوْ فَاسِقْ بِخَو نَه.

٨٣. قَىْ ژِ بِلِى دِينِێ خُدِێ دِينَكِى دِنْ دِخَوازِنْ؟ حَالْ اَڤَه يِێنْ كُو لِعَرْدُ و ئَاسِيمَانْ هَنَه گِشتْ بِڤِێنْ نَڤِێنْ ژِێ رَه بَرْدَسْتْ بُونَه و اَوِێ بِبَالِێ ڤَه ڤَگَرِنْ.

٨٤. بِبِێژَه: مَه بِخُدِێ، بِيَا كُو ژِ مَه رَه هَاتِيَه شَانْدِنْ، بِيَا كُو ژِ اِبْرَاهِيمْ، اِسْمَاعِيلْ، اِسْحَاقْ، يعْقُوبْ و نَڤِيِێنْ (يعْقُوبْ) رَه هَاتِيَه هِنَارتِنْ و بِيَا كُو ژِ مُوسَا، عِيسَا و پِێخَمْبَرِێنْ (دِنْ) رَه ژِ جَمْ خُدَايِێ وَانْ هَاتِيَه دَايِنْ، بَاوَرِى ئَانِيَه و اَمْ قَتْ فَرْقِێ نَائِێخِنْ نَاڤَا يَكِى ژِ وَانْ و اَمْ ژِ خُدِێ رَه بَردَسْتْ بُونَه.

٨٥. كِى ژِ بِلِى اِسْلامِێ دِينَكِى دِنْ دَاخَوازْ بِكَه، (بِلا بِزَانِبه كُو) اَوْ (دِينْ) ژِێ قَتْ نَايێ قَبُولْكِرِنْ و اَوْ لِئَاخْرَتِێ ژِ وَانِێنْ كُو خَسِرِينَه.

٨٦. ڤِێجَه مَا خُدِێ، جِڤَاتَكَه كُو پِشْتِى بَاوَرِى ئَانِى و شَهْدَيِى دَانْ كُو پِێخَمْبَرْ حَقَه و دَلِيلِێنْ اَشْكَرَه ژِ وَانْ رَه هَاتِنْ دِيسَا كَافِرْ بِبِنْ، خُدِێ دِێ چَاوَا وَانْ بِينَه سَرْ رِيَا رَاسْتْ؟ خُدِێ قَوْمِێ ظَالِمْ نَائِێنَه سَرْ رِێكَا رَسْتْ.

٨٧. هَا اًوْ، جَزَايِێ وَانْ: بِێگُمَانْ لعْنَتَا خُدِێ، يَا مَلائيكَتُ و هَمُو مِرُۆڤَانْ دِێ لِسَرْ وَانْ بَه!

٨٨. اَوْ حَتَا بِحَتَايێ دِێ دِ (ئَاگِرِێ) ڤِێ لَعْنَتِێ دَه بِمِينِنْ. عَذَابْ لِسَرْ وَانْ نَايێ سِڤِكْكِرِنْ و (رُۆژَا قِيامَتِێ) مُهلَتْ ژِ وَانْ رَه نَايِێ دَايِنْ.

٨٩. لِێبَلِێ؛ اَوِێنْ كُو پِشْتِى ڤِێ بِێ ئَمْرِيَا هَا پُۆشمَانْ بُونَه و لِسَرْ رَاستْبُونَا خَوه خَبِتِينَه اَوْ نَه تِێ دَه نَه. بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ گُنَهْڤَشِێرَه، دِلُۆڤَانَه.

٩٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو پِشْتِى بَاوَرِى ئَانِينْ كَافِرْ بُوبِنْ، پَاشِێ دِ كَافِرِيَا خَوه دَه بِپِێشْ ڤَه چُوبِنْ، (لِبَرْ مِرِنِێ) تُۆبَيَا وَانْ هَرْ نَايِێ قَبُولْكِرِنْ و اَوْ، يِێنْ رِێشَاشْبُوِيى بِخَوه نَه.

٩١. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و لِسَرْ كُفرَا خَوه مِرِنَه، ڤِێجَه اَگَرْ اَوْ بِقَاسِى دَاگِرْتِنَا زَمِينِێ زِێرْ ژِ بُۆ خَوه گُۆرِى بِكِنْ ژِى، ژِ وَانْ نَايِێ پَژِرَانْدِنْ. هَا اَوْ، ژِ بُۆ وَانْ ئَازَارَكَه اِێشدَارْ هَيَه و ژِ وَانْ رَه تِه ئَارِيكَارْ ژِى نِينِنْ.

٩٢. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) حَتَا كُو هُونْ ژِ يَا كُو ژِێ حَزْ دِكِنْ (دِ رِێكَا خُدِێ دَه) خَرْجْ نَكِنْ هُونِێ نَگِهِێنْ خِێرَا هَرِى قَنْجْ. هُونْ چِه خَرْجْ بِكِنْ ژِى بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ پِێ دِزَانَه.

٩٣. بَرِى تَوْرَاتْ دَاكَڤَه، هَرْ تَخْلِيتِێ خَوارِنِێ ژِ زَارُۆيِێنْ اِسْرَائيلِيَانْ رَه حَلالْ بُونْ، ژِ يَا كُو اِيسْرائِيلْ (يعْقُوبْ) لِخُو حَرَامْ كِرِبُو پِێ ڤَه. بِبِێژَه:اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ رَاسْتْبِێژِنْ دَه كَا تَوْرَاتِێ بِينِنْ و وِێ بِخَوهينِنْ.

٩٤. اِێدِى پِشْتِى ڤِێ، كِى لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ دَرَوَانْ بِكَه هَا اَوْ ظَالِمْ بِخَو نَه.

٩٥. بِبِێژَه: خُدِێ رَاسْتْ گۆتِيَه. نَاخُو بِدِنْ پَىْ دِينِێ اِبْرَاهِيمْ كُو اَوْ نَه پُوچُ و خَوارَه. اِبْرَاهِيمْ ژِى نَه ژِ مُشْرِكَانْ بُو.

٩٦. بِێگُومَانْ مَالا پِێشِينْ ئَاكُو (ژِ بُۆ عِبَادَتِێ) ژِ مِرُۆڤَانْ رَه هَاتِيَه ئَاڤَاكِرِنْ ئَا لِمَكِّێ (كَعْبَه) يَه، جِهَكِى پيرُۆزَه و ژِ بُۆ خَلْكِێ جِهِێ هِيدَايَتِێ يَه.

٩٧. تِێ دَه نِيشَانِێنْ اَشْكَرَا؛ مَقَامِێ اِبْرَاهِيمْ هَيَه. چِه كَسِێ بِكَڤِيِێ اَوْ اَوْلَه دِبَه. چُونَا حَجِێ لِسَرْ اِنْسَانِێ كُو بِكَارِبَه هَرَه، فَرْزَكَه خُدِێ يَه. هَرْ كِى ژِى وِێ مَانْدَلَه بِكَه، ڤِێجَه بِرَاسْتِى خُدِێ نَه حَوْجَدَارِێ عَالَمِێ يَه.

٩٨. (يَا مُحَمَّدْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: گَلِى يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ! چِمَا هُونْ ئَايَتِێنْ خُدِێ اِنْكَارْ دِكِنْ. حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ يَا كُو هُونْ دِكِنْ دِبِينَه.

٩٩. بِبِێژَه: گَلِى يِێنْ خَودَانْ كِتِێبْ! چِمَا هُونْ مِرُۆڤَانْ ژِ رِيَا خُدِێ دَادِگَرِينِنْ؟ چِمَا كَسِێ كُو بَاوَرِى بِينَه هُونْ لِشَاشْكِرِنَا وِى دِگَرِنْ. حَالْ اَڤَه كُو هُونْ ژِى دِزَانِنْ (كُو دِينِێ حَقْ اِسْلامَه). خُدِێ ژِ يَا كُو هُونْ دِكِنْ قَتْ نَه بِێ ئَاگَاهَه.[58]

١٠٠. (گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه!)اَگَرْ هُونْ بِگۆتِنَا بَرَكِێ ژِ وَانِێنْ كُو كِتِێبْ ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه دَايِنْ، بِكِنْ؛ پِشْتِى كُو وَه بَاوَرِى ئَانِييَه دِێ وَه كَافِرْ بِكِنْ.

١٠١. چَاوَا هُونِێ كَافِرْ بِبِنْ؟! حَالْ اَڤَه كُو ئَايَتِێنْ خُدِێ ژِ وَه رَه تِێنَه خَونْدِنْ و پِێخَمْبَرِێ وِى ژِى دِ نَاڤْ وَه دَه يَه. كِى، خَوه بِ(دِينِێ) خُدِێ بِگِرَه تَقَزْ اَوْ بِسَرْ رِێكَا رَاسْتْ ڤَه بُويَه.

١٠٢. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! بِرَاسْتُ و دُورِسْتِى تَقْوَادَارِيَا خُدِێ بِكِنْ و زِنهَارْ هُونْ هَرْ مُسِلْمَانْ بِمِرِنْ.

١٠٣. هُونْ گِشْتْ خَوه بِبَنِێ خُدِێ (قُرْئَانِێ)بِگِرِنْ و ژِ هَڤْ پَارْچَه مَبِنْ. قَنْجِيَا خُدِێ يَا لِسَرْ وَه دِ بِيرْ بِينِنْ؛ دَمَا هُونْ ژِ هَڤْ رَه دِژْمِنْ بُونْ ڤِێجَه هُۆگِرِى خِسْتْه نَاڤْبَرَا دِلِێ وَه، اِيجَارْ هُونْ بِقَنْجِيَا وِى ژِ هَڤْ رَه بُونْ بِرَا. هُونْ لِسَرْ كَڤِيَا دُۆژَهِێ بُونْ، خُدِێ هُونْ ژِێ خَلاسْ كِرِنْ. هَرْ وِهَا خُدِێ ئَايَتِێنْ خَوه ژِ وَه رَه دِيَارْ دِكَه دَا كُو هُونْ هِيدَايَتْ بِبِنْ.[59]

١٠٤. بِلا هُونْ بِبِنْ اُمَّتَكَا وِسَا كُو بِبَالْ خِێرِێ (اِسلامِێ) ڤَه گَازِى بِكَه؛ بِقَنْجِيِێ فَرْمَانْ بِكَه و ژِ نَقَنْجِيِێ ڤَكِێشَه و هَا اَڤْ، ئِێنْ رِزگَاربُويى بِخَوه نَه.

١٠٥. هُونْ مَبِنْ وَكِى يِێنْ كُو پِشْتِى دَلِيلِێنْ اَشْكَرَا ژِ وَانْ رَه هَاتِنْ، پَارچَه بُونْ و بِهَڤْ كَتِنْ. هَا اَوْ، ژِ وَانْ رَه عَزَابَكِى مَزِنْ هَيَه.

١٠٦. رُۆژَا (قِيَامَتِێ يَا كُو تِێ دَه) هِنْ سَرُ و چَاڤْ سِپى دِبِنْ، هِنْ ژِى رَشْ دِبِنْ. هَرْچِى اَوِێنْ كُو رُويِێ وَانْ رَشْ بُويَه (ژِ وَانْ رَه تِێ گۆتِنْ)»مَا پِشْتِى وَه اِيمَانْ ئَانِى، هُونْ كَافِرْ بُونْ؟ دَه ژِ بَرْ كَافِرِيَا خُوعَذَابْ بِچِێژِنْ!»

١٠٧. هَرْچِى اَوێنْ كُو سَرُ و چَاڤِێنْ وَانْ سِپى نَه، اَو دِ نَاڤْ دِلُۆڤَانِيَا خُدِێ دَه نَه. اَوِێ حَتَا بِحَتَايِێ تِێ دَه بِنْ.

١٠٨. هَا اَڤْ ئَايَتِێنْ خُدِێ نَه، اَمْ وَانْ بِحَقِى ژِ تَه رَه دِخُوينِنْ. خُدِێ قَتْ نَاخَوازَه زِلْمِێ لِبَنْدَيِێنْ خَوه بِكَه.

١٠٩. چِه تِشْتِێنْ لِعَرْدُ و ئَاسِيمَانَانْ هَنَه هَرْ اَوْ مِلْكِێ خُدِێ نَه و هَرْ كَارُ و بَارْ، دِێ بِبَالْ وِى ڤَه ڤَگَرَه.

١١٠. (گَلِى اُمَّتَا مُحَمَّدْ!) هُونْ اُمَّتَا هَرِى قَنجِنْ كُو ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ دَرْكَتِنَه؛ هُونْ بِقَنْجِيِێ فَرْمَانْ دِكِنْ، ژِ نَقَنْجِيِێ ڤَدِكِشِينِنْ و بِخُدِێ بَاوَرِيِێ تِينِنْ.اَگَرْ ئِێنْ خَودَانْ كِتِێبْ ژِى بَاوَرِى بِئَانِيَانَا هَلْبَتْ اَڤْ ژِ وَانْ رَه چِێتِرْ دِبُو. هِنْ ژِ وَانْ بَاوَرْمَنْدِنْ و پِرِێ وَانْ ژِى فَاسِقِنْ.

١١١. اَوْ ژِ گۆتِنَا پُوچْ پِێ ڤَه نِكَارِنْ تُو زَرَارِێ بِدِنْ وَه.اَگَرْ شَرِێ وَه بِكِنْ ژِى، اَو دِێ پِشْتَا خَوه بِدِنْ وَه و بِرَڤِنْ، پِشْتْرَه ئَارِيكَارِيَا وَانْ ژِى دِێ نَيِێ كِرِنْ.

١١٢. جِهُو، ژِ بِلِى كُو اَوْ خَوه بِبَنِێ خُدِێ و بَنِێ مِرُۆڤَانْ بِگِرِنْ، لِكُو دِبِنْ بِلا بِبِنْ بِێرُومَتِى لِسَرْ وَانْ هَاتِيَه ڤَگِرتِنْ (نِكَارِنْ سَرْبَستْ بِژِينْ). ڤِێجَه اَوْ بِهِێرْسَكَه ژِ جَمْ خُدِێ ڤَگَرِيَانْ و شَرْمَزَارِى لِسَرْ وَانْ هَاتَه خِسْتِنْ. اَڤْ يَكْ ژِ بَرْ ڤِێ يَه كُو وَانْ ئَايَتِێنْ خُدِێ مَانْدَلَه دِكِرِنْ و بِنَحَقِى پِێخَمْبَرْ دِكُشْتِنْ. هَا اَڤْ ژِى بِسَدَمَا كُو گُنَهْكَارِى دِكِرِنْ و ژِ سَرْ خَوه ڤَه دِچُونْ.[60]

١١٣. خَودَانْ كِتِێبْ (جِهُو، فِلَّه) تَڤْ نَه وَكْهَڤِنْ، ژِ وَانْ هِنْ هَنَه كُو بِشَڤْ ئَايَتِێنْ خُدِێ دِخُوينِنْ و دِچِنْ سِجُودِێ.

١١٤. اَوْ بِخُدِێ و بِرُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِيِێ تِينِنْ، فَرْمَانَا بِقَنْجِيِێ دِكِنْ و ژِ يَا نَقَنْجْ ڤَدِكِشِينِنْ و بَرْ بِخِێرَانْ ڤَه دِبَزِنْ (و دِ خِێرَانْ دَه پِێشْبَازِيِێ دِكِنْ). هَا اَوْ ژِ قَنْجِيكَارَانِنْ.

١١٥. اَوْ چِه قَنْجِيِێ بِكِنْ دِێ بِێ خَلاتْ نَمِينِنْ. خُدِێ بِمُوتَّقِيَانْ رِنْدْ دِزَانَه.

١١٦. بِێگُومَانْ ئِێنْ كَافِرْ بُونَه، مَالِێنْ وَانْ و زَارُۆكِێنْ وَانْ لِپِێشْبَرِى (عَذَابِێ) خُدِێ تُو فَيْدَيَكِێ نَادَه وَانْ. اَوْ، اَهْلِێ اِێگِرِنْ، اَوِێ حَتَا بِحَتَايِێ تِێ دَه بِنْ.

١١٧. رَوْشَا مَالِێ يِێ كَافِرْ كُو دِ ڤِێ دِنْيَايِێ دَه (بِهِێڤِيَا خِێرِێ) خَرْجْ دِكَه وَكِى رَوْشَا بَايَكِى بِسَقَمَه كُو لِچَانْدِنِيَا مِلَّتَكِى بِدَه كُو (بِكِرِنَا گُونَهَانْ) لِخُو زِلمْ كِرِنَه، ڤِێجَه اَوْ بَا وِێ كَامبَاخْ بِكَه. خُدِێ زِلِمْ لِوَانْ نَكِرِيَه، لِێبَلِێ وَانْ بِخَوه لِخُو زِلِمْ كِرِيَه.

١١٨. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! ژِ خَوه پِێ ڤَه (ژِ بِلِى مُسِلْمَانَانْ) ژِ خَوه رَه هَمْرَازَانْ (هَڤْسَرَانْ) نَگِرِنْ. لَوْرَا اَوْ دِ اِێشَانْدِنَا وَه دَه خَوه نَادِنْ پَاشْ؛ اَوْ ژِ دِلُ و جَانْ رَنْجْدَارِيَا وَه دِخُوازِنْ. كِينُ و دِژْمِنَاهِى ژِ دَڤِێ وَانْ اَشْكَرَا دِبَه، يَا كُو دِ دِلِێ خَوه دَه ڤَدِشِێرِنْ هِێ ژِى مَزِنْتِرَه. بِرَاسْتِى مَه ئَايَتِێنْ خَوه ژِ وَه رَه اَشْكَرَا كِرِنَه. اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ هِشْمَندْ بِنْ (هُونِێ ژِ وَانْ فَيْدِێ وَرْگِرِنْ).

١١٩. هَا هُونْ اَڤْێنْ هَا ژِ وَانْ حَزْ دِكِنْ و اَوْ ژِ وَه حَزْ نَاكِنْ، هُونْ بِتَڤَاهِيَا كِتِێبَانْ بَاوَرْ دِكِنْ (و اَوْ نَه وِهَا نَه). دَمَا رَاسْتِى وَه تِێنْ دِبِێژِنْ: مَه ژِى بَاوَرِى ئَانِيَه و دَمَا بِپِشْتْ وَه دِكَڤِنْ ژِى، ژِ كِينَا خَوه يَا لِهَمْبَرِى وَه تِلِيِێنْ خَوه گَزْ دِكِنْ.(يَا مُحَمَّدْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: بِكِينَا خَوه بِمِرِنْ! تَقَزْ خُدِێ زَانَايِێ بِيَا دِ دِلانْ دَه يَه.[61]

١٢٠. اَگَرْ قَنْجِيَكْ لِوَه بِبَه، اَوْ وَانْ غَمْگينْ دِكَه و اَگَرْ بَلايَكْ وَرَه سَرِێ وَه، اَوْ پِێ دِلْشَادْ دِبِنْ.اَگَرْ هُونْ خَوه رَاگِرِنْ و ژِ خُدِێ بِطِرْسِنْ حِيلَيَا وَانْ تُو زِيَانِێ نَادَه وَه. تَقَزْ خُدِێ، بِيَا كُو اَوْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارُ و زَانَا يَه.

١٢١. (هَى مُحَمَّدْ!) دِ بِيرَا خَوه بِينَه، دَمَا سِبَهَا زُو، تُو ژِ نَاڤْ اَهْلِێ خَوه دَرْكَتِى دَا كُو بَاوَرْمَنْدَانْ دِ چَپَرِێنْ جَنْگِێ دَه بِجِهْ بِكِى و وَانْ ژِ بُۆ جَنْگِێ ئَامَادَه بِكِى. خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

١٢٢. وِێ دَمَا دُو جَلَبْ ژِ وَه هِنْدِكْ مَابُو كُو سِسْتْ بِبِنْ (و ژِ وَه بِقَتِنْ). حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ ئَارِيكَارُ و پِشْتَڤَانِێ وَانْ بُو. نَاخُو بَاوَرْمَندْ بِلا تَنِێ خَوه بِسِپِێرِنْ خُدِێ.

١٢٣. بِێگُومَانْ خُدِێ لِبَدْرِێ ئَارِيكَارِيَا وَه كِرْ، دِگَلْ كُو هُونْ بِێهِێزْ بُونْ ژِى. نَاخُو خَوه ژِ (عَذَابِێ) خُدِێ بِپَارِێزِنْ دَا كُو هُونْ سِپَاسِيَا (قَنْجِى و كَرَمَا) وِى بِكِنْ.

١٢٤. دِ بِيرْ بِينَه دَمَا تَه ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ رَه دِگۆتْ:»مَا اَوْ سِێ هَزَارْ مَلائيكَتِێنْ كُو خُدِێ ژِ بُۆ پِشْتْگِرِيَا وَه شَانْدِنْ نَه بَسِى وَه يَه؟»

١٢٥. بَلِێ،اَگَرْ هُونْ خَوه رَاگِرِنْ و خَوه بِسِينُۆرِێ خُدِێ بِپَارِێزِنْ و اَگَرْ اَوْ (دِژْمِنِێنْ وَه) ژِى ژِ نِشْكَا ڤَه بِسَرْ وَه دَه بِگِرِنْ، خُوَدَايِێ وَه دِێ بِپِێنْجْ هَزَارْ فِرِيشْتَيِێنْ بِنِيشَانْ، پِشْتْگِرِيَا وَه بِكَه.[62]

١٢٦. اَڤْ تِشْتَا خُدِێ ژِ وَه رَه كِر بَسْ دَا ژِ وَه رَه بِبَه مِزْگينْ (يَا سَرْكَفْتِنِێ) و دِلْئَارَامِيَا ژِ طِرْسِێ. سَرْكَفْتِنْ، هَرْ ژِ جَمْ خُوَدَايِێ عَزِيزْ اِێ حَكِيمَه.

١٢٧. خُدَا اَوْ قَنْجِى بِوَه كِرْ دَا كُو دَسْتَكَكِێ ژِ گَاوِرَانْ ژِ نَاڤْ بِبَه يَانْ ژِى دِلِێ وَانْ بِكُلْ و كُۆڤَانْ بِكَه. ڤِێجَه اَوِێ وِسَا شَرْمَزَارْ و شِكَسْتِى ڤَگَرِنْ مَالَا خَوه.

١٢٨. تِشْتَكْ دِ دَسْتِێ تَه دَه تُونَه يَه؛ يَانْ دِێ تُۆبَيَا وَانْ قَبُولْ بِكَه ئَانْ ژِى دِێ وَانْ بِدَه عَذَابِێ، لَوْرَا اَوْ ستَمْكَارِنْ.

١٢٩. چِه تِشْتِێ لِعَرْدُ و ئَاسِيمَانَانْ هَيَه هَرْ مِلْكِێ خُدِێ يَه؛ كِى بِڤِێ دِبَخشِينَه، كِى ژِى بِڤِێ دِدَه ازَارْكِرِنْ. خُدِێ گُنَهْبَخشَه، دِلُۆڤَانَه.

١٣٠. گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينَه! رِبَايِێ (سَلَفِێ) تِه جَارِى مَخُونْ كُو هُونْ بِڤِێ سَرْمِيَانِێ خَوه قَاتْ بِقَاتْ زِێدَه بِكِنْ. ژِ خُدِێ بِطِرْسِنْ دَا كُو هُونْ بِسَرْكَڤِنْ.

١٣١. خَوه ژِ وِى ئَاگِرِێ كُو ژِ كَافِرَانْ رَه هَاتِيَه ئَامَادَكِرِنْ بِپَارِێزِنْ!

١٣٢. بِگۆتِنَا خُدِێ و بِگۆتِنَا پِێخَمْبَرِێ وِى بِكِنْ دَا كُو دِلُۆڤَانِى لِوَه بِێتَه كِرِنْ.

١٣٣. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) بَرْ بِ لِێبُۆرِينَا خُوَدَايِێ خَوه ڤَه و بَرْ بِبِهِشْتَكِێ ڤَه بِبَزِنْ كُو فِرَهِيَا وِێ بِقَانْدِى عَرْدُ و اسِيمَانَانَه كُو اَوْ بِهِشْتْ ژِ تَقُوادَارَانْ رَه هَاتِيَه ئَامَادَكِرِنْ.

١٣٤. (تَقُوادَارْ)اَوِێنْ كُو مَالِێنْ خَوه دِ فِرَهِى و تَنْگَاسِيِێ دَه (دِ رِێكَا خُدِێ دَه) خَرْجْ دِكِنْ؛ هِێرْسَا خَوه دِقُورتِينِنْ و لِمِرُۆڤَانْ دِبُۆرِنْ. خُدِێ ژِ قَنْجِيكَارِێنْ رَاسْتْ و دُورِسْتْ حَزْ دِكَه.

١٣٥. ( تَقُوادَارْ) اَوێنْ كُو دَمَا گُونَهَكِى مَزِنِى كِرِێتْ دِكِنْ انْ ژِى (ژِ بِلِى يِێنْ كِرِێتْ بِگُونَهِێنْ دِنْ) لِخُو زِلْمِێ دِكِنْ، خُدِێ دِ بِيرَا خَوه تِينِنْ، ڤِێجَه ژِ خُدِێ لِێبُۆرِينَا گُونَهِێنْ خَوه دِخُوازِنْ -مَا ژِ خُدِێ پِێ ڤَه قَى كِى دِكَارَه لِگُونَهَانْ بِبُۆرَه!- و لِسَرْ كِرِنِێنْ خَوه يِێنْ نَه رِندْ ژِى رِكْدَارِيِێ نَاكِنْ (لِسَرِێ بَرْدَوَامْ نَابِنْ) و دِزَانِنْ (كُو اَوْ حَرَامَه.)

١٣٦. هَا خَلاتَا وَانْ لِنِكْ رَبّێِ وَانْ لِێبُۆرِينَه و بِهِشْتِێنْ كُو دِ بِنِێ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ و اَوْ حَتَا بحَتَايِێ تِێ دَه نَه. چِقَاسْ رِنْدَه خَلاتَا خَبَاتْكَارَانْ!

١٣٧. بِێگُومَانْ عَادَتِێنْ (رَبّێِ تَه) دِ بَارَا اُمَتِێنْ بَرِيَا وَه دَه بِهُورِينَه. ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ، دَه هَيْدِێ لِسَرْ عَرْدِێ بِگَرِنْ و بِنِێرِنْ كَا اَنجَامَا وَانِێنْ كُو ئَايَتِێنْ خُدِێ مَانْدَلَه كِرِنْ (بَاوَرِى پِێ نَانِينْ) چَاوَا بُويَه؟

١٣٨. اَڤْ (قُرْئَانْ) ژِ مِرُۆڤَانْ رَه دَاخُويَانِيَكَه و ژِ مُوتَّقِيَانْ رَه ژِى شِيرَتْ و رِێبَرَه.

١٣٩. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! ژِ جِهَادِێ) سِسْتْ نَبِنْ و غَمْگِينْ ژِى نَبِنْ؛اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ بَاوَرْمَندْبِنْ تَقَزْ يِێنْ سَرْكَفتِى هُونِنْ.

١٤٠. اَگَرْ هُونْ (لِأُحُدِێ) بِرِينْدَارْ بُوبِنْ، بِێگُومَانْ بِرِينْدَارِى بِسَرْ وَانْ دَه ژِى هَاتِبُو. اَمْ وَانْ رُۆژَانْ (اِێنْ شِكَسْتِنْ و سَرْكَفْتِنِێ) دِ نَاڤْبَرَا مِرُۆڤَانْ دَه بِدُۆرْ دِگَرِينِنْ، دَا كُو خُدِێ وَانِێنْ كُو (ژِ دِلْ و جَانْ) بَاوَرِى ئَانِينَه دَرِينَه رَاسْتِێ و دَا كُو ژِ نَاڤْ وَه هِنَكَانْ بِشَهَادَتِێ خَلاتْ بِكَه. هَلْبَتْ خُدِێ ژِ ظَالِمَانْ حَزْ نَاكَه.

١٤١. دَا كُو خُدِێ (بِڤِى ئَاوَايِى) وَانِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه (ژِ گُونَهِێنْ وَانْ) پَاقِژْ بِكَه و كَافِرَانْ ژِى ژِ حُۆلِێ رَاكَه.

١٤٢. حَتَا خُدِێ ژِ وَه يِێنْ كُو جِهَادْ كِرِنْ كِفْشْ نَكَه و يِێنْ (لِپِێشْبَرِى زُۆرِێ) خَوه رَاگِرتِنْ دَرْنَخَه حُۆلِێ، مَا ژِ وَه وَيَه هُونِێ هَرِنْ بِهِشْتِێ؟

١٤٣. بِێگُومَانْ بَرِيَا كُو هُونْ رَاسْتِى جَنْگِێ بِێنْ، وَه دَاخَوازَا مِرِنِێ دِكِرْ (دَا كُو هُونْ شَهِيدْ بِبِنْ)، ڤِێجَه بِرَاسْتِى ڤَا يَه وَه مِرِنْ دِيتْ دِ رَوْشَكِى كُو وَه لِێ دِنِێرْتْ.

١٤٤. مُحَمَّدْ، هَرْ پِێخَمْبَرَه! بِێگُومَانْ بَرِيَا وِى ژِى پِێخَمْبَرْ هَاتِنَه و چُونَه. مَا قَى دَمَا اَوْ بِمِرَه يَانْ ژِى بِێتَه كُشْتِنْ، هُونِێ لِسَرْ پَحْنِيَا بِپَاشْڤَه(لِسَرْ دِينِێ خَوه يِێ بَرِێ) ڤَگَرِنْ؟ كِى بِپَاشْڤَه ڤَگَرَه سَرْ كُفْرِێ، اَوْ نِكَارَه تُو زِيَانِێ بِدَه خُدِێ.(اَوْ كَسِێ لِسَرْ اِيمَانِێ بِمِينَه و شِێكِرِيَا قَنْجِيِێنْ خُدِێ بِكَه) خُدِێ دِێ شِكُرْدَارَانْ خَلاتْ بِكَه.

١٤٥. نَه مِمْكُنَه كُو بِێيِى دَسْتُورَا خُدِێ كَسْ بِمِرَه،(رُۆژَا مِرِنِێ) دَمَكَه دِيَارْكِرِى يَه، هَاتِيَه نِڤِيسِينْ. كِى (بِعَمَلِێ خَوه) دِنْيَايِێ بِخَوهازَه اَمِێ وِێ بِدِنِێ، كِى ژِى ئَاخْرَتِێ بِخَوازَه اَمِێ وِێ بِدِنِێ و اَمِێ شِكُرْدَارَانْ خَلاتْ بِكِنْ.

١٤٦. گَلَكْ ژِ پِێخَمْبَرَانْ هَبُونْ كُو (ژِ هَڤَالِێنْ وَانْ) كُۆمِێنْ پِرْ دِگَلْ وَانْ جَنْگْ كِرِنَه. ڤِێجَه ژِ بَرْ ئَا كُو دِ رِێكَا خُدِێ دَه هَاتِيَه سَرِێ وَانْ قَلسْ نَبُونَه، لاوازْ نَبُونَه و رَبَنْ ژِى نَبُونَه.(بَلْكِى لِسَرْ يَا هَاتِيَه سَرِێ وَانْ صَبِرْ كِرِنْ)، خُدِێ ژِى ژِ صَبِرْكِێشَانْ حَزْ دِكَه.

١٤٧. هَرْ گۆتِنَا وَانْ ژِى اَڤْ بُو: خُوَدَايِێ مَه! گُونَهِێنْ مَه و زِێدَگَاڤِيَا مَه يَا دِ هَرْ كَارْ و بَارِى دَه بِبَخْشِينَه و لِنگِێنْ مَه (دِ رِێكَا خَوه دَه) بِجِهْ بِكَه و لِهَمْبَرْ جِڤَاتَا كَافِرْ مَه بِسَرْ بِخَه.

١٤٨. خُدِێ نِعْمَتَا ڤِێ دِنْيَايِێ و يَا هِێ ژِێ خَوشْتِرْ ژِى؛ خَلاتَا ئَاخْرَتِێ دَا وَانْ. هَلْبَتْ خُدِێ ژِ قَنْجِيكَارِێنْ رَاسْتْ و دُورِسْتْ حَزْ دِكَه.

١٤٩. گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينَه!اَگَرْ هُونْ بِگۆتِنَا كَافِرَانْ بِكِنْ دِێ وَه بِسَرْ پَهنِيَا وَه بِپَاشْڤَه ڤَگَرِينِنْ( سَرْشِرِكِێ) و هُونِێ خَسِرِى ڤَگَرْنْ.

١٥٠. نَا،(بِيَا كَافِرَانْ مَكِنْ) خُدِێ دُۆسْتْ و ئَارِيكَارِێ وَه يَه، هَرْ اَوَه چِێتِرِينِێ ئَارِيكَارَانْ.

١٥١. بِسَدَمَا كُو بِێيِى دَلِيلَكَه كُو خُدِێ دَاخِسْتِبَه، ژِ خُدِێ رَه هَڤپِشْكْ چِێكِرِنْ، اَمِێ تِرسِێ بِاڤِێژِنْ دِلِێ يِێنْ كَافِرْ، ڤَحَوِينگَهَا وَانْ ژِى ئَاگِرَه، ژِ ظَالِمَانْ رَه چِه پِيسْ وارَه اَوْ!

١٥٢. بِێگُومَانْ، خُدِێ پَيْمَانَا خَوه بِجِهْ ئَانِى؛ وِێ دَمَا وَه نَيَارِێنْ خَوه بِدَسْتُورَا وِى شِكَانْدِنْ و هُونْ بِسَرْ كَتِنْ. (سَرْكَفتِنَا وَه بَردَوامْ كِرْ) حَيَانِى دَمَا هُونْ ژِ بَرْ هَڤْ كَتِنْ و دِ بَارَا فَرْمَانَا (پِێخَمْبَرْ دَه) وَه هَڤْ رَاكِشَانْدْ و پِشْتِى كُو خُدِێ تِشْتِێ وَه ژِێ حَزْ دِكِرْ نِيشَانِى وَه دَا، وَه گُوهْدَارِى (يَا سَردَارِێ خَوه) نَكِرْ. هِنَانْ ژِ وَه دِنْيَا خَوسْتْ (ژِ بُۆ دَسْتْكَفتِيَانْ جِهِێ خَوه بَرْدَانْ) و هِنَكَانْ ژِى ئَاخْرَتْ خُوَستْ (لِجِهِێ خَوه مَانْ و شَهِيدْ بُونْ). پَاشِێ، دَا كُو وَه بِجَرِبِينِێ خُدِێ بَرِێ وَه ژِ سَرْ وَانْ دَا پَاشْ (و هُونْ تِێكْ بِرِنْ). بِێگُومَانْ (پِشْتِى هُونْ پۆشْمَانْ بُونْ) خُدِێ لِوَه بِهُورِى و خُدِێ لِسَرْ بَاوَرْمَنْدَانْ خَودَانْ كَرَمَه.

١٥٣. بِينِنْ بِيرَا خَوه، دَمَا وَه (ژِ قَادَا شَرْ) بَازدِدَا و (ژِ تِرْسُ و دَهْشَتَا شَرْ) وَه لِپِشْتْ خَوه نَدِمِێزَانْدْ. حَالْ اَڤَه كُو پِێخَمْبَرْ ژِى ژِ پِشْتْ وَه ڤَه گَازِى وَه دِكِرْ،(و وَه لِێ نَدِمِێزَانْدْ دِگَلْ كُو وَه دَنْگِێ وِى ژِى دِبِهِيسْتْ). مَه ژِى دَرْدْ لِسَرْ دَرْدَانْ دَا وَه، دَا كُو هُونْ ژِ بُۆ يَا كُو ژِ دَسْتِێ وَه چُويَه و بِيَا كُو هَاتِيَه سَرِێ وَه، غَمْگينْ نَبِنْ. خُدِێ ژِ يَا كُو هُونْ دِكِنْ، ئَاگَاهْدَارَه.

١٥٤. پَاشِێ،(خُدِێ) پِشْتِى كَدَرِێ اَوْلَيِى بِسَرْ وَه دَه شَانْدْ. هِنَكْ ژِ وَه هِێنِژِينِێ اَوْ گِرْتِنْ و هِنَكْ ژِى كَتِبُونْ دَرْدِێ جَانِێ خَوه، دِ بَارَا خُدِێ دَه فِكَارِێنْ نَه دِ رِێ دَه دِكِرِنْ مِينَا فِكَارِێنْ خَلْكِێ جَاهِلِيَتِێ. دِگۆتِنْ: قَىْ رَاسْتَه كُو ژِ بُۆ مَه ئَارِيكَارِى هَيَه؟(ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: فَرْمَانْ تَڤْ يَا خُدِێ يَه، اَوْ تِشْتِێ كُو نِكَارِنْ ژِ تَه رَه اَشْكَرَا بِكِنْ دِ دِلِێنْ خَوه دَه ڤَدِشِێرِنْ. دِبِێژِنْ:اَگَرْ (سَرْكَفْتِنَكْ) ژِ مَه رَه هَبُويَا، اَمِێ لِڤِێ دَرِێ نَهَاتِنَا كُشْتِنْ.(ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه:اَگَرْ هُونْ لِمَالَا خَوه بِمَانَا ژِى يِێ كُو كُشْتِنْ ژِێ رَه هَاتِبُو نِڤِيسِينْ دِێ بِهَاتَا جِهِێ اَجَلِێ خَوه (و اَوِێ دِيسَا بِهَاتَا كُشْتِنْ). خُدِێ (وِسَا كِرْ) دَا كُو يَا دِ دِلِێ وَه دَه بِجَرِبِينَه و يَا كُو دِ دِلِێ وَه دَه يَه پَاقِژْ بِكَه. خُدِێ، بِيَا دِ دِلِێ وَه دَه دِزَانَه.

١٥٥. بِێگُومَانْ، رُۆژَا كُو هَرْدُو كُۆمْ (دِ جَنْگَا اُحِدِێ دَه) رَاسْتِى هَڤْ هَاتِنْ، ژِ وَه اَوِێنْ پِشْتَا خَوه دَانَه شَرْ و رَڤِينْ، بَسْ بِسَدَمَا هِنَكْ تِشْتِێنْ كُو كِرِبُونْ شَيْطِێنْ اَوْ ژِ رِێ شَقِتَانْدِنْ. لِێبَلِێ خُدِێ لِوَانْ بُۆرِى و اَوْ عَفُوكِرِنْ. بِێگُومَانْ خُدِێ هَرْ گُنَهْبَخْشَه، بَرْبِهِێرَه.

١٥٦. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! هُونْ نَبِنْ مِينَا وَانِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه؛ دَمَا بِرَايِێنْ وَانْ دَرْدِكَتِنْ سَفَرِێ (و تِێ دَه دِمِرِنْ) يَانْ ژِى دَرْدِكَتِنْ جَنْگِێ (و تِێ دَه دِهَاتِنْ كُشْتِنْ) دِگۆتِنْ:»اَگَرْ اَوْ لِنِكْ مَه بِمَانَا نَدِمِرِنْ و نَدِهَاتِنْ كُشْتِنْ. خُدِێ دِێ ڤِێ خَرَابِيَا هَا دِ دِلِێ وَانْ دَه بِكَه دَرْدُ و كُۆڤَانْ. خُوَدَا سَاغْ دِكَه و دِمِرِينَه. هَلْبَتْ خُدِێ بِيَا كُو هُونْ دِكِنْ بِينَرَه.

١٥٧. اَگَرْ هُونْ دِ رِيَا خُدِێ دَه بِێنْ كُشْتِنْ ئَانْ ژِى بِمِرِنْ،(تَقَزْ ژِ بُۆ وَه) لِجَمْ خُدِێ لِێبُۆرِينْ و دِلُۆڤَانِى هَيَه كُو اَوْ ژِ يَا كُو (اَهْلِێ دِنْيَايِێ) لِهَڤْ كُۆمْ دِكِنْ، چِێتِرَه.[63]

١٥٨. صُۆندْ بَه؛اَگَرْ هُونْ بِمِرِنْ ئَانْ ژِى بِێنْ كُشْتِنْ، هُونِێ هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه بِێنْ كُۆمْكِرِنْ.

١٥٩. بِسَبَبَا رَحْمَا خُدِێ تُو دِ بِوَارَا وَانْ دَه نَرْمْ بُويِى!اَگَرْ تُو يَكِى خَبَرْتَحْلْ و دِلْهِشْكْ بُويَايِى، بِێگُومَانْ اَوِێ ژِ هَاوِيردُۆرَا تَه بَلاڤْ بِبُونَا و بِچُونَا. نَاخُو لِوَانْ بِبُۆرَه، لِێبُۆرِينَا گُنَهِێنْ وَانْ ژِ خُدِێ بِخَوهازَه و دِ بَارَا كَارِێنْ (گَلَمْپَرِى) دَه بِوَانْ بِشِێوِرَه. ڤِێجَه دَمَا تَه بِرْيَارْ دَا، خَوه بِسْپِێرَه خُدِێ. بِێگُومَانْ خُدِێ ژِ يِێ كُو خَوه بِسْپِێرِيِێ حَزْ دِكَه.

١٦٠. اَگَرْ خُدِێ ئَارِى وَه بِكَه تِشْتَكْ دِێ زُۆرَا وَه نَبَه.اَگَرْ اَوْ دَسْتْ ژِ ئَارِيكَارِيَا وَه بَرْدَه، اِێدِى پِشْتِى وِى، كِى يَه يِێ كُو ئَارِى وَه بِكَه؟ بِلَا بَاوَرْمَندْ تَنِێ خَوه بِسْپِێرِنْ خُدِێ.

١٦١. نَه بَابَتِێ پِێخَمبَرَكِيَه كُو (لِمَالِێ غَنِيمَتِێ) خِيَانَتِێ بِكَه. كِى خِيَانَتِێ بِكَه، رُۆژَا قِيَامَتِێ تَڤْلِى تِشْتِێ كُو دِزِيَه وِێ بِبَالْ خُدِێ ڤَه بِێ. پِشْترَه كِێ چِه قَزَنْجْ كِرِبَه اَوِێ بِێكِێمَاسِى ژِێ رَه بِێدَايِنْ و نَحَقِى دِێ قَتْ لِوَانْ نَبَه.

١٦٢. مَا قَى وَكْهَڤِنْ؛ اَوِێ كُو دَابَه پَىْ رِزَايَا خُدِێ و اَوِێ كُو بِكَڤَه بِنْ قَهْرَا ژِ خُدِێ كُو جِهِێ وِى دُۆژَهَه و اَوْ چِه پِيسْ وارَه؟

١٦٣. اَوْ لِجَمْ خُدِێ مَرْتَبَه بِمَرْتَبَه نَه (مَرْتَبَيَا هَرْ كَسِى جِهِێ يَه) و خُدِێ بِيَا كُو اَوْ دِكِنْ، ئَاگَاهْدَارَه.

١٦٤. مِسُۆگَرْ خُدِێ نِعْمَتَا خَوه لِبَاوَرْمَنْدَانْ كِرِيَه كُو ژِ وَانْ رَه، دِ نَاڤْ وَانْ دَه پِێخَمْبَرَكْ شَانْدِيَه كُو اَوْ ژِ وَانْ رَه ئَايَتِێنْ خُدِێ دِخُونَه، وَانْ (ژِ شِرْكْ و نَقَنْجِيِێ) پَاقِژْ دِكَه و وَانْ هِينِى قُرْئَانْ و حِكْمَتِێ دِكَه. چَنْدِى كُو اَوْ، بَرِيَا پِێخَمْبَرْ دِ رِێشَاشِيَكَه اَشْكَرَا دَه بُونْ ژِى.

١٦٥. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) چِه دَمَا (لِاُحُدِێ) فَلاكَتَكْ هَاتَه سَرِێ وَه و وَه (لِبَدْرِێ) دُو قَاتِى وِێ ئَانِيبُو سَرِێ وَانْ، وَه گۆتْ: مَا اَڤَاهَا ژِ كُو هَاتْ سَرِێ مَه؟!(يَا مُحَمَّدْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَوْ،(ژِ تَخْسِيرَاتِيَا) ژِ جَمْ وَه يَه. بِێگُومَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى خُدَانْشِيَانَه.

١٦٦. دِ وِێ رُۆژَا كُو دُو كُۆمْ (مُسِلْمَانْ و كَافِرْ) دِ جَنْگ(ئَا اُحُدِ)ێ دَا رَاسْتِى هَڤْ هَاتِنْ، يَا هَاتِيَه سَرِێ وَه، اَوْ بِدَسْتُورَا خُدِێ بُو و دَا كُو بَاوَرْمَندْ (بِرَوْشَا خَوه يَا رَسَنْ) اَشْكَرَا بِبِنْ.

١٦٧. دَا كُو يِێنْ مُنَافِقْ ژِى اَشْكَرَا بِبِنْ. ژِ وَانْ رَه هَاتَه گۆتِنْ: وَرِنْ دِ رِێكَا خُدِێ دَه شَرْ بِكِنْ يَانْ ژِى بَرَڤَانِيَا مُسِلْمَانَانْ بِكِنْ. گۆتِنْ:اَگَرْ مَه بِزَانِيَا شَرْ هَيَه اَمِێ دِگَلْ وَه بِهَاتِنَا شَرْ. اَوْ وِێ رُۆژِێ ژِ بَاوَرِيِێ بِێهتِرْ نِێزِيكِى كَافِرِيِێ بُونْ؛ ئَاكُو بِدَڤِێ خَوه دِگۆتِنْ نَه يَا دِ دِلِێ وَانْ دَه بُو. خُدِێ ژِى بِيَا كُو دِ دِلِێ خَوه دَه ڤَدِشِێرِنْ بِێهتِرْ دِزَانَه.

١٦٨. (يَا مُحَمَّدْ!) اَوِێنْ كُو نَكَتِبُونْ جَنْگِێ، ژِ بِرَايِێنْ خَوه رَه دِگۆتِنْ:»اَگَرْ بِيَا مَه بِكِرِنَا نَدِهَاتِنَه كُشْتِن». بِبِێژَه:»اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ رَاسْتْبِێژِنْ دَه مِرِنِێ ژِ سَرْ خَوه بِدِنْ ئَالِى.»

١٦٩. زِنْهَارْ تُو وَانْ كَسِێنْ كُو دِ رِيَا خُدِێ دَه هَاتِنَه كُشْتِنْ، مِرِى گُومَانْ مَكَه! بَلْكِى اَوْ سَاغِنْ؛ ژِ جَمْ پَرُوَرْدَگَارِێ وَانْ رِزْقِێ وَانْ تِێ دَايِنْ.

١٧٠. بِيَا كُو خُدِێ ژِ قَنْجِيَا خَوه دَايَه وَانْ كِێفْخَوشِنْ و مِزگينْ دِدِنَه وَانِێنْ كُو لِپَىْ وَانْ ڤَه تِێنْ هِێژْ نَگِهِيشْتِنَه وَانْ؛ نَه طِرْسْ لِسَرْ وَانْ هَيَه نَه ژِى اَوْ غَمْگينْ دِبِنْ.

١٧١. اَوْ، بِنِعْمَتَا كُو ژِ خُدِێ تِێ و بِكَرَمَا وِى دِلشَادْ دِبِنْ و مِزگينْ دِدِنْ كُو خُدِێ بِرَاسْتِى خَلاتَا بَاوَرْمَنْدَانْ وِندَا نَاكَه.

١٧٢. اَوِێنْ كُو پِشْتِى (لِاُحُدِێ) بِرِينْدَارْ بُونْ بَرْسِڤَا بَانگَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى دَانْ، -ژِ وَانْ- اَوِێنْ كُو قَنْجِى كِرِنْ و خَوه بِسِينُۆرِێ خُدِێ پَارَاسْتِنْ خَلاتَكَه مَزِنْ هَيَه.

١٧٣. اَوِێنْ كُو مِرُۆڤَانْ ژِ وَانْ رَه گۆتْ:»خَلكْ ژِ بُۆ اِێرِيشَا لِسَرْ وَه لِهَڤْ كُۆمْ بُونَه، نَاخُو ژِ وَانْ بِطِرْسِنْ!»اِيجَارْ ڤِێ گۆتِنِێ، بَاوَرِيَا وَانْ زِێدَتِرْ كِرْ و گۆتِنْ: خُدِێ هَرْ بَسِى مَه يَه، اَوْ خَوشْ وَكِيلَه.

١٧٤. ڤِێجَه اَوْ لِخَوشْدَايِنْ و قَنْجِيَا خُدِێ ڤَگَرْيَانْ، تُو نَرِنْدِيِێ اَوْ نَهِنْگَافتِنْ و بُونَه پَيْرَوِێنْ پِێخَوشْبُونَا خُدِێ. خُدَا، خَودِيِێ قَنْجِيَا مَزِنَه.

١٧٥. بِرَاسْتِى اَوْ شَيطَانْ بُو، بَسْ وِى دُۆسْتِێنْ خَوه دِطِرْسَانْدِنْ. نَاخُو ژِ وَانْ نَطِرْسِنْ؛ هَرْ ژِ مِنْ بِطِرْسِنْ اَگَرْ هُونْ بِرَاسْتِى بَاوَرْمَنْدِنْ.

١٧٦. (يَا مُحَمَّدْ!) اَوِێنْ كُو دِ (ئَارِيكَارِيَا) كُفْرِێ دَه لَزْ و بَزْ دِكِنْ بِلا (اَوْ رَوشَا وَانْ) تَه غَمْگينْ مَكَه. بِێگُومَانْ اَوِێ قَتْ نَشِنْ تُو زَرَارِێ بِدِنْ خُدِێ. خُدِێ دِخُوازَه ژِ وَانْ رَه دِ ئَاخْرَتِێ دَه تُو پَارِێ نَهِێلَه. ژِ بُۆ وَانْ ژِى (وِێ رُۆژِێ) هَرْ ازَارَكَه مَزِنْ هَيَه.

١٧٧. بِێگُومَانْ اَوِێنْ كُو دِ شُونَا اِيمَانِێ دَه كَافِرِى كِرِنْ، اَوْ بِتُو ئَاوايى نِكَارِنْ زِيَانِێ بِدِنْ خُدِێ و ژِ بُۆ وَانْ هَرْعَزَابَكِى دِژْوَارْ هَيَه.

١٧٨. بِلا اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، ظَنْ مَكِنْ كُو مُهلَتَا مَه دَايَه وَانْ ژِ بُۆ وَانْ چِێتِرَه. بَسْ مَه فَرْسَندْ دَا وَانْ دَا كُو گُونَهِێنْ خَوه زِێدَه بِكِنْ و پَاشِێ ژِ وَانْ رَهعَزَابَكِى رِسُواكَرْ هَيَه.

١٧٩. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) خُدِێ بَاوَرْمَنْدَانْ دِ رَوشَكَه وَكِى رَوشَا هُونْ تِێ دَه (وِهَا تَڤْلِهَڤْ) قَتْ نَاهِێلَه حَيَانِى كُو مِرُۆڤِێ پَاكْ و كِرِێتْ ژِ هَڤْ ڤَنَقَتِينَه. خُدِێ قَتْ وَه بِسَرْ خَيبِێ ڤَه ژِى نَاكَه، لِێبَلِێ ژِ قَاسِدِێنْ خَوه كِێ بِڤِێ (وِى) هِلْدِبِژِێرَه. نَاخُو بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێنْ وِى بَاوَرِى بِينِنْ.اَگَرْ هُونْ بَاوَرِييِێ بِينِنْ و خَوه (ژِ گُونَهَانْ) بِپَارِێزِنْ، ژِ بُۆ وَه خَلاتَكَه مَزِنْ هَيَه.

١٨٠. اَوِێنْ كُو خُدِێ -ژِ جۆمَرْدِيَا خَوه- دَايَه وَانْ كُو تِێ دَه چِكُوسِيِێ دِكِنْ بِلا گُومَانْ نَكِنْ كُو اَوْ ژِ وَانْ رَه خِێرَه؛ بَلْكِى اَوْ ژِ وَانْ رَه شَرَه. اَو ئَاكُو چِكُوسِى تِێ دَه كِرِنْ رُۆژَا قِيَامَتِێ دِێ لِسْتُويِێ وَانْ بِێ پِێچَانْدِنْ. مِيرَاتَيَا ئَاسِيمَانَانْ و عَرْدِێ ژِى هَرْ ژِ بُۆ خُدِێ يَه و خُوَدَا بِيَا كُو هُونْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

١٨١. صُۆندْ بَه، خُدِێ پَيڤَا وَانْ كَسِێنْ كُو گۆتِنْ:»خُدِێ خِزَانَه و اَمْ دَوْلَمَنْدِنْ»بِهِيسْتِيَه. اَمِێ ڤِێ گۆتِنَا وَانْ و كُشْتِنَا پِێخَمْبَرَانْ ئَا بِنَحَقِى بِنِڤِيسِنْ و اَمِێ (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژِنْ: دَه اِێدِى عَذَابِێ بِشَواتْ بِچِێژِنْ!

١٨٢. هَا اَوْ (عَزَاب)، ژِ بَرْ يَا كُو وَه لِدِنْيَايِێ كِرِيَه. بِێگُمَانْ خُدِێ تُو جَارْ ظِلْمِێ لِبَنْدَيِێ خَوه نَاكَه.

١٨٣. اَوْ (جِهُو)يِێنْ كُو گۆتِنْ:»خُدِێ (دِ تَوْرَاتِێ دَه) قَوێتِى لِمَه كِرِيَه كُو هَيَا قُورْبَانَكَه كُو ئَاگِرْ وِێ بِخَوه ژِ مَه رَه نَيينَه اَمْ بِتُو پِێخَمْبَرِى بَاوَرِى نَاينِنْ.(ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: بَرِيَا مِنْ پِێخَمْبَرْ بِدَلِيلْ و بِيَا كُو وَه دِگۆتْ هَاتِنَه بَالْ وَه ڤَه. ڤِێجَهاَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ چِمَا وَه اَوْ كُشْتِنْ؟[64]

١٨٤. (يَا مُحَمَّدْ!)اَگَرْ اَوْ بِتَه بَاوَرِى نَيينِنْ، ڤَێجَه بِرَاسْتِى گَلَكْ پِێخَمْبَرِێنْ بَرِيَا تَه ژِى بَاوَرِى بِوَانْ نَهَاتِبُو ئَانِينْ، دِگَلْ كُو اَوْ بِدَلِيلْ، صُحُفْ و كِتِێبِێنْ رُۆنْكَرْ ژِى هَاتِبُونْ.

١٨٥. هَرْ جَانْدَارْ دِێ مِرِنِێ بِچِێژَه. بِێگُومَانْ رُۆژَا قِيَامَتِێ هُونِێ جَزَايِێ خَوه بِتَمَامِى وَرْگِرِنْ. ڤِێجَه كِى ژِ اِێگِرْ وَرَه دُورْكِرِنْ و بِچَه بِهِشْتِێ، بِێگُومَانْ اَوْ رِزْگَارْ بُويَه. ژِيَانَا ڤِێ دِنْيَايِێ ژِ پَرْتَالِێ خَاپَانْدِنِێ پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِى دِى يَه.

١٨٦. صُۆندْ بَه، هُونِێ دَرْحَقِێ مَالُ و كَسِێنْ خَوه دَه بِێنَه جَرِبَانْدِنْ و مِسُۆگَرْ هُونِێ ژِ وَانِێنْ كُو بَرِيَا وَه كِتِێبْ ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه دَايِنْ و ژِ وَانِێنْ كُو ژِ خُدِێ رَه شِرِيكَانْ چِێدِكِنْ هُنِێ (نَخَوشِى و) اَزِيَتَكَه پِرْ بِبِهِيزِنْ. اَگَرْ هُونْ صَبِرْ بِكِنْ و ژِ(گُنَهَانْ)خُۆ بِݒَارِێزِنْ، ڤِێجَه هَا اَوْ بِرَاسْتِى ژِ كَارِێنْ مِكُومَه كُو دِڤِێ مِرُۆڤْ وِێ بِكَه.

١٨٧. وِێ دَمَا خُدِێ ژِ وَانِێنْ كُو كِتِێبْ ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه دَايِنْ پَيْمَانْ وَرْگِرْتْ كُو «هُونِێ وِێ (كِتِێبِێ) ژِ خَلْكِێ رَه اَشْكَرَا بِكِنْ و وِێ (ژِ خَلْكِێ) ڤَنَشِێرِن.»لِێبَلِێ وَانْ پَيْمَانْ ئَاڤِێتَه پِشْتْ گُوهِێ خُۆ و اَوْ بِبِهَايَكِى هِنْدِكْ فِرُۆتِنْ. ڤِێجَه يَا كُو كِرِنْ چِقَاسْ پيسَه!

١٨٨. (هَى مُحَمَّدْ!) تُو گُومَانْ مَكَه اَوْ (جِهُو)يِێنْ كُو بِكَارْ و كِرْيَارِێنْ خَوه دِلْخُوَشْ دِبِنْ و حَزْ دِكِنْ كُو بِيَا نَكِرِنَه بِێنَه پَسِنْدَانْ -اَرِێ تُو گُومَانْ مَكَه- كُو اَوِێ ژِعَذَابْ خَلاسْ بِبِنْ. ژِ بُۆ وَانْ هَرْعَزَابَكِى دِژْوَارْ هَيَه.

١٨٩. خُوَدَانِى و حُكِمرَانِيَاعَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَرْ ژِ خُدَا رَه يَه. خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.

١٩٠. بِێگُومَانْ دِ ئَافِرَانْدِنَا ئَاسِيمَانَانْ و زَمِينِێ دَه، دِ كُورْتْكِرِنْ و دِرِێژْكِرِنَا شَڤْ و رُۆژِێ دَه ژِ بُۆ هِشْمَنْدَانْ تَقَزْ نِيشَانْ هَنَه.

١٩١. اَوِێنْ كُو ژِ پِيَانْ و رُونِشْتِى و لِسَرْ تَنِشْتِێنْ خَوه دِرِێژبُويِى زِكرِێ خُدِێ دِكِنْ (خُوَدَا دِ بِيرْ تِينِنْ) و دَرْبَارِێ ئَافِرَانْدِنَا ئَاسِيمَانَانْ و زَمِينِێ دَه دِفِكِرِنْ،(اَوْ وِهَا دِبِێژِنْ): پَرُوَرْدَگَارِێ مَه! تَه اَڤْ (كَائِنَاتَا هَا) پُوچْ (بِێ سَبَبْ) نَافِرَانْدِيَه، تُو ژِ هَرْ كِێمَاسِيِێ پَاكْ و پَاقِژِى، ڤِێجَه مَه ژِ ئَازَارَا اِێگِرْ بِپَارِێزَه!

١٩٢. پَرْوَرْدَگَارِێ مَه! بِێگُومَانْ تُو كِێ بِخِى اِێگِرْ ڤِێجَه بِرَاسْتِى تَه اَوْ رِسْوَا كِرِيَه و ژِ بُۆ سِتَمْكَارَانْ قَتْ تُو ئَارِيكَارْ تُونِنْ.

١٩٣. پَرْوَرْدَگَارِێ مَه! بِێگُومَانْ مَه سَحْ كِرْ كُو گَازِيكَرَكْ هَرْ كَسِى گَازِى بَاوَرِيِێ دِكَه؛ دِبِێژَه: بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى بَاوَرِييِێ بِينِنْ، ڤِێجَه مَه بَاوَرِى ئَانِى. پَرْوَرْدَگَارِێ مَه! نَاخُو لِگُونَهِێنْ مَه بِبُۆرَه، خَرَابِيِێنْ مَه ڤَشِێرَه و مَه دِگَلْ قَنْجَانْ بِمِرِينَه.

١٩٤. پَرْوَرْدَگَارِێ مَه! يَا كُو تَه لِسَرْ زِمَانِێ پِێخَمْبَرِێنْ خَوه بِمَه رَه سُۆزْ دَايَه، بِدَه مَه و مَه رُۆژَا قِيَامَتِێ رِسْوَا مَكَه. بِێگُومَانْ تُو ژِ سُۆزَا خَوه ڤَنَاگَرِى.

١٩٥. ڤِێجَه خُوَدَايِێ وَانْ بَرْسِڤَا (دُعَايَا) وَانْ دَا (و گۆتْ:) اَزْ كِرِنَا كِرْيَارَكِى ژِ وَه -چِه مِێرْ بَه چِه ژِن- قَتْ وِندَا نَاكِمْ،(لَورَا) هُونْ ژِ هَڤِنْ. اَوْ كَسِێنْ كُو هِجْرَتْ كِرِنَه، ژِ وَلاتِێنْ خَوه هَاتِنَه دَرَانِينْ، دِ رِيَا مِنْ دَه هَاتِنَه اِێشَانْدِنْ، شَرْ كِرِنَه و هَاتِنَه كُشْتِنْ، صُۆندْ بَه؛ اَزِێ لِگُونَهِێنْ وَانْ بِبُورِمْ و اَزِێ وَانْ بِخِمْ بِهِشْتِێنْ وِسَا كُو دِ بِنِێ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ. اَڤْ خَلاتْ ژِ نِكْ خُدِێ يَه و مُوكَافَاتَا هَرِى خَوشْ هَرْ لِجَمْ خُدِێ يَه.

١٩٦. بِلَا گَرْ و فَرَا وَانِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه يَا دِ وَلاتَانْ دَه تَه نَخَاپينَه.

١٩٧. اَوْ پِێخُوَشبُونَكَه هِنْدِكَه، پَاشِێ ڤَحَوِينْگَهَا وَانْ دُۆژَهَه و اَوْ چِه پِيسْ هَدَانْگَهَه!

١٩٨. لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو هَاى (ژِ فَرْمَانْ و قَدَخَيِێنْ) خُدَايِێ خَوه هَنَه، ژِ وَانْ رَه بِهِشْتِێنْ وِسَا هَنَه كُو دِ بِنِێ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ، اَوْ حَتَا بِحَتَايِێ دِێ لِێ بِمِينِنْ، اَڤْ مِێڤَانْدَارِيَكَه ژِ جَمْ خُدِێ يَه و ژِ بُۆ قَنْجِيكَارَانْ يَا لِجَمْ خُدِێ مُوحَقَّق چِێتِرَه.[65]

١٩٩. بِێگُومَانْ، ژِ يِێنْ خُدَانْ كِتِێبْ هِنْ كَسْ هَنَه كُو بِخُدِێ و بِيَا كُو ژِ وَه رَه هَاتِيَه هِنَارْتِنْ و بِيَا كُو ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه هِنَارْتِنْ بَاوَرِى تِينِنْ، ژِ خُدِێ دِطِرْسِنْ و ئَايَاتِێنْ خُدِێ بِپَرَيَكِى هِنْدِكْ نَافِرُۆشِنْ. ژِ بُۆ وَانْ، لِجَمْ پَرُوَرْدَگَارِێ وَانْ خَلَاتَكْ هَيَه. بِێگُومَانْ بَرْپِرْسْگِرتِنَا خُدِێ پِرْ بِلَزَه.

٢٠٠. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه!صَبْرِێ بِكِێشِنْ، تَوْسِيَا صَبْرِێ بِكِنْ و نُۆبَتِێ لِسِينُۆرِێنْ خَوه بِگِرِنْ وهَاى ژِ مَافِێ خُدِێ هَبِنْ دَا كُو هُونْ بِسَرْكَڤِنْ.

[48] دَمَاپِێخَمْبَرِێ خُدِێ، لِبَدْرِێ قُرَيْشِى تِێكْبِرِنْ و ڤَگَرِيَا مَدِينِێ، جِهُوكُۆمْكِرِنْ و ژِوَانْ رَه گُۆتْ: گَلِى جِڤَاتَاجِهُوِيَانْ! هِينْ بَلايَكَه مِينَا بَلايَا كُوخُدِێ ئَانِى سَرِێ قُرِيْشِيانْ نَهئَانِى سَرِێ وَه، مُسِلْمَانْ بِبِنْ. بِرَاسْتِى ژِى هُونْ دِزَانِنْ كُواَزْ بِپِيخَمْبَرِى هَاتِمَه شَانْدِنْ. جِهُويَانْ گُۆتْ: هَىْ مُحَمَّدْ! بِلا نَفْسَاتَه،تَه نَخاپِينَه كُو تَه ژِقُرِيْشِيَانْ چَندْ كَسِێنْ نَزَانْ كُشْتِنَه كُو ژِ بُۆ جَنْگِێ تُو زَانِينَا وَانْ تُنَه بُو. ڤِێجَهبِخَوهبَاوَرْ نَبه كُوتُويِێ كَارِبِى مَه ژِى تِێكْ بِبِى. اَمْ بِخُدِێ صُۆندْ دِخُونْ؛ اَگَرْ تُو شَرِێ مَه بِكِى، تُو يِێ بِمَه بِزَانِى كَااَمْ چِه مِێرْخَاسِنْ و تُو يِێ زَانِبِى كُو هُونْ رَاسْتِى تُو كَسِێ مِينَا مَه نَهَاتِنْ. ڤِێجَه دِڤِێ مِژَارِێ دَه اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ نَازِلْ بُو.

هَمْ ژِى اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ، مِزگِينْ دِدَا جَنَابِێ پِيخَمْبَرْ (س) كُو مُشْرِكْ و جِهُو دِێ لِهَمْبَرى مُسِلْمَانَانْ تِێكْ بِچِنْ. بِرَاسْتِى اَڤْ مُعْجِيزَيَا قُرْئَانَا حَكِيمْ پِێكْ هَاتِيَه. هَمْ مُشْرِكْ هَمْ ژِى جِهُو لِهَمْبَرى مُسِلْمَانَانْ شِكَسْتِنْ.

[49] دَمَا پِێخَمْبَرِێ خُدِێ لِمَدِينِێ بِتَمَامِى بِجِهْ بُو، ژِفِلَهِێنْ شَامِێ دُ كَسِێ زَانَا قَسْدَا وِى كِرِنْ. وَانْ، پِێخَمْبَرْ بِسَالِخْ و وَسْفِێنْ وِى نَاسْكِرِنْ، ژِێ رَه گُۆتِنْ: تُومُحَمَّدِى؟ پِێخَمْبَرْ گُۆتْ: بَلِێ. گُۆتِنْ: تُواَحْمَدِى؟ گُۆتْ: بَلِێ. گُۆتِنْ: اَمِێ شَهْدَبُونَكِێ ژِ تَه بِپِرسِنْ، اَگَرْ تُو وِێ ژِ مَه رَه بِبِێژِى اَمِێ بَاوَرِيێ بِتَه بِينِنْ. پِێخَمْبَرِێ خُدِێ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: كَرَمْكِنْ، بِپِرْسِنْ. گُۆتِنْ: دِكِتِێبَا خُدِێ دَه شَهْدَيِى يَا هَرِى مَزِنْ چِيَه؟ ڤِێجَه وَكْ بَرْسِڤَا پِرسَا هَرْ دِيانْ پِێخَمْبَرْ اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ خُوندْ “خُدِێ شَاهْدَيِى دَا كُو بِێگُمَانْ ژِبِلِى وِى تُومَعْبُودێ حَقْ تُنِنْ.. .”

[50] اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دِدَه نِيشَانْ كُو دَمَا شَڤْ كِنْ دِبَه رُۆژْ ژِى دِرِێژْ دِبَه و دَمَا رُۆژْ كِنْ دِبَه شَڤْ دِرِێژْ دِبه. اَڤْ ژِى دَلِيلْ وبَلگه يَه لِسَرْ قُدرَتَا خُدِێ تَعَالَه. “تُويِێ سَاغْ ژِيِێ مِرِى دَردِخِى و تُو يِێ مِرِى ژِيِێ سَاغْ دَردِخِى ” يعْنِى: چَانْدِنِيێ ژِ لِبِێ دَردِخه، لِبِێ ژِچَانْدِنِيێ دَرْدِخه، خُرْمِيێ ژِسِيسِكِێ دَرْدِخَه، سِيسِكِێ ژِخُرمِيێ دَردِخَه، هِێكِێ ژِمِرِيشْكِێ دَردِخه، مِرِيشْكِێ ژِهِێكِێ دَردِخه. بِگُۆتِنَكَه دِنْ؛ ژِيْێنْ كَافِرْ مُومِنَانْ وژِيْێ مُومِنْ ژِى كَافِرَانْ دَردِخى.

[51] اَڤْ ئَايَتَاپِيرُۆزْ حُكْمَكِى ڤَبِرِى يِێ اِسْلامِيتِێ رَاڤه دِكَه كُو بَاوَرْمَندْ هِيچْ نِكَارِنْ كَافِرَانْ ژِ بُۆخُو بِكِنْ دُۆسْتْ و نَشِێنْ ژِوَانْ حَزْبِكِنْ. لِێبَلِێ كُوژِوَانْ بِطِرْسِنْ اَڤْ رَوْشْ جُدَايَه. دِنَاڤَاخَلْكِێدَه اَڤْ يَكْ بِ“تَقِيێ” مَشهُورَه. اَگَرْ مُسِلْمَانْ بِطِرْسِنْ كُوكَافِرْ دِێ زَرَارِێ بِدِنْ وَانْ وِێ چَاخێ ژِوَانْرَه رُخْسَتْ هَيَه كُوبِسَرِێ زِمِێنْ-نَه ژِدِلْ- ژِوَانْ رَه بِبِێژِنْ،اَمْ ژِوَه حَزْدِكِنْ. لَوْرَامِرُۆڤْ دِكَارَه بِڤِى ئَاوَايِى خُوژِنَقَنْجِيَاكَافِرَانْ بِپَارِێزه وبَلاوَانْ ژِخُوڤَكَه

[52] هَاتِيَه رَاگِهَانْدِنْ كُو دَمَا خُوسْتِنْ قُرْعَه بِكِنْ كَا ژِ وَانْ كِى دِێ بِبه بَرْپِرْسِێ پَرُوَرْدَهِيَا مَرْيَمِێ. اَوِێنْ قَلَمِێنْ خَوه يِێنْ كُو پِێ تَوْرَاتْ دِنِڤِيسِينْ بَاڤِێژِنْ چَمْ، ڤِێجَه قَلَمَا كِێ دَرْكَتَا سَرْ رُويِێ ئَاڤِێ، اَوْ يِێ بِبُوِيَا كَفِيلِێ وِێ. پِشْتِى كُو قَلَمِێنْ خَوه ئَاڤِێتِنْ چَمْ، قَلَمَا نَبِى زَكَرِيا (ا.س.) لِسَرْ ئَاڤِێ سَكِنِى و اَوْ بُو كَفِيلِێ مَرْيَمِێ.

[53] دِ ڤِێ دَرِێ دَه اَوْ خَبَرْدَانَا كُو عِیسٰى پِێخَمْبَرْ دِ دَرْگُوشِێ (لانْدِكِێ) دَه پَیِڤِیَه اَشْكَرَا نَكِرِیَه. لِێبَلِێ ژِ سُورَهیِێ مَرْیَمْ دِ ئَایَتَا ٢٩-٣٣انْ دَه اَوْ پَیْڤَا كُو عِیسٰى پِێخَمْبَرْ كِرِیَه وِهَا بَیَانْ كِرِیَه «مَرْیَمِێ زَارُوكْ دَسْتْنِیشَانْ كِرْ (گُۆ: ژِ وِی بِپِرْسِنْ بِلَا اَوْ بِوَهرَه خَبَرْ بِدَه). گُۆتِنْ: اَمِێ بِزَارُوكَكِی دَرْگُوشِێ رَه چَاوَا بِپَیڤِنْ؟ زَارُۆكْ (عِیسٰى) وِهَا گُوتْ: اَزْ بَنْدَیِێ خُدِێ مَه، خُدِێ كِتِێبْ (اِنْجِیلْ) دَایَه مِنْ و اَزْ كِرِمَه پِێخَمْبَرْ. اَزْ لِكُو دِبِمْ بِلا بِبِمْ، خُدِێ اَزْ پِیرُۆزْ گَرَانْدِمَه و حَتَا كُو اَزْ لِژِیَانِێ بِمْ فَرْمَانْ لِمِنْ كِرِیَه كُو نِمِێژْ بِكِمْ و زَكَاتِێ بِدِمْ. (خُدِێ لِمِنْ فَرْمَانْ كِرِیَه) كُو لِدَایِكَا خَوه قَنْجِیِێ بِكِمْ و اَزْ نَكِرِمَه خَوهمَزِنْدِێرَكِی گُنَهْكَارْ. رُۆژَا كُو اَزْ بُومْ، رُۆژَا كُو اَزْ بِمِرِمْ و رُۆژَا كُو پِشْتِی مِرِنِێ اَزْ بِێمَه ڤَژَانْدِنْ، سِلاڤْ هَرْ لِمِنْ بَه«.

[54] جِهُوِيانْ بِدِزِى كَمِينْ لِبَرْ عِيسَا ڤَدَانْ و كُشتِنَا وِى سِپَارتِنْ مِرُۆڤَكِى. خُدِێ ژِى كَمِينَا وَانْ پُوچْ دَرخِسْتْ، يَكِى كُو دِشِبِيَا عِيسَا كُشتِنْ و ژِ وَانْ وَيَه كُو بِرَاسْتِى وَانْ عِيسَا كُشْتِيَه. حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ عِيسَا رَاكِرِيَه ئَاسِيمَانَانْ.

[55] جِهُو و فِلَهَانْ دِ نَاڤْبَرَا خَوه دَه گُفتُوگُۆ كِرِنْ. جِهُوِيانْ گُۆتْ: اِبْرَاهِيمْ جِهُو بُو، فِلَهَانْ ژِى گُۆتْ: نَا، اِبْرَاهِيمْ فِلَهْ بُو. حَالْ اَڤَه كُو اِدِّعَايِێنْ هَرْ دُو رَخانْ ژِى بِێ دَلِيلْ بُونْ. لَوْرَا اَڤْ ئَايَتْ اَشْكَرَه دِكَه كُو تَوْرَاتْ و اِنْجِيلْ پِشْتِى اِبْرَاهِيمْ هَاتِنَه نَازِلْكِرِنْ، ڤِێجَه دِيَارَه كُو اِدِّعَايَا هَرْ دِيَانْ ژِى بَتَالَه. لَوْرَا اِبْرَاهِيمْ نَه جِهُو بُو؛ نَه ژِى فِلَهْ بُويَه.

[56] اَشْعَسْ كُرِێ قِيسْ رَادِگِهِينَه كُو “دِ نَاڤبَرَا مِنُ و زِلامَكِى جِهُو دَه عَرْدَكْ هَبُو. مِنْ ژِێ خَوسْتْ، وِى ژِى اِنْكَارْ كِرْ. اِێدِى مِنْ اَوْ بِرَه بَالْ پِێخَمْبَرْ ژِ بُۆ كُو مَه ژِ هَڤْ صَافِى بِكَه. پِێخَمْبَرْ ژِ مِنْ رَه گُۆتْ: دَلِيلَكَه تَه هَيَه كُو اَڤْ عَردْ يِێ تَه يَه؟ مِنْ گُۆتْ: نَا! ڤِێجَه ژِ يِێ جِهُو رَه گُۆتْ: صُۆندْ بِخَوه كُو اَڤْ عَرْدْ يِێ تَه يَه؟ ڤِێجَه مِنْ گُۆتْ: نَاخُو اَوِێ صُۆندْ بِخَوه و مَالِێ مِنْ وِێ ژِ خَوه رَه بِبَه؟ ژِ بُۆ ڤِێ يَكِێ اَڤْ ئَايَتْ نَازِلْ بُو: قُرتُبِى ٤/١٢٠

[57] رَبَّانِى: تِشْتَكِى كُو بِبَالْ خُدِێ ڤَه وَرَه نِسْبَتْكِرِنْ. مَعْنَا ئَايَتِێ كُو دِبِێژه “بِبِنْ رَبَّانِى” يَعْنِى چِقَاسْ تِشْتَا هُونْ بِێژِنْ و يا هُونْ بِكِنْ بِلا بِگُۆرَا فَرمَانَا خُدِێ بَه؛ هُونْ چِه تِشْتِى ژِ كِيسِێ خَوه نَبِێژِنْ و بِگُۆرِى دَاخُوازِێنْ خَوه تُو كَارْ و بَارِى نَكِنْ.

[58] لِگۆرِى هَاتِيَه رَاگِهَانْدِنْ: چَنْدْ كَسْ ژِ قَبِيلا اَوْسُ و خَزْرَجِيَانْ لِدِيوَانَكِێ سُۆحْبَتْ دِكِرِنْ. شَعْسْ كُورِێ قَيْسِێ جِهُو دِ بَرْ وَانْ رَه بُوهُورِى. اَڤْ هَڤْدُۆسْتِى، هَڤْحَزِى و لِهَڤْهَاتِنَا وَانْ ئَاكُو بِچَاڤِێ خَوه دِيتِى پِرْ لِزُۆرَا وِى چُوبُو. لَوْرَا بَرِيَا اِسْلاَمِێ دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه نَيَارْتِى هَبُو. شَعْسْ وِهَا گۆتْ:گَاڤَا اَوْ ژِ بُۆ بِرْيَارِێ لِهَڤْ بِجِڤِنْ مَا ژِ بُۆ مَه چِه لِجَمْ وَانْ هَيَه؟ پِشْتْ رَه شِيرَتْ لِخۆرْتَكِى جِهُو كِرْ كُو بِچَه جَمْ وَانْ و رُۆژَا «بُوعَاسِێ»دِ بِيرَا وَانْ بِينَه و دَرْحَقِێ وِێ دَه سِتِرَانِێنْ كُو هَاتِنَه گۆتِنْ بِبِێژَه. بُوعَاسْ، رُۆژَكَه جَنْگِێ بُو كُو اَوْسُ و خَزْرَجِى تِێ دَه شَرْ كِرِبُونْ و دِ شَرِێ وِێ رُۆژِێ دَه اَوْسِى بِسَرْ كَتِبُونْ. وِى جِوانِى بِيَا وِى كِرْ و لِوِێ دَرِێ اَوْسُ و خَزْرَجِى بِهَڤْ كَتِنْ، كَتِنْ پِێشْبَازِيَا قُورَتِيِێ و ژِ هَڤْ هِێرْسْ بُونْ و گۆتِنْ: هَى بِبَزِنْ چَكِێنْ خَوه! هَى بِبَزِنْ چَكِێنْ خَوه! اَڤْ خَبَرْ گِهَا پَيخَمْبَرْ. اَوْ دِگَلْ مُوهَاجِرُ و اَنصَارِيَانْ دَركَتْ نَاڤَا وَانْ و ژِ وَانْ رَه گۆتْ: پِشْتِى كُو خُدِێ بِاِسْلامِێ رُومَتْ دَا وَه و بِوِێ كَارِێ جَاهِلِيَتِێ ژِ وَه بِرِى و هُونْ لِهَڤْ ئَانِينْ، اَزْ ژِى هِێ لِنَاڤَا وَه، قَى هُونْ بِدُۆزَا جَاهِلِيَتِێ بِهَڤْ كَتِنْ؟! مِلَّتْ فِێمْ كِرْ كُو اَڤْ وَسْوَسَيَكْ ژِ شَيتِێنْ و پِلانَكْ بُو ژِ دِژْمِنِێ وَانْ. اِێدِى چَكِێنْ خَوه ئَاڤِێتِنْ، گِرِيَانْ و هَڤْ هَمِێزْ كِرِنْ. پِشْتْ رَه دِگَلْ پَيخَمْبَرْ ڤَگَرِيَانْ، بِيَا وِى كِرِنْ و لِوِى گُوهدَارِى كِرِنْ. ڤِێجَه دَرْحَقِێ ڤِێ رُودَانِێ دَه خُدِێ اَڤْ ئَايَتَا پيرُۆزْ نَازِلْ كِرْ.

[59] هِدَايَتْ و مُوهْتَدِى: خُدِێ تَعَالىٰ، دِ گَلَّكْ ئَايَتَانْ دَه بَحْسَا هِيدَايَتِێ كِرِيَه و پَسْنِێ مُوهْتَدِيَانْ دَايَه ژِ مَه رَه رَاگِهَانْدِيَه كُو هِيدَايَتْ بَسْ دِ دَسْتِێ وِى دَه يَه و بِوِى يَه. هَرْ وِهَا اَمِرْ لِمَه كِرِيَه كُو اَمْ هِيدَايَتِێ ژِێ بِخَوازِنْ و لِنَاڤْگينِێنْ كُو مَه بِگِهِينِنْ هِدَايَتِێ بِگَرِنْ.

لَورَا هِدَايَتْ دُو بَشِنْ: يَكَمْ، هِدَايَتَا عِلْمِى يَه: پِێشِى خُدِێ بَنْدَيِێ خَوه ئَاگَاهْدَارْ دِكَه؛ پِێخَمْبَرَانْ دِشِينَه و بِوَانْ رَه كِتِێبَانْ دِشِينَه بِڤِێ رَوشِێ رِيَا حَقْ نِشَانْ دِدَه. دُويَمْ، هِدَايَتَا تَوفِيقِى يَه: پِشْتِ نَاسْكِرِنَا رِيَا حَقْ؛اَگَرْ بَنْدَه بَرِێ خَوه دَايِێ، ڤِێجَهرِێ خُدِێ هِدَايَتَا تَوفِيقِى دِگِهِينِيِێ؛ تَوفِيقَا وِى دِدَه و ئَارِيكَارِيَا وِى دِكَه.

مُهْتَدِى: اَوِێ كُو پِشْتِى نَاسكِرِنَا حَقِيِێ و مَيْلَا حَقِيِێ خُدِێ اَوْ لِسَرِێ رَاستَرِێ كِرِيَه.

[60] (دِ ڤِێ ئَايَتِێ دَه بَنِێ خُدِێ و بَنِێ مِرُۆڤَانْ دَرْبَاسْ بُو. ژِ تَفْسِيرَانْ يَا كُو دِلِێ مِنْ پِێ گَرِمْ دِبَه اَڤَه: جِهُو لِكُو دِبِنْ بِلَا بِبِنْ اَوِێ رَحَتْ نَه ژِينْ ژِ بِلِى كُو اَوْ بِبَنِێ خُدِێ (كِتِێبَا وِي) بِگِرِنْ، ئَانْگُۆ مُسِلْمَانْ بِبِنْ يَانْ ژِى خَوه بِبَنِێ مِرُۆڤَانْ بِگِرِنْ؛ بِكَڤِنْ بَرْ بَخْتِێ هِنْ نَتَوِێنْ بِهِێزْ كُو اَوْ وَانْ بِپَارِێزِنْ و پَاشِێ اَوْ ئَارَامْ بِژِينْ.)

[61] دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه (وَتُوْمِنُونَ بِالْكِتَابْ كُلِّهِ)، مَه وِهَا «هُونْ بِتَڤَكِێ كِتِێبَانْ بَاوَرِی تِینِنْ» مَعْنَه كِرِیَه. دَلِیلا لِسَرْ ڤِێ وَاتَیِێ اَڤَه: “...بِبِێژَه: مِنْ بِیَا كُو خُدِێ دِ كِتِێبَانْ دَه نَازِلْ كِرِیَه بَاوَرِی ئَانِی..». شُورَا:١٥ «.. و تَڤَكِێ مُومِنَانْ بَاوَرِی بِخُدِێ، بِمَلائِكَتِێنْ وِی و بِكِتِێبِێنْ.. وِی بَاوَرِی ئَانِینْ». بَقَرَه:٢٨٥ اَڤْ ئَایَتْ اِشَارَتْ دِكِنْ كُو اَلِف-لامْ يِێنْ لِسَرْ «اَلْكِتَابِ» يِێنْ جِنْسِێ نَه، بِوَاتَیَا تَڤَكِێنْ كِتِێبَانَه.

[62] خُدِێ دِڤِێ ئَايَتَا پيرُۆزْ دَه مَرْجِێنْ سَرْكَفْتِنِێ و يِێنْ ئَارِيكَارِيَا خُوژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ رَادِگِهِينَه. دِدَه زَانِينْ كُوژِ بُۆ كُو مُسِلْمَانْ دِ جَنْگِێ دَه بِسَرْ بِكَڤِنْ دِڤِێ لِهَمْبَرِى دِژْمِنِێ خُدِێ خَوه رَاگِرِنْ، زَحْمَتِيِێ بِكِێشِنْ، خُوژِ گُونَهَانْ ڤَدِنْ، لِبَرْ مَزِنِێ خَوه رَانَبِنْ و ژِ رَبِّێ خَوه سَرْكَفْتِنِێ بِخَوازِنْ. لَوْرَا دِ هَمُو دَمَانْ دَه سَابِتَه كُو گَاڤَا مُسِلْمَانَانْ اَڤْ مَرْجْ نَئَانِينَه جِهْ، تِێكْ چُونَه و گُنَهْكَارِيِێ پِشْتَا وَانْ شِكَانْدِيَه.

[63] ژِ سُورَهیِێ تَوْبَه ئَایَتَا ١١١ێ مَعْنَا ڤِێ ئَایَتِێ خَوهشِكْ زَلالْ دِكَه: «بِێگُمَانْ خُدِێ، ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ مَالِێ وَانْ و جَانِێ وَانْ كِرِیَه كُو لِبَرَانْبَرِی وِێ تَقَزْ بَهِشْتْ ژِ وَانْ رَه یَه. اَوْ دِ رِێكَا خُدِێ دَه شَرْ دِكِنْ، دِكُژِنْ و تِێنَه كُشْتِنْ. (اَڤْ) لِسَرْ خُدَا پَیْمَانَكَه رَاسْتِینَه كُو دِ تَوْرَاتْ، اِنْجِیلْ و قُرَئَانِێ دَه مِسُۆگَرَه. مَا ژِ خُدَا پِێ ڤَه كِی هَیَه كُو بِێهْتِرْ پَیْمَانَا خُوَه بِجِهْ بِینَه؟ نَاخَوه ژِ بُو ڤِێ دَانُوسْتَانْدِنَا كُو وَه بِخُدِێ رَه كِرِی كِێفْخُوَهشْ بِبِنْ. هَا اَڤَه، سَرْفِرَازِی و رِزْگَارِیَا مَزِنْ».

[64] ژِاِبْنُ عبَّاسْ هَاتِيَه رَاگِهَانْدِنْ، گۆتِيَه: جِڤَاتَكْ ژِ جِهُويَانْ هَاتْ بَالْ پَيخَمْبَرْ (س) كُودِ نَاڤْ وَانْدَه كَعْبْ كُورِێ اَشرَفْ و مَالِكْ كُورِێ سَيفْ و فَنْحَاسْ كُورِێ عَازُورَاء و دِيگَرِێنْ وَانْ ژِى هَبُونْ. گۆتِنْ: يَا مُحَمَّدْ! تُو دِبِێژِى كُواَزْ پَيخَمْبَرِێ خُدِێ مَه و خُدِێ كِتِێبَكْ ژِ مِنْ رَه شَانْدِيَه. حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ دِ تَوْرَاتِێ دَه شِيرَتْ لِمَه كِرِيَه كُو اَمْ بَاوَرِيِێ بِتُو پَيخَمْبَرِى نَيينِنْ حَتَّانِى كُو قُورْبَانَكِى ژِ مَه رَه نَيينَه و ئَاگِرْ ژِى نَوَه و وِێ نَخُو. ڤِێجَه هَكَه تُو ڤِێ ژِ مَه رَه بِينِى اَمِێ تَه رَاسْتْ بِدِێرِنْ. ڤِێجَه اَڤْ ئَايَتَا هَا دِ ڤِێ مِژَارِێ دَه دَاكَتْ:

[65] دِ دَاوِیَا ئَایَتِێ دَه «..ژِ بُو (اَبْرَارَارَانْ) قَنْجِیكَارَانْ یَا لِجَمْ خُدِێ مُحَقَّقْ چِێتِرَه.» اَڤْ تِشْتَا كُو ژِ قَنْجَانْ رَه چِێتِرَه، دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه بَیَانْ نَبُویَه. لِێبَلِێ دِ جِهَكِی دِی دَه اَڤَا كُو لِجَمْ خُدِێ ژِ قَنْجَانْ رَه چِێتِرَه نَعِیمْ (قَنْجِیِێنْ) خُدِێ نَه. ژِ سُورَهیِێ اِنْسَانْ ئَایَتَا ٥ انْ «بِرَاسْتِی مِرُوڤِێ قَنْجْ، يِێنْ بَاوَرْمَنْدْ دِێ ژِ كَاسَیَكَه كُو مَیَا وِێ كَافُورْ تَڤْلِی وِێ بُویَه ڤَخُونْ» ڤِێ وَاتِیِێ تَكَزْ دِكَه.

٤. سُورَه يِێ نِسَاء

سُورَيِێ نِسَاء، ١٧٦ (صَدْ و هَفْتِێ و شَشْ) ئَايَتَه. پِشْتِى هِجْرَتِێ لِمَدِينِێ نَازِلْ بُويَه. سُرَه، بِگِرِنْگِى لِسَرْ ئَالِيِێ حِقُوقِى سَكِنِيَه. نَخَاسِمْ لِسَرْ مَافِێ ژِنِێ، حِقُوقِێ سِێوِيَانْ (نَخَاسِمْ كُو كَچْ بَه)، حِقُوقِێ ژِنِێ يِێ مِيرَاثِێ، قَزَنْجُ و زَوَاجِێ رَاوَسْتِيَايَه؛ بِپِرَانِى بَحْسَا مَالْبَاتِێ، مِيرَاتِێ، مَالْ، دَوْلَتُ و جِڤَاتِێ، دَادْپَروَرِى و بَاوَرِيِێ كِرِيَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. گَلِى مِرُۆڤَانْ! خَوه ژِ (بِێ اَمْرِيَا) خُوَدَايِێ خَوه بِپَارِێزِنْ، اَوْ خُوَدَايِێ كُو هُونْ ژِ يَكْ نَفْسِێ ئَافِرَانْدِنَه و ژِ وِێ ژِى هَڤْژِينَا وِێ ئَافِرَانْدِيَه و ژِ هَرْدُويَانْ ژِى گَلَكْ مِێرْ و ژِنْ زِێدَه كِرِنَه. هَاى ژِ (اَمْرُ و نَهْيِێنْ) خُدِێ هَبِنْ، اَوِێ كُو هُونْ بِخَاتِرِێ وِى ژِ هَڤْ دِخَوازِنْ و هَاى ژِ پِێكْئَانِينَا مَافِێ لِێزِمَانْ (خوَدِيَانْ) ژِى هَبِنْ. بِێگُومَانْ خُدِێ تَقَزْ لِسَرْ وَه زِێرَڤَانَه.

٢. مَالِێ سِێوِيَانْ (پِشْتِى كُو بَالِغْ بُونْ) بِدِنْ وَانْ و مَالِێ (خَوه يِێ) نَپَاكْ بِيِێنْ (وَانْ اِێ) پَاكْ نَگُوهَرِينِنْ، مَالِێنْ خَوه تَڤِى مَالِێنْ وَانْ نَكِنْ و نَخُونْ؛ بِێگُومَانْ اَڤْ
گُونَهَكِى مَزِنَه.

٣. اَگَرْ دَرْبَارِێ سِێوِيَانْ دَه هُونْ ژِ بِێعَدَالَتِيِێ بِطِرْسِنْ، ڤِێجَه ژِ ژِنِێنْ كُو لِخَوشَا وَه دِچِنْ، دِدُو، سِسِێ و چَارَانْ لِخُو مَهرْ بِكِنْ.اَگَرْ هُونْ ژِ بِێعَدَالَتِيِێ بِطِرْسِنْ، ڤِێجَه يَكِێ (لِخُو مَهرْ بِكِنْ) يَانْ ژِى بِقَرْوَاشِێنْ كُو دِ بِنْ دَسْتِێ وَه دَه نَه اِكتِفَا بِكِنْ. اَڤْ، دَا كُو هُونْ پِێرْگِى تَنْگَاسِيِێ نَبِنْ يَا هَرِى مُنَاسِبَه.

٤. (گَلِى مِێرَانْ!) مَهْرَا ژِنَانْ بِجِوَانْمِێرِى بِدِنْ وَانْ.اَگَرْ اَوْ بِـ(رِزَايَا) دِلِێ خَوه هِنَكِى ژِ وِێ مَهْرَا خَوه بِدِنْ وَه، وِێ چَاخِێ بِنُۆشِيجَانِى بِخُونْ.

٥. (گَلِى وَلِيَانْ!) مَالِێ كَسِێنْ كِێمْهِشْ، اِێنْ كُو خُدِێ هُونْ ژِ وَانْ رَه كِرِنَه بَرْپِرْسِيَارْ، نَدِنَه وَانْ؛ بِوِى مَالِى وَانْ خُوَدِى بِكِنْ و بِجِلْ و بَرْگْ بِكِنْ و ژِ وَانْ رَه گۆتِنَا
خَوشْ بِبِێژِنْ.

٦. سِێوِيَانْ، حَتَا چَاخَا زَوَاجِێ بِجَرِبِينِنْ؛اَگَرْ هُونْ هِشْمَنْدِيَا (رَشِيدْبُونَا) وَانْ بِبِينِنْ، ڤِێجَه مَالِێنْ وَانْ بِسْپِێرِنَه وَانْ.(گَلِى وَلِيَانْ!) بِدَسْتْبَلاڤِى و ژِ طِرْسَا كُو سِێوى زُو مَزِنْ بِبِنْ و اَوێنْ مَالِێنْ خَوه ژِ وَه بِسْتِينِنْ، مَالِێنْ وَانْ نَخُوِنْ! بِلَا، كِى كُو زَنْگينْ بَه خَوه ژِ مَالِێنْ وَانْ دُورْ بِگِرَه، يِێ كُو خِزَانْ بَه ژِى بِلا بِقَاسِى پِێدِڤِيَا خَوه ژِێ بِخَوه. دَمَا وَه مَالِێنْ وَانْ دَانْ وَانْ، لِسَرِێ دُو شَاهِدَانْ رَاكِنْ. خُدِێ ژِ ئَالِيِێ حَسَابْپِرسِينِێ ڤَه
بَسِى وَه يَه.

٧. ژِ مِيرَاتَيَا كُو دِێ و بَاڤْ و لِێزِمَانْ لِپَىْ خَوه هِشْتِنَه، ژِ مِێرَانْ رَه پَارَكْ هَيَه و ژِ بُۆ ژِنَانْ ژِى، ژِ مِيرَاتَيَا كُو دِێ و بَاڤْ و لِێزِمَانْ لِپَى خَوه هِشْتِنَه پَارَكْ هَيَه. ژِ مَالِێ مِيرَاتِێ چِه هِنْدِكْ بَه چِه پِرْ پَارَكَه مِسُۆگَرْكِرِى هَيَه.[66]

٨. دَمَا نِێزْ و لِێزِمْ، يِێنْ سِێوِى و بَلَنْگَازْ (اَوێنْ كُو نَه وارِسِنْ) لِسَرْ پَارْڤَكِرِنَا مِيرَاتَيِێ حَازِرْ بِبِنْ، ڤِێجَه ژِ ڤِى مَالِى هِنَكِى ژِێ بِدِنَه وَانْ و ژِ وَانْ رَه پَيْڤَكَه خَوشْ بِبِێژِنْ.[67]

٩. اَوِێ كُو لِدُوڤْ خَوه زَارُۆكِنَه ژَارْ و بِێچَارَه بِهِێلِنْ و لِسَرْ وَانْ بِتِرْس بِنْ، بِلا دَرْبَارِێ سِێوِيَانْ دَه ژِى بِطِرْسِنْ و بِلَا خَوه ژِ خُدِێ بِپَارِێزِنْ و رَاسْتْ و دُورِسْتْ بِئَاخِڤِنْ.

١٠. بِێگُومَانْ اَوِێنْ كُو بِنَحَقِى مَالِێنْ سِێوِيَانْ دِخُوِنْ، بَسْ اَوْ زِكِێ خَوه ژِ اِێگِرْ تِژه دِكِنْ و پَاشِێ اَوِێ بِكَڤِنْ ئَاگِرِێ سِنْجِرِى.

١١. خُدِێ، دَرْ بَارِێ زَارُۆكِێنْ وَه دَه لِوَه فَرْمَانْ دِكَه كُو ژِ مِيرَاتِێ، ژِ كُورَانْ رَه بِقَاسِى پَارَا دُو كَچَانْ هَيَه.اَگَرْ مِيرَاتْخُرْ تَڤْ كَچْ بِنْ،(دُو كَچْ يَانْ) دِ سَرْ دُيَانْ رَه بِنْ، ڤِێجَه ژِ سِسِێيَانْ دِدُو يِێ مِيرَاتِێ ژِ وَانْ رَه يَه.اَگَرْ كَچَكْ بَه نِيڤِێ مِيرَاتِێ ژِێ رَه يَه. ژِ دِێ و بَاڤِێ مِرِى رَه ژِى،اَگَرْ زَارُۆكِێنْ وِى هَبِنْ ژِ بُۆ هَرْ يَكِى ژِ دِێ و بَاڤِێ وِى رَه شَشْيَكْ هَيَه. اِێدِى اَگَرْ زَارُۆكِێنْ وِى نَبِنْ و دِێ و بَاڤِێ وِى بِبِنَه مِيرَاتْخُرِێ وِى ڤِێجَه ژِ بُۆ دَايِيكَا وِى سِێيَكْ هَيَه و اَگَرْ خُوشْكْ و بِرَايِێنْ وِى هَبِنْ اِيجَارْ ژِ بُۆ دَايِيكَا وِى شَشْيَكْ هَيَه.(اَڤْ پَارْڤَكِرِنْ تَڤْ) پِشْتِى پِێكْئَانِينَا وَصِيَتَا كَسِێ مِرِى و پِشْتِى دَانَا دَيْنِێنْ وِى يَه. دِێ و بَاڤِێنْ وَه و زَارُۆيِێنْ وَه، هُونْ نِزَانِنْ كِيژَانْ ژِ وَه رَه بِفَيْدَتِرِنْ.(اَڤْ پَارْڤَكِرِنْ) ژِ ئَالِيِێ خُدِێ ڤَه وِهَا هَاتِيَه فَرْزْكِرِنْ. بِێگُومَانْ خُدِێ زَانَايِێ بِمَخْلُوقِێ خَوه يَه و كَارْبِنَجِهِێ دِ كَارِێ خَوه دَه يَه.[68]

١٢. (گَلِى مِێرَانْ!) پِشْتِى پِێكْئَانِينَا وَصِيَتَا وَانْ و دَايِنَا دَيْنِێنْ وَانْ، ژِ مِيرَاتَيَا كُو ژِ ژِنِێنْ وَه مَايَه،اَگَرْ زَارُۆكِێنْ وَانْ تُونَه بِنْ نِيڤِى يَا وَه يَه.اَگَرْ زَارُۆكِێنْ وَانْ هَبِنْ ڤِێجَه چَارْيَكَا مِيرَاتَيَا كُو لِپَىْ خَوه هِشْتِنَه ژِ وَه رَه يَه. ژِ بُۆ ژِنِێنْ وَه ژِى،اَگَرْ كُو زَارُۆكِێنْ وَه نَبِنْ چَارْيَكَا مِيرَاتَيَا كُو وَه لِپَىْ خَوه هِشْتِيَه هَيَه. ڤِێجَهاَگَرْ زَارُۆيِێنْ وَه هَبِنْ نَاخُو ژِ بُۆ وَانْ هَشْتْيَكَا مِيرَاتَيَا كُو وَه لِپَىْ خَوه هِشْتِيَه هَيَه، اَڤْ ژِى پِشْتِى پِێكْئَانِينَا قَوِێتِيَا وَه و پِشْتِى دَايِنَا دَينِێ وَه يَه.اَگَرْ مِێرَكْ بِكَلالَتِى (بِێدُنْدَانْ) مِيرَاتَيِێ لِپَىْ خَوه بِهِێلَه يَانْ ژِنَكْ بِڤِى ئَاوَايِى مِيرَاتَيِێ لِپَىْ خَوه بِهِێلَه و ژِ بُۆ هَرْ يَكِى ژِ وَانْ بِرَايَكْ يَانْ ژِى خُوشْكَكْ (ژِ دِێ) هَبَه، ژِ بُۆ هَرْ يَكِى ژِ وَانْ شَشْيَكْ هَيَه. اِێدِى اَگَرْ خُوشْكْ و بِرَا ژِ يَكِى پِرتِرْ بِنْ ڤِێجَه اَوْ دِ سِێيَكِێ دَه پِشِكْدَارِنْ ڤِێجَه پِشْتِى پِێكْئَانِينَا وَصِيَتَا وَانْ و پِشْتِى دَانَا دَيْنَكِى كُو بِێ زَرَارْ بَه. اَڤْ فَرْمَانَا خُدِێ يَه لِسَرْ وَه. خُدِێ زَانَا يَه، بَرْبِهِێرَه.

١٣. اَوْ سِينُۆرِێنْ خُدِێ نَه، كِى كُو بِيَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى بِكَه دِێ وِى بِخَه بِهِشْتِێنْ كُو چَمْ دِ بِنْ وَانْ رَه دِهَرِكِنْ كُو حَتَا بِحَتَايِێ اَوِێ تِێ دَه بِنْ. هَا اَڤْ سَرْفِرَازِيَا مَزِنَه.

١٤. كِى ژِى كُو بِێ اَمْرِيَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى بِكَه و ژِ سِينُۆرِێنْ وِى دَربَاسْ بِبَه، دِێ وِى تِێخَه اگِرَكِى كُو تِێ دَه سَرَاقَتِى بِمِينَه و مُحَقَّقْ ژِێ رَه عَزَابَكِى رِسْوَاكَرْ هَيَه.

١٥. ژِ ژِنِێنْ وَه يِێنْ كُو زِنَايِێ دِكِنْ، چَارْ شَاهِدَانْ ژِ خَو (ژِ مِێرِێنْ مِسلِمَانْ) لِسَرْ وَانْ رَاكِنْ، ڤِێجَهاَگَرْ وَانْ لِسَرْ وَانْ شَاهْدَيِى دَا؛ حَتَا كُو مِرِنَا وَانْ بِێ يَانْ ژِى حَتَا خُدِێ ژِ وَانْ رَه رِيَكَه چَارَسَرِيِێ ڤَكَه، وَانْ دِ مَالِێنْ وَانْ دَه گِرْتِى بِهِێلِنْ.

١٦. ژِ نَاڤْ وَه اَوْ ژِنْ و مِێرِێنْ كُو زِنَايِێ دِكِنْ،(بِگۆتِنَانْ) اَزِيَتِێ بِدِنْ وَانْ؛اَگَرْ پۆشْمَانْ بِبِنْ و خَوه رَاسْتْ بِكِنْ، اِێدِى دَسْتْ ژِ اَزِيَتَا وَانْ بَرْدِنْ. بِێگُومَانْ خُدِێ تُۆبَپَژْرِێنَه، دِلُۆڤِينَه.[69]

١٧. بِێگُومَانْ اَوْ تُۆبَيَا كُو تِێ وَرْگِرتِنْ و پَژِرَانْدِنْ، بَسْ تُۆبَيَا وَانِێنْ كُو ژِ نَزَانِينْ ڤَه گُونَهَانْ دِكِنْ و پِشْترَه ژِى دِ دَمَكَه نِێزِيكْ دَه (پۆشْمَانْ دِبِنْ و) تُۆبَه دِكِنْ؛ خُدِێ، هَا تُۆبَيَا وَانْ قَبُولْ دِكَه. خُدِێ زَانَا يَه، كَارْبِنَجِهَه.

١٨. پَژِرَانْدِنَا تُۆبِێ نَه ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو خَرَابِى و گُونَهَانْ دِكِنْ (و لِسَرِێ بَرْدَوامِنْ) حَيَانِى يَكْ ژِ وَانْ دِكَڤَه بَرْ مِرِنِێ، اِێدِى (ژِ نُو ڤَه) دِبِێژَه:»مِنْ ڤِێگَا تُۆبَه كِرْ»و نَه ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو لِسَرْ كُفْرِێ ژِى دِمِرِنْ. اَڤِێنْ وِسَا، مَه ژِ بُۆ وَانْ عَزَابَكِى جَانسُۆژْ ئَامَادَه كِرِيَه.

١٩. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! ژِ وَه رَه نَه حَلالَه كُو هُونْ بِكُۆتَكِى بِبِنْ مِيرَاتْخُوَرِێ ژِنَانْ و ژِ بُۆ وَه نَه حَلالَه كُو هُونْ وَانْ تَنْگَزَارْ بِكِنْ دَا كُو مَهْرَا وَه دَايَه وَانْ هُونْ ژِ وَانْ بِسْتِينِنْ. لِێ كُو تُۆلازِيَكَه اَشْكَرَا بِكِنْ اَوْ تِشْتَكِى دِنَه. بِوَانْ رَه خَوشْ بِبُوهِێرِنْ. ڤِێجَهاَگَرْ هُونْ ژِ وَانْ بِێزَارْ بِنْ؛(صَبْرِێ بِكِێشِنْ و وِێ بَرْنَدِنْ)، اِێدِى دِبَه كُو هُونْ تِشْتَكِى نَڤِێنْ، خُدِێ ژِى خِێرَكَه پِرْ تِێخِيِێ.[70]

٢٠. اَگَرْ وَه دِلْ هَبَه كُو ژِنَكِێ بَرْدِنْ و دِ شُونَا وِێ دَه ژِنَكَه دِنْ بِينِنْ و وَه مَالَكِى پِرْ (بِنَاڤِێ مَهْرِێ) دَابِيِێ، ڤِێجَه ژِ وِى مَالِى تِشْتَكِى نَسْتِينِنْ. هُونِێ چَاوَا وِى مَالِى بِبِێبَخْتِى و گُنَهْكَارِيَكَه اَشْكَرَا ژِێ بِسْتِينِنْ؟!

٢١. مَا چَاوَا هُونِێ (مَهْرِێ) ژِ وَانْ بِسْتِينِنْ، دِگَلْ كُو هُونْ تِێكِلِى هَڤْ بُونَه و وَانْ ژِ وَه پَيْمَانَكَه قَوِينْ ژِى وَرْگِرْتِيَه.

٢٢. هُونْ وَانْ ژِنِێنْ كُو بَاڤِێنْ وَه اَوْ مَهرْ كِرِبِنْ مَهرْ نَكِنْ (بِوَانْ رَه نَزَوِجِنْ)، ژِ بِلِى يَا كُو بَرِێ هَاتِبَه كِرِنْ (اَوْ تِێ عَفُوكِرِنْ). بِێگُومَانْ اَڤْ كَارَكِى زِێدَه كِرِێتْ، هِێرْسْلِێبُويى و چِه پيسَه رِێ يَه.

٢٣. دَايِكِێنْ وَه، كَچِێنْ وَه و خُوشْكِێنْ وَه، مَتِێنْ وَه و خَالتِيكِێنْ وَه، كَچِێنْ بِرَا و كَچِێنْ خُوِشْكِێنْ وَه، دَايِكِێنْ وَه يِێنْ شِيرْ و خُوِشْكِێنْ وَه يِێنْ ژِ شِيرْ، دَايِكِێنْ ژِنِێنْ وَه و كَچْحَلِيِێنْ وَه يِێنْ دِ مَالِێنْ وَه دَه كُو هُونْ چُونَه نِڤِينِێنْ دَايكِێنْ وَانْ -اِێدِى اَگَرْ هُونْ نَچُوبِنْ نِڤِينِێنْ دَايكِێنْ وَانْ تُو گُونَه لِسَرْ وَه نِينَه كُو هُونْ وَانْ لِخُو مَهرْ بِكِنْ- و ژِنِێنْ كُورِێنْ وَه يِێنْ ژِ پِشْتَا وَه و كُو هُونْ ژِ خَوه رَه بِژِنَانِى دُو خُوِشْكَانْ بِينِنْ جَمْ هَڤْ، لِوَه هَاتِنَه قَدَخَكِرِنْ. لِێ تِشْتِێ كُو بَرِيَا ڤِێ فَرْمَانِێ بُۆرِى اَوْ لِوَه نَايِێ گِرتِنْ. بِێگُومَانْ خُدِێ تَقَزْ بَخْشِينَرِێ گُونَهَانَه، دِلُۆڤَانَه.

٢٤. (نِيكَاحَا) ژِنِێنْ بِمِێرْ ژِى (لِوَه هَاتِيَه حَرَامْكِرِنْ)، ژِ بِلِى وَانْ جَارِيَيێنْ كُو بِجِهَادِێ وَه بِدَستْخِسْتِنْ (اَوِێ كُو مِێرِێنْ وَانْ كَافِرِنْ، پِشْتِى كُو عِدَّيێ وَانْ خِلاسْ بُو حَلالْ دِبِنْ). اَڤْ فَرْمَانَا خُدِێ يه لِسَرْ وَه هَاتِيه نِڤِيسِينْ. ژِ بِلِى ڤَانَا، ئِێنْ دِنْ بِشَرْطِێ كُو هُونْ بِنَامُوسْ بِنْ و نَه زِنَاكَرْ بِنْ، ژِ وَه رَه هَاتِنَه حَلالْكِرِنْ كُو هُونْ بِمَالِێ خَوه وَانْ بِخَوازِنْ. ڤِێجَه، هَچِى يَا كُو هُونْ بِچُونَا نِڤِينَا وَانْ ݒێِخَوشْ بُونَه، مَهْرَا وَانْ ئَا كُو لِسَرْ وَه فَرْزَه بِدِنَه وَانْ. پِشْتِى مَهْرَا كُو هَاتِيَه كِفشْكِرِنْ،اَگَرْ هُونْ (دِ نَاڤْ خَوه دَه) لِهَڤْ بِێنْ و هِنَكِى ژِێ كِێمْ بِكِنْ (دِ ڤِێ دَه) لِسَرْ وَه تُو گُنَهْ تُونَه. بِێگُمَانْ خُدِێ عَلِيمَه، حَكِيمَه.

٢٥. ژِ وَه، اَوْ كَسِێ كُو ژِ دَسْتْتَنْگى نِكَارَه ژِنَكَه بِنَامُوسْ ئَا بَاوَرْمَندْ مَهرْ بِكَه، بِلا قَرْوَاشَكِێ ژِ وَانْ كَچِێنْ وَه يِێنْ بَاوَرْمَندْ كُو دِ بِنْ دَسْتِێ وَه دَه نَه ژِ خَوه رَه بِينَه. خُدِێ بِێهتِرْ بِبَاوَرِيَا وَه دِزَانَه. هُونْ تَڤْ (دِ دِينْ دَه) وَكْهَڤِنْ. نَاخُو قَرْوَاشَانْ بِدَسْتُورَا خُوَدِيِێنْ وَانْ مَهِرْ بِكِنْ، بِرِنْدِى مَهْرَا وَانْ بِدِنْ وَانْ، (بِشَرْطِێ) كُو بِنَامُوسْ بِنْ، نَه زِنَاكَرْ بِنْ و نَه ژِى دُۆسْتِكْ ژِ خَوه رَه گِرتِبِنْ. اِێدِى پِشْتِى زَواجِێ اَگَرْ زِنَايِێ بِكِنْ نِيڤِێ جَزَايِێ ژِنَا ئَازَادْ لِوَانْ تِێ خِسْتِنْ. اَڤْ (دَسْتُورْ)، ژِ بُۆ وِى كَسِيَه كُو ژِ كِرِنَا زِنَايِێ دِطِرْسَه.اَگَرْ هُونْ خَوه رَاگِرِنْ (و جَارِيَانْ مَهِرْ نَكِنْ) ژِ وَه رَه چِێتِرَه. خُدِێ گُنَهْ ژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.[71]

٢٦. خُدِێ دِخَوازَه (حَلالْ و حَرَامَانْ) ژِ وَه رَه اَشْكَرَا بِكَه، رِيَا وَانْ (پِێخَمْبَرْ و قَنْجْ) ئِێنْ بَرِيَا وَه نِيشَانِى وَه بِدَه و تُۆبَيَا وَه قَبُولْ بِكَه. خُدِێ عَلِيمَه،حَكِيمَه.

٢٧. خُدِێ دِخَوازَه تُۆبَيَا وَه بِپَژِرِينَه و اَوێنْ كُو دِدِنْ پَىْ هَوَسِێنْ خَوه ژِى دِخَوازِنْ هُونْ ژِ حَقِيێ بِبَالْ پُوچِيَكَه مَزِنْڤَه ڤَگَرِنْ.

٢٨. خُدِێ دِخَوازَه (بَارِێنْ) وَه سِڤِكْ بِكَه؛ لَوْرَا اِنْسَانْ قَلْسْ هَاتِيَه ئَافِرَانْدِنْ.

٢٩. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! ژِ بَازِرْگَانِيَكَه كُو وَه بِدِلِێ هَڤْ كِرِبَه پِێ ڤَه، دِ نَاڤْبَرَا خَوه دَه، مَالِێنْ هَڤْ بِنَحَقِى (بِرِێكِێنْ حَرَامْ) نَخُوِنْ و (بِكِرِنَا گُونَهَانْ) خَوه نَكُوژِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ تَقَزْ ژِ بُۆ وَه پِرْ بِرَحْمَه.

٣٠. كِى بِئِێرِيشْكَارِى و بِنَحَقِى ڤِێ بِكَه، ڤِێجَه اَمِێ وِى بِخِنْ نَاڤْ اِێگِرْ. اَڤْ لِجَمْ خُدِێ هِێسَانَه.

٣١. اَگَرْ هُونْ خَوه ژِ گُونَهِێنْ مَزِنْ ئِێنْ كُو لِوَه هَاتِنَه قَدَخَكِرِنْ بِپَارِێزِنْ، اَمِێ لِگُونَهِێنْ وَه بِبُۆرِنْ و اَمِێ وَه بِخِنْ جِهَكِى (بِهِشْتَكَه) بِرُومَتْ.[72]

٣٢. (گَلِى مُومِنَانْ!) دِلِێ خَوه نَبِژِينِنْ وَانْ تِشْتِێنْ كُو خُدِێ وَه پِێ دِ سَرْ هَڤْ رَه گِرتِيَه. ژِ مِێرَانْ رَه ژِ يَا كُو بِدَسْتْ خِسْتِنَه پَارَكْ هَيَه و ژِ ژِنَانْ رَه ژِى ژِ يَا كُو بِدَسْتْ خَوه ڤَه ئَانِينَه پَارَكْ هَيهَ و ژِ خُدِێ كَرَمَا وِى بِخَوهازِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِهَرْ تِشْتِى زَانَا يهَ.

٣٣. مَه، ژِ هَرْ يَكِى ژِ وَه رَه مِيرَاتْگِرْ گَرَانْدِنَه، ژِ تَرِيكَتَا كُو دِێ و بَاڤْ و لِێزِمَانْ و اَوِێنْ كُو وَه بِوَانْ رَه پَيْمَانْ دَانِيهَ پَارَا وَانْ (مِيرَاتْگِرَانْ) بِدِنَه وَانْ. بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى چَاڤْدِێرَه.[73]

٣٤. بِسَدَمَا كُو خُدِێ هِنْ كَسْ دِ سَرْ هِنْ كَسَانْ رَه گِرتِنَه و ژِ بَرْ كُو مِێرْ مَالِێنْ خَوه لِژِنَانْ خَرْجْ دِكِنْ، مِێرْ نِيگَاهْدَارْ و رِێڤَبِرِێ ژِنَانِنْ. ژِنِێنْ قَنْجْ، اِطاَعَتْكَارِنْ، بِسَدَمْ كُو خُدِێ اَو پَارَاسْتِنَه دِ نَپَنِيێ دَه خَوه دِپَارِێزِنْ.(گَلِى مِێرَانْ!) اَوْ ژِنِێنْ كُو هُونْ ژِ خَيدْ و بِێعِفَتِيَا وَانْ اَنْدِيشَه دِكِنْ، ڤِێجَه شِيرَتَانْ لِوَانْ بِكِنْ،(اَگَرْ نَئِێنَه رِێ) خَوه ژِ نِڤِينِێنْ وَانْ دُورْ بِكِنْ،(اَگَرْ بِڤِێ ژِى نَيێنْ رِێ) لِوَانْ بِدِنْ. ڤِێجَه اَگَرْ وَانْ بِيَا وَه كِرْ، اِێدِى لِهَمْبَرِى وَانْ لِتُورِيِێنْ دِنْ نَگَرِنْ؛ بِێگُمَانْ خُدِێ بِلِندْشَانَه، مَزِنْهِێزَه.[74]

٣٥. اَگَرْ هُونْ ژِ خَرَابُونَا نَاڤْبَرَا ژِنْ و مِێرْ اَنْدِيشَه بِكِنْ، ڤِێجَه حَكَمَكِى ژِ لِێزِمِێنْ مِێرْ و حَكَمَكِى ژِ لِێزِمِێنْ ژِنِێ بِشِينِنْ جَمْ وَانْ. اَگَرْ اَوْ (مِێرْ و ژِنْ) لِهَڤْهَاتِنِێ بِخَوازِنْ و پِێكْ بِينِنْ خُدِێ دِێ نَاڤْبَرَا وَانْ چِێكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ زَانَا يهَ، ئَاگَاهْدَارَه.

٣٦. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) عِبَادَتِێ خُدِێ بِكِنْ و قَتْ تِشْتَكِى ژِێ رَه نَكِنَه شِرِيكْ. لِدِێ و بَاڤْ و لِێزِمِێنْ خَوه، لِسِێوى و بَلَنْگَازَانْ، لِجِيرَانِێنْ نِێزِيكْ و لِجِيرَانِێنْ خَوه يێِنْ دُورْ، لِهَڤَالِێنْ خَوه (يێِنْ سَفَرِێ و كَارْ) و لِرِێوِى و لِكُۆلَيِێنْ كُو دِ بِنْ دَسْتِێ وَه دَه نَه قَنْجِيِێ بِكِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ يِێ خُودْبِينْ و ژِ يِێ قُرَه حَزْ نَاكَه.

٣٧. (خَودْبِينْ)، اَوِێنْ كُو چِكُوسِى دِكِنْ و چِكُوسِيێِ بَرْ خَلْكِێ دِخِنْ و يَا كُو خُدِێ ژِ كَرَمَا خَوه پِرْ دَايهَ وَانْ ڤَدِشِێرِنْ. مَه ژِى ژِ بُۆ نَانكُۆرَانْ عَزَابَكِى رِسْوَاكَرْ ئَامَادَه كِرِيَه..

٣٨. (و ژِ بُۆ )يِێنْ كُو بِرِيَاكَارِى مَالِێنْ خَوه خَرْجْ دِكِنْ، نَه بِخُدِێ و نَه ژِى بِرُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِى تِينِنْ و چِه كَسِێ شَيْطَانْ ژِێ رَه هَڤَالْ بَه، ڤِێجَه اَوْ چِه پِيسْ هَڤَالَه!

٣٩. قَى چِه زَرَارْ لِوَانْ دِبُو كُو وَانْ بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِى بِئَانِينَا و رِزْقِێ كُو مَه دَابُو وَانْ (دِ رِيَا حَقْ دَه) خَرْجْ بِكِرِنَا؟ خُدِێ، هَرْ زَانَايِێ بِهَلْوَسْتَا وَانَه.

٤٠. بِێگُمَانْ خُدِێ بِقَاسِى گِرَانِيَا زَرَيَكِى ژِى لِتِه كَسِى نَحَقِيِێ نَاكَه.اَگَرْ (بِقَانْدِى گِرَانِيَا) زَرَيَكِى ژِى قَنْجِيَا مِرُۆڤَكِى هَبَه، خُدِێ قَاتْ بِقَاتْ وِێ زِێدَه دِكَه و ژِ نِكْ خَوه خَلاتَكَه مَزِنْ دِدَه وِى.

٤١. (يَا مُحَمَّدْ!) مَا (رُۆژَا قِيَامَتِێ) رَوْشَا مِرُۆڤَانْ دِێ چَاوَا بِبَه؛ دَمَا اَمْ هَرْ اُمَّتَكِێ دِگَلْ شَاهِدَكِى بِينِنْ (مَقْسَدْ پِێ پِێخَمْبَرِنْ) و تَه ژِى بِينِينْ لِسَرْ اُمَّتَا تَه بِكِنْ شَاهِدْ؟!

٤٢. وِێ رُۆژِێ، اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و بِێ اَمْرِيَا پِێخَمْبَرْ كِرِنَه، ژِ دِلْ دِخَوازِنْ كُوعَرْدْ لِوَانْ وَرَه هَڤْ و اَوْ نِكَارِنْ پَيْڤَكِێ ژِى ژِ خُدِێ ڤَشِێرِنْ.

٤٣. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! دَمَا هُونْ سَرْخَوشْ بِنْ حَتَا هُونْ بِزَانِنْ كَا هُونْ چِه دِبِێژِنْ و دَمَا هُونْ بِجَنَابَتْ بِنْ -ژِ بِلِى يِێ رِێوى- حَتَا هُونْ خَوه نَشُۆنْ، زِنْهَارْ خَوه نِێزِى نِمِێژِێ مَكِنْ! اَگَرْ هُونْ نَخَوشْ بِنْ، يَانْ رِێوى بِنْ يَانْ يَكْ ژِ وَه ژِ ئَاڤْرِێژِێ هَاتِبَه، يَانْ ژِى وَه دَسْتْ لِژِنَانْ دَابَه و وَه ئَاڤْ بِدَسْتْ نَخِسْتِبَه، وِێ چَاخِێ بِئَاخَكَه پَاقِژْ تَيَمُّمْ بِگِرِنْ؛ پِێ رُو و دَسْتِێنْ خَوه ڤَمَالِنْ (مَسِحْ بِكِنْ). بِێگُمَانْ خُدِێ گَلَكْ عَفُوكَارَه، بَخْشَنْدَه يه.

٤٤. دَه كَا لِوَانِێنْ كُو (خُدِێ) پَارَكْ ژِ كِتِێبِێ دَايهَ وَانْ بِنِێرَه! وَانْ دِ شُونَا هِيدَايَتِێ دَه رِێشَاشِى دِكِرِى و وَانْ دِخَوسْتْ كُو هُونْ ژِى (وَكِى وَانْ) رِيَا رَاسْتْ و دُورِسْتْ وِندَا بِكِنْ.[75]

٤٥. خُدِێ (ژِ وَه) بِێهتِرْ بِنَيَارِێنْ وَه دِزَانَه. خُدِێ، بِدُۆسْتْ و پِشْتَڤَانِى بَسِى وَه يهَ و بِئَارِيكَارِى ژِى بَسِى وَه يهَ.

٤٦. قِسْمَكْ ژِ جِهُويَانْ بِێژَيَانْ تَحرِيفْ دِكِنْ (وَانْ دِگُوهَرِينِنْ) و دِبِێژِنْ: سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا، وَسْمَعْ غَيرَمُسْمَعِنْ و رَاعِنَا. زِمَانِێ خَوه لِێ دِحَرْبِلِينِنْ و پِێ دَڤْ دِاڤِێژِنْ دِينْ. حَالْ اَڤَه كُواَگَرْ بِگۆتِنَا، سَمِعْنَا وَه اَطَعْنَا (مَه بِهِيسْتْ و مَه فَرْمَانَا تَه پِێكْ ئَانِى)، وَسْمَعْ، وَانْظُرْنَا (لِمَه گُوهدَارِى بِكَه و لِمَه بِنِێرَه)، دِێ ژِ وَانْ رَه چِێتِرْ و رَاسْتْتِرْ بُويَا. لِێبَلِێ بِسَدَمْ كَافِرِيَا وَانْ خُدِێ لَعْنَتْ لِوَانْ بَارَانْدْ. ڤِێجَه ژِ بِلِى هِنَكَانْ اَوْ بَاوَرِى نَايِينِنْ.[76]

٤٧. هَىْ گَلِى يِێنْ كُو كِتِێبْ ژِ وَانْ رَه هَاتِيهَ دَايِنْ! بَرِى كُو اَمْ هِنَكْ رُويَانْ مِسِێوَايِى هَڤْ بِكِنْ، ڤِێجَه اَمْ وَانْ پِێشْپَاشْكِى بِزِيڤِرِينِنْ، يَانْ ژِى وَكِى كُو مَه خُوَدِيێنْ (نِێچِيرَا) رُۆژَا شَمِيِێ (سَبْتِێ) مَسِخْ كِرِنْ، اَمْ وَانْ ژِى مَسِخْ بِكِنْ، بِوَحْيَا كُو مَه هِنَارْتِيهَ بَاوَرِى بِينِنْ كُو اَوْ رَاستْدِێرَه ژِ بُۆ وَحْيَا (تَوْرَاتَا) دِگَلْ وَه، مُحَقَّقْ فَرْمَانَا خُدِێ هَرْ دِێ بِێتَه جِهْ.

٤٨. بِێگُمَانْ خُدِێ لِيێِ كُو ژِ خُدِێ رَه هَڤْپَارَانْ چِێدِكَه نَابُۆرَه. ژِ بِلِى ڤِێ؛ ژِ بُۆ كَسِێ كُو بِڤِێ لِێ دِبُۆرَه. چِه كَسِێ ژِ خُدِێ رَه هَڤْپَارْ چِێكِرِبَه، وِى بِێبَخْتِيَكَه گِرَانْ و گُونَهَكِى مَزِنْ كِرِيَه.

٤٩. مَا تُو لِوَانِێنْ كُو نَفسَا خَوه پَاكْ دِدِێرِنْ، نَانِێرِى؟ نَه وَكِى وَانَه؛ بَلْكِى خُدِێ كَسِێ كُو بِڤِێ وِى پَاكْ دِدِێرَه و بِقَاسِى دَرْزِكَا (دِ دَنْدِكَا) خُورْمِێ دَه نَحَقِى لِتِه كَسِى نَابَه.

٥٠. (يَا مُحَمَّدْ!) دَه بِنِێرَه، چَاوا لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ بِدَرَويِنْ بِێبَخْتِيَانْ دِكِنْ و اَڤْ گُنَهْكَارِيَا اَشْكَرَا بَسِى وَانْه.

٥١. مَا تُو لِوَانِێنْ كُو پَارَكْ ژِ كِتِێبِێ ژِ وَانْ رَه هَاتِيهَ دَايِنْ نَانِێرِى كُو بِجِبتْ و طَاغُوتِى (چِقَاسْ كَسِێنْ سَرخُوَڤَچُويِى) بَاوَرِيِێ تِينِنْ و ژِ يێِنْ كَافِرْ رَه دِبِێژِنْ: هَا (هُونْ) اَڤْێنْ هَا ژِ وَانِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه رَاسْتَرِێتِرِنْ!

٥٢. هَا اَڤِنْ، اَوێنْ كُو خُدِێ لَعْنَتْ لِوَانْ بَارَانْدِيَه. چِه كَسِێ خُدِێ لَعْنَتْێ لِێ بِبَارِينَه، ڤِێجَه تُو دِێ ژِ وِى رَه تُو ئَارِيكَارَكِى نَبِينِى.

٥٣. اَرِێ، مَا ژِ سَلْطَنَتِێ پَارَكْ ژِ وَانْ رَه هَيَه، ڤِێجَه كُو هَبَانَه ژِى دِێ بِقَاسِى دَرْزِكَا دَنْدِكِێ ژِى تِشْتَكْ نَدَابُونَا مِرُۆڤَانْ.

٥٤. يَانْ ژِى، مَا اَوْ ژِ مِرُۆڤَانْ (پِێخَمْبَرْ و هَڤَالِێنْ وِى) -ژِ بَرْ قَنْجِيَا كُو خُدِێ ژِ كَرَمَا خَوه دَايَه وَانْ- چَڤْنَبَارِيِێ دِكِنْ؟ ڤِێجَه بِێگُمَانْ مَه، كِتِێبْ و حِكْمَتْ دَابُو مَالْبَاتَا اِبْرَاهِيمْ و مَه سَلْطَنَتَكَه مَزِنْ ژِى دَابُو وَانْ.

٥٥. هِنْ ژِ وَانْ بَاوَرِى (بِمُحَمَّدْ) ئَانِينْ؛ هِنْ ژِ وَانْ ژِى بَرِێ خَوه ژِێ ڤَگَرْانْدِنْ. دُۆژَهْ، بِشَواتَا خَوه ڤَه بَسِى وَانْه.

٥٦. بِێگُمَانْ اَوێنْ كُو ئَايَتِێنْ مَه اِنْكَارْ دِكِنْ، اَمِێ پَاشِێ وَانْ بِخِنْ نَاڤْ اِێگِرْ، چِقَاسْ چَرْمِێ وَانْ بِپِێژه (كُو اِێدِى نَئِێشَه)، اَمِێ چَرْمِێنْ وَانْ بِچَرْمَكِى دِنْ (نُو) بِگُوهَرِينِنْ دَا كُو ژَانَا عَذَابِێ بِچِێژِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ عَزِيزَه حَكِيمَه.

٥٧. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، اَمِێ وَانْ بِخِنْ بِهِشْتِێنْ كُو ژِ بِنْ وَانْ چَمْ دِهَرِكِنْ و هَرُ و هَرْ اَوِێ لِێ بِمِينِنْ. دِ وَانْ (جَنَتَانْ) دَه ژِ وَانْ رَه ژِنِێنْ پَاكْ و پَاقِژْ هَنَه و اَمِێ وَانْ بِخِنْ بِنْ سِيَكَه سَرَاقَتِى دَه.

٥٨. بِێگُمَانْ خُدِێ اَمِرْ لِوَه دِكَه كُو هُونْ اَمَانَتَانْ (سِپَارَيَانْ) بِدِنْ خُوَدِيێنْ وَانْ و دَمَا وَه دِ نَاڤْبَرَا مِرُۆڤَانْ دَه حُكِمْ كِرْ بِدَادِى (عَدَالَتِى) حُكِمْ بِكِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێبِچِه يَا خَوشْ شِيرَتێ لِوَه دِكَه! بِێگُمَانْ خُدِێ بِهِيزَرَه، بِينَرَه.

٥٩. گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينَه! بِگۆتِنَا خُدِێ، بِگۆتِنَا پِێخَمْبَرْ و بِگۆتِنَا فَرْمَانْدَارِێنْ ژِ خَوه بِكِنْ. اِێدِى اَگَرْ وَه دَرْحَقِێ تِشْتَكِى (لِێقَوْمِينَكِێ) دَه هَڤْ رَاكِشَانْدْ -ڤِێجَهاَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ بِخُدِێ و بِرُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِنْ- وِێ بِبِنَه بَرْ (حُكْمِێ) خُدِێ و پِێخَمْبَرْ. اَڤَاهَا (ژِ وَه رَه) چِێتِرَه و دُومَاهِيكَا وِێ رِندْتِرَه.

٦٠. (يَا مُحَمَّدْ!) مَا تُو وَانِێنْ كُو قَاشُۆ دِبِێژِنْ: بِرَاسْتِى وَانْ بِيَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه شَانْدِنْ و بِكِتِێبِێنْ كُو ژِ (پِێخَمْبَرِ)ێنْ بَرِيَا تَه رَه ژِى هَاتِنَه شَانْدِنْ بَاوَرِى ئَانِيَه نَانِهِێرِى؛ اَوْ دِخَوازِنْ لِبَرْ حُكْمِێ طَاغُوتِى مَحْكَمَه بِبِنْ؟ حَالْ اَڤَه كُو فَرْمَانْ لِوَانْ هَاتِبُو كِرِنْ كُو اَوْ طَاغُوتِى اِنْكَارْ بِكِنْ. شَيْطَانْ ژِى دِخَوازَه وَانْ بِشَاشِيَكَه مَزِنْ ژِ حَقِيِێ دُورْ بِخَه.

٦١. دَمَا ژِ وَانْ رَه تِێ گۆتِنْ: دَه وَرِنْ بَرْ يَا كُو خُدِێ هِنَارْتِيَه و وَرِنْ بَرْ حُكْمِێ پِێخَمْبَرِێ وِى (دَا كُو دِ نَاڤْ وَه دَه حُكِمْ بِكِنْ)؛ تُو وَانْ مُنَافِقَانْ دِبِينِى كُو اَوْ بَرِێ خَوه ژِ تَه ڤَدِگَرِينِنْ.

٦٢. اِێدِى مَا چَاوَا تُو لِوَانْ شَاشْ نَامِينِى؛ دَمَا مُوسِيبَتَكْ بِسَدَمَا كِرِنِێنْ وَانْ تِێ سَرِێ وَانْ، ݒَاشِى تِێنَه جَمْ تَه و (ژِ تَه رَه) بِخُدِێ صُۆندْ دِخُوِنْ؛ (دِبِێژِنْ:) مَه هَرْ قَنْجِى و لِهَڤْهَاتِنْ خَوسْتِيَه!

٦٣. هَا اَوْ، ئِێنْ كُو خُدِێ بِيَا دِ دِلِێ وَانْ دَه دِزَانَه، اِێدِى گُوهِێ خَوه نَدَه وَانْ، لِوَانْ شِيرَتْ بِكَه و ژِ وَانْ رَه دِ كُورَاهِيَا نَفسَا وَانْ دَه گۆتِنَكَه بِتَسِيرْ بِبِێژَه.

٦٤. چِه پِێخَمْبَرِێ كُو مَه شَانْدِيَه هَرْ ژِ بُۆ كُو بِدَسْتُورَا خُدِێ بِگۆتِنَا وِى بِێ كِرِنْ مَه شَانْدِيَه. اَگَرْ كُودَمَا وَانْ (بِكِرِنَا گُونَهَانْ) نَحَقِى لِخُو كِرْ بِهَاتِنَا جَمْ تَه و بَخْشَانْدِنَا خَوه ژِ خُدِێ بِخَوسْتِنَا و پِێخَمْبَرْ ژِى بَخْشَانْدِنَا (گُونَهِێنْ) وَانْ (ژِ خُدِێ) بِخَوسْتَا، دِێ وَانْ بِدِيتَا كُو خُدِێ گَلَكْ تُۆبَپَژْرِێنَه، دِلُۆڤَانَه.

٦٥. نَا، صُۆندْ بِخَوهدَايِێ تَه، اَوْ، حَتَا كُو دِ لَجِێنْ نَاڤْ خَوه دَه تَه نَكِنْ حَكَمْ و پَاشِێ ژِ حُكْمِێ تَه دَايى رَه تُو تَنْگَزَارِيَكِێ ژِى دِ دِلِێ خَوه دَه نَبِينِنْ و ژِ بُۆ وِێ بِرْيَارَا تَه دَايِى حَتَا ژِ دِلْ خَوه بَردَسْتْ نَكِنْ، وَانْ بَاوَرِى نَئَانِيَه.[77]

٦٦. اَگَرْ مَه لِوَانْ فَرْمَانْ بِكِرَا؛ نَفسَا خَوه بِكُوژِنْ يَانْ ژِى ژِ وَلاتِێ خَوه دَرْكَڤِنْ، ژِ بِلِى چَنْدْ كَسَانْ ژِ وَانْ دِێ اَڤْ پِێكْ نَئَانِيَا.اَگَرْ وَانْ شِيرَتَا كُو لِوَانْ دِهَاتَه كِرِنْ پِێكْ بِئَانِيَا دِێ ژِ وَانْ رَه چِێتِرْ بُويَا و بَاوَرِيَا وَانْ دِێ بِێهتِرْ مِسُۆگَرْ بِبُويَا.

٦٧. وِێ چَاخِێ ژِ جَمْ خَوه مَه دِێ خَلاتَكَه مَزِنْ بِدَايَا وَانْ.

٦٨. مَه دِێ بَرِێ وَانْ بِدَايَا رِيَكَه رَاسْتْ و دُورِسْتْ.

٦٩. كِى، بِگۆتِنَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى بِكَه، هَا اَوْ دِگَلْ يِێنْ كُو خُدِێ قَنْجِيَا خَوه لِوَانْ كِرِيَه كُو اَو پِێخَمْبَرْ، صَدِيق، شَهِيدْ و صَالِحِنْ، هَا اَوْ خَوشْ هَڤَالِنْ!

٧٠. اَڤْ قَنْجِى و كَرَمْ ژِ جَمْ خُدِێ يَه، ژِ ئَالِيِێ زَانِينِێ ڤَه خُدَا بَسَه.

٧١. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! لِهَمْبَرِى نَيَارِێ خَوه تَدْبِيرَا خَوه بِگِرِنْ، ڤِێجَه بِرْ بِبِرْ يَانْ ژِى تَڤْ بِهَڤْ رَه دَرْكَڤِنْ هَمْبَرِى وَانْ.[78]

٧٢. بِێگُمَانْ دِ نَاڤْ وَه دَه هِنْ كَسْ هَنَه كُو دِخَوازِنْ مُجَاهِدَانْ ژِ شَرْ بِپَاشْ ڤَه بِهِێلِنْ، اِێدِى اَگَرْ كَارَسَاتَكْ وَرَه سَرِێ وَه، اَوْ دِبِێژَه: خُدِێ قَنْجِى لِمِنْ كِرْ كُو اَزْ نَه بِوَانْ رَه بُومْ.

٧٣. صُۆندْ بَه؛ اَگَرْ ژِ خُدِێ قَنْجِيَكْ لِوَه بِبَه، وَكِى كُو دِ نَاڤْ وَه و وِى دَه قَتْ دُۆسْتَانِى تُونَه بَه، اَوْ دِبِێژَه: خَوزِى اَزْ ژِى بِوَانْ رَه بُومَا دَا كُو مِنْ ژِى سَرْكَفْتِنَكَه مَزِنْ بِدَسْتْ خِسْتَا.

٧٤. نَاخُو، اَوِێنْ كُو ژِيَانَا ئَاخْرَتِێ بِژِيَانَا ڤِێ دِنْيَايِێ كِرِينَه، بِلا دِ رِيَا خُدِێ دَه شَرْ بِكِنْ. كِى دِ رِيَا خُدِێ دَه شَرْ بِكَه؛ ڤِێجَه بِێ كُشْتِنْ ئَانْ ژِى بِسَرْكَڤَه، اَمِێ هِێژَا پَرُويَكَه (خَلاتَكَه) مَزِنْ بِدِنِێ.

٧٥. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) مَا چِه ژِ وَه بُويَه كُو هُونْ دِ رِيَا خُدِێ دَه و ژِ بُۆ رِزْگَارْكِرِنَا مِێرْ و ژِنْ و زَارُۆكِێنْ مُسْتَزْعَفِێنْ بِنْدَسْتْ شَرْ نَاكِنْ؟ اَو مُسْتَزَعَفِێنْ كُو دِبِێژِنْ: خُوَدَايِێ مَه! مَه ژِ ڤِى وَلاتِێ كُو گَلِێ وِى زُۆرْدَارِنْ دَرِينَه، خَودِيَكِى ژِ جَمْ خَوه ژِ مَه رَه بِشِينَه و ژِ جَمْ خَوه ژِ مَه رَه ئَارِيكَارَكِى بِشِينَه.[79]

٧٦. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه دِ رِيَا خُدِێ دَه شَرْ دِكِنْ و يِێنْ كُو بَاوَرِى نَئَانِينَه دِ رِيَا طَاغُوتِى(شَيْطِێنْ و دُۆزِێنْ پُوچْ) دَه شَرْ دِكِنْ.(گَلِى دُۆسْتِێنْ خُدِێ!) نَاخُو لِهَمْبَرِى دُۆسْتِێنْ شَيْطِێنْ شَرْ بِكِنْ؛ بِێگُمَانْ كَمِينْ و حِيلَيَا شَيْطِێنْ قَلْسَه.

٧٧. مَا تَه اَوْ نَدِيتِنْ، اَوِێنْ كُو (لِمَكِّێ) ژِ وَانْ رَه هَاتَه گۆتِنْ: دَسْتِێنْ خَوه ژِ شَرْ بِگِرِنْ، بِتَكُوزِى نِمِێژْ بِكِنْ و زَكَاتَا مَالِێ خَوه بِدِنْ»؟! چِه دَمَا (لِمَدِينِێ) شَرْ لِسَرْ وَانْ هَاتَه فَرزْكِرِنْ، هَمَانْ جَلَبَكْ ژِ وَانْ چَاوَا كُو ژِ خُدِێ بِطِرْسَه يَانْ ژِى هِێ بِێهْتِرِى وِێ ژِ مِرُۆڤَانْ دِطِرْسِيَانْ. گۆتِنْ: خُدِێيُۆ! چِمَا تَه شَرْ لِسَرْ مَه فَرظْ كِرْ؟! چِرَا تَه حَتَا دَمَكَه نِێزِيكْ (فَرْمَانَا جِهَادِێ) بِپَاشْ نَئِێخِستْ؟(يَا مُحَمَّدْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: خَوشِى و پَرْتَالِێ دِنْيَايِێ هِنْدِكَه. اَوِێ كُو خَوه ژِ غَزَبَا خُدِێ بِپَارِێزَه ئَاخِرَتْ ژِێ رَه چِێتِرَه و بِقَاسِى دَرْزِكَا سِيسِكَا خُورْمِێ ژِى نَحَقِى لِوَه نَايێ كِرِنْ.

٧٨. هُونْ لِكُو دِبِنْ بِبِنْ مِرِنْ هَرْ دِێ بِگِهِيژَه وَه، چَنْدِى هُونْ دِ كَلِێنْ ئَاصِێ و سَاغْلَمْ دَه بِنْ ژِى!اَگَرْ قَنْجِيَكْ لِوَانْ بِبَه، دِبِێژِنْ «اَڤْ ژِ جَمْ خُدِێ يه.»اَگَرْ بَلايَكْ بِێ سَرِێ وَانْ، دِبِێژِنْ:»اَڤْ ژِ جَمْ تَه (مُحَمَّدْ) بُويَه. بِبِێژَه: تَڤْ ژِ جَمْ خُدِێ نَه. اَرِێ مَا چِه لِڤِى خَلْكِى قَوِمِيَه كُو ژِ گۆتِنِێ فَهمْ نَاكِنْ!

٧٩. چِه قَنْجِيَا كُو بِگِهِێ تَه اَوْ ژِ خُدِێ يه. نَقَنْجِيَا كُو هَاتِيَه سَرِێ تَه اَوْ ژِ تَه بِخَوه يَه.(يَا مُحَمَّدْ!) مَه تُو، ژِ مِرُۆڤَانْ رَه بِپِێخَمْبَرِى شَانْدْ و (لِسَرْ ڤِێ رَوْشِێ) شَاهِدِيَا خُدِێ بَسَه.

٨٠. كِى، بِگۆتِنَا پِێخَمْبَرْ بِكَه، تَقَزْ وِى بِگۆتِنَا خُدِێ كِرِيَه و كِى بَرِێ خَوه ژِێ ڤَگَرِينَه، ڤِێجَه مَه تُو لِسَرْ وَانْ بِنِيگَاهْدَارِى نَشَانْدِيَه!

٨١. (مُنَافِق) دِبِێژِنْ: اَمِێ بِگۆتِنَا تَه بِكِنْ. ڤِێجَه دَمَا ژِ جَمْ تَه رَادِبِنْ، جَلَبَكْ ژِ وَانْ ژِ بِلِى يَا تُو دِبِێژِى، تِشْتَكِى دِنْ بِشَڤْ دِ دِلِێ خَوه دَه تَڤدِيرْ دِكِنْ. هَلْبَتْ خُدِێ بِيَا كُو اَوْ دِ شَڤِێ دَه تَڤدِيرْ دِكِنْ بِێهتِرْ دِزَانَه. اِێدِى ژِ وَانْ بِگَرَه، خَوه بِسپِێرَه خُدِێ . هَلْبَتْ بِوَكِيلِى و پِشْتَڤَانِى خُدِێ بَسِى تَه يه.

٨٢. مَا اَوْ (مُنَافِق) هِێ ژِى لِقُرْئَانِێ نَافِكِرِنْ؟اَگَرْ اَو، نَه ژِ جَمْ خُدِێ بُويَا، اَوِێ تِێ دَه رَاسْتِى پِرْ نَاكُۆكِيَانْ بِهَاتِنَا!

٨٣. دَمَا ژِ وَانْ (مُنَافِقَانْ) رَه (دَرْ حَقِێ غَزْوِێ پِێخَمْبَرْ دَه) ژِ سَرْكَفْتِنْ ئَانْ ژِى شِكَسْتِنِێ خَبَرَكْ دِهَاتْ، دِ جِهْ دَه وَانْ اَوْ بَلاڤْ دِكِرْ.اَگَرْ كُو وَانْ اَوْ (خَبَرْ) ژِ پِێخَمْبَرْ رَه يَانْ ژِى ژِ كَاربِدَسْتَانْ رَه، اَوِێنْ كُو ژِ وَانِنْ (مُسِلْمَانِنْ) بِبِرِنَا -كُو اَوْ دِكَارِنْ رَاسْتِيَا وِێ دَرِينِن- وَانْ دِێ رَاسْتِيَا وِێ نَاسْ بِكِرَا. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!)اَگَرْ كَرَمْ و رَحْمٰى خُدِێ لِسَرْ وَه نَبُويَا، ژِ بِلِى هِنْ كَسَانْ وَه دِێ بِدَايَا پَىْ شُونْگَاڤِێنْ شَيْطِێنْ.

٨٤. اِێدِى دِ رِيَا خُدِێ دَه شَرْ بِكَه. تُو ژِ خَوه تَنِێ تِێ بَرْپِرْسْگِرتِنْ. بَاوَرْمَنْدَانْ، لِسَرْ شَرْ دِلْگَرمْ بِكَه. خُدِێ دِێ هِێزَا وَانِێنْ كُو كَافِرِنْ، ژِ سَرْ وَه ڤَكِشِينَه. هِێزَا خُدِێ (ژِ يَا وَانْ) خُورتِّرَه و جَزَايێ وِى ژِى دِژْوَارْتِرَه.

٨٥. كِى (دِ نَاڤْبَرَا مِرُۆڤَانْ دَه) مَهْدَرْكَارِيَكَه رِنْدْ بِكَه، ژِ بَرْ وِێ پَارَكَه خِێرِێ ژِێ رَه هَيَه. كِى مَهْدَرْكَارِيَكَه نَبَاشْ ژِى بِكَه، ژِ بَرْ وِێ پَارَكَه گُنَهْ ژِێ رَه هَيَه. خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى دَستْهِلاتْدَارَه.[80]

٨٦. دَمَا سِلاڤْ لِوَه هَاتَه كِرِنْ، ڤِێجَه هُونْ ژِى ژِ وِێ رِنْدْتِرْ يَانْ ژِى وَكِى يَا لِوَه هَاتَه كِرِنْ سِلاڤِێ ڤَگَرْينِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ هَرْ تِشْتِى رَه حَسَابْدَارَه.

٨٧. خُدَا يَه، يِێ كُو ژِ وِى پِێ ڤَه تُو مَعْبُودێ حَقْ تُونِنْ. بِێگُمَانْ خُدێ دِێ وَه حَمُويَانْ دِ وِێ رُۆژَا كُو شِكْ تِێ دَه تُنَه لِهَڤْ كُۆمْ بِكَه. مَا گۆتِنَا كِێ ژِ يَا خُدِێ رَاسْتِرَه؟!

٨٨. چِه ژِ وَه بُويه كُو هُونْ دِ بَارَا مُنَافِقَانْ دَه بُونَه دُو جَلَبْ؟ حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ بِسَدَمَا گُونَهِێنْ كُو كِرِنْ اَوْ سَردَاگَرِيَايِى و رِێوِنْدَايِى كِرِنَه. قَى هُونْ دِخَوازِنْ يِێ كُو خُدِێ اَوْ ژِ رِێ خِسْتِبَه بِينِنْ سَرْ رِيَا رَاسْتْ؟ خُدِێ كِێ ژِ رِێ بِخَه تُو دِێ قَتْ ژِێ رَه رِيَا رَاسْتْ نَبِينِى![81]

٨٩. ژِ دِلْ خَوسْتِنْ كُو هُونْ ژِى وَكِى وَانْ كَافِرْ بِبِنْ دَا كُو هُونْ و اَوْ وَكهَڤْ بِبِنْ. نَاخُو حَتَا كُو اَوْ دِ رِيَا خُدِێ دَه هِجْرَتْ نَكِنْ، وَانْ ژِ خَوه رَه دُۆسْتُ و پِشْتَڤَانْ نَگِرِنْ.اَگَرْ وَانْ بَرِێ خَوه (ژِ تَوْحِيدِێ) دَاگَرَانْدْ، هُونْ لِكُو دَرِێ وَانْ بِبِينِنْ وَانْ بِگِرِنْ و بِكُوژِنْ و ژِ بُۆ خَوه تُو كَسِى ژِ وَانْ نَكِنْ دُۆسْتْ و ئَارِيكَارْ.

٩٠. ژِ بِلِى وَانِێنْ (كَافِرْ و مُنَافِقِێنْ) كُو خَوه بِاڤِێژِنْ بَرْ بَختِێ قَوْمَكِى كُو دِ نَاڤْبَرَا وَه و وَانْ دَه پَيْمَانْ هَيَه، يَانْ ژِى وَرِنْ خَوه لِوَه بِگِرِنْ و نَخَوازِنْ نَه بِوَه رَه نَه ژِى (لِكِێلَكَا وَه) بِقَوْمِێ خَوه رَه شَرْ بِكِنْ (دَسْتِێ خَوه نَدِنَه وَانْ و وَانْ نَكُوژِن.)اَگَرْ خُدِێ بِڤَا دِێ دَسْتُورَا وَانْ لِوَه بِدَايَا ڤِێجَه دِێ بِوَه رَه شَرْ بِكِرِنَا. اِێدِى اَگَرْ اَوْ دَڤْ ژِ وَه بَرْدِنْ، خَوه ڤَكِشِينِنْ ئَالِيَكِى؛ شَرِێ وَه نَكِنْ و دَسْتِێ ئَاشْتِيێ دِرِێژِى وَه بِكِنْ، دِ ڤِێ رَوشِێ دَه خُدِێ لِهَمْبَرِێ وَانْ تُو رِێ نَدَايَه وَه (كُو هُونْ شَرِێ وَانْ بِكِنْ).

٩١. هُونِێ رَاسْتِى هِنِێنْ دِنْ ژِى بِێنْ كُو اَوْ دِخَوازِنْ هَمْ ژِ شَرِێ لِهَمْبَرِى وَه هَمْ ژِ شَرِێ لِهَمْبَرِى گَلِێ خَوه ژِى اَوْلَه بِبِنْ. هَرْ كُو بَرِێ وَانْ بِبَالْ گَلاجِيِێ ڤَه تِێ زِڤِرَانْدِنْ سَرْسَرْكِى تِێ وَردِبِنْ. اِێدِى اَگَرْ دَڤْ ژِ (شَرِێ) وَه بَرْنَدِنْ، دَسْتِێ ئَاشْتِيێ دِرِێژِى وَه نَكِنْ و دَسْتِێنْ خَوه ژِ شَرِێ وَه ڤَنَكِێشِنْ، ڤِێجَه وَانْ بِگِرِنْ (دِيلْ بِكِنْ) و هُونْ لِكُو رَاسْتِى وَانْ هَاتِنْ، وَانْ بِكُوژِنْ. هَا اَڤِێنْ هَا، مَه، هِێنجَتَكَه اَشْكَرَا دَايه وَه لِسَرْ (كُوژتِنْ و دِيلْكِرِنَا) وَانْ.

٩٢. تُو جَارْ ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَكِى نَه رَوَا يَه كُو بَاوَرْمَنْدَكِى بِكُوژَه. لِێ كُو بِشَاشِى بَه، اَو تِشْتَكِى دِنَه. چِه كَسِێ كُو بِشَاشِى مُسِلْمَانَكِى بِكُوژه دِڤِێ كُۆلَيَكِى بَاوَرْمَندْ ئَازَادْ بِكَه و خُونَكِێ بِدَه خُوَدِيێنْ كُشْتِى. لِێ كُو اَوْ دِ خُونِێ بِبُۆرِنْ اَو تِشْتَكِى دِنَه!اَگَرْ اَو كُشْتِى ژِ قَوْمَكِى دِژْمِنْ بَه (كُو دِ نَاڤَا وَه و وَانْ دَه شَرْ هَيَه) و بَاوَرْمَندْ بَه، ڤِێجَه ئَازَادْكِرِنَا كُۆلَيَكِى بَاوَرْمَندْ پِێوِيسْتَه.اَگَرْ اَوْ (كُشْتِى) ژِ قَومَكِى بَه كُو دِ نَاڤبَرَا وَه و وَانْ دَه پَيْمَانْ هَيَه، ڤِێجَه خُونَكَه كُو ژِ مَالْبَاتَا وِى رَه بِێ دَايِنْ و ئَازَادْكِرِنَا كُۆلَيَكِى بَاوَرْمَندْ پِێوِيْستَه. چِه كَسِێ كُو (كُۆلَيَكِى بَاوَرْمَنْدْ) بِدَسْتْ نَخَه، دِڤِێ دُو مَهَانْ لِپَى هَڤْ رُۆژِى بِگِرَه،(اَڤْ كَفَارَتِێ هَا) ژِ جَمْ خُدِێ تُۆبَه و رَحْمَتَه لِسَرْ بَنْدَيێنْ وِى. خُدِێ تَقَزْ بِكِرِنِێنْ بَنْدَيِێنْ خَوه دِزَانَه و دِ كَارِێ خَوه دَه كَارْبِنَجِهَه.

٩٣. كِى كُو بِقَسْدْ مُوْمِنَكِى (ژِ بُۆ كُو مُوْمِنَه) بِكُژَه، ڤِێجَه جَزَايِێ وِى جَهَنَمَه كُو اَوِێ حَتَابِحَتَايِێ تِێ دَه بَه و غَزَبَا خُدِێ لِسَرِێ يَه، خُدِێ اَوْ ژِ رَحْمَا خَوه دُورْ كِرِيَه وعَزَابَكِى مَزِنْ ژِێ رَه ئَامَادَه كِرِيَه.

٩٤. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! دَمَا هُونْ دِ رِيَا خُدِێ دَه دَركَتِنْ جِهَادِێ، ڤِێجَه تَفتِێشْ بِكِنْ (دَا كُو هُونْ مُسِلْمَانْ و كَافِرَانْ ژِ هَڤْ نَاسْ بِكِنْ). ژِ وِى كَسِێ كُو لِوَه سِلاڤْ (ا مُسِلْمَانْتِيێ) بِكَه، نَبِێژِنِێ تُو نَه مُسِلْمَانِى كُو هُونْ پِێ پَرتَالِێنْ ژِيَانَا ڤِێ دِنْيَايِێ بِخَوازِنْ. لَوْرَا لِجَمْ خُدِێ قَزَنْجِێنْ پِرْ هَنَه. هَرْ وِهَا هُونْ ژِى بَرِێ وَكِى وَانْ بُونْ. خُدِێ لِوَه قَنْجِى كِرْ (هُونْ مُسِلْمَانْ بُونْ)، ڤِێجَه دِ ڤِێ دَه لِێگَرِينِێ بِكِنْ (حَيَا هُونْ تَقَزْ نِزَانِبِنْ كُو اَوْ كَافِرِنْ زِيَانِێ نَدِنَه وَانْ). بِێگُمَانْ خُدِێ بِيَا كُو هُونْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.[82]

٩٥. مُسِلْمَانِێنْ (ژِ جِهَادِێ) رُونِشْتِى و يِێنْ كُو بِمَالْ و جَانِێ خَوه دِ رِيَا خُدِێ دَه خَبَاتْ دِكِنْ نَه وَكْهَڤِنْ، ژِ بِلِى يِێنْ كُو خُدَانْهِێنْجَتْ بِنْ. خُدِێ، اَوِێنْ كُو بِمَالْ و جَانِێ خَوه جِهَادِێ دِكِنْ، بِمَرْتَبَيَكِێ دِ سَرْ يِێنْ رُونِشْتِى رَه گِرتِنَه. خُدِێ پَيْمَانَا رِنْدِيێ (جَنَتِێ) دَايَه هَرْ يَكِى ژِ وَانْ. خُدِێ يِێنْ جِيهَادْكَرْ بِخَلاتَكَه مَزِنْ دِ سَرْ يِێنْ رُونِشْتِى رَه گِرتِنَه.

٩٦. اَڤْ مَرْتَبَه، لِێبُۆرِينْ و دِلُۆڤَانِيَكَه ژِ جَمْ خُدِێ يه. خُدِێ گُنَهْبَخْشَه، دِلُۆڤَانَه.

٩٧. بِێگُمَانْ اَوێنْ كُو ظُلِمْ لِخَوه كِرِنْ ؛ (هِجرَتْ نَكِرِنْ و دِ نَاڤْ گَاوِرَانْ دَه مَانْ) مَلائيكَتْ جَانِێ وَانْ دِسْتِينِنْ و دِبِێژِنَه وَانْ: هُونْ (دِ بَارَا دِينِێ خَوه دَه) دِ چِه كَارِى دَه بُونْ؟ دِبِێژِنْ: اَمْ لِعَرْدْێ بِێچَارَه و بِنْدَسْتْ بُونْ. مَلائيكَتْ دِبِێژِنْ: قَىْ عَرْدَا خُدِێ نَه فِرَهْ بُو كُو هُونْ بِبَالْ ڤَه كُۆجْبَرْ بِبُونَا؟! ڤِێجَه اَڤِێنْ هَا ئِێوِرگَهَا وَانْ دُۆژَهَه و اَوْ چِه پِيسْ ڤَحَوِينْگَهَه!

٩٨. لِێبَلِێ مِێرْ و ژِنْ و زَارُۆكِێنْ بَلَنْگَازْ، اَوێنْ كُو بِرَاسْتِى تُو چَارَيَا وَانْ تُنَه بُو و وَانْ رِيَا خَوه نَدِدِيتْ (كُو هِجْرَتِێ بِكِنْ) اَوْ جُودَا نَه!

٩٩. ڤِێجَه هَا اَڤِێنْ هَا، هِێڤِى هَيَه كُو خُدِێ لِوَانْ بِبُۆرَه. خُدِێ تِێبِهُورَه، بَخْشِينَرَه.

١٠٠. چِه كَسِێ كُو دِ رِيَا خُدِێ دَه هِجرَتْ بِكَه، اَوِێ لِسَرْ عَرْدِێ گَلَكْ وارْ و دَسْتْفِرَهِيِێ بِبِينَه. چِه كَسِێ كُو بِقَسْدَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى، بِكُۆچْبَرِى، ژِ مَالا خَوه دَرْكَڤَه، پَاشِێ (دِ رِێ دَه) بِمْرَه، اِێدِى خَلاتَا وِى دِكَڤَه ئَالِيِێ خُدِێ. خُدِێ بَخْشِينَرَه، دِلُۆڤَانَه.

١٠١. دَمَا وَه لِسَرْ عَرْدِێ سَفَرَكْ كِرْ و هُونْ اَندِيشَه بِكِنْ كُو كَافِرْ دِێ زَرَارِێ بِدِنْ وَه (وِێ چَاخِێ) تُو گُنَهْ ژِ بُۆ وَه تُونَه كُو هُونْ هِنَكْ نِمِێژَانْ بِكُرْتِى بِكِنْ. بِێگُمَانْ ئِێنْ كَافِرْ ژِ بُۆ وَه نَيَارِێنْ اَشْكَرَا نَه.

١٠٢. (يَا مُحَمَّدْ!) دَمَا تُو دِگَلْ وَانْ بِى، ڤِێجَه تَه لِپِێشِيَا وَانْ نِمِێژْ كِرْ؛ اِێدِى بِلا كُۆمَكْ ژِ وَانْ دِگَلْ تَه نِمِێژْ بِكَه و بِلا چَكِێنْ خَوه هِلْگِرِنْ. اِێدِى پِشْتِى كُو چُونْ سِجُودِێ بِلا بِچِنَه پَاشْ و بِلا كُۆمَا دِنْ ژِى يَا كُو نِمِێژْ نَكِرِبُو، بِێنْ بِتَه رَه (قَامَك) نِمِێژْ بِكِنْ (قَامَا دِنْ ژِى خُوَسَرْ بِكِنْ) و بِلا اَوْ ژِى رَاهِێژِنْ چَكِێنْ خَوه و تَدبِيرَا خَوه بِسْتِينِنْ. يِێنْ كَافِرْ ژِ دِلْ دِخُوازِنْ كُو هَايَا وَه ژِ چَكْ و پَرْتَالِێنْ وَه نَمِينَه دَا كُو بِجَارَكِێ اِێرِيشِى سَرْ وَه بِكِنْ. اَگَرْ ژِ بَارَانِێ اَزِيَتْ لِوَه بِبَه يَانْ ژِى هُونْ نَخَوشْ بِنْ تُو گُنَهْ ژِ وَه رَه تُونَه كُو هُونْ چَكِێنْ خَوه دَينِنْ، دِيسَا ژِى تَدْبِيرَا خَوه بِسْتِينِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ كَافِرَانْ رَه عَزَابَكِى رِسْوَاكَرْ ئَامَادَه كِرِيَه.[83]

١٠٣. ڤِێجَه دَمَا وَه نِمِێژَا خَوه كِرْ اِيجَارْ لِسَرْ پِيَانْ، رُونِشْتِى و لِسَرْ طَنِشْتِێنْ خَوه ذِكْرِێ خُدِێ بِكِنْ. دَمَا هُونْ (ژِ طِرْسِێ) اَوْلَه بُونْ، نِمِێژَا خَوه بِتَكُوزِى (نَه بِكُورْتَاسِى) بِكِنْ. بِێگُمَانْ نِمِێژْ لِسَرْ بَاوَرْمَنْدَانْ فَرْزَكَه خَودَانْ دَمَه.

١٠٤. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) هُونْ بِدُڤْكَتِنَا پَىْ (دِژْمِنِێ خَوه) سِسْتْ و بِێزَارْ نَبِنْ.اَگَرْ هُونْ دِئِێشِنْ اَوْ ژِى وَكِى وَه دِئِێشِنْ و يَا هُونْ ژِ خُدِێ هِێڤِى دِكِنْ اَو هِێڤِى نَاكِنْ. خُدِێ زَانَا يَه، كَارْبِنَجِهَه.

١٠٥. (يَا مُحَمَّدْ!) بِێگُمَانْ مَه كِتِێبْ بِحَقِى ژِ تَه رَه هِنَارتْ دَا كُو تُو دِ نَاڤْبَرَا مِرُۆڤَانْ دَه، بِتِشْتِێ كُو خُدِێ نِيشَانِى تَه دَايَه حُكِمْ بِكِى. زِنْهَارْ ژِ خَايِنَانْ رَه نَبَه بَرَڤَان/ئَالِيگِرْ!

١٠٦. ژِ خُدِێ لِێبُۆرِينَا خَوه ژِى بِخَوازَه، بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْبَخْشَه، دِلُۆڤَانَه.

١٠٧. بَرَڤَانِيَا وَانِێنْ كُو لِنَفْسَا خَوه ژِى بِێبَخْتِيِێ دِكِنْ، مَكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ كَسِێ خَايِنْ اِێ گُنَهْكَارْ حَزْ نَاكَه.

١٠٨. (خَايِنْتِيَا خَوه) ژِ مِرُۆڤَانْ ڤَدِشِێرِنْ و ژِ خُدِێ ڤَنَاشِێرِنْ. حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ (بِزَانِينَا خَوه) دَمَا اَوْ يَا كُو خُوَدَا ژِێ نَه خُوَشَه، دِ دِلِێ خَوه دَا تَڤْدِيرْ دِكِنْ دِگَلْ وَانَه. خُدِێ دُۆرْ لِيَا كُو اَوْ دِكِنْ گِرتِيَه.

١٠٩. هَا هُونْ اَڤِنْ، دِ ژِيَانَا دِنْيَايِێ دَه هُونْ بُونَه ئَالِيگِرِێنْ وَانْ و وَه اَوْ پَارَاسْتِنْ. ڤِێجَه مَا رُۆژَا قِيَامَتِێ لِهَمْبَرِى خُدِێ كِى دِێ بَرَڤَانِيَا وَانْ بِكَه، يَانْ ژِى مَا كِى يێ بِبَه كَارْسِپِێرْ لِسَرْ كِرِيَارِێنْ وَانْ؟

١١٠. چِه كَسِێ نَقَنْجِيَكِێ بِكَه يَانْ ژِى لِخَوه ظِلْمِێ بِكَه، پِشْتْرَه ژِى لِێبُۆرِينَا (گُونَهِێنْ) خَوه ژِ خُدِێ بِخَوهازَه، اَوِێ بِبِينَه كُو خُدِێ بَخْشِينَرَه، دِلُۆڤَانَه.

١١١. چِه كَسِێ گُونَهَكِى بِكَه اَوْ زِيَانِێ لِخُو دِكَه. خُدِێ علِيمَه،حَكِيمَه.

١١٢. چِه كَسِێ گُونَهَكِى بِچُوكْ يَانْ ژِى مَزِنْ بِكَه پِشْترَه بِاڤِێژه سِتُويِێ يَكِى بِێگُنَهْ، بِێگُمَانْ وِى بِێبَخْتِى و گُونَهَكِى اَشْكَرَا لِخُو بَارْ كِرِيَه.

١١٣. (يَا مُحَمَّدْ!)اَگَرْ كَرَمْ و رَحْمَا خُدِێ لِسَرْ تَه نَبُويَا، كُۆمَكِێ ژِ وَانْ حَوْلْ دِدَا كُو تَه ژِ رِێ دَرِينِنْ. حَالْ اَڤَه كُو اَوْ بَسْ خَوه ژِ رِێ دَرتِينِنْ. اَوْ نِكَارِنْ بِتُو تِشْتِى زَرَارِێ بِدِنْ تَه. خُدِێ كِتِێبْ و حِكمَتْ ژِ تَه رَه شَانْدْ و يَا كُو تَه نِزَانِيبُو (اَوْ) فِێرِى تَه كِرْ. بِێگُمَانْ قَنْجِيَا خُدِێ لِسَرْ تَه پِرْ مَزِنَه.

١١٤. دِ پِرِێ پِسْتَپِسْتَا وَانْ دَه تُو خِێرَكْ تُونَه، لِێبَلِێ پِسْتَپِسْتَا كَسِێ كُو سَدَقَيَكِێ يَانْ قَنْجِيَكِێ بِكَه يَانْ ژِى نَاڤْبَرَا مِرُۆڤَانْ رَاسْتْ بِكَه (وَانْ لِهَڤْ بِينَه)، نَه وِسَا يَه. چِه كَسِێ ژِ بُۆ رِزَايَا خُدِێ ڤِێ بِكَه، پَاشِێ اَمِێ پَرُويَكَه مَزِنْ بِدِنِێ.

١١٥. پِشْتِى كُو رِيَا رَاسْتْ ژِێ رَه اَشْكَرَا بُو، كِى دِژْرَابَرِيَا پِێخَمْبَرْ بِكَه و نَه دِ رِيَا مِسلِمَانَانْ دَه هَرَه، اَمِێ بَرِێ وِى بِدِنْ رِيَا كُو بَرِێ خَوه دَايِێ و اَمِێ وِى بِخِنْ دُۆژَهِێ و چِه پيسَوَارَه اَوْ دُۆژَه!

١١٦. بِێگُمَانْ خُدِێ (گُونَهِێ) شِركْ و هَڤْپِشْكِيَا كُو ژِێ رَه بِێ كِرِنْ نَابَخْشِينَه؛ لِێبَلِێ ژِ وِێ پِێ ڤَه كَسِێ كُو خُدَا بِڤِێ، لِگُونَهِێنْ وِى دِبُۆرَه. چِه كَسِێ ژِ خُدِێ رَه هَڤْپِشْكَانْ چِێكَه، ڤِێجَه بِرَاسْتِى اَوْ بِشَاشِيَكَه دُورْ ژِ رِێ كَتِيَه.[84]

١١٧. اَوْ ژِ بِلِى خُدِێ گَازِى و عِبَادَتِێ ژِ هِنَكْ مَعْبُودِێنْ مِێ رَه دِكِنْ (مِينَا لاتْ، عُزَّا و مَنَاتْ) و اَوْ هَرْ هَاوَارِێ دِگِهِينِنْ شَيْطَانِێ رِكْدَارْ (اِێ فَرْمَانْشِكِێنْ).

١١٨. خُدِێ شَيْطَانْ ژِ رَحْمَا خَوه دُورْ كِرِيَه. شَيْطِێنْ گۆتْ:»صُۆندْ بَه اَزِێ تَقَزْ ژِ نَاڤْ بَندَيِێنْ تَه پِشْكَكِێ بِگِرِمْ؛ ژِ خَوه رَه بِكِمْ هَڤَالْ.»

١١٩. (شَيْطِێنْ گۆتْ:) تَقَزْ اَزِێ وَانْ ژِ رِێ دَرِينِمْ، مُحَقَّق اَزِێ خُوَزِيَانْ دِ دِلِێ وَانْ دَه بِكَارْ بِينِمْ و مُحَقَّق اَزِێ فَرْمَانِێ لِوَانْ بِكِمْ، ڤِێجَه اَوِێ ژِى گُوهِێنْ تَرْشَانْ (دَڤَه، دَوارْ و پَزَانْ) بِقَلِێشِنْ (دَا كُو وَانْ ژِ پُوتَانْ رَه بِكِنْ قُورْبَانْ). صُۆندْ بَه، اَزِێ لِوَانْ فَرْمَانْ بِكِمْ، ڤِێجَه اَوِێ ئَافِرَانْدِنَا خُدِێ بِگُوهَرِينِنْ. چِه كَسِێ كُو ژِ بِلِى خُدِێ شَيْطِێنْ ژِ خَوه رَه بِكَه دُۆسْتْ و ئَارِيكَارْ، بِرَاسْتِى وِى بِئَاوايَكِى اَشْكَرَا زَرَارْ كِرِيَه.

١٢٠. شَيْطَانْ پَيمَانْ و هِێڤِييِێ دِدَه وَانْ؛ حَالْ اَڤَه كُو پَيْمَانَا كُو شَيْطَانْ دِدَه وَانْ ژِ خَاپَانْدِنِێ پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِى دِنَه.

١٢١. اَڤِێنْ هَا،(رُۆژَا قِيَامَتِێ) ڤَحَويِنْگَهَا وَانْ دُۆژَهَه و تُو رِيِێنْ كُو ژِێ دَرْكَڤِنْ فَلاتِێ نَابِينِنْ.

١٢٢. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ رِنْدْ كِرِنَه، اَمِێ وَانْ بِخِنْ بِهِشْتِێنْ كُو دِ بِنِێ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ و حَتَا بِحَتَايێ اَوِێ تِێ دَه بِنْ. خُدِێ لِسَرْ ڤِێ يَكِێ سُۆزَا رَاسْتْ دَايَه. مَا كَا گۆتِنَا كِێ ژِ يَا خُدِێ رَاسْتْتِرَه؟

١٢٣. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! جَزَا و خَلاتَا خُدِێ) نَه بِخَوهزِيِێنْ وَه و نَه ژِى بِخَوهزِيِێنْ يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ ڤَه يَه. چِه كَسِێ نَبَاشِيَكِێ بِكَه دِێ جَزَايِێ وِێ بِبِينَه و دِێ ژِ بِلِى خُدِێ ژِ بُۆ خَوه تُو دُۆسْتْ و تُو ئَارِيكَارَكِى ژِى نَبِينَه.[85]

١٢٤. چِه مِێرْ بَه چِه ژِنْ، چِه كَسِێ كَارَكِى قَنْجْ بِكَه و اَوْ بَاوَرْمَندْ بَه، ڤِێجَه هَا اَوْ دِێ هَرَه بِهِشْتِێ و بِقَاسِى دَرْزِكَا سِيسِكِێ ژِى دِێ نَحَقِى لِێ نَبَه.

١٢٥. مَا ژِ يِێ كُو بِدُورِسْتِى ژِ خُدِێ رَه تَسْلِيمْ بِبَه و قَنْجِيكَارْ بَه و بِدَه دُو دِينِێ اِبْرَاهِيمْ -كُو اَوْ ژِ هَرْ پُوچِيِێ پَاكَه- كِى بَاشْتِرِينْ دِينْدَارَه. خُدِێ اِبْرَاهِيمْ ژِ بُۆ خَوه خۆشَڤِيسْتْ گِرتِيَه.[86]

١٢٦. چِه تِشْتِێنْ لِعَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَنَه هَرْ يِێنْ خُدِێ نَه و خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى بِتَمَامِى ئَاگَاهْدَارَه.

١٢٧. (يَا مُحَمَّدْ!) دِ بَارَا ژِنَانْ دَه دَاخُويَانِيِێ ژِ تَه دِخُوازِنْ. بِبِێژَه: خُدِێ ژِ وَه رَه، دِ بَارَا وَانْ دَه دَاخُويَانِى دِدَه و اَوْ ئَايَتِێنْ كُو دِ كِتِێبِێ دَه ژِ وَه رَه تِێنْ خَونْدِنْ، دِ بَارَا ژِنِێنْ سِێوى دَه يَه كُو هُونْ پَارَا (مِيرَاتَيَا) كُو ژِ وَانْ رَه هَاتِيه ڤَقَتَانْدِنْ نَادِنْ وَانْ و وَه دِلْ هَيَه كُو وَانْ مَهِرْ بِكِنْ و (دَاخُويَانِى) دِ بَارَا زَارُۆكِێنْ بِێچَارَه و سِێوى دَه يَه كُو هُونْ عَدَالَتِێ بِجِهْ بِينِنْ. هُونْ چِه خِێرِێ بِكِنْ مُحَقَّقْ خُدِێ پِێ دِزَانَه.

١٢٨. اَگَرْ ژِنَكْ ژِ مِێرِێ خَوه بِاَنْدِيشَه بَه كُو دِێ خَوشْ پِێ رَه دَربَاسْ نَكَه يَانْ ژِى دِێ بَرِێ خَوه ژِێ ڤَگَرِينَه (وِێ چَاخِێ) ژِ وَانْ رَه تُو گُنَهْ تُونَه يَه كُو اَوْ دِ نَاڤْبَرَا خَوه دَه صُلْحَكِێ بِكِنْ. صُلحْ (لِهَڤْهَاتِنْ هَرْ تِمْ ژِ بَرْدَانِێ) چِێتِرَه. ژِخُو دِ نَفْسَانْ دَه كُومْرَشِى لِكَارَه.(گَلِى مِێرَانْ!)اَگَرْ هُونْ بِوَانْ رَه خَوشْ دَربَاسْ بِكِنْ و هُونْ خَوه (ژِ نَحَقِيَا لِوَانْ) بِپَارِێزِنْ؛ ڤِێجَه خُدِێ ژِ يَا كُو هُونْ دِكِنْ تَقَزْ ئَاگَاهْدَارَه.[87]

١٢٩. (گَلِى مِێرَانْ!) هُونْ چِقَاسِى بِخَوازِنْ ژِى دِيسَا نِكَارِنْ دِ نَاڤْبَرَا ژِنَانْ (هَوِيَانْ) دَه دَادْمَنْدَانَه تَڤْبِگَرِنْ؛ نَاخُو بِتَمَامِى مَيْلا خَوه نَدِنْ يَكِێ و يَا دِنْ ژِى وَكْ گِرِێدَايِى بَه (نَه بِمِێرْ و نَه ژِى بَرْدَايى) نَهِێلِنْ.اَگَرْ هُونْ نَاڤْبَرَا وَانْ رَاسْتْ بِكِنْ و خَوه (ژِ زِلْمِێ) بِپَارِێزِنْ، تَقَزْ خُدِێ گُنَهْبَخْشَه، دِلُۆڤِينَه.

١٣٠. اَگَرْ ژِنْ و مِێرْ هَڤْ بَرْدِنْ، خُدِێ ژِ نِعْمَتِێنْ خَوه يِێنْ پِرْ دِێ هَرْدُويَانْ ژِى دَوْلَمَندْ بِكَه. خُدِێ جُۆمَرْدَه، كَارْبِنَجِهَه.[88]

١٣١. لِعَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ چِه تِشْتْ هَبِنْ، اَو تَڤْ يِێنْ خُدِێ نَه. بِێگُمَانْ مَه لِوَانِێنْ كُو دِ بَرِيَا وَه دَه كِتِێبْ ژِ وَانْ رَه هَاتِنَه و لِوَه ژِى فَرْمَانْ كِرِيَه، ئَانْگۆ «هُونْ هَاى ژِ (سِينُۆرِێ) خُدِێ هَبِنْ!»اَگَرْ هُونْ اِنْكَارْ بِكِنْ ژِى، بِێگُمَانْ چِه تِشْتِێنْ لِعَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَنَه اَوْ تَڤْ يێنْ خُدِێ نَه. خُدِێ دَوْلَمَنْدَه، هِێژَايِى پَسِنْدَايِنِێ يَه.

١٣٢. چِه تِشْتِێنْ لِعَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَنَه، اَوْ تَڤْ يِێنْ خُدِێ نَه.(ژِ بُۆ كَارْ و عَمَلِێ بَندَيِێنْ خَوه) بِوَكِيلِى خُدِێ بَسَه.

١٣٣. گَلِى مِرُۆڤَانْ!اَگَرْ خُدِێ بِخَوهازَه، دِێ وَه ژِ حُۆلِێ رَاكَه و هِنَكِێنْ دِنْ بِينَه شُونَا وَه. بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ ڤِێ يَكِێ قَادِرَه.

١٣٤. كِى خَلاتَا دِنْيَايِێ بِخَوهازَه (بِلا بِزَانَه كُو) خَلاتَا دِنْيَا و ئَاخْرَتِێ هَرْدُو لِجَمْ خُدِێ نَه. خُدِێ بِهِيزَرَه، بِينَرَه.

١٣٥. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! بِدَادْپَرْوَرِيێ رَابِنْ و ژِ بُۆ خُدِێ شَاهدَيِيێ بِدِنْ، چَنْدِينْ اَوْ لِدِژِى وَه بِخَوه، لِدِژِى دِێ و بَاڤِێنْ وَه و خِزمِێنْ وَه بَه ژِى.اَگَرْ اَوْ (مَافْدَارْ و مَافْژِێگِرْ) دَوْلَمَندْ انْ خِزَانْ بِنْ، ڤِێجَه خُدِێ ژِ هَرْدُويَانْ پِێشْدَتِرَه(ژِ وَه). نَدِنْ پَىْ اَرَزُويِێنْ خَوه و ژِ عَدَالَتِێ شَاشْ نَبِنْ.اَگَرْ هُونْ زِمَانِێ خَوه لِشَاهِدِيِێ خَوارْ بِكِنْ (رَاسْتِيێ بِگُوهَرِينِنْ)، يَانْ ژِى بَرِێ خَوه ژِ شَاهِدِيێ ڤَگَرِينِنْ (رَاسْتِيِێ ڤَشِێرِنْ)، بِێگُمَانْ ژِ يَا كُو هُونْ دِكِنْ خُدِێ ئَاگَاهْدَارَه.

١٣٦. گَلِى يێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! لِسَرْ بَاوَرِيَا بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى، لِسَرْ بَاوَرِيَا بِكِتِێبَا كُو ژِ پِێخَمْبَرِێ خَوه رَه شَانْدِيَه و بِوَانْ كِتِێبِێنْ كُو بَرِێ شَانْدِنَه بَردَوامْ بِنْ. چِه كَسِێ بِخُدێ، مَلائيكَتِێنْ وِى، كِتِێبِێنْ وِى، پِێخَمْبَرِێنْ وِى و رُۆژَا دَاوِيِێ (قِيَامَتِێ) بَاوَرِيِێ نَئِينَه (كَافِرْ بِبَه) ڤِێجَه بِرَاسْتِى اَوْ بِشَاشِيَكَه شَاشْ ژِ رِێ كَتِيَه.

١٣٧. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو پِێشِى اِيمَانْ ئَانِينْ پَاشِێ كَافِرْ بُونَه، پِشْترَه دِيسَا اِيمَانْ ئَانِينَه پَاشِێ دِيسَا كَافِرْ بُونَه، پِشْترَه كُفْرَا خَوه زِێدَه كِرِنَه؛ خُدِێ نَه لِگُونَهِێنْ وَانْ دِبُۆرَه نَه ژِى لِسَرْ رِيَا رَاسْتْ وَانْ رَاسْتَرِێ دِكَه.

١٣٨. (يَا مُحَمَّدْ!) مِزگِينِێ بِدَه مُنَافِقَانْ كُو بِرَاسْتِى ژِ وَانْ رَه عَزَابَكِى دِژْوارْ هَيَه!

١٣٩. اَوِێنْ كُو ژِ دِێڤْلا بَاوَرْمَنْدَانْ ڤَه كَافِرَانْ ژِ خَو رَه دِكِنْ خَودِى و ئَارِيكَارْ. اَرِێ، مَا گَلُۆ اَوْ عِزَّتِێ و رُومَتِێ ژِ وَانْ هِێڤِى دِكِنْ؟! بِێگُمَانْ رُومَتْ و سَرْفِرَازِى هَرْ ژِ خُدِێ رَه يَه.

١٤٠. (گَلِى مُومِنَانْ!) دِ كِتِێبِێ دَه ژِ وَه رَه هَاتِيَه شَانْدِنْ؛ دَمَا وَه سَحْ كِرْ كُو ئَايَتِێنْ خُدِێ تِێنْ مَانْدَلَكِرِنْ، يَانْ ژِى بِوَانْ تِنَازْ تِێ كِرِنْ، هِنْگِێ دِگَلْ وَانْ (كَافِرَانْ و مُنَافِقَانْ) رُونَنِنْ، حَتَا كُو اَوْ خَوه نُۆقِى پَيڤَكَه دِنْ نَكِنْ.(دَمَا هُونْ جِڤَاتِێ تَركْ نَكِنْ) هُونِێ ژِى بِبِنْ وَكِى وَانْ. بِێگُمَانْ خُدِێ دِێ تَمَامِێ كَافِرْ و مُنَافِقَانْ دِ جَهْنَمِێ دَه لِهَڤْ كُۆمْ بِكَه.[89]

١٤١. اَوِێنْ كُو چَاڤْنِێرِيَا نَرِنْدِيِێ ژِ بُۆ وَه دِكِنْ؛ ڤِێجَهاَگَرْ ژِ جَمْ خُدِێ فَتْحَكْ (سَرْكَفْتِنْ و غَنِيمَه) بِبَه نَصِيبِێ وَه (ژِ وَه رَه) دِبِێژِنْ: مَا اَمْ ژِى نَه دِگَلْ وَه بُونْ (دَه كَا پَارَا مَه ژِى بِدِنْ مَه)؟اَگَرْ سَرْكَفْتِنْ بِبَه نَصِيبِێ كَافِرَانْ (ڤِێ جَارِێ ژِ وَانْ رَه) دِبِێژِنْ: اَرِێ مَا مَه هُونْ تِێكنَبِرِنْ (ڤِێجَه مَه دَسْتْ دَانِى سَرْ وَه) و مَه ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ هُونْ پَارَاسْتِنْ؟ اِێدِى خُدِێ دِێ رُۆژَا قِيَامَتِێ دِ نَاڤْبَرَا وَه و وَانْ دَه حُكِمْ بِكَه. خُدِێ لِهَمْبَرْ بَاوَرْمَنْدَانْ تُو رِيَكِێ نَادَه كَافِرَانْ.

١٤٢. بِێگُمَانْ مُنَافِق حَولْ دِدِنْ كُو خُدِێ بِخَاپينِنْ. حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ خَاپَانْدِنَا وَانْ (بِعَذَابِێ خَوه) دِێ لِوَانْ ڤَگَرْينَه. دَمَا (بِمُومِنَانْ رَه) رَادِبِنَه نِمِێژِێ، بِكَاسُولِى و سِسْتِى رَادِبِنْ، لِپِێشْبَرِى مِرُۆڤَانْ رِيَاكَارِى دِكِنْ و اَوْ پِرْ هِنْدِكْ ذِكْرِێ خُدِێ دِكِنْ.

١٤٣. اَوْ (مُنَافِقْ) دِ نَاڤْبَرَا كُفِرْ و اِيمَانِێ دَه دِچِنْ و تِێنْ؛ نَه ژِ وَانْ (كَافِرَانْ) نَه ژِى ژِ ڤَانْ (مُومِنَانْ) تِێنْ حَسِێبِێ. خُدِێ، كِێ ژِ رِێ بِخَه ڤِێجَه تُو ژِ بُۆ وِى رَاسْتِى چَارَسَرِيَكِێ نَايێ.

١٤٤. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! دِ شُونَا بَاوَرْمَنْدَانْ دَه كَافِرَانْ ژِ خَوه رَه نَكِنْ دُۆسْتُ و پِشْتَڤَانْ. مَا هُونْ دِخَوازِنْ كُو لِدِژْبَرِى خَوه دَلِيلَكَه اَشْكَرَا بِدِنْ خُدِێ (دَا كُو ژِ بُۆ وِێ جَزَا بِدَه وَه)؟!

١٤٥. بِێگُمَانْ مُنَافِقْ، دِ جَهْنَمِێ دَه دِ قَاتَا هَرِى ژِێرْ دَه نَه، اِێدِى تُو دِێ ژِ وَانْ رَه قَتْ ئَارِيكَارَكِى ژِى نَبِينِى.[90]

١٤٦. لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو پۆشْمَانْ بُونَه، خَوه سَرَرَاستْ كِرِنَه، خَوه ژِ دِلْ بِخُدَا ڤَه گِرْتِنَه و تَنِێ ژِ خُدِێ رَه عِبَادَتِێنْ خَوه كِرِنَه، ڤِێجَه هَا اَوْ (رُۆژَا قِيَامَتِێ) دِگَلْ بَاوَرْمَنْدَانِنْ و پَاشِێ خُدِێ دِێ خَلاتَكَه مَزِنْ بِدَه بَاوَرْمَنْدَانْ.

١٤٧. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!)اَگَرْ هُونْ بَاوَرِيێ بِينِنْ و شِكْرِێ خُدِێ بِكِنْ، خُدِێ دِێ چِمَا وَه بِدَه عَذَابِێ! خُدِێ شُكِرْدَارَه، زَانَا يه.

١٤٨. خُدِێ ژِاَشْكَرَاكِرِنَا گۆتِنَا نَبَاشْ حَزْ نَاكَه، لِێبَلِێ كَسِێ كُو نَحَقِى لِێ بُوبَه اَوْ جُودَا يَه. خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

١٤٩. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) اَگَرْ هُونْ قَنْجِيَكِێ اَشْكَرَا بِكِنْ اَنْ هُونْ وِێ بِدِزِى بِكِنْ، يَانْ ژِى لِنَقَنْجِيَا (كُو لِوَه هَاتِيَه كِرِنْ) بِبُۆرِنْ، ڤِێجَه بِێگُمَانْ خُدَا تِێبِهُورَه، خَودَانْشِيَانَه.

١٥٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو خُدِێ و پِێخَمْبَرِێنْ وِى مَانْدَلَ دِكِنْ و دِخَوازِنْ كُو جُودَاهِيِێ بِخِنْ نَاڤْبَرَا وِى و پِێخَمْبَرِێنْ وِى و دِبِێژِنْ: اَمْ بَاوَرِيِێ بِهِنَكْ (ژِ پِێخَمبَرَانْ) تِينِنْ و اَمْ هِنَكَانْ ژِى مَانْدَلَ دِكِنْ و اَوْ دِخَوازِنْ كُو دِ نَاڤَا اِسلامْ و كُفْرِێ دَه رِيَكَه دِنْ بِگِرِنْ...

١٥١. هَا اَوْ كَافِرْ بِخَوه نَه. مَه، ژِ بُۆ كَافِرَانْ عَزَابَكِى رِسْوَاكَرْ ئَامَادَه كِرِيَه.

١٥٢. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێنْ وِى ئَانِينْ و جُودَاهِى نَخِسْتِنْ نَاڤَا يَكِى ژِ وَانْ؛ اَڤِێنْ هَا خُدِێ دِێ پَاشِێ خَلاتَا وَانْ بِدَه وَانْ. خُدِێ گُنَهْبَخْشَه، دِلُۆڤَانَه.

١٥٣. (يَا مُحَمَّدْ!) اَهْلِى كِتِێبْ ژِ تَه دِخَوازِنْ كُو تُو ژِ ئَاسِيمَانَانْ كِتِێبَكِێ ژِ وَانْ رَه دَاخِى خَوارِێ. بِێگُمَانْ وَانْ ژِ مُوسَا تِشْتَكِى هِێ ژِ ڤِێ مَزِنْتِرْ خُوَسْتِبُونْ. ڤِێجَه گۆتِنْ: «خُدِێ اَشْكَرَا نِيشَانِى مَه بِدَه.»ڤِێجَه بِسَدَمَا ظِلْمَا وَانْ دِ جِهْ دَه بِرُوسْكِێ اَوْ هِنْگَافْتِنْ. دُوڤْرَه پِشْتِى كُو دَلِيلِێنْ اَشْكَرَا ژِ وَانْ رَه هَاتِنْ، گۆلِكْ ژِ خَوه رَه كِرِنْ اِلٰهْ. اِێدِى اَمْ دَرْ حَقِێ وِێ دَه لِوَانْ بُۆرِينْ و مَه سَلاحِيَتَكَه اَشْكَرَا دَا مُوسَا.

١٥٤. مَه (چِيَايێ) طُورْ دِ سَرْ وَانْ رَه رَاكِرْ دَا كُو پَيمَانَا خَوه بِجِهْ بِينِنْ و مَه لِوَانْ فَرْمَانْ كِرْ كُو دِ دَرْگَهْ رَه سَرتَوانْدِى و خُوَشِكَانْدِى تِێكَڤِنْ بَاژِێرْ. مَه لِوَانْ فَرْمَانْ كِرْ كُو دِ رُۆژَا شَمِيِێ دَه (بِنِێچِيرْكِرِنَا مَاصِيَانْ) زِێدَگَاڤِيِێ نَكِنْ (و نَدِنْ سَرْ بِرِيَارَا خُدِێ) و مَه ژِ وَانْ پَيْمَانَكَه ئَاصِێ سِتَانْدْ.[91]

١٥٥. ڤِێجَه ژِ بَرْ كُو سُۆزَا خَوه شِكَانْدِنْ و ئَايَتِێنْ خُدِێ اِنْكَارْ كِرِنْ و بِظِلْمِى پِێخَمْبَرْ كُشْتِنْ و ژِ بَرْ كُو دِگۆتِنْ: دِلِێ مَه تِژَيَه. (نَخِێرْ) ، بَلْكِى ژِ بَرْ كُفْرَا وَانْ، خُدِێ مُۆهرْ لِسَرْ دِلِێ وَانْ دَايَه، ڤِێجَه هِنْدِكْ ژِ وَانْ بَاوَرِى تِينِنْ.

١٥٦. دِيسَا بِسَبَبْ اِنْكَارَا وَانْ (يَا دَرْ حَقِێ عِيسَا دَه) و ژِ بَرْ بِێبَخْتِيَكَه مَزِنْ كُو ئَاڤِێتِنْ ستُويِێ مَرْيَمِێ.

١٥٧. هَمْ ژِى بِسَدَمَا كُو دِگۆتِنْ: «بِێگُمَانْ مَه پِێخَمْبَرِێ خُدِێ، عِيسَايِێ كُورِێ مَرْيَمِێ مَسِيحْ كُوشْتْ.»حَالْ اَڤَه كُو وَانْ اَوْ نَكُشْتِيَه، نَه ژِى وَانْ اَوْ لِچَارْمِخِێ دَايَه. لِێبَلِێ ژِ وَانْ رَه هَاتْ شِبَانْدِنْ. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو كَتِنَه اِخْتِلافِێ، دَرْ بَارِێ (كُشْتِنَا) وِى دَه بِگُومَانِنْ. ژِ گُومَانِێ پِێشْتِرْ قَتْ زَانِينَا وَانْ بِتِشْتَكِى نِينَه و بِرَاسْتِى ژِى وَانْ اَوْ نَكُشْتِيَه.

١٥٨. نَخِێرْ، وَانْ عِيسَا نَكُشْتِيَه، بَلْكِى خُدِێ اَوْ هِلْدَايَه جَمْ خَوه. خُدِێ سَرْدَسْتَه، كَارْبِنَجِهَه.

١٥٩. ژِ يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ (فِلَّه و جِهُو) تُو كَسْ نِينَه كُو بَرِى مِرِنَا خَوه بَاوَرِيێ پِێ (بِعِيسَا) نَئِينَه و رُۆژَا قِيَامَتِێ دِێ لِسَرْ وَانْ ژِى بِبَه شَاهِدْ.[92]

١٦٠. بِسَدَمَا ظِلْمَا كُو جِهُويَانْ كِرِبُو و بِسَدَمَا كُو وَانْ پِرْ كَسْ ژِ رِيَا خُدِێ ڤَگَرْانْدِبُونْ، مَه هِنْ نِعْمَتِێنْ پَاكْ اِێنْ كُو (پِێشِى) ژِ وَانْ رَه هَاتِبُونْ حَلالْكِرِنْ، لِوَانْ حَرَامْ كِرِنْ.

١٦١. دِيسَا بِسَدَمَا كُو سَلَفْ (رِبَا) دِخَوارِنْ، دِگَلْ كُو (دِ تَورَاتِێ دَه) ژِى مَنْعَا وَانْ ژِێ هَاتِبُو كِرِنْ و بِسَدَمَا كُو مَالِێنْ مِرُۆڤَانْ بِنَه رَوَايِى و سِتَمْكَارِى دِخَوارِنْ (تِشْتِێنْ كُو ژِ بُۆ وَانْ حَلالْ بُونْ لِسَرْ وَانْ هَاتَه حَرَامْكِرِنْ). مَه، ژِ بُۆ كَافِرَانْ عَزَابَكِى بِژَانْ ئَامَادَه كِرِيَه.

١٦٢. لِێبَلِێ ژِ وَانْ، اَوِێنْ كُو دِ زَانِينِێ دَه كُۆكْ بَردَانَه و يِێنْ بَاوَرْمَندْ، بِيَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه شَانْدِنْ و بِيَا كُو ژِ پِێخَمْبَرِێنْ بَرِيَا تَه رَه ژِى هَاتِيَه شَانْدِنْ بَاوَرِيِێ تِينِنْ و اَوِێنْ كُو نِمِێژِێ دِكِنْ، زَكَاتِێ دِدِنْ و بَاوَرِيِێ بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ تِينِنْ، هَا اَمِێ پَاشِێ خَلاتَكَه مَزِنْ بِدِنْ وَانْ.

١٦٣. بِێگُمَانْ چَاوا مَه پَيْخَامْ (وَحِى) ژِ نُوحْ و پِێخَمْبَرِێنْ پِشْتِى وِى رَه شَانْدْ، هَرْ وِهَا مَه پَيْخَامْ ژِ تَه رَه ژِى شَانْدْ. مَه پَيْخَامْ ژِ اِبْرَاهِيمْ، اِسْمَاعِيلْ، اِسْحَاقْ، يعْقُوبْ و نَڤِيَانْ (اِێنْ يعْقُوبْ) و مَه پَيخَامْ ژِ عِيسَا، اَيوبْ، يونُسْ، هَارُونْ و سُولَيْمَانْ رَه ژِى شَانْدْ. مَه زَبُورْ ژِى دَايَه دَاوِدْ.

١٦٤. (مَه، قَاسِدْ شَانْدِنْ؛) هِنْ ژِ قَاسِدَانْ مَه بَحْسَا وَانْ بَرِيَا ڤِێگَا ژِ تَه رَه كِرِيَه و هِنْ قَاسِدْ ژِى مَه بَحْسَا وَانْ ژِ تَه رَه نَكِرِيَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِمُوسَا رَه خَبَرْ دَايَه.

١٦٥. اَوْ پِێخَمْبَرِێنْ مِزگينبَرْ و هِشِيَاركَرْ بُونْ دَا كُو پِشْتِى پِێخَمْبَرَانْ، لِهَمْبَرِى خُدِێ، ژِ مِرُۆڤَانْ رَه تُو بَهَانَه چِێنَبَه! خُدِێ سَرْدَسْتَه، كَارْبِنَجِهَه.

١٦٦. لِێبَلِێ، خُدِێ لِسَرْ يَا كُو ژِ بُۆ تَه هِنَارْتِيَه شَاهِدِيێ دِدَه، خُدِێ اَوْ بِزَانِينَا خَوه هِنَارْتِيَه. مَلائِيكَتْ ژِى ژِ ڤِێ رَه شَاهِدِيێ دِدِنْ. بِشَاهِدِى خُدِێ بَسِى تَه يَه.

١٦٧. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و (خَلْكِێ) ژِ رِيَا خُدِێ ڤَدِگَرِينِنْ، بِرَاسْتِى اَوْ دِ رِێشَاشِيَكَه دُورْ و كُورْ دَه نَه.

١٦٨. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه و (بِبَرْدَوامِيَا لِسَرْ كُفْرِێ) ظِلمْ كِرِنَه، خُدِێ هِيچْ لِوَانْ نَابُۆرَه و تُو رِێيێ بِبَرْ وَانْ نَاخَه...

١٦٩. ژِ بِلِى رِيَا دُۆژَهِێ (جَهْنَمِێ) كُو اَوْ دِێ حَتَا بِحَتَايێ تِێ دَه بِنْ. اَڤْ كَارْ لِبَرْ خُدِێ پِرْ هِێسَانَه.

١٧٠. گَلِى مِرُۆڤَانْ! بِێگُمَانْ پِێخَمْبَرْ ژِ نِكْ خُدَايِێ وَه رَاسْتِى ژِ وَه رَه ئَانِيَه. نَاخُو بَاوَرِيِێ پِێ بِينِنْ كُو اَوْ ژِ بُۆ وَه چِێتِرَه. اَگَرْ هُونْ اِنْكَارْ بِكِنْ، تَقَزْ چِه تِشْتِێنْ لِعَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَنَه، تَڤْ يِێنْ خُدِێ نَه. خُدِێ عَلِيمَه، حَكِيمَه.

١٧١. گَلِى يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ! خَوه لِدِينِێ خَوه بِێئَنْدَازْ بَرْنَدِنْ و ژِ رَاسْتِيِێ پِێ ڤَه لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ تِشْتَكِى دِنْ نَبِێژِنْ. بِێگُمَانْ مَسِيحْ؛ عِيسَايِێ كُورِێ مَرْيَمِێ بَسْ پِێخَمْبَرِێ خُدِێ و (مِسُۆگَربُونَا) گۆتِنَا وِى يَه كُو بِبَالْ مَرْيَمِێ ڤَه هَاتِيَه گۆتِنْ (ئَانْگۆ؛ خُدِێ گۆتِيَه: «چِێبَه!»اَوْ ژِى چِێبُو) و (عِيسَا) خُدَانْجَانَكِى (خُدَانْرُوحَكِى)ژِ جَمْ وِى يَه. نَاخَوه بَاوَرِيِێ بِخُدِێ و بِقَاصِدِێنْ وِى بِينِنْ و نَبِێژِنْ: «خُدَا سِسِێ نَه.»خَوه ژِ ڤِێ گۆتِنِێ بِدِنْ پَاشْ كُو اَڤْ دَانَپَاشِى ژِ بُۆ وَه چِێتِرَه. بِێگُمَانْ خُدَا بَسْ خُدَايَكِى بِتَنِێ يَه، اَوْ ژِ يَا كُو زَارُۆكْ ژِێ رَه هَبِنْ پَاكْ و دُورََه. چِه تِشْتِێ لِعَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَيَه هَرْ مِلْكِێ وِى يَه، خُدِێ (دِ مِلْكِێ خَوه دَه) ژِ رِێڤَبِرِى و لِهَڤْرَاگِرِى ڤَه كَافِى يَه.

١٧٢. نَه مَسِيحْ (عِيسَايێ كُورِێ مَرْيَمِێ) و نَه ژِى فِرِيشْتَيێنْ نِێزِيكِى خُدِێ، تُو جَارِى ژِ پَرَسْتِنَا بُۆ خُدِێ دِلْسَارْ نَبُونَه. چِه كَسِێ ژِ عِبَادَتِێ خُدِێ دِلْسَارْ بِبَه و خَوه مَزِنْ بِدِێرَه (ژِێ رَه عِبَادَتِێ نَكَه)، پَاشِێ خُدِێ دِێ وَانْ هَمُويَانْ بِبَالْ خَوه ڤَه كُۆمْ بِكَه.

١٧٣. هَرْچِى اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، ڤِێجَه (خُدِێ) دِێ خَلاتَا وَانْ بِێ كِێمَاسِى بِدَه وَانْ و ژِ كَرَمَا خَوه دِێ ژِ وَانْ رَه زِێدَه بِكَه. هَرْچِى اَوِێنْ كُو بَرِێ خَوه ژِ عِبَادَتِێ وِى ڤَگَرْانْدِنْ و (بِعِبَادَتْ نَكِرِنِێ) خَوه مَزِنْ دِێرَانَه، (خُدِێ) دِێ عَذَابَكِى دِژْوَارْ بِدَه وَانْ و اَوِێ ژِ بِلِى خُدِێ ژِ بُۆ خَوه تُو دُۆسْتْ و ئَارِيكَارَكِى ژِى نَبِينِنْ.

١٧٤. گَلِى مِرُۆڤَانْ! بِێگُمَانْ ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه، ژِ وَه رَه دَلِيلَكَه اَشْكَرَا هَاتِيَه و مَه ژِ وَه رَه رُۆنَاهِيَكَه زَلالْ ئَانِيَه خَوارِێ.

١٧٥. هَرْ چِى اَوِێنْ كُو بَاوَرِى بِخُدِێ ئَانِينْ و خَوه بِـ(دِينِێ) وِى گِرْتِنَه، ڤِێجَه (خُدِێ) دِێ وَانْ بِخَه نَاڤَا خَوشْدَايِنْ و مَرْحَمَتَكَه كُو ژِ جَمْ وِى يَه و اَوِێ وَانْ بَرْ بِرِيَكَه رَاسْتْ و دُورِسْتْ ڤَه سَرْوَخْتْ بِكَه.

١٧٦. (يَا مُحَمَّدْ! ژِ تَه (دِ بَارَا بِێوێرْتَانْ دَه) چَارَسَرِيِێ دِپِرْسِنْ. بِبِێژَه: خُدِێ دِ بَارَا كَلالِێ دَه (مِيرَاتَيَا كَسِێ كُو بَاڤْ و زَارُۆكِێنْ وِى تُونَه بِنْ) چَارَسَرِيِێ بَيَانْ دِكَه؛ اَگَرْ يَكِى بِێزَارُۆكْ بِمِرَه و خُوشْكَكَه وِى هَبَه؛ نِيڤِێ مِيرَاتَيِێ ژِ وِێ رَه يَه. اَگَرْ خُوشْكْ بِمِرَه و ژِ وِێ تُو زَارُۆكْ تُونَه بِنْ، بِرَايِێ وِێ ژِى دِبَه مِيرَاتخَورِێ وِێ. اَگَرْ ژِ بِرَا دُو خُوشْكْ بِمِينِنْ، ژِ مِيرَاتَيِێ ژِ سِسِێيَانْ دِدُو يَا وَانَه. اَگَرْ مِيرَاتْخُوَرْ هَمْ مِێرْ هَبِنْ هَمْ ژِى ژِنْ، پَارَا مِێرْ بِقَاسِى دُو پَارِێنْ ژِنِێ يَه. ژِ بُۆ هُونْ شَاشْ نَبِنْ خُدِێ ژِ وَه رَه (حُكْمِێنْ دِينِێ وَه) اَشْكَرَا دِكَه. خُدِێ بِهَرْ تِشْتِى زَانَا يَه.

[66] دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه پَارَا كُو مِێرْ و ژِنْ ژِ مِیرَاتِیَا كُو دِێ و بَاڤْ و لِێزِمْ لِپَی خُوَه دِهِێلِنْ كَا چِیَه زَلالْ نَكِرِیَه. دِ ڤِێ دَرْبَارِێ دَه دِ ڤِی سُورَهیی دَه ئَایَتَا ١١ ێ و ئَایَتَا ١٧٦ێ ڤِێ مِژَارِێ بَاشْ زَلالْ دِكَه. اَگَرْ اَمْ بِوَاتِیَكَه دِنْ بِبِێژِنْ: ئَایَتَا ١١ێ و ئَایَتَا ١٧٦ێ تَفْسِیرَا ئَایَتَا ١٧یَه.

[67] اِسلامِيَتِێ، ژِ بُۆ پَالْپِشْتِى و دَادَا جِڤَاكِى پِێكْ بِينَه و بِرَاتِيَا اِنْسَانِى و هَڤْدُۆستِيِێ مِسُۆگَرْ بِكَه، پَارَكْ دَايَه خِزمْ، سِێوى و بَلَنْگَازِێنْ دُورْ دَا كُو چَاڤْنَبَارِيِێ ژِ خِزمِێنْ خَوه نَكِنْ وژِ بُۆ كُو هَسْتْ و هِسِێنْ بِكِينْ بِكُوژه و دِلِێ وَانْ ژِى رَازِى بِكَه.

[68] اِسلامِێ، دِحِقُوقِێ پَارْڤَكِرِنَا مِيرَاسِێ دَه لِگۆُرِى بِنْبَارِى و پِێشْنِيَارَانْ پِشْكَا مِێرْ و ژِنِێ دَايَه وَانْ و دِنَقَبَا وَانْدَه اَهَنْگسَازِى پِێكْ ئَانِى؛ پِرْ دَايَه يِێ كُو پِێويسْتَه زَحْفْ خَرْجْ بِكَه و هِنْدِكْ دَايَه يِێ كُو دِێ كِێمْ خَرْجْ بِكَه. لِگۆرِى حُقُوقِێ اِسْلامِێ يَا مَالبَاتِى، كَسِێ كُو دَمَا بِخَوهازَه بِزَوِجَه دِڤِێ مَسْرَفَا دَاوَتِێ مِێرْ بِدَه و مَهْرَا ژِنِێ ژِى اَوْ بِدَه. پِشْتِى ژِنْئَانِينِێ ژِى، مِێرْ دِيسَا دِڤِێ اَوْ لِخِزْمِێنْ خَوه يِێنْ مُحْتَاجْ و ژِنْ و زَارُۆكِێنْ خَوه بِنِێرَه؛ خَوارِنَا وَانْ، جِلِێنْ وَانْ، خَانِيِێ وَانْ و دَرْمَانِێنْ وَانْ تَمِينْ بِكَه. ژِ بَرْ ڤَانْ سَدَمَانْ اِسْلامِێ بِقَاسِى پَارَا دُو ژِنَانْ پَاىْ دَايَه مِێرَانْ.

[69] اَڤْ هَرْدُو ئَايَتِێنْ پيرُۆزْ دِ بَارَا زِنَايِێ دَه نَه. ئَايَتَا يَكَمْ جِزَايِێ زِنَايَا يِێنْ زَوِجِى و ئَايَتَا دُويَمْ ژِى جِزَايِێ زِنَايَا نَزَوِجِيَانْ كُو بَرِيَا اِسلامِێ دِهَاتْ تَتبِيقْكِرِنْ، اَشكَرَه دِكَه.

پِشْتْ رَه بِنَازِلْبُونَا ئَايَتَا سُورَيِێ «النُورْ»يَا دُيَمْ و بِسُنَّتَا پَيخَمْبَرْ (س) ئَا پِرَاتِكِى اَڤْ ئَايَتْ نَسِخْ بُونَه. ڤِێجَه جِزَايِێ زِنَايَا ئَازِبَانْ سَدْ چُۆڤَه و جِزَايِێ زِنَايَا زَوِجِيَانْ ژِى رَجْمَه. لِگۆرِى هِنْ تَفسِيرْزَانَانْ ژِى اَڤْ ئَايَتْ نَسِخْ نَبُونَه. ئَايَتَا يَكَمْ خَاسِێ خِرَابِيَا ژِنَانْ ئَابِژِنَانْ رَه يَه. ئَايَتَا دُيَمْ خَاسِێ خِرَابِيَا مِێرَانْ ئَا بِمِێرَانْ رَه يَه. جِزَايِێ ڤَانْ هَرْدُو خِرَابِيَانْ عَينِى فَنَا دِدُو ئَايَتَانْ دَه هَاتِيَه دِيَارْكِرِنْ، بَردَوامَه. هَچِى كُو زِنَايَا مِێرْ و ژِنَانْ بِهَڤْ رَه؛ جِزَايِێ وِێدِ سُورَيِێ النُورْ دَه هَاتِيَه اَشكَرَه كِرِنْ.

[70] گَاڤَا مِێرْ بِزَوِجَه لازِمَه نِكَاحَا خَوه لِسَرْ هِنَكْ مَالْ بِبِرَه، نَاڤِێ وِى مَالِێ كُو لِبَرْ نِكَاحِێ بِنَاڤكِرِنَه مَهِرْ تِێ گۆتِنْ. مِقدَارِێ مَهْرِێ لِگۆرِى عُرْفُ وعَادَتِێ تِێ تَعْيِنْكِرِنْ. مَهِرْ، حَقِێ ژِنِێ يَه. مَالِێ وِێ يِێ تَايْبَتِى يَه. هَكَه مَهرَا ژِنِێ پِێشِينْ نَهَاتِبَه دَايِنْ، گَاڤَا مِێرِێ وِێ مِرْ دَرْحَالْ دِڤِێ بِێ دَايِنْ. هِيچْ نَه حَلالَه و مَافِێ مِێرَانْ تُونَه كُو بِحِيلَه و سَخْتَكَارِى تَڤَكِێ مَهْرِێ يَانْ هِنَكِى ژِێ ژِ ژِنِێ بِسْتِينِنْ. دِ ئَايَتِێ دَه قِنْطَارْ دَرْبَاسْ بُويَه كُو مَبَسْتْ ژِێ مَالَكِى پِرَه. دِ دَمَا خَلِيفَتِيَا اِمَامْ عُمَرْ دَه مَهرَا ژِنِێ پِرْ زِێدَه بُويَه. ڤِێجَه عُمَرْ لِسَرْ مِنْبَرِێ وِهَا گۆتْ: گَلِى مِرُۆڤَانْ! مَهْرَا ژِنَانْ پِرْ زِێدَه نَكِنْ. هَكَه مَهْرَا پِرْ لِدِنْيَايِێ پِرْجَامِێرِى بُويَا يَانْ ژِى لِجَمْ خُدِێ تَقْوَا بُويَا ژِوَه بِێهتِرْ دِڤِيَابُو پَيخَمْبَرِێ خُدِێ اَوْ زِێدَه بِكِرَا و بِدَايَا. لِێبَلِێ اَمْ دِزَانِنْ كُو وِى زِێدَيِى دِوَانْزْدَه اُوقِيَه مَهْرَا يَكِێ ژِ خَانِمِێنْ خَوه و كَچِێنْ خَوه نَبِررِيَه. لِسَرْ ڤِێ يَكِێ ژِ نَاڤْ جَمَاعَتِێ ژِنَكْ رَابُو سَرْ خَوه و گۆتْ: هَى عُمَرْ! خُدَا دِدَه مَه لِێ تُو ژِ مَه رَه حَرَامْ دِكِى. اَوْ دِبِێژَه:»هَكَه وَه قَنْطَارَكْ مَالْ دَابَه يَكِێ ژِ وَانْ.. .»ڤِێجَه اَمْ دِێ لِپَىْ گۆتِنَا تَه هَرِنْ يَانْ ژِى لِپَىْ گۆتِنَا خُدِێ هَرِنْ؟ عُمَرْ گۆتْ: ژِنِكِێ رَاسْتْ گۆتْ و عُمَرِى شَاشْ كِرْ! هَرْ كَسْ ژِ عُمَرْ زَانَاتِرَه. هُونْ بِكِێفَا خَوه نَه. هُونْ مَهْرَا ژِنَانْ چِقَاسِى بِخَوازِنْ وِسَا بِدِنْ وَانْ و بِزَوِجِنْ.

[71] زِنَا، هَمِنْ حَرَامَه. نَه رَوَا يَه كُو مِرُۆڤَكْ مِقْدَارَكْ دِرَاڤْ بِدَه ژِنَكِێ دَا كُو حَتَا دَمَكَه مُعَيَنْ پِێ رَه بِمِينَه.اَگَرْ زِلامَكْ بِيَارِيتِى يَانْ ژِى بِپَرَانْ بِژِنَكِێ رَه بِژِى اَوْ ژِى زِنَا يَه. مِسِلْمَانَكْ اَگَرْ پِێدِڤِيَا وِى بِزَوَاجِێ هَبَه، ڤِێجَه دَرفَتِێنْ وِى ژِى هَبِنْ دِڤِێ ژِنَكَه بَاوَرْمَندْ و ئَازَادْ مَهرْ بِكَه؛ لِێ دَسْتُورْ هَيه كُو ژِنَكَه ئَازَادْ ژِ خِرِسْتِيَانْ و جِهُويَانْ ژِى مَهرْ بِكَه.اَگَرْ نِكَارِبَه بِژِنَكَه ئَازَادْ رَه بِزَوِجَه، بِلا بِجَارِيَيَكَه بَاوَرْمَندْ رَه بِزَوِجَه،اَگَرْ اَوْ ژِى نَبَه بِجَارِيَكَه اَهْلِێ كِتِێبْ رَه بِزَوِجَه. لِێبَلِێ اَگَرْ كُو جَارِيَه يَا يَكِى دِنْ بَه، هِنْ خَتَرِێنْ وِێ هَنَه. ژِ لُۆمَا هَكَه بِجَارِيِێ رَه نَزَوِجَه، صَبْرِێ بِكِێشَه، حَتَا كُو دَرفَتِێنْ وِى چِێبِنْ و پِشْتْ رَه بِژِنَكَه ئَازَادْ و مُومِنَه رَه بِزَوِجَه ژِێ رَه چِێتِرَه.

[72] اِنْسَانْ، بِخُلقِيَتَا خَوه نَه وَكْ مَلائِكَتَانَه. قَابِلَه كُو اَوْ گُونَهَانْ و خِێرَانْ ژِى بِكِنْ. لَوْرَا پِێوَنْدِيَا ڤِێ بِڤِينَا وَانْ و تِێكُۆشِينَا وَانْ ئَا بِخَوه رَه هَيَه. هَكَه عَڤْدْ، تِشْتَا كُو ژِێ وَرَه بِكَه، خُدِێ تَعَالىٰ گُونَهِێنْ بِچُوكْ نَادَه رُويِێ وِى. ژِ مُجَاهِدْ هَاتِيَه رَاگِهَانْدِنْ كُو گَاڤَا دَايِكَا مُومِنَانْ أُمُ سَلَمَه (خُدَا ژِێ رَازِى بَه) گۆتْ: خوَزِى اَمْ ژِى زِلامْ بُونَا، مَه ژِى جِهَادْ بِكِرَايَا دَا كُو خِێرَا ژِ مِێرَانْ رَه هَيِى ژِ مَه رَه ژِى بِهَاتَا. اِێدِى اَڤْ ئَايَتَا پيرُۆزْ دَاكَتْ.

[73] مَبَسْتْ بِوَانْ كَسِێنْ كُو سُۆنْدَا وَه لِسَرْ وَانْ هَاتِيهَ گِرِێدَانْ اَوْ هَڤْپَيْمَانِنْ كُو دِ بَرِيَا اِسلامِێ دَه بُونْ. دَمَا يَكِى ژِنَكْ دِئَانِى خِزمِێنْ ژِنِێ پِێ رَه بَازَارْ دِكِرِنْ كُو پِشْتِى مِرِنَا خَوه وَانْ ژِ خَوه رَه بِكَه مِيرَاتگِرْ. وِى ژِى قَبُولْ دِكِرْ. يَانْ ژِى يَكِى اَوْ ژِ خَوه رَه دِكِرْ كُورْ و سُۆزَا مِيرَاتْگِرِى و ئَارِيكَارِيێ دِدَا وَانْ. پِشْتْ رَه حُكْمِێ ڤِێ ئَايَتِێ بِايَتَا سُورَتِێ اَنْفَالْ، يَا ٧٥ێ ژِ رَوَاجِێ هَاتَه رَاكِرِنْ.

[74] بِرَاسْتِى دِژْمِنِێ اِسلامِێ اَڤْ يَكْ پِرْ سُوئِى اِسْتِعْمَالْ كِرِنَه و ژِ بُۆ خَوه كِرِنَه نَاڤگِينْ دَا كُو اِێرِيشِى اِسْلامِێ بِكِنْ و بِڤِێ بَهَانَيێ اِدِعَا دِكِنْ كُو اِسْلامِێ رُومَتْ نَدَايهَ ژِنِێ و شَرَفَا وِێ نَپَارَاسْتِيَه. لَوْرَا دَسْتُورْ دَايهْ مِێرْ كُو لِێ بِدَه!! دِبِێژِنْ كُو قُرْئَانْ چَاوَا دَسْتُورَا مِێرْ دَايهَ كُو لِژِنِێ بِدَه؟ اَمْ دِكَارِنْ وِهَا بَرْسِڤَا وَانْ بِدِنْ: بَلِێ، رَاسْتَه. خُدِێ دَسْتُورَا مِێرْ دَايهَ كُو لِژِنِێ بِدَه. لِێبَلِێ مِێرْ دِێ كَنْگى لِژِنِێ بِدَه؟ لِێدَانْ، دِێ ژِ بُۆ چِى يَه؟ وَكَه كُو دِ حَدِيسَا شَرِيفْ دَه ژِى هَاتِيهَ دِيَارْكِرِنْ؛ لِێدَانَكَه كُو شُونَا وِێ لِبَدَنِێ چِێنَبَه. بَسْ ژِ بُۆ اَدَبْگِرْتِنِێ دِێ لِێخَه. لِێبَلِێ، گَاڤَا ژِنْ بِمِێرِێ خَوه رَه خَوشْ دَربَاسْ نَكَه، ژِيَانَا ژِنْ و مِێرِيتِيێ بِكَه زِنْدَانْ، دِ ڤِێ رَوْشِێ دَه مِێرْ دِێ چِه بِكَه؟ مِێرْ، يَا كُو خُدِێ دِ قُرْئَانِێ دَه گۆتِيهَ دِێ بِكَه. بِرَاسْتِى قُرْئَانِێ رِێيَا چَارَسَرِيێِ نِيشَانْ دَايَه؛ پِێشِى فَرْمَانْ لِمِێرْ كِرِيهَ كُو صَبْرِێ بِكِێشَه و بِژِنِێ رَه خَوشْ دَرْبَاسْ بِكَه، لِێ شِيرَتْ بِكَه. پِشْتْ رَه وِێ دِ نِڤِينِێ دَه بِتَنِێ بِهِێلَه، هَكَه اَڤْ نَاڤْگينْ فِێدَه نَدِنْ، ڤِێجَه ئَاوايَكِى دِنْ لازِمَه كُو اَو ژِى لِێدَانَه. ژِ بُۆ كُو عَكْسْ و رِكَا شيْتَانِى بِشْكِينَه. زَرَارَا لِێدَانِێ ژِ بُۆ ژِنِێ ژِ زَرَارَا بَرْدَانِێ هِنْدِكْتِرَه. گَاڤَا زَرَارَا بِچُوكْ و يَا مَزِنْ بِێنَه كِێلَكَا هَڤْ، وِێ چَاخِێ زَرَارَا بِچُوكْ دِبَه قَنْجِى.

[75] هَاتِيه رَاگِهَانْدِنْ كُو اَبُو سُفْيَانْ ژِ كَعْبْ كُرِێ اَشْرَفْ -هَاخَامِێ جِهُويَانْ-رَه گۆتْ: تُو، مِرُۆڤَكِى كُو كِتِێبِێ دِخُوينِى و دِزَانِى. اَمْ ژِى مِرُۆڤِنَه نَخَونْدَه نَه، اَمْ نِزَانِنْ كَا ژِ مَه و ژِ مُحَمَّدْ رِێيَا كِێ ژِ مَه رَاسْتْتِرَه؟ ڤِێجَه ژِ وَانْ رَه گۆتْ: دَه كَا دِينِێ خَوه ژِ مِنْ رَه بِبێژِنْ. اَبُو سُفْيَانْ گۆتْ: اَمْ ژِ حَجِيَانْ رَه كُۆمْ بِكُۆمْ تِشْتَانْ ئَامَادَه دِكِنْ، اَمْ ئَاڤِێ لِوَانْ دِگَرِينِنْ، اَمْ مِێڤَانَانْ خوَدِى دِكِنْ و اَمْ مَالا خُدَايِێ خَوه اڤَاسَازْ دِكِنْ. مُحَمَّدْ ژِ دِينِێ بَاڤْ و بَاپيرَانْ ڤَقَتِيَايهَ و پِسْمَامَتِى ژِ هَڤْ قَتَانْدِيَه!! كَعْبْ گۆتْ: دِينِێ وَه ژِ دِينِێ وِى چِێتِرَه. اَزْ بِخُدِێ كِمْ؛ رِێيَا وَه ژِى ژِ رِێيَا كُو اَوْ لِسَرِێ يهَ رَاسْتْتِرَه. ژِ لُۆمَا خُدِێ دِ بَارَا وِى دَه اَوْ ئَايَتَا كُو بُوهُورِى نَازِلْ كِرْ.

[76] دِ ئَايَتِێ دَه هَڤْۆكَا:»سَمِعْنَا وَه عَصَيْنَا، وَسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ و رَاعِنَا «دَربَاسْ بُو. دِ ڤِرْ دَه سِێ كَلِيمَه هَنَه؛ «عَصَيْنَا ، غَيْرَ مُسْمَعٍ و رَاعِنَا». اَڤْ هَرسِێ كَلِيمَه بِدُو واتَيێِنْ دِژْبَرِى هَڤْ تِێنْ واتَبَركِرِنْ. ‘عَصَيْنَا ،بِواتَيَا مَه زَخِمْ گِرتْ و بِواتَيَا مَه بِێئَمْرِيَا تَه كِرْ تِێ. غَيْرَ مُسْمَعٍ، بِوَاتَيَا تُو نَسَحْكَرْ بِى، يَعْنِى خُدِێ تَه كَرْرْ بِكَه، بِكُوژه و بِوَاتَيَا تُو دِێ گۆتِنَا نَبَاشْ سَحْ نَكِى تِێ. رَاعِنَا، بِواتَيَا لِبَنْدَا مَه بَه و بِوَاتَيَا تُو شِڤَانْ بَه تِێ. لِسَرْ ڤِێ يَكِێ خُدِێ تَعَالىٰ كُو بَحْسَا دَسْتَيَكِێ ژِ جِهُويَانْ دِكَه كُو نَه صَافِى نَه و دِلْخَرَابِنْ. اَوْ پَيڤِێنْ بِدُو واتَه تِينِنْ و يَا خُدِێ نَاخَوازَه بِكَارْ تِينِنْ. خُدِێ دِبِێژه اَگَرْ اَوْ ژِ بَدِێلا كَلِيمَيِێ بِدُو واتَه كَلِييمَيَا بِيَكْ واتَه (سَمِعْنَا وَه اَطَعْنَا، وَسْمَعْ و وَانْظُرْنَا) بِئَانِيَا ژِ وَانْ رَه دِێ چِێتِرْ بُويَا.

[77] بَاوَرِى، بِزِمَانْ تَنِێ نِينَه، دِڤِێ مِرُۆڤْ بِدِلْ بَاوَرْ بِكَه و كِرِنِێنْ مِرُۆڤِى ژِى وِێ يَكِێ رَاسْتْ بِدِێرِنْ.اَگَرْ وِسَا نَبَه، بَسْ مِرُۆڤْ بِبِێژَه: مِنْ بَاوَرِى ئَانِى و بِحُكْمِێ خُدِێ و پَيخَمْبَرِێ وِى رَازِى نَبَه، اَو تَامْ زَندِيقِى و نِيفَاقَه!

[78] اَڤْ ئَايَتَا پيرُۆزْ، بَانْگَكَه گِرِينْگَه لِمِسلِمَانَانْ كُو دِڤِێ اَوْ لِهَمْبَرِى مِێتِينْگَرْ، اِێرِيشْكَارْ و كُۆلَدَارَانْ لِخُو مِقَاتَه بِنْ ژِ بُۆ پَارَاسْتِنَا جَانِێ خَوه، مَالِێ خَوه، نَامُوسَا خَوه، وَلاتِێ خَوه، سَرْبَستِى و سَرْخُوبُونَا خَوه تَدبِيرَا خَوه بِگرِنْ؛ خَوه ژِ بُۆ شَرْ پَرُوَردَه بِكِنْ و رُۆژَا كُو لِوَانْ بِقَوِمَه ژِى لَكْ بِلَكْ و تَڤْ بِهَڤْ رَه هَرِنْ جِهَادِێ. بِڤِى ئَاوَايى بَسْ دِشِێنْ بِئَاشْتِى و ئَازَادْ بِژِينْ.

[79] بَرِى مَكَّه وَرَه فَتِحْكِرِنْ، لِوِێ دَرِێ هِنْ مُسِلْمَانِێنْ بِێچَارَه هَبُونْ كُو نِكَارِيبُونْ هَرِنْ مَدِينِێ. اِبنُ عبَّاسْ گۆتِيَه: اَزْ و دَايِكَا خَوه ژِ وَانْ مُسْتَزَعَفَانْ بُونْ. ڤِێجَه مُشْرِكَانْ زِلِمْ و زُۆرْ لِوَانْ دِكِرِنْ، وَانْ ژِى اَوْ دُعَايَا كُو دِ ئَايَتِێ دَه بُهُورِى ژِ خُدِێ دِكِرِنْ. دِگَلْ كُو ئَايَتْ اَڤْ رُودَانْ اِشَارَتْ كِرِيَه ژِى، لِێبَلِێ لِكُو دَرَا جِيهَانِێ دِبَه بِلا بِبَه، هَكَه نَحَقِى لِبَاوَرْمَندَانْ بِبَه، دِڤِێ مُسِلْمَانْ بِهَوارَا وَانْ ڤَه هَرِنْ و هَكَه رِزگَاركِرِنَا وَانْ بِێشَرْ نَه پِێكَانْ بَه، دِڤِێ ژِ بُۆ رِزگَاركِرِنَا وَانْ شَرْ ژِى وَرَه كِرِنْ.

[80] دِ ژِيَانَا جِڤَاتِێ دَه ژِ بُۆ پِرْ تِشْتَانْ مَهْدَرِى و نَاڤْجِيتِى پِێويِسْتَه. مِرُۆڤِێ كُو نَاڤْجِيتِيێ بِكَه دِڤِێ لِخُو مِقَاتَه بَه، لَوْرَا ژِ وِێ نَاڤْجِيتِيێ پَارَكَه وِى ژِى هَيَه. اَوْ يَانْ خِێرِێ يَانْ ژِى گُونَهِى قَزَنْجْ دِكَه و كَارْ و زَرَارْ لِوِى ژِى دِبَه.

[81] ژِ زَيدْ كُورِێ سَابِتْ هَاتِيَه رَاگِهَانْدِنْ؛ دَمَا كُو پَيخَمْبَرِێ خُدِێ دَركَتِيه اُحُدِێ، ژِ وانِێنْ كُو پِێ رَه بُونْ هِنْ كَسْ (ئِێنْ مُنَافِق) ژِ جَنْگَا اُحُدِێ ڤَگَرِيَانْ. ڤِێجَه هَڤَالِێنْ پَيخَمْبَرْ دِ حَقِێ وَانْ دَه بُونْ دُو جَلَبْ؛ هِنَكَانْ گۆتْ: اَمْ وَانْ بِكُوژِنْ، هِنَكَانْ ژِى گۆتْ: اَمْ وَانْ نَكُوژِنْ. اِێدِى خُدِێ دِ حَقِێ ڤِێ مِژَارِێ دَه اَڤْ ئَايَتْ دَاخِسْتْ.

[82] لِگۆرِى رِيوايَتَكَه دِنْ؛ مَرَدَاسْ كُورِێ نَهَيكْ مُسِلْمَانْ بُو لِێ ژِ وِى پِێ ڤَه ژِ ئِێلا وِى تُو كَسِى دِنْ مُسِلْمَانْ نَبُونْ. نِژْدَيَكَه پَيخَمْبَرِێ خُدِێ چُو شَرِێ وَانْ. اِێلْ هَمُو ژِ بَرْ وَانْ رَڤِيَانْ. لِێبَلِێ ژِ بَرْ كُو مَرَدَاسْ بِمُسِلْمَانْبُونَا خَوه بَاوَرْ بُو، اَوْ نَرَڤِيَا. چِه گَاڤَا وِى نِژدَه دِيتْ پَزِێ خَوه هِلْگَرَانْدْ بَرْ چِيَايِى و اَوْ ژِى هِلْگَرِيَا. چِه گَاڤَا مُسِلْمَانْ گِهَانِێ و تَكبِيرْ ئَانِينْ وِى ژِى تَكبِيرْ ئَانِى و دَاگَرِيَا خَوارِێ و گۆتْ: اَزْ بِدَڤِێ خَوه دِبِێژِمْ و بِدِلِێ خَوه بَاوَرْ دِكِمْ كُو ژِ اَلله تَعَالىٰ پِێ ڤَه تُو خُدَا تُونِنْ و مُحَمَّدْ ژِى پَيخَمْبَرِێ وِى يَه، سِلاڤْ لِوَه بَه! پِشْتْ رَه اُسَامَه كُورِێ زَيدْ اَوْ كُوشْتْ و پَزِێ وِى دَا بَرْ خَوه و ئَانِى. هَڤَالِێنْ وِى اَڤْ يَكْ ژِ پَيخَمْبَرِێ خُدِێ رَه گۆتِنْ. پَيخَمْبَرْ بِڤِێ يَكِێ پِرْ پِرْ ئِێشِيَا و ژِ وَانْ رَه وِهَا گۆتْ: وَه، ژِ بُۆ پَزِێ وِى اَوْ كُوشْتْ نَه وِسَا! پِشْتْ رَه ژِ اُسَامَه رَه اَڤْ ئَايَتْ خَوندْ:»..دَا كُو هُونْ پِێ پَرْتَالِێنْ ژِيَانَا جِيهَانِێ بِخَوازِنْ.

[83] اَڤْ هَرْ سِێ ئَايَةْ ژِى ئَاوَايِێ كِرِنَا نِمِێژِێ يَا لِرِێويتِى و يَا دِ رَوشِێنْ خَتَرْنَاكْ دَه رَاڤَه دِكَه. لِگۆرِى ژِ سُونَّتِێ و تَتْبِيقَاتَا وِێ هَاتِيَه زَانِينْ كُو لِرِێويتِيێ نِمِێژِێنْ چَارْ رِكْعَتِى تِێنْ كُرتْكِرِنْ و بِدُو رِكْعَتِى تِێنْ كِرِنْ؛ ژِ بُۆ ڤِێ يَكِێ طِرْسْ و خَتَرْ ژِى نَه شَرْتَه. هَرْ مُسِلْمَانِێ رِێوى كُو (٨٠) هَشْتِێ - نُۆتْ (٩٠) كِلُۆمَترَه مَسَافَه رِێوِنْگى بِكَه دِكَارَه ژِ ڤِێ رُخْسَتِێ اِسْتِيفَادَه بِكَه. دِ ئَايَتِێ دَه سَبَبِێ كُو بِدُو رِكعَتِى بَحْسَا نِمِێژَا تِرسِێ هَاتِيه كِرِنْ، دِيسَا رِێويتِى يَه. لَوْرَا وِێ چَاخِێ ارتِێشْ ژِى رِێوى تِێ ژِمَارْتِنْ. دِ ڤِى حَالَتِى دَه ژِى نِمِێژَا جَمَاعَتِى بِڤِى ئَاوَايى تِێ كِرِنْ: اِمَامْ دِێ وَانْ بِكَه دُو گرُوپْ. گرُوبَا پِێشِينْ دِێ بِإمَامْ رَه دُو رِكعَتَانْ بِكِنْ، اِمَامْ دِێ دِ رَابُونَا رِكعَتَا دُويَمْ دَه بِسَكِنَه، اَوْ دِێ نِمِێژَا خَوه تِمَامْ بِكِنْ و بِچِنْ نُۆبَتَا خَوه، گرُوبَا دِنْ دِێ وَرَه، بِإمَامِى رَه رِكعَتَكِێ بِكَه. اِمَامْ دِێ دِ رُونِشْتِنَا دَاوى دَه لِبَندَا وَانْ رَاوَسْتَه، اَوْ ژِى دِێ رَابِنْ رِكعَتَكَه دِنْ بِكِنْ و بِإمَامِى رَه سِلاڤْ بِدِنْ.

[84] هَكَه مِرُۆڤْ ڤِێ ئَايَتَا هَانِێ و يِێنْ مِينَا وِێ و حَدِيسِێنْ پِێخَمْبَرْ بِهَڤْ رَه بِنِرْخِينَه اَڤْ تِێ فِێمْكِرِنْ؛ اَوْ كَسِێ كُو بِقَاسِى گِرَانِيَا زَررَيَكِى ژِى بَاوَرِيَا وِى هَبَه و بِاِيمَانْ هَرَه بَالْ خُدِێ، دِێ لِوِى بِبُۆرَه يَانْ ژِى پِشْتِى وِى جِزَا بِكَه دِيسَا دِێ وِى بِشِينَه بِهِشْتِێ. لِێ وَكِى كُو ژِ ڤِێ ئَايَتِێ ژِى تِێ زَانِينْ؛ اَوْ كَسِێ كُو لِسَرْ شِرْكْ و كَافِرِيِێ بِمْرَه خُدِێ قَتْ لِێ نَابُۆرَه و وِى عَفُو نَاكَه!

[85] خُدِێ دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه اَشْكَرَه نَكِرِیَه كَا هِێڤِیِێنْ مِرُوڤَانْ و هِێڤِیِێنْ اَهْلِیكِتِێبَانْ چِه نَه؟ لِێ بَلِێ دِ جِهْنَه دِنْ دَه بَحْسَا هِنَكَانْ ژِ وَانْ هِێڤِییَانْ كِرِیَه: مِینَاكْ؛ عَرَبِێنْ دَرَوكَرْ وِهَا دِگُۆتِنْ: «اَمْ ژِ هِێلا مَالْ و زَارُوكْ ڤَه بِێهْتِرِنْ و اَمْ نَه یِێنْ كُو بِێنَه عَزَابْدَانْ»سَبَأ:٣٥و «گُۆتِنْ: ژِیَانْ بَسْ ژِیَانَا مَه یَا ڤِێ دِنْیَایِێ یَه و اَمِێ پِشْتِی مِرِنِێ نَیِێنْ ڤَژَانْدِنْ» اَنعَامْ:٢٩. مِینَاكَا ژِ اَهْلِكِتِێبَانْ: « گُۆتِنْ: ژِ بِلِی یِێنْ فِلَه و جِهُو كَسْ دِێ نَچَه بَهِشْتِێ»بَقَرَه:١١١ و «جِهُو و فِلَهَانْ گُۆتِنْ: اَمْ كُرِێنْ خُدِێ و دُوسْتِێنْ وِینَه «مَائِدَه:١٨. اَڤْ تَڤْ هِێڤِیِێنْ وَانِنْ؛ تِه پِێوَنْدِیَا وَانْ بِرَاسْتِیِێ ڤَه تُنَه.

[86] دِگَلْ كُو پَيخَمْبَرْ تَڤْ دِ قَاسِدِيتِيَا خُدِێ دَه وَكْهَڤِنْ، لِێبَلِێ بِتَايْبَتْمَنْدِيِێنْ خَوه هِنْ فَرْقِێنْ وَانْ ژِ هَڤْ هَنَه. ژِ ڤِێ بَابَتِێ يَه كُو ژِ مُوسَا رَه «كَلِيمُ الله»، ژِ عِيسَا رَه:»رُوح ُالله». ژِ مُحَمَّدْ رَه «حَبِيبُ الله»و ژِ اِبْرَاهِيمْ رَه ژِى «خَلِيلُ الله»هَاتِيَه گۆتِنْ. اَڤْ ئَايَتَا كُو لِژۆرْ بُهُورِى بُويَه ژِێدَرَا ڤِێ وَسِفْدَايِنِێ.

[87] دِ زَواجِێ دَه بِهَڤْ رَه خَوشْدَرْبَاسْكِرِنْ بِتَعْويزْ و جَانْگۆرِيِێنْ هَڤْبَشْ دِبَه و دِمَشَه. لِێبَلِێ ژِ بَرْ كُو دِ هَرْ كَسِى دَه ئَاوَايَكِى سِرُوشْتِى، اَزْپَرَستِى، چَاڤنَبَارِى و زَخَلِى هَيَه، هَرْ كَسْ ژِ هَڤَالِێ خَوه فَدَاكَارِيێ هِێڤِى دِكَه. سُلحْ ژِى، بِتَعْوِيزْدَايِنْ و فَدَاكَارِيَا هَرْدُو رَخَانْ ژِ هِنْ مَافَانْ چِێدِبَه. اَڤْ رَوشْ، ژِ پَڤچُونْ و هَڤْبَرْدَانِێ چِێتِرَه.

[88] هَكَه دِگَلْ هَمُو تَدبِيرَانْ ژِى زَوَاجْ نَمَشَه و اَنْدِيشَيَا خِزَانِى و رَبَنِيِێ هَبَه وِێ چَاخِێ ژِنْ و مِێرْ نَه مَجبُورِنْ كُو دَردْ و مَرَزَا هَڤْ بِكِشِينِنْ و دِ نِێڤْ جَهَنَّمَا مَعْنَوى دَه بِژِينْ، بِلا هَڤْ بَرْدِنْ و خُدِێ دِێ گَلَكْ دَرِيِێنْ خِێرِێ لِوَانْ ڤَكَه.

[89] چِه تِێكِلِيێنْ نَاڤْ نَتَوَيى بِنْ، چِه تِێكِلِيێنْ فَرْدِى بِنْ، دِڤِێ بَاوَرْمَندْ لِجَمْ بَاوَرْمَنْدَانْ جِهِێ خَوه بِگِرِنْ و دِ ڤِێ دِهَڤْرَبُونِێ دَه لِهِێزْ، رُومَتْ و عِزَتِێ بِگَرِنْ. مِلَّتِێ كُو ژِ بُۆ خُرتْ بِبَه هَاوَارَا خَوه بِگِهِينَه كَافِرَانْ اَوْ هَرْ دِێ قَلسْ بِبَه و فَردِێنْ كُو مُرَاجَعَتِى وَانْ بِكِنْ، كَسَايَتِيَا خَوه ژِ دَسْتْ دِدِنْ. هَكَه بِهَڤْرَبُونَا مُسِلْمَانْ و كَافِرَانْ بِبَه مَجْبُورِى، گَاڤَا كَافِرْ دِ عَلَيْهِێ دِينْ دَه بِپَيِڤِنْ بِلا بَاوَرْمَندْ ژِ مَجْلِسَا وَانْ دَرْكَڤَه و وَانْ شَرْمَزَارْ بِكَه.

[90] دِ هَرْ چَاخِێ دَه لِكِێلَكَا مُومِنِێنْ حَقِيقِى هِنْ كَسِێنْ كُو ژِ بُۆ بَرْژَوَنْدِيِێنْ خَوه يَانْ ژِى ژِ بُۆ خَلاسِيَا خَوه هَنَه -چَنْدَانْ زَاهِرِى بَه ژِى- كُو خَوه مُومِنْ دَانَه نِيشَانْدَانْ. ژِ وَانْ رَه مُنَافِق تِێ گۆتِنْ. چَنْدِى لِدِنْيَايِێ نَبَه ژِى لِێ خُدِێ لِئَاخْرَتِێ دِێ رُوپُوشَا وَانْ ژِ بَرْ رُويِێ وَانْ رَاكَه و ژِ بَرْ كُو اَوْ كَافِرِێنْ نَمَرْدِنْ دِێ وَانْ بِخَه قَاتَا جَهْنَمِێ يَا هَرِى ژِێرِينْ دَه و دِ حَقِێ وَانْ دَه تُو شَفَاَعَتِێ ژِى قَبُولْ نَاكَه.

[91] دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه خُدِێ فَرْمَانْ دِكَه كُو «دِ رُۆژَا شَمِیِێ دَه زِێدَهگَاڤِیِێ نَكِنْ». دِ ڤِێ ئَایَتِێ بَیَانْ نَبُویَه كَا فَرْمَانَا خُدِێ بِجِهْ ئَانِینَه ئَانْ نَا؟ لِێ بَلِێ دِ جِهِێنْ دِنْ دَه بَیَانْ كِرِیَه كُو فَرْمَانَا خُدِێ بِجِه نَئَانِینَه. مِینَاكْ: «بِرَاسْتِی هُونْ دِزَانِنْ اَوْ ێنْ كُو دِ رُۆژَا شَمِیِێ دَه دَسْتْدِرِێژِى كِرِنْ كَا مَه چِه بِسَرِێ وَانْ ئَانِیَه».بَقَرَه:٦٥ « و ژِ وِی گُنْدِێ كُو لِبَرْ كَرْسَخَا چَمْ بُو بِپِرْسَه؛ دَمَا وَانْ دِ رُوژَا شَمِیِێ دَه زِێدَهگَاڤِ دِكِرِنْ..».اعْرَافْ:١٦٣

[92] واتَيَا ئَايَتِێ: جِهُو و فِلَّه دَمَا بِكَڤِنْ بَرْ مِرِنِێ، وِێ چَاخِێ فَامْ دِكِنْ كُو عِيسَا نَه كُورِێ خُدِێ يَه؛ لِێبَلِێ اَوْ بَندَيِێ خُدِێ و قَاسِدِێ وِى يَه. لِسَرْ ڤِێ يَكِێ بَاوَرِيِێ تِينِنْ، لِێ بَاوَرِيَا وَانْ وِێ دَمِێ تِه مُوفَايێ نَادَه وَانْ.

٥. سُورَه يِێ مَائِدَه

سُورَه يِێ مَائِيدِێ ژِ ئَايَتَا سِێيَمْ پِێ ڤَه تَڤْ لِمَدِينِێ دِ سَالا شَشَمْ ئَا هِجرِى دَه نَازِلْ بُويَه. اَوْ ١٢٠ (سَدْ و بِيستْ) ئَايَتَه. ئَايَتَا «اِيرُۆ، مِنْ دِينِێ وَه ژِ وَه رَه كَامِلْ كِرْ»لِمَدِينَيِێ، رُۆژَا اِينِێ، اِێڤَارَا عَرَفِێ دِ حَجَا خَاتِرْخَوسْتِنِێ دَه نَازِلْ بُويَه.

مَائِدَه بِدَاخَوازَا «سِفْرَه»يَه. دِ هَيَامَا عِيسَا دَه حَوارِى/هَڤَالِێنْ وِى ژِێ خَوسْتِبُونْ كُو لِبَرْ خُدَايِێ خَوه بِگَرَه و ژِێ بِخَوهازَه كُو سِفْرَيَكِێ ژِ ئَاسِيمَانِى ژِ وَانْ رَه دَاخَه خَوارِێ. ژِ بَرْ كُو سُورَتِى دِ ئَايَتَا ١١٢امْ و ١١٤امْ دَه بَحْسَا ڤِێ سِفْرَيِێ كِرِيَه اَڤْ نَاڤِێ «سِفْرَه»يِێ «المَائِدَه»لِێ هَاتِيَه دَانِينْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! سُۆزْ و پَيْمَانِێنْ خَوه بِجِهْ بِينِنْ. ژِ بِلِى يِێنْ (لِسَرْ حَرَامِيَا وَانْ) ژِ وَه رَه بِێنْ خَوندِنْ و ژِ بِلِى يِێنْ كُو وَه دِ اِحْرَامَانْ دَه نِێچِيرْ كِرِنَه، (خَوارِنَا گُۆشْتِێ) تَرْشَانْ (دَڤَه، دَوَارْ و پَزَانْ) ژِ بُۆ وَه هَاتِيَه حَلالْكِرِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ، تِشْتِێ بِڤِێ بِرْيَارِێ
پِێ دِدَه.

٢. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! نَدِنْ سَرْ نِيشَانِێنْ دِينِێ خُدِێ و رُومَتَا مَهَا حَرَامْكِرِى يَا بِرُومَتْ، حَيْوَانِێنْ ژِ بُۆ قُورْبَانِێ و تَرْشِێنْ سِتُورِسْتِكِرِى (كُو دِيَارِى نَه ژِ بُۆ كَعْبِێ) و كَسِێنْ كُو ژِ بُۆ دَاخَوازْكِرِنَا بَرْژَوَنْدِيَكَه بَازِرْگَانِى و رِزَايَا خُدَايِێ خَوه سَرْدَانَا مَالا پِيرُۆزْ دِكِنْ، لِهَمْبَرْ وَانْ بِێرِێزِيێ مَكِنْ. ڤِێجَه دَمَا هُونْ ژِ اِحْرَامَانْ دَرْكَتِنْ بِسَرْبَسْتِى نِێچِيرِێ بِكِنْ. بِلا كِينَا وَه، يَا ژِ قَوْمَكِى بِسَدَمَا رِێكَا كَعْبِێ لِوَه گِرْتِبُونْ، وَه نَئَاژُۆ سَرْ زِێدَگَاڤِيِێ! لِسَرْ قَنْجِى و تَقْوَايێ ئَارِيكَارِيَا هَڤْ بِكِنْ و لِسَرْ گُنَهْكَارِى و زِێدَگَاڤِيِێ ئَارِيكَارِيَا هَڤْ مَكِنْ. هَاى ژِ (اَمْرُ و نَهْيِێ) خُدِێ هَبِنْ، بِێگُمَانْ جَزَاكِرِنَا خُدِێ پِرْ دِژْوارَه.

٣. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) خَوارِنَا گُۆشْتِێ (حَيْوَانَا) مِرَارْبُويِى و خُوينْ، گُۆشْتِێ بَرَازْ و حَيْوَانَا كُو نَه لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ هَاتِبَه سَرْژِێكِرِنْ، گُۆشْتِێ حَيْوَانَا فَتِسَانْدِى و يَا بِلِێخِسْتِنِێ هَاتِبَه كُشْتِنْ، يَا كُو ژِ ژۆرْ دَه وَربُويِى و يَا كُو بِپۆشْلِێكَتِنِێ مِرِبَه، يَا كُو جِنَاوِرَانْ اَوْ خَوارِبَه -لِێ يَا كُو بِسَاغِى وَه اَوْ سَرْژِێكِرِبَه اَوْ جُودَا يَه- و يَا كُو لِبَرْ پُوتَانْ هَاتِبَه سَرْژِێكِرِنْ، يَا كُو هُونْ بِزِلانْ فَالانْ ڤَدِكِنْ و لِنَصِيبِێ خَوه بِگَرِنْ، (اَڤْ تَڤْ) لِسَرْ وَه هَاتِنَه حَرَامْكِرِنْ. اَڤِێنْ هَا فِسْقَه(دَركَتِنَا ژِ رِێكَا خُدِێ يَه). اِيرُۆ اَوِێنْ كُو كَافِرِنْ، وَانْ هِێڤِيَا خَوه ژِ (تُونَكِرِنَا) دِينِێ وَه قُوتْ كِرِيَه. اِێدِى ژِ وَانْ نَطِرْسِنْ؛ ژِ مِنْ بِطِرْسِنْ. اِيرُۆ، مِنْ دِينِێ وَه ژِ بُۆ وَه كَمِلانْدْ (تَكُوزْ كِرْ). مِنْ قَنْجِيَا خَوه لِسَرْ وَه تَمَامْ كِرْ و مِنْ ژِ وَه رَه بِاُۆلِيتِى اِسلامْ پَژِرَانْدْ. ڤِێجَه كِى كُو ژِ نَچَارِى؛ نَه بِگُنَهْكَارِى تُوشِى بِرْچِيبُونَكَه ئَاوَرْتَه بِبَه و ژِ ڤَانِێنْ مَه گۆتِى بِخَوه، ڤِێجَه بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

٤. (يَا مُحَمَّدْ!) ژِ تَه پِرْسْ دِكِنْ؛ كَا چِه ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه حَلالْكِرِنْ؟ بِبِێژَه: چِه تِشْتِێ كُو خَوشْ و پَاكْ بَه و نِێچِيرَا حَيْوانِێنْ جَرِبَانْدِى اَوِێنْ خَودِى نَابْ و خَودِى كُلَابْ، بِشَرْطِێ كُو ژِ وِێ زَانِينَا خُدِێ دَايِى وَه هُونْ وَانْ پَرُوَرْدَه بِكِنْ، (اَڤِێنْ هَا) ژِ بُۆ وَه هَاتِنَه حَلالْكِرِنْ، ڤِێجَه ژِ نِێچِيرَا كُو وَانْ ژِ وَه رَه گِرتِبَه بِخُونْ. دَمَا وَه حَيْوانَا نِێچِيرڤَانْ شَانْدْ نِێچِيرِێ؛ نَاڤِێ خُدِێ لِسَرِێ بِينِنْ و خَوه بِسِينُۆرِێ خُدِێ بِپَارِێزِنْ. بِێگُمَانْ حَسَابْدِيتِنَا خُدِێ پِرْ بِلَزَه.

٥. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) اِيرُۆ، ژِ بُۆ وَه تِشْتِێنْ خَوشْ و پَاكْ هَاتِنَه حَلَالْكِرِنْ. خَوارِنِێنْ (دَستْكُوژِيِێِنْ) اَهْلِى كِتِێبْانْ ژِ وَه رَه حَلالِنْ و خَوارِنِێنْ وَه ژِى ژِ بُۆ وَانْ حَلالِنْ. زَوَاجَا بِپيِرَكِێنْ بَاوَرْمَندْ اِێنْ بِنَامُوسْ و پيرَكِێنْ بِنَامُوسْ اِێنْ كُو بَرِيَا وَه، مَه كِتِێبْ دَايَه وَانْ، ژِ وَه رَه حَلالِنْ؛ بِشَرْطِێ كُو هُونْ مَهْرَا وَانْ بِدِنْ وَانْ، بِنَامُوسْ بِنْ، ژِ زِنَايِێ دُورْ بِنْ و ژِ خَوه رَه بِدِزِى دُۆسْتِكَانْ نَگِرِنْ. چِه كَسِێ كُو اِيمَانِێ (اَحْكَامِێنْ اِسلامِێ) اِنْكَارْ بِكَه، بِێگُمَانْ كِرِنِێنْ وِى پُوچْ دِبِنْ؛ اَوْ لِئَاخْرَتِێ دِبَه ژِ يِێنْ كُو خَسِرِى نَه.

٦. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! دَمَا وَه خُوَسْتْ نِمِێژْ بِكِنْ، رُويِێ خَوه و دَسْتِێنْ خَوه دِگَلْ هَرْدُو اَنِيشْكَانْ بِشُۆنْ، سَرِێ خَوه مَسِحْ بِكِنْ (ڤَمَالِنْ)، هَرْدُو لِنگِێنْ خَوه دِگَلْ گُوزَكَانْ بِشُۆنْ. اَگَرْ هُونْ بِجَنَابَتْ بِنْ ڤِێجَه خَوه ژِ جَنَابَتِيِێ پَاقِژْ بِكِنْ. اَگَرْ هُونْ نَخَوشْ بِنْ، يَانْ رِێوى بِنْ يَانْ يَكْ ژِ وَه ژِ ئَاڤرِێژِێ وَرَه، يَانْ ژِى هُونْ هِنگُوفْتْبِنْ ژِنَانْ و وَه دِ ڤَانْ حَالانْ دَه ئَاڤْ نَدِيتِبَه، وِێ چَاخِێ بِئَاخَكَه پَاقِژْ تَيَمُّمِێ بِگرِنْ؛ رُويِێ خَوه و دَسْتِێنْ خَوه بِئَاخِێ مَسِحْ بِكِنْ. خُدِێ نَاخَوازَه ژِ وَه رَه زَحْمَتِيِێ دَرْخَه؛ لِێبَلِێ دِخَوازَه وَه پَاقِژْ بِكَه و لِسَرْ وَه قَنْجِيَا خَوه تَمَامْ بِكَه دَا كُو هُونْ وِى بِشِێكِرِينِنْ.[93]

٧. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) قَنْجِيَا خُدِێ يَا لِسَرْ وَه و پَيْمَانَا كُو ژِ وَه وَرْگِرتِيَه بِبِيرْ بِينِنْ؛ دَمَا وَه گۆتْ: «مَه (فَرْمَانَا تَه) بِهِيسْتْ و اَمْ ژِ پِێكْئَانِينَا وِێ رَه ئَامَادَه نَه». هَاىْ ژِ (سِينُۆرِێ) خُدِێ هَبِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِيَا دِ دِلانْ دَه دِزَانَه.

٨. گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينَه! ژِ بُۆ خُدِێ بِحَقِێ رَابِنْ و بِرَاسْتِى شَهْدَهِيِێ بِدِنْ. بِلا كِينَا وَه يَا لِهَمْبَرِى جِڤَاتَكِێ وَه نَه ئَاژُۆ بِێعَدَالَتِيِێ. بِعَدَالَتِى تَڤْ بِگَرِنْ. اَڤْ تَڤگَرْ بِێهتِرْ نِێزِيكِى تَقْوَايِێ يَه. ژِ خُدِێ بِطِرْسِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِيَا كُو هُونْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

٩. خُدِێ سُۆزْ دَايَه وَانِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه كُو ژِ بُۆ وَانْ لِێبُۆرِينْ و خَلاتَكَه مَزِنْ هَيَه.

١٠. لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و بِئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَئَانِينَه، هَا اَوْ خَلْكِێ دُۆژَهِێ نَه.

١١. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! قَنْجِيَا خُدِێ يَا لِسَرْ خَوه بِبِيرْ بِينِنْ، دَمَا جِڤَاتَكِێ قَسْدْ كِرْ كُو دَسْتِێنْ خَوه (بِنَقَنْجِى) دِرِێژِى وَه بِكَه، خُدِێ نَهِشْتْ دَسْتِێنْ وَانْ بِگِهِيژه وَه. ژِ خُدِێ بِطِرْسِنْ و بِلا يِێنْ بَاوَرْمَندْ تَنِێ خَوه بِسْپِێرِنْ خُدِێ.[94]

١٢. صُۆندْ بَه، خُدِێ ژِ زَارُۆيِێنْ اِسْرَائيلِيَانْ پَيْمَانَكَه مِكُومْ وَرْگِرتْ و دُۆزْدَهْ نُونَرْ (تَمْسِيلكَارْ) ژِ وَانْ نَاڤْدَارْ كِرِنْ (دَا لِسَرْ نَاڤِێ وَانْ پَيْمَانْ بِسْتِينِنْ). خُدِێ ژِ وَانْ رَه گۆتْ: اَزْ بِوَه رَه مَه. اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ نِمِێژْ بِكِنْ، زَكَاتِێ بِدِنْ، بَاوَرِيِێ بِپِێخَمْبَرِێنْ مِنْ بِينِنْ، ئَارِيكَارِيَا وَانْ بِكِنْ و (بِبَخْشَانْدِنَا لِسَرْ فَقِيرَانْ) بِئَاوَايَكِى سِپَهِى دَينْ بِدِنْ خُدِێ، صُۆندْ بَه؛ اَزِێ گُونَهِێنْ وَه عَفُو بِكِمْ و اَزِێ وَه بِخِمْ بِهِشْتِێنْ كُو دِ بِنْ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ. اِێدِى پِشْتِى ڤِێ (پَيْمَانِێ) كِى ژِ وَه كَافِرْ بِبَه، ڤِێجَه بِێگُمَانْ اَوْ ژِ رِێكَا رَاسْتْ شَاشْ بُويَه.

١٣. بِسَدَمَا پَيْمَانْشِكَانْدِنَا وَانْ مَه اَوْ ژِ رَحْمَا خَوه دُورْ كِرِنْ، مَه دِلِێ وَانْ هِشْكْ و هُۆلَا كِرْ. اَوْ، پَيْڤَانْ ژِ جِهِێ وَانْ دِگُهَرِينِنْ و وَانْ پَارَكَه (گِرِينْگْ) ژِ يَا كُو پِێ هَاتِبُونْ فَرْمَانْكِرِنْ ژِ بِيرْ كِرِنْ. (يَا مُحَمَّدْ!) ژِ بِلِى كِێمْ كَسَانْ پِێ ڤَه، تُو دِێ تِمْ ژِ وَانْ خِيَانَتِێ بِبِينِى. دِيسَا ژِى، لِوَانْ بِبُۆرَه و گُوهِێ خَوه نَدَه وَانْ. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ قَنْجِيكَارِێنْ رَاسْتْ و دُورِسْتْ حَزْ دِكَه.[95]

١٤. مَه ژِ وَانِێنْ كُو دِگۆتِنْ: «بِرَاسْتِى اَمْ ئَارِيكَارِێ عِيسَا نَه «ژِى پَيْمَانْ وَرْگِرْتْ. لِێبَلِێ وَانْ ژِى پَارَكَه (گِرِينْگْ) ژِ شِيرَتِێنْ كُو لِوَانْ هَاتِبُونْ كِرِنْ ژِ بِيرْ كِرِنْ. ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ، حَتَا رُۆژَا قِيَامَتِێ، مَه نَيَارْتِى و كِينْ خِسْتْ نَاڤْبَرَا وَانْ. پَاشِێ خُدِێ دِێ وَانْ بِتِشْتِێنْ كُو دِكِرِنْ ئَاگَاهْدَارْ بِكَه.[96]

١٥. گَلِى يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ! پِێخَمْبَرِێ مَه هَاتِيَه نِكْ وَه دَا كُو ژِ وَه رَه گَلَكْ (حُكْمِ)ێنْ كُو وَه ژِ كِتِێبِێ ڤَدِشَارتِنْ، اَشْكَرَا بِكَه و ژِ گَلَكَانْ ژِى دِبُورَه. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ وَه، ژِ جَمْ خُدِێ رُۆنَاهِيَكْ و كِتِێبَكَه رُۆنْكَرْ هَاتِيَه.

١٦. خُدِێ، كَسِێ كُو لِرِزَايَا وِى بِگَرَه بِوِێ كِتِێبِێ دِبَه رِيَا خَلاسِيێ، بِڤِينَا خَوه وَانْ ژِ تَارِيتِيَانْ دَرْدِخَه رُۆنَاهِيِێ و رِيَا رَاسْتْ و دُورِسْتْ نِيشَانِى وَانْ دِدَه.

١٧. صُۆندْ بَه، اَوِێنْ گۆتِنْ: «بِرَاسْتِى خُدِێ مَسِيحِێ كُرِێ مَرْيَمِێ يَه»اَوْ كَافِرْ بُونَه. (يَا مُحَمَّدْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَگَرْ خُدِێ بِخَوازَه، مَسِيحِێ كُورِێ مَرْيَمِێ، دَايِكَا وِى و يِێنْ كُو لِسَرْ رُويِێ عَرْدِێ هَنَه ژِى تَڤَانْ هَلاكْ بِكَه. مَا اِێدِى كِى دِكَارَه لِهَمْبَرِى وِى تَڤگَرَكِێ بِكَه؟ رِێڤَبَرِيَا عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ و يَا دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه هَرْ ژِ خُدِێ رَه يَه. اَوْ چِه بِڤِێ دِئَافِرِينَه و خُدِێ هَلْبَتْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.

١٨. جِهُو و فِلَهَانْ دِگۆتِنْ: اَمْ كُورِێنْ خُدِێ و هَزكِرِيِێنْ وِى نَه. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: نَاخَوه چِمَا بِسَبَبَا گُونَهِێنْ وَه عَذَابْ دِدَه وَه؟ نَخِێرْ، بَلْكِى هُونْ ژِى بَشَرِنْ ژِ (وَانْ بَشَرِ)ێنْ كُو خُدِێ ئَافِرَانْدِنَه. كَسِێ كُو بِڤِێ وِى عَفُو دِكَه و كَسِێ بِڤِێ وِى دِدَه عَذَابِێ. خَودِيتِيَا عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ و يَا دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه هَيَه هَرْ ژِ خُدِێ رَه يَه. ڤَگَرَا دَاوِيێ ژِى هَرْ بِبَالْ وِى ڤَه يَه.

١٩. گَلِى يِێنْ خَويْكِتِێب! بِێگُمَانْ پِێخَمْبَرِێ مَه -دِنَاڤْبَرَكَه كُو (شَانْدِنَا) پِێخَمْبَرَانْ ژِ هَڤْ قُوتْ بُوبُو- ژِ بُۆ وَه هَاتْ كُو رَاسْتِيَانْ ژِ بُۆ وَه اَشْكَرَا بِكَه، دَا كُو (لِقِيَامَتِێ) هُونْ نَبِێژِنْ ژِ بُۆ مَه تُو مِزگينبَرْ و تُو هِشْيَارْكَرْ نَهَاتِبُونْ. ڤِێجَه بِێگُمَانْ ژِ بُۆ وَه مِزْگينبَرَكْ و هِشْيَارْكَرَكْ هَاتْ. خُدِێ هَلْبَتْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى كَارَا يَه.

٢٠. وێ دَمِێ مُوسَا ژِ گَلِێ خَوه رَه گۆتْ: گَلِى مِلَتِێ مِنْ! قَنْجِيَا خُدِێ لِوَه كِرِى بِينِنْ بِيرَا خَوه؛ چَاخَا پِێخَمْبَرْ ژِ (نَاڤ) وَه رَاكِرِنْ و هُونْ كِرِنْ حُكِمْدَارْ و يَا كُو ژِ عَالَمِێ نَدَابُو تُو كَسِى دَابُو وَه.

٢١. اَىْ گَلِێ مِنْ! هَرِنْ، تِێكَڤِنْ ئَاخَا پيرُۆزْ (بَاژَارِێ قُودْسِێ)، اَوَا كُو خُدِێ (كَتِنَا وِێ) لِوَه فَرْمَانْ كِرِيَه و (ژِ طِرْسَا دِژْمِنْ) لِپَاشْ خَوه نَزِڤِرِنْ، نَاخَوه هُونِێ بِزِيَانْ (دَسْتَڤَالا) ڤَگَرْنْ.

٢٢. گۆتِنْ: اَىْ مُوسَا! بِێگُمَانْ لِوِرْ قَومَكِى زُۆرْدَارْ هَيَه، حَتَا كُو اَوْ ژِ وِێ دَرِێ دَرنَكَڤِنْ، اَمِێ نَچِنْ وِرْ. لِێبَلِێ اَگَرْ اَوْ ژِ وِرْ دَركَڤِنْ تَقَزْ اَمِێ تِێكَڤِنْ وِرْ.

٢٣. دُو مِێرِێنْ ژِ خُدِێطِرسْ اِێنْ كُو خُدِێ قَنْجِى لِوَانْ كِرِيَه، گۆتِنْ: دِ دَرْگَهْ رَه تِێكَڤِنْ سَرْ وَانْ (سِتَمْكَارَانْ)، دَمَا هُونْ دِ دَرْگَهْ رَه كَتِنِێ، اِێدِى هُونْ بِسَرْ كَتِنَه. نَاخَوه اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ بَاوَرْمَنْدِنْ خَوه بِسْپِێرِنْ خُدِێ.[97]

٢٤. گۆتِنْ: اَىْ مُوسَا! حَتَا كُو اَوْ (سِتَمْكَارْ) لِوِى بَاژَارِى بِنْ، اَمِێ قَتْ نَچِنِێ. نَاخَوه دَه تُو و خُدَايِێ خَوه هَرِنْ بِوَانْ رَه شَرْ بِكِنْ، بِێگُمَانْ اَمِێ لِڤِێ دَرِێ رُونِشْتِى بِنْ.

٢٥. مُوسَا گۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! اَزْ ژِ خَوه و بِرَايِێ خَوه پِێ ڤَه بِتُو كَسِى (دِنْ) نِكَارِمْ، اِێدِى تُو مَه و جِڤَاتَا كُو ژِ رِێ دَرْكَتِيَه، ژِ هَڤْ جُودَا بِكَه.

٢٦. خُدِێ (ژِ مُوسَا رَه) گۆتْ: اِێدِى بِرَاسْتِى اَوْ بَاژَارْ حَتَا چِلْ سَالِى لِوَانْ هَاتَه حَرَامْكِرِنْ. دِ جِهِێ خَوه دَه اَوِێ لِهَڤْ بِحَرْبِلِنْ. نَاخَوه تُو، ژِ بُۆ جِڤَاتَا ژِرِێدَرْكَتِى غَمْگينْ مَبَه.

٢٧. (يَا مُحَمَّدْ!) ژِ وَانْ رَه خَبَرَا رَاسْتِينْ يَا هَرْدُو كُورِێنْ ئَادَمْ بِخُونَه؛ دَمَا هَرْدُيَانْ قُورْبَانِێنْ خَوه (ژِ خُدِێ رَه) پِێشْكِێشْ كِرِنْ، اِيجَارْ ژِ يَكِى ژِ وَانْ قُورْبَانْ هَاتَه قَبُولْكِرِنْ و ژِ يِێ دِنْ ژِى نَهَاتَه قَبُولْكِرِنْ. (بِرَايێ كُو قُورْبَانَا وِى نَهَاتِبُو قَبُولْكِرِنْ ژِ چَاڤْنَبَارِى) گۆتْ: صُۆندْ بَه، اَزِێ تَه بِكُوژِمْ. يِێ دِنْ گۆتْ: بِێگُمَانْ خُدِێ، تَنِێ ژِ تَقْوَادَارَانْ قَبُولْ دِكَه.

٢٨. صُۆندْ بَه؛ اَگَرْ تُو دَسْتِێ خَوه دِرِێژِى مِنْ بِكِى دَا كُو تُو مِنْ بِكُوژِى، اَزْ بِخَوه ژِ بُۆ كُشْتِنَا تَه قَتْ دَسْتِێنْ خَوه دِرِێژِى تَه نَاكِمْ. بِێگُمَانْ اَزْ ژِ خُدَايِێ عَالَمِێ دِطِرْسِمْ.

٢٩. (بِبَرْدَوامِى گۆتْ:) بِێگُمَانْ اَزْ دِخَوازِمْ، تُو بِگُونَهِێ (كُشْتِنَا) مِنْ و بِگُونَهِێ خَوه (يِێ بَرِێ) ڤَگَرِى دَا كُو تُو بِبِى ژِ خَلْكِێ اِێگِرْ و اَڤَه جَزَايِێ ظَالِمَانْ.

٣٠. ڤِێجَه نَفْسَا وِى كُشْتِنَا بِرَايِێ وِى پِێ خَوشْ كِرْ و بِرَايِێ خَوه كُوشْتْ، اِێدِى اَوْ بُو ژِ يِێنْ كُو خِسَارْ كِرِنْ.

٣١. خُدِێ قِژِكَكْ شَانْدْ كُو وِێ بِنِكِلْ و لِنگِێنْ خَوه ئَاخْ دِكُۆلا (و دِئَاڤِێتْ سَرْ قِژِكَكَه مِرِى) دَا كُو نِيشَانِى وِى بِدَه كُو اَوْ دِێ تَرْمِێ (جَسَدِێ) بِرَايِێ خَوه چَاوَا ڤَشِێرَه. (بِرَايِێ كُوژَرْ) گۆتْ: وَاخْ لِمِنْ بَه؛ مِنْ نَكَارِى اَزْ بِبِمْ وَكِى ڤِێ قِژِكَا هَانِێ كُو اَزْ جَنْدَكِێ بِرَايێ خَوه ڤَشِێرِمْ، اِێدِى اَوْ بُو ژِ پۆشْمَانبُويَانْ!

٣٢. هَا ژِ بَرْ ڤِێ رُودَانِێ يَه كُو مَه لِسَرْ زَارُۆيِێنْ اِسْرَائِيلْ حُكِمْ دَانِى؛ بِێگُمَانْ كِى مِرُۆڤَكِى بِكُوژه بِێيِى كُو وِى يَكْ كُوژتِبَه يَانْ دِ عَرْدِێ دَه فَسَادِيَكْ كِرِبَه، هَرْ وَكِى كُو وِى تَڤَكِێ مِرُۆڤَانْ كُشْتِبَه. چِه كَسِێ ژِى كُو بِبَه سَبَبِێ خَلاسِيَا مِرُۆڤَكِى، بِێگُمَانْ هَرْ وَكِى وِى مِرُۆڤْ تَڤْ خَلاَسْ كِرِبِنْ. بِێگُمَانْ پِێخَمْبَرِێنْ مَه دَلِيلِێنْ رُۆنْكَرْ ژِ بُۆ وَانْ ئَانِينَه، لِێبَلِێ پِشْتِى ڤِێ ژِى دِيسَا پِرِێ وَانْ لِسَرْ عَرْدِێ خُونْرِێژِنْ.

٣٣. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو لِهَمْبَرْ خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى شَرْ دِكِنْ و فَسَادِيِێ لِسَرْ عَرْدِێ دَرْدِخِنْ، بَسْ جَزَايِێ وَانْ اَوَه كُو بِێنْ كُشْتِنْ ئَانْ لِچَارْمِخِێ بِێنَه خِسْتِنْ انْ دَسْتْ و لِنْگِێنْ وَانْ چَپَرَاسْتْ بِێنَه ژِێكِرِنْ يَانْ ژِ دَڤَرَا كُو لِێ نِشْتَجِهِنْ بِێنَه سِرْگُونْكِرِنْ. هَا اَڤْ لِڤِێ دِنْيَايِێ ژِ بُۆ وَانْ رِسْوَايِى يَه و لِئَاخْرَتِێ ژِى ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِى مَزِنْ هَيَه.

٣٤. لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو بَرِى هُونْ وَانْ بِگِرِنْ تُۆبَه كِرِبِنْ (اَوْ جُودَا نَه)، ڤِێجَه بِزَانِنْ بِرَاسْتِى ژِى خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.[98]

٣٥. هَى گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! هَاى ژِ فَرْمَانِێنْ خُدِێ هَبِنْ، لِوَسِيلَيَا (نَاڤگينَا) كُو وَه نِێزِى وِى بِكَه بِگَرِنْ و دِ رِێكَا وِى دَه جِهَادِێ بِكِنْ دَا كُو هُونْ (لِدِنْيَا و ئَاخْرَتِێ) سَرْفِرَازْ بِبِنْ.

٣٦. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه، اَگَرْ چِقَاسْ تِشْتِێنْ لِسَرْ عَرْدِێ هَنَه و بِقَاسِى وَانْ ژِى يِێنْ وَانْ بِنْ، ژِ بُۆ كُو بِكِنْ گَرَوا خَوه دِ بَرْ عَذَابِێ رُۆژَا قِيَامَتِێ دَه (دَا كُو ژِێ رِزگَارْ بِبِنْ)، دِێ اَڤْ ژِ وَانْ نَيِێ قَبُولْكِرِنْ؛ ژِ بُۆ وَانْ هَرْ عَزَابَكِى بِژَانْ هَيَه.

٣٧. (اَوْ كَافِرْ) دِخَوازِنْ كُو ژِ ئَاگِرْ دَرْكَڤِنْ، لِێبَلِێ اَوْ دِێ نِكَارِبِنْ ژِێ دَرِێنْ و ژِ وَانْ رَه عَزَابَكِى سَرَاقَتِى و هَرْ لِكَارْ هَيَه.

٣٨. اَوْ مِێرْ و ژِنِێنْ دِزِيكَرْ، ڤِێجَه بِسَبَبْ كُو دِزِى كِرِنَه دَسْتِێنْ وَانْ ژِێ بِكِنْ. اَڤْ جَزَاكِرِنْ ژِ جَمْ خُدِێ ڤَه بُۆ ڤَكِشَانْدِنِێ يَه (دَا تُو كَسْ دِزِيِێ نَكَه). خُدِێ عَزِيزَه، حَكِيمَه.

٣٩. ڤِێجَه كِى پِشْتِى (ڤِێ) نَحَقِيَا لِخُو كِرِى، پُۆشْمَانْ بِبَه و حَالْ و تَڤگَرِێنْ خَوه رَاسْتْ بِكَه، بِێگُمَانْ خُدِێ دِێ تُۆبَيَا وِى قَبُولْ بِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

٤٠. مَا تُو نِزَانِى (اَى پِێخَمْبَرْ) كُو بِێگُمَانْ سَلْطَنَتَا عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ ژِ خُدِێ رَه يَه؛ اَوْ كِێ بِڤِێ دِدَه عَذَابِێ و كِێ ژِى بِڤِێ لِێ دِبُۆرَه. خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.

٤١. اَىْ قَاسِدْ! اَوِێنْ كُو دِ كَافِرِيِێ دَه بِهَڤْ رَه پِێشبِرْكِێ دِكِنْ، ژِ وَانِێنْ كُو بِسَرِێ زِمَانْ دِبِێژِنْ: مَه بَاوَرِى ئَانِيَه - حَالْ اَڤَه دِلِێ وَانْ بَاوَرِى نَئَانِيَه - و ژِ وَانِێنْ كُو بُونَه جِهُو بِلا تَه غَمْگينْ نَكِنْ. اَوْ يَا كُو دَرَوَه قَبُولْ دِكِنْ و گُوهِێ خَوه دِدِنَه وانِێنْ كُو (ژِ پۆزبِلِنْدِيَا خَوه) نَهَاتِنَه جَمْ تَه. اَوْ بِێژَيَانْ ژِ جِهِێنْ وَانْ دِگُوهَرِينِنْ. (ژِ هَڤَالِێنْ خَوه رَه) دِبِێژِنْ: اَگَرْ اَڤْ لِگۆرِى وَه بَه، ڤِێجَه وِێ ژِ خَوه رَه وَرگِرِنْ و اَگَرْ نَه لِگۆرِى وَه بَه خَوه ژِێ بِپَارِێزِنْ. چِه كَسِێ كُو خُدِێ، بَرْزَبُونِێ ژِێ رَه بِخَوازَه تُو دِێ نِكَارِبِى لِهَمْبَرِى خُدِێ تِشْتَكِى ژِێ رَه بِكِى. اَڤِێنْ هَا اَوِنْ كُو خُدِێ نَخَوسْتِيَه دِلِێ وَانْ (ژِ كُفْرِێ) پَاقِژْ بِكَه. ژِ وَانْ رَه لِدِنْيَايێ رِسُواتِى و لِئَاخْرَتِێ ژِى عَزَابَكِى مَزِنْ هَيَه.[99]

٤٢. اَوْ پِرْ گُهْدَارِيَا دَرَوانْ دِكِنْ، پِرْ حَرَامْخُرِنْ. (يَا مُحَمَّدْ!) اَگَرْ اَوْ (ژِ بُۆ چَارَسَرْكِرِنَا گَنْگَشَيَكِێ) بِێنْ جَمْ تَه، تُو دِخَوازِى دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه حُكِمْ بِكَه، يَانْ ژِى دَڤْ ژِ وَانْ بَرْدَه. اَگَرْ تُو دَڤْ ژِ وَانْ بَردِى ژِى اَوْ نَشِێنْ تُو زَرَارِێ بِدِنْ تَه. اَگَرْ تُو دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه حُكِمْ بِكِى ڤِێجَه بِعَدَالَتِى حُكِمْ بِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ مِرُۆڤِێنْ عَادِلْ حَزْ دِكَه.

٤٣. چَاوَا اَوْ قَسْدَا تَه دِكِنْ دَا كُو تُو دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه حُكِمْ بِكِى، حَالْ اَڤَه كُو تَوْرَاتْ لِجَمْ وَانْه و حُكْمِێ خُدِێ (كَا حُكْمِێ زِنَاكَارِى چِيَه) تِێ دَه يَه، پَاشِى پِشْتَا خَوه دِدِنَه حُكْمِێ تَه دَايِى. اَڤِێنْ هَا، نَه بَاوَرْمَنْدِنْ.

٤٤. بِێگُمَانْ مَه تَوْرَاتْ نَازِلْ كِرِيَه كُو تِێ دَه سَرْوَخْتِى و رُۆنَاهِى هَيَه. پِێخَمْبَرِێنْ كُو خَوه سِپَارتِبُونْ خُدِێ، ژِ بُۆ جِهُويَانْ بِحُكْمِێ تَوْرَاتِێ حُكِمْ دِكِرِنْ. زَانَا و يێِنْ اَهْلِێ خُدِێ ژِى، بِيَا كُو ژِ كِتِێبَا خُدِێ حِفِظْ كِرِبُونْ پِێ حُكِمْ دِكِرِنْ و لِسَرْ (حَقْبُونَا) وِێ شَاهِدْ بُونْ. (گَلِى جِهُويَانْ!) ژِ خَلْكِێ نَطِرْسِنْ؛ ژِ مِنْ بِطِرْسِنْ. ئَايَتِێنْ مِنْ بِنِرْخَكِى هِنْدِكْ نَفِرُۆشِنْ. چِه كَسِێ كُو بِيَا خُدِێ نَازِلْ كِرِيَه حُكِمْ نَكَه ڤِێجَه اَوْ هَرْ كَافِرْ بِخَونَه.

٤٥. مَه دِ تَورَاتِێ دَه لِسَرْ اِسْرَائيلِيَانْ فَرْظْ كِرْ كُو تَقَزْ(جَزَايِێ) جَانْ بِجَانَه، چَاڤْ بِچَاڤَه، پۆزْ بِپۆزَه، گُوهْ بِگُوهَه، دِرَانْ بِدِرَانَه و دِ بِرِينَانْ دَه ژِى قِسَاسِيَتْ هَيَه. اِێدِى كَسِێ لِـ(قِصَاصِيَتِێ) بِبُۆرَه ڤِێجَه اَوْ ژِێ رَه كَفَارَتَه(هَمْ ژِ كُوژَرْ رَه هَمْ ژِ خَودَانْ مَافِى رَه ژِى كَفَارَتَه). چِهكَسِێ كُو بِحُكْمِێ خُدِێ نَازِلْ كِرِيَه حُكِمْ نَكَه، ڤِێجَه اَوْ هَرْ ظَالِمْ بِخَوه نَه.[100]

٤٦. مَه عِيسَايِێ كُورِێ مَرْيَمِێ لِسَرْ شُۆپَا پِێخَمْبَرَانْ شَانْدْ كُو اَوْ تَوْرَاتَا لِبَرْ دَسْتِێ خَوه رَاسْتْ دِدِێرَه. مَه اِنْجِيلْ ژِى دَايِێ كُو تِێ دَه هِدَايَتْ و رُۆنَاهِى هَيَه و تَوْرَاتَا بَرِيَا خَوه رَاسْتْ دِدِێرَه و ژِ تَقُوَادَارَانْ رَه ژِى رِێبَرْ و شِيرَتَه.

٤٧. بِلا خُوَدِيِێنْ اِنْجِيلِێ (فِلَهْ) بِيَا كُو خُدِێ تِێ دَه ئَانِيَه (سَرْ وَانْ) حُكِمْ بِكِنْ. چِهكَسِێ بِحُكْمِێ كُو خُدِێ نَازِلْ كِرِيَه حُكِمْ نَكَه، ڤِێجَه اَوْ هَرْ فَاسِقْ بِخَوه نَه.

٤٨. (يَا مُحَمَّدْ)مَه كِتِێبْ بِبَالْ تَه ڤَه بِحَقِى هِنَارتْ كُو اَوْ ژِ بُۆ كِتِێبِێنْ بَرِيَا خَوه رَاسْتْدِێرَه و لِسَرْ وَانْ چَاڤدِێرَه. اِێدِى لِگۆرِى وَحْيَا كُو خُدِێ ژِ بُۆ تَه هِنَارْتِيَه دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه حُكِمْ بِكَه و لِشُونَا حَقِيَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه نَدَه دُوڤْ هَوَسِێنْ وَانْ. مَه، ژِ بُۆ هَرْ يَكِى ژِ وَه شَرِيعَتْ و رِێبَازَكْ دَانِيَه. اَگَرْ خُدِێ بِخَوهسْتَا دِێ هُونْ تَڤْ يَكْ اُمَتْ چِێبِكِرَا. لِێبَلِێ (مَه هُونْ كِرِنَه اُمَّتِێنْ جُورْ بِجُورْ) دَا كُو وَه دَرْ حَقِێ رِێچْ و رِێبَازَا كُو دَايِى دَه وَه بِجَرِبِينَه. نَاخَوه دِ قَنْجِيِێ دَه پِێشْبِرْكِێ بِكِنْ. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) ڤَگَرَا وَه هَمُويَانْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه يَه. اِێدِى بِيَا كُو هُونْ تِێ دَه بِهَڤْ كَتِنَه، اَوِێ وَه ئَاگَاهْدَارْ بِكَه.[101]

٤٩. (يَا مُحَمَّدْ! تُو ژِى دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه بِيَا كُو خُدِێ هِنَارْتِيَه حُكِمْ بِكَه و نَدَه پَىْ هَوَسِێنْ وَانْ. هَاىْ ژِ وَانْ هَبَه دَا اَوْ ژِ هِنَكِى وَحْيَا كُو خُدِێ نَازِلْ كِرِيَه تَه ژِێ نَدِنْ پَاشْ. اَگَرْ اَوْ بَرِێ خَوه ژِ (حُكْمِێ) تَه بِگُوهَرِينِنْ، ڤِێجَه بِزَانَه كُو بِێگُمَانْ خُدِێ دِخَوازَه بِسَدَمَا هِنْ گُنَهِێنْ كُو كِرِنَه وَانْ جَزَا بِكَه. بِێگُمَانْ پِرْ ژِ مِرُۆڤَانْ هَنَه كُو هَرْ ژِ رِێ دَرْكَتِنَه.

٥٠. اَرِێ مَا اَوْ حُكْمِێ جَاهِلِيَتِێ دِخَوازِنْ؟ مَا قَىْ ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو بَاشْ تِێبِگِهِيژَه حُكْمِێ كِێ ژِ يِێ خُدِێ سِپَهِيتِرَه؟!

٥١. هَىَ گَلِى يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينَه! جِهُو و فِلَهَانْ ژِ خَوه رَه نَكِنْ دُۆسْتُ و پِشْتَڤَانْ. اَوْ خَوه بِخَوه ژِ هَڤْ رَه دُۆسْتْ و پِشْتَكِنْ. كِى ژِ وَه، وَانْ ژِ خَوه رَه بِكَه دُۆسْتْ و ئَارِيكَارْ ڤِێجَه بِێگُمَانْ اَوْ ژِى ژِ وَانْه. بِێگُمَانْ خُدِێ جِڤَاتَا سِتَمكَارْ سَرْوَخْتْ نَاكَه.

٥٢. ڤِێجَه تُو وَانْ كَسِێنْ كُو دِ دِلِێ وَانْ دَه نَخَوشِينْ هَيَه دِبِينِى كُو لِهَڤَالْبَنْدِيَا وَانِ(ێنْ جِهُو و فِلَه) لَزْ دِكِنْ. دِبِێژِنْ (اَگَرْ مُسِلْمَانْ تِێكْ هَرِنْ، ڤِێجَه) اَمْ دِطِرْسِنْ كُو كَارَسَاتَكَه مَزِنْ بِسَرْ مَه دَه بِێ. ڤِێجَه هِێڤِى هَيَه كُو خُدِێ رِزْگَارِى يَانْ ژِى سَرْكَفْتِنَكِێ ژِ جَمْ خَوه ژِ بُۆ مُسِلْمَانَانْ بِينَه؛ اِێدِى لِسَرْ يَا كُو وَانْ دِ دِلِێ خَوه دَه ڤَشَارْتِبُو دِێ پۆشْمَانْ بِبِنْ.

٥٣. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ دِێ بِبِێژِنْ: «مَا اَڤِێ هَانِنْ، اَوِێنْ كُو سُۆندِێنْ ئَاسِێ دِخَوارِنْ كُو اَوْ بِتَڤَكِى هِێزَا خَوه بِوَه رَه نَه؟» كِرِنِێنْ وَانْ تَڤْ پُوچْ بُونَه و اَوْ بُونَه ژِ يِێنْ كُو زِيَانْ كِرِنَه.

٥٤. هَىْ گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! ژِ وَه چِه كَسِێ ژِ دِينِێ خَوه ڤَگَره (بِلَا بِزَانَه كُو) خُدِێ، دِێ جِڤَاتَكَه وِسَا (دِ شُونَا وَانْ دَه) بِينَه كُو خُدِێ ژِ وَانْ حَزْ دِكَه اَوْ ژِى ژِ وِى حَزْ دِكِنْ، دَرْ بَارِێ مُومِنَانْ دَه شِكَسْتِى و دِلْنَرْمِنْ و دَرْ بَارِێ كَافِرَانْ دَه ژِى خُرْتُ و دَسْتْهَلَاتِنْ، دِ رِێكَا خُدِێ دَه جِهَادِێ دِكِنْ و ژِ گَازِنْدِێنْ گَازِنْدَكَرَانْ ژِى نَاطِرْسِنْ. اَڤْ، پِرْ دَايِنَا خُدِێ يَه، اَوْ كِێ بِڤِێ دِدَه وِى. خُدِێ (بِكَرَمَا خَوه) دَسْتْفِرَهَه، زَانَا يَه.

٥٥. بِێگُمَانْ دُۆسْتْ و ئَارِيكَارِێ وَه تَنِێ خُدِێ يَه، پِێخَمْبَرِێ وِى يَه و يێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه؛ اَوِێنْ كُو بِبَرْدَوامِى نِمِێژْ دِكِنْ، زَكَاتَا مَالِێ خَوه دِدِنْ و اَوْ هَرْ (لِبَرْ فَرْمَانَا خُدِێ) خَوه دِطَوِينِنْ.

٥٦. كِى كُو خُدِێ، پِێخَمْبَرِێ وِى و يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه ژِ خَوه رَه بِكَه دُۆسْتْ و ئَارِيكَارْ (اَوْ بَنْدَا خُدِێ نَه)؛ بِرَاسْتِى ژِى بَنْدَا خُدِێ هَرْ اَوْ بِخَوه نَه دَسْتْهِلاتْدَارْ.

٥٧. هَىْ گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! هُونْ، ژِ اَهْلِێ كِتِێبِێنْ بَرِيَا خَوه و ژِ وَانْ كَافِرِێنْ كُو وَانْ دِينِێ وَه ژِ خَوه رَه كِرِنَه تِنَازْ و پِێلِيسْتُۆكْ ژِ بُۆ خَوه نَكِنْ دُۆسْتُ و پِشْتَڤَانْ. ژِ خُدِێ بِطِرْسِنْ. اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ بَاوَرْمَنْدِنْ (وَانْ ژِ خَورَه نَكِنْ دُۆسْتُ و ݒِشْتَڤَانْ).

٥٨. دَمَا هُونْ ژِ بُۆ نِمِێژِێ بَانگْ دِدِنْ اَوْ تِنَازْ و يَارِيِێ خَوه پِێ دِكِنْ. اَڤَا كُو دِكِنْ، ژِ بَرْ كُو اَوْ بِخَوه جِڤَاتَكَه بِيرْنَبِرْ و بِێهِشِنْ.

٥٩. بِبِێژَه: گَلِى يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ! قَىْ بِسَدَمَا كُو مَه بِخُدِێ، بِيَا كُو ژِ مَه رَه هَاتِيَه و بِيَا كُو ژِ اُمَتِێنْ بَرِێ رَه هَاتِيَه هِنَارْتِنْ بَاوَرِى ئَانِيَه هُونْ ژِ مَه حَزْ نَاكِنْ؟ بِرَاسْتِى پِرِێ وَه ژِ رِێكَا حَقْ دَرْكَتِنَه.

٦٠. (يَا مُحَمَّدْ!) بِبِێژَه: اَرِێ، مَا اَزْ ژِ وَه رَه بِبِێژِمْ كَا لِجَمْ خُدِێ ژِ ڤَانْ (فَاسِقَانْ) خَرَابْتِرْ و رِسْواتِرْ كِى يَه؟ اَوْ، يِێ كُو خُدِێ لَعْنَتْ لِێ كِرِيَه و يِێ كُو لِێ هِێرْسْبُويَه؛ اَوِێنْ كُو هِنْ ژِ وَانْ خِسْتِنَه مَيْمُونْ و بَرَازْ و اَوْ عِباَدَتْكَرِێ تَاغُوتِى نَه. هَا اَوْ، پيسْتِرِينْ خُدَانْ جِهِنْ و ژِ رِێكَا رَاسْتْ رِێ وِنْدَاتِرِينْ كَسِنْ.

٦١. دَمَا اَوْ (مُنَافِقْ) تِێنْ جَمْ وَه، دِبِێژِنْ: مَه بَاوَرِى ئَانِيَه. حَالْ اَڤَه كُو اَوْ دِلْكَافِرْ هَاتِنَه جَمْ وَه و دِلْكَافِرْ ژِى ژِ جَمْ وَه دَرْكَتِنَه. خُدِێ بِيَا كُو وَانْ ڤَدِ‏شَارْتْ بِێهْتِرْ دِزَانَه.

٦٢. تُو پِرِێ وَانْ دِبِينِى كُو اَوْ دِ گُنَهْ، دِژْمِنَاهِى و حَرَامْخُۆرِيِێ دَه پِێشبَازِيِێ دِكِنْ، بِرَاسْتِى يَا كُو اَوْ دِكِنْ چِقَاسْ پِيسَه!

٦٣. دَه بِلا خُدِێنَاسْ و هَاخَامِێنْ وَانْ ژِ گۆتِنَا بِگُنَهْ و ژِ حَرَامْخُۆرِيِێ اَوْ بِدَانَا پَاشْ! بِرَاسْتِى يَا كُو اَوْ دِكِنْ چِقَاسْ پيسَه!

٦٤. جِهُويَانْ گۆتْ: خُدِێ دَسْتْگِرْتِيَه (جِكُوسَه) -دَسْتِێنْ وَانْ شَحتْ بِبَه و ژِ بَرْ ڤِێ گۆتِنَا وَانْ لَعْنَتْ لِوَانْ بِبَارَه - نَخِێرْ، نَه وِسَانَه، بَلْكِى دَسْتِێنْ خُدِێ (بِدَايِنَا خَوه) ڤَكِرِيَه، اَوْ چَاوَا بِڤِێ وِسَا دِدَه. (يَا مُحَمَّدْ!) صُۆندْ بَه، يَا كُو ژِ جَمْ خُدَايِێ تَه، ژِ تَه رَه هَاتِيَه هِنَارْتِنْ دِێ كُفِرْ و چَاڤْسُۆرِيَا پِرَانِيَا وَانْ زِێدَه بِكَه. مَه كِينْ و نَيَارتِيَكَه وِسَا خِسْتِيَه نَاڤْ وَانْ كُو حَتَا رُۆژَا قِيَامَتِێ بَرْدَوامَه. چِه دَمَا وَانْ ژِ بُۆ جَنْگِێ ئَاگِرَكْ ڤِێخِسْتِبَه، خُدَا هَرْ اَوْ ئَاگِرْ ڤَمِرَانْدِيَه. اَوْ لِسَرْ عَرْدِێ ژِ بُۆ تَڤْدَانِێ دِبَزِنْ، خُدِێ ژِى ژِ تَڤْدَانْكَرَانْ حَزْ نَاكَه.

٦٥. اَگَرْ يِێنْ اَهْلِى كِتِێبْ بَاوَرِى (بِمُحَمَّدْ) بِئَانِيَا و خَوه (ژِ كُفْرُ و نَقَنْجِيِێ) بِپَارَاسْتِنَا، تَقَزْ مَه دِێ گُونَهِێنْ وَانْ (يِێنْ بُۆرِى) بِبَخْشَانْدَه و مِسُۆگَرْ مَه دِێ اَوْ بِخِسْتِنَا بِهِشْتِێنْ تِێرْخَوشِى.

٦٦. اَگَرْ وَانْ تَوْرَاتْ، اِنْجِيلْ و وَحْيَا كُو ژِ جَمْ خُدَايِێ وَانْ ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه شَانْدِنْ رَاگِرْتِبُويَا و بِكَارْ ئَانِيبُويَا، تَقَزْ وَانْ دِێ ژِ رَاسَرِى خَوه و ژِ بِنْ خَوه ڤَه بِخَوارِنَا (رِزِقْ ژِ بُۆ وَانْ دِێ هِێسَانْ بُويَا). ژِ وَانْ جِڤَاتَكْ هَيَه مُعْتَدِلِنْ (نَاڤِنْجِى نَه) و گَلَكْ ژِ وَانْ ژِى چِه پيسَه يَا كُو دِكِنْ!

٦٧. اَىْ پِێخَمْبَرْ! وَحْيَا كُو ژِ جَمْ خُدَايِێ تَه ژِ تَه رَه هَاتِيَه شَانْدِنْ رَابِگِهِينَه. اَگَرْ تُو بِتَكُوزِى پِێكْ نَيِينِى، ڤِێجَه تَه پَيْخَامَا خُدَا رَانَگِهَانْدِيَه. خُدِێ دِێ تَه ژِ (نَقَنْجِيَا) مِرُۆڤَانْ بِپَارِێزَه. بِێگُمَانْ خُدِێ جِڤَاتَا كَافِرْ سَرْوَخْتْ نَاكَه.

٦٨. بِبِێژَه: گَلِى يِێنْ خُوَيْكِتِێبْ! حَتَا كُو هُونْ بِرَاسْتِى و دُورِسْتِى تَوْرَاتِێ، اِنْجِيلِێ و يَا كُو ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه ژِ وَه رَه هَاتِيَه هِنَارْتِنْ (دِ ژِيَانِێ دَه) بِكَارْ نَيِينِنْ، هُونْ نَه لِسَرْ تُو تِشْتِى نَه. صُۆندْ بَه، قُرْئَانَا كُو ژِ جَمْ رَبِّێ تَه ژِ تَه رَه هَاتِيَه شَانْدِنْ دِێ كُفْرُ و چَاڤْسُۆرِيَا پِرِێنْ وَانْ زِێدَه بِكَه. نَاخَوه تُو ژِ بُۆ وَانْ غَمْگينْ مَبَه.

٦٩. بِێگُمَانْ يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه و يِێنْ بُونَه جِهُو، يِێنْ بُونَه فِلَهْ و يِێنْ بُونَه سَابِئِينْ، ڤِێجَه ژِ وَانْ كِى بَاوَرِيِێ بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ بِينَه و كَارِێ قَنْجْ بِكَه، ژِ بُۆ وَانْ لِنِكْ خُدَايِێ وَانْ خَلاتْ هَيَه و لِسَرْ وَانْ طِرْسْ نِينَه و اَوْ غَمْگينْ ژِى نَابِنْ.[102]

٧٠. بِێگُمَانْ مَه ژِ زَارُۆكِێنْ اِسْرَائيلْ پَيْمَانَا مِكُومْكِرِى وَرْگِرتْ و مَه ژِ وَانْ رَه قَاسِدْ شَانْدِنْ. چِه دَمَا پِێخَمْبَرَكْ يَا نَه بِدِلِێ وَانْ ژِ بُۆ وَانْ دِئَانِى، هِنْ ژِ وَانْ (پِێخَمْبَرَانْ) مَانْدَلَه دِكِرِنْ و هِنْ ژِ وَانْ ژِى دِكُشْتِنْ.

٧١. ژِ وَانْ وَه يَه كُو تُو بَلَا دِێ بِسَرِێ وَانْ دَه نَيِێ، اِێدِى اَوْ كَرْ و كُۆرْ بُونْ. پَاشِى (تُۆبَه كِرِنْ) خُدِێ تُۆبَيَا وَانْ قَبُولْ كِرْ، دُوڤرَه دِيسَا ژِ وَانْ پِرْ كَسْ كُۆرْ و كَرْ بُونْ. خُدِێ بِيَا كُو اَوْ دِكِنْ آگَاهْدَارَه.

٧٢. صُۆندْ بَه، اَوِێنْ گۆتِنْ: خُدَا، مَسِيحِێ كُورِێ مَرْيَمِێ يَه، (اَوْ بِڤِێ گۆتِنَا خَوه) كَافِرْ بُونَه. حَالْ اَڤَه كُو مَسِيحْ ژِ وَانْ رَه گۆتِبُو: گَلِى زَارُۆيِێنْ اِسْرَائيلْ! ژِ خُدِێ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ كُو اَوْ هَمْ خُدَايِێ مِنْ هَمْ ژِى خُدَايِێ وَه يَه. بِزَانِنْ كُو كِى ژِ خُدِێ رَه هَڤْپَارَانْ چِێكَه، تَقَزْ خُدِێ دِێ جَنَّتِێ لِوِى حَرَامْ بِكَه، اِێدِى جِهِێ وِى اگِرَه و ژِ سِتَمْكَارَانْ رَه تُو ئَارِيكَارْ ژِى تُونَه.

٧٣. صُۆندْ بَه، اَوِێنْ گۆتِنْ: «خُدِێ، يَكْ ژِ سِسِێيَانَه»ژِى كَافِرْ بُونَه. حَالْ اَڤَه كُو ژِ يَكْ خُدَايِى پِێ ڤَه تُو خُدَا نِينِنْ. اَگَرْ اَوْ دَڤْ ژِ گۆتِنَا خَوه (ئَا سِێ خُدَايَتِيێ) بَرْنَدِنْ، بِرَاسْتِى دِێ عَزَابَكِى دِژْوارْ بِهِنگِڤَه وَانِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه.

٧٤. مَا اَوِێ بِبَالْ خُدِێ ڤَه تُۆبَه نَكِنْ و لِێبُۆرِينَا (گُونَهِێنْ) خَوه ژِێ نَخُوازِنْ؟! حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

٧٥. مَسِيحِێ كُورِێ مَرْيَمِێ تَنِێ پِێخَمْبَرَكَه! دِ بَرِيَا وِى دَه پِرْ پِێخَمْبَرْ هَاتِنَه و چُونَه. دَايِكَا وِى ژِى ژِنَكَه رَاسْتْ و دُورِسْتَه. هَرْدُوكَانْ ژِى خَوارِنْ دِخَوارِنْ (و ڤَدِخَوارِنْ). دَه كَا لِوَانْ بِنِێرَه، كَا چَاوَا اَمْ ژِ بُۆ وَانْ دَلِيلانْ اَشْكَرَا دِكِنْ. دِيسَا، دَه كَا لِوَانْ مَيزِينَه، بِێ چَاوا اَوْ بَرِێ خَوه (ژِ حَقِيقَتِێ) دِگُهِێرِنْ.[103]

٧٦. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: مَا هُونْ چَاوَا دِ شُونَا خُدِێ دَه عِبَادَتِێ ژِ وِى رَه دِكِنْ كُو اَوْ نَه دِكَارَه زَرَارِێ بِدَه وَه نَه ژِى دِكَارَه فَيْدَيێ بِدَه؟! حَالْ اَڤَه كُو يِێ بِهِيزَرْ، يِێ زَانَا هَرْ خُدَا يَه.

٧٧. بِبِێژَه: گَلِى يِێنْ اَهْلِكِتِێبْ! دِ دِينِێ خَوه دَه بِنَحَقِى سِينُۆرْ دَرْبَاسْ نَكِنْ و نَدِنْ پَىْ اَرَزُويِێنْ جِڤَاتَكِێ كُو اَوْ هِێ ژِ بَرِێ دَه ژِ رِێ كَتِنَه، پِرْ كَسْ ژِ رِێ دَرَانِينَه و اَوْ بِخَوه ژِى ژِ رِيَا رَاسْتْ دُورْ بُونَه.

٧٨. ژِ اِسْرَائيلِيَانْ اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، لِسَرْ زِمَانِێ دَاوِدْ و عِيسَايِێ كُورِێ مَرْيَمِێ لَعْنَتْ لِوَانْ هَاتِيَه بَارَانْدِنْ. اَڤْ ژِى بِسَدَمَا كُو لِبَرْ فَرْمَانَا خُدِێ سَرِى هِلْدَانْ و زِێدَگَاڤِى دِكِرِنْ.

٧٩. وانْ، ژِ نَقَنْجِيَا كُو دِكِرِنْ هَڤْ نَدِدَانْ پَاشْ. چِه قَاسْ پيسَه يَا كُو وَانْ دِكِرْ!

٨٠. تُو يِێ پِرِێنْ وَانْ بِبِينِى كُو اَوْ كَافِرَانْ ژِ خَوه رَه دِكِنْ دُۆسْتُ و پِشْتَڤَانْ. چِه پِيسْ كَارَه يَا كُو وَانْ دَايَه پِێشِيَا خَوه. رَوْشْ اَڤَه؛ خُدِێ لِوَانْ هَاتِيَه غَزَبِێ و حَتَا بِحَتَايێ اَوْ دِێ دِ عَذَابْ دَه بِنْ.

٨١. اَگَرْ وَانْ بَاوَرِى بِخُدِێ، بِپِێخَمْبَرْ و بِيَا كُو ژِێ رَه هَاتِيَه هِنَارْتِنْ بِئَانِيَا، وَانْ دِێ كَافِرْ ژِ خَو رَه نَكِرِنَا دُۆسْتُ و پِشْتَڤَانْ؛ لِێبَلِێ زَحْفِێنْ وَانْ ژِ رِێ دَرْكَتِنَه.

٨٢. صۆندْ بَه، لِهَمْبَرِى يِێنْ كُو بَاوَرِى بِتَه ئَانِينْ، تُو يِێ بِبِينِى كُو ژِ مِرُۆڤَانْ يِێنْ هَرِى دِژْمِنْ و بِخِشمْ جِهُو نَه و پَاشِێ اَوِێنْ كُو ژِ خُدِێ رَه هَڤپِشْكْ چِێكِرِنَه. تُو يِێ بِبِينِى لِهَمْبَرِى يِێنْ كُو بِتَه بَاوَرِى ئَانِينْ، يِێ ژِ حَزْژِێكِرِنْ ڤَه نِێزِيكتِرْ، اَوِێنْ كُو دِبِێژِنْ اَمْ نَسَارَا نَه (ئَارِيكَارِێنْ عِيسَا پِێخَمْبَرِنْ). اَڤْ ژِى، بِسَدَمَا وِێ يَه كُو ژِ وَانْ كَشِيشْ (زَانَايێنْ دِينِێ خَوه) و رَاهِبْ (عَابِد) هَنَه و اَوْ خَوه مَزِنْ نَادِێرِنْ (ژِ قَبُولَا حَقِيِێ).[104]

٨٣. دَمَا وَانْ (كَشِيشْ و رَاهِبَانْ) ئَايَتِێنْ كُو بِبَالْ پِێخَمْبَرْ ڤَه نَازِلبُويِينْ دِبِهِيسْتِنْ، ژِ بَرْ كُو وَانْ زَانِى اَوْ ژِ جَمْ خُدِێ يَه، تُو دِبِينِێ كُو رُۆنْدِكِێ وَانْ دِهَرِكِنْ. دِگۆتِنْ: خُدَايِێ مَه! مَه بَاوَرِى ئَانِى، ڤِێجَه مَه ژِى ژِ شَاهِدَانْ بِنِڤِيسَه.

٨٤. مَا چِمَا اَمْ بَاوَرِيِێ بِخُدِێ و بِحَقِيَا كُو ژِ مَه رَه هَاتِيَه نَائِێنِنْ؟ دِگَلْ كُو اَمْ دِخَوازِنْ كُو خُدَايِێ مَه، مَه ژِى بِخَه نَاڤْ مِرُۆڤِێنْ قَنْجْ و چَاكْ.

٨٥. ڤِێجَه بِسَدَمَا ڤِێ گۆتِنَا وَانْ، خُدِێ اَوْ بِبِهِشْتِێنْ كُو رُوبَارْ دِ بِنْ وَانْ رَه دِكِشِنْ خَلاتْ كِرِنْ، اَوْ حَتَا بِحَتَايِێ دِێ تِێ دَه بِنْ. هَا اَڤَه پَرُويَا قَنْجِيكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ.

٨٦. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و بِئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَئَانِينَه، هَا اَوْ خَلْكِێ دُۆژَهِێ نَه.

٨٧. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! تِشْتِێنْ خَوشْ و پَاكْ يِێنْ كُو خُدِێ ژِ وَه رَه حَلالْ كِرِنَه، هُونْ لِخُو حَرَامْ نَكِنْ و زِێدَگَاڤِييِێ ژِى نَكِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ تِخُوبْبِهِێرَانْ حَزْ نَاكَه.

٨٨. ژِ رِزْقِێ خَوشْ و حَلالْ اَوِێ كُو خُدِێ دَايِى وَه بِخُونْ و ڤَخُنْ. ژِ خُدَايِێ كُو وَه بَاوَرِى پِێ ئَانِيَه بِطِرْسِنْ.

٨٩. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) خُدِێ لِسَرْ سُۆندِێنْ وَه يِێنْ بِێحَمْدِى (يِێنْ بِێقَسْدِى) لِوَه نَاگِرَه، لِێبَلِێ اَوْ سُۆندِێنْ كُو وَه بِحَمْدِێ خَوه خُوارِنْ، لِوَه دِگِرَه. ڤِێجَه (اَگَرْ وَه صُۆندْ خُوارْ و وَه سُۆندَا خَوه شِكَانْدْ انْ ژِى وَه خَوسْتْ بِشِكِينِنْ) جَزَايِێ وِێ سُۆنْدِێ، خَوارِنْدَايِنَا دَهْ فَقِيرَانَه، ژِ خَوارِنَا نَاڤِنجْ يَا كُو رُۆژَانَه دِدَه مَالْبَاتَا خَوه، يَانْ بِجِلْكِرِنَا وَانَه، يَانْ ژِى ئَازَادْكِرِنَا كُۆلَيَكِى يَه. ڤِێجَه چِه كَسِێ كُو نِكَارِبَه يَكِێ ژِ ڤَانْ بِكَه، بِلا سِێ رُۆژَانْ رُۆژِى بِگِرَه. اَڤَه رَاكِرِنَا گُنَهِێ سُۆندِێنْ وَه دَمَا وَه صُۆندْ خَوارْ. سُۆنْدِێنْ خَوه بِجِهْ بِينِنْ. خُدِێ ئَايَتِێنْ خَوه وِهَا ژِ وَه رَه اَشْكَرَا دِكَه دَا كُو هُونْ وِى بِشِێكِرِينِنْ.[105]

٩٠. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! بِێگُمَانْ مَى (شَرَابْ)، قُمَارْ، پَيْكَرِێنْ (پُوتِێنْ) چِكَانْدِى، فَالِێنْ بِزَارَانْ و (لِيسْتِكِێنْ) سِعُودِێ پيسِنْ، ژِ كَارِێ شَيْطِێنِنْ. نَاخُو خَوه ژِ وَانْ دُورْ بِگِرِنْ دَا كُو هُونْ (لِدِنْيَا و ئَاخْرَتِێ) سَرْفِرَازْ بِبِنْ.

٩١. بِێگُمَانْ شَيْطَانْ بَسْ دِخَوازَه دِ مَىْ و قُمَارِێ دَه كِينْ و دِژْمِنَاهِيِێ بِخَه نَاڤْبَرَا وَه و وَه ژِ ذِكرِێ خُدِێ و كِرِنَا نِمِێژِێ بِدَه پَاشْ، اِێدِى مَا هُونْ دَڤْ ژِ ڤَانْ تِشْتَانْ بَرْنَادِنْ؟

٩٢. گُوهْدَارِيَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى بِكِنْ و خَوه (ژِ گُونَهَانْ) بِپَارِێزِنْ. اَگَرْ هُونْ بَرِێ خَوه (ژِ بِرْيَارَا خُدِێ و پِێخَمْبَرْ) ڤَگَرِينِنْ، بِزَانِنْ كُو وَزِيفَيَا پِێخَمْبَرِێ مَه، بَسْ رَاگِهَانْدِنَا (ڤِێ پَيْمَانَا) اشْكَرَاكَرَه.

٩٣. لِسَرْ يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ دِ وَانْ خَوارِنِێنْ كُو بَرِێ دَه خَوارِنَه تُو گُنَهْ نِينَه، بِشَرْطِێ كُو اَوْ (ژِ ڤِێ گَاڤِێ و پِێ دَه) خَوه (ژِ حَرَامِيِێ) بِپَارِێزِنْ، بَاوَرِى بِينِنْ و كَارِێ قَنْجْ بِكِنْ. پَاشِێ دِيسَا خَوه بِپَارِێزِنْ و كَارِێ قَنْجْ بِكِنْ، پَاشِى خَوه بِپَارِێزِنْ و قَنْجِيِێ بِكِنْ. خُدِێ تَقَزْ ژِ قَنْجِيكَارَانْ حَزْ دِكَه.

٩٤. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! صُۆندْ بَه خُدِێ (دَمَا هُونْ دِ اِحْرَامَانْ دَه بِنْ) بِوِێ نِێچِيرَا كُو هُونْ بِدَسْتْ و رِمِێنْ خَوه دِكِنْ، وَه دِجَرِبِينَه، دَا خُدِێ اَشْكَرَا بِكَه كَا كِى دِ نَپَنْدِيِێ دَه ژِێ دِطِرْسَه. پِشْتِى ڤِێ جَرِبَانْدِنِێ كِى ژِ تِخُوبِێ (حَلئَالِيِێ) دَرْبَاسْ بِبَه، ژِ وِى رَه عَذَابَكِى دِژْوَارْ هَيَه.

٩٥. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! دَمَا هُونْ دِ اِحْرَامَانْ دَه بِنْ (حَيْوَانِێنْ) نِێچِيرِێ نَكُوژِنْ. كِى ژِ وَه، بِقَسْدْ (حَيْوانَا) نِێچِيرِێ بِكُوژَه، جَزَايِێ وِى، دَانَا حَيوانَكَه وَكِى يَا كُشْتِى يَه. دُو كَسِێنْ دَادْمَندْ دِێ بِرْيَارِێ بِدِنْ؛ (دِێ بِبِێژِنْ؛ اَڤْ حَيْوَانْ هَمْكُوفِى حَيْوَانَا كُشْتِى يَه). (اَڤْ قُورْبَانْ) دِيَارِيَكَه دِێ بِگِهِيژَه كَعْبِێ (دِێ لِمَكِێ بِێ قُورْبَانْكِرِنْ). يَانْ ژِى شُونَا قُورْبَانِێ (بِقَاسِى بِهَايِێ وِێ) خَوارِنِێ بِدَه بَلَنْگَازَانْ، يَانْ ژِى بَرَامْبَرِى طَعَامِى رُۆژِيِێ بِگِرَه دَا كُو جَزَايِێ خَوه تَمَامْ بِكَه. خُدِێ نِچِيرَا كُو بَرِى حَرَامْبُونِێ هَاتِيَه كِرِنْ عفُو كِرِيَه. كِى كُو جَارَكَه دِنْ لِڤِى سُوجِى ڤَگَرَه، خُدِێ دِێ تُۆلِێ لِێ ڤَكَه. خُدِێ دَسْتْهِلاتَه، تُۆلْڤَكَرَه.

٩٦. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) نِێچِيرَا دَرْيَايِێ و خَوارِنَا وِێ ژِ بُۆ وَه حَلالْ بُو، دَا ژِ بُۆ وَه و ژِ بُۆ يِێ رِێوِنْگى بِبَه خَوارِنْ و حَتَا كُو هُونْ دِ اِحْرَامَانْ دَه بِنْ ژِ بُۆ وَه نِێچِيرَا بَژَاهِيِێ هَاتِيَه حَرَامْكِرِنْ. ژِ وِى خُدَايِێ كُو هُونِێ بِبَالْ وِى ڤَه بِێنْ كُۆمْكِرِنْ بِطِرْسِنْ.

٩٧. خُدِێ، ژِ مِرُۆڤَانْ رَه كَعْبَيَا بِنَاڤِێ بَيْتُ الْحَرَامِێ (مَالا بِرِێزْ و رُومَتْ) كِرِيَه وَارْگَهَا سَرُوبَرْكِرِنَا كَارْ و بَارِێنْ دِينْ و دِنْيَايِێ. مَهِێنْ رُومَتْدَارْ، قُورْبَانِێنْ نِيشَانْكِرِى و يِێنْ نَنِيشَانْكِرِى ژِى (كِرِنَه اَگَرَا بَرْدَوَامِيَا اَوْلَهِى و ژِيَانِێ). اَڤْ ژِى دَا هُونْ بِزَانِنْ كُو بِێگُمَانْ خُدِێ بِيَا لِعَردْ و ئَاسِيمَانَانْ دِزَانَه و بِێگُمَانْ خُدِێ بِهَرْ تِشْتِى زَانَا يَه.

٩٨. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) بِزَانِنْ كُو بِێگُمَانْ عَذَابِێ خُدِێ پِرْ دِژْوارَه و بِێشِكْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه دِلُۆڤَانَه.

٩٩. وَزِيفَا پِێخَمْبَرْ تَنِێ رَاگِهَانْدِنَا پَيَامَا خُدِێ يَه. خُدِێ، بِيَا كُو هُونْ اَشْكَرَا دِكِنْ و يَا كُو هُونْ ڤَدِشِێرِنْ دِزَانَه.

١٠٠. (يَا مُحَمَّدْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: پَاكْ و پِيسْ نَه وَكْهَڤِنْ، چَنْدِى پِربُونَا يَا نَپَاكْ تَه عجِێبْمَايِى ژِى بِهِێلَه. نَاخُو گَلِى ئَاقِلمَنْدَانْ! (ژِ خَشْمَا) خُدِێ بِطِرْسِنْ دَا كُو هُونْ سَرْفِرَازْ بِبِنْ.

١٠١. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! پِرْسَا هِنْ تِشْتَانْ (ژِ پِێخَمبَرْ) نَكِنْ، اَگَرْ اَوْ ژِ وَه رَه اَشْكَرَا بِبِنْ، هُونِێ پِێ نَخَوشْحَالْ بِبِنْ. اَگَرْ هُونْ دِ دَمَا هَاتِنَا قُرْئَانِێ دَه پِرْسَا وَانْ بِكِنْ، دِێ ژِ وَه رَه اَشْكَرَا بِبِنْ. خُدِێ لِوَانْ بُۆرِيَه (بَحْسَا وَانْ نَكِرِيَه.) خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، بَرْبِهِێرَه.

١٠٢. بِێگُمَانْ بَرِيَا وَه قَوْمَكِى اَڤْ پِرْسْ (ژِ پِێخَمْبَرِێ خَوه) كِرْ، پَاشِێ پِێ كَافِرْ بُونْ.

١٠٣. خُدِێ، «بَحِيرَه»، «سَائِيبَه»، «وَسِيلَه»و «حَامْ»دُورِسْتْ نَدِێرَايَه و فَرْمَانْ پِێ نَدَايَه. لِێبَلِێ اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ دَرَوَانْ دِكِنْ و پِرَانِيَا وَانْ ژِى تِێ نَاگِهِژِنْ.[106]

١٠٤. دَمَا ژِ وَانْ رَه دِهَاتَه گۆتِنْ وَرِنْ بَالْ وَحْيَا (قُرْئَانَا) كُو خُدِێ اَوْ ئَانِيَه خَوارِێ و وَرِنْ جَمْ پِێخَمْبَرْ. دِبِێژِنْ: اَڤَا كُو مَه بَاڤْ و بَاپيرِێنْ خَوه لِسَرْ دِيتِى بَسِى مَه يَه. اَرِێ، مَا اَگَرْ بَاڤْ و بَاپيرِێنْ وَانْ بِتِشْتَكِى نِزَانِبِنْ و نَه لِسَرْ رِێكَا رَاسْتْ بِنْ ژِى؟!

١٠٥. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! هَاىْ ژِ خَوه هَبِنْ، اَگَرْ هُونْ دِ رِێكَا رَاسْتْ دَه بِنْ، كَسِێ رِێشَا شْبُويِى نِكَارَه زَرَارِێ بِدَه وَه. ڤَگَرَا وَه تَڤَانْ هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه يَه. اِێدِى اَوْ بِيَا وَه كِرِى دِێ وَه ئَاگَاهْدَارْ بِكَه.

١٠٦. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! دَمَا يَكْ ژِ وَه كَتَه بَرْ مِرِنِێ، دِ دَمَا وَصِيَتْكِرِنِێ دَه بِلا ژِ وَه دُو كَسِێنْ دَادْمَندْ دِ نَاڤْبَرَا خَوه دَه وَكْ شَاهِدْ بِگِرِنْ. اَگَرْ هُونْ رِێوى بِنْ و هُونْ كَتِنْ بَرْ مِرِنِێ (و مُسِلْمَانْ بِدَسْتْ وَه نَكَتِنْ)، بِلا دُو كَسِێنْ دِنْ؛ نَه ژِ وَه، ژِ خَوه رَه بِگِرِنْ (بِكِنْ شَاهِدْ). اَگَرْ هُونْ بِكَڤِنْ گُومَانِێ (كُو اَوْ رَاسْتْ نَبِێژِنْ)، پِشْتِى نِمِێژِێ وَانْ هَرْدُو شَاهِدَانْ بِينِنْ حُوزُورِێ، ڤِێجَه بِلا بِخُدِێ صُۆندْ بِخُونْ، (بِبِێژِنْ): اَمْ بِسُۆنْدَا دَرَوْ تُو پَرْتَالِى نَاگِرِنْ، چَنْدِى اَوْ لِـ(مَنْفِعَتَا) لِێزِمَانْ بَه ژِى و اَمِێ شَاهِدِيَا خَوه ڤَنَشِێرِنْ (اَگَرْ اَمْ شَاهِدِيَا خَوه ڤَشِێرِنْ) تَقَزْ اَمْ دِبِنْ ژِ گُنَهْكَارَانْ.

١٠٧. (پَاشِێ) اَگَرْ بِێتَه زَانِينْ كُو هَرْدُو شَاهِدَانْ گُنَهْ كِرِنَه (شَاهِدِيَا خَوه دُورِسْتْ نَكِرِنْ)، بِلا (ژِ مِيرَاتْخُوَرَانْ) دُو كَسِێنْ بِێهتِرْ نِێزِيكِى مِرِى بِكَڤِنْ شُونَا وَانْ، بِلا بِخُدِێ صُۆندْ بِخُونْ و بِبِێژِنْ: صُۆندْ بَه كُو شَاهِدِيَا مَه ژِ يَا وَانْ رَاسْتْتِرَه و اَمْ (بِسُۆنْدَا خَوه) ژِ رَاسْتِيِێ دُورْ نَكَتِنَه. اَگَرْ مَه (ژِ بِێبَخْتِى) شَاهْدَيِى لِسَرْ وَانْ دَا هِنْگِێ اَمْ دِێ بِبِنْ ژِ ظَالِمَانْ.

١٠٨. اَڤْ شَاهْدَهِيَا بِڤِى رَنْگى ژِ بُۆ وَه چِێتِرَه كُو شَاهِدْ مَرْجِێ شَاهِدِيَا خَوه بِينِنْ جِهْ و (چِێتِرَه كُو) ژِ سُۆنْدَكَه پِشْتِى سُۆنْدَا خَوه بِطِرْسِنْ كُو اَوْ يَا وَانْ رَدْ بِكَه (و هَتِيكَتِيَا وَانْ دَرِينَه رَاسْتِێ). هَاىْ ژِ (فَرْمَانْ و قَدَخَيِێنْ) خُدِێ هَبِنْ و لِفَرْمَانِێنْ وِى گُوهدَارْ بِنْ. خُدِێ مِرُۆڤِێ ژِرِێدَرْكَتِى رَاسْتَرِێ نَاكَه.

١٠٩. (گَلِى مِرُۆڤَانْ! هِشْيَارْبِن.) خُدِێ، رُۆژَا پِێخَمْبَرَانْ كُۆمْ دِكَه؛ ژِ وَانْ رَه دِبِێژَه: بَرْسِڤَا وَه (ژِ ئَالِيِێ مِلَتِێ وَه ڤَه) چَاوَا هَاتَه دَايِنْ؟ دِبِێژِنْ: اَمْ نِزَانِنْ، بِێگُمَانْ هَرْ تُو يِى زَانَايِێ بِنَپَنْدِيَانْ.

١١٠. وِێ دَمِێ خُدِێ گۆتْ: اَىْ عِيسَايِێ كُورِێ مَرْيَمِێ! اَوْ قَنْجِى و كَرَمَا كُو مِنْ لِتَه و دَايِكَا تَه كِرِبُو بِينَه بِيرَا خَوه؛ دَمَا مِنْ بِجَانِێ پَاكْ (وَحْيِێ) پِشْتگِرِيَا تَه كِرْ كُو تُو دِ دَرْگُوشِێ دَه دِگَلْ مِرُۆڤَانْ پَيِڤِى و پِشْتِى تُو مَزِنْ بُويِى ژِى، دَمَا مِنْ تُو فِێرِى نِڤِيسِينْ و حِكْمَتِێ، تَورَاتْ و اِنْجِيلِێ كِرْ و دَمَا تَه بِدَسْتُورَا مِنْ ژِ حَرِيِێ پَيْكَرِێ طَيْرَانْ چِێدِكِرْ و تَه پِفْ دِكِرِێ و بِدَسْتُورَا مِنْ دِبُو طَيرَكْ، دَمَا تَه بِدَسْتُورَا مِنْ كُۆرِێ ژِ زِكْمَاكِى و نَخُوَشِێ چَرْمْبَلَكِى سَاغْ دِكِرْ و دَمَا بِدَسْتُورَا مِنْ تَه مِرِى زِنْدِى دِكِرِنْ، دَمَا مَه اَزِيَتَا زَارُۆيِێنْ اِسْرَائيلْ لِسَرْ تَه دَا پَاش، دَمَا تَه دَلِيلِێنْ (مُعْجِزَيِێنْ) اَشْكَرَا ژِ وَانْ رَه ئَانِينْ اِێدِى اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُوبُونْ، گۆتِنْ: «اَڤْ ژِ سِێربَازِيَكَه اَشْكَرَا پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِى دِنَه.»[107]

١١١. دِ بِيرَا وَانْ بِينَه، وِێ دَمَا مَه سِرُوشْ (اِلْهَامْ) دَابُو حَوَارِيَانْ (مَه اِلْهَامْ خِسْتَه دِلِێ اَرِيكَارِێنْ عِيسَا) كُو بَاوَرِيِێ بِمِنْ و پِێخَمْبَرِێ مِنْ بِينِنْ، گۆتِنْ: مَه بَاوَرِى ئَانِى، تُو شَاهِدْ بَه كُو بِێگُمَانْ اَمْ مُسِلْمَانِنْ.[108]

١١٢. دِ بِيرَا وَانْ بِينَه، وِێ دَمَا حَوَارِيَانْ گۆتِنْ: اَىْ عِيسَايِێ كُورِێ مَرْيَمِێ! مَا خُدَايِێ تَه دِكَارَه سِفْرَيَكَه حَازِرْ ژِ ئَاسْمِێنْ ژِ مَه رَه دَاخَه خَوارِێ؟ (عِيسَا ژِى ژِ وَانْ رَه) گۆتْ: ژِ خُدِێ بِطِرْسِنْ اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ بَاوَرْمَنْدِنْ.

١١٣. (حَوارِيَانْ) گۆتِنْ: اَمْ دِخَوازِنْ ژِ وِێ (سِفْرَيِێ) بِخُونْ و دِلِێ مَه ژِى اَوْلَه بِبَه و اَمْ بِزَانِنْ كُو تَه ژِ مَه رَه رَاسْتْ گۆتِيَه و دَا كُو اَمْ لِسَرْ (هَاتِنَا) وِێ بِبِنْ شَاهِدْ.

١١٤. عِيسَايِێ كُورِێ مَرْيَمِێ گۆتْ: خُدَا؛ پَرُوَرْدِگَارِێ مَه! ژِ مَه رَه ژِ ئَاسْمِێنْ سِفْرَيَكِێ دَاخَه خُوارِێ دَا كُو ژِ بُۆ مَه و ژِ بُۆ يِێنْ بَرِى مَه و يِێنْ پِشْتِى مَه رَه بِبَه جَژِنْ (عِيدْ) و بِلا بِبَه مُعْجِزَيَكْ ژِ طَرَفِێ تَه. رِزْقِێ مَه بِدَه تُو هَرْ چِێتِرِينِێ رِزِقْدَارَانِى.

١١٥. خُدِێ گۆتْ: بِێگُمَانْ اَزِێ ژِ بُۆ وَه (خَوارِنِێ) بِينِمْ خُوارِێ. ڤِێجَه كِى ژِ وَه پِشْتِى ڤِێ كَافِرْ بِبَه، اَزِێ عَذَابَكِى وِسَا بِدِمِێ كُو لِدِنْيَايِێ تُو كَسِێ دِنْ پِێ نَدِمْ عَذَابِێ.

١١٦. دِ بِيرَا وَانْ بِينَه؛ وِێ دَمَا خُدِێ گۆتْ: اَىْ عِيسَايِێ كُورِێ مَرْيَمِێ! مَا تَه ژِ مِرُۆڤَانْ رَه گۆتْ كُو مِنْ و دَايِكَا مِنْ ژِ بِلِى خُدِێ، وَكْ دُو إِلٰهْ (مَعْبُودْ) بگِْرِنْ؟ (عِيسَايِێ كُورِێ مَرْيَمِێ) گۆتْ: حَاشَا! اَزْ تَه ژِ هَمُو كِێمَاسِيَانْ پَاكْ دِدِێرِمْ، نَه دُورِسْتَه كُو اَزْ بِبِێژِمْ يَا نَه حَقِێ مِنْ بَه. اَگَرْ مِنْ اَوْ گۆتِبَه، بِێگُمَانْ تُو پِێ دِزَانِى. تُو يَا دِ دِلِێ مِنْ دَه دِزَانِى و اَزْ ژِ نِهِێنِيِێنْ تَه تُو تِشْتِى نِزَانِمْ. بِێگُمَانْ هَرْ تُو يِى زِێدَه زَانَايِێ بِيَا نَدِيَارْ و نَهِێنِى.

١١٧. (عِيسٰى دِێ بِێژَه) ژِ يَا كُو تَه اَمْرِێ مِنْ پِێ كِرِى پِێ ڤَه مِنْ تُو تِشْتْ ژِ وَانْ رَه گُۆتِيَه: بَسْ بِتَنِێ ژِ خُدِێ رَه عَبْدِتِيِێ بِكِنْ، كُو اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ مِنْ و پَرْوَرْدَگَارِێ وَه يَه و حَتَا كُو اَزْ دِ نَاڤَا وَانْ دَه بُومْ لِسَرْ وَانْ زِێرَڤَانْ بُومْ. ڤِێجَه چِه دَمَا تَه اَزْ (ژِ نَاڤْ وَانْ) رَاكِرِمْ، اِێدِى تُو لِسَرْ وَانْ چَاڤدِێرْ بُويَه و ژِ خَوه تُو لِسَرْ هَرْ تِشْتِى بِينَرِى.

١١٨. اَگَرْ تُو عَذَابْ بِدِى وَانْ، ژِخَوه اَوْ عڤدِێنْ تَه نَه. اَگَرْ تُو لِ(گُونَهِێنْ) وَانْ بِبُۆرِى، ڤِێجَه بِرَاسْتِى هَرْ تُو يِى يِێ عَزِيزْ اِێ حَكِيمْ.

١١٩. خُدِێ وِهَا گۆتْ: اَڤْ، اَوْ رُۆژَه كُو تِێ دَه رَاسْتِيَا رَاسْتْگۆيَانْ دِێ فَيْدِێ بِدَه وَانْ. ژِ وَانْ رَه بِهِشْتِێنْ وِسَا هَنَه كُو دِ بِنِێ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ. هَرْ و هَرْ، حَتَا بِحَتَايِێ اَوِێ لِێ بِمِينِنْ. خُدِێ ژِ وَانْ رَازِى بُويَه، اَوْ ژِى ژِ خُدِێ رَازِى بُونَه. هَا سَرْكَفتِنَا مَزِنْ اَڤَه.

١٢٠. مِلْكْ و دَسْتْهِلاتِيَا عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ و چِه تِشْتِێنْ كُو دِ نَاڤبَرَا وَانْ دَه هَنَه هَرْ يِێنْ خُدِێ نَه و اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.

[93] نِمِێژ، بِقَسْدَا عِبَادَتِێ اَوَه كُو مِرُۆڤْ بِچَه بَرْ حِزُورَا خُدِێ و بِئَاوايَكِى مُعَيَّنْ طَاعَتِێ وِى بِكَه. نِمِێژْ اَوَه كُو خُدِێ عَڤْدِێ خَوه قَبُولِى حِزُورَا خَوه دِكَه. هَا ژِ بُۆ ڤِێ قَبُولِێ و اَشْكَرَكِرِنَا عَڤْدِيتِيِێ هِنْ ئَامَادَهِى لازِمَه هَبَه. دِڤِێ عڤْدِێ كُو لِحِزُورَا خُدِێ رَاوَسْتَه لِهِشِێ خَوه بَه، زَاهِرْ و بَاتِنِێ وِى پَاقِژْ بَه. ڤِێجَه دَسْمِێژْ و سَرْشُوشْتِنْ ژِ پَاقِژِيَا زَاهِرِى و بَاتِنِى رَه نَاڤْگينْ و ئَامَادَهِيَكَه. هَكَه اڤْ نَبَه يَانْ ژِى مَعْزَرَتَكْ هَبَه، هِنْگى دِێ بِئَاخِێ تَيَمُّمْ بِگِرَه. چَنْدِى تَيَمُّمْ پَاقِژِيَا مَادِّى پِێكْ نَيێنَه ژِى لِێ ژِ بُۆ حَازِرِيَا عِبَادَتِێ پِێحِسَا پَاقِژِيێ دِدَه. دِ ئَايَتِێ دَه: «يَانْ ژِى وَه هِنگُوفْتبِنْ ژِنَانْ»دَرْبَاسْبُو كُو مَبَسْتْ ژِ وِێ بِقَسْتِى دَسْتْدَانَا ژِنَانَه. لِگۆرِى هِنْ مُوفَسِّرَانْ مُونَاسَبَتَا جِنْسِى يَه. مِرُۆڤِێ كُو چُوبَه نِڤِينَا ژِنَا خَوه و اڤْ بِدَسْتْ وِى نَكَڤَه اَوْ كَارَه دِ شُونَا سَرْشُوشْتِنِێ دَه تَيَمُّمْ بِگرَه و نِمِێژَا خَوه بِكَه.

[94] لِگۆرِى رِيوايَتَكِێ هَاتِيَه رَاگِهَانْدِنْ كُو مُشْرِكْ و مُنَافِقَانْ نَاڤْ لِزِلامَكِى چَكْدَارْ دَانْ كُو پَيخَمْبَرْ بِكُوژَه. هَرْ چِقَاسْ وِى قَسْدَا كُشْتِنَا پَيخَمْبَرْ كِرْ ژِى لِێ بِعِنَايَتْ و نِيگَاهَا خُدِێ اَوْ نَگِهِشْتْ اَرْمَانْجَا خَوه. لِگۆرِى رِيوايَتَكَه دِنْ ژِى، بَنِى نَدِرْ حَولْ دَانَه كُو كَڤِرِێ دَسْتَارْ بَاڤِێژِنْ سَرْ سَرِێ پَيخَمْبَرِێ خُدِێ و بِخَايِنْتِى وِى و هَڤَالِێنْ وِى بِكُوژِنْ. دِ ڤِرْ دَه دِگَلْ كُو قَسْدَا كُشْتِنَا پَيخَمْبَرْ بِتَنِێ كِرِنَه ژِى، لِێبَلِێ ژِ بَرْ كُواَوْ وَكَه جَانْ و ژِيَانَا هَمُو بَاوَرمَندَانَه، خُدِێ گۆتِيَه: «دَمَا جِڤَاتَكِێ قَسدْ كِرْ كُو دَسْتِێنْ خَوه دِرِێژِى وَه بِكَ»كُو بِگَلژِمَارِى اِيفَادَه كِرِيَه.

[95] تَوْرَاتْ، نُسْخَيَكَه وِێ بِتَنِێ هَبُو. تُو كَسِى اَوْ تَڤْ ژِ بَرْ ژِى نَكِرِبُو. دَمَا اِسْرَائيلِى دِيلْ كَتِنْ دَسْتِێ بَابِيلِيَانْ، اَوْ نُسْخَيَا تَورَاتِێ وِندَا بُو. دَمَا اِسْرَائيلِى، پِشْتِى كُو سَالْ و زَمَانْ تِێ دَه بُوهُورِينْ -ژِ يَخْسِيرِيێ خِلاسْ بُونْ، هِنْ بَشِێنْ تَوْرَاتِێ يِێنْ كُو لِبِيرَا وَانْ مَابُونْ ژِ نُو ڤَه نِڤِيسِينْ. دِ تَوْرَاتِێ دَه يَاكُو اِيرُۆ مَوجُودَه، اَوْ بَشِێنْ كِێمِنْ و هِنْ ژِ پِێخَمبَرِيَا مُوسَا نِڤِيسَايِى يَه. دِ ئَايَتِێ دَه هَڤۆكَا: «اَوْ بِێژَيَانْ ژِ جِهِێ وَانْ دِگُوهَرِينِن»دَربَاسْ بُو. عَالِمَانْ اَوْ بِڤِى ئَاوَايِى رَاڤَه كِرِنَه: تَاْوِيلِێنْ وِسَا لِێ ئَانِيبُونْ كُوتُو پِێوَنْدِيَا وَانْ بِئَارْمَانْجَا نِزُولَا وِێرَه تُونَه بُو. مَعْنىٰ كُو نَه مِرَادْ بُو ژِێ دَرْتَانِينْ ويَاكُو خُدِێ نَگۆتِبُو لِسَرْ نَاڤِێ وِى بِڤِرْ و دَرَوْ دِگۆتِنْ.

[96] فِلَّهِێنْ پِێشِينْ ژِى ژِ بَرْ اِشْكَنْجَه و تَاقِيبَا جِهُويَانْ ئَا بِێ اِيمَانْ، ژِ هَڤْ بَلَاوَلَا ژِيَانَه. وانْ ژِى اَوْ اِنْجِيلَا كُو خُدِێ بِرِێيَا وَحْيِێ ژِ عِيسَا رَه شَانْدِيَه مُحَافَظَه نَكِرِنَه و وِنْدَا كِرِنَه. لِێبَلِێ دِ سَرِێ سَدْسَالَا سِسِيِێ يَا مِيلادِى دَه، دَمَا اِمْپَرَتُۆرِێ رُۆمَايێ كُۆسْتَانْتِينْ فِلَّهتِى خِسْتِيَه دِلِێ خَوه، ژِ نُو پِچَكِى فِلَّه رَحَتْ ژِيَانَه، دَسْتْ بِنِڤِيسِينَا پِرتُوكَا خُويَا پيرُۆزْ كِرِنَه، دِ اَنْجَامَا ڤِێ پِێنْگَاڤَا وَانْدَه بِسَدَانْ اِنْجِيلْ دَرْكَتِنَه رَاسْتِێ. يَكْ نَه مِينَا يَكِێ بُو و هَڤْ نَگِرتِنَه. ڤِێجَه فِلَهِێنْ كُوژِ رِێيَا عِيسَا دَرْكَتِنْ لِسَرْ پَيْمَانَا كُو دَانَه خُدِێ نَمَانَه. بِڤِى ئَاوَايِى اِخْتِيلافْ كَتِيَه نَاڤْ وَانْ و بِسَدْسَالانْ كَتِنَه هَمْبَرِێ هَڤْ و پَڤْ چُونَه. هَرْ گُرُوبَكْ ژِوَانْ تَكْفِيرَا گْرُوبَا دِنْ دِكَه و نَاهِێلَه كُو لِدِێرَا وِێ عِبَادَتِێ خَوه بِكَه. بِرَاسْتِى اَمْ دِبِينِنْ كُو دَولَتِێنْ رُۆژَاڤَايِى دِگَلْ كُو بِرَادِينِێنْ هَڤِنْ ژِى، ژِ بُۆ قَلانْدِنَا هَڤْ تَكْنُۆلُۆژِيَا چَكَانْ بِپِێشْ ڤَه دِبِنْ؛ هِنَكَانْ ژِوَانْ بُۆمْبَيَا نَاڤۆكِى (ئَاتُۆمِى) اِيجَادْ كِرِنَه، هِنَكَانْ ژِ وَانْ ژِى بُۆمْبَيَا هِيدْرُۆژَنِى اِيجَادْ كِرِنَه كُو ئَاقِلْ نِكَارَه تَخْرِيبَاتْ و رُوخِێنكَارِيَا ڤَانْ بُۆمْبَيَانْ تَسُويرْ بِكَه.

[97] اَڤْ ئَايَتْ گِشْ ژِ بَرْ كُو پِێوَنْدِيَا وَانْ بِزَارُۆيێنْ اِسْرَائيلْ يِێنْ چَاخِێ مُوسَا رَه هَيَه «قَنْجِيێنْ كُو خُدِێ ژِ جِيهَانِيَانْ نَدَانَه تُو كَسِى دَانَه وَانْ و ئَاخَا كُوژِوَانْرَه هَاتِيَه مِسُۆگَرْكِرِنْ ژِى خَاسِێ وِێ چَاخِێ يَه. تَمَامِێ ئَايَتْ و حَدِيسَانْ دِدِنْ نِيشَانْ كُو مُحَمَّدْ (س) ژِ مِرُۆڤِێنْ كُو بُۆرِينَه و يِێنْ كُو هِێ وَرِنْ رَه قَنْجِيَكَه خُدِێ يَه. مِسُۆگَرْكِرِنَا پَارْچَيَكِى عَرْدِێ ژِ مِلَّتَكِى رَه بِوَلَاتِى بِشَرْتُ و مَرْجَه. دِڤِێ اَوْ مِلَّتْ قَنْجِيكَارْ بَه و بِرَاسْتِى و دُورُوسْتِى دِ رِێيَا خُدِێ دَه هَرَه. وانْ بِئَايَتَا ١٣انْ و يِێنْ مِينَا وِێ اَوْ وَسْفِێ خَوه وِندَا كِرِنَه. ئَايَتَا سُورَتِێ اَلْاَنْبِيَا يَا(٥انْ اَشكَرَه دِكَه كَا اَردَا پيرُۆزْ دِێ ژِ كِێ رَه بِمِينَه: «صُۆندْ بَه، پِشْتِى تَوْرَاتِێ مَه دِ زَبُورِێ دَه ژِى نِڤِيسِيَه كُو هَمِنْ عڤدِێنْ مِنْ اِێنْ قَنْجِيكَارْ دِێ بِبِنْ مِيرَاتْگِرِێنْ عرْدِێ.»خَالا كُو دِڤِێ لِبَرْ چَاڤَانْ وَرَه گِرتِنْ ژِى اَڤَه.

[98] دِينِێ اِسْلاَمِێ «كُشْتِن»، لِهَمْبَرِى مِرُۆڤَاتِيِێ سُوجْ ژِمَارْتِيَه و دَايَه زَانِينْ كُو كَسِێ بِنَحَقِى مِرُۆڤَكِى بِكُوژه، هَوْقَاسِى سُوجِێ وِى مَزِنَه هَرْوَكِى كُو وِى مِرُۆڤَاتِى تَڤْ كُشْتِبَه! هَرْ وِهَا سُوجِێ كُو لِهَمْبَرِى كَسِێنْ بِێگُنَهْ و مَعْصُومْ وَرَه كِرِنْ،ئَارَامِى و اسَايِشَا مِرُۆڤَانْ خِرَابْ بِكَه ژِى، سُوجَكِى مَزِنْ دِبِينَه و لِهَمْبَرِى خُدِێ تَعَالَى و پَيخَمْبَرِێ وِى وَكْ اِعْلانَا شَرْ دِنِرْخِينَه و لِهَمْبَرِى چَتَه و تَالاَنْكَرَانْ جِزَانَه پِرْ گِرَانْ دَئَانِينَه. هَكَه چَتَيِێنْ كُو سَرِى هِلْدَانَه و رَاهِشْتِنَه چَكَانْ، سُوجِێ وَانْ كُشْتِنَا مِرُۆڤَانْ تَنِێ بَه، جِزَايِێ وَانْ عِدَامَه. هَكَه هَمْ مِرُۆڤْ كُشْتِبِنْ، هَمْ ژِى خَلْكْ شَلانْدِبِنْ، جِزَايێ وَانْ هَمْ كُشْتِنَه، هَمْ ژِى دَالَقَانْدِنَه. هَكَه خَلْكْ شَلانْدِبِنْ و طِرْسْ ژِى دَابِنْ وَانْ لِێ تُو كَسْ نَكُشْتِبِنْ، چَپْ و رَاسْتْ دَسْتَكْ و پِيَكِى وَانْ دِێ وَرَه ژِێكِرِنْ. هَكَه تَنِێ خَلْكْ شَلانْدِبِنْ دِێ بِێنْ كُۆچبَرْكِرِنْ. هَكَه چَتَه بِخَوه تَسْلِيمْ بِبَه و پۆشْمَانْ بِبَه، جِزَا لِێ نَايِێ خِسْتِنْ، لِێ مَجبُورَه كُو زَرَارْ دَابَه كِێ، تَزْمِينَاتَا وَانْ بِدَه.

[99] دِگَلْ كُو شِيرَتْ و حُكْمِێ ڤِێ ئَايَتَا پيرُۆزْ گَلَمْپَرِى يَه ژِى، لِێبَلِێ سَدَمَكَه دَاكَتِنَا وِێ يَا نَمَازَيِى هَيَه. لِمَدِينَا مُنَوَّرْ لِنَاڤَا جِهُويَانْ رُودَانَكَه زِنَايِێ قَوِمِى. جِهُويَانْ دِ نَاڤَا خُودَه لِسَرْ رُودَانِێ مُنَاقَشَه كِرِنْ و هِنَانْ ژِوَانْ گۆتْ: هَرِنْ جَمْ مُحَمَّدْ (س) هَكَه اَوْژِ بِلِى جِزَايِێ رَجْمِێ جِزَايَكِى دِنْ بِدَه، دِ جِهْ دَه قَبُولْ بِكِنْ و لِجَمْ خُدِێ اَوْژِوَه رَه دِێ بِبَه دَلِيلْ و بَهَانَه. گَاڤَا هَاتِنْ جَمْ پَيخَمْبَرِى دَرْحَالْ حُكِمْ نَدَا، اَوْدِ بِنْ زَخْتَكَه مَعْنَوى دَه هِشْتِنْ، حَتَا كُو بِوَانْ دَا اِعْتِيرَافْكِرِنْ كُو لِگۆرِى تَوْرَاتِێ جِزَايِێ زِنَايِێ رَجْمَه و بِڤِى ئَاوَايِێ حَكِيمَانَه حِيلَيَا وَانْ پُوچْ كِرْ.

[100] دِ سِێ هِێلانْ دَه لِكَسِێنْ كُو بِقَانُونَا كُو خُدِێ شَانْدِيَه حُكمْ نَكِنْ، هَاتِيَه مَيِزَانْدِنْ: ژِ بَرْ كُو مَعْنَيَا وِێ اِنْكَارْ كِرِنَه ژِوَانْرَه»كَافِرْ»هَاتِيَه گۆتِنْ. ژِ بَرْ كُو حُكْمِێ خُدِێ عَدَالَتَه، دِژِى وِێ ژِى زُلْمَه، ژِوَانْرَه»زَالِمْ «هَاتِيَه گۆتِنْ. دِ ئَايَتَا ٤٧انْ دَه ژِ بَرْ كُو ژِ حُكْمِێ خُدِێ دَرْكَتِنَه ژِوَانْ رَه»فَاسِقْ»هَاتِيَه گۆتِنْ.

[101] اُمَّتْ و مِلَتِێنْ كُو بِخُدِێ بَاوَرِى ئَانِينَه و بُونَه اُمَتِێنْ پَيخَمْبَرَانْ دِ شُونَا كُوژِ بُۆ رَامَانِێنْ جُودَا، سِيَاسَتْ و بَرژَوَندِيَانْ دَه بِهَڤْ بِكَڤِنْ، سَرِێ هَڤْ بِخُونْ، بِلا دِ قَنْجِيَا كُو پَيخَمْبَرَانْ ژِوَانْرَه رَاگِهَانْدِنَه دَه بِهَڤْ رَه پِێشْبَازِيِێ بِكِنْ؛ جِيهَانِێ اڤَا بِكِنْ، دِ هَدَفِێنْ خِێرِێ دَه ئَارِى هَڤْ بِكِنْ.

[102] بِچِێكِرِنَا ئَادَمْ رَه بَاوَرِيَكَه فِتْرِى نَازِلْ بُو اَوَا كُو اِنْسَانْ لِسَرِێ هَاتِبُو ئَافِرَانْدِنْ. پَاشِێ خُدِێ دِينْ شَانْدِنْ. پَيْرَوێنْ هِنَكَانْ ژِ وَانْ لِسَرْ عَرْدِێ هَنَه، مِينَا يَهُودِى، فِلَهْ و سَابِئيَانْ. ڤِێجَه خُدِێ دِخَوازَه كُو تَڤَكِێ اَهْلِێ دِينَانْ ژِ سَرْ عَرْدِێ سَافِى بِكَه و دِ رِسَالَتَا مُحَمَّدْ دَه كُۆمْ بِكَه. لَوْرَا رِسَالَتَا پِێخَمْبَرْ ژِ بُۆ تَسْفِيَكِرِنَا تَڤَكِێ دِينَانَه. خُدِێ دِخَوازَه ژِ وَانْ رَه بِێژَه؛ دَوْرَا وَه خَلاسْ بُو. ڤِێجَه دِڤِێ هُونْ بِرِيسَالَتَا مُحَمَّدْ اِيمَانِێ بِينِنْ. نَاخُو مَعْنٰى ئَايَتِێ وِهَا يَه: اَوِێنْ كُو لِسَرْ بَاوَرِيَا فِتْرَتِێ نَه، يِێنْ جِهُو، يێنْ فِلَهْ و يِيَنْ سَابِئى، اَگَرْ كُو دَڤْ ژِ بَاوَرِيَا خَوه يَا بَرِێ بَرْدِنْ و بِبَاوَرِيَكَه نُو و بِرِسَالَتَا مُحَمَّدْ (س) بَاوَرِى بِينِنْ، هَا هِنگى ژِ بُۆ وَانْ خَلاتْ هَيَه ... و اَوْ غَمْگينْ ژِى نَابِنْ.

كَسِێ كُو بَاوَرِيێ بِپَيخَمْبَرِێ دَاوى مُحَمَّدْ بِينَه، لِگۆرِى هُۆىْ و مَرْجِێنْ بَاوَرِيِێ تَڤْبِگَرَه، دِينِێ وِى يِێ بَرِێ چِه دِبَه بِلا بِبَه، چِه قَاسِى گُنَهْ كِرِبِنْ بِلا كِرِبَه، لِجِيهَانْ و ئَاخْرَتِێ تِشْتَكِى كُواَوْ ژِێ سَاوْ بِگِرَه تُونَه يَه. لَوْرَا خُدِێ دِێ لِگُونَهِێنْ وِى يِێ بَرِێ بِبُۆرَه.

[103] خُدِێ دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه زِكِرْ كِرِیَه كُو عِيسٰى و دِیَا وِی هَرْدُو خَوارِنِێ دِخُونْ. دِ جِهِێنْ دَه ژِی كُو تَڤَكِێ پِێخَمْبَرَانْ خَوارِنِێ دِخُونْ. ژِ سُورَهیِێ فُرْقَانْ ئَایَتَا ٢٠ێ «مَه بَرِیَا تَه چِقَاسْ پِێخَمْبَرَكْ شَانْدِبِنْ هَرْ وَانْ خَوارِنْ دِخَوارْ و لِسُوكَانْ دِگَرِیَانْ..» و ژِ سُورَهیِێ اَنْبِیَا ئَایَتَا ٨ێ «مَه اَوْ (پِێخَمْبَرْ) نَكِرِنْ جَسَدِێنْ كُو خَوارِنِێ نَخُنْ..» و ژِ سُورَهیِێ فُرْقَانْ ئَایَتَا ٧ێ «گُۆتِنْ: مَا اَوْ چِه پِێخَمْبَرَه كُو اَوْ ژِی مِینَا مَه خَوارِنِێ دِخَوه و لِسُوكَانْ دِگَرَه» . اَڤْ ئَایَتْ تَكَزْ دِكِنْ كُو تَڤَكِێ پِێخَمْبَرَانْ خَوارِنْ دِخَوارِنْ.

[104] اَڤْ رَاسْتِيَكَه بِێ نِيقَاشَه كُو ژِ جِهُو و فِلَهَانْ، فِلَهْ بِێهتِرْ نِێزِيكِى مُسِلْمَانَانَه. هَرْ چِقَاسْ دِ مِێژويَا اِسْلَامِێ دَه هَاتِيَه دِيتِنْ كُو «فِلَهێنْ فَانَاتِيكْ و سَرْهِشْكْ هِێزَا خَوه ئَانِينَه سَرْ هَڤْ و بِنَاڤِێ «سَفَرِێنْ خَاچپَرَسْتِى» اِێرِيشِێنْ تَالَانْكَرِى و هُۆڤَانَه ئَانِينَه سَرْ جِيهَانَا اِسْلامِى، ڤِێجَه وَلاتِێنْ مُسِلْمَانَانْ كَاڤِلْ و وِێرَانْ كِرِنَه، بِسَدْ هَزَارَانْ كَسِێنْ مُومِنْ كُشْتِنَه ژِى لِێ دِيسَا اَوْ ژِ جِهُو و مُشْرِكَانْ دِلْتَنِكتِرِنْ. حَتَا اَمْ دِكَارِنْ بِبِێژِنْ: اَوِێنْ كُو اِێرِيشْ كِرِنْ ژِى ژِ زَانِينْ و عِبَادَتِێ بِێپَارِنْ و اَوْ كَتِنَه دَرَجَيَا مُشْرِكَانْ. حَتَا دِبَه كُو بِسَدَمْ هِنْ لِيسْتِكِێنْ هِێزِێنْ تَارِى يِێنْ نَاڤْنَتَوى ژِى اَڤْ اِێرِشْ كِرِبِنْ. لَوْرَا گَلَكْ جَارَانْ اَوْ هَاتِنَه لِيسْتِكَا جِهُويَانْ و بِدَسِيسَيِێنْ پِرْ كُورْ اَوْ دِ بَرْژَوَندِيِێنْ خَوه دَه خَبِتَانْدِنَه. لِێبَلِێ دِگَلْ ڤِێ يَكِێ ژِى، ژِ خِرِيسْتِيَانَانْ هِنْ كَشِيشْ و رَاهِبِێنْ وَانْ دَسْتِێنْ خَوه ژِ دِنْيَايِێ كِێشَانَه. اَڤْ و يِێنْ كُو دِ بِنِێ تَسِيرَا ڤَانْ دَه مَانَه هِنَكِى نِێزِى اِسْلامِێ سَكِنِينَه. پِرْ كَشِيشْ و رَاهِبَانْ بِسِيَانَتْ هَاتِنَه، پَيخَمْبَرْ پِێشْوَازِى كِرِنَه و اِعْتِيرَافْ كِرِنَه كُو اَوْ پِێخَمْبَرِێ چَاڤْلِرِێ، يِێ دَاوِيَا دَمِێ يَه.

[105] كَسِێ كُو -بِقَسْدْ -ِنَاڤِێ خُدِێ سُۆنْدَا تِشْتَكِى بِخَوه، دِڤِێ سُۆنْدَا خَوه بِينَه جِهْ. هَكَه صُۆندْ خُوارِبَه كُو اَوْ تِشْتَكِى حَرَامْ يَانْ ژِى خِرَابْ بِكَه، هِنْگِێ دِڤِێ وِى تِشْتِێ خِرَابْ نَكَه، سُۆنْدَا خَوه بِشْكِينَه و كَفَارَتِێ وِێ بِدَه. كَفَارَتْ، مِرُۆڤِى ژِ سُۆنْدِێ ڤَدِگَرِينَه و دِبَه نَاڤْگيِنَا لِێبُۆرِينِێ. دِ ئَايَتِێ دَه پِێشِى قَالا سِێ تِشْتَانْ كِرْ كُو اَوْ دِبِنْ جِزَايِێ (كَفَارَتِێ) سُۆنْدِێ. اَوْ كَسِێ كُو نِكَارِبَه يَكِى ژِ ڤَانْ هَرْ سِێ تِشْتَانْ بِكَه بِلا سِێ رُۆژَانْ رُۆژِى بِگِرَه.

[106] بَحِيرَه: دَڤَهَا كُو پِێنج بَرْ بِزَايَا و بَرِێ وِێ يِێ پِێنْجَانْ نِێرْ بُويَا ژِێ رَه «بَحِيرَه»دِگۆتِنْ. گُوهِێنْ وِێ دِقَلاشْتِنْ، لِێ سِوارْ نَدِبُونْ، اَوْ نَدِدُۆتِنْ و شِيرِێ وِێ ژِ پُوتَانْ رَه دِهِشْتِنْ.

سَائِيبَه: دَڤَهَا كُو ژِ بُۆ پُوتَانْ سَرْبَسْتْ بَرْدِدَانْ، بَسْ مِێڤَانَانْ ژِ شِيرِێ وِێ اِستِيفَادَه دِكِرْ.

وَسِيلَه:دَڤَهْ يَانْ ژِى پَزَا كُو بَرِێ جِێوِى بُويَا، يَكْ نِێرْ و يَكْ مِێ بُويَا ژِێ رَه دِگۆتِنْ وَسِيلَه. يِێ نِێرْ ژِ پُوتَانْ رَه دِكِرِنْ قُورْبَانْ.

حَامْ:ژِ لُۆكِێنْ نِێرْ اِێ كُو دَهْ دُۆنْدِلِێنْ مِێ ژِێ گُۆهِنْ بِخَوارَا ژِێ رَه دِگۆتِنْ حَامْ. اَوْ ژِى مِينَا سَاِئِبِێ سَرْبَتْ دِبَرْدَانْ.

[107] دِ ڤِێ ئَايَتِێ و يِێنْ پَىْ وِێ دَه، اَوْ تِشْتِێنْ عَادَتْـقَتِێنْ و ئَاوَرْتَه تَڤْ مُعْجِزَه نَه. مُعْجِزَه اَوَه كُو لِگۆرِى قَانُونِێنْ خَودَايِى (طَبِيعى) مِرُۆڤْ نِكَارَه وَانْ بِينَه جِهْ و اَوْ زِێدَيِى هِێزَا اِنْسِێنِنْ. لِێبَلِێ خُدِێ هِنْ رَوشِێنْ عَادَتْقَتِێنْ و نَاچَارْهِێلْ دَانَه پِيخَمْبَرَانْ دَا كُو بِخِێرَا وَانْ مِرُۆڤْ اِيمَانِێ بِينِنْ و بِێنَه سَرْ رِێيَا رَاسْتْ. اَڤْ مُعْجِزَه تَنِێ بِدَسْتُورْ و قُدْرَتَا خُدِێ تِێنَه حُۆلِێ.

[108] حَوارِى، هَڤَالِێنْ نَبِى عِيسَا يِێنْ دِينْپَاكْ و دِلْسَادَه نَه كُو دِ ژِيَانَا وِى دَه پِێ بَاوَرِى ئَانِينَه و بُونَه پَيرَوێنْ وِى.

٦. سُورَه يِێ اَنْعَامْ

سُورَيِێ اَنْعَامْ ١٦٥ (سَدْ و شِێسْتْ و پِێنْجْ) ئَايَتَه. ژِ (٦) ئَايَتَانْ پِێ ڤَه لِمَكِّێ دَاكَتِيَه. اَڤْ سُورَه، ژِ بَرْ كُو هِنْ ئَايَتِێنْ وِى، عَادَتِێنْ عرَبَانْ يِێنْ كُو لِهَمْبَرِى تَرْشْ (دَڤَه، دَوارْ و پَزْ) تَتْبِيق دِكِرِنْ، رَخْنَه و شَرْمَزَارْ دِكَه، ژِێ رَه سُورَيِێ اَنْعَامْ هَاتِيَه گۆتِنْ كُو اَوْ بِمَعْنَيَا «تَرْشَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. پَصِنْ و سِپَاسِى هَرْ ژِ بُۆ خُدِێ يَه، اَوْ خُدَايِێ كُو عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ ئَافِرَانْدِنْ، طَارِيتِى و رُۆنَاهِى ژِى چِێكِرِنْ. پَاشِێ، اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه ژِ خُدَايِێ خَوه رَه هَڤْتَايَانْ چِێدِكِنْ.

٢. اَوْ خُدَايِێ كُو هُونْ ژِ حَرِيِێ ئَافِرَانْدِنْ، پَاشِێ ژِ وَه رَه (ژِ بُۆ مِرِنِێ) زَمَانَكْ دَانِى و لِجَمْ وِى ژِى (ژِ بُۆ قِيَامَتِێ) زَمَانَكِى بِنَاڤْكِرِى هَيَه. مَا پِشْتِێ ڤِێ ژِى هُونْ گُومَانْ دِكِنْ!

٣. هَرْ خُدِێ يَه يِێ كُو لِعَرْدْ و ئَاسمَانَانْ بَابَتِێ خُوَدَاتِيِێ يَه، نَهِێنِى و اَشْكَرَاهِيِێنْ وَه دِزَانَه و تِشْتِێنْ كُو هُونْ بِدَسْتْ دِخِنْ ژِى دِزَانَه.

٤. هَرْ چِقَاسْ ئَايَتَكْ ژِ ئَايَتِێنْ خُدَايِێ وَانْ، ژِ وَانْ رَه هَاتِبَه، هَرْ وَانْ بَرِێ خَوه ژِێ ڤَگَرَانْدِنَه.

٥. ڤِێجَه دَمَا حَقِى ژِ وَانْ رَه هَاتْ، وَانْ بَاوَرِى پِێ نَئَانِى. لِێ پَاشِێ خَبَرَا جَزَايِێ يَا كُو پِێ تِنَازْ دِكِرِنْ، دِێ ژِ وَانْ رَه بِێ.

٦. مَا اَوْ نَانِێرِنْ كَا مَه بَرِيَا وَانْ چَنْدْ نِفشْ مِرُۆڤْ هَلاكْ كِرِنْ؟ مَه هِێزْ و دَرْفَتَا كُو لِعَرْدْێ دَابُو وَانْ، نَدَايَه وَه. مَه (ژِ عَوْرَانْ) بَارَانْ لِسَرْ وَانْ بَارَانْدْ، مَه چَمْ دِ بِنْ وَانْ رَه هَرِكَانْدِنْ. ڤِێجَه ژِ بَرْ گُونَهِێنْ وَانْ مَه اَوْ هَلاكْ كِرِنْ و پِشْتِى وَانْ مَه هِنَكْ نِفْشِێنْ دِنْ ئَافِرَانْدِنْ.

٧. (رَسُولِێ مِنْ!) اَگَرْ مَه كِتِێبَكْ لِسَرْ كَاغِزِێ نِڤِيسَانْدِى ژِ تَه رَه بِئَانِيَا، ڤِێجَه وَانْ بِدَسْتِێنْ خَوه رَاهِشْتَايِێ، دِێ يِێنْ كَافِرْ بِگۆتِنَا: «اَڤْ، بَسْ سِێهْرَبَندِيَكَه اَشْكَرَا يَه.»

٨. دِيسَا گۆتِنْ: دَه بِلا مَلائِيكَتَكْ دِگَلْ وِى بِهَاتَا. اَگَرْ مَه مَلَكْ اَشْكَرَا بِهِنَارْتَا (ڤِێجَه وَانْ بَاوَرِى پِێ نَئَانِيا) دِێ فَرْمَانَا مَه بِهَلاكَا وَانْ مِسُۆگَرْ بِبُويَا، پَاشِێ اَوْ نَدِهَاتَه پَاشْدَخِسْتِنْ ژِى.

٩. اَگَرْ مَه پِێخَمْبَرْ ژِ مَلائِيكَتَانْ بِهِنَارتَا، مَه دِێ اَوْ دِ سُورَتِێ زِلامَكِى دَه بِشَانْدَا و دِيسَا مَه دِێ اَوْ مُشْرِكْ بِخِسْتِنَا وِێ گُومَانَا كُو اَوْ ڤِێ دَمِێ تِێ دَه نَه.

١٠. (رَسُولِێ مِنْ!) بِێگُمَانْ بِپِێخَمْبَرِێنْ بَرِيَا تَه ژِى تِنَازْ هَاتِبُو كِرِنْ. ڤِێجَه اَوْ عَذَابِێ كُو وَانْ پِێ تِنَازْ دِكِرِنْ و بَاوَرِى پِێ نَدِئَانِىنْ، ژِ وَانْ رَه هَاتْ و اَوْ هَلاكْ كِرِنْ.

١١. بِبِێژَه: دَه لِسَرْ رُويِێ عَرْدِێ بِگَرِنْ، پَاشِێ بِنِێرِنْ كَا دُومَاهِيكَا بِێبَاوَرَانْ بُو چِه؟

١٢. ژِ وَانْ بِپِرْسَه: چِقَاسْ تِشْتِێنْ كُو لِعَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَنَه يِێنْ كِێ نَه؟ بِبِێژَه: اَوِێنْ خُدِێ نَه. وِى لِسَرْ زَاتِێ خَوه دِلُۆڤَانِى مِسُۆگَرْ كِرِيَه. بِێگُمَانْ رُۆژَا قِيَامَتِێ اَوَا كُو تِێ دَه گُومَانْ نِينَه، دِێ وَه لِهَڤْ بِجِڤِينَه. اَوِێنْ كُو (بِكِرِنَا گُونَهَانْ) خَوه خَسِرَانْدِنَه، ڤِێجَه اَوْ بَاوَرِى نَايينِنْ.

١٣. چِه تِشْتِێ كُو دِ شَڤْ و رُۆژِێ دَه دِقَوِمَه هَرْ يِێ خُدِێ يَه. اَوَه يِێ بِهِيزَرْ، يِێ زَانَا.

١٤. بِبِێژَه: مَا اَزِێ ژِ بِلِى خُدِێ، ژِ بُۆ خَوه دُۆسْتُ و ئَارِيكَارَكِى بِگِرِمْ، دِگَلْ كُو خُدِێ ئَافِرِينَرِێ عَرْدُ و ئَاسمَانَانَه و اَوْ رِزْقْ دِدَه و نَايِێ رِزِقْدَانْ؟ بِبِێژَه: بِێگُمَانْ فَرْمَانْ لِمِنْ هَاتِيَه كِرِنْ كُو اَزْ بِبِمْ ژِ مِسلِمَانِێنْ پِێشِى و زِنهَارْ تُو نَبَه ژِ وَانِێنْ كُو ژِ خُدِێ رَه هَڤپِشْكَانْ چِێدِكِنْ.

١٥. بِبِێژَه: بِێگُمَانْ اَزْ ژِ عَذَابِێ رُۆژَكَه مَزِنْ دِطِرْسِمْ كُو اَزْ بِێ اَمْرِيَا خُدَايِێ خَوه بِكِمْ.

١٦. اَوْ كَسِێ كُو وِێ رُۆژِێ ئَازَارْ ژِ سَرِێ وَرَه دَاگَرَانْدِنْ، ڤِێجَه بِێگُمَانْ خُدِێ دِلُۆڤَانِى لِێ كِرِيَه و اَوْ خَلاسِيَا اَشْكَرَايَه.

١٧. اَگَرْ خُدِێ زَرَارِێ بِدَه تَه ڤِێجَه ژِ وِى پِێ ڤَه تُو كَسْ نِكَارَه ژِ سَرْ تَه بِدَه ئَالِى و اَگَرْ اَوْ قَنْجِيَكِێ لِتَه بِكَه، ڤِێجَه اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.

١٨. اَوَه يِێ لِسَرْ عڤْدِێنْ خَوه دَستْهِلاتْدَارْ و هَرْ اَوَه يِێ حَكِيمْ يِێ خَبِيرْ.

١٩. بِبِێژَه: مَا شَهْدَيِيَا كِێ هَرِى مَزِنَه؟ بِبِێژَه: خُدِێ شَاهِدِێ هَرِى مَزِنَه، اَوْ دِ نَاڤْبَرَا مِنْ و وَه دَه شَاهِدَه و اَڤْ قُرْئَانَا هَانِێ ژِ مِنْ رَه هَاتِيَه وَحِيكِرِنْ دَا كُو اَزْ وَه و كَسِێ كُو دَنگْ بِگِهِيژِێ ژِ ئَازَارَا خُدِێ بِطِرْسِينِمْ. بِبِێژَه: مَا ژِ دِلْ هُونْ شَاهدَيِيِێ دِدِنْ كُو دِگَلْ خُدِێ اِلٰهِێنْ دِنْ هَنَه؟ بِبِێژَه: اَزْ لِسَرْ ڤِى چَنْدِى نَابِمْ شَاهِدْ. بِبِێژَه: اَوْ بَسْ خُوَدَايَكِى بِتَنِێ يَه و بِێگُمَانْ اَزْ ژِ هَڤپِشْكِيَا كُو هُونْ ژِ بُۆ وِى چِێدِكِنْ بِێرِى مَه.

٢٠. اَوِێنْ كُو مَه كِتِێبْ دَايَه وَانْ، وَكِى كُو اَوْ كُرِێنْ خَوه نَاسْ دِكِنْ، عَينِى وِسَا ژِى وِێ نَاسْ دِكِنْ. اَوِێنْ كُو لِنَفسَا خَوه خِسَارَتْ كِرِنْ ڤِێجَه اَوْ بَاوَرِيِێ نَايِنِنْ.

٢١. مَا ژِ وِى كَسِێ كُو لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ دَرَوانْ بِكَه، يَانْ ژِى بِئَايَتِێنْ وِى بَاوَرِى نَيِنَه كِى ستَمْكَارْتِرَه؟! بِێگُمَانْ رَوْشْ اَوَه؛ سِتَمْكَارْ بِسَرْ نَاكَڤِنْ.

٢٢. (رَسُولِێ مِنْ! بِينَه بِيرَا وَانْ) وێ رُۆژَا كُو اَمْ هَمُويَانْ لِهَڤْ كُۆمْ بِكِنْ، پَاشِێ اَمِێ ژِ يِێنْ كُو (ژِ خُدِێ رَه) هَڤپِشْكْ چِێكِرِنْ رَه بِبِێژِنْ: مَا اَوْ پُوتِێنْ وَه يِێنْ كُو وَه دِگۆتْ اَوْ شَرِيكِێ خُدِێ نَه لِكُو نَه؟

٢٣. پِشْتِى ڤِێ، تُو چَارَه و بَرْسِڤَا وَانْ نَمَايَه ژِ بِلِى كُو بِبِێژِنْ: اَمْ بِخُدِێ، پَرْوَرْدَگَارِێ خَوه صُۆندْ دِخُوِنْ كُو اَمْ نَه مُشْرِكْ بُونْ!

٢٤. دَه لِوَانْ بِنِێرَه. چَاوَا دَرَوانْ لِخُو دِكِنْ و چَاوَا اَوْ پُوتِێنْ كُو بِنَوَيِى ژِ خُدِێ رَه دِكِرِنْ هَمْكُوفْ، ژِ بَرْ وَانْ وِندَا دِبِنْ.

٢٥. (رَسُولِێ مِنْ!) هِنْ ژِ وَانْ (دَمَا تُو قُرْئَانِێ دِخُوِينِى) لِتَه گُوهدَارِى دِكِنْ. مَه لِسَرْ دِلِێ وَانْ پَرْدَه و دِ گُوهِێنْ وَانْ دَه ژِى گِرَانِى دَانِى دَا كُو اَوْ تِێنَگِهِيژِنْ. چَنْدِى اَوْ تَڤَكِێ مُعْجِزَيَانْ بِبِينِنْ ژِى دِيسَا اَوْ بِوَانْ بَاوَرِى نَائِێنِنْ. چِه دَمَا تِێنَه جَمْ تَه، بِتَه رَه نِيقَاشِێ دِكِنْ و دِبِێژِنْ: «اَڤْ ژِ چِيرُۆكِێنْ پِێشِيَانْ پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِى دِنَه.»

٢٦. اَوْ، مِرُۆڤَانْ ژِێ ڤَدِكِشِينِنْ و اَوْ بِخَوه ژِى ژِێ دُورْ دِچِنْ. اَوْ هَرْ تَنِێ نَفْسَا خَوه دِبِنْ هَلاكِێ و پِێ ژِى نَاحَسِنْ.

٢٧. (رَسُولِێ مِنْ!) خَوزِى تَه رَوْشَا وَانْ بِدِيتَا، دَمَا لِبَرْ ئَاگِرْ تِێنَه رَاوَسْتَانْدِنْ و دِبِێژِنْ: ئَاخ، خُوَزِيكَا اَمْ لِدِنْيَايِێ بِهَاتِنَا ڤَگَرْانْدِنْ و مَه بِئَايَتِێنْ خُدَايِێ خَوه بَاوَرِى بِئَانِيَا و اَمْ بِبُونَا ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ.

٢٨. نَخِێر؛ بَلْكِى ژِ وَانْ رَه يَا كُو وَانْ بَرِێ ڤَدِشَارتْ خُويَا بُو، اَگَرْ اَوْ دِيسَا لِدِنْيَايِێ بِێنْ ڤَگَرْانْدِنْ، اَوِێ لِيَا كُو ژِ وَانْ رَه هَاتِبُو قَدَخَكِرِنْ دِيسَا ڤَگَرِيَانَه. بِێگُمَانْ اَوْ هَرْ دَرَوينِنْ.

٢٩. گۆتِنْ: ژِيَانْ بَسْ ژِيَانَا مَه يَا ڤِێ دِنْيَايِێ يَه و اَمِێ پِشْتِى مِرِنِێ نَيِێنْ ڤَژَانْدِنْ.

٣٠. (رَسُولِێ مِنْ!) خَوزِى تَه اَوْ بِدِيتِنَا! دَمَا اَوْ لِبَرْ خُدَايِێ خَوه تِێنْ رَاوَسْتَانْدِنْ. (خُدِێ) دِبِێژَه: قَى اَڤْ (ڤَژِينَا وَه) نَه حَقَه؟ دِبِێژِنْ: بَلِێ اَمْ بِخُدَايِێ خَوه صُۆندْ دِخُوِنْ كُو رَاسْتَه. خُدِێ دِبِێژَه: دَه ڤِێجَه ژِ بَرْ كُفْرَا خَوه عَذَابْ طَعْمْ بِكِنْ!

٣١. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بِچُونَا بَرْ دَسْتِێ خُدِێ بَاوَرِى نَئَانِينْ، وَانْ زِيَانْ كِرِيَه. هَيَا كُو ژِ نِشْكَا ڤَه قِيَامَتْ لِوَانْ رَابَه، اَوِێ گُونَهِێنْ خَوه دَيْنِنْ سَرْ پِشْتَا خَوه و دِێ بِبِێژِنْ: هَى واخْ لِمَه، لِسَرْ ڤِێ تَخْسِيرَاتِيِێ كُو مَه دِ عِبَادَتِێ دَه سِسْتَايِى كِرْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ؛ اَوْ بَارِێ كُو اَوْ هِلْدِگِرِنْ چِه پِيسْ بَارَه!

٣٢. ژِيَانَا ڤِێ دِنْيَايِێ بَسْ لِيسْتِكْ و مِژولبُونَه و ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو (ژِ گُونَهَانْ) خَوه دِپَارِێزِنْ ژِى، بِێگُمَانْ مَالا ئَاخْرَتِێ چِێتِرَه. اَرِێ، مَا هِێ ژِى هُونْ ئَاقِلْ نَاگِرِنْ؟

٣٣. (رَسُولِێ مِنْ!) بِێگُمَانْ اَمْ دِزَانِنْ كُو گۆتِنَا وَانْ تَه غَمْگينْ دِكَه. ڤِێجَه بِرَاسْتِى نَه كُو اَوْ بِتَه بَاوَرِى نَايينِنْ؛ لِێبَلِێ يِێنْ سِتَمْكَارْ ئَايَتِێنْ خُدِێ اِنْكَارْ دِكِنْ.

٣٤. بِێگُمَانْ گَلَكْ پِێخَمْبَرِێنْ بَرِيَا تَه ژِى بَاوَرِى بِوَانْ نَئَانِينَه، ڤِێجَه لِهَمْبَرْ ڤِێ نَبَاوَرِييِێ و تَعْدَدِيتِنِێ خَوه رَاگِرتِنْ و صَبِرْ كِێشَانْ، حَتَا كُو ئَارِيكَارِيَا مَه ژِ وَانْ رَه هَاتْ. تُو گُوهَرِينْ ژِ بُۆ فَرْمَانِێنْ خُدِێ نِينَه(كُو ئَارِيكَارِيَا خُدِێ ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ دِێ هَرْ بِێ). بِێگُمَانْ سَرپِێهَاتِيِێنْ پِێخَمْبَرَانْ ژِ تَه رَه هَاتِنْ.

٣٥. اَگَرْ دَانَاپَاشَا وَانْ (ژِ ڤِى دِينِى و نَگُوهْدَارِيَا وَانْ لِتَه) لِسَرْ تَه گِرَانْ تِێ، ڤِێجَه اَگَرْ تُو دِكَارِى دِ نِهُونَكِێ (تُونِێلَكِێ) دَه خَوه بَرْدِى عَرْدِێ يَانْ ژِى بِسِێلْمَكِێ بَرْ بِئَاسِيمَانَانْ ڤَه هِلْكِشِى، ڤِێجَه تُو ژِ وَانْ رَه ژِى نِيشَانَانْ (ژِ عَرْدْ و ئَاسِمَانَانْ) بِينِى (دَا كُو بِتَه بَاوَرِى بِينِنْ، دَه بِكَه! بَلِێ تُو نِكَارِى بِكِى، نَاخُو حَتَا كُو فَرْمَانَا خُدِێ بِێ، صَبِرْ بِكَه). اَگَرْ خُدِێ بِڤَايَا دِێ اَوْ لِسَرْ هِيدَايَتِێ بِجِڤَانْدِنَا، ڤِێجَه تُو نَبَه ژِ نَزَانَانْ.

٣٦. بَسْ، اَوِێنْ كُو ژِ دِلْ و جَانْ گۆهْدَارِى دِكِنْ بِاَرِێنِى بَرْسِڤَا تَه دِدِنْ. يِێنْ مِرِى ژِى، خُدِێ دِێ وَانْ (رُۆژَا قِيَامَتِێ) ڤَژِينَه و پَاشِێ اَوِێ بِبَالْ خُدِێ ڤَه بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٣٧. گۆتِنْ: مَا چِمَا مُعْجِزَيَكْ ژِ جَمْ پَرُوَرْدَگَارِێ وِى ژِێ رَه نَهَاتِيَه هِنَارْتِنْ؟ بِبِێژَه: تَقَزْ خُدِێ لِسَرْ شَانْدِنَا مُعْجِزَيَكِێ قَادِرَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ وَانْ نِزَانِنْ.

٣٨. چِه حَيْوَانَكِى كُو لِعَرْدْێ بِمَشَه و چِه طَيْرَكِى كُو بِهَرْدُو پَرِێنْ خَوه بِفِرَه، هَرْ اَوْ ژِى وَكَه وَه اُمَتِنْ (رَوْشَا وَانْ، رِزْقْ و اَجَلِێ وَانْ ژِى هَاتِنَه نِڤِيسَانْدِنْ). مَه تِشْتَكْ دِ كِتِێبِێ (لَوْحُ الْمَحْفُوظِێ) دَه كِێمْ نَهِشْتِيَه. پَاشِێ اَوِێ بِبَالْ پَرُوَرْدَگَارِێ خَوه ڤَه لِهَڤْ بِێنَه جِڤَانْدِنْ.

٣٩. اَوِێنْ كُو بِئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَاينِنْ، دِ نَاڤْ طَارِيتِيِێنْ(كُفْرِێ) دَه كَرْ و لالِنْ. خُدِێ، يِێ (رِێشَاشِييِێ) بِڤِێ وِى ژِ رِێ دِخَه و كِى ژِى (هِيدَايَتِێ) بِڤِێ وِى تِينَه سَرْ رِێيَكَه رَاسْتْ.

٤٠. (رَسُولِێ مِنْ! ژِ كَافِرَانْ رَه) بِبِێژَه: كَا ژِ مِنْ رَه بِێژِنْ؛ اَگَرْ عَذَابِێ خُدِێ بِسَرْ وَه دَه بِێ يَانْ ژِى قِيَامَتْ لِوَه رَابَه، مَا هُونِێ گَازِى غَيْرِى خُدِێ بِكِنْ. اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ (دِ دُۆزَا خَوه دَه) رَاسْتْگۆ نَه (دَگَازى ݒُوتِێنْ خَوه بِكِنْ كَا رَاسْتَه اَوِێ وَه خِلَاسْ بِكِنْ)؟

٤١. (نَا، هُونْ گَازِى وَانْ نَاكِنْ!) بَلْكِى هُونِێ تَنِێ لِبَرْ خُدِێ بِگَرِنْ، ڤِێجَه اَگَرْ خُدِێ بِخَوهازَه، يَا كُو هُونْ دِخَوازِنْ ژِ سَرْ وَه رَابَه، دِێ وِێ ژِ سَرْ وَه رَاكَه و اَوِێنْ كُو وَه ژِێ رَه دِكِرِنْ هَمْكُوفْ ژِى هُونِێ وَانْ ژِ بِيرْ بِكِنْ.

٤٢. (رَسُولِێ مِنْ!) بِێگُمَانْ مَه ژِ بُۆ اُمَتِێنْ بَرِيَا تَه پِێخَمْبَرْ شَانْدِنْ، ڤِێجَه مَه بِهَژَارِى و نَخُوَشِيَانْ اَوْ هِنگَافْتِنْ دَا كُو بِزَارَه زَارْ و لاكَه لَاكْ لِبَرْ مَه بِگَرِنْ.

٤٣. ڤِێجَه دَمَا عَذَابِێ مَه بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ، دَه بِلا وَانْ بِبَالْ مَه ڤَه بِكِرَا زَارَه زَارْ. لِێبَلِێ دِلِێنْ وَانْ هِشكْ بُو و شَيْطِێنْ ژِى يَا كُو وَانْ دِكِرْ ژِ وَانْ رَه دِخَمِلانْدْ و لِبَرْ چَاڤِێ وَانْ خَوشْ دِكِرْ.

٤٤. اِێدِى چِه دَمَا اَوْ شِيرَتِێنْ كُو لِوَانْ هَاتِبُونْ كِرِنْ ژِ بِيرْ كِرِنْ، مَه ژِى ژِ بُۆ وَانْ دَرْگَهِێنْ هَمُو تِشْتِى ڤَكِرِنْ. حَتَا بِيَا كُو ژِ وَانْ رَه هَاتَ دَايِنْ دِلْخَوشْ بُونْ، اِيجَارْ ژِ نِشكَا ڤَه مَه اَوْ هِنگَافْتِنْ (و هَلاكْ كِرِنْ)، ڤِێجَه ژِ نُو ڤَه اَوْ (ژِ تَمَامِێ خِێرِێ) بِێهِێڤِى بُونْ.

٤٥. ڤِێجَه (پِشْتِى ڤِێ رَوْشِێ)، كُۆكَا جِڤَاتَا سِتَمْكَارْ هَاتَه بِرِينْ و پَصِنْ و سِپَاسِى هَرْ ژِ خُدَايِێ عَالَمِێ رَه بَه.

٤٦. بِبِێژَه: دَه كَا ژِ مِنْ رَه بِێژِنْ اَگَرْ خُدِێ گُوهِێنْ وَه كَرْ بِكَه، چَاڤِێنْ وَه كُۆرْ بِكَه و سَرْ دِلِێنْ وَه مُۆرْ بِكَه، مَا ژِ بِلِى خُدِێ اَوْ كِيژَانْ خُدَا يَه كُو وَانْ لِوَه ڤَگَرِينَه؟ دَه تُو بِنِێرَه، كَا چَاوَا اَمْ نِيشَانِێنْ (يَكِيتِيَا) خَوه اَشْكَرَا دِكِنْ، لِێبَلِێ اَوْ دِيسَا بَرِێ خَوه ژِێ ڤَدِگَرِينِنْ (و اِيمَانِێ نَايِنِنْ).

٤٧. بِبِێژَه: دَه هَيْدِێ ژِ مِنْ رَه بِێژِنْ: اَگَرْ عَذَابِێ خُدِێ ژِ نِشْكَا ڤَه يَانْ اَشْكَرَا بِسَرْ وَه دَه بِێ، مَا ژِ بِلِى جِڤَاتَا سِتَمْكَارْ كِى دِێ بِێتَه رُوخَانْدِنْ؟

٤٨. اَمْ پِێخَمْبَرَانْ، تَنِێ وَكْ مِزگينبَرْ و هِشِيَارْكَرْ دِشِينِنْ. اِێدِى چِه كَسِێ كُو بَاوَرِيِێ بِوَانْ بِينَه و خَوه رَاسْتْ و دُورِسْتْ بِكَه، ژِ وَانْ رَه تُو طِرْسْ تُونَه و اَوْ (دِ ئَاخْرَتِێ دَه)غَمْگينْ ژِى نَابِنْ.

٤٩. هَرْچِى اَوِێنْ كُو بِئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَئَانِينْ، ژِ بَرْ كُو ژِ رِێ دَرْكَتِنْ عَذَابْ دِێ وَانْ بِهِنْگِڤَه.

٥٠. بِبِێژَه: اَزْ ژِ وَه رَه نَابِێژِمْ كُو خَزِينَيِێنْ خُدِێ لِجَمْ مِنِنْ، اَزْ بِغَيْبِێ ژِى نِزَانِمْ و اَزْ ژِ وَه رَه نَابِێژِمْ كُو اَزْ مَلائيكَتِمْ. بَسْ اَزْ دِدِمَه پَىْ يَاكُو ژِ مِنْ رَه تِێتَه وَحِيكِرِنْ. بِبِێژَه: اَرِێ مَا يِێ كُۆرْ و يِێ بِچَاڤْ وَكْهَڤِنْ؟ مَا قَىْ هُونْ نَافِكِرِنْ؟[109]

٥١. (رَسُولِێ مِنْ!) وانْ مُومِنِێنْ كُو ژِ جِڤَانْدِنَا لِبَرْ دَسْتِێ خُدَايِێ خَوه دِطِرْسِنْ تُو وَانْ بِقُرْئَانِێ هِشِيَارْ بِكَه كُو ژِ بُۆ وَانْ، ژِ خُدَايِێ وَانْ پِێ ڤَه نَه دُۆسْتْ و پِشْتَڤَانَكْ و نَه ژِى مَهدَرْڤَانَكْ هَيَه. (وانْ ئَاگَاهْدَارْ بِكَه) دَا كُو اَوْ خَوه بِپَارِێزِنْ.

٥٢. (رَسُولِێ مِنْ!) تُو وَانِێنْ كُو سِبَه و اِێڤَارِێ لِبَرْ خُدَايِێ خَوه دِگَرِنْ و رِزَايَا وِى دِخَوازِنْ، نَقَوِرِينَه! ژِ بَرْ پِرْسْگِرْتِنَا وَانْ قَتْ تِشْتَكْ لِسَرْ تَه نِينَه. ژِ بَرْ پِرْسْگِرتِنَا تَه ژِى قَتْ تِشْتَكْ لِسَرْ وَانْ نِينَه. اِێدِى اَگَرْ تُو وَانْ بِقَوِرِينِى، (وِێ چَاخِێ) تُو دِێ بِبِى ژِ سِتَمْكَارَانْ.

٥٣. بِڤِى ئَاوَايِى مَه هِنْ ژِ وَانْ (دَوْلَمَنْدَانْ) بِهِنْ (خِزَانَ)انْ اِمتِحَانْ كِرِنْ، دَا كُو (گِرَه گِرْ) بِبِێژِنْ؛ مَا ژِ نَاڤْ مَه اَڤِنْ يِێنْ كُو خُدِێ نِعْمَتَا هِيدَايَتِێ دَايَه وَانْ؟ اَرِێ مَا يِێ كُو بِشِكُرْدَارَانْ بِێهتِرْ دِزَانَه نَه خُدَا يَه؟

٥٤. دَمَا اَوِێنْ كُو بَاوَرِى بِئَايَتِێنْ مَه تِينِنْ بِێنْ جَمْ تَه، ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه: سِلاڤْ لِسَرْ وَه بَه، خُدَايِێ وَه لِسَرْ خَوه مَرْحَمَتْ مِسُۆگَرْ كِرِيَه؛ بِێگُمَانْ ژِ وَه چِه كَسِێ بِنَزَانِى نَرِنْدِيَكِێ بِكَه، پِشْتِى وِێ تُۆبَه بِكَه و خَوه رَاسْتْ و دُورِسْتْ بِكَه، بِێگُمَانْ خُدِێ گُونَهژِێبِرَه، دِلُۆڤِينَه.

٥٥. هَا بِڤِى ئَاوايِى اَمْ ئَايَتَانْ ژِ وَه رَه ژِ هَڤْ ڤَدِقَتِينِنْ دَا كُو رِێكْ و بُۆچُونِێنْ سُجْدَارَانْ اَشْكَرَا بِبَه.

٥٦. بِبِێژَه: بِرَاسْتِى نَهْيَا مِنْ هَاتِيَه كِرِنْ كُو اَزْ عِبَادَتْ بِكِمْ ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو ژِ بِلِى خُدِێ هُونْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ. بِبِێژَه: اَزْ نَادِمْ پَىْ دَاخُوازِێنْ وَه، (اَگَرْ اَزْ بِدِمْ دُوڤْ دَاخُوازِێنْ وَه) وِێ چَاخِێ تَقَزْ اَزْ ژِ رِێ دِكَڤِمْ و اَزِێ نَبِمْ ژِ وَانْ كَسِێنْ كُو هَاتِنَه رَاسْتَرِێكِرِنْ.

٥٧. بِبِێژَه: بِێگُمَانْ اَزْ ژِ جَمْ پَرْوَرْدَگَارِێ خَوه ڤَه لِسَرْ رِێيَكَه اَشْكَرَا مَه و وَه بَاوَرِى پِێ نَئَئَانِى. اَوْ عَذَابِێ كُو هُونْ دِڤِێنْ بِلَزْ بِسَرْ وَه دَه بِێ، نَه لِبَا مِنَه. فَرْمَانْ تَنِێ يَا خُدِێ يَه. اَوْ رَاسْتِيِێ تِينَه زِمِێنْ و اَوْ چِێتِرِينِێ هَقْڤَبِرَانَه (كُو هَقَانْ ژِ هَڤْ دِقَتِينَه).[110]

٥٨. (رَسُولِێ مِنْ!) بِبِێژَه: اَگَرْ اَوْ (عَذَابِ)ێ كُو هُونْ دِخَوازِنْ بِلَزْ بِسَرْ وَه دَه بِێ، لِجَمْ مِنْ بُويَا، دِێ رُودَانْ دِ نَاڤَا مِنْ و وَه دَه مُحَقَّقْ پِێكْ بِهَاتَا. خُدِێ بِسِتَمْكَارَانْ بِێهتِرْ دِزَانَه.

٥٩. كِلِيتِێنْ جِيهَانَا نَپَندِى هَرْ لِجَمْ خُدِێ نَه، ژِ وِى پِێ ڤَه كَسْ بِوَانْ نِزَانَه و لِبَژَاهِيِێ و دَرْيَايِێ چِه هَبِنْ اَوْ بِتَڤَانْ دِزَانَه. چِه پَلَكَه كُو ژِ دَارِێ بِكَڤَه اَوْ هَرْ پِێ دِزَانَه و چِه لِبَا دِ تَارِيتِيِێنْ زَمِينِێ دَه و چِه تِشْتِێ طَرْ و چِه يِێ هِشكْ هَرْ دِ كِتِێبَكَه دِيَارْ (دِ لَوْحُ الْمَحْفُوظِێ) دَه نَه.

٦٠. هَرْ اَوَه يِێ كُو بِشَڤِێ وَه دِ خَو رَه دِبَه و بِرُۆژِێ وَه چِه كِرِبَه پِێ دِزَانَه. پَاشِێ وَه دِ رُۆژِێ دَه هِشْيَارْ دِكَه دَا كُو جِڤَانِێ مِرِنَا وَه يَا دِيَارْكِرِى بِێتَه تَمَامْكِرِنْ. دُوڤْرَه ڤَگَرَا وَه هَرْ بِبَالْ وِى ڤَه يَه، پَاشِێ دِێ وَه بِيَا كُو وَه دِكِرْ ئَاگَاهْدَارْ بِكَه.

٦١. هَرْ اَوَه دَسْتْهِلاتْدَارِێ لِسَرْ بَنْدَيِێنْ خَوه و مَلائيكَتِێنْ پَارِێزگَرْ دِشِينَه سَرْ وَه، حَتَا يَكْ ژِ وَه بِكَڤَه بَرْ مِرِنِێ، هِنْگى قَاصِدِێنْ مَه (مَلائيكَتِێنْ رِحْسِتِێنْ) بِێكِێمَاسِى وِى دِمِرِينِنْ.

٦٢. پَاشِێ دِێ بِبَالْ خُدِێ، سَرْوَرِێ خَوه يِى رَاسْتَقِينْ ڤَه بِێنَه زِڤِرَانْدِنْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! فَرْمَانْ هَرْ ژِێ رَه يَه و اَوْ زُوتِرِينِێ حَسَابْپِرْسَانَه.

٦٣. (رَسُولِێ مِنْ!) بِبِێژَه: مَا كِى يَه اَوِێ كُو وَه ژِ طَارِيتِيَا بَژِێ و بَحْرِێ رَهَا بِكَه؟ دَمَا هُونْ اَشْكَرَا و بِدِزِى لِبَرْ دِگَرِنْ، دِبِێژِنْ: صُۆندْ بَه، اَگَرْ تُو مَه ژِ ڤِێ (خَتَرِێ) خَلاسْ بِكِى اَمِێ بِبِنْ ژِ شُوكِرْدَارَانْ!

٦٤. بِبِێژَه: خُدِێ وَه ژِ وِێ (كَارَسَاتِێ) و ژِ هَرْ دَرْدِى ژِى خَلاسْ دِكَه. (لِێبَلِێ) پَاشِێ هُونْ ژِێ رَه هَڤْپِشْكَانْ چِێدِكِنْ.

٦٥. بِبِێژَه: هَرْ خُدِێ يَه يِێ كُو دِكَارَه ژِ رَاسَرِى وَه ڤَه يَانْ ژِ بِنْ لِنگِێنْ وَه ڤَه، ژِ بُۆ وَه عَذَابَكِى بِشِينَه، يَانْ ژِى وَه بِكَه جِڤَاتِێنْ ژِ هَڤْ جُدَا و هِنَكَانْ ژِ وَه بِهِنَكَانْ بِدَه اِێشَانْدِنْ. دَه بِنِێرَه، ژِ بُۆ اَوْ هُورْ و كُورْ تِێبِگِهِيژِنْ اَمْ چَاوَا ئَايَتِێنْ خَوه (ژِ وَانْ رَه) اَشْكَرَا دِكِنْ.

٦٦. (رَسُولِێ مِنْ!) قَوْمِێ تَه بَاوَرِى بِقُرْئَانِێ نَئَئَانِى، رَوْشْ اَڤَه كُو (اَڤْ قُرْئَانْ) رَاسْتْبِێژَكَه رَاسْتَقِينَه يَه. بِبِێژَه: اَزْ ژِ وَه نَه بَرْپِرْسِمْ (كُو بِزُۆرِێ وَه بِينِمْ سَرْ رِيَا رَاسْتْ).

٦٧. ژِ بُۆ هَرْ خَبَرَكِێ (كُو قُرْئَانِێ ژِێ خَبَرْ دَاى) دَمَا مِسُۆگَربُونَا وِێ هَيَه، هُونِێ پِشْتِى دَمَكِێ دِێ ژِێ ئَاگَاهْدَارْ بِبِنْ.

٦٨. دَمَا يِێنْ كُو دَرْبَارِێ ئَايَتِێنْ مَه دَه بِنَقَنْجِى خَوه نُۆقِى مِژولِيِێ دِكِنْ تَه اَوْ دِيتِنْ، ڤِێجَه بَرِێ خَوه ژِ وَانْ ڤَگَرِينَه (و لِجَمْ وَانْ رُونَنِێ) هَيَا كُو نَكَڤِنْ نَاڤْ دَابَاشَكَه دِنْ دَه. اَگَرْ شَيْطَانْ بِتَه دَا ژِبِيركِرِنْ، ڤِێجَه پِشْتِى كُو هَاتْ بِيرَا تَه لِنَاڤْ جِڤَاتَا سِتَمْكَارَانْ رُونَنِێ.[111]

٦٩. ژِ حَسَابِێ (گُونَهِێ) وَانِێنْ كُو خَوه نُۆقِى (مِژولِيِێ) دِكِنْ ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو هَاىْ ژِ فَرْمَانْ و قَدَخَيِێنْ خُدِێ هَبِنْ رَه تُو گُنَهْ نِينَه (وَخْتِێ دِگَلْ وَانْ رُونَنِنْ). لِێبَلِێ دَا كُو اَوْ خَوه بِپَارِێزِنْ ژِ بُۆ وَانْ شِيرَتْ لازِمَه.

٧٠. (رَسُولِێ مِنْ!) دَڤْ ژِ وَانِێنْ كُو دِينِێ خَوه ژِ خَوه رَه كِرِنَه لِيسْتِكْ و مِژُولَايِى و ژِيَانَا ڤِێ دِنْيَايِێ اَوْ ژِ رِێ خِسْتِنَه بَردَه. بِقُرْئَانِێ شِيرَتْ لِوَانْ بِكَه دَا كُو تُو كَسْ بِسَدَمَا گُونَهِێ كُو قَزَنْجْ كِرِى دِ هَلاكِێ وَرْنَبَه. ژِ بِلِى خُدِێ، ژِ بُۆ وِى نَه دُۆسْتُوئَارِيكَارَكْ نَه ژِى مَهْدَرْڤَانَكْ هَيَه. اَگَرْ اَوْ چِقَاسْ (مَال) دِ بَرْ خَوه دَه بِدَه ژِى (دَا كُو ژِ عَذَابْ رِزگَارْ بِبَه) ژِێ نَايِێ قَبُولكِرِنْ. هَا اَوِنْ يِێنْ كُو ژِ بَرْ كَارْ و كِرِيَارِێنْ كِرِنْ كَتِنَه بَرْ عَذَابِێ. ژِ بَرْ كُو وَانْ بَاوَرِى نَئَئَانِيه، ژِ وَانْ رَه ڤَخَوارِنَكَه كَلِيَايِى و عَذَابَكِى
دِژْوَارْ هَيَه.

٧١. بِبِێژَه: مَا اَمِێ ژِ بِلِى خُدِێ ژِ وَانِێنْ كُو نَه دِكَارِنْ فَيْدِێ بِدِنْ مَه و نَه ژِى دِكَارِنْ زَرَارِێ بِدِنْ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ؟! پِشْتِى كُو خُدِێ اَمْ هِيدَايَتْ كِرِنْ مَا اَمِێ بِسَرْ پَحْنِيَا خَوه ڤَه (لِكُفْرِێ) ڤَگَرِنْ، (اَڤْ رَوْشْ دِبَه) مِينَا تِمْتِێلا وِى كَسِێ كُو شَيْطَانَانْ اَوْ ژِ رِێ خِسْتِبَه و سَرْگَشْتَه لِعَرْدِێ مَابَه، ژِێ رَه هَڤَالِنْ هَبِنْ، وِى گَازِى بَالْ رَاسْتِيِێ بِكِنْ، (بِبِێژِنْ) وَرَه بِبَالْ مَه ڤَه (ڤِێجَه اَوْ ژِى گُۆهْ نَدَه وَانْ). بِبِێژَه: بِێگُمَانْ هِيدَايَتْ (رِيَا رَاسْتْ) هَرْ رَاسْتَرِيَا خُدِێ يَه و فَرْمَانْ لِمَه هَاتِيَه كِرِنْ كُو اَمْ رَادَسْتِى فَرْمَانَا پَرُوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ بِبِنْ.

٧٢. (دِيسَا فَرْمَانْ لِمَه هَاتِيَه كِرِنْ) كُو بِبَرْدَوامِى و دُرِسْتِى نِمِێژْ بِكِنْ و اَمْ هَاىْ ژِ (فَرْمَانْ و قَدَخَيِێنْ) خُدِێ هَبِنْ! هَرْ اَوَه يِێ كُو (رُۆژَا قِيَامَتِێ) هُونِێ بِبَالْ ڤَه بِێنَه كُۆمْكِرِنْ.

٧٣. هَرْ اَوَه، يِێ كُو عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ بِحَقِى ئَافِرَانْدِنَه. رُۆژَا كُو اَوْ بِبِێژَه «چِێبَه»ڤِێجَه چِێدِبَه. گۆتِنَا وِى هَرْ رَاسْتَه. رُۆژَا كُو دِ سُورِێ (بُۆرِيِێ) دَه بِێتَه پِفْكِرِنْ ژِى، خُدَانِى هَرْ ژِێ رَه يَه. زَانَايِێ بِيَا نَپَنْدِى و بِيَا لِبَرْ جَاڤَا يَه. هَرْ اَوَه يِێ حَكِيمْ يِێ خَبِيرْ.

٧٤. دِبِيرَا وَانْ بِينَه دَمَا اِبْرَاهِيمْ ژِ بَاڤِێ خَوه ئَازَرْ رَه گۆتْ: مَا قَىْ تُو پُوتَانْ ژِ خَوه رَه دِكِى اِلٰهْ؟ رَوشْ اَڤَه كُو اَزْ تَه و گَلِێ تَه بِرَاسْتِى دِ رِێشَاشِيَكَه اَشْكَرَا دَه دِبِينِمْ.

٧٥. بِڤِى ئَاوَايِى مَه مَلَكُوتِيَا (خُوَدَانِيَا) عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ نِيشَانِى اِبْرَاهِيمْ دَا، دَا كُو اَوْ بِبَه ژِ يِێنْ بِبِيرْ و بَاوَرْ.

٧٦. چِه دَمَا طَارِيتِيَا شَڤِێ سَرْ اِبْرَاهِيمْ نِخُومَانْدْ، وِى ستِێرَكْ دِيتْ و گۆتْ: رَبِّێ مِنْ اَڤَه. چِه دَمَا ستِێرْ چُو اڤَا، گۆتْ: اَزْ ژِ يِێ دِچَه اڤَا حَزْ نَاكِمْ.

٧٧. چِه دَمَا اِبْرَاهِيمْ دِيتْ كُو هِيڤْ دَرْهَاتْ و رُۆنَاهِيَا وِێ بَلَاڤ بُو، گۆتْ: رَبِّێ مِنْ اَڤَه. ڤِێجَه چِه دَمَا اَوْ ژِى چُو ئَاڤَا گۆتْ: اَگَرْ خُدَايِێ مِنْ رِيَا رَاسْتْ نِيشَانِى مِنْ نَدَه، تَقَزْ اَزِێ بِبِمْ ژِ قَومِێ رِێوِنْدَابُويِى.

٧٨. چِه دَمَا اِبْرَاهِيمْ دِيتْ كُو رُۆژْ هِلاتْ و رُۆنَاهِيَا وِێ بَلَاڤ بُو، گۆتْ: رَبِّێ مِنْ اَڤَه. لَوْرَا اَڤْ مَزِنْتِرَه. اِێدِى چِه دَمَا اَوْ ژِى چُو اڤَا، گۆتْ: «هَىْ گَلِێ مِنْ! اَزْ ژِ وَانْ تِشْتِێنْ كُو هُونْ ژِ خُدِێ رَه دِكِنْ هَمْكُوفْ دُورْ و بِێرِى مَه.[112]

٧٩. بِێگُمَانْ، مِنْ بَرِێ خَوه ژِ دِلْ؛ بِێفَتْلُ و ڤِيچْ دَا وِى خُدَايِێ كُو عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ ژِ تُونَيِى ئَافِرَانْدِنَه و اَزْ نَه ژِ مُشْرِكَانِمْ.

٨٠. گَلِێ اِبْرَاهِيمْ پِێ رَه كَتَه نِيقَاشِێ. (اِبْرَاهِيمْ) گۆتْ: مَا هُونْ دَرْ بَارِێ خُدِێ دَه بِمِنْ رَه دِكَڤِنْ نِيقَاشِێ؟ حَالْ اَڤَه؛ بِێشِكْ وِى اَزْ (لِسَرْ رِيَا رَاسْتْ) رَاستَرِێ كِرِمَه. اَزْ، ژِ يِێنْ كُو هُونْ ژِێ رَه دِكِنْ هَمْكُوفْ قَتْ نَاطِرْسِمْ(كُو اَوْ زِيَانَكِێ بِدِنَه مِنْ)، ژِ بِلِى يَا كُو پَرُوَرْدَگَارِێ مِنْ بِڤِێ (اَوْ جُودَا يَه). خُدَايِێ مِنْ بِزَانِينَا خَوه دُۆرْ لِهَرْ تِشْتِى گِرتِيَه، مَا هِێ ژِى هُونْ دَرْسْ و عِبْرَتْ نَاگِرِنْ؟

٨١. اَرِێ مَا اَزِێ چَاوَا ژِ وَانْ (پُوتِ)ێنْ كُو هُونْ ژِ خُدِێ رَه دِكِنْ هَڤپِشْكْ بِطِرْسِمْ؟! حَالْ اَڤَه؛ هُونْ نَاطِرْسِنْ كُو بِێبَلْگه و دَلِيلْ هُونْ ژِ خُدِێ رَه هَڤپِشْكَانْ چِێدِكِنْ. اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ دِزَانِنْ ڤِێجَه مَا كِيژَانْ ژِ هَرْدُو جَلَبَانْ (اَمْ انْ هُونْ) بِێهتِرْ هِێژَايِى اَوْلَهِيِێ نَه؟

٨٢. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و تُو نَحَقِى (شِرْكْ) تِێكِلِى بَاوَرِيَا خَوه نَكِرِنْ، هَا اَوْلَهِى (و ئَارَامِى) ژِ وَانْ رَه يَه و اَوْ (لِسَرْ رِيَا حَقْ) هَاتِنَه رَاسْتَرِێكِرِنْ.[113]

٨٣. هَا اَڤْ دَلِيلْ و بَلْگَيِێنْ مَه نَه، مَه اَوْ لِهَمْبَرْ گَلِێ وِى دَانَه اِبْرَاهِيمْ. كَسِێ كُو اَمْ بِڤِێنْ، اَمْ مَرْتَبَيِێنْ وَانْ بِلِنْدْ دِكِنْ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه حَكِيمَه،عَلِيمَه.

٨٤. مَه اِسْحَاقْ و (بِنَڤِيتِى ژِى) يَعْقُوبْ ژِ اِبْرَاهِيمْ رَه دِيَارِى كِرِنْ. مَه، تَڤْ (لِسَرْ حَقِيِێ) سَرْوَخْتْ و رَاسْتَرِێ كِرِنْ. بَرِى اِبْرَاهِيمْ مَه نُوحْ ژِى سَرْوَخْتْ و رَاسْتَرِێ كِرْ. مَه ژِ زُورِيَتَا اِبْرَاهِيمْ دَاوِدْ، سُلَيمَانْ، اَيوبْ، يوسُفْ، مُوسَا و هَارُونْ ژِى رَاسْتَرِێ كِرِنْ و هَرْ وِسَا اَمْ پَادَاشِێ دِدِنْ قَنْجِيكَارَانْ.

٨٥. زَكَرِيَا، يَحْيَا، عِيسَا و اِلْيَاسْ اَڤْ هَمُو ژِ قَنْجِيكَارَانْ بُونْ.

٨٦. اِسْمَاعِيلْ، اَليَسَع، يونُسْ و لُوطْ ژِى مَه تَڤْ (بِپِێخَمْبَرِى) دِ سَرْ عَالَمِێ رَه قَنْجْتِرْ گِرنْ.

٨٧. مَه، بِبَاڤِێنْ وَانْ، زَارُۆكِێنْ وَانْ و بِرَايِێنْ وَانْ ژِى قَنْجِى كِرْ، مَه اَوْ ڤَبِژَارتِنْ و مَه اَوْ رَاسْتَرِێيِى رِيَا رَاسْتْ كِرِنْ.

٨٨. هَا اَڤْ هِيدَايَتَا خُدِێ يَه. اَوْ، ژِ عَڤْدِێ خَوه يِێ بِڤِێ وِى پِێ هِدَايَتْ دِكَه. اَگَرْ وَانْ (پِێخَمبَرَانْ) ژِى تِشْتَكْ ژِ خُدِێ رَه بِكِرِنَا هَڤْپِشْكْ، هَلْبَتْ كِرِنِێنْ وَانْ تَڤْ دِێ پُوچْ بِبُونَا.

٨٩. هَا اَوِنْ، اَوْ پِێخَمْبَرِێنْ كُو مَه كِتِێبْ، حِكْمَتْ و پِێخَمْبَرِى دَايَه وَانْ. ڤِێجَه اَگَرْ اَڤِێنْ هَا (خَلْكِێ مَكَّيِێ) بَاوَرِيِێ پِێ نَيِىنِنْ، ژِخَوه مَه اَوْ سِپَارْتِيَه قَوْمَكِى كُو اَوْ هِيچْ اِنْكَارَا وِێ نَاكِنْ.

٩٠. هَا اَوْ پِێخَمْبَرِنْ، اَوِێنْ كُو خُدِێ اَوْ لِسَرْ حَقِيِێ رَاسْتَرِێ كِرِنَه، نَاخُو تُو ژِى بِدَه سَرْ رِيَا وَانْ. بِبِێژَه: اَزْ ژِ بُۆ (رَاگِهَانْدِنَا قُرْئَانِێ) تِشْتَكِى ژِ وَه نَاخَوازِمْ. بَسْ اَوْ ژِ عَالَمِێ رَه شِيرَتْ و پَنْدَه.

٩١. دَمَا جِهُويَانْ گۆتْ: خُدِێ (ژِ وَحْيِێ) تِشْتَكْ ژِ بُۆ تُو مِرُۆڤَانْ نَهِنَارْتِيَه، (بِڤِێ گۆتِنَا خَوه) وَانْ بِدُرِسْتِى رِێزْ لِخُدِێ نَگِرتِنَه. بِبِێژَه: نَاخُو اَوْ كِتِێبَا كُو مُوسَا اَوْ ژِ مِرُۆڤَانْ رَه وَكْ رُۆنَاهِى و رِێبَرْ ئَانِيَه و هُونْ ژِى وِێ پَارْچَه پَارْچَه لِسَرْ كَاخِزَانْ دِنِڤِيسِنْ و (يَا بِدِلِێ وَه هُونْ وِێ) دِيَارْ دِكِنْ و هُونْ پِرِێ وِێ ژِى (ژِ خَلْكِێ) ڤَدِشِێرِنْ و هُونْ بِيَا كُو وَه نَدِزَانِى و بَاڤَانِێنْ وَه ژِى پِێ نَدِزَانِى هَاتِنْ فِێرْكِرِنْ، (مَا گَلُۆ) كِێ اَوْ هِنَارْتِيَه؟ بِبِێژَه: (يِێ كُو اَوْ هِنَارْتِيَه) خُدِێ يَه. پَاشِێ دَڤْ ژِ وَانْ بَرْدَه، بِلا اَوْ دِ تَقَانَا (گَاوِرِيَا) خَوه دَه بِگَڤِزِنْ.

٩٢. اَڤْ (قُرْئَانْ) كِتِێبَكَه، مَه اَوْ هِنَارْتِيَه، پيرُۆزَه، ژِ بُۆ كِتِێبِێنْ بَرِيَا خَوه رَاسْتْدِێرَه. هَمْ ژِى دَا كُو تُو پِێ خَلْكِێ اُمُ الْقُرَى(اَهلِێ مَكَّيِێ) و يِێنْ لِدُۆرهِێلِێنْ وِێ (هَرْ كَسِى لِهَرْ دَرِێ) هِشِيَارْ بِكِى. اَوِێنْ كُو بِرُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِيِێ تِينِنْ، بِوِێ (قُرْئَانِێ) ژِى بَاوَرِيِێ تِينِنْ و اَوْ لِسَرْ كِرِنَا نِمِێژَا خَوه ژِى مِقَاتَه نَه.[114]

٩٣. مَا ژِ وِى كَسِێ كُو لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ بِدَرَوَانْ نَوَيِى دِبِێژَه، يَانْ ژِى بِبِێژَه: پَيْخَامْ، ژِ مِنْ رَه ژِ جَمْ خُدِێ هَاتِيَه- دِگَلْ كُو ژِێ رَه تِشْتَكْ ژِى نَهَاتِيَه - سِتَمْكَارْتِرْ كِى هَيَه و ژِ وِى كَسِێ كُو دِبِێژَه: اَزِێ ژِى ئَايَتَانْ بِشِينِمْ چَاوَا كُو خُدِێ ئَايَتْ شَانْدِنَه؟! (رَسُولِێ مِنْ!) خَوزِى تَه (حَالِێ) وَانْ سِتَمْكَارَانْ بِدِيتَا، دَمَا اَوْ دِكَڤِنْ بَرْ سَرْخَوشِيِێنْ مِرِنِێ و مَلَائِيكَتْ (يِێنْ رِحْسِتِێنْ) پَنْجَيِێنْ خَوه دِرِێژِى وَانْ دِكِنْ (و ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ) دَه هَيْدِێ جَانِێ (رِحِێ) خَوه دَرِينِن. اِيرُۆ بِسَدَمَا كُو وَه اِفْتِرَا لِخُدِێ دِكِرْ و وَه خَوه لِهَمْبَرْ ئَايَتِێنْ وِى مَزِنْ دِكِرْ، هُونِێ بِعَذَابِێ رِسْوَاتِيِێ بِێنَه جَزَاكِرِنْ.

٩٤. صُۆندْ بَه! كَا چَاوا مَه، جَارَا پِێشِينْ هُونْ ئَافِرَانْدِنْ، دِيسَا هُونِێ وِسَا بِتَنِێ بِبَالْ مَه ڤَه بِێنْ و هُونِێ مَالِێ كُو مَه لِجِيهَانِێ دَابُو وَه لِدُوڤْ خَوه بِهِێلِنْ. كَا اَوْ مَهدَرْڤَانِێنْ وَه لِكُو نَه، اَوِێنْ كُو وَه گُومَانْ دِكِرْ كُو اَوْ هَڤتَايِێنْ خُدِێ نَه؟! صُۆندْ بَه، پِێوَندِيَا دِ نَاڤبَرَا وَه و وَانْ دَه قُوتْ بُو و اَوِێنْ كُو وَه دِگۆتِنْ «اَوْ خُدَا نَه»ژِ بَرْ وَه وِندَا بُونْ.

٩٥. بِێگُمَانْ خُدِێ پَارْچَكَرِێ طُۆڤْ و دَنْدِكَانَه، يِێ زِنْدِى ژِ يِێ مِرِى دَرْتِينَه و يِێ مِرِى ژِى ژِ يِێ زِنْدِى دَرْتِينَه. هَا يِێ كُو ڤِێ دِكَه خُدِێ يَه، اِێدِى چَاوا هُونْ بَرِێ خَوه ژِ حَقِيِێ دِزِڤِرِينِنْ؟

٩٦. (خُدِێ)، پَارْچَكَرِێ سپِێدِێ يَه، شَڤْ كِرِيَه ئَارَامْگَهُ و اِێوِرْگَه، رُۆژُ و هَيڤْ ژِى گَرَانْدِنَه دَمْژِمِێرْ. هَا اَڤْ هَمُو تَقدِيرَا خُدَايِێ دَستْهِلَاتِێ زَانَا يَه.

٩٧. اَوْ خُدَايِێ كُو ستِێرْ ژِ بُۆ وَه (لِئَسْمَانَانْ) دَانِينْ دَا كُو هُونْ رِيَا خَوه دِ طَارِيتِيَا بَژَاهِيِێ و دَرْيَايِێ دَه بِوَانْ بِبِينِنْ. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو بِفِكِرِنْ مَه بِبَرْفِرَهِى نِيشَانِێنْ (قُدْرَتَا) خَوه اَشْكَرَا كِرِنَه.

٩٨. اَوَه، يِێ كُو هُونْ ژِ نَفْسَكِێ پَيْدَا كِرِنَه. ڤِێجَه ژِ وَه رَه جِهَكِى كُو هُونْ لِێ رَاوَسْتِنْ و جِهَكِى كُو بَرُوَختْ لِێ بِمِينِنْ هَيَه. بِێگُمَانْ مَه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو هُورْ و كُورْ فِێرْ بِبِنْ ئَايَتِێنْ خَوه بِبَرفِرَهِى ژِ هَڤْ ڤَقَتَانْدِنَه.[115]

٩٩. هَرْ اَوَه يِێ كُو ژِ عوْرَانْ بَارَانْ بَارَانْدِيَه، ڤِێجَه مَه بِڤِێ بَارَانِێ ژِ هَرْ رَنْگى هِێشِينَايِى دَرَئَانِيَه، اِێدِى مَه ژِ وِێ شِينَاهِيِێ گِيَايِێ هِێشِينْ دَرَانِيَه كُو اَمْ ژِ وِێ ژِى تَنَيِێنْ لِهَڤْسِوَاربُويِى دَرْتِينِنْ. ژِ بُوتِكِێنْ دَارِێنْ خُرْمَيَانْ ژِى گۆشِيِێنْ نِێزِى هَڤْ دَرْتِينَه حُۆلِێ. (اَمْ بِوِێ اڤِێ) رَزِێنْ تِرِى، زَيتُونْ و هِنَارَانْ ژِى، مِينَا هَڤْ و رَنگۆرَنگۆ دَرْتِينِنْ. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) دَمَا دَارْ بَرْ بِگِرَه و بِگِهِيژَه، لِبَرِێ وَانْ بِنِێرِنْ! بِێگُمَانْ دِ وَانْ دَه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو بَاوَرِيِێ بِينَه، عِبْرَتْ و نِيشَانْ هَنَه.

١٠٠. (وَانْ مُشْرِكَانْ) ژِ خُدِێ رَه جِنْ كِرِنَه هَڤْطَا. حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ اَوْ ژِى ئَافِرَانْدِنَه. بِنَزَانِى ژِ جَمْ خَوه، ژِێ رَه كُرْ و كَچْ چِێدِكِرِنْ. حَاشَا! اَوْ، ژِ وَانْ وَصْفِێنْ كُو اَوْ ژِێ رَه لِێتِينِنْ پَاكْ و بِلِنْدَه.

١٠١. هَرْ اَوَه افِرِينَرِێ عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ. اَوْ دِێ چَاوَا ژِێ رَه زَارُۆكْ هَبِنْ دِگَلْ كُو هَڤَالَا وِى ژِى تُونَه يَه؟ وِى هَرْ تِشْتْ ئَافِرَانْدِيَه و اَوْ بِهَرْ تِشْتِى زَانَا يَه.

١٠٢. هَا خَودَانِێ ڤَانْ سَالُۆخَانْ خُدِێ يَه كُو اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ وَه يَه. ژِ وِى پِێشْتِرْ تُو خُدَا تُونِنْ. اَوْ چِێكَرِێ (خَالِقِێ) هَرْ تِشْتِى يَه. ڤِێجَه ژِ بُۆ وِى عِبَادَتِێ بِكِنْ و اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى چَاڤْدِێرَه.

١٠٣. چَاڤْ تِێنَاگِهِيژِنْ (كُو خُدِێ بِبِينِنْ). اَوْ بِخَوه چَاڤَانْ (و هَرْ تِشْتِى) دِبِينَه. هَلْبَتْ يِێ هُوربِينْ و كُوربِينْ و بِهَرْ تِشْتِى ئَاگَاهْدَارْ هَرْ اَوَه.

١٠٤. (رَسُولِێ مِنْ! بِبِێژَه) بِێگُمَانْ ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه، ژِ بُۆ وَه بَلْگَه و دَلِيلِێنْ بَرْبِچَاڤْ هَاتِنَه. اِێدِى چِه كَسِێ كُو حَقِيِێ بِبِينَه و بَاوَرْ بِكَه، فَيْدَيَا وِى ژِ وِى رَه يَه. چِه كَسِێ كُو چَاڤِێ خَوه لِحَقِيِێ بِگِرَه و كُۆرْ بِبَه، زَرَارَا وِى ژِى ژِێ رَه يَه و اَزْ لِسَرْ (كِرِنِێنْ) وَه نَه چَاڤْدِێرِمْ.

١٠٥. هَا بِڤِى رَنْگى اَمْ ئَايَتِێنْ خَوه ژِ هَڤْ ڤَدِقَتِينِنْ، -پَاشِى كَافِرْ دِێ بِبِێژِنْ: تَه (ژِ اَهْلِى كِتِێبْانْ) دَرْسْ سِتَانْدِيَه- و دَا كُو اَمْ ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو دِزَانِنْ رَه قُرْئَانِێ رِنْدْ اَشْكَرَا بِكِنْ.

١٠٦. (رَسُولِێ مِنْ!) بِدَه پَىْ پَيَامَا كُو ژِ خُدَايِێ تَه ژِ تَه رَه هَاتِيَه. ژِ وِى پِێ ڤَه تُو خُدَا نِينِنْ و بَرِێ خَوه ژِ مُشْرِكَانْ ڤَگَرِينَه.

١٠٧. اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا اَوِێ نَبُونَا مُشْرِكْ. مَه، تُو ژِى لِسَرْ وَانْ نَكِرِيَه زِێرَڤَانْ و تُو نَه بَرْپِرْسِێ كِرِنِێنْ وَانِى ژِى.

١٠٨. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) دَڤْ نَاڤِێژِنْ وَانِێنْ كُو ژِ بِلِى خُدِێ دِحَبِينِنْ، اِێدِى اَوْ ژِى دِێ ژِ نَزَانِى و سِتَمْكَارِى دَڤْبَاڤِێژِنْ خُدِێ. بِڤِى ئَاوَايِى مَه كَارْ و كِرِيَارِێنْ هَرْ مِلَتَكِى دِ چَاڤِێنْ وَانْ دَه خَمِلانْدِيَه. پَاشِێ ڤَگَرَا وَانْ هَرْ بِبَالْ پَرُوَرْدَگَارِێ وَانْ ڤَه يَه. ڤِێجَه دِێ وَانْ بِيَا كُو دِكِرِنْ ئَاگَاهْدَارْ بِكَه.

١٠٩. (مُشْرِكِێنْ مَكِّێ) بِخُدِێ صُۆنْدَا خَوه يَا هَرِى ئَاسِێ صُۆندْ خُوارِنْ؛ اَگَرْ مُعْجِزَيَكْ ژِ وَانْ رَه بِێ، اَوِێ بَاوَرِيِێ پِێ بِينِنْ. بِبِێژَه: مُعْجِزَه بَسْ ژِ جَمْ خُدِێ نَه. مَا هُونْ چِه دِزَانِنْ (گَلِى مُومِنَانْ)، اَگَرْ مُعْجِزَه ژِ بُۆ وَانْ وَرَه ژِى بِێگُمَانْ دِيسَا اَوِێ بَاوَرِى نَيِينِن..

١١٠. اَمِێ دِلِێنْ وَانْ و چَاڤِێنْ وَانْ (ژِ نَاسْكِرِنَا حَقِيِێ) بَرَڤَاژِى بِكِنْ؛ چَاوا كُو وَانْ بَرِێ ژِى بَاوَرِى پِێ نَئَانِيبُونْ و اَمِێ وَانْ دِ سَرْخُوَڤَچُونَا وَانْ دَه مَاتْمَايِى و سَرْگَشْتَه بِهِێلِنْ.

١١١. بِێگُمَانْ اَگَرْ مَه ژِ وَانْ رَه مَلائِيكَتْ بِشَانْدَا و مِرِى بِوَانْ رَه بِدَانَا خَبَرْدَانْ و مَه هَرْ تِشْتْ لِپِێشْبَرِى وَانْ بِجِڤَانْدَا، ژِ بِلِى يَا كُو خُدِێ بِڤَايَا دِيسَا وَانْ بَاوَرِى نَدِئَانِى؛ لِێبَلِێ پِرِێنْ وَانْ ژِى نَزَانِنْ.[116]

١١٢. هَرْ وِهَا مَه ژِ هَرْ پِێخَمْبَرَكِى رَه شَيْطَانِێنْ اِنْسْ و جِنِى كِرِنَه نَيَارْ، دِ گُهِێنْ هَڤْ دَه پَيْڤِێنْ خَمِلانْدِى دِبِێژِنْ دَا كُو خَلْكِێ بِخَاپِينِنْ. اَگَرْ خُدَايِێ تَه بِڤَايَا وِسَا نَدِكِرِنْ، ڤِێجَه دَڤْ ژِ وَانْ و دَرَوِێنْ وَانْ بَرْدَه.

١١٣. (شَيْطَانْ گُۆتِنَا خَوشْ بَرْ بِگُهِێ وَانْ دِخِنْ) دَا كُو دِلِێ يِێنْ كُو بَاوَرِى بِئَاخْرَتِێ نَايينِنْ بِبِژَه وَانْ پَيْڤَانْ و اَوْ پَيْڤْ لِوانْ خَوشْ بِێ و دَا كُو اَوْ هَرْ وِێ بِكِنْ يَا كُو
اَوْ دِكِنْ.

١١٤. (رَسُولِێ مِنْ! بِبِێژَه): مَا ڤِێجَه اَزِێ ژِ بِلِى خُدِێ لِحَكَمَكِى (كُو دِ نَاڤْبَرَا مِنْ و وَانْ دَه حُكِمْ بِكَه) بِگَرِمْ. حَالْ اَڤَه كُو هَرْ اَوَه يِێ كُو كِتِێبْ ژِ بُۆ وَه بِبَرْفِرَهى هِنَارْتِيَه. اَوِێنْ كُو مَه كِتِێبْ ژِ بُۆ وَانْ هِنَارْتِيَه، دِزَانِنْ كُو اَوْ بِرَاسْتِى ژِ جَمْ خُدَايِێ وَانَه، اِێدِى تُو نَبَه ژِ يِێنْ گُمَانْدَارْ (دُو دِلْ).

١١٥. گُۆتِنَا خُدَايِێ تَه، ژِ هِێلَا رَاسْتِى و عَدَالَتِێ ڤَه پِێكْهَاتِيَه. تُو كَسْ نِكَارَه گُۆتِنِێنْ وِى بِگُهَرِينَه. اَوَه هَرْ يِێ بِهِيزَرْ، يِێ زَانَا.

١١٦. اَگَرْ تُو بِگُۆتِنَا پِرَانِيَا يِێنْ لِسَرْ عَرْدِێ بِكِى، اَوِێ تَه ژِ رِيَا خُدَا دَرْخِنْ. اَوْ هَرْ دِدِنَه پَىْ گُمَانِێ و اَوْ هَرْ دَرَوانْ دِكِنْ.

١١٧. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه بِێهْتِرْ دِزَانَه كَا كِى ژِ رِيَا وِى شَاشْ بُويَه و بِێهْتِرْ دِزَانَه كَا كِى لِسَرْ رِيَا وِى رَاسْتَرِێ بُويَه.

١١٨. ڤِێجَه اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ بَئَايَتِێنْ وِى بَاوَرْدَارْ بِنْ، ژِ وِێ يَا كُو دِ دَمَا شَرْژِێكِرِنِێ دَه نَاڤِێ خُدِێ لِسَرِێ هَاتِيَه گُۆتِنْ بِخُونْ.

١١٩. چِمَا هُونْ ژِ حَيْوانِێنْ كُو دِ دَمَا شَرْژِێكِرِنِێ دَه نَاڤِێ خُدِێ لِسَرْ وَانْ هَاتِيَه گُۆتِنْ، نَاخُونْ؟ بِێگُمَانْ ژِ بِلِى خَوارِنَا ژِ نَچَارِى، خُدِێ يَا قَدَخَكِرِى ژِ وَه رَه ژِ هَڤْ ڤَقَتَانْدِيَه. بِێگُمَانْ پِرْ كَسْ ژِ نَزَانِى بِهَوَسِێنْ خَوه مِرُۆڤَانْ ژِ رِێ دَرْدِخِنْ. تَقَزْ خُدَايِێ تَه بِوَانِێنْ كُو سِينُۆرِێ (حَلالِيِێ) دَرْبَاسْ دِكِنْ خَوشْ دِزَانَه.[117]

١٢٠. دَڤْ ژِ گُنَهِێنْ اَشْكَرَا و يِێنْ بِدِزِى بَرْدِنْ! بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو گُنَهَانْ دِكِنْ دِێ بِگُنَهْكَارِيِێنْ خَوه بِێنَه جَزَاكِرِنْ.

١٢١. هُونْ ژِ حَيْوَانِێنْ كُو (هَاتِبِنْ شَرْژِێكِرِنْ و) نَاڤِێ خُدِێ لِسَرْ وَانْ نَهَاتِبَه گُۆتِنْ، نَخُونْ! بِێگُمَانْ اَوْ (خَوارِنَا بِڤِى ئَاوَايِى) دَرْكَتِنَا ژِ رِيَا خُدِێ يَه. بِێگُمَانْ شَيْطَانْ دِ گُهِێ دُۆسْتِێنْ خَوه دَه پِسْتَپِسْتِێ دِكَه دَا كُو لِهَمْبَرِى وَه تِێ بِكُۆشِنْ. اَگَرْ هُونْ بِگُۆتِنَا وَانْ بِكِنْ، بِێگُمَانْ هُونِێ بِبِنْ ژِ مُشْرِكَانْ.

١٢٢. مَا رَوْشَا كَسِێ كُو بَرِێ (بِسَدَمْ كَافِرِيَا خَوه) مِرِيبُو ڤِێجَه مَه اَوْ (بِاِسْلامِێ) سَاغْ كِرِبَه و مَه رُۆنَاهِيَكَه وِسَا دَابِيِێ كُو بِوِێ بِكَارَه لِنَاڤْ مِرُۆڤَانْ بِگَرَه، دِبَه وَكَه رَوْشَا وِى كَسِى كُو دِ نَاڤَا طَارِيتِيِێنْ (كُفْرِێ) دَه مَابَه و هِيچْ نِكَارِبَه ژِ وَانْ دَرْكَڤَه؟ (هَلْبَتْ نَا!) هَرْ وِسَا ژِ كَافِرَانْ رَه كَارْ و كِرِيَارِێنْ كُو دِكِنْ هَاتِيَه خَمِلانْدِنْ.

١٢٣. هَرْ وِهَا مَه گُنَهْكَارِێنْ هَرْ گُنْدَكِى (و هَرْ بَاژَارَكِى) كِرِيَه مَزِنِێنْ وِێ دَرِێ، دَا كُو تِێ دَه حِيلَكَارِيِێ بِكِنْ. حَالْ اَڤَه كُو اَوْ بِتَنِێ لِسَرْ خَوه حِيلَكَارِيِێ دِكِنْ و پِێ نَاحِسِنْ.

١٢٤. دَمَا ئَايَتَكْ ژِ وَانْ رَه دِهَاتْ، دِگُۆتِنْ: حَتَا مِينَا ئَايَتِێنْ كُو ژِ پِێخَمْبَرِێنْ خُدِێ رَه تِێ دَايِنْ ژِ مَه رَه ژِى نَيِێ دَايِنْ اَمْ قَتْ بَاوَرِى نَايِينِنْ. خُدِێ بِێهْتِرْ دِزَانَه كَا رِسَالَتَا (پِێخَمْبَرْتِيَا) خَوه دِدَه كِێ؟ دِێ ژِ جَمْ خُدِێ رِسْواتِيَكَه گِرَانْ و ئَازَارَكَه دِژْوَارْ بِسَرْ وَانِێنْ كُو سُوجْ كِرِنْ دَه بِێ، بِسَدَمَا كُو دَكْ و دُۆلابَانْ دِگَرِينِنْ.

١٢٥. ڤِێجَه چِه كَسِێ كُو خُدِێ بِڤِێ وِى سَرْوَخْتْ بِكَه، سِينْگَا وِى ژِ اِسْلامِێ رَه ڤَدِكَه و چِه كَسِێ كُو خُدِێ بِڤِێ وِى ژِ رِێ بِخَه، سِينْگَا وِى بِتَنْگِيَكَه ظُۆرْ تَنْـگْ دِكَه، هَرْ وَكِى كُو بَرْ بَئَاسِيمَانْ ڤَه هَڤرَازْ بِچَه. بِڤِى ئَاوَايِى خُدِێ چَپَلِى و عَذَابْ دَاڤِێژَه سَرْ وَانِێنْ كُو بَاوَرِى نَايِنِنْ.[118]

١٢٦. (رَسُولِێ مِنْ !) اَڤَا (مَه دِيَارْكِرِى) رِيَا خُدَايِێ تَه يَا رَاسْتَه. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو شِيرَتِێ وَرْگرِنْ مَه ئَايَتِێنْ خَوه بِبَرْفِرَهى اَشْكَرَا كِرِنَه.

١٢٧. ژِ وَانْ رَه لِجَمْ خُدَايِێ وَانْ دَارُ السَّلامْ (جِهِێ اَوْلَهِيِێ) هَيَه. خُدِێ ژِ بَرْ (قَنْجِى) يَا كُو اَوْ دِكِنْ، دُۆسْتْ و ئَارِيكَارِێ وَانَه.

١٢٨. وِێ رُۆژَا كُو خُدِێ وَانْ تَڤَانْ لِهَڤْ بِجِڤِينَه (و ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه): گَلِى جِڤَاتَا جِنَانْ! بِێگُمَانْ وَه گَلَكْ ژِ مِرُۆڤَانْ دَانَه بَرْ خَوه (و وَه اَوْ ژِ رِێ شَقِتَانْدِنَه). دُۆسْتِێنْ وَانْ يِێنْ اِنْسِى ژِى دِبِێژِنْ: «خُدَايِێ مَه! مَه ژِ هَڤْ فَيْدَه دِيتْ و اَمْ گِهِيشْتِنْ وِێ دَمَا كُو تَه ژِ مَه رَه دِيَارْ كِرِبُو. خُدِێ ژِى (لِسَرْ دَڤِێ مَلائيكَتَانْ) دِبِێژَه: ژِ بِلِى يَا كُو خُدِێ بِڤِێ، جِهِێ وَه ئَاگِرَه، حَتَا بِحَتَايِێ هُونِێ دِ نَاڤْ دَه بِمِينِنْ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه حَكِيمَه، عَلِيمَه.

١٢٩. بِڤِى ئَاوَايِى، بِسَبُونَتْ بَدْكَارِيَا كُو دِكِنْ اَمْ ژِ سِتَمْكَارَانْ هِنَكَانْ مُسَلَّتِى سَرْ هِنَانْ دِكِنْ.

١٣٠. (رُۆژَا قِيَامَتِێ تِێ گُۆتِنْ): گَلِى جِڤَاتَا جِنْ و مِرُۆڤَانْ ! مَا ژِ نَاڤْ وَه، پِێخَمْبَرِنْ ژِ بُۆ وَه نَهَاتِنْ كُو ئَايَتِێنْ مِنْ ژِ وَه رَه بِبِێژِنْ و وَه ژِ پِێرْگِهَاتِنَا ڤِێ رُۆژِێ هِشْيَارْ بِكِنْ؟ دِبِێژِنْ: اَمْ لِسَرْ نَفْسَا خَوه دِبِنْ شَاهِدْ (كُو پِێخَمْبَرِێنْ تَه هَاتِنْ). بِڤِى ئَاوَايِى ژِيَانَا جِيَهانِێ اَوْ خَاپَانْدِنْ و دِيسَا اَوْ لِسَرْ نَفْسَا خَوه شَاهِدِنْ كُو بِێگُمَانْ اَوْ بِخَوه كَافِرِنْ.

١٣١. اَڤْ ژِ بَرْ ڤِێ يَه كُو خُدَايِێ تَه نَه اَوَه كُو بِنَحَقِى بَاژَارَانْ وِێرَانْ بِكَه و كُو خَلْكِێ وَانْ ژِى (ژِ فَرْمَانْ و قَدَخَيِێنْ وِى) بِێهَاىْ بِنْ.

١٣٢. ژِ هَرْ كَسِى رَه، لِگُۆرِى كَارِێنْ كُو كِرِيَه مَرتَبَه هَنَه. هَلْبَتْ خُدَايِێ تَه، ژِ تِشْتِێ كُو اَوْ دِكِنْ نَه بِێخَبَرَه.[119]

١٣٣. خُدَايِێ تَه دَوْلَمَنْدَه، خُدَانْ رَحْمَتَه. اَگَرْ اَوْ بِڤِێ دِێ وَه ژِ حُۆلِێ رَاكَه و پِشْتِى وَه، كِێ بِڤِێ وِێ دِ شُونَا وَه دَه بِينَه، چَاوَا كُو هُونْ ژِى ژِ دُۆلا قَومَكِى دِنْ ئَافِرَانْدِنَه.

١٣٤. بِێگُمَانْ يَا كُو ژِ وَه رَه هَاتِيَه سُۆزْدَانْ مُحَقَّقْ دِێ بِێ و هُونِێ خُدِێ ژِى نَچَارْ نَهِێلِنْ.

١٣٥. (رَسُولِێ مِنْ!) بِبِێژَه: اَىْ گَلِێ مِنْ! دَه هَايْدِێ هُونْ لِگُۆرِى دَرْفَتِێنْ خَوه كَارْ بِكِنْ. بِێگُمَانْ اَزِێ ژِى لِگُۆرِى دَرْفَتِێنْ خَوه كَارْ بِكِمْ! ڤِێجَه هُونِێ بِزَانِنْ كَا اَنْجَامَا مَالَا لِێمَايِنِێ ژِ كِێ رَه يَه. بِێگُمَانْ سِتَمْكَارْ تُو جَارِى سَرْفِرَازْ نَابِنْ.

١٣٦. (مُشْرِكَانْ) ژِ چَانْدِنِى و تَرْشِێنْ كُو خُدِێ اَوْ خُلِقَانْدِبُونْ پَارَكْ ژِ خُدِێ رَه ڤَقَتَانْدِنْ، ڤِێجَه ژِ بَرْ خَوه ڤَه گُۆتِنْ: اَڤْ ژِ خُدِێ رَه و اَڤْ ژِى ژِ پُوتِێنْ مَه رَه يَه. اِێدِى پِشْكَا پُوتِێنْ وَانْ نَاگِهِيژَه خُدِێ و پِشْكَا خُدِێ دِگِهِيژَه پُوتِێنْ وَانْ، چِقَاسْ پِيسَه حُكِمْدَايِنَا وَانْ![120]

١٣٧. بِڤِى ئَاوَايِى، شَيْطَانِێنْ وَانْ كُشْتِنَا زَارُۆكِێنْ وَانْ ژِ پِرِێ وَانْ رَه دِخَمِلانْدِنْ. دَا كُو كِنِێسَا وَانْ قِرْ بِكِنْ و دَا كُو دِينِێ وَانْ لِبَرْ وَانْ تَڤْلِهَڤْ بِكِنْ. اَگَرْ خُدِێ بِڤَايَا وِهَا نَدِكِرِنْ، ڤِێجَه دَڤْ ژِ وَانْ و دَرَوِێنْ وَانْ بَرْدَه.

١٣٨. (مُشْرِكَانْ) گُۆتِنْ: اَڤْ چَانْدِنِى و تَرْشِێنْ هَانِێ پَارَاسْتِى نَه، قَدَخَكِرِى نَه، ژِ بِلِى يِێنْ كُو دَسْتُورَا وَانْ هَاتِيَه دَايِنْ پِێڤَه تُو كَسْ نِكَارَه وَانْ بِخَوه. تَرْشِنْ هَنَه كُو سُوارْبُونَا وَانْ (و بَارْكِرِنَا وَانْ) هَاتِيَه قَدَخَكِرِنْ و تَرْشِنْ ژِى هَنَه كُو نَاڤِێ خُدِێ (دِ دَمَا شَرْژِێكِرِنِێ دَه) لِسَرْ وَانْ نَابِێژِنْ (بَسْ وَانْ ژِ پُوتْ و صَنَمِێنْ خَوه رَه قُربَانْ دِكِنْ)، بِدَرَوْ و اِفْتِيرَا ڤِێ يَكِێ لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ دِكِنْ. خُدِێ جَزَايِێ اِفتِرَايَا كُو دِكِنْ دِێ بِدَه وَانْ.

١٣٩. گُۆتِنْ: تِشْتِێ دِ زِكِێ ڤَانْ تَرْشَانْ دَه تَنِێ ژِ بُۆ زِلامِێنْ مَه تَرْخَانِنْ و ژِ ژِنِێنْ مَه رَه حَرَامِنْ. اَگَرْ تِشْتِێ دِ زِكِێ تَرْشَانْ دَه مِرِى بَه، وِێ چَاخِێ ژِنْ و مِێرْ تَڤْ تِێ دَه هَمْپَارِنْ. خُدِێ، بِڤِێ نَوَيِيَا لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ (بِسَبُنَتْ حَلالْكِرِنْ و حَرَامْكِرِنَا بِێ دَلِيلْ) دِێ وَانْ بِدَه جَزَاكِرِنْ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه حَكِيمَه، عَلِيمَه.

١٤٠. اَوِێنْ كُو ژِ نَزَانِى و سَرْسَرِيتِيَا خَوه زَارُۆكِێنْ خَوه كُشْتِنْ و تِشْتِێ كُو خُدِێ بِرِزْقِينِى دَايِى وَانْ بِنَوَيِى لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ حَرَامْ دِێرَانَه، (هَا) اَوْ بِێگُمَانْ دِ زِيَانِێ دَه نَه. بِێگُمَانْ اَوْ شَاشْ بُونَه و اَوْ قَتْ رَاسْتَرِێ ژِى نَبُونَه.

١٤١. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) اَوِێ كُو بُۆسْتَانِێنْ هُۆلِكْكِرِى و نَهُۆلِكْكِرِى، دَارْخُرمَه و چَانْدِنِيِێنْ كُو بَرِێنْ وَانْ رَنْگَرَنْگِنْ، زِيتُونْ و هِنَارِێنْ كُو هِنْ وَكْهَڤِنْ و هِنْ ژِى ژِ هَڤْ جُدَا نَه، ژِ تُنَيِى ئَافِرَانْدِنْ هَرْ خُدِێ يَه. دَمَا بَرْ بِگِرِنْ ژِ بَرِێ وَانْ بِخُونْ و رُۆژَا چِنِينَا وَانْ زَكَاتَا وَانْ بِدِنْ و دَسْتْبَلاڤِيِێ (اِسْرَافِێ) مَكِنْ، بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ مُسْرِفَانْ حَزْ نَاكَه.

١٤٢. ژِ تَرْشَانْ ژِى هِنْ بَارْهِلْگِرْ و هِنْ ژِى ژِ بُۆ رَاخِسْتِنَا نَاڤْمَالِێ ئَافِرَانْدِنَه. ژِ رِزْقِێ كُو خُدِێ دَايَه وَه بِخُونْ و نَدِنْ پَىْ گَاڤِێنْ شَيْطێنْ. بِێگُمَانْ اَوْ ژِ بُۆ وَه نِيَارَكِى
اَشْكَرَا يَه.[121]

١٤٣. ژِ بُۆ وَه هَشْتْ جُۆتْ ئَافِرَانْدِنَه؛ ژِ يِێنْ مِێشِنِى دُو (نِێرْ و مِێ) و ژِ يِێنْ بِزِنِى ژِى دُو. بِبِێژَه: مَا وِى هَرْدُو نِێرْ (يِێ مِێشِنِى و بِزِنِى) يَانْ هَرْدُو مِێ، يَانْ ژِى اَوِێنْ كُو دِ مَالزَارُۆكِێنْ هَرْدُو مِێيَانْ دَه نَه (لِوَه) قَدَخَه كِرِنَه؟ اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ دَه بِزَانِينْ ژِ مِنْ رَه بِبِێژِنْ.[122]

١٤٤. ژِ دَڤَيَانْ ژِى دُو جُۆتْ (نِێرْ و مِێ) و ژِ دَوَارَانْ ژِى دُو جُۆتْ ئَافِرَانْدِنَه. بِبِێژَه: مَا وِى هَرْدُو نِێرْ (يِێنْ دَڤَهْ و دَوَارِى) يَانْ هَرْدُو مِێ، يَانْ ژِى مَا وِى اَوِێنْ كُو دِ مَالزَارُۆكِێنْ هَرْدُو مِێيَانْ دَه نَه، لِوَه قَدَخَه كِرِنَه؟ يَانْ مَا هُونْ شَاهِدْ بُونْ دَمَا خُدِێ بِڤِێ قَوِيتِى لِوَه دِكِرْ؟ اِێدِى مَا كِى ژِ وِى كَسِى سِتَمْكَارْتِرَه كُو لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ بِنَوَيِى بِبِێژَه دَا كُو مِرُۆڤَانْ ژِ رِيَا خُدِێ دَرْخَه؟ بِێگُمَانْ خُدِێ جِڤَاتَا سِتَمْكَارْ، سَرْوَخْتْ و رَاسْتَرِێ نَاكَه.

١٤٥. (رَسُولِێ مِنْ!) بِبِێژَه: اَزْ دِ يَا كُو ژِ مِنْ رَه هَاتِيَه ئَاگَاهْكِرِنْ دَه، ژِ نَانْخُورَكِى رَه، رَاسْتِى تِشْتَكِى حَرَامْكِرِى نَايِێمْ، ژِ بِلِى كُو مِرَارْ بَه يَانْ خُونَا هَرِكْ بَه يَانْ گُۆشْتِێ بَرِێزْ بَه، ڤِێجَه بِێگُمَانْ اَوْ چَپَلْ و پِيسِنْ. يَانْ ژِى بِفَرْمَانْشِكِێنِى كُو نَه ژِ بُۆ خُدِێ بِێتَه شَرْژِێكِرِنْ (اَوْ ژِى چَپَلْ و پِيسِنْ). اِێدِى چِه كَسِێ كُو نَچَارْ بَه (ژِ بِرْچِيتِى گُۆشْتِێنْ ڤَانِێنْ بُۆرِى بِخَوه)، بِێيِى كُو دِلْ لِسَرْ هَبَه و زِێدَگَاڤِى ژِى نَكَه، ڤِێجَه بِرَاسْتِى پَرْوَرْدَگَارِێ تَه گُنَهْڤَشِێرَه، دِلُۆڤَانَه.

١٤٦. مَه، لِسَرْ يِێنْ كُو بُونَه جِهُو تَڤَكِى حَيْوَانِێنْ خَودِى نِينُۆكْ حَرَامْ كِرِنْ. ژِ دَوَارْ و پَزْ ژِى ژِ بِلِى بَزِێ پِشْتَا وَانْ و يِێ لِدُۆرَا رُۆڤِيِێنْ وَانْ و ژِ بِلِى يِێنْ دِ نَاڤْ هَسْتِيَانْ دَه بَزِێ وَانْ حَرَامْ كِرْ. هَا اَڤْ، ژِ بَرْ ظُلْمَا وَانْ (مَه اَوْ) جَزَا كِرِنْ، بِێگُمَانْ اَمْ هَرْ رَاسْتْبِێژِنْ.[123]

١٤٧. ڤِێجَه اَگَرْ اَوْ بِتَه بَاوَرِى نِيينِنْ، بِبِێژَه: خُدَايِێ وَه خُودِيِێ رَحْمَتَكَه بَرْفِرَهَه و عَذَابِێ وِى لِسَرْ جِڤَاتَا گُنَهْكَارْ نَايِێ زِڤِرَانْدِنْ.

١٤٨. اَوِێنْ كُو ژِ خُدِێ رَه هَڤَالْ و شِرِيكْ چِێكِرِنَه، دِێ بِبِێژِنْ: اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا نَه مَه و نَه ژِى بَاڤِێنْ مَه ژِ خُدِێ رَه شِرِيكْ چِێنَدِكِرِنْ و مَه تِشْتَكْ (ژِ جَمْ خَوه ڤَه) حَرَامْ نَدِكِرْ. هَرْ وِهَا يِێنْ بَرِيَا وَانْ ژِى بِپِێخَمْبَرِێنْ خَوه بَاوَرِى نَئَانِينْ، حَتَا كُو ئَازَارَا مَه طَعْمْ كِرِنْ. «بِبِێژَه: مَا دِ ڤِى وارِى دَه قَتْ زَانِينَكْ لِجَمْ وَه هَيَه كُو هُونْ وِێ دَرِينِنْ حُۆلِێ. هُونْ بَسْ دِدِنَه دُوڤْ گُمَانِێ و هُونْ دَرَوَانْ دِكِنْ.»

١٤٩. بِبِێژَه: ڤِێجَه دَلِيلا هَرِى تَكُوزْ يَاخُدِێ يَه؛ اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا دِێ هُونْ هَمُو سَرْوَخْتْ بِكِرِنَا.[124]

١٥٠. بِبِێژَه: دَه هَايْدِێ شَاهِدِێنْ خَوه بِينِنْ؛ اَوِێنْ كُو شَاهِدِيِێ دِدِنْ كُو خُدِێ بَرَا اَڤْ تِشْتِێنْ هَا حَرَامْ كِرِنَه. اِێدِى اَگَرْ لِسَرْ ڤِێ يَكِێ بِبِنَه شَاهِدْ، ڤِێجَه تُو دِگَلْ وَانْ نَبَه شَاهِدْ و نَدَه دُوڤْ دِلْخَوازِيِێنْ وَانِێنْ كُو ئَايَتِێنْ مَه دَرَوْ دِدِێرِنْ و يِێنْ كُو بِئَاخْرَتِێ بَاوَرِى نَايِينِنْ و ژِ رَبِێ خَوه رَه اَوْ هَڤْپِشْكَانْ چِێدِكِنْ.

١٥١. بِبِێژَه: وَرِنْ، ئَاكُو خُدَايِێ وَه لِوَه حَرَامْ كِرِيَه اَزْ ژِ وَه رَه بِخَوهينِمْ: قَتْ تِشْتَكِى ژِ وِى رَه نَكِنْ هَڤْپِشْكْ، قَنْجِيِێ لِدِێ و بَاڤِێنْ خَوه بِكِنْ، ژِ طِرْسَا خِزَانِيِێ زَارُۆكِێنْ خَوه نَكُژِنْ. لَوْرَا اَمْ رِزْقِێ وَه و وَانْ ژِى دِدِنْ. خَوه نِێزِى تُۆلَازِيَانْ نَكِنْ؛ چِه يِێنْ اَشْكَرَا، چِه ژِى يِێنْ ڤَشَارِى. اَوْ جَانِێ كُو خُدِێ كُشْتِنَا وِى لِوَه قَدَخَه كِرِيَه بِنَرَوَايِى نَكُژِنْ. هَا اَڤَه يَا كُو خُدِێ فَرْمَانَا وَه پِێ كِرِيَه دَا كُو هُونْ بِفِكِرِنْ و تِێ بِگِهِيژِنْ.

١٥٢. حَتَا كُو سِێوِى كَامِلْ نَبَه، تَنِێ بِمَبَسْتَا هَرِى رِنْدْ نِێزِى مَالِێ وِى بِبِنْ، پِيڤَانْ و مِێزِينِێ بِدَادْمَنْدِى پِێكْ بِينِنْ. اَمْ لِهَرْ كَسِى تَنِێ بِقَاسِى هِێزَا وِى بَارْ لِێ دِكِنْ. دَمَا هُونْ بِپِيڤِنْ ژِى ڤِێجَه بِحَقِى بِپِيڤِنْ، چَنْدِى (يِێ كُو ژِێ رَه يَانْ لِسَرِێ تِێ پِيڤَانْ) لِێزِمَكِى وَه يِێ پِرْ نِێزْ بَه ژِى. پَيمَانَا كُو وَه دَايَه خُدِێ، بِجِهْ بِينِنْ. اَڤَا هَاتِيَه گُۆتِنْ، قُويتِيَا خُدِێ يَه لِوَه، دَا كُو هُونْ بِبِيرْ بِينِنْ.

١٥٣. بِێگُمَانْ اَڤْ رِيَا مِنَه؛ رِيَا رَاسْتْ و دُرِسْتَه، نَاخَوه بِدِنْ پَىْ وِێ و نَدِنْ دُوڤْ رِێچِكِێنْ دِنْ، ڤِێجَه اَوِێ وَه ژِ رِيَا خُدِێ بِقَتِينِنْ. اَڤَا (هَاتِيَه گُۆتِنْ)، خُدِێ بِوِێ فَرْمَانْ لِوَه كِرِيَه دَا كُو هُونْ خَوه بِپَارِێزِنْ.[125]

١٥٤. پَاشِێ مَه كِتِێبْ، بِتَكُوزِى، لِسَرْ شَكْلِێ هَرِى رِنْدْ و ژِ هَرْ تِشْتِى رَه تَفْسِيلاتْكَرْ، بِرِێبَرِى و دِلُۆڤَانِى ژِ مُوسَا رَه شَانْدْ. هِێڤِى هَيَه كُو اَوْ بِچُونَا بَرْ دَسْتِێ پَرْوَرْدَگَارِێ خَوه بَاوَرِيِێ بِينِنْ.

١٥٥. اَڤْ (قُرَئَانْ) كِتِێبَكَه پِيرُۆزَه كُو مَه اَوْ هِنَارْتِيَه. ڤِێجَه بِدِنْ پَىْ وِێ و خَوه بِپَارِێزِنْ، دَا كُو رَحْمَتْ لِوَه بِێ كِرِنْ.

١٥٦. (مَه قُرَئَانْ ژِ وَه رَه هِنَارْتْ دَا كُو) هُونْ نَبِێژِنْ: كِتِێبْ، تَنِێ ژِ دُو طَائِفَيِێنْ بَرِيَا مَه رَه هَاتِنَه هِنَارْتِنْ و بِرَاسْتِى ژِى اَمْ ژِ خَونْدِنْ و فِێرْبُونَا وَانْ بِێ ئَاگَاهِنْ.[126]

١٥٧. يَانْ ژِى دَا كُو هُونْ نَبِێژِنْ: اَگَرْ ژِ مَه رَه كِتِێبْ بِهَاتَا شَانْدِنْ اَمِێ ژِ وَانْ بِێهْتِرْ تِێگِهِشْتِى بُونَا. اِێدِى بِێگُمَانْ دَاخُويَانِيكَه ژِ نِكْ پَرْوَرْدَگَارِێ وَه، رِێبَرِيَكَه هِێژَا و دِلُۆڤَانِيَكَه پِرْ ژِ وَه رَه هَاتِيَه. ڤِێجَه مَا يِێ كُو بَئَايَتِێنْ خُدِێ بَاوَرِى نَيِينَه و بَرِێ خَوه ژِ وَانْ بِگُهَرِينَه، سِتَمْكَارْتِرْ كِى هَيَه؟ اَمِێ وَانِێنْ كُو بَرِێ خَوه ژِ ئَايَتِێنْ مَه بِگُهَرِينِنْ، ژِ بَرْ بَرْگُهَرِينَا وَانْ، بِعَذَابِێ هَرِى پِيسْ (و ظُۆرْ) جَزَا بِكِنْ.

١٥٨. (ژِ بُۆ بَاوَرِى بِينِنْ) مَا هِێ ژِى لِبَنْدِێ نَه كُو مَلائِيكَتْ ژِ بُۆ وَانْ بِێنْ يَانْ (عَذَابِێ) خُدَايِێ تَه لِوانْ رَابَه، يَانْ ژِى هِنَكْ ژِ نِيشَانِێنْ رَبِّێ تَه بِسَرْ وَانْ دَه بِێنْ؟! رُۆژَا كُو هِنْ نِيشَانِێنْ خُدَايِێ تَه بِێنْ (ڤِێجَه وَانْ مَجْبُورِى اِيمَانِێ بِكِنْ)، وِێ رُۆژِێ اِيمَانْ فَيْدِێ نَادَه تُو كَسِى بِشَرْطِێ كُو بَرِێ بَاوَرِى نَئَانِيبَه يَانْ ژِى دِ بَاوَرِيَا خَوه دَه خِێرَكْ بِدَسْتْنَخِسْتِبَه. بِبِێژَه: دَه چَاڤْنِێرِيَا (يَكِى ژِ ڤَانْ) بِكِنْ، بِێگُمَانْ اَمْ ژِى چَاڤْنِێرِيِێ دِكِنْ.

١٥٩. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو دِينِێ خَوه پَارْچَه پَارْچَه كِرِنْ و اَوْ ژِى بُونْ فِرقَه فِرقَه، تِشْتَكِى تَه بِوَانْ رَه تُنَه. بَسْ كَارِێ وَانْ سِپَارَيِى خُدِێ يَه؛ پَاشِێ بِيَا كُو كِرِنْ (خُدِێ) دِێ وَانْ ئَاگَاهْدَارْ بِكَه.

١٦٠. چِه كَسِێ خِێرَكِێ بِكَه ڤِێجَه ژِێ رَه دَهْ قَاتِى وِێ هَيَه. كِى ژِى نَقَنْجِيَكِێ بِكَه، ڤِێجَه بَسْ اَوْ بِوِێ تَنِێ تِێتَه جَزَاكِرِنْ و لِوانْ سِتَمْكَارِى نَايِێ كِرِنْ.

١٦١. (رَسُولِێ مِنْ!) بِبِێژَه: بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ اَزْ بِبَالْ رِيكَه رَاسْتْ ڤَه رَاسْتَرِێ كِرِمَه كُو اَوْ دِينَكِى مِكُومْكَرِێ رَوْشَا دِنْيَا و ئَاخْرَتِێ يَه؛ دِينِێ پَاكِێ اِبْرَاهِيمَه كُو ژِ خَوارِيِێ ڤَدَرَه و اَوْ نَه ژِ مُشْرِكَانْ بُو.

١٦٢. بِبِێژَه: بِێگُمَانْ نِمِێژَا مِنْ، عِبَادَتِێنْ مِنْ، سَاغِيَا مِنْ و مِرِنَا مِنْ تَڤْ ژِ بُۆ خُدِێ يَه كُو اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ يَه.

١٦٣. ژِ خُدِێ رَه، تُو هَمْكُوفْ نِينِنْ و اَزْ بِڤِێ هَاتِمَه فَرْمَانْكِرِنْ و اَزْ پِێشِيكِێ مُسِلْمَانَانِمْ.

١٦٤. بِبِێژَه: مَا دِگَلْ كُو اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ هَرْ تِشْتِى يَه اَزِێ ژِ بِلِى خُدَا لِپَرْوَرْدَگَارَكِى دِى بِگَرِمْ؟ قَزَنْجَا هَرْ كَسِى ژِێ رَه يَه. تُو كَسْ، گُنَهِێ تُو كَسِى هِلْنَاگِرَه. پَاشِێ ڤَگَرَا وَه بِبَالْ خُدَايِێ وَه ڤَه يَه. ڤِێجَه دِێ وَه بِيَا كُو هُونْ تِێ دَه لِدِژِى هَڤْ دِچُونْ، ئَاگَاهْدَارْ بِكَه.

١٦٥. خُدِێ يَه، يِێ كُو هُونْ لِسَرْ عَرْدِێ كِرِنَه شُونْگِرِێنْ هَڤْ و مَرْتَبَه بِمَرْتَبَه هُونْ دِ سَرْ هَڤْ رَه گِرْتِنْ، دَا كُو دَرْبَارِێ قَنْجِيَا كُو دَايَه وَه دَه وَه بِجَرِبِينَه. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه جَزَادَانَا وِى بِلَزَه و بِرَاسْتِى اَوْ هَرْ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

[109] يِێ كُۆر: اَوِێ كُو بِچَاڤِێ قَلبْ دِ حَقِيِێ نَاگِهِژَه، حَقِيِێ نَاسْ نَاكَه و نَابَه پَيْرَوِێ وِێ. دِ گَلَكْ ئَايَتِێنْ دِ قُرْئَانِێ دَه، خُدِێ يِێ كَافِرْ و يِێ مُنَافِقْ بِكُۆرِيتِيِێ سَالِخْ دَايَه. ئَايَتَا ١٨-ێ ژِ سُورَيِێ بَقَرَه لِسَرْ يِێ مُنَافِقْ و ئَايَتَا ... لِسَرْ كَافِرَانْ نِمُونَيَا وِێ يَه. يِێ بِچَاڤْ: اَوِێ كُو بِچَاڤِێ قَلْبِێ خَوه حَقِيِێ دِبِينَه، نَاسْ دِكَه و دِبَه پَيْرَوێ وِێ، چَنْدَا اَوْ بِچَاڤِێ سَرِێ خَوه كُۆرْ بَه ژِى. نَاخَوه؛ ژِ مَرَڤِێ بَاوَرْمَندْ و مُسِلْمَانْ رَه «بِجَاڤ»تِێ گۆتِنْ و ژِ مَرَڤِێ كَافِرْ و مُنَافِقْ رَه «كُۆر»تِێ گۆتِنْ.

[110] مُشْرِكَانْ، ژِ پَيخَمْبَرْ دِخُوَسْتِنْ كُو وَكْ مُعْجِزَه ژِ ژۆرْ ڤَه كَڤِرْ لِوَانْ بِبَارِنْ، يَانْ ژِى عَذَابَكِى خَمْنَاكْ بِهِنگِڤَه وَانْ. حَالْ اَڤَه كُو دُۆزَا اِسلامِێ نُو دَسْتْ پِێ كِرِبُو و ژِ بُۆ كُو جِيهَانِێ بِدَلِيلِێنْ عِلْمِى و اَقْلِى رُۆنِى بِكَه و لِچَارْ ئَالِيِێنْ گَرْدُونِێ بَلاڤْ بِبَه پَيخَمْبَرْ ژِ رَبِّێ خَوه نَخُوَسْتْ كُو اَوْ عَذَابْ بِدَه وَانْ و خُدِێ ژِى عَذَابْ بِسَرْ وَانْ دَه نَشَانْدْ.

[111] خُدِێ تَعَالَا مَنْعَا مَه ژِ مَجْلِسَا وَانِێنْ كُو دَرْبَارِی ئَایَتِێنْ خُدِێ نُۆقِی مِژُولِیِێ بُونَه كِرِیَه. لِێ بَلِێ خُدِێ كَیْفِیَتَا ڤِێ نُۆقْبُونِێ و حُكْمِێ وِێ ژِ مَه رَه بَیَانْ نَكِرِیَه. خُدِێ، ژِ سُورَهیِێ نِسَاء دِ ئَایَتَا ١٤٠انْ دَه «(گَلِی مُوْمِنَانْ!) دِ كِتِێبِێ دَه ژِ وَه رَه هَاتِیَه شَانْدِنْ؛ دَمَا وَه سَحْ كِرْ كُو ئَایَتِێنْ خُدِێ تِێنْ مَانْدَلْكِرِنْ، یَانْ ژِی بِوَانْ طِنَازْ تِێ كِرِنْ، هِنْگِێ دِگَلْ وَانْ (كَافِرْ و مُنَافِقَانْ) رُونَنِنْ، حَتَا كُو اَوْ خَوه نُۆقِی پَیْڤَكَه دِنْ نَكِنْ. (دَمَا هُونْ جِڤَاتِێ تَرْكْ نَكِنْ) هُونِێ ژِی بِبِنْ وَكِی وَانْ. بِێگُمَانْ خُدِێ دِێ تَمَامِێ كَافِرْ و مُنَافِقَانْ دِ جَهْنَمِێ دَه لِهَڤْ كُومْ بِكَه.» كَیفِیَتَا نُۆقْبُونِێ و حُكْمِێ وِێ بَیَانْ كِرِیَه.

[112] مَا گَلُۆ قَسْدَا اِبْرَاهِيمْ اَوْ بُو كُو لِخُدَايِێ خَوه بِگَرَه يَانْ مَبَسْتَا وِى اَوْ بُو كُو ستِێرْپَرَسْتْ و رُۆژپَرَسْتَانْ شَرْمَزَارْ بِكَه، ڤِێجَه وَانْ ئَاگَاهْدَارْ بِكَه كُو رِێيَا وَانْ رِێيَكَه چَوتْ و شَاشَه. لِگۆرِى قَنَاعَتَا گِرَه گِرِێ تَفسِيرْزَانَانْ شَقِێ دِدُويَانَه. لَوْرَا دِ ئَايَتَا ٧٥ێ دَه ژِ بَرْ كُو بَاڤِێ وِى و گَلِێ وِى پُوتْ دِحَبَانْدِنْ، اَوْ شَرْمَزَارْ كِرِبُونْ و اِبْرَاهِيمْ لِسَرْ بِيرْ و بَاوَرِيَا يَكْدِێرِينِێ (تَوحِيدِێ) بُو، هَمْ ئَايَتَا ٧٨ێ ژِى ڤِێ رَاسْتِيِێ خُرْتْ دِكَه. بِرَاسْتِى دِ مِژَارِێ دَه فِكرَا گِرَه گِرِێنْ تَفسِيرْزَانْ يِێنْ وَكِى قُورْطُوبِى، زَمَخْشَرِى، اَبُو سُعْودْ، اِبْنْ كَثِيرْ اَوَه كُو اَڤْ گۆتِنَا اِبْرَاهِيمْ دِ جِهِێ مُنَاقَشِێ دَه بُويَه؛ اَڤْ لِێكُۆلِينْ كِرِيَه دَا كُو دَلِيلِێنْ وَانْ اِێنْ دَرْحَقَا حَبَانْدِنَا ستِێرْ، رُۆژْ و هَيْڤِێ دَه پُوچْ و بَطَالْ بِكَه، نَه كُو وِى بِرَاسْتِى عِبَادَتِێ ڤَانْ مَخلُوقِێنْ خُدِێ دِكِرْ. خُدِێ بِێهتِرْ رَاسْتِيَا ڤِێ دِزَانَه.

[113] دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه مُرَادْ ژِ ظُلْمِێ شِرْكَه. هَرُوَكِی كُو ئَایَتَا ١٣ێ ژِ سُورَهیِێ لُقْمَانْ «بِرَاسْتِی هَچِی كُو شِرْكَه، اَوْ ظُلْمَكَه مَزِنَه« و ئَایَتَا ٢٢٤ێ ژِ سُورَهیِێ بَقَرَه «هَچِه كُو كَافِرِنْ اَوْ ظَالِمْ بِخُوَه نَه « و ئَایَتَا ١٠٦ ێ ژِ سُورَهیِێ یُونُسْ «ژِ بِلِی خُدِێ گَازِی و هَاوَارِێ نَگِهِینَه یِێ كُو نَه فَیْدِێ دِگِهِینَه تَه، نَه ژِی زِیَانِێ. اِێدِی اَگَرْ تُو ڤِێ بِكِێ، وِێ گَاڤِێ تَقَزْ تُو دِبِێ ژِ ظَالِمَانْ « ڤِێ رَامَانِێ تَكَزْ دِكَه.

[114] بَاژَارِێ مَكِّێ، ژِ هِێلا مَعْنَوى ڤَه نَاڤَنْدَا جِيهَانَا اِسلامِى يَه. دُۆرْهِێلِێنْ وِێ؛ گَرْدُونْ تَڤَه. قَاسِدِێ خُدِێ وَكْ پَيخَمْبَرْ ژِ مِرُۆڤَاتِيِێ هَمُويِى رَه هَاتِيَه شَانْدِنْ. هَرْوِهَا قُرْئَانْ ژِى بِمِرُۆڤَاتِيِێ گِشِى رَه دِپَيِڤَه. ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ، دِ ئَايَتَا پيرُۆزْ دَه ژِ بَاژَارِێ مَكِّێ رَه «اُمُ الْقُرَى»يَانِى مَاكَا وَلاتَانْ هَاتِيَه گۆتِنْ.

[115] دِ ڤِێ ئَايَتَا پيرُۆزْ دَه: «ژِ وَه رَه جِهَكِى كُو هُونْ لِێ رَاوَستِنْ و جِهَكِى كُو بَرُوَختْ لِێ بِمِێنِنْ هَيَه»بُوهُورِى. جِهِێ بَرُوَخت؛ پِشْتَا بَاڤِێ و مَالزَارُۆكَا دِێ و اَڤْ دِنْيَا يَه، يَا كُو اَمْ ژِيَانَا خَوه تِێ دَه دَرْبَاسْ دِكِنْ. جِهِێ سَكنْ و رَاوَسْتَانْدِنَا اَبَدِى، مَالا ئَاخْرَتِێ يَه كُو ژِ وِێ پِێ ڤَه تُو مَالِێنْ دِنْ تُونِنْ.

[116] رِێشَاشَانْ، نَه ژِ بَرْ تُنَتِى و هِنْدِكِيَا دَلِيلانْ رِێيَا خَوه شَاشْ كِرِنَه. اَگَرْ وَكِى كُو اَوْ دِبِێژِنْ، «مِرِى سَاغْ بِبِنْ و بِوَانْ رَه بِپَيڤِنْ، اَگَرْ تَمَامِێ زَرَّيِێنْ كَائِينَاتِێ بَئَاخِڤِنْ و بَانْگَا اِيمَانِێ لِوانْ بِكِنْ»دِيسَا ژِى اَوِێ اِيمَانِێ نِيِێنِنْ. لَوْرَا دِ دِلِێنْ وَانْ دَه فَسَادِى هَيَه، ڤِێجَه اَوْ كُۆرْ بُونَه؛ حَقِيقَتِێ نَابِينِنْ. ژِ بَرْ كُو اَوْ بَرِێ خَوه نَادِنْ رِێيَا رَاسْتْ، خُدِێ ژِى وَانْ لِسَرْ رِێيَا رَاسْتْ رَاسْتَرِێ نَاكَه.

[117] خُدِێ، دِ وَانْ ئَايَتِێنْ كُو بُهُرِينَه دَه حَيْوَانِێنْ كُو خَوارِنَا گُۆشْتِێ وَانْ حَرَامَه اَشكَرَه كِرِنَه. لِێبَلِێ مِرُۆڤْ ژِ نَچَارِى؛ ژِ نِێزَا يَانْ ژِى ژِ بَرْ تَهلُكَيَا مِرِنِێ دِكَارَه هِنَكِى ژِ گُۆشْتِێ وَانْ حَيْوَانِێنْ كُو حَرَامَه بِخَوه. ژِ بِلِى حَيْوَانِێنْ كُو گُۆشْتِێ وَانْ حَرَامَه، اَوِێنْ دِنْ؛ اَگَرْ نَاڤِێ خُدِێ دِ دَمَا سَرْژِێكِرِنِێ دَه لِسَرْ وَانْ بِێ گُۆتِنْ، گُۆشْتِێ وَانْ حَلَالَه.

[118] خُدِێ تَعَالىٰ، دِ ڤِێ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دَه قَانُونَكَه سُرِشْتِى دَسْتْنِيشَانْ كِرِيَه. مِرُۆڤْ چِقَاسِى هِلْكِشَه ژُۆرْ ژِ بَرْ كُو اُۆكْسِژَانْ كِێمْ دِبَه بِێهِنْسِتَانْدِنْ ژِى زُۆرْ و زَحْمَتْ دِبَه. گَاڤَا مِرُۆڤْ، بِێيِى اَلَاڤِێنْ تَايْبَتِى ٢٠.٠٠٠مَتْرَه و زِێدَه هِلْكِشَه ژُۆرِێ، مِرُۆڤْ نَشِێتْ نَفَسِێ بِسْتِينَه و مِرُۆڤْ دِمِرَه.

[119] خُدِێ تَعَالَا دِ ئَایَتَكَه دِنْ دَه بَیَانْ كِرِیَه كُو لِئَاخْرَتِێ ژِ بُو یِێنْ كُو عَمَلْ كِرِنَه مَرْتَبَه هَنَه كُو اَوْ مَرْتَبَه ژِ یِێنْ دِنْیَایِێ بَاشْتِرْ و مَزِنْتِرِنْ. ژِ سُورَهیِێ اِسْرَاءْ ئَایَتَا ٢١ ێ «(رَسُولِێ مِن!) دَه بِنِێرَه، چَاوَا مَه (دِ رِزْقُ و دَرَجَیَانْ دَه) هِنْ كَسْ دِ سَرْ هِنْ كَسَانْ رَه گِرتِنَه و تَقَزْ دَرَجَیِێنْ ئَاخْرَتِێ گَلَكْ چِێتِرْ و گَلَكْ مَزِنْتِرِنْ.» نِیشَئَانِی سَرْ ڤِێ یَكِێ دِكَه.

[120] بَرِيَا اِسْلامِێ عَرَبَانْ هِنْ ژِ چَانْدِنِى و تَرْشِێ خَوه دِ نَاڤْبَرَا خُدِێ تَعَالىٰ و پُوتِێنْ خَوه دَه پَارْ ڤَه دِكِرِنْ و دِگُۆتِنْ: «اَڤْ پَارَا خُدِێ يَه، اَڤْ ژِى پَارَا پُوتِێنْ مَه يَه.»پَارَا كُو ژِ خُدِێ رَه دِڤَقَتَانْدِنْ لِمِێڤَانْ و بَلَنْگَازَانْ مَسْرَفْ دِكِرِنْ و پَارَا كُو ژِ پُوتِێنْ خَوه رَه ژِى دِڤَقَتَانْدِنْ لِمَرَاسِيمِێنْ كُو لِبَرْ وَانْ دِهَاتِنْ تَرْتِيبْكِرِنْ و لِخِزْمَتَا وَانْ مَسْرَفْ دِكِرِنْ. ڤِێجَه اَگَرْ ژِ پَارَا كُو ژِ خُدِێ رَه ڤَقَتَانْدِبُونْ تِشْتَكْ بِچُويَا سَرْ پَارَا كُو ژِ پُوتِێنْ خَوه رَه ڤَقَتَانْدِبُونْ، دَڤْ ژِێ بَرْ دِدَانْ. هَكَه ژِ پَارَا پُوتَانْ تِشْتَكْ بِچُويَا سَرْ پَارَا خُدِێ، دِيسَا رَادِهِشْتِنِێ و دَانِينْ سَرْ پَارَا پُوتَانْ دِدَانِينْ و دِگُۆتِنْ: «خُدِێ زَنْگِينَه، لِێ اَڤْ خِزَانِنْ.»ژِ بَرْ كُو پَارَا ژِ پُوتَانْ رَه دِيسَا ژِ وَانْ رَه دِمَا، گُهِێ وَانْ لِێ بُو، نَدِهِێلانْ كُو تِشْتَكْ ژِێ هَرَه سَرْ يَا كُو ژِ خُدِێ رَه ڤَدِقَتَانْدِنْ. ڤِێجَه خُدِێ تَعَالىٰ ڤِێ رَوشَا وَانْ اَشْكَرَا دِكَه و وَانْ شَرْمَزَارْ دِكَه.

[121] عَرَبَانْ؛ گَهْ حَيْوَانِێنْ نِێرْ قَدَخَه دِكِرِنْ و گَهْ يِێنْ مِێ، گَهْ كَارْ و گَهْ ژِى بَرْخِكْ، گَهْ گُۆلِكْ و گَه ژِى گُۆلِكِێنْ دَڤَهَانْ قَدَخَه دِكِرِنْ. ڤِێجَه خُدِێ اَڤْ هَلْوَسْتَا وَانْ، بِڤِێ ئَايَتِێ شَرْمَزَارْ دِكَه.

[122] اَڤْ حَرَامْكِرِنْ، ژِ كُو دَرِێ هَاتِيَه؟ اَگَرْ ژِ نِێرِيتِيِێ وَرَه، نَاخَوە دِڤِێ هَمُو نِێرْ حَرَامْ بِنْ، هَكَه ژِ مِێييتِيِێ وَرَه، نَاخَوە دِڤِێ هَمُو مِێ حَرَامْ بِنْ. هَكَه ژِ مَالْجِێلِيِێ وَرَه، نَاخَوە دِڤِێ نِێرْ و مِێ گِشْ حَرَامْ بِنْ، اَڤْ تَخْسِيسْكِرِنْ ژِ كُو دَرِێ تِێ؟!

[123] ژِ بَرْ كُو جِهُويَانْ، هِنْ پِێخَمْبَرْ كُشْتِبُونْ، سَلَفْ خُوارِبُونْ و هِنْ تِشْتِێنْ كُو خُدِێ اَوْ حَرَامْ دِێرَابُو، وَانْ حَلالْ كِرِبُو، خُدِێ ژِى بِدَاخَوازَا جِزَاكِرِنِێ بَزِێ پَزْ لِوانْ حَرَامْ كِرِبُو.

[124] خُدِێ تَعَالىٰ، «اِرَادَه»دَايَه مِرُۆڤَانْ و هِيدَئَايَتَا خَوه ژِى بِاِرَادَيَا وَانْ ڤَه گِرِێدَايَه. دِڤِێ مِرُۆڤْ هِيدَايَتِێ بِخَوازِنْ حَيَانِى كُو خُدِێ ژِى وَانْ هِيدَايَتْ بِكَه. اَگَرْ خُدِێ رِێيَا حَقْ شَانِى وَانْ بِدَه و اَوْ وِێ نَخَوازِنْ، خُدِێ دِێ بِزُۆرِێ وَانْ نِيِێنَه سَرْ رِێيَا حَقْ. خُدِێ وَانْ ژِ اَنْجَامَا اِرَادَيَا وَانْ رَه سَرْبَسْتْ دِهِێلَه. اِێدِى دِڤِێ اَوْ بَرْپِرْسِيَا بِزَاڤَا خَوه قَبُولْ بِكِنْ. اَگَرْ خُدِێ بِزُۆرِێ خَلْكَكِى بِينَه سَرْ حَقِيِێ، مَا قَىْ كِى دِكَارَه لِبَرْ ڤِينَا وِى رَابَه؟ لِێبَلِێ سُنَّتُ الله اَڤَه؛ كِى هِيدَايَتِێ بِخَوازَه خُدِێ دِدِيِێ.

[125] لَوْرَا اَمْ نَاخَوازِنْ كُو هُونْ بِبِێژِنْ، «كِتِێبْ تَنِێ ژِ بُۆ دُو جَلَبَانْ ژِ يِێنْ بَرِيَا مَه رَه هَاتِيَه هِنَارْتِنْ.»ژِ ئَايَتَا ١٥١ێ و حَتَا بِڤِرْ، ژِ وَانْ فَرْمَانِێنْ كُو بُهُرِينْ رَه «دَهْ فَرْمَانْ يَانْ ژِى دَهْ وَسِيتْ «تِێ گُۆتِنْ. اَڤْ دِ شَرِيعَتَا هَمُو پِێخَمْبَرَانْ دَه هَبُونَه.

[126] ژِ بَرْ كُو تَوْرَاتْ و اِنْجِيلْ نَه بِزِمَانِێنْ عَرَبِى هَاتِبُونْ شَانْدِنْ، عَرَبَانْ دِكَارِيبُو ڤِێ يَكِێ ژِ خَوه رَه بِكِنْ بَهَانَه و بِبِێژِنْ: اَمْ زِمَانِێ وَانْ فِێمْ نَاكِنْ، هَايَا مَه ژِ فَرْمَانِێنْ كُو دِ وَانْ دَه نَه، تُنَه يَه. ڤِێجَه خُدِێ ژِ بُۆ ڤِێ بَهَانَيِێ ژِ حُۆلِێ رَاكَه قُرْئَانْ بِزِمَانِێ عَرَبِى هِنَارْتْ و تُو هِێنْجَتْ ژِ وَانْ رَه نَهِشْتْ.

٧. سُورَه يِێ اَعْرَافْ

سُورَەيِێ اَعْرَافْ، لِمَكِّێ دَاكَتِيَه. ٢٠٦ (دُو سَدْ و شَشْ) ئَايَتَه. ژِ بَرْ كُو دِ ئَايَتَا ٤٦’مْ و يَا ٤٨’مْ دَه بَحْسَا اَعْرَافِێ كِرِيَه، ژِ ڤِى سُورَيِى رَه «اَعْرَافْ»هَاتِيَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِفْ، لامْ، مِيمْ، صَادْ.

٢. (رَسُولِێ مِنْ!) اَڤْ (قُرْئَانْ) كِتِێبَكَه كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه شَانْدِنْ، ڤِێجَه بِلا تَنْگَاسِيَكْ دِ سِينْگَا تَه دَه ﮊِێ چِێنَبَه، (مَه اَڤْ كِتِێبْ شَانْدْ) دَا كُو تُو پِێ مِرُۆڤَانْ (ژِ عَذَابِێ خُدِێ) بِطِرْسِينِى و دَا كُو ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ رَه بِبَه شِيرَتْ و بِيرْئَانِينْ.

٣. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) بِدِنْ پَىْ كِتِێبَا كُو ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه ژِ وَه رَه هَاتِيَه و ژِ بِلِى خُدِێ نَدِنْ پَىْ تُو دُۆسْتْ و ئَارِيكَارَانْ. (بِرَاسْتِى) هُونْ پِرْ كِێمْ شِيرَتَانْ وَرْدِگِرِنْ.

٤. هَمْ مَه پِرْ گُندْ و بَاژَارْ وِێرَانْ كِرِنْ، ڤِێجَه عَذَابِێ مَه بِشَڤْ يَانْ ژِى دِ خَوَا نِيڤرُۆ دَه بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ.

٥. اِێدِى دَمَا عَذَابِێ مَه بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ، بَسْ اَڤْ دِگُۆتِنْ: بِێگُمَانْ اَمْ سِتَمْكَارْ بُونْ.

٦. صُۆنْدْ بَه، اَمِێ وَانِێنْ كُو پِێخَمْبَرْ ژِ وَانْ رَه هَاتِنَه شَانْدِنْ بَرْپِرْسْ بِگِرِنْ. صُۆنْدْ بَه كُو اَمِێ پِێخَمْبَرَانْ ژِى بَرْپِرْسْ بِگِرِنْ.

٧. صُۆنْدْ بَه، اِێدِى يَا كُو دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه قَوِمِيَه اَمِێ بِزَانِينْ ژِ وَانْ رَه بِبِێژِنْ و اَمْ ژِ وَانْ نَه بِێ هَاىْ و غَافِلْ بُونْ.

٨. رُۆژَا قِيَامَتِێ كِێشَانْ رَاسْتْ و حَقَه. ڤِێجَه كِى كُو كِێشَانَا (خِێرِێنْ) وِى گِرَانْ بَه، اِێدِى هَا اَوْ، يِێنْ سَرْكَفْتِى بِخَوه نَه.

٩. چِه كَسِێ كُو كِێشَانَا وِى سِڤِكْ بَه (و كِێشَانَا گُنَهِێنْ وِى گِرَانْ بَه)، ڤِێجَه هَا اَوِنْ اِێنْ كُو بِسَدَمْ لِئَايَتِێنْ مَه سِتَمْكَارِى كِرِنْ خَوه خِسْتِنَه زِيَانِێ.

١٠. صُۆنْدْ بَه، مَه هُونْ لِسَرْ عَرْدِێ بِجِه كِرِنْ و مَه لِوِێ دَرِێ دَرْفَتْ و نَاڤْگِينِێنْ ژِيَارِێ (مَعِيشَتِێ )ژِ وَه رَه بِكَارْئَانِينْ، (دِگَلْ ڤِێ ژِى، ژِ خُدِێ رَه ) هُونْ پِرْ هِنْدِكْ شُكِرْ دِِكِنْ.

١١. صُۆنْدْ بَه، مَه (ئَادَمِێ بَاڤِێ) وَه ئَافِرَانْدْ، پَاشِێ مَه شَكِلْ و ئَاوَا دَايِێ. پَاشِێ مَه ژِ مَلائِيكَتَانْ رَه گُۆتْ: ژِ ئَادَمْ رَه هَرِنْ سِجُودِێ. ژِ بِلِى اِبْلِيسْ تَڤْ چُونَه سِجُودِێ؛ اَوْ نَبُو ژِ يِێنْ كُو چُونَه سِجُودِێ.

١٢. خُدِێ ژِ (شَيْطِێنْ) رَه گُۆتْ: دَمَا مِنْ فَرْمَانَا سِجُودِێ لِتَه كِرْ، اَوْ چِه بُو كُو نَهِشْتْ تُو بِچِى سِجُودِێ؟ (اِبْلِيسْ) گُۆتْ: اَزْ ژِ وِى چِێتِرِمْ؛ (لَوْرَا) تَه اَزْ ژِ اِێگِرْ ئَافِرَانْدِمَه و تَه اَوْ ژِ حَرِيِێ ئَافِرَانْدِيَه.

١٣. (خُدِێ) گُۆتْ: نَاخَوە ژِ وِێ دَاكَڤَه، ڤِێجَه مَافِێ تَه نِينَه كُو تُو لِوِێ دَرِێ خَوه مَزِنْ بِدِێرِى، دَه دَرْكَڤَه، بِێگُمَانْ تُو ژِ يِێ رَزِيلْ و رِسْوَايِى!

١٤. (اِبْلِيسْ) گُۆتْ: حَتَا رُۆژَا كُو مِرِى ژِ تِرْبَانْ رَادِبِنْ كَيْسِێ (مُهْلَتِێ) بِدَه مِنْ.

١٥. (خُدِێ) گُۆتْ: بِێگُمَانْ تُو ژِ وَانِێنْ كُو مُهْلَتْ ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه دَايِنْ.

١٦. (اِبْلِيسْ) گُۆتْ: ژِ بَرْ كُو تَه اَزْ رِێوِنْدَا كِرِمْ، اَزْ صُۆنْدْ دِخُومْ كُو اَزِێ لِسَرْ رِيَا تَه يَا رَاسْتْ رُونِمْ و اَزِێ لِبَرْ مِرُۆڤَانْ كَمِينِێ دَيْنِمْ دَا كُو وَانْ ژِ رِێ بِخِمْ.

١٧. پِشْتْرَه اَزِێ ژِ پِێشْ وَانْ و ژِ پِشْتْ وَانْ ڤَه، ژِ رَاسْتِێ وَانْ و ژِ چَپِێ وَانْ ڤَه تَقَزْ دِێ بِێمَه وَانْ و تُو دِێ پِرِێنْ وَانْ ژِى شُكِرْدَارْ نَبِينِى!

١٨. خُدِێ (ژِ شَيْطِێنْ رَه) گُۆتْ: دَه هَايْدِێ بِرِسْوَايِى و قَشِتِى ژِ وِرْ دَرْكَڤَه! صُۆنْدْ بَه، اَزِێ ژِ ئَادَمِيِێنْ كُو بِدِنْ دُوڤْ تَه و ژِ وَه هَمُويَانْ جَهْنَمِێ دَاگِرِمْ.

١٩. (خُدِێ گُۆتْ): اَىْ ئَادَمْ! تُو و كَبَانِيَا خَوه (حَوَا) لِبِهِشْتِێ بِجِهْ بِبِنْ؛ هُونْ چَاوَا دِڤِێنْ وِسَا ژِێ بِخُونْ. لِێبَلِێ، نِێزِى ڤِێ دَارَا هَانِێ نَبِنْ، (اَگَرْ هُونْ ژِێ بِخُونْ) اِێدِى هُونِێ بِبِنْ ژِ سِتَمْكَارَانْ.

٢٠. شَيْطِێنْ، ژِ بُۆ كُو ژِ دَارَا قَدَخَكِرِى بِخُونْ ژِ هَرْدُيَانْ رَه تَاسَاوَاسْ چِێكِرْ و دَا كُو شَرْمَگَهَا (عَعَورَتِێ) وَانْ اِێ ڤَشَارْتِى نِيشَانِى وَانْ بِدَه. (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: بَسْ ژِ بُۆ كُو هُونْ نَبِنْ مَلَكْ ئَانْ ژِى هُونْ حَتَا بِحَتَايِێ لِێ نَمِينِنْ، خُدَايِێ وَه هُونْ ژِ (خَوارِنَا) ڤِێ دَارِێ دَانَه پَاشْ.

٢١. ژِ وَانْ رَه صُۆنْدْ خُوارْ (و گُۆتْ): بِرَاسْتِى اَزْ هَرْ ژِ بُۆ وَه شِيرَتْكَارِمْ.

٢٢. اِێدِى بِحِيلَه و پِيلَه دَارْ رَاڤَيِى وَانْ كِرْ. ڤِێجَه چِه دَمَا ژِ مِێوَەيِێنْ وِێ خَوارِنْ، شَرْمَگَهَا وَانْ، ژِ وَانْ ڤَه دِيَارْ بُو و هَمَا دَسْتْ ئَاڤِێتِنْ پَلِێنْ دَارِێنْ بِهِشْتِێ و خَوه پِێ نِخُمَانْدِنْ. خُدَايِێ وَانْ گَازِى وَانْ كِرْ: مَا مِنْ اَڤْ دَارْ لِوَه قَدَخَه نَكِرِبُو؟ هَمْ مَا مِنْ ژِ وَه رَه نَگُۆتِبُو كُو شَيْطَانْ ژِ بُۆ وَه نَيَارَكِى اَشْكَرَا يَه؟!

٢٣. (ئَادَمْ و حَوَا) گُۆتِنْ: خُدَايِێ مَه! مَه نَحَقِى لِخَوه كِرْ، اَگَرْ تُو لِمَه نَبُۆرِى و رَحْمِێ لِمَه نَكِى، تَقَزْ اَمِێ بِبِنْ ژِ يِێنْ خَسِرِى.

٢٤. (خُدِێ) گُۆتْ: دَه دَاكَڤِنْ خَوارِێ هُونِێ ژِ هَڤْ رَه بِدِژْمِنَاهِى بِنْ و حَتَا دَمَكَه دِيَارْكِرِى (حَتَا مِرِنِێ) لِسَرْ عَرْدِێ ژِ بُۆ وَه وارْگَهْ و ژِيَانبُۆرَانْدِنْ هَيَه.

٢٥. (خُدِێ) گُۆتْ: هُونِێ لِسَرْ عَرْدِێ بِژِينْ و هُونِێ لِێ بِمِرِنْ و (ژِ بُۆ حَسَابْدَايِنِێ) هُونِێ ژِێ بِێنْ دَرَانِينْ.

٢٦. گَلِى زَارُۆيِێنْ ئَادَمْ! مَه ژِ وَه رَه جِلَكَه وِسَا دَاخِسْتِيَه كُو هُونْ پِێ عَورَتِێ خَوه بِنِخُمِينِنْ و جِلَكْ ژِى ژِ بُۆ خَمِلانْدِنِێ. لِێ جِلَا تَقْوَايِێ (هَايْژِێمَايِنَا فَرْمَانْ و قَدَخَيِێنْ خُدِێ) هِێ ژِى چِێتِرَه. هَا اَڤْ ژِ ئَايَتِێنْ خُدِێ نَه دَا كُو اَوْ بِفِكِرِنْ و شِيرَتَانْ ژِێ وَرْگرِنْ.

٢٧. گَلِى زَارُۆيِێنْ ئَادَمْ! بِلا شَيْطَانْ وَه ژِى نَخَاپِينَه كَا چَاوَا دِێ و بَاڤِێنْ وَه (ئَادَمْ و حَوَا) ژِ بِهِشْتِێ دَرْخِسْتِنْ و جِلِێنْ وَانْ ژِ وَانْ كِرِنْ دَا كُو عَوْرَتِێنْ وَانْ نِيشَانِى وَانْ بِدَه. بِێگُمَانْ شَيْطَانْ و اِێلَا خَوه وَه دِبِينِنْ و هُونْ وَانْ نَابِينِنْ. بِێگُمَانْ مَه شَيْطَانْ ژِ بُۆ وَانْ كَسِێنْ كُو بَاوَرِيِێ نَايِنِنْ كِرِيَه دُۆسْتْ و ئَارِيكَارْ.

٢٨. دَمَا اَوْ (مُشْرِكْ) نَقَنْجِيَكِێ بِكِنْ، دِبِێژِنْ: «مَه بَاڤْ و كَالِێنْ خَوه لِسَرْ ڤِێ رِيِێ دِيتِنَه و خُدِێ ژِى پِێ فَرْمَانْ لِمَه كِرِيَه». (رَسُولِێ مِنْ! ) بِبِێژَه: بِێگُمَانْ خُدِێ بِنَقَنْجِيِێ فَرْمَانْ نَاكَه. مَا هُونْ لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ تِشْتِێ كُو هُونْ نِزَانِنْ، دِبِێژِنْ؟

٢٩. بِبِێژَه: خُدَايِێ مِنْ بِعَدَالَتِێ فَرْمَانْ كِرِيَه. لِنِكْ چُونَا هَرْ مِزگَفْتِێ بَرِێ خَوه بِدِنَه خُدِێ و ژِ دِلْ و جَانْ عِبَادَتِێ وِى بِكِنْ. چَاوَا كُو وِى هُونْ جَارَا پِێشِينْ ئَافِرَانْدِنْ دِێ پِشْتِى مِرِنِێ دِيسَا وَه ڤَژِينَه.

٣٠. جَلَبَكْ هَاتِيَه سَرْ رِيَا رَاسْتْ و جَلَبَكْ ژِى رِێشَاشِى لِسَرِێ مِسُۆگَرْ بُويَه. بِێگُمَانْ وَانْ ژِ بِلِى خُدِێ شَيْطَانْ ژِ بُۆ خَوه كِرِنَه دُۆسْتُ و پِشْتَڤَانْ و ژِ وَانْ وَه يَه كُو اَوْ لِسَرْ رِيَا رَاسْتْ رَاسْتَرِێبُويِى نَه.

٣١. اَىْ زَارُۆيِێنْ ئَادَمْ! لِجَمْ كِرِنَا هَرْ نِمِێژِێ، جِلَا خَوه يَا خَمْلِێ يَا كُو هُونْ خَوه پِێ دِنِخُمِينِنْ وَرْگرِنْ. بِخُونْ، ڤَخُونْ و اِسْرَافِێ مَكِنْ، بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ يِێنْ دَسْتبَلاڤْ حَزْ نَاكَه.

٣٢. (رَسُولِێ مِنْ!) بِبِێژَه: اَوْ خَمْلَا كُو خُدِێ ژِ عَڤْدِێنْ خَوه رَه دَرَانِيَه و اَوْ رِزْقِێنْ پَاكْ و خَوشْ مَا كِێ حَرَامْ كِرِيَه؟ بِبِێژَه: اَوْ لِژِيَانَا دِنْيَايِێ (مِينَا هَرْ كَسِى) ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانَه و بِتَايْبَتِى ژِى رُۆژَا قِيَامَتِێ مَافِێ وَانَه. هَرْ وِهَا اَمْ ئَايَتِێنْ خَوه ژِ جِڤَاتَكَه تِێگِهِشْتْ رَه بِدُۆرْفِرَهِى اَشْكَرَا دِكِنْ.

٣٣. (رَسُولِێ مِنْ!) بِبِێژَه: بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ، بَسْ نَقَنْجِيِێنْ اَشْكَرَا و يِێنْ ڤَشَارْتِى، گُنَهْكَارِى و دَسْتْدِرِێژِيَا مَافِێ كَسَانْ، بِێ كُو دَلِيلَكَه وَه هَبَه كُو هُونْ ژِ خُدِێ رَه شِرِيكَانْ چِێكِنْ و دَرْ بَارِێ خُدِێ دَه كُو هُونْ بِنَزَانِى خَبَرْ بِدِنْ قَدَخَه كِرِيَه.

٣٤. ژِ هَرْ اُمَّتَكِى رَه جِڤَانَكِى وِێ هَيَه. اِێدِى دَمَا جِڤَانِێ وَانْ بِێ، اَوْ نِكَارِنْ وِێ سَعَتَكِێ بِدِنْ پَاشْ و بَرِيَا جِڤَانِێ وَانْ بِێ ژِى اَوْ نِكَارِنْ بِدِنْ پِێشْ.

٣٥. گَلِى زَارُۆيِێنْ ئَادَمْ! اَگَرْ ژِ نَاڤْ وَه پِێخَمْبَرِێنْ مِنْ ژِ وَه رَه بِێنْ و ئَايَتِێنْ مِنْ ژِ وَه رَه بِبِێژِنْ، اِێدِى كِى خَوه بِپَارِێزَه و خَوه رَاسْتْ و دُرِسْتْ بِكَه، ڤِێجَه نَه لِسَرْ وَانْ طِرْسْ هَيَه نَه ژِى اَوْ غَمْگِينْ دِبِنْ.

٣٦. اَوِێنْ كُو بَئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَايِينِنْ و لِهَمْبَرْ وِێ لِخَوه نَنِهَانَه(كُو پِێ بَاوَرِى بِينِنْ)، اَوْ خَلْكِێ اِێگِرِنْ، اَوْ حَتَا بِحَتَايِێ دِێ تِێ دَه بِنْ.

٣٧. ڤِێجَه مَا ژِ وِى كَسِێ كُو لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ نَوَيِى بَئَاخِڤَه يَانْ ژِى بَئَايَتِێنْ وِى بَاوَرِى نَيِينَه، ظَالِمْتِرْ كِى هَيَه؟ اَڤِێنْ هَا، پَارَا وَانْ (ﮊِ دِنْيَايِێ) يَا كُو دِ كِتِێبِێ دَه نِڤِسِى دِێ بِگِهِيژَه وَانْ؛ حَتَا دَمَا قَاصِدِێنْ مَه (يِێنْ جَانْسْتِێنْ) كُو جَانِێ وَانْ بِسْتِينِنْ تِێنَه جَمْ وَانْ، دِبِێژِنْ: مَا كَانِێ اَوِێنْ كُو وَه دِ شُونَا خُدِێ دَه اَوْ دِحَبَانْدِنْ؟ دِبِێژِنْ: ژِ بَرْ مَه وِنْدَا بُونْ و (وِێ هِنْگِێ) لِسَرْ نَفْسَا خَوه شَاهِدِيى دِدِنْ كُو بِرَاسْتِى وَانْ (لِدِنْيَايِێ) بَاوَرِى نَئَانِيبُونْ.

٣٨. (خُدِێ رُۆژَا قِيَامَتِێ ژِ وَانْ رَه) دِبِێژَه: هُونِێ ژِى دِ نَاڤْ وَانْ اُمَّتِێنْ ژِ جِنْ و اِنْسَانَانْ دَه يِێنْ كُو بَرِيَا وَه بِهُورِينَه، بِكَڤِنْ اِێگِرْ. هَرْ كُو اُمَّتَكْ بِكَڤَه اِێگِرْ، لَعْنَتِێ لِرِێهَڤَالا خَوه تِينَه. حَتَا كُو اَوْ هَمُو لِپَىْ هَڤْ دِ اِێگِرْ دَه كُۆمْ دِبِنْ؛ يِێنْ لِپَاشْ (دُوڤْكَتِى) ژِ يِێنْ لِپِێشْ (سَرُۆكِێنْ خَوه) رَه دِبِێژِنْ: خُدَايِێ مَه! هَا ڤَانْ اَمْ ژِ رِێ خِسْتِنْ! ڤِێجَه ژِ اِێگِرْ عَزَابَكِى زِێدَه بِدَه وَانْ. خُدِێ (ژِ وَانْ رَه) دِبِێژَه: ژِ هَرْ يَكِى ژِ وَه و ژِ وَانْ رَه عَزَابَكِى زِێدَه هَيَه، لِێبَلِێ هُونْ نِزَانِنْ.[127]

٣٩. پِێشَنْگِێنْ وَانْ ژِ دُوڤْكَتِيِێنْ خَوه رَه دِبِێژِنْ: اِێدِى هُونْ ژِ مَه نَه چِێتِرِنْ (اَمْ و هُونْ دِ كُفرْ و رِێشَاشِيِێ دَه وَكْهَڤِنْ). (خُدِێ دِبِێژَه): نَاخَوە هُونْ ژِى بِسَدَمَا گُنَهِێنْ كُو وَه كِرِنَه عَذَابْ بِچِێژِنْ!

٤٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَائِێنِنْ و خَوه مَزِنْ دِيتِنْ، حَتَا كُو دَڤَه دِ قُلِكَا دَرْزِيِێ رَه دَرْبَاسْ نَبَه، دَرِيِێنْ ئَاسِيمَانَانْ لِوانْ ڤَنَابِنْ و اَوْ نَاكَڤِنْ بِهِشْتِێ. هَرْ وِسَا اَمْ گُنَهْكَارَانْ جَزَا دِكِنْ.

٤١. ژِ كَافِرَانْ رَه ژِ ئَاگِرِێ جَهْنَمِێ دُۆشَكْ و لِسَرْ وَانْ ژِى لِحِێفْ هَنَه و بِڤِى رَنْگِى اَمْ ظَالِمَانْ جَزَا دِكِنْ!

٤٢. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ رِنْدْ كِرِنْ - اَمْ تُو كَسِى زِێدَيِى هِێزَا وِى بِنْبَارْ نَاكِنْ- اَوْ خَلْكِێ بِهِشْتِێ نَه و اَوِێ حَتَا بِحَتَايِێ تِێ دَه بِنْ.

٤٣. مَه كِينْ و حَسُودِى يَا دِ دِلِێ وَانْ (جَنَّتِييَانْ) دَه ژِ وَانْ بِرْ كُو دِ بِنْ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ و گُۆتِنْ: پَسِنْ و سِپَاسِى هَرْ ژِ خُدِێ رَه بِنْ كُو اَمْ بِڤِێ يَكِێ سَرْوَخْتْ كِرِنْ. اَگَرْ خُدِێ اَمْ پِێ سَرْوَخْتْ نَكِرِنَا، اَمْ قَتْ تِێ نَدِگِهِيشْتِنْ. صُۆنْدْ بَه، قَاصِدِێنْ خُدَايِێ مَه دِگَلْ حَقِيِێ هَاتِنَه. گَازِى لِوانْ هَاتَه كِرِنْ؛ اَڤْ جَنَتَا كُو هُونْ تِێ دَه نَه، وَه بِكَارْ و كِرِيَارِێنْ خَوه بِدَسْتْ خَوه ڤَه ئَانِيَه.

٤٤. خَلْكِێ جَنَتِێ، گَازِى خَلْكِێ جَهْنَمِێ دِكِنْ، بِرَاسْتِى اَمْ گِهِيشْتِنَه وِێ پَيْمَانَا كُو خُدَايِێ مَه ژِ بُۆ مَه دَابُو، مَا هُونْ ژِى رَاسْتِى وِێ سُۆزَا كُو خُدَايِێ وَه ژِ وَه رَه دَابُو هَاتِنْ؟ اَوْ ژِى دِبِێژِنْ: اَرِێ، اَمْ رَاسْتِى وِێ هَاتِنْ. ڤَێجَا دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه بَانْگهِلْدِێرَكِى بَانگْ كِرْ: لَعْنَتَا خُدِێ (دُورْبُونَا ژِ دِلُۆڤَانِيَا وِى) لِسَرْ ظَالِمَانْ بَه!..

٤٥. اَوِێنْ كُو ژِ رِيَا خُدِێ (بَرِێ مِرُۆڤَانْ) دَادِگَرِينِنْ و رِيَا خُدِێ چَوْتُ و خَوارْ نِيشَانْ دِدِنْ و اَوْ بِئَاخْرَتِێ بَاوَرِى نَايينِنْ.

٤٦. دِ نَاڤْبَرَا هَردِيَانْ دَه (بِهِشْتِى و جَهَنَمِيَانْ دَه) پَرْدَيكْ هَيَه. لِسَرْ اَعْرَافِێ هِنْ مِرُۆڤِێنْ كُو (بِهِشْتِى و جَهَنَمِيَانْ) بِنِيشَانِێنْ وَانْ نَاسْ دِكِنْ هَنَه. گَازِى اَهْلِێ جَنَتِێ دِكِنْ: سِلاڤْ (اَوْلَيِى و ئَارَامِى) لِسَرْ وَه بَه! اَوْ هِێ ژِى نَچُونَه بِهِشْتِێ لِێ بِهِێڤِى نَه كُو اَوْ دِێ بِچِنِێ.

٤٧. دَمَا بَرِێ وَانْ بِهِێلا اَهْلِێ اِێگِرْ ڤَه تِێ ڤَگَرَانْدِنْ، دِبِێژِنْ: خُدَايِێ مَه! مَه نَگَرِينَه دِگَلْ قَومِێ سِتَمْكَارْ.

٤٨. خَلْكِێ اَعْرَافِێ گَازِى هِنَكْ زِلامَانْ دِكِنْ كُو اَوْ ژِ رُودِێمِێنْ وَانْ، وَانْ نَاسْ دِكِنْ (كُو اَوْ بِێبَاوَرِنْ)، دِبِێژِنْ: نَه پِرَانِيَا وَه، نَه ژِى خَومَزِنْدِێرِيَا وَه تُو فَيْدَه نَدَا وَه.

٤٩. خُدِێ ژِ اَهْلِێ اِێگِرْ رَه دِبِێژَه): مَا اَڤِێ هَا بُونْ، اَوِێنْ كُو وَه صُۆنْدْ دِخَوارْ كُو خُدِێ دِلُۆڤَانِيِێ لِوانْ نَاكَه (و نَاچِنَه جَنَتِێ)؟ (پَاشِێ ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): دَه تِێكَڤِنْ جَنَتِێ، نَه طِرْسْ ژِ بُۆ وَه هَيَه و نَه ژِى هُونْ غَمْگِينْ دِبِنْ.

٥٠. خَلْكِێ جَهْنَمِێ گَازِى خَلْكِێ جَنَتِێ دِكِنْ: دَه كَا هِنَكِى ژِ ئَاڤَا خَوه يَانْ ژِى هِنَكِى ژِ رِزْقِێ كُو خُدِێ دَايَه وَه بِسَرْ مَه دَه بِرِێژِنْ! (خَلْكِێ جَنَتِێ) دِبِێژِنْ: بِێگُمَانْ خُدِێ اَڤْ (ئَاڤْ و خَوارِنْ) لِسَرْ كَافِرَانْ حَرَامْ كِرِيَه.

٥١. اَوِێنْ كُو دِينِێ خَوه ژِ خَوه رَه كِرِنَه كِێفْ و لِيسْتِكْ و ژِيَانَا گَرْدُونِێ اَوْ خَاپَانْدِنَه. اِێدِى چَاوَا وَانْ پِێرْگِيَهاتِنَا ڤِێ رُۆژِێ ژِ بِيرْ كِرْ و ئَايَتِێنْ مَه مَانْدَلَه كِرِنْ، اِيرُۆ اَمِێ ژِى وَانْ ژِ بِيرْ بِكِنْ و وَانْ دِ عَذَابْ دَه بِهِێلِنْ.

٥٢. بِێگُمَانْ مَه كِتِێبَكْ (كُو قُرَئَانَه) ژِ وَانْ رَه ئَانِى، مَه بِزَانِينْ حُكْمِێنْ وِێ بِدُۆرْفِرَهِى ژِ هَڤْ ڤَقَتَانْدِنْ. اَوْ ژِ بُۆ مِلَّتَكِى كُو بَاوَرِى بِينِنْ سَرْوَخْتِى و دِلُۆڤَانِى يَه.

٥٣. (لِێبَلِێ اَوْ اِيمَانِێ نَايِنِنْ) اَوْ هَرْ لِبَنْدَا هَاتِنَا وِى جَزَايِى نَه كُو قُرَئَانِێ اَوْ پِێ خَبَرْدَارْ كِرِنَه. رُۆژَا كُو اَوْ جَزَا بِسَرْ وَانْ دَه بِێ، اَوِێنْ كُو بَرِێ دِ پَاشْ گُهِێ خَوه رَه ئَاڤِێتِبُونْ، دِێ بِبِێژِنْ: بِێگُمَانْ قَاصِدِێنْ خُدَايِێ مَه بِگُۆتِنَا حَقْ هَاتِبُونْ. مَا گَلُۆ ژِ مَه رَه مَهْدَرْڤَانِنْ هَنَه كُو اِێدِى مَهْدَرِيَا مَه بِكِنْ؟ يَانْ ژِى اَمْ (دِيسَا لِدِنْيَايِێ) بِێنْ ڤَگَرَانْدِنْ، ڤِێجَه ژِ بِلِى يَا كُو مَه كِرِيَه، دَا كُو اَمْ كَارَكِى (رِنْدْتِرْ) بِكِنْ. بِێگُمَانْ وَانْ زَرَارْ لِخَوه كِرِيَه و اَوَا (كُو ژِ صَنَمَانْ) بِنَوَيِى دَاخَوَاز دِكِرِنْ بِجِهْ نَايِێ.

٥٤. بِێگُمَانْ پَرْوَرْدَگَارِێ وَه خُدَا يَه، اَوِێ كُو عرْدُ و اَسْمَانْ دِ شَشْ رُۆژَانْ دَه ئَافِرَانْدِنَه، پَاشِێ (بِئَاوايَكِى لايِقِێ خَوه) لِسَرْ عَرْشْ رَاسَرْ بُو؛ شَڤْ و رُۆژِێ بِهَڤْ دِنِخُمِينَه كُو هَرْدُو بِلَزْ، لِپَىْ هَڤْ دِگَرِنْ. رُۆژْ، هَيڤْ و سْتِێرْ لِبَرْ فَرْمَانَا خَوه بَرْدَسْتْبُويِى نَه. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! ئَافِرَانْدِنْ و فَرْمَانْدَايِنْ هَرْ ژِێ رَه يَه. خُدِێ (بِزَاتِێ خَوه) پِيرُۆزْدِێرَايِى يَه، بِخِێرْ و بِێرَه و (ژِ هَرْ كِێمَاسِيِێ) مُنَزَّهَه، اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ يَه.

٥٥. بِدِزِى، بِزَارَه زَارْ و لاكَه لَاكْ لِبَرْ خُدَايِێ خَوه بِگَرِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ سِينُۆرْبُهِێرَانْ حَزْ نَاكَه.

٥٦. پِشْتِى چَاكْكِرِنَا عَرْدِێ خَرَابِى و تَڤْدَانِێ لِسَرْ عَرْدِێ مَكِنْ. بِطِرْسْ و بِهِێڤِى لِبَرْ خُدَايِێ خَوه بِگَرِنْ، بِێگُمَانْ رَحْمَا خُدِێ نِێزِيكِى قَنْجِيخَوازَانَه.

٥٧. اَوْ خُدَا يَه يِێ كُو «بَا»بِمِزْگِينْبَرِى لِپِێشِيَا رَحْمَا خَوه (بَارَانِێ) دِشِينَه. گَاڤَا كُو بَا وَانْ عَوْرِێنْ (بَئَاڤِێ) بَارْگِرَانْ هِلْدِگِرَه، اَمْ بَرِێ وَانْ دِدِنَه وَلاتَكِى هِشْكْ، ڤِێجَه اَمْ ژِ عَوْرَانْ بَارَانِێ دِبَارِينِنْ و اَمْ بِوِێ ئَاڤِێ مِێوەيِێنْ جُرْ بِجُرْ دَرْتِينِنْ. چَاوَا اَمْ عَرْدَا هِشْكْ بَئَاڤِێ هِێشِينْ دِكِنْ هَرْ وِسَا اَمِێ مِرِيَانْ ژِى ژِ گُۆرِێنْ وَانْ سَاغْ دَرِينِنْ. (اَمْ ڤِێ ژِ وَه رَه دِبِێژِنْ) دَا كُو هُونْ ژِ ڤِێ رَوْشِێ شِيرَتْ بِگِرِنْ.

٥٨. اَوْ وَلاتِێ كُو ئَاخَا وِى رِنْدْ و پَاكَه، بِدَسْتُورَا خُدَايِێ خَوه گِيَايِێ خَوه بَاشْ دَرْدِخَه، يِێ كُو ئَاخَا وِى پِيسَه، ژِ گِيَايِێ بِێفَيْدَه پِێڤَه تِشْتَكِى دِنْ دَرْنَاخَه. بِڤِى ئَاوَايِى اَمْ ئَايَتِێنْ خَوه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو شِێكِرِيَا خُدَا دِكِنْ ژِ هَڤْ دِقَتِينِنْ.

٥٩. صُۆنْدْ بَه، مَه نُوحْ ژِ قَومِێ وِى رَه شَانْدْ، گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! خُدِێ بِحَبِينِنْ. ژِ وِى پِێڤَه ژِ بُۆ وَه تُو اِلٰهْ نِينِنْ. بِێگُمَانْ اَزْ ژِ عَذَابِێ رُۆژَكَه مَزِنْ دِطِرْسِمْ كُو بِسَرْ وَه دَه بِێ.

٦٠. گِرَه گِرِێنْ گَلِێ وِى گُۆتِنْ: بِێگُمَانْ اَمْ تَه دِ نَاڤَا رِێشَاشِيكَه اَشْكَرَا دَه دِبِينِنْ!

٦١. نُوحْ گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! تُو رِێشَاشِى لِدُۆرْ مِنْ نِينَه، لِێبَلِێ اَزْ قَاصِدِێ خُدَايِێ عَالَمِێ مَه.

٦٢. اَزْ وَحْيَا خُدَايِێ خَوه ژِ وَه رَه رَادِگِهِينِمْ، اَزْ شِيرَتْ لِوَه دِكِمْ و يَا كُو اَزْ ژِ جَمْ خُدِێ دِزَانِمْ هُونْ نِزَانِنْ.

٦٣. مَا هُونْ شَاشْ دِمِينِنْ كُو ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه لِسَرْ (زِمَانِێ) يَكِى ژِ وَه كِتِێبَكْ ژِ بُۆ وَه بِێ، دَا كُو وَه (ژِ عَذَابِێ خُدِێ) بِطِرْسِينَه و دَا كُو هُونْ خَوه بِپَارِێزِنْ و دَا كُو هُونْ بِكَڤِنْ بَرْ دِلُۆڤَانِيَا خُدِێ.

٦٤. ڤِێجَه وَانْ بِنُوحْ بَاوَرِى نَئَانِى، اِێدِى مَه اَوْ و يِێنْ كُو دِ كَشْتِيِێ دَه دِگَلْ وِى بُونْ خَلاسْ كِرِنْ و يِێنْ كُو بَاوَرِى بَئَايَتِێنْ مَه نَئَانِينْ، مَه اَوْ بِنْئَاڤْ كِرِنْ! بِێگُمَانْ اَوْ قَوْمَكِى دِلْكُۆرْ بُونْ (رَاسْتِى نَدِدِيتِنْ).

٦٥. هَمْ مَه، ژِ گَلِێ عَادْ رَه ژِى، بِرَايِێ وَانْ هُودْ (بِپِێخَمْبَرِى) شَانْدْ، (هُودْ) گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! عِبَادَتِێ خُدِێ بِكِنْ. ژِ وِى پِێڤَه ژِ بُۆ وَه تُو اِلٰهْ نِينِنْ. مَا هِێ ژِى هُونِێ خَوه (ژِ عَذَابِێ وِى) نَپَارِێزِنْ؟!

٦٦. ژِ گَلِێ وِى گِرَه گِرِێنْ كَافِرْ گُۆتِنْ: بِرَاسْتِى اَمْ تَه ئَاقِلْسِڤِكْ دِبِينِنْ و بِێگُمَانْ اَمْ گُمَانْ دِكِنْ كُو تَقَزْ تُو ژِ دَرَوْكَرَانِى.

٦٧. (هُودْ) گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! اَزْ نَه ئَاقِلْسِڤِكِمْ. لِێبَلِێ ژِ ئَالِيِێ خُدَايِێ عَالَمِێ ڤَه اَزْ پِێخَمْبَرَكِمْ كُو هَاتِمَه شَانْدِنْ.

٦٨. اَزْ پَيَامَا كُو خُدَايِێ مِنْ اَزْ پِێ شَانْدِمَه ژِ بُۆ وَه رَادِگِهِينِمْ و اَزْ ژِ بُۆ وَه شِيرَتْكَارَكِى پِێبَاوَرِمْ.

٦٩. مَا هُونْ شَاشْ دِمِينِنْ كُو ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه، لِسَرْ (زِمَانِێ) يَكِى ژِ وَه، پَندْ و شِيرَتْ ژِ وَه رَه بِێنْ دَا كُو وَه ژِ عَذَابِێ خُدِێ بِطِرْسِينَه؟! بِبِيرْ بِينِنْ، پِشْتِى هَلاكَا گَلِێ نُوحْ كُو هُونْ كِرِنْ شُونْگِرِێنْ وَانْ و هِێزْ و قُوَّتَا وَه زِێدَه كِرْ. نَاخَوە قَنْجِيَا خُدِێ بِبِيرْ بِينِنْ دَا كُو هُونْ سَرْفِرَازْ بِبِنْ.

٧٠. گُۆتِنْ: (اَىْ هُود!) اَرِێ مَا تُو ژِ بُۆ مَه هَاتِيَه كُو اَمْ هَرْ ژِ خُدِێ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ و اَمْ دَڤْ ژِ يِێنْ كُو بَاڤْ و كَالِێنْ مَه ژِ وَانْ رَه عِبَادَتْ دِكِرِنْ بَرْدِنْ؟! ڤِێجَه اَگَرْ بِڕَا تُو ژِ رَاسْتْبِێژَانْ بِى، دَه هَايْدِێ اَوْ عَذَابِێ كُو تُو مَه پِێ دِطِرْسِينِى بِسَرْ مَه دَه بِينَه.

٧١. (هُودْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اِێدِى ژِ خُدَايِێ وَه، ژِ وَه رَه عَذَابْ و خَشْمَكْ مِسُۆگَرْ بُويَه. مَا هُونْ دَرْ حَقِێ هِنْ نَاڤِێنْ كُو وَه و بَاڤْ و كَالِێنْ وَه (بِإِلٰهْ ) اَوْ نَاڤْكِرِنَه بِمِنْ رَه نِقَاشِێ دِكِنْ. لِسَرْ ڤِێ يَكِێ خُدِێ تُو بَلْگَه ژِى دَانَخِسْتِيَه. نَاخَوە (لِهَاتِنَا عَذَابِێ) چَاڤْنِێرِيِێ بِكِنْ، بِێگُمَانْ اَزْ ژِى بِوَه رَه چَاڤْنِێرِيِێ دِكِمْ![128]

٧٢. اِێدِى مَه بِدِلُۆڤَانِيكَه ژِ جَمْ خَوه، هُودْ و يِێنْ كُو پِێ رَه بُونْ خَلاسْ كِرِنْ و مَه كُۆكَا وَانِێنْ كُو بَئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَئَانِيبُونْ ژِ بِنِى ڤَه بِرِى.

٧٣. مَه ژِ (قَوْمِێ) ثَمُودْ رَه بِرَايِێ وَانْ سَالِحْ (شَانْدْ). گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! خُدِێ بِهحَبِينِنْ. ژِ وِى پِێڤَه ژِ بُۆ وَه تُو اِلٰهْ نِينِنْ. ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه، ژِ وَه رَه نِيشَانَكَه (مُعْجِزَيكَه) اَشْكَرَا هَاتِيَه كُو اَڤْ دَڤَيَا خُدِێ يَه، ژِ وَه رَه مُعْجِزَيكَه مَزِنَه، دَڤْ ژِێ بَرْدِنْ بِلَا ژِ (چِێرَا) اَرْدَا خُدِێ بِخَوه (و ڤَخُو)، زِنْهَارْ ئَازَارِێ نَدِنِێ! نَاخَوە دِێ عَزَابَكِى بِژَانْ وَه بِگِرَه.

٧٤. بِبِيرْ بِينِنْ دَمَا پِشْتِى (هَلاكَا قَوْمِێ) عَادْ، مَه هُونْ كِرِنْ شُونْگِرِێنْ وَانْ و مَه لِسَرْ رُويِێ عَرْدِێ هُونْ بِجِهْ كِرِنْ كُو وَه لِدَشْتِێنْ وِێ كُۆشْكْ لِێدِكِرِنْ و وَه چِيَا دِكُۆلانْ دِكِرِنَه خَانِى. اِێدِى قَنْجِيِێنْ خُدِێ بِينِنْ هِشِێ خَوه و لِسَرْ عَرْدِێ فَسَادِيِێ دَرْنَخِنْ.

٧٥. ژِ گَلِێ وِى گِرَه گِرِێنْ كُو خَوه مَزِنْ دِدِێرَانْ، ژِ بَاوَرْمَنْدِێنْ بِنْدَسْتْ رَه دِگُۆتِنْ: مَا هُونْ تَقَزْ دِزَانِنْ كُو سَالِحْ ژِ جَمْ خُدَايِێ خَوه ڤَه (بِپِێخَمْبَرِى) هَاتِيَه شَانْدِنْ؟ وانْ ژِى دِگُۆتْ: (اَرِێ)، بِێگُمَانْ اَمْ بِوَحْيَا كُو اَوْ پِێ هَاتِيَه شَانْدِنْ بَاوَرِنْ.

٧٦. اَوِێنْ كُو خَوه مَزِنْ دِدِێرَانْ دِگُۆتِنْ: بِێگُمَانْ اَوْ وَحْيَا كُو وَه پِێ بَاوَرِى ئَانِيَه اَمْ بَاوَرِى پِێ نَايِنِنْ.

٧٧. ڤِێجَه دَڤَهْ شَرْژِێ كِرِنْ و ژِ فَرْمَانَا خُدَايِێ خَوه دَرْكَتِنْ و گُۆتِنْ: اَىْ صَالِحْ! اَگَرْ بِرَاسْتِى تُو پِێخَمْبَرِى دَه كَا وِى عَذَابِێ كُو تَه اَمْ پِێ دِطِرْسَانْدِنْ بِسَرْ مَه دَه بِينَه!

٧٨. ڤِێجَه وِێ اَرْدْ هَژَا دِژْوارْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ، اِێدِى اَوْ دِ خَانِيِێنْ خَوه دَه لِسَرْ چُۆكْ و رُويِێنْ خَوه كُمِشِى مَانْ و وِصَا مِرِنْ.

٧٩. ڤِێجَه وِى پِشْتَا خَوه دَا وَانْ و گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! صُۆنْدْ بَه كُو مِنْ پَيَامَا خُدَايِێ خَوه ژِ وَه رَه رَاگِهَانْدْ و مِنْ شِيرَتْ لِوَه كِرْ، لِێبَلِێ هُونْ ژِ شِيرَتْكَرَانْ حَزْ نَاكِنْ.

٨٠. وِێ دَمِێ لُوطْ ژِ گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: مَا چَاوَا اَوْ فَحْشِيتِيَا كُو بَرِيَا وَه تِه گَلانْ نَكِرِبُو هُونْ دِكِنْ؟

٨١. هُونْ ژِنَانْ دِهِێلِنْ و بِدِلْبِژِێنِى بِمِێرَانْ رَه رَادِزِنْ. (اَڤْ بِزَاڤَكَه كِرِێتَه) بَلْكِى هُونْ جِڤَاتَكَه سَرْخُوڤَچُويِى نَه.[129]

٨٢. بَرْسِڤَا گَلِێ وِى هَرْ اَڤْ بُو؛ ژِ هَڤْ رَه گُۆتِنْ: وانْ (لُوطْ و پِيْرَوِێنْ وِى) ژِ وَلاتِێ خَوه دَرِينِنْ. بِێگُمَانْ اَوْ مِرُۆڤِنَه كُو خَوه پَاكْ دِدِێرِنْ.

٨٣. ڤِێجَه مَه لُوطْ و مَالْبَاتَا وِى رِزْگَارْ كِرِنْ، ژِ بِلِى ژِنَا وِى، لَوْرَا اَوْ ژِ يِێنْ هَلاكبُويِى بُو.

٨٤. مَه كَڤِرْ (يِێنْ سِنْجِرِى) بِسَرْ وَانْ دَه بَارَانْدِنْ، ڤِێجَه دَه بِنِێرَه كَا اَنْجَامَا گُنَهْكَارَانْ چَاوا بُو!

٨٥. هَمْ مَه ژِ (گَلِێ) مَدْيَنِێ رَه ژِى، بِرَايِێ وَانْ شُعَيبْ شَانْدْ. (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! خُدِێ بِحَبِينِنْ. ژِ وِى پِێڤَه ژِ بُۆ وَه تُو اِلاَه ْنِينِنْ. بِێگُمَانْ ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه ژِ بُۆ وَه دَلِيلَكَه (مُعْجِزَيكَه) اَشْكَرَا هَاتِيَه. اِێدِى حَقِێ كِێشَانْ و پَيڤَانِێ بِدِنِێ و تِشْتِێنْ مِرُۆڤَانْ بِكِێمَاسِى نَدِنْ وَانْ. پِشْتِى چَاكْسَازِيَا عَرْدِێ تِێ دَه خَرَابِيِێ نَكِنْ. اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ بَاوَرْمَنْدِنْ اَڤْ ژِ وَه رَه چِێتِرَه.

٨٦. لِسَرْ هَرْ رِيِێ رُونَنِنْ كُو هُونْ مِرُۆڤَانْ بِطِرْسِينِنْ و كُو هُونْ يِێ بَرِێ بَاوَرِى بِخُدِێ ئَانِيَه وِى ژِ رِيَا (دِينِێ) وِى ڤَگَرِينِنْ و كُو هُونْ رِيَا خُدِێ چَوْتْ و خَوارْ نِيشَانْ بِدِنْ. لِبِيرَا خَوه بِينِنْ وِێ دَمَا كُو هُونْ هِنْدِكْ بُونْ؛ ڤِێجَه خُدِێ هُونْ پِرْ كِرِنْ. دَه بِنِێرِنْ كَا اَنْجَامَا فَسَادَانْ چَاوَا بُويَه!

٨٧. اَگَرْ هِنْ ژِ وَه، بِوَحْيَا كُو اَزْ بِپِێخَمْبَرِى پِێ هَاتِمَه شَانْدِنْ اِيمَانِێ بِينِنْ و هِنْ ژِ وَه نِيينِنْ، ڤِێجَه خَوه رَاگِرِنْ حَتَا كُو خُدِێ دِ نَاڤْبَرَا مَه دَه فَرْمَانْ بِكَه(كُو مُومِنَانْ سَرْكَفْتِى و كَافِرَانْ هَلاكْ بِكَه). بِێگُمَانْ خُدِێ چِێتِرِينِێ حُكِمْدَارَانَه.[130]

٨٨. ژِ گَلِێ وِى گِرَه گِرِێنْ كُو خَوه ژِ بَاوَرِيَا بِخُدِێ مَزِنْ دِدِێرَانْ، گُۆتِنْ: اَىْ شُعَيْبْ صُۆنْدْ بَه اَمِێ تَه و يِێنْ كُو وَانْ دِگَلْ تَه بَاوَرِى ئَانِينَه ژِ وَلاتِێ خَوه دَرِينِنْ ئَانْ ژِى هُونِێ ڤَگَرِنْ سَرْ دِينِێ مَه. (شُعَيبْ بِسُۆسْرَتْمَايْى) گُۆتْ: مَا اَگَرْ اَمْ ژِ دِينِێ وَه بِێزَارْ بِنْ ژِى؟

٨٩. (صُۆنْدْ بَه!) اَگَرْ اَمْ دِيسَا ڤَگَرِنْ سَرْ دِينِێ وَه، پِشْتِى كُو خُدِێ اَمْ ژِ دِينِێ وَه رِزْگَارْ كِرِنْ، وِێ دَمِێ تَقَزْ لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ مَه نَوَيِى كِرِيَه. ژِ بِلِى كُو خُدَايِێ مَه بِڤِێ -اَوْ جُدَا يَه. ژِ مَه رَه نَه رَوَا يَه كُو اَمْ ڤَگَرِنْ سَرْ دِينِێ وَه. خُدَايِێ مَه بِزَانِينَا خَوه دُۆرْ لِهَرْ تِشْتِى گِرْتِيَه. مَه خَوه هَرْ سپَارْتِيَه خُدِێ. خُدِێيُۆ، دِ نَاڤْبَرَا مَه و گَلِێ مَه دَه (دِ وِى تِشْتِێ كُو اَمْ تِێ دَه تِێكُۆشِينِێ بِهَڤْ رَه دِكِنْ) بِعَدَالَتِيى حُكِمْ بِكَه. تَقَزْ تُو چِێتِرِينِێ حُكِمْدَارَانِى.

٩٠. ژِ قَوْمِێ وِى گِرَه گِرِێنْ كُو كَافِرْ بُونْ (وِهَا) دِگُۆتِنْ: صُۆنْدْ بَه، (اَىْ گَلِێ مَه) اَگَرْ هُونْ بِبِنَه پَيْرَوِێ شُعَيبْ بِێگُمَانْ هُونِێ زَرَارْ بِكِنْ.

٩١. اِێدِى (پِشْتِى ڤَانْ شِيرَتَانْ) وِێ عَرْدْهَژَا دِژْوَارْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ، ڤِێجَه اَوْ دِ مَالِێنْ خَوه دَه لِسَرْ چُۆكْ و رُويِێنْ خَوه كُمِشِى مِرِى مَانْ.

٩٢. اَوِێنْ كُو بِشُعَيبْ پِێخَمْبَرْ بَاوَرِى نَئَانِيبُونْ، (وِسَا كُۆكَا وَانْ هَاتِبُو بِرِينْ) هَرْ وَكِى اَوْ دِ ڤِى گُنْدِى دَه نَبُونْ و تِێ دَه نَژِيَابُونْ. اَوِێنْ كُو وَانْ بِشُعَيبْ بَاوَرِى نَئَانِيبُونْ، يِێنْ كُو زَرَارْ كِرِبُونْ هَرْ اَوْ بِخَوه بُونْ.

٩٣. ڤِێجَه شُعَيبْ پِشْتَا خَوه دَا وَانْ و گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! مِنْ پَيَامِێنْ خُدَايِێ خَوه ژِ وَه رَه رَاگِهَانْدِنْ و مِنْ پَنْدْ و شِيرَتْ لِوَه كِرِنْ، اِێدِى اَزِێ چَاوَا ژِ بُۆ قَوْمَكِى كَافِرْ غَمْگِينْ بِبِمْ.

٩٤. مَه هَرْ چِقَاسْ ژِ وَلاتَكِى رَه پِێخَمْبَرَكْ شَانْدِبَه، مَه هَرْ خَلْقِێ وِى رُوبِرُويِى تَنْگَاسِى و نَخُوشِيَانْ كِرِنْ، دَا كُو بِزَارَه زَارْ لِبَرْ مَه بِگَرِنْ.

٩٥. پَاشِێ مَه دِ شُونَا تَنْگَاسِى و نَخُوشِيَانْ دَه قَنْجِى دَا وَانْ، حَيَانِى كُو زَارُۆ و مَالِێ وَانْ زِێدَه بُونْ. ڤِێجَه گُۆتِنْ: بِێگُمَانْ اَڤْ تَنْگَاسِى و فِرَهِى وِسَا هَاتِبُو سَرِێ بَاڤْ و كَالِێنْ مَه ژِى. اِێدِى دِ دَمَكَه كُو بِێهَايْبُونْ، مَه اَوْ ژِ نِشْكَا ڤَه (بِعَذَابِێ) هِنْگَافْتِنْ.

٩٦. بِێگُمَانْ اَگَرْ خَلْكِێ بَاژَارَانْ اِيمَانْ بَئَانِيَا و هَاىْ ژِ فَرْمَانْ و قَدَخَيِێنْ خُدِێ هَبُونَا، هَلْبَتْ مَه دِێ ژِ وَانْ رَه (دَرِيِێنْ) خِێرِێ ژِ عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ ڤَكِرِنَا. لِێبَلِێ وَانْ (بِپِێخَمْبَرِێنْ مَه) بَاوَرِى نَئَانِينْ، ڤِێجَه بِسَدَمَا نَقَنْجِيَا كُو بِدَسْتْ خَوه ڤَه ئَانِيبُونْ، مَه ژِى بِعَذَابْ اَوْ دَانْ جَزَاكِرِنْ.

٩٧. اِێدِى مَا گَلُۆ خَلْكِێنْ وَانْ بَاژَارَانْ ژِ خَوه اَوْلَه نَه كُو دَمَا اَوْ بِشَڤْ رَاكَتِى بِنْ كُو عَذَابِێ مَه بِسَرْ وَانْ دَه نَيِێ؟

٩٨. يَانْ مَا خَلْكِێ وَانْ بَاژَارَانْ، دِ پَرِێ تَاڤِێ دَه كُو بِكَارِێ بِێهَاڤِلْ دَادِكَڤِنْ، ژِ خَوه اَوْلَه نَه كُو عَذَابِێ مَه ژِ وَانْ رَه نَيِێ؟

٩٩. مَا اَوْ ژِ دَحْفِكَا خُدِێ پِشْتْرَاسْتْ بُونَه؟ ڤِێجَه ژِ جِڤَاتَا يِێنْ خَسِرِينْ پِێڤَه ژِ دَحْفِكَا خُدِێ تُو كَسْ خَوه اَوْلَه نَابِينَه.

١٠٠. قَىْ هِێ ژِى ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو بُونَه وێرْتِێ عَرْدِێ پِشْتِى هَلاكْبُونَا خَلْكِێ وِێ كُو اَگَرْ اَمْ بِڤِێنْ، اَمْ دِكَارِنْ بِسَدَمَا گُنَهِێنْ وَانْ، وَانْ جَزَا بِكِنْ و سَرْ دِلِێ وَانْ مُۆرْ بِكِنْ، اِێدِى اَوْ دِێ (رَاسْتِيێ) نَبِهِيزِنْ.

١٠١. (رَسُولِێ مِنْ!) اَوْ گُنْدِێنْ كُو اَمْ ژِ تَه رَه هِنْ رُودَانِێنْ وَانْ رَادِگِهِينِنْ، بِێگُمَانْ پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ بِمُعْجِزَه و نِيشَانِێنْ اَشْكَرَا بِبَالْ وَانْ ڤَه هَاتِبُونْ. لِێبَلِێ اَوْ نَه هِنْ كَسِێنْ وِسَا بُونْ كُو بِوَانْ رَاسْتِيِێنْ كُو بَرِێ اِنْكَارْ كِرِبُونْ بَاوَرِى بِينِنْ. هَا بِڤِى رَنْگِى خُدِێ دِلِێ كَافِرَانْ مُهِرْ دِكَه.

١٠٢. مَه ژِ پِرِێنْ وَانْ تُو سُۆزْ و پَيْمَانْ نَدِيتْ دِگَلْ كُو مَه پِرِێنْ وَانْ ژِى دِيتْ كُو هَرْ ژِرِێ دَرْكَتِى بُونْ.

١٠٣. پِشْتِى وَانْ (پِێخَمْبَرَانْ)، مَه مُوسَا بِمُعْجِزَه و ئَايَتِێنْ خَوه بِبَالْ فِرْعَونْ و جِڤَاتَا وِى ڤَه شَانْدْ، ڤِێجَه وَانْ لِێ ظُلِمْ كِرِنْ (بَاوَرِى پِێ نَئَانِىنْ)، دَه اِێدِى بِنِێرَه كَا دُومَاهِيكَا خَرَابْكَرَانْ بُو چِه؟![131]

١٠٤. مُوسَا گُۆتْ: اَىْ فِرْعَونْ! بِێگُمَانْ اَزْ قَاصِدِێ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ مَه (كُو بِبَالْ وَه ڤَه هَاتِمَه شَانْدِنْ).

١٠٥. لِسَرْ مِنْ حَقَه كُو لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ ژِ رَاسْتِيِێ پِێڤَه اَزْ تِشْتَكِى دِنْ نَبِێژِمْ. بِێگُمَانْ مِنْ ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه مُعْجِزَه و نِيشَانِێنْ اَشْكَرَا ژِ وَه رَه ئَانِينَه، ڤِێجَه اِسْرَائِيلِيَانْ دِگَلْ مِنْ آزَادْ بَرْدَه.

١٠٦. (فِرْعَونْ ژِ مُوسَا رَه) گُۆتْ: اَگَرْ تُو بِمُعْجِزَيَكِێ هَاتِبِى، اَگَرْ تُو ژِ رَاسْتْبِێژَانْ بِى دَه كَا بِينَه.

١٠٧. ڤِێجَه مُوسَا دَارِێ خَوه ئَاڤِێتْ، دِ وِێ دَمِێ دَه دَارِێ وِى اَشْكَرَا بُو زَهَايَكِى مَارَانْ.

١٠٨. دَسْتِێ خَوه ژِى (ژِ پَاخِلا خَوه) دَرْخِسْتْ، ژِ نِشْكَا ڤَه اَوْ ژِى ژِ تَمَاشَكَرَانْ رَه سِپِى و نُورَانِى بُو.

١٠٩. گِرَه گِرِێنْ قَوْمِێ فِرْعَونْ گُۆتِنْ: بِێگُمَانْ اَڤْ سِێرْبَازَكِى پِرْ زَانَا يَه.

١١٠. اَوْ دِخَوازَه (بِسِێرْبَازِيَا خَوه) وَه ژِ وَلاتِێ وَه دَرِينِێ، ڤِێجَه كَا هُونْ دِخَوازِنْ اَمْ چِه بِكِنْ؟

١١١. (جِڤَاتَا فِرْعَونْ ژِێ رَه) گُۆتِنْ: مُوسَا و بِرَايِێ وِى بِدَه مِژُولْكِرِنْ و قَاصِدَانْ بِشِينَه وَلاتَانْ..

١١٢. بِلا هَمُو سِێرْبَازِێنْ زَانَا ژِ تَه رَه بِينِنْ.

١١٣. ڤِێجَه دَمَا سِێرْبَازْ هَاتِنْ جَمْ فِرْعَونْ، گُۆتِنْ: اَگَرْ كُو اَمْ بِسَرْكَفِنْ، مَا ژِ مَه رَه خَلاتَكَه ڤَبِرِى هَيَه؟

١١٤. (فِرْعَونْ) گُۆتْ: بَلِێ، بِێگُمَانْ هُونِێ بِبِنْ ژِ يِێنْ نِێزِيكِێ مِنْ.

١١٥. (سِێرْبَازَانْ) گُۆتِنْ: اَىْ مُوسَا! مَا تُو دِێ بَاڤِێژِى، يَانْ اَمِێ پِێشِى بَاڤِێژِنْ؟

١١٦. (مُوسَا ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: هُونْ پِێشِى بَاڤِێژِنْ. چِه دَمَا وَانْ (هُنَرِێنْ خَوه) ئَاڤِێتِنْ، سِێرْ لِچَاڤِێنْ خَلْكِێ كِرِنْ و اَوْ طِرْسَانْدِنْ و سِێرْبَازِيكَه مَزِنْ ئَانِينَه مِيْدَانِێ (خَلْكِێ حِزِرْ كِرْ كُو اَوْ مَارِێنْ بِرَاسْتِى نَه، نَه كُو سِێرْبَازِى يَه).[132]

١١٧. مَه ژِى پِيْخَامْ ژِ مُوسَا رَه شَانْدْ (مَه ژِێ رَه گُۆتْ): گُۆپَالِێ خَوه بَاڤِێژَه! (ڤِێجَه دَمَا مُوسَا گُۆپَالِێ خَوه ئَاڤِێتْ)، دَارِێ مُوسَا، وَرِيسْ و دَارِێنْ وَانْ بِيَكْ جَارِێ دَاقُرْتَانْدِنْ.

١١٨. ڤِێجَه رَاسْتِى دَرْكَتَه حُۆلِێ و كَارِێ (سِێرْبَازِيَا) كُو وَانْ كِرْ، پُوچْ بُو.

١١٩. لِوِێ دَرِێ (سِێرْبَازْ) شِكَسْتِنْ و (فِرْعَونْ و بَرَكَا خَوه) رَزِيلْ و رِسْوَا ڤَگَرِيَانْ.

١٢٠. سِێرْبَازْ ژِى سَرْ رُو كَتِنْ، ژِ خُدِێ رَه سَجْدَه بِرِنْ.

١٢١. گُۆتِنْ: مَه بَاوَرِى بِپَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ ئَانِى..

١٢٢. (كُو اَوْ) پَرْوَرْدَگَارِێ مُوسَا و هَارُونَه.

١٢٣. فِرْعَونْ، (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: مَا بَرِيَا كُو اَزْ دَسْتُورَا وَه بِدِمْ وَه بَاوَرِى پِێ ئَانِى؟ بِێگُمَانْ اَڤْ فَنْدَكَه، وَه لِوَلاتِێ (مِصْرِێ) چِێكِرِيَه دَا كُو هُونْ خَلْكِێ وِێ (قِبْتِيَانْ) ژِێ دَرْخِنْ. لِێبَلِێ هُونِێ پَاشِێ بِزَانِنْ (كَا اَزِێ چِه بِينِمْ سَرِێ وَه).

١٢٤. صُۆنْدْ بَه بِرَاسْتِى كُو اَزِێ دَسْتْ و پِيِێنْ وَه ژِ چَپَرَاسْتْ ڤَه ژِێكِمْ، پِشْتْرَه ژِى اَزِێ وَه هَمُويَانْ بِصَلِبِينِمْ (دَالَقِينِمْ).

١٢٥. (سِێرْبَازَانْ) گُۆتِنْ: بِێگُمَانْ اَمِێ بِبَالْ خُدَايِێ خَوه ڤَه ڤَگَرِنْ.

١٢٦. اَڤْ نُكْرِى و عَذَابْدَايِنَا تَه بَسْ ژِ بُۆ كُو ئَايَتِێنْ خُدِێ ژِ مَه رَه هَاتِنْ و مَه ژِى بَاوَرِى پِێ ئَانِيَه. خُدِێيُۆ، صَبْرِێ بِسَرْ مَه دَه بِرِژِينَه، مَه رَاگِرَه و مَه مُسِلْمَانْ بِمِرِينَه.

١٢٧. گِرَه گِرِێنْ قَوْمِێ فِرْعَونْ ژِێ رَه گُۆتِنْ: مَا تُو يِێ مُوسَا و گَلِێ وِى (سَرْبَسْتْ) بِهِێلِى دَا كُو لِسَرْ عَرْدِێ تَڤْدَانِێ بِكِنْ و پِشْتَا خَوه بِدِنْ تَه و خُدَايِێنْ تَه؟ (فِرْعَونْ) گُۆتْ: اَمِێ كُرِێنْ (زِلامِێنْ) وَانْ بِكُژِنْ و كَچِێنْ وَانْ ژِى (ژِ بُۆ خِزْمَتِێ) سَاغْ بِهِێلِنْ و بِێگُمَانْ اَمْ ژِ وَانْ رَه سَرْدَسْتِنْ.

١٢٨. مُوسَا ژِ گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: پِشْتَا خَوه بِخُدِێ گِرِێبِدِنْ، ئَارِيكَارِيِێ ژِێ بِخَوهازِنْ، بِێهْنَا خَوه فِرَه بِكِنْ و صَبْرِێ بِكِێشِنْ. بِێگُمَانْ عَرْدْ تَڤْ ئَا خُدِێ يَه. ژِ عَڤْدِێنْ خَوه اَوْ كِێ بِڤِێ وِى دِكَه مِيرَاتْگِرِێ عَرْدِێ. دُومَاهِيكْ ژِ تَقْوَادَارَانْ رَه يَه.

١٢٩. (گَلِێ مُوسَا ژِێ رَه) گُۆتِنْ: بَرِيَا كُو تُو (بِپِێخَمْبَرِى) ژِ مَه رَه وَرِى، اَمْ دِهَاتِنْ اِێشَانْدِنْ و پِشْتِى كُو تُو هَاتِيَه ژِى اَمْ تِێنْ اِێشَانْدِنْ. (مُوسَا ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: هِێڤِى هَيَه كُو خُدَايِێ وَه دِژْمِنِێ وَه ژِ حُۆلِێ رَاكَه؛ وَانْ هَلاكْ بِكِێ و وَه لِسَرْ عَرْدِێ (لِشُونَا وَانْ) بِكَه دَسْتْهِلاتْ. ڤِێجَه دِێ بِنِێرِێ كَا هُونِێ چِه بِكِنْ؟

١٣٠. صُۆنْدْ بَه، مَه فِرْعَونْ و مَالْبَاتَا وِى بِغَلايِێ و كِێمْكِرِنَا فِێكِى جَزَا كِرْ دَا كُو ژِ خَوه رَه دَرْسْ بِگِرِنْ.

١٣١. دَمَا قَنْجِيكْ بِسَرْ وَانْ دَه بِهَاتَا، دِگُۆتِنْ: اَڤَا هَاتِيَه ژِ بَرْ مَه يَه، اَگَرْ نَرِنْدِيَكْ بِسَرْ وَانْ دَه بِهَاتَا، نَبِى مُوسَا و يِێنْ پِێ رَه دِكِرِنْ سَبَبِێ بِێئُۆخِرِيَا لِسَرْ خَوه. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! بِێگُمَانْ چِه تِشْتِێ ژِ خُوشِى و نَخُوشِيێ كُو بِگِهِيژَه وَانْ اَوْ ژِ جَمْ خُدِێ يَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ وَانْ نِزَانِنْ.

١٣٢. دِيسَا (ژِ مُوسَا رَه) گُۆتِنْ: تُو چِه مُعْجِزَيِێ بِينِى دَا كُو تُو پِێ سِێرِێ لِمَه بِكِى، دَه بِينَه، ڤِێجَه اَمْ نَه اَوِنْ كُو بَاوَرِى بِتَه بِينِنْ.

١٣٣. ڤِێجَه مَه ژِى بَارَانَكَه دِژْوَارْ، كُلِى، سِپَهْ، بَقْ و خُونْ بِسَرْ وَانْ دَه ئَانِينْ كُو اَڤْ نِيشَانِێنْ پِرْ تَخْلِيتِنْ. اِێدِى دِيسَا ژِى وَانْ خَوه مَزِنْ دِێرَانْ (و وَانْ بَاوَرِى نَئَانِى) و اَوْ هَرْ مِلَّتَكِى گُنَهْكَارْ بُونْ.[133]

١٣٤. چِه دَمَا عَذَابْ بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ، گُۆتِنْ: يَا مُوسَا! تُو بِخَاتِرِێ وِێ پَيْمَانَا كُو خُدِێ دَايِى تَه، ژِ بُۆ مَه لِبَرْ خُدَايِێ خَوه بِگَرَه (دَا ڤِى عَذَابِى ژِ سَرْ مَه رَاكَه)، اَگَرْ تُو عَذَابْ ژِ سَرْ مَه رَاكِى، بِصُۆندْ، اَمِێ بَاوَرِى بِتَه بِينِنْ و اَمِێ اِسْرَائيلِيَانْ ژِى دِگَلْ تَه بِشِينِنْ!

١٣٥. ڤِێجَه چِه دَمَا مَه عَذَابْ حَتَا دَمَكَ دِيَارْكِرِى ژِ سَرْ وَانْ رَاكِرْ كُو اَوِێ دِ وِێ دَمِێدَه بِگهِيژِنَه عَذَابِێ، دِ جِهْ دَه سُۆزَا خَوه شِكَانْدِنْ (و ژِ گُۆتِنَا خَوه ڤَگَرِيَانْ).

١٣٦. اِێدِى بِسَدَمَا كُو وَانْ بَئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَئَانِىنْ و ژِێ بِێئَاگَاه بُونْ، مَه ژِ وَانْ حَيفْ سِتَانْدْ، ڤِێجَه مَه اَوْ دِ دَرْيَايِێ دَه خَنِقَانْدِنْ.

١٣٧. مَه اَوْ قَوْمِێ كُو هَاتِبُونْ بَلَنْگَازْكِرِنْ كِرِنْ مِيرَاتْخَوارِێ رُۆژَاڤَا و رُۆژْهِلاتَا اَرْدَا بِخِێرْ و بِێرْ و بِسَبُونَتْ صَبرَا وَانْ، گُۆتِنَا خُدِێ يَا هَرِى قَنْجْ لِسَرْ زَارُويِێنْ اِسْرَائِيلْ هَاتَه جِهْ. مَه، يَا كُو فِرْعَونْ و قَوْمِێ وِى ئَاڤَا دِكِرِنْ و بَاخْچَيِێنْ كُو چِێدِكِرِنْ هَرِفَانْدْ.

١٣٨. مَه زَارُۆيِێنْ اِسْرَائيلْ دِ دَرْيَايِێ رَه دَرْبَاسْ كِرِنْ، اِێدِى گِهِيشْتِنَه جَمْ مِلَّتَكِى كُو اَوْ بِعِبَادَتِێنْ پُوتِێنْ خَوه ڤَه مِژُولْ بُونْ. (اِسْرَائِيلِيَانْ) گُۆتِنْ: اَىْ مُوسَا! كَا چَاوَا ژِ ڤَانْ رَه اِلٰهْ هَنَه، تُو ژِى ژِ مَه رَه اِلٰهَْكِى چِێكَه. (مُوسَا) گُۆتْ: بِرَاسْتِى هُونْ مِلَّتَكِى نَزَانِنْ.

١٣٩. بِێگُمَانْ اَڤِێنْ كُو ژِ پُوتَانْ رَه عِبَادَتْ دِكِنْ، رَوْشَا اَوْ تِێ دَه نَه هَلاكْ و خَسَارَتَه و كَارِێ كُو اَوْ دِكِنْ ژِى پُوچْ و بَطَالَه.

١٤٠. مُوسَا گُۆتْ: اَرِێ مَا اَزِێ چَاوَا ژِ بِلِى خُدِێ ژِ بُۆ وَه لِإِلَاهَكِى دِنْ بِگَرِمْ، حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ هُونْ دِ سَرْ خَلْكِێ رَه گِرتِنَه؟![134]

١٤١. (گَلِى اِسْرَائيلِيَانْ!) دِ بِيرْ بِينِنْ، وِێ دَمَا كُو مَه هُونْ ژِ مَالْبَاتَا فِرْعَونْ رِزْگَارْ كِرِنْ؛ وَانْ ژَانْ و ئَازَارَا هَرِى دِژْوَارْ دِگِهَانْدِنْ وَه؛ كُرِێنْ وَه دِكُشْتِنْ و كَچِێنْ وَه سَاغْ دِهِشْتِنْ. هَا دِ ڤِێ (ژَانْ و ئَازَارِێ) دَه، ژِ ئَالِيِێ خُدَايِێ وَه ڤَه، ژِ بُۆ وَه اِمْتِحَانَكَه مَزِنْ بُو.

١٤٢. مَه سِى شَڤْ پَيْمَانْ (جِڤَانْ) دَا مُوسَا و مَه دَهْ شَڤِێنْ دِنْ ژِى لِێ زِێدَه كِرِنْ، ڤِێجَه مُدَتِێ بِپَرْوَرْدَگَارِێ وِى رَه بُو چِلْ شَڤِێنْ تَكُوزْ. مُوسَا ژِ بِرَايێ خَوه هَارُونْ رَه گُۆتْ: دِ نَاڤْ گَلِێ مِنْ دَه بِبَه شُونْگِرِێ مِنْ، وَانْ رَاسْتْ بِكَه و نَدَه پَىْ رِيَا مُفسِدَانْ.

١٤٣. چِه دَمَا مُوسَا ژِ بُۆ جِڤَانِێ مَه هَاتْ و خُدَايِێ وِى پِێ رَه پَيِڤِى. (مُوسَا) گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! خَوه نِيشَانِى مِنْ بِدَه دَا اَزْ تَه بِبِينِمْ. (خُدِێ) گُۆتْ: بِێگُمَانْ تُو يِێ مِنْ نَبِينِى. لِێبَلِێ لِچِيِێ بِنِێرَه، اِێدِى اَگَرْ چِيَا لِجِهِێ خَوه رَاوَسْتِيَا هِنْگِى تُو يِێ مِنْ بِبِينِى! ڤِێجَه چِه دَمَا خُدَايِێ وِى ژِ چِيِێ رَه دِيَارْ بُو (بِدِيَارِيكَه لايِقِى خَوه)، اِێدِى چِيَا ژِ هَڤْدَه كَتْ (بِعَرْدِێ رَه مِسِێوَا بُو) و مُوسَا ژِى بِێهِشْ كَتْ سَرْ عَرْدِێ و هَاىْ ژِ خَوه نَمَا. چِه دَمَا بِهِشِێ خَوه ڤَه هَاتْ، گُۆتْ: اَزْ تَه ژِ هَمُو كِێمَاسِيَانْ پَاكْ دِدِێرِمْ، اَزْ لِبَرْ تَه تُۆبَه دِكِمْ و اَزْ پِێشِيكِێ بَاوَرْمَندَانِمْ.

١٤٤. (خُدِێ) گُۆتْ: اَىْ مُوسَا، بِپِێخَمْبَرِيَا ژِ جَمْ خَوه و بَئَاخَافْتِنَا خَوه يَا دِگَلْ تَه، مِنْ تُو لِسَرْ مِرُۆڤَانْ رَه گِرْتِيَه. ڤِێجَه اَڤَا مِنْ دَايِى تَه بِگِرَه و بِبَه ژِ شُكِرْدَارَانْ.

١٤٥. مَه ژِ بُۆ مُوسَا لِسَرْ پَلِِێنْ تَوْرَاتِێ ژِ شِيرَتْ و حُكمَانْ هَمُو تِشْتْ بِبَرْفِرَهى نِڤِيسِينْ. ڤِێجَه (خُدِێ ژِێ رَه گُۆتْ): بِهِێزْ و ژِ دِلْ وَانْ بِگِرَه و لِگَلِێ خَوه فَرْمَانْ بِكَه كُو اَوْ بِيَا هَرِى قَنْجتِرْ بِگِرِنْ. (اَگَرْ هُونْ ژِ رِێ دَرْكَڤِنْ) اَزِێ دِ نِێزْ دَه جِهْ و وَارِێنْ ژِرِێدَرْكَتِيَانْ نِيشَانِى وَه بِدِمْ.[135]

١٤٦. اَزِێ بَرِێ وَانِێنْ كُو لِعَرْدِێ ژِ نَحَقِى و بِێبَخْتِى خَوه مَزِنْ دِكِنْ ژِ ئَايَتِێنْ خَوه دَاگَرِينِمْ. اَگَرْ اَوْ هَمُو نِيشَانْ و ئَايَتَانْ بِبِينِنْ ژِى دِيسَا دِێ بَاوَرِى بِوَانْ نِيينِنْ. اَگَرْ اَوْ رِيَا هِيدَايَتِێ و رَاسْتِيِێ بِبِينِنْ ژِى اَوْ ژِ خَوه رَه نَاكِنْ رِێكْ (و پَێْ دَه نَاچِنْ). اَگَرْ اَوْ رِيَا شَاشِى و خَرَابِيِێ بِبِينِنْ دِێ ژِ خَوه رَه بِكِنْ رِێكْ. لَوْرَا وَانْ بئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَئَانِينْ و اَوْ ژِێ غَافِلْ بُونْ.

١٤٧. اَوِێنْ كُو بَئَايَتِێنْ مَه و بِدِيتِنَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِى نَئَانِيبُونْ كِرِنِێنْ وَانْ پُوچْ بُونَه، اَوْ بَسْ لِگُۆرِى كِرِنِێنْ كُو (لِدِنْيَايِێ) دِكِنْ تِێنَه خَلَاتْ و جَلاتْكِرِنْ.

١٤٨. پِشْتِى مُوسَا چُو (طُورِێ ژِ بُۆ مُنَاجَاتِێ)، گَلِێ مُوسَا ژِ خِشرْ (و زِينَتِ)ێنْ خَوه پِيْكَرِێ (هَيْكَلِێ) گُۆلِكَكِى چِێكِرْ كُو ژِێ رَه عُۆرِينْ هَبُو و وَانْ اَوْ ژِ خَوه رَه كِرْ اِلٰهْ . مَا وَانْ نَه دِدِيتْ كُو اَوْ (گُۆلِكْ) نَه بِوَانْ رَه دِپَيِڤَه نَه ژِى رِيَكِێ نِيشَانِى وَانْ دِدَه؟ وَانْ گُۆلِكْ ژِ خَوه رَه كِرْ اِلٰهْ و وَانْ لِخَوه سِتَمْكَارِى كِرْ.[136]

١٤٩. چِه دَمَا لِسَرْ كِرِنِێنْ خَوه پُۆشْمَانْ بُونْ و دِيتِنْ كُو وَا يَه اَوْ ژِ رِێ دَرْكَتِنَه، ڤِێجَه گُۆتِنْ: اَگَرْ خُدَايِێ مَه لِمَه نَيِێ رَحْمِێ و لِگُنَهِێنْ مَه نَبِهُرَه تَقَزْ اَمِێ بِبِنْ
ژِ يِێنْ خَسِرِى.

١٥٠. چِه دَمَا مُوسَا (ژِ جِڤَانِێ خُدَايِێ خَوه) بِهِێرسْ و غَمْگِينِى بِبَالْ مِلَّتِێ خَوه ڤَه ڤَگَرِيَا (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَڤْ تِشْتِێ وَه لِدُوڤْ مِنْ كِرِيَه (كُو وَه گُۆلِكْ ژِ خَوه رَه كِرِيَه اِلٰهْ) چِه تِشْتَكِى پِيسَه. اَرِێ، مَا وَه لَزْ لِفَرْمَانَا خُدِێ كِرْ؟ مُوسَا لَوْحَه ئَاڤِێتِنْ و بِسَرِێ بِرَايِێ خَوه (هَارُونْ) گِرْتْ و بِبَرْ خَوه ڤَه كِشَانْدْ. (هَارُونْ) گُۆتْ: اَىْ كُرِێ دِيَا مِنْ! بِێگُمَانْ ڤِى گَلِى اَزْ بِێزَارْ كِرِمْ و هِنْدِكْ مَابُو كُو مِنْ بِكُژِنْ، ڤِێجَه كِێفَا نِيَارَانْ لِمِنْ نَيِينَه و مِنْ ژِ ڤِى گَلِێ سِتَمْكَارْ نَحَسِبِينَه!

١٥١. (مُوسَا) گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! لِمِنْ و بِرَايِێ مِنْ بِبُۆرَه و مَه تِێخَه بَرْ دِلُۆڤَانِيَا خَوه. هَرْ تُو يِى قَنْجْتِرِينِێ قَنْجِكَارَانْ!

١٥٢. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو گُۆلِكْ حَبَانْدِنْ ژِ نِێزْ ڤَه دِێ ژِ جَمْ خُدَايِێ وَانْ غَزَبْ لِوَانْ بِبَارَه و لِدِنْيَايِێ ژِى دِێ رِسْوَاتِى بِگِرَه سَرْ وَانْ. هَا بِڤِى ئَاوَايِى اَمْ بِێبَخْتَانْ جَزَا دِكِنْ.

١٥٣. هَرْچِى وَانْ كَسِێنْ كُو كِرِيَارِێنْ نَبَاشْ كِرِنْ و پَاشِێ تُۆبَه كِرِنْ و بَاوَرِى ئَانِينْ، بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه پِشْتِى وێ (تُۆبَه و بَاوَرِيِێ) گُنَهْڤَشِێرَه، دِلُۆڤانَه.

١٥٤. چِه دَمَا هِێرْسَا مُوسَا دَانِى لَوْحَه (ژِ عَرْدِێ) رَاكِرِنْ، كُو دِ وَانْ دَه ژِ بُۆ وَانْ كَسِێنْ كُو ژِ خُدَايِێ خَوه دِطِرْسِنْ رِيَا رَاسْتَرِێيِى و دِلُۆڤَانِيِێ نِڤِيسَانْدِى بُو.

١٥٥. ژِ بُۆ جِڤَانِێ مَه، مُوسَا ژِ گَلِێ خَوه حَفْتِێ زِلامْ بِژَارْتِنْ (و ئَانِينْ حِزُورَا مَه). چِه دَمَا وِێ عَرْدْ هَژَا دِژْوَارْ اَوْ گِرْتِنْ، مُوسَا گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! اَگَرْ تَه بِخَوسْتَا بَرِى ڤِێگَا تَه يِێ اَوْ و اَزْ هَلاكْ بِكِرَا. مَا ژِ بَرْ كِرْيَارِێنْ ئَاقِلْسِڤِكِێنْ مَه تُو يێ مَه تَڤَانْ هَلاكْ بِكِى؟ اَڤْ كَارْ، ژِ جَرِبَانْدِنْ و اِمْتِحَانَا تَه پِێڤَه نَه تِشْتَكِى دِنَه. بِوِێ، تُو كِێ بِڤِێ ژِ رِێ دِخِى و كِێ ژِى بِڤِێ تِينِى سَرْ رِيَا رَاسْتْ. تُو يِى خَودِى و ئَارِيكَارِێ مَه. ڤِێجَه لِمَه بِبُۆرَه، لِمَه وَرَه رَحْمِێ و تُو يِى چِێتِرِينِێ بَخْشِينَرَانْ.[137]

١٥٦. (خُدِێ يُۆ!) تُو دِ ڤِێ دِنْيَايِێ دَه قَنْجِيِێ و لِئَاخْرَتِێ ژِى ژِ بُۆ مَه رِنْدِيِێ بِنِڤِيسَه. بِرَاسْتِى مَه بِبَالْ تَه ڤَه تُۆبَه كِرْ. (خُدِێ) گُۆتْ: اَزْ كِێ بِڤِێمْ اَزِێ عَذَابِێ خَوه لِێ رَاسَلِتِينِمْ و مَرْحَمَتَا مِنْ ژِى دُۆرْ لِهَرْ تِشْتِى گِرْتِيَه. ڤِێجَه اَزِێ وِێ (دِلُۆڤَانِيِێ) ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو خَوه (ژِ كُفْرُ و گُنَهَانْ) دِپَارِێزِنْ و زَكَاتَا خَوه دِدِنْ و اَوِێنْ كُو بَاوَرِى بَئَايَتِێنْ مَه تِينِنْ، مِسُۆگَرْ بِكِمْ.

١٥٧. اَوِێنْ كُو دَانَه پَىْ قَاصِدِێ كُو پِێخَمْبَرِێ اُمِّى يَه. اَوْ پِێخَمْبَرِێ كُو سَالُۆخْ و نِيشَانِێنْ وِى لِجَمْ خَوه دِ تَورَاتْ و اِنْجِيلِێ دَه نِڤِيسَانْدِى دِبِينِنْ، (اَوْ پِێخَمْبَرْ) فَرْمَانَا وَانْ بِقَنْجِيِێ دِكَه و ژِ خَرَابِيِێ وَانْ دِدَه پَاشْ، تِشْتِێ پَاكْ و پَاقِژْ ژِ بُۆ وَانْ حَلالْ دِكَه و يَا پِيسْ و نَبَاشْ لِسَرْ وَانْ حَرَامْ دِكَه، بَارْگِرَانِى و قَيْدِێنْ كُو لِسَرْ وَانْ هَبُونْ ژِ سَرْ وَانْ رَادِكَه. ڤِێجَه اَوِێنْ كُو بَاوَرِى پِێ ئَانِينْ، خَاتِرِێ وِى گِرْتِنْ، ئَارِيكَارِيَا وِى لِسَرْ نَيَارَانْ كِرِنْ و دِگَلْ وِى دَانَه پَىْ رُۆنَاهِيَا (قُرْئَانَا) كُو ژِێ رَه هَاتِيَه ، هَا اَوْ يِێنْ كُو (لِدِنِيَا و ئَاخْرَتِێ) سَرْفِرَازْ بُونَه.[138]

١٥٨. (اَىْ پِێخَمْبَرْ!) بِبِێژَه: گَلِى مِرُۆڤَانْ! بِێگُمَانْ اَزْ قَاصِدِێ خُدِێ مَه كُو بِبَالْ وَه هَمُويَانْ ڤَه هَاتِمَه شَانْدِنْ. اَوْ خُدَايِێ كُو هَرْ ژِێ رَه يَه خُدَانِيَا عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ. ژِ وِى پِێڤَه تُو خُدَا نِينِنْ، اَوْ سَاغْ دِكَه و دِمِرِينَه. نَاخَوە بِخُدِێ و بِقَاصِدِێ وِى كُو پِێخَمْبَرِێ اُمِّى يَه، اَوِێ كُو بِخُدِێ و پَيڤِێنْ وِى (قُرْئَانِێ) بَاوَرِى تِينَه، هُنْ ژِى بَاوَرِى بِينِنْ و بِدِنْ پَىْ (شُۆپَا) وِى (پِێخَمْبَرِى) دَا كُو هُونْ بِسَرْ رِيَا رَاسْتْ ڤَه بِبِنْ.

١٥٩. جِڤَاتَكْ ژِ گَلِێ مُوسَا هَيَه كُو رِيَا حَقْ و رَاسْتْ بِبَرْ خَلْكِێ دِخِنْ و پِێ حُكِمْ و فَرْمَانْدَارِيِێ دِكِنْ.[139]

١٦٠. مَه گَلِێ مُوسَا گَرَانْدْ دُۆنْزدَهْ عَشِيرْ. دَمَا گَلِێ وِى ئَاڤْ ژِێ خَوسْتِنْ، مَه ژِێ رَه وَحِى شَانْدْ: گُۆپَالِێ خَوه لِكَڤِرْ بِخَه! ڤِێجَه (پِشْتِى مُوسَا گُۆپَالِێ خَوه لِكَڤِرْ دَا) ژِ كِێڤِرْ دُۆزْدَهْ كَانِى زَانْ و دَرْبُونْ. هَرْ اِێلِێ سَرْكَانِيَا خَوه زَانِى و نَاسْ كِرْ. پَاشِێ مَه عَوِرْ لِسَرْ وَانْ كِرَه سِى و سِيوَانْ، مَه گَزُۆ و سُوسِكْ بِسَرْ وَانْ دَه بَارَانْدِنْ. (و مَه ژِ وَانْ رَه گُۆتْ): ژِ وِى رِزْقِێ خَوشْ و پَاكْ اِێ كُو مَه دَايَه وَه بِخُونْ. (ژِ بَرْ كُو اَوْ لِبَرْ فَرْمَانَا مِنْ رَابُونْ) وَانْ نَه لِمَه ظُلِمْ كِرْ؛ بَلِێ وَانْ هَرْ لِخَوه ظُلِمْ كِرْ.

١٦١. وِێ دَمِێ (ژِ ئَالِيێ خُدِێ ڤَه) ژِ اِسْرَائيلِيَانْ رَه هَاتَه گُۆتِنْ: لِڤِى بَاژَارِى بِجِهْ بِبِنْ و بِدُۆرْفِرَهِى لِجِهِێ هُونْ بِڤِێنْ ژِ نِعْمَتِێنْ وێ بِخُونْ و بِبِێژِنْ: (خُدِێيُۆ) گُنَهِێنْ مَه ژِ سَرْ مَه رَاكَه و خُوشِكَانْدِى، خُوچَمَانْدِى دِ دَرِى رَه تِێكَڤِنْ هُنْدِرِێ (بَاژِێرْ)، ڤِێجَه اَمِێ لِگُنَهِێنْ وَه بِبُۆرِنْ و اَمِێ (خِێرَا) قَنْجِيكَارَانْ بِێهْتِرْ بِكِنْ.

١٦٢. ڤِێجَه (پِشْتِى ڤَانْ فَرْمَانِێنْ مَه لِوَانْ كِرِنْ) اَوِێنْ كُو ظُلِمْ و زُۆرْدَارِى كِرِنْ، اَوْ فَرْمَانَا خُدِێ يَا كُو لِوَانْ كِرِى بِتِشْتَكِى دِنْ گُهَارْتِنْ. اِێدِى بِسَدَمَا ظُلْمَا كُو كِرِنْ مَه ژِ ئَاسِيمَانَانْ عَزَابَكْ بِسَرْ وَانْ دَه شَانْدْ.

١٦٣. (رَسُولِێ مِنْ!) ژِ (وِى) گُنْدِێ كُو لِبَرْ لِِێڤَا دَرْيَايِێ بُو، دَمَا وَانْ دِ رُۆژَا شَمِيِێ دَه (بِگِرْتِنَا مَاصِيَانْ) دَسْتْدِرِێژِى كِرِنْ، ژِ اِسْرَائيلِيَانْ پِرْسْ بِكَه. لَوْرَا رُۆژَا شَمِيِێ (كُو مَاصِيگِرْتِنْ ژِ وَانْ رَه قَدَخَه بُو) مَاصِيِێنْ وَانْ دِهَاتِنْ (و سَرْئَاڤْ دِبُونْ) و كُو نَه رُۆژَا شَمِيِێ بُو مَاصِى ژِ وَانْ رَه نَدِهَاتِنْ. هَرْ وِهَا بِسَدَمْ ژِرِێدَرْكَتِنَا وَانْ مَه اَوْ بِڤِێ بَلايِێ اِمْتِحَانْ كِرِنْ.[140]

١٦٤. جِڤَاتَكِێ ژِ وَانْ گُۆتْ: (گَلِى جِڤَاتَا شِيرَتْكَارَانْ!) ژِ بُۆ چِه هُونْ لِقَوْمَكِى وِسَا شِيرَتْ دِكِنْ كُو خُدِێ دِێ وَانْ هَلاكْ بِكَه (وَانْ ژِ حُۆلِێ رَاكَه) يَانْ ژِى عَذَابَكِى پِرْ دِژْوَارْ بِدَه وَانْ؟ (شِيرَتْكَارَانْ) گُۆتِنْ: (اَمْ شِيرَتَانْ دِكِنْ) دَا كُو لِجَمْ خُدَايِێ وَه ژِ مَه رَه بِبَه هِێنْجَتْ و دَا كُو اَوْ خَوه بِپَارِێزِنْ.

١٦٥. ڤِێجَه دَمَا گَلِێ مُوسَا اَوْ شِيرَتِێنْ كُو لِوَانْ دِهَاتَه كِرِنْ ژِ بِيرْ كِرِنْ، مَه اَوِێنْ كُو هَولْ دِدَانْ دَا كُو خَرَابِى نَيِێ كِرِنْ رِزْگَارْ كِرِنْ و اَوِێنْ كُو سِتَمْكَارِى دِكِرِنْ مَه بِسَبُنَتْ ژِرِێدَرْكَتِنَا وَانْ، بِعَذَابَكِى دِژْوَارْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ.

١٦٦. اِێدِى دَمَا لِسَرْ يَا كُو مَنْعَا وَانْ ژِێ هَاتِيَه كِرِنْ خَوه مَزِنْ كِرِنْ (ژِ قَدَخِيِێنْ خُدِێ خَوه دُورْ نَكِرِنْ)، مَه ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: هُونْ بِبِنْ مَيْمُونِێنْ رِسْوَا و رَزِيلْ.

١٦٧. (رَسُولِێ مِنْ! دِ بِيرْ بِينَه) دَمَا خُدَايِێ تَه (پِێشِيِێنْ اِسْرَائيلِيَانْ) ئَاگَاهْدَارْ كِرِنْ كُو حَتَا رُۆژَا قِيَامَتِێ تَقَزْ اَوِێ هِنْ مِرُۆڤِێنْ وِسَا بِسَرْ وَانْ دَه بِشِينَه كُو وَانْ لِئِيشْكَنْجَيَا هَرِى دِژْوَارْ بِچِێژِينِنْ (و عَذَابِێ تُندْ بِدِنْ وَانْ). بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه جَزَابِلَزَه و بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه گُنَهْڤَشِێرَه، دِلُۆڤانَه.

١٦٨. مَه اَوْ (گَلِێ مُوسَا) لِسَرْ عَرْدِێ كُۆمْ بِكُۆمْ ژِ هَڤْ پَرْچَه كِرِنْ. هِنْ ژِ وَانْ قَنْجْ و چَاكْسَازْ بُونْ و هِنْ ژِ وَانْ نَه وِسَانْ بُونْ و مَه اَوْ بِخَوهشِى و نَخُوشِيَانْ جَرِبَانْدِنْ دَا كُو لِخَوه بِزِڤِرِنْ (ژِ خَرَابِيِێ ڤَگَرِنْ).

١٦٩. ڤِێجَه دِ پَىْ وَانْ رَه هِنْ هَاتِنْ بُونَه وێرْتِێ كِتَابِێ، لَزِێ لِيَا نِێزِيكْ و نَهِێژَا دِكِنْ (كُو بِدِنْيَايِێ دِگِرِنْ و ئَاخْرَتِێ بَردِدِنْ). اَوْ دِبِێژِنْ: ژِخُو (چَاوَا بَه ژِى) خُدِێ دِێ لِگُنَهِێنْ مَه بِبُۆرَه. اَگَرْ پَرْتَالَكِى وَكِى وِێ ژِ وَانْ رَه بِێ دِيسَا دِێ وِى بِگِرِنْ. اَرِێ، مَا دِ كِتِێبِێ دَه پَيْمَانْ ژِ وَانْ نَهَاتِبُو سِتَانْدِنْ كُو اَوْ لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ ژِ رَاسْتِيِێ پِێڤَه تِشْتَكِى دِنْ نَبِێژِنْ، وَانْ اَوْ ژِى خَونْدِبُو (كَا چِه تِێ دَه يَه). تَقَزْ ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو خَوه (ژِ گُنَهَانْ) دِپَارِێزِنْ ئَاخْرَتْ چِێتِرَه. مَا هِێ ژِى هُونْ ئَاقِلْ نَاگِرِنْ؟

١٧٠. اَوِێنْ كُو خَوه بِكِتِێبِێ دِگِرِنْ و بِدُرِسْتِى نِمِێژِێ دِكِنْ، بِێگُمَانْ اَمْ خِێرَا قَنْجِيكَارَانْ وِنْدَا نَاكِنْ.

١٧١. دِ بِيرْ بِينَه، وِێ دَمَا مَه چِيَايِێ طُورْ دِ سَرْ گَلِێ مُوسَا رَه مِينَا بَانَكِى (سِيوَانَكِێ)بِلِنْدْ كِرْ و گُۆمَانْ دِكِرِنْ كُو اَوِێ بِسَرْ وَانْ دَه بِكَڤَه. (مَه ژِ وَانْ رَه گُۆتْ) اَڤَا مَه دَايَه وَه ژِ دِلْ و بِهِێزْ بِگِرِنْ، يَا كُو دِ نَاڤْ دَه يَه بِينِنْ بِيرَا خَوه دَا قَنَه هُونْ (ژِ عَذَابِێ مِنْ) خَوه بِپَارِێزِنْ.

١٧٢. ( رَسُولِێ مِنْ!) وِێ دَمَا خُدَايِێ تَه ژِ پِشْتَا ئَادَمِيَانْ زُرِيتَا وَانْ گِرْتْ و اَوْ خَوه بِخَوه لِسَرْ هَڤْ كِرِنَه شَاهِدْ (و ژِ وَانْ رَه گُۆتْ) مَا اَزْ نَه خُدَايِێ وَه مَه؟ گُۆتِنْ: بَلِێ؛ اَمْ شَاهدِيِێ دِدِنْ (كُو تُو خُدَايِێ مَه يِى). اَڤْ شَهْدَيِى ژِ بُۆ ڤِێ يَه؛ دَا كُو رُۆژَا قِيَامَتِێ هُونْ نَبِێژِنْ: بِرَاسْتِى اَمْ ژِ ڤِێ نَه هَايْدَارْ بُونْ.[141]

١٧٣. يَانْ ژِى دَا هُونْ نَبِێژِنْ: هِێ بَرِێ، بَاڤِێنْ مَه ژِى ژِ خُدِێ رَه هَڤْپِشْكْ چِێكِرِبُونْ و اَمْ ژِى نِفْشَكِى كُو دِ پَىْ وَانْ رَه هَاتِنْ. مَا اِێدِى ژِ بَرْ كِرِنِێنْ رِێشَاشَانْ تُو يِێ مَه
هَلاكْ بِكِى؟

١٧٤. هَا بِڤِى ئَاوَايِى اَمْ ئَايَتِێنْ خَوه بِبَرْفِرَهِى اَشْكَرَا دِكِنْ دَا كُو اَوْ ڤَگَرِنْ.

١٧٥. ژِ جِهُويَانْ رَه سَرْپِێهَاتِيَا وِى مِرُۆڤِى بِبِێژَه، اَوِێ كُو مَه ئَايَتِێنْ خَوه دَانِێ ڤِێجَه ژِ زَانِينَا وَانْ ئَايَتَانْ دَرْكَتْ و خَوه ژِێ ڤَكِێشَا. اِێدِى شَيْطَانْ بِدُۆرِێ كَتْ و خَوه گِهَانْدِێ و دِ دَاوِيِێ دَه بُو ژِ رِێشَاشَانْ.

١٧٦. اَگَرْ مَه بِخَوسْتَا مَه يِێ بِئَايَتِێنْ خَوه قَدِرْ بِدَايِێ و مَرْتَبَا وِى بِلِنْدْ كِرِبُويَا، لِێبَلِێ وِى بِدِنْيَايِێ گِرْتْ و لِپَىْ دَاخَوازَا خَوه چُو. ڤِێجَه مَسَلَيَا وِى وَكِى مَسَلَيَا كُوچِكَه ؛ اَگَرْ تُو بِسَرْ دَه بِچِى دِێ زِمَانِێ خَوه دَرِێخَه و بِكَه هَلْكَهَلْكْ، اَگَرْ تُو بِسَرْ دَه نَچِى دِيسَا دِێ زِمَانِێ خَوه دَرِێخَه و بِكَه هَلْكَهَلْكْ. هَا اَڤَه رَوشَا وِێ جِڤَاتَا كُو بَئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَايِنِنْ. ڤِێ قِصَيِێ بِبِێژَه دَا كُو اَوْ ژِێ عِبْرَتْ بِگِرِنْ.

١٧٧. رَوْشَا وَانْ كَسِێنْ كُو بَئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَايِنِنْ چِه رَوْشَكَه خَرَابَه. و اَوْ هَرْ لِخَوه نَحَقِيِێ دِكِنْ.

١٧٨. خُدِێ، كِێ بِينَه سَرْ رِێ اِێدِى اَوْ يِێ كُو رَاسْتَرِێ بُويَه، كِێ ژِى ژِ رِێ دَرِێخَه ڤِێجَه هَا اَوْ يِێنْ كُو خَسَارْ كِرِنَه.

١٧٩. صُۆنْدْ بَه، مَه ژِ جِنْ و اِنْسَانَانْ گَلَكْ كَسِێنْ كُو (بِسَدَمَا عَمَلِێ خَوه) دُۆژَهِى نَه لِدِنْيَايِێ بَلَاڤْكِرِنْ. ژِ وَانْ رَه دِلِنْ هَنَه تِێ نَاگِهِنْ و ژِ وَانْ رَه چَاڤِنْ هَنَه پِێ نَابِينِنْ و ژِ وَانْ رَه گُهِنْ هَنَه پِێ نَابِهِيزِنْ. هَا اَوْ، مِينَا حَيْوَانَانَه، بَلْكِى هِێ ژِى رِێشَاشْتِرِنْ. اَوِێنْ هَا، يِِێنْ كُو هَايَا وَانْ(ژِ رِێكَا رَاستْ) نَمَايَه.

١٨٠. ژِ بُۆ خُدِێ اَسْمَاءُ الْحُسْنَا )نَاڤِێنْ هَرِى( خَوشِكْ هَنَه. نَاخَوە بِوَانْ نَاڤَانْ ژِ خُدِێ دَاخَوازِێ بِكِنْ و اَوِێنْ كُو دَرْ بَارِێ نَاڤِێنْ خُدِێ دَه خَوارْ دِچِنْ وَانْ بِهِێلِنْ (ژِ خُدِێ رَه)؛ اَوِێ بِگِهِنْ جَزَايِێ كَارْ و كِرِيَارِێنْ كُو دِكِنْ.

١٨١. ژِ مَخلُوقِێنْ مَه جِڤَاتَكْ هَيَه كُو اَوْ بِخَوه بِحَقِيِێ دِگِرِنْ و پِێ ژِى حُكِمْ دِكِنْ.

١٨٢. اَوِێنْ كُو بَئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَايِنِنْ، اَمِێ وَانْ بِێ كُو پِێ هَايْدَارْبِنْ؛ هِێدِى هِێدِى بَرْ بِعَذَابِێ (هَلَاكِێ) ڤَه بِبِنْ.

١٨٣. اَزْ (بِپَاشْدَخِسْتِنَا جَزَا) مُهْلَتِێ دِدِمَه وَانْ، بِێگُمَانْ كَمِينَا مِنْ (هِنْگَافْتِنْ و ئَازَارَا مِنْ) پِرْ دِژْوَارَه.

١٨٤. اَرِێ، مَا اَوْ نَافِكرِنْ كُو تُو دِينِيتِى لِجَمْ هَڤَالِێ وَانْ (مُحَمَّدْ) تُنَه؟ اَوْ، هَرْ هِشِيَارْكَرَكِى اَشْكَرَا يَه.

١٨٥. مَا اَوْ لِمَزِنَاهِيَا عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ، لِچِقَاسْ تِشْتِێ كُو خُدِێ اَوْ ئَافِرَانْدِيَه و لِاَجَلِێ وَانْ اَوِێ كُو دِبَه نِێزِيكْ بُوبَه نَانِێرِنْ؟ نَاخَوە، مَا اَوِێ پِشْتِى قُرْئَانِێ بِچِه گُۆتِنِێ
بَاوَرِى بِينِنْ؟

١٨٦. چِه كَسِێ خُدِێ وِى گُمْرَاهْ بِكَه (ژِ رِێ دَرْخَه) اِێدِى ژِێ رَه تُو رِێبَرْ نِينَه و خُدِێ وَانْ دِ خَرَابِيَا وَانْ دَه هَرْ سَرْگِێژَانَه دِهِێلَه.

١٨٧. (رَسُولِێ مِنْ!) اَوْ ژِ تَه پِرْسَا رُۆژَا قِيَامَتِێ دِكِنْ؛ كَا كَنْگِێ يَه و دِێ كَنْگِێ بِقَوِمَه؟ (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: بِێگُمَانْ زَانِينَا وِێ بَسْ لِجَمْ خُدَايِێ مِنَه. ژِ خُدِێ پِێڤَه تُو كَسْ نِكَارَه دَمَا هَاتِنَا وِێ اَشْكَرَا بِكَه. اَوْ رُۆژْ لِسَرْ عَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ گِرَانْ تِێ. اَوِێ ژِ نِشكَا ڤَه بِسَرْ وَه دَه بِێ. اَوْ (قِيَامَتِێ) ژِ تَه دِپِرْسِنْ هَرْ وَكِى كُو تُو وِێ زَانِبِى. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: زَانِينَا وێ بَسْ لِنِكْ خُدِێ يَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤَانْ (ڤِێ) نِزَانِنْ.

١٨٨. بِبِێژَه: ژِ يَا خُدِێ خَوسْتِبَه پِێڤَه اَزْ نِكَارِمْ تُو فَيْدِێ بِدِمْ خَوه و نِكَارِمْ تُو زَرَارِێ ژِ سَرْ خَوه ژِى بِدِمْ ئَالِى. اَگَرْ مِنْ بِيَا نَپَنْدِى زَانِيبُويَا مِنِێ هِێ بِێهْتِرْ قَنْجِى بِكِرَا و ژِ يَا بِزَرَارْ و زِيَانْ ژِى مِنِێ خَوه بِدَايَا پَاشْ. بَسْ ژِ بُۆ مِلَّتَكِى كُو بَاوَرِى بِينِنْ، اَزْ هَرْ هِشِيَارْكَرْ و مِيزْگِينْبَرِمْ.

١٨٩. اَوْ خُدَا يَه، يِێ كُو هُونْ ژِ يَكْ نَفسِێ چِێكِرِنَه و ژِ وێ ژِى هَڤْژِينَا وِێ چِێكِرِيَه دَا كُو بِبَالْ ڤَه ڤَحَوَه. ڤِێجَه چِه دَمَا چُو نِڤِينَا وِێ، بِحَمْلَكَه سِڤِكْ بِحَمِلْ بُو و دِ ڤِى حَالِى دَه دَمَكِێ مَا. ڤِێجَه چِه دَمَا بَارِێ وِێ گِرَانْ بُو (زَارُۆكَا وِێ دِ زِكِێ وێ دَه مَزِنْ بُو) هَرْ دِيَانْ (دێ و بَاڤْ) ژِ خُدَايِێ خَوه دَاخَوازْ كِرِنْ (گُۆتِنْ): صُۆنْدْ بَه اَگَرْ تُو زَارُۆكَكِى قَنْجْ بِدِى مَه تَقَزْ اَمِێ بِبِنْ ژِ شُكِرْدَارَانْ.

١٩٠. ڤِێجَه دَمَا خُدِێ زَارُۆكَكِى صَالِحْ دَا وَانْ، دَرْ بَارِێ دَايِنَا خُدِێ دَه ژِ خُدِێ رَه شَرِيكْ چِێكِرِنْ. ڤِێجَه خُدِێ ژِ شِرْكَا كُو اَوْ دِكِنْ پَاكْ و بِلِنْدَه.

١٩١. اَرِێ مَا اَوْ، وَانِێنْ كُو نِكَارِنْ تِشْتَكِى بَئَافِرِينِنْ و اَوْ بِخَوه هَاتِنَه ئَافِرَانْدِنْ ژِ خُدِێ رَه دِكِنْ هَڤْپِشْكْ؟!

١٩٢. اَوْ (پُوتْ) نِكَارِنْ ئَارِيكَارِيَا وَانْ (پَرَسْتِيِێنْ خَوه) بِكِنْ و نِكَارِنْ ئَارِيكَارِيَا خَوه
ژِى بِكِنْ.

١٩٣. اَگَرْ هُونْ گَازِى وَانْ (پُوتَانْ) بِكِنْ بَالْ رِيَا رَاسْتْ ڤَه، اَوْ لِدُوڤْ وَه نَايِێنْ. چِه هُونْ گَازِى وَانْ بِكِنْ چِه ژِى هُونْ دَنْگِێ خَوه نَكِنْ وَكْهَڤَه (اَوْ لِپَى وَه نَايِێنْ).

١٩٤. (گَلِى كَافِرَانْ!) بِێگُمَانْ اَوْ پُوتِێنْ كُو هُونْ ژِ بِلِى خُدِێ وَانْ دِحَبِينِنْ، اَوْ ژِى مِينَا وَه مَخلُوقِێنْ خُدِێ نَه. اَگَرْ هُونْ (دِ دُۆزَا خَوه دَه) رَاسْتْبِێژِنْ، ڤِێجَه گَازِى وَانْ بِكِنْ، بِلا اَوْ ژِى بَرْسِڤَا وَه بِدِنْ.

١٩٥. مَا قَىْ لِنگِێنْ وَانْ هَنَه كُو بِوَانْ بِرِێ ڤَه بِچِنْ، ئَانْ دَسْتِێنْ وَانْ هَنَه كُو بِوَانْ بِهِێزْ بِگِرِنْ، ئَانْ چَاڤِێنْ وَانْ هَنَه كُو بِوَانْ بِبِينِنْ ئَانْ ژِى ژِ وَانْ رَه گُهْ هَنَه كُو بِوَانْ بِبِهِيزِنْ؟ (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: هُونْ گَازِى هَڤْپِشْكِێنْ خَوه بِكِنْ، پَاشِێ (هُونْ و اَوْ پِێكْڤَه) دَكْ و دُۆلابِێنْ خَوه بِگَرِينِنْ و (اَگَرْ ژِ دَسْتْ وَه بِێ) تُو دَرْفَتِێ ژِى نَدِنَه مِنْ.

١٩٦. بِێگُمَانْ پِشْتَڤَانْ و ئَارِيكَارِێ مِنْ خُدِێ يَه، اَوْ خُدَايِێ كُو كِتِێبْ (ژِ بُۆ مِنْ) هِنَارْتِيَه و يِێ كُو ئَارِيكَارِى و خُودِيتِيَا قَنْجِيكَارَانْ دِكَه هَرْ اَوْه.

١٩٧. اَوْ (پُوتِ)ێنْ كُو ژِ بِلِى خُدِێ هُونْ وَانْ دِحَبِينِنْ، اَوْ نِكَارِنْ ئَارِيكَارِيَا وَه بِكِنْ و نِكَارِنْ ئَارِيكَارِيَا خَوه ژِى بِكِنْ.

١٩٨. اَگَرْ هُونْ وَانْ (پُوتَانْ) گَازِى بَالْ رِيَا رَاسْتْ ڤَه بِكِنْ، وَه نَابِهِيزِنْ. تُو دِبِينِى كُو بَرِێ وَانْ لِتَه يَه، لِێبَلِێ اَوْ نَابِينِنْ.

١٩٩. (رَسُولِێ مِنْ!) تُو بَخْشِينَرْ بَه، فَرْمَانَا قَنْجِيِێ بِكَه و گُهْ نَدَه نَزَانَانْ.

٢٠٠. چِه دَمَا ژِ شَيْطِێنْ تَاسَوَاسَكْ بِگِهِيژَه تَه، ڤِێجَه خَوه بِخُدِێ بِپَارِێزَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

٢٠١. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو خَوه دِپَارِێزِنْ، دَمَا ژِ شَيْطِێنْ تَاسَوَاسَكْ گِهِيشْتَه وَانْ، اَوْ (فَرْمَانْ و قَدَخَيِێنْ خُدِێ) دِ بِيرَا خَوه تِينِنْ، ڤِێجَه اَوْ رِيَا رَاسْتْ دِبِينِنْ.

٢٠٢. بِرَايِێنْ خِرَابْكَارَانْ (اِێنْ شَيْطَانِى) ئَارِيكَارِيَا وَانْ دِخَرَابِيِێ دَه دِكِنْ، پَاشِى اَوْ قَتْ عَطْلَايِيِێ ژِى نَادِنِێ (هَرْ وَانْ دَاژُۆنْ سَرْ گُنَهْكَارِيِێ).

٢٠٣. (رَسُولِێ مِنْ!) دَمَا تَه ژِ بُۆ وَانْ تُو مُعْجِزَه نَئَانِى دِێ بِبِێژِنْ: دَه بِلا تَه مُعْجِزَيَكْ ژِ جَمْ خَوه بَانِيَا. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَزْ تَنِێ دِدِمْ پَىْ وَحْيَا كُو ژِ جَمْ خُدَايِێ مِنْ ژِ مِنْ رَه هَاتِيَه. اَڤْ (ئَايَتِێنْ قُرْئَانِێ) دَلِيلِێنْ زَلالِنْ ژِ خُدَايِێ وَه و ژِ بُۆ قَوْمَكِى كُو بَاوَرِى تِينِنْ، رِيَا هِيدَايَتْ و دِلُۆڤَانِيِێ يَه.

٢٠٤. دَمَا قُرْئَانْ بِێتَه خَونْدِنْ، گُهِێ خَوه بِدِنِێ و بِێدَنْگْ بِمِينِنْ دَا كُو رَحْمَتْ لِوَه بِێتَه كِرِنْ.

٢٠٥. دِ دِلِێ خَوه دَه، بِزَارَه زَارْ و بِطِرْسْ و بِدَنگَكِى نَاڤِنْجْ (دِ نَاڤبَرَا نِزمِى و بِلِنْدِيِێ دَه)، سِبَهُ و اِێڤَارِێ خُدَايِێ خَوه دِبِيرْ بِينَه و نَبَه ژِ يِێنْ غَافِلْ.

٢٠٦. بِێگُمَانْ اَوِێنْ لِجَمْ خُدَايِێ تَه (كُو مَلائِيكَتِنْ) لِسَرْ كِرِنَا عِبَادَتِێ وِى خَوه قُرَه نَاكِنْ و خُدِێ (ژِ هَمُو كِێمَاسِيَانْ) پَاكْ دِدِێرِنْ و هَرْ ژِێ رَه سَجْدَه دِبِنْ.

[127] اَوْ رِێبَرِێنْ كُو بَرِێ جِڤَاتَانْ دِدِنْ رِێيَا شَاشْ، ژِ بَرْ كُو اَوْ بِخَوه كَافِرِنْ، هَمْ ژِ بَرْ كُو بَرِێ خَلْكِێ دِدِنْ رِێيَا چَوْتْ و شَاشْ ژِ وَانْ رَه دُو قَاتْ عَذَابْ هَيَه. اَوْ جِڤَاتِێنْ كُو لِپَىْ رِێبَرِێنْ رِێوِنْدا دَه دِچِنْ، ژِ وَانْ رَه ژِى دُو قَتْ عَذَابْ هَيَه، ژِ بَرْ كُو هَمْ اَوْ بِخَوه كَافِرِنْ، هَمْ ژِ بَرْ كُو دِ رِێيَا رِێبَرِێنْ رِێشَاشْ دَه چُونَه.

[128] دِ ڤِێ ئَایَتِێ نِقَاشَا دِ نَاڤْبَرَا هُودْ (س) و عَادْ دَه نَهَاتِیَه بَیَانْكِرِنْ كَا چِیَه. لِێ بَلِێ ژِ سُورَهیِێ هُودْ ئَایَتِێنْ ٥٣ێ حَیَئَانِی ٥٦انْ «ژِێرَه گُۆتِنْ: اَی هُودْ! تَه مُعْجِزِیَكَه اَشْكَرَا ژِ مَه رَه نَئَانِیَه، اَمْ ژِی نَه اَوِنْ كُو ژِ بُو گُوتِنَا تَه دَڤْ ژِ إِلاهِێنْ خَوه بَرْدِنْ و اَمْ نَه اَوِنْ كُو بِتَه بَاوَرِی ژِی بِینِنْ. اَمْ بَسْ ڤِێ دِبِێژِنْ: ژِ إِلاهِێنْ مَه هِنَكَانْ بِتَه ڤَه دَانهَ! هُودْ، (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَزْ خُدِێ دِكِمْ شَاهِدْ و هُونْ ژِی شَاهِدْ بِنْ كُو بِرَاسْتِی اَزْ ژِ وَانِێنْ كُو هُونْ (ژِ خُدِێ رَه) دِكِنْ هَڤْپِشْكْ، دُورْ و بِێرِی مَه. ڤِێجَا ژِ بِلِی خُدِێ، هُونْ تَڤْ لِهَمْبَرِی مِنْ فَنْ و فُوتِێنْ خُوَه چِێكِنْ، پَاشِێ؛ قَتْ مُهْلَتِێ ژِی نَدِنْ مِنْ. مِنْ، خَوه سِپَارتَه وِی خُدَایِێ كُو هَمْ خُدَایِێ مِنْ هَمْ ژِی خُدَایِێ وَه یَه. تُو رِێڤَهَرَكْ تُنَه یَه كُو اَمرِێ وِی دِ دَسْتِێ خُدَا دَه نَبَه. بِێگُمَانْ خُدَایِێ مِنْ لِسَرْ رِیَكَه رَاسْتَه« ڤِێ نِقَاشِێ ژِ مَه رَه رُۆنِی دِكَه.

[129] لُوطْ پِێخَمْبَرْ، نَڤِيِێ بِرَايِێ اِبْرَاهِيمَه. لِهُمُسِێ بِنَاڤِێ سَدُۆمْ بَاژَارَكْ هَبُو، ژِ خَلْكِێ وِێ رَه بِپِێخَمبَرِى هَاتِبُو هِنَارْتِنْ. خَلْكِێ سَدُۆمِێ تِشْتَكِى وِسَا دِلْخَلِێنْ دِكِرْ كُو تُو مِلَتَانْ اَوْ فِێعْلا كِرِێتْ نَدِكِرْ. وانْ تِێكِلِيَا هَڤْزَايَنْدِى (هُۆمُۆسَكْسُلِى) دِكِرْ. هِيچْ گُهِێنْ خَوه نَدَانْ پَنْدْ و شِيرَتِێنْ لُوطْ و فِێعْلا خَوه يَا دِلْخَلِێنْ و رُوقَرْمِچِێنْ بَردَوامْ كِرِنْ. دَاوِيِێ لُوطْ و مِرُۆڤِێنْ كُو بِوِى اِيمَانْ ئَانِيبُونْ، بِشَڤْ ژِ سَدُۆمِێ دَرْكَتِنْ و لِسَرْ گَلِێ وِى، ژِ ژُۆرْ ڤَه كَڤِرْ بَارِيَانْ و بِزَلْزَلَيَكَه دِژِوَارْ هَلاكْ بُونْ و چُونْ. بِڤِى ئَاوَايِێ خَمْنَاكْ اَنْجَامْ لِفُحُوشِێ، نَانْكُۆرِيِێ، كُفْرِێ و چَاڤْسُۆرِيَانْ هَاتْ.

[130] خُدِێ حُكْمِێ كُو دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه حُكِمْ كِرِیَه بِڤَانْ ئَایَتَانْ بَیَانْ كِرِیَه: ژِ سُورَهیِێ هُودْ ئَایَتَا ٩٤ێ «دَمَا فَرْمَانَا مَه هَاتْ، مَه بِدِلُۆڤَئَانِیَكَه ژِ جَمْ خَوه شُعَیبْ و اَوِێنْ كُو دِگَلْ وِی بَاوَرِی ئَانِیبُونْ خَلاسْ كِرِنْ. اَوِێنْ كُو ظَالِمْ بُونْ، قِیرَكَه دِژْوَارْ اَوْ گِرْتِنْ ڤِێجَا دِ خَانِیِێنْ خَوه دَه لِسَرْ چُوكِێنْ خُوَه كُمِشِی مَانْ» و ژِ سُورَهیِێ اَعْرَافْ ئَایَتَا٧٨ێ «ڤِێجَا وِێ عَرْدْ هَژَا دِژْوَارْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ، اِێدِی اَوْ دِ خَئَانِیِێنْ خُوَه دَه لِسَرْ چوكْ و رُوِیِێنْ خُوَه كُمِشِی مَانْ و مِرِنْ» و ژِ سُورَهیِێ اَعْرَافْ ئَایَتَا ٩٢یِێ «اَوێنْ كُو بِشُعَیبْ پِێخَمْبَرْ بَاوَرِی نَئَانِیبُونْ، (وِسَا كُۆكَا وَانْ هَاتِبُو بِرِینْ) هَرْ وَكِی اَوْ دِ ڤِی گُنْدِی دَه نَبُونْ و تِێ دَه نَژِیَابُونْ. اَوِێنْ كُو وَانْ بِشُعَیبْ بَاوَرِی نَئَانِیبُونْ، یِێنْ كُو زَرَارْ كِرِبُونْ هَرْ اَوْ بِخُوَه بُونْ» و ژِ سُورَهیِێ شُعَرَاء ئَایَتَا ١٨٩ێ «وَانْ بَاوَرِی پِێ نَئَانِی، ڤِێجَا عَزَابِێ رُۆژَا بِعَوْرُ و مِژْ اَوْ گِرتِنْ. بِرَاسْتِی اَوْ عَزَابِێ رُۆژَكَه مَزِنْ بُو!»

[131] خُدِێ دِ ئَایَتِێ دَه فَرْمَانْ دِكَه كُو فِرْعَوْنُ و گِرَه گِرِێنْ لِدُورِێ لِئَایَتِێ خُدِێ ظُلِمْ كِرِنَه. دِ سُورَهیِێ نَمِلْ دَه كُو ظُلْمَا وَانْ لئَایَتَانْ اِنْكَارْكِرِنَا وَانَه، دِگَلْ كُو یَقِینْ دِزَانِبُونْ كُو حَقَه ژِی. ئَایَتَا ١٣ و ١٤ێ ژِ سُورَهیِێ نَمِلْ ظُلْمَا وَانْ وِهَا زَلالْ دِكَه: «چِه دَمَا كُو مُعْجِزَیِێنْ مَه اَشْكَرَا هَاتِنْ پِێشْبَرِی چَاڤِێنْ وَانْ، گُۆتِنْ: اَڤْ سِێرَكَه اَشْكَرَا یَه. وَانْ ژِ بَرْ ظُلْمُ و قُرَّتِیَا خُوَه مُعْجِزَه اِنْكَارْ كِرِنْ، حَالْ اَڤَه كُو وَانْ ژِ قِنْیَاتَا دِلِێ خُوَه بَاوَرْ كِرِنَه كُو اَڤْ (مُعْجِزَه رَاسْت) و حَقِنْ. دَه تُو بِنِێرَه اَنْجَامَا مُفْسِدَانْ كَا چَاوَا بُو!»

[132] جَادُويَانْ وَرِيسْ و پَارْچِيِێنْ دَارَانْ ئَاڤِێتِنْ مِيْدَانِێ. لِێبَلِێ ژِ بَرْ كُو سِێهرْ لِچَاڤِێنْ خَلْكِێ كِرِبُونْ ژِ وَانْ رَه وَكِى كُو مَارْ بِنْ، دِهَاتِنْ دِيتِنْ.

[133] چِه دَمَا خَلْكِێ مِسْرِێ اِيمَانْ نَئَانِينْ خُدِێ، بِلَهِى و بَارَانِێ اَوْ جِزَا كِرِنْ. پِشْتْرَه بِدُۆرِێ؛ كُلِى، سِپِه و بَقْ شَانْدْ سَرْ وَانْ بِئَاوَايَكِى وِسَا اَوْ اَژَالْ بَرْدَانَه وَانْ دَا كُو بِكَڤِنْ دَڤْ و چَاڤِێنْ وَانْ. پِشْتِى ڤِێ ژِ ژُۆرْ ڤَه خُونْ لِسَرْ وَانْ بَارَانْدْ، حَتَا كُو ئَاڤَا وَانْ گِشْ بُو خُوينْ. ڤِێجَه هَاتِنْ جَمْ مُوسَا پِيخَمبَرْ، ژِێ رَه گُۆتِنْ: ژِ خُدِێ هِێڤِى و لئَاڤَه بِكَه دَا كُو ڤَانْ مُسِيبَتَانْ ژِ سَرْ مَه رَاكَه. مُوسَا ژِى ژِ خُدِێ هِێڤِى و رِجَا كِرْ كُو ژِ سَرْ وَانْ رَاكَه. اِێدِى خُدِێ ژِ سَرْ وَانْ رَاكِرْ. لِێبَلِێ دِيسَا ژِێ رَه گُۆتِنْ: هَىْ مُوسَا! بِرَاسْتِى تُو سِهِرْبَازَكِى مَزِنِى و دِيسَا ژِى بَاوَرِى نَئَانِينْ.

[134] خُدِێ تَعَالىٰ، اِسْرَائيلِ ژِ زُۆرْدَسْتِى و هُۆڤِيتِيَا فِرْعَونْ رَهَا كِرِنْ، اَوْ دِ دَرْيَايِێ رَه دَرْبَاسْ كِرِنْ و لِچُۆلَا سِينَايِێ پِرْ نِعْمَتْ و قَنْجِى لِوَانْ كِرْ. دِگَلْ وَانْ هَمُو قَنْجِيَانْ ژِى گَاڤَا اِسْرَائِيلِى رَاسْتِى عَمَالِيقَانْ هَاتِنْ كُو وَا يَه عِبَادَتِێ گُۆلِكِێ دِكِنْ، وَانْ ژِى چَاڤْ لِعَمَالِيقَانْ كِرِنْ، عِبَادَتِێ خُدِێ هِشْتِنْ و خُوسْتِنْ كُو اَوْ ژِى عِبَادَتِێ گُۆلِكَانْ بِكِنْ. ڤِێجَه خُدِێ تَعَالىٰ وَانْ قَنْجِيِێنْ كُو لِوَانْ كِرِيَه دِ بِيرَا وَانْ تِينَه و وِهَا فَرْمَانْ دِكَه.

[135] اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دِدَه زانِينْ كُو تَوْرَاتْ دِ لَوْحَانْ دَه يَانِى رُوپَلانْ دَه نِڤِيسَايِى بُو و خُدِێ تَوْرَاتْ وِسَا دَايَه مُوسَا. لِێبَلِێ دِ بَارَا وَانْ لَوْحَانْ دَه مَه چُو زَانِينَكَه بِنْبِرْ تُنَه. لِێ دِ نَاڤَرُۆكَا وَانْ رُوپَلانْ دَه ژِ ئَالِيێ دِينِى و اِسْلاحِى ڤَه اِحْتِيَاجَا اِسْرَائيلِيَانْ بِچِه تِشْتِى هَبُويَه اَوْ دِ وَانْ دَه هَبُونْ.

[136] دَمَا مُوسَا دَهْ رُۆژَانْ زِێدَه لِچِيَايِێ طُورْ مَا، ژِ اِسْرَائيلِيَانْ يَكِى سَنْعَتْكَارْ كُو نَاڤِێ وِى سَامِرِى بُو، ژِ خِشرِێنْ وَانْ، هَيْكَلِێ گُۆلِكَكِى ژِ وَانْ رَه چِێكِرْ و گُۆتْ: خُدَايِێ وَه و مُوسَا ژِى اَڤَه. لِێ خُدَايِێ مُوسَا هَاتَه ژِبِيرَاكِرِنْ. هَيْكَلِێ گُۆلِكِێ بِهُۆسْتَايِيَكَه وسَا چِێكِرِبُو؛ گَاڤَا كُو بَا دِكَتْ نَاڤَا وِێ وَكِى كُو تِێ دَه رُوحْ هَبَه وسَا دِ عُۆرِيَا.

[137] اَوِێنْ كُو مُوسَا وَانْ ژِ نِێڤْ گَلِێ خَوه بِژَارْتِبُو و ژِ بُۆ تُۆبِێ وَانْ بِرِبُو حِزُورَا خُدِێ تَعَالىٰ، چِه دَمَا ئَاخَافْتِنَا مُوسَا يَا بِخُدِێ رَه بِهِيسْتِنْ، ژِێ رَه گُۆتِنْ: «حَتَا كُو اَمْ بِاَشْكَرَه خُدِێ نَبِينِنْ، اَمِێ قَتْ بَاوَرِيِێ بِتَه نِيِێنِنْ.»ڤِێجَه لِوِێ دَرِێ عَردْ هَژَكَه دِژْوَارْ چِێبُو، اَوْ ژِى ژِ هِشِێ خَوه چُونْ و كَتِنْ عَرْدِێ. مُوسَا ژِ خُدِێ دُعَا كِرْ، اِێدِى خُدِێ اَوْ اَفَاتْ ژِ سَرْ وَانْ رَاكِرْ.

[138] دِ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دَه بِێژَيَا «اُمِّى»بُهُرِى كُو اَوْ بِدَاخَوازَا يِێ كُو نِزَانَه بِنِڤِيسَه و بِخَوهنَه تِێ و مَه ژِى بِنَخُونْدَا مَعْنَه كِرْ. اَوْ پَسْنَكِى پِيخَمْبَرِێ مَه يَه. دِگَلْ كُو اَوْ مِرُۆڤَكِى نَخَونْدَا بُو ژِى، لِێبَلِێ؛ خُودِيِێ كَمَالا زَانِينِێ بُو كُو اَڤْ ژِ وِى رَه مُعْجِزَيَكَه. ژِ بَرْ كُو قَاصِدِيَا وِى بِبَالْ خُدِێ ڤَه تِێ ئَالِيدَانْ، اَوْ قَاصِدِێ خُدِێ يَه و ژِ بَرْ كُو بِبَالْ مِرُۆڤَانْ ڤَه تِێ ئَالِيدَانْ، اَوْ پِێخَمْبَرَه. يَعْنِى ژِ هِێلَا كُو اَوْ قَاصِدِێ خُدِێ يَه، اَوْ رَسُولَه و ژِ هِێلا كُو اَوْ فَرْمَانِێنْ خُدِێ ژِ مِرُۆڤَانْ رَه رَابِگهِينَه و بِبِێژَه، اَوْ نَبِى يَه، پِيخَمْبَرَه.

[139] مَبَسْتْ ژِ وِێ اُمَّتِێ اَوْ جِهُو نَه كُو بَاوَرِيِێ بِمُحَمَّدْ (سْ) ئَانِينَه، يَانْ ژِى اَوْ كَسِنْ كُو دِ چَاخِێ مُوسَا دَه شِيرَتَا قَنْجِيِێ لِخَلْكِێ كِرِنَه و اَوْ ئَانِينَه رِێيَا رَاسْتْ و دُرُسْتْ.

[140] خُدِێ تَعَالٰى، رُۆژَا شَمِيِێ ژِ زَارُۆيِێنْ اِسْرَائِيلْ رَه كِرِبُو رُۆژَا بِێهِنْبَرْدَانِێ و لِوَانْ فَرْمَانْ كِرِبُو كُو سِيَانَتْ و حُرْمَتَا وِێ رُۆژِێ بِگرِنْ؛ دِ وێ دَه نَچِنْ گِرْتِنَا مَاسِيَانْ. ڤِێجَه رُۆژَا كُو وَانْ كِرِبُونَا بَطْلَانَه مَاسِى دَرْدِكَتِنْ سَرْ رُوِێ ئَاڤِێ و دِ رُۆژِێنْ دِنْ دَه ژِى دَرْنَدِكَتِنْ. اَڤْ رَوْشَا هَا ژِ اِسْرَائيلِيَانْ رَه اِمْتِحَانَكَه ژِ جَمْ خُدِێ بُو. لِێبَلِێ وَانْ اِمْتِحَانْ قَزَنجْ نَكِرْ. رِێزَا رُۆژَا شَمِيِێ نَگِرْتِنْ و تِێ دَه چُونْ مَاسِيگِرْتِنِێ.

[141] دِ حَقِێ تَفسِيرَا ڤِێ ئَايَتِێ دَه ژِ صَحَابِيَانْ وِهَا هَاتِيَه رَاگِهَانْدِنْ: خُدِێ، چِه دَمَا ئَادَمْ خُلِقَانْدْ، زُرِيتَا وِى وَكِى زَرَيَانْ ژِ پِشْتَا وِى دَرَانِى و پَيْمَانْ ژِ وَانْ سِتَانْدْ كُو اَوْ خُدَايِێ وَانَه. وَانْ ژِى اَڤْ يَكْ قَبُولْكِرِنْ و اَوْ لِسَرْ ڤِێ بُونَه شَاهِدْ.

٨. سُورَه يِێ اَنْفَالْ

سُورَەيِێ اَنْفَالْ ٧٥ (حَفْتِێ و پِێنْجْ) ئَايَتَه. ئَايَتَا ٣٠مْ و ٣٦مْ لِمَكِّێ دَاكَتِنَه.

ئَايَتِێنْ دِنْ ژِى لِمَدِينِێ دَاكَتِنَه. اَنْفَالْ بِدَاخَوازَا پِرْتِرَه، گَلْژِمَارَيَا نَفْلَه. گَاڤَا مُسِلْمَانْ تِێكُۆشِيَانَه ژِ بُۆ كُو دِينِێ اِسْلامِێ بَلاڤْ بِكِنْ و خَلْكِێ ژِ رِێكَا شَاشْ ڤَگَرِينِنْ رِێيَا رَاسْتْ. ژِ خِێرَا ڤِێ جِهَادَا پِيرُۆزْ زِێدَتِرْ، ژِ وِى مَالِێ كُو ژِ كَافِرَانْ وَرْگرْتِنَه و بِدَسْتْخِسْتِنَه رَه اَنْفَالْ و غَنِيمَه تِێ گُۆتِنْ. ژِ بَرْ كُو دِ ئَايَتَا يَكَمْ ئَا ڤِى سُورَه يِى دَه الله تَعَالىٰ دِبِێژَه: «اَوْ غَنِيمَيَا كُو ژِ كَافِرَانْ هَاتِيَه سِتَانْدِنْ بَسْ ژِ بُۆ خُدِێ و پِيخَمْبَرِێ وِى يَه»ژِ ڤِى سُورَه يِى رَه «اَنْفَالْ «يَعْنِى غَنِيمَه و دَسْتْكَفْتِيِێنْ شَرْ هَاتِيَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. (رَسُولِێ مِنْ!) پِرْسَا اَنْفَالَانْ (دَسْتكَفتِيِێنْ غَنِمَتِێ) ژِ تَه دِكِنْ (كَا چَاوَا اَوِێ بِێنَه پَارْڤَكِرِنْ). بِبِێژَه: اَنْفَالْ (غَنِيمَتْ) ژِ خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى رَه يَه. نَاخَوە اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ بَاوَرْمَنْدِنْ ژِ خُدِێ بِطِرْسِنْ، نَاڤْبَرَا خَوه خَوشْ بِكِنْ و بِگُۆتِنَا خُدِێ و پِيخَمْبَرِێ وِى بِكِنْ.

٢. بِێگُمَانْ يِێنْ بَاوَرْمَنْدْ، بَسْ اَوِێنْ كُو دَمَا نَاڤِێ خُدِێ تِێ گُۆتِنْ دِلِێ وَانْ ژِ طِرْسَانْ دِلَرِزَه و دَمَا كُو ئَايَتِێنْ خُدِێ لِسَرْ وَانْ تِێنْ خُونْدِنْ بَاوَرِيَا وَانْ (پِێ) زِێدَه دِبَه و هَرْ خَوه دِسِپِێرِنْ خُدَايِێ خَوه.

٣. اَوِێنْ كُو بِئَاوَايِێ پِێدِڤِى نِمِێژْ دِكِنْ و ژِ رِزْقِێ كُو مَه دَايِى وَانْ (دِ رِيَا خُدِێ دَه)
خَرْجْ دِكِنْ.

٤. هَا خُودِيِێنْ ڤَانْ سَالِخَانْ، بَاوَرْمَنْدِێنْ رَاسْتَقِينْ بِخَوه نَه. ژِ بُۆ وَانْ لِجَمْ خُدَايِێ وَانْ مَرتَبَه (يِێنْ بِلِنْدْ)، لِێبُۆرِينْ و رِزْقَكِى بَرْفِرَه هَيَه.

٥. رَسُولِێ مِنْ! (چَاوَا كُو پَارْڤَكِرِنَا غَنِيمِێ (پِێشِى) بِوَانْ خَوشْ نَبُو) خُدَايِێ تَه كُو بِحَقِى تَه ژِ مَالا تَه دَرْخِسْتِيَه هَرْ وِسَا اَوْ ژِى بِرَاسْتِى بِجِڤَاتَكْ بَاوَرْمَنْدْ نَه خَوشْ بُو.

٦. پِشْتِى اَشْكَرَا بُو (كُو تُو ژِ بُۆ جَنْگِێ دَرْدِكَڤَه) هَرْ وَكِى كُو اَوْ بِچَاڤِێنْ خَوه لِمِرِنِێ تَمَاشَه دِكِنْ و بِبَالِێ ڤَه تِێنَه ئَاژُۆتِنْ (دَرْ بَارِێ جِهَادِێ دَه) بِتَه رَه نِقَاشْ دِكِنْ.

٧. (گَلِى هَڤَالِێنْ پِێخَمْبَرْ!) دِ بِيرْ بِينِنْ دَمَا كُو خُدِێ، ژِ دُو تِشْتَانْ پَيْمَانَا يَكِێ ژِ وَانْ (بِدَسْتْخِسْتِنَا كَارْوَانِێ قُرَيْشِيَانْ ئَانْ ژِى سَرْكَفْتِنَا لَشْكَرِى) دَابُو وَه، وَه يَا هِێسَانْ (بِدَسْتخِسْتِنَا كَارْوِێنْ) ژِ خَوه رَه دِخَوسْتْ، لِێبَلِێ خُدِێ دِخَوازَه كُو بِگُۆتِنِێنْ خَوه حَقِيِێ مِسُۆگَرْ بِكَه و دَاوِيِێ لِكَافِرَانْ بِينَه (كۆكَا وَانْ بِقَلِينَه).

٨. دَا كُو خُدِێ (بِفَرْمَانَا خَوه) حَقِيِێ مِسُۆگَرْ بِكَه و بَاطِلِى ژِ حُۆلِێ رَاكَه، هَرْ چِقَاسْ سِتَمْكَارْ و مُشْرِكْ ڤِێ نَخَوازِنْ ژِى.

٩. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) بِينِنْ بِيرَا خَوه، دَمَا كُو وَه (دِ جَنْگَا بَدْرِێ دَه) هَوَارَا خَوه دِگِهَانْدَه خُدِێ كُو ئَارِيكَارِيَا وَه بِكَه، ڤِێجَه خُدِێ بَرْسِڤَا وَه دَا (و گُۆتْ): اَزِێ هَزَارْ مَلائيكَتِى لِپَىْ هَڤْ لِهَاوَارَا وَه بِشِينِمْ.

١٠. خُدِێ (مَلائِيكَتْ دِ هَوَارَا وَانْ دَه نَشَانْدْ) بَسْ دَا كُو بِبَه مِزْگِينِيَا سَرْكَفْتِنَا وَه و دَا كُو دِلِێ وَه پِێ ئَارَامْ و گَرْمْ بِبَه (اَوْ شَانْدِنْ). اَڤْ سَرْكَفْتِنْ هَرْ ژِ جَمْ خُدِێ ڤَه يَه؛ نَه بِهِێزْ و قُوَّتَا وَه يَه. بِێگُمَانْ خُدِێ عَزِيزَه، حَكِيمَه.

١١. وِێ دَمِێ (خُدِێ) خَوَكَه سِڤِكْ دَانِى سَرْ چَاڤِێنْ وَه كُو اَوْ اَوْلَهِيَكْ بُو ژِ جَمْ خُدِێ و ژِ ئَاسِمَانَانْ بَارَانَكْ بِسَرْ وَه دَه بَارَانْدْ دَا كُو وَه پِێ پَاقِژْ بِكَه و تَاسَاوَاسَا شَيْطِێنْ ژِ وَه بِبَه و دَا كُو دِلِێ وَه بِهَڤْ ڤَه گِرِێ بِدَه و لِنْگِێنْ وَه بِجِهْ بِكَه.[142]

١٢. وێ دَمَا خُدَايِێ تَه پَيَامْ ژِ مَلائيكَتَانْ رَه هِنَارْتْ، (ژِ وَانْ رَه گُۆتْ): بِێگُمَانْ اَزْ بَوَه رَه مَه، ڤِێجَه اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه وَانْ پِشْتگَرْمْ بِكِنْ، اَزِێ ژِى طِرْسِێ بَاڤِێژِمْ دِلِێ يِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، اِێدِى لِسِطُويِێ وَانْ و لِتَڤَكِێ سَرْتِلِيِێنْ وَانْ بِخِنْ.

١٣. اَڤْ، بِسَدَمَا كُو وَانْ دِژَاتِيَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى دِكِرِنْ. چِه كَسِێ كُو دِژَاتِيَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى بِكَه، تَقَزْ خُدِێ عَذَابْدِژْوَارَه.

١٤. (گَلِى كَافِرَانْ!) هَا اَڤْ عَذَابْ ژِ بُۆ وَه يَه، دَه ڤِێجَه وِى طَعْمْ بِكِنْ. (بِزَانِنْ؛) بِێگُمَانْ (رُۆژَا قِيَامَتِێ) عَذَابِێ اِێگِرْ هَرْ ژِ كَافِرَانْ رَه يَه.

١٥. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! دَمَا هُونْ (دِ شَرْ دَه) سِينْگْ بِسِينْگْ رَاسْتِى كَافِرَانْ هَاتِنْ، پِشْتَا خَوه نَدِنْ وَانْ (و ژِ وَانْ نَه رَڤِنْ).

١٦. چِه كَسِێ كُو وِێ رُۆژِێ پِشْتَا خَوه بِدَه كَافِرَانْ (ژِ بَرْ وَانْ بِرَڤَه) - ژِ بِلِى كُو ژِ بُۆ فَنْدَكِى جَنْگِێ خَوه ڤَكِشِينَه يَانْ ژِ بُۆ خَوه بِگِهِينَه رَفَكِى دِنْ (دَا كُو هِێزَا وَانْ زِێدَه بِكَه)-
ڤِێجَه تَقَزْ اَوْ مُسْتَحَقِێ غَزَبَا خُدِێ بُويَه، جِهِێ وِى دُۆژَهَه و اَوْ چِه جِهَكِى پِيسَه!

١٧. ڤِێجَه (دِ جَنْگَا بَدْرِێ دَه) نَه وَه اَوْ دِكُشْتِنْ، لِێبَلِێ خُدِێ (بِئَارِيكَارِيَا خَوه) اَوْ دِكُشْتِنْ و دَمَا كُو تَه (خَولِى) ئَاڤِێتْ سَرْ چَاڤِێنْ وَانْ، نَه كُو تَه اَوْ خِسْتَه چَاڤْ و فِرْنِكِێ وَانْ. لِێبَلِێ خُدِێ اَوْ گِهَانْدَه سَرْ و چَاڤِێنْ وَانْ، دَا كُو خُدِێ بِڤِێ (ئَارِيكِرِنْ و بِسَرْخِسْتِنِێ) قَنْجِى و دَايِنَكَه بَاشْ بِبَاوَرْمَنْدَانْ بِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

١٨. اَڤْ (رُودَانْ ژِ خُدِێ يَه)، بِێگُمَانْ خُدِێ لَاوَازْكَرِێ حِيلَيِێنْ كَافِرَانَه.

١٩. (گَلِى كَافِرَانْ!) اَگَرْ هُونْ (ژِ بُۆ يِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ) سَرْكَفْتِنِێ دِخَوازِنْ، ڤِێجَه بِێگُمَانْ سَرْكَفْتِنْ لِدُوڤْ دَاخَوازَا وَه هَاتْ! اَگَرْ هُونْ (ژِ كَافِرِيِێ و ژِ جَنْگَا لِهَمْبَرِى پِێخَمْبَرْ و مُسِلْمَانَانْ) ڤَگَرِنْ، ڤِێجَه اَوْ ژِ وَه رَه چِێتِرَه. (نَا) اَگَرْ دِيسَا هُونْ (لِدِژْمِنَاهِيَا پِێخَمْبَرْ و مُسِلْمَانَانْ) ڤَگَرِنْ، اَمِێ ژِى ڤَگَرِنْ (بَالْ ئَارِيكَارِيَا وَانْ ڤَه). بِێگُمَانْ كُۆمْ و هَژْمَارَا وَه تِه فِيْدِێ نَاگِهِينَه وَه، چِقَاسْ هُونْ گَلَكْ بِنْ ژِى. بِێگُمَانْ خُدِێ (بِئَارِكَارِيَا خَوه) دِگَلْ بَاوَرْمَنْدَانَه.

٢٠. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! گُهْدَارِيَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى بِكِنْ، بَرِێ خَوه ژِێ نَگُهَرِينِنْ، رَوْشْ اَڤَه كُو هُونْ (قُرْئَانْ و وَعْظَانْ ﮊِى) سَحْ دِكِنْ.

٢١. هَمْ نَبِنْ وَكِى وَانِێنْ كُو گُۆتِنْ: مَه (گُۆتِنَا تَه) بِهِيسْتْ، دِگَلْ كُو وَانْ (دِ حَقِيقَتَا خَوه دَه) نَدِبِهِيسْتْ.

٢٢. بِێگُمَانْ لِجَمْ خُدِێ جَانْدَارِێنْ هَرِى خَرَابْ اِێنْ كَڕْ و لَالِنْ، اَوِێنْ كُو تِێنَاگِهِيژِنْ (كَا چِه دِ خِێرَا وَانْ دَه يَه).

٢٣. اَگَرْ خُدِێ دِ وَانْ دَه خِێرَكْ بِزَانِيَا، تَقَزْ خُدِێ دِێ حَقِى بِگُهِێ وَانْ بِخِسْتَا، اَگَرْ بِگُهِێ وَانْ بِخِسْتَا ژِى تَقَزْ دِێ پِشْتَا خَوه بِدَانِێ، ژِ خَوه اَوْ بَرِێ خَوه هَرْ ژِێ دِكُهَرِينِنْ.

٢٤. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! دَمَا خُدِێ و پِێخَمْبَرْ ژِ بُۆ يَا كُو وَه پِێ سَاغْ بِكَه گَازِى وَه كِرِنْ بَرْسِڤَا وَانْ بِدِنْ. بِزَانِبِنْ كُو بِرَاسْتِى خُدِێ دِكَڤَه نَاڤْبَرَا مَرِڤْ و دِلِێ وِى؛ (دِلِێ وِى دِمِرِينَه يَانْ ژِى دِگُهَرِنَه). بِێگُمَانْ هُونِێ هَرْ بِبَالْ وِى ڤَه بِێنَه جِڤَانْدِنْ.

٢٥. خَوه ژِ بَلا و اِمْتِحَانَكَه وسَا بِپَارِێزِنْ كُو ژِ وَه نَه بَسْ دِگِهِيژَه يِێ سِتَامْكَارْ تَنِێ و ئَاگَاهْدَارْ بِنْ؛ بِێگُمَانْ عَذَابِێ خُدِێ عَذَابَكِى پِرْ دِژْوَارَه.

٢٦. (گَلِى مُومِنَانْ!) بِينِنْ بِيرَا خَوه؛ دَمَا كُو هُونْ لِعَرْدِێ (لِمَكِّێ) بِنْدَسْتُ و هِنْدِكْ بُونْ، هُونْ دِطِرْسِيَانْ كُو خَلْكْ (مُشْرِكِێ مَكِّێ) بِلَزْ وَه بِگِرِنْ و بِرَڤِينِنْ. ڤِێجَه (خُدِێ) هُونْ (لِمَدِينِێ) حَوانْدِنْ و بِئَارِيكَارِيَا خَوه (رُۆژَا بَدْرِێ) پِشْتْگِرِيَا وَه كِرْ و رِزْقِێ پَاكْ و پَاقِژْ دَا وَه، دَا قَنَه هُونْ شُكْرِێ (وِى) بِكِنْ.

٢٧. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! بِخُدِێ و پِێخَمْبَرْ رَه خِيَانَتِێ نَكِنْ و دِگَلْ كُو هُونْ دِزَانِنْ خِيَانَتِێ لِاَمَانَتِێ لِجَمْ خَوه ژِى نَكِنْ.

٢٨. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، بِێگُمَانْ مَالِێ وَه و زَارُۆكِێنْ وَه ژِ بُۆ وَه بَسْ اِمْتِحَانْ و جَرِبَانْدِنِنْ. بِێگُمَانْ خَلاتَا مَزِنْ هَرْ لِجَمْ خُدِێ يَه.

٢٩. گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ! اَگَرْ هُونْ هَاىْ ژِ (فَرْمَانِێنْ) خُدِێ هَبِنْ؛ (خُدِێ) دِێ فَهْمَكَه وسَا بِدَه وَه كُو هُونِێ پِێ قَنْجِى و نَقَنْجِيێ ژِ هَڤْ ڤَقَتِينِنْ، دِێ گُنَهِێنْ وَه ڤَشِێرَه و لِوَه ژِى بِبُۆرَه. خُودِيِێ كَرَمَا مَزِنْ بَسْ خُدِێ يَه.

٣٠. (رَسُولِێ مِنْ!) دِ بِيرْ بِينَه دَمَا يِێنْ كَافِرْ حِيلَه و فَنْدْ لِتَه دِكِرِنْ دَا كُو تَه بِگِرِنْ، گِرِێدِنْ، ئَانْ تَه بِكُژِنْ، ئَانْ ژِى تَه (ژِ مَكِّێ) دَرِينِنْ. دَمَا وَانْ فَنْدُ و حِيلَه لِتَه كِرِنْ خُدِێ ژِى حِيلَه و فَنْدِێنْ وَانْ پُوچْ كِرِنْ و خُدِێ ژِ هَرْ كَسِى بِێهْتِرْ حِيلَه و فَنْدَانْ پُوچْ دِكَه.

٣١. دَمَا ئَايَتِێنْ مَه ژِ وَانْ (كَافِرَانْ) رَه دِهَاتَه خَونْدِنْ، گُۆتِنْ: (اَرِێ يَا تَه خَونْدِى) مَه بِهِيسْتْ، اَگَرْ مَه ڤِيَابُويَا تَقَزْ مَه ژِى دِكَارِبُو وَكَه ڤَانْ ئَايَتَانْ بِگُۆتِنَا و اَڤْ ژِ چِىرُۆكِێنْ پِێشِيَانْ پِێڤَه نَه تِشْتَكِى دِنَه.

٣٢. وێ دَمِێ كَافِرَانْ گُۆتْ: خُدَايِێ مَه! اَگَرْ اَڤْ قُرَئَانْ حَقْ بَه و ژِ جَمْ تَه هَاتِبَه، ژِ عَزْمِێنْ كَڤِرَانْ بِسَرْ مَه دَه بِبَارِينَه يَانْ ژِى عَذَابَكِى دِژْوَارْ ژِ بُۆ مَه بِينَه!

٣٣. (رَسُولِێ مِنْ!) حَتَا تُو لِنَاڤْ وَانْ بِى، خُدِێ دِێ عَذَابْ نَدَه وَانْ. هَرْ وِهَا حَتَا كُو اَوْ لِێبُۆرِينَا گُنَهِێنْ خَوه بِخَوازِنْ، خُدِێ عَذَابْ نَادَه وَانْ.

٣٤. اَرِێ مَا ژِ بُۆ وَانْ چِه تِشْتْ هَيَه وِێ بِبَه اسْتَنْـگْ دَا كُو خُدِێ وَانْ نَدَه عَذَابْدَانْ، دِگَلْ كُو اَوْ رِيَا مَسْجِدُ الْحَرَامِێ لِبَرْ خَلْكِێ دِگِرِنْ (نَاهِێلِنْ كُو بَاوَرْمَنْدْ وِێ طَوَافْ بِكِنْ). اَوْ بِخَوه ژِى نَه ئَارِيكَارْ و خَودِيِێ كَعْبِێ نَه. خَودِى و ئَارِيكَارِێ وێ بَسْ مُتَّقِى نَه، لِێبَلِێ پِرِێ وَانْ (ڤِێ) نِزَانِنْ.

٣٥. نِمِێژَا وَانْ (پُوتپَرَسْتَانْ) لِجَمْ مَالا خُدِێ (كَعْبِێ) ژِ فِيكَانْدِنْ و چَپِكَانْ پِێڤَه نَه تِشْتَكِى دِنْ بُو. ڤِێجَه (گَلِى كَافِرَانْ!) ژِ بَرْ ڤِێ كُفْرَا خَوه دَه عَذَابْ طَعْمْ بِكِنْ!

٣٦. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، مَالِێنْ خَوه خَرْجْ دِكِنْ دَا كُو رِيَا (دِينِێ) خُدِێ لِبَرْ خَلْكِێ بِگِرِنْ و اَوِێ هِێ ژِى خَرْجْ بِكِنْ. پَاشِێ اَڤِێ لِسَرْ وَانْ بِبَه حَسْرَتْ، دِ دَاوِيِێ دَه ژِى اَوِێ تِێكْ هَرِنْ و بِێنَه شِكَانْدِنْ. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه بِبَالْ دُۆژَهِێ (جَهْنَمِێ) ڤَه دِێ بِێنَه حَشِرْكِرِنْ.

٣٧. دَا كُو خُدِێ بَاشْ و خَرَابَانْ (مُسِلْمَانْ و كَافِرَانْ) ژِ هَڤْ ڤَقَتِينَه و هِنْ خَرَابَانْ ژِى دَيْنَه سَرْ هِنَانْ، ڤِێجَه تَڤَانْ بِسَرْ هَڤْ دَه كُۆمْ بِكَه و پَاشِێ دِ جَهْنَمِێ دَه وَرْكَه. يِێنْ زَرَارْ كِرِنْ هَا اَوْ بِخَوه نَه.

٣٨. (رَسُولِێ مِنْ!) ژِ يِێنْ كَافِرْ بُونَه رَه بِبِێژَه: اَگَرْ اَوْ دَڤْ (ژِ نِيَارْتِيَا خُدِێ و پِێخَمْبَرْ) بَرْدِنْ (و بَاوَرِى بِينِنْ)، تِشْتِێ بُۆرِى لِوَانْ نَايِێ گِرْتِنْ. نَا، اَگَرْ دِيسَا اَوْ ڤَگَرِنْ (شَرِێ پِێخَمْبَرْ و دِژْمِنتِيَا وِى)، ڤِێجَه صُۆنْدْ بَه، عَادَتِێ خُدِێ دَرْ بَارِێ يِێنْ بَرِيَا وَانْ دَه دَرْبَاسْ بُويَه، (كَا چَاوَا خُدِێ يِێنْ بَرِێ ژِ حُۆلِێ رَاكِرِنْ هَرْ وِسَا دِێ ڤَانْ ژِى
ژِ حُۆلِێ رَاكَه).

٣٩. هُونْ بِوَانْ (كَافِرَانْ) رَه شَرْ بِكِنْ حَتَا كُو فِتْنَه ژِ حُۆلِێ رَابَه و دِينْ بِتَڤَاهِى بِبَه ژِ خُدِێ رَه، ڤِێجَه اَگَرْ اَوْ دَڤْ ژِێ (كُفْرِێ) بَرْدِنْ، بِێگُمَانْ خُدِێ بِيَا كُو اَوْ دِكِنْ، بِينَرَه.

٤٠. اَگَرْ وَانْ (دَسْتْ ژِ كِرِنِێنْ خَوه بَرْنَدَانْ) و پِشْتَا خَوه دَانَه وَه، اِێدِى هُونْ بِزَانِنْ كُو خُدِێ ئَارِيكَارْ و پِشْتَڤَانِێ وَه يَه و اَوْ چِه خَوشْ پِشْتَڤَانْ و چِه خَوشْ ئَارِيكَارَه!

٤١. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، بِێگُمَانْ چِه دَسْتْكَفْتِيَكَه غَنِيمَتِێ وَه بِدَسْتْ خِسْتِبَه، اَگَرْ بِرَاسْتِى وَه بِخُدِێ و بِيَا كُو مَه رُۆژَا فُرْقَانِێ ژِ بُۆ بَنْدَيِێ خَوه ئَانِيَه خَوارِێ، - رُۆژَا كُو دُو جَلَبْ (لِبَدْرِێ) هَاتِنْ هَمْبَرِى هَڤْ - وَه بَاوَرِى ئَانِيبَه، ڤِێجَه بِرَاسْتِى پِێنْجْيَكَا وِێ غَنِيمَتِێ ژِ بُۆ خُدِێ، ژِ بُۆ پِێخَمْبَرْ و مَالْبَاتَا وِى، ژِ بُۆ سِێوِى، بَلَنْگَازْ و رِێوِيَانَه. خُدِێ تَقَزْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.

٤٢. دِ بِيرْ بِينِنْ دَمَا (رُۆژَا جَنْگَا بَدْرِێ) هُونْ لِكَنَارَا نَوالَا نِێزِكْ و اَوْ (قُرَيْشِى) ژِى لِرَخِێ دُورْ بُونْ. كَارْوَانِێ (قُرَيْشِيَانْ) ژِى دِ بِنِيَا وَه رَه بُو. اَگَرْ وَه (و وَانْ ژِ بُۆ شَرَكِى بِڤِى ئَاوَايِى) پَيْمَانْ دَابُونَا هَڤْ، هُونِێ دِ پَيْمَانِِێ دَه كَتِبُونَا اِخْتِلافِێ (بِڤِى ئَاوَايِى هُونْ نَدِهَاتِنْ هَمْبَرِى هَڤْ). لِێبَلِێ، ژِ بُۆ كُو خُدِێ (بِسَرْكَفْتِنَا مُسِلْمَانَانْ و تِێكچُونَا كَافِرَانْ) رَوْشَكَه پِێوِيسْتبُويِى بِينَه جِهْ (بِێجِڤَانْ، لِڤِى جِهِى هُونْ ئَانِينْ هَمْبَرِى هَڤْ)؛ دَا كُو بِبَلْگَه و نِيشَانْ يِێ كَافِربُويِى هَلاكْ بِبَه و دَا كُو بِبَلْگَه و نِيشَانْ يِێ بَاوَرِى ئَانِى بَاوَرِى بِينَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

٤٣. وِێ دَمِێ خُدِێ دِ خَوْنِێ دَه اَوْ (كَافِرْ) ژِ تَه رَه كِێمْ نِيشَانْ دَانْ، اَگَرْ اَوْ بِپِرَانِى نِيشَانِى تَه دَابُونَا، تَقَزْ هُونِێ بِطِرْسْ و نَچَارْ بِمَانَا و هُونِێ دَرْ بَارِێ كَارِێ (شَرْ) دَه كَتِبُونَا اِخْتِلافِێ، لِێبَلِێ خُدِێ هُونْ (ژِ ڤِێ يَكِێ) رَهَا كِرِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِيَا دِ سِينْگَانْ دَه ڤَشَارْتِى ئَاگَاهْدَارَه.

٤٤. وِێ دَمَا (دِ قَادَا شَرْ دَه) هُونْ هَاتِنْ هَمْبَرِى هَڤْ، ژِ بُۆ كُو يَا (لِجَمْ) خُدِێ مِسُۆگَرَه بِينَه جِهْ، اَوْ لِبَرْ چَاڤِێنْ وَه كِێمْ نِيشَانْ دَانْ و هُونْ ژِى لِبَرْ چَاڤِێنْ وَانْ كِێمْ نِيشَانْ دَانْ. هَمُو كَارْ و بَارْ، هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه دِزِڤِرِنْ.

٤٥. هَىْ گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! دَمَا هُونْ (دِ قَادَا شَرْ دَه) هَاتِنْ هَمْبَرِى جَلَبَكِى كَافِرْ، خَوه رَاگِرِنْ و خُدِێ پِرْ دِ بِيرْ بِينِنْ دَا كُو هُونْ بِسَرْ كَڤِنْ.[143]

٤٦. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) بِگُۆتِنَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى بِكِنْ و بِهَڤْ رَه مِقَرْسِيِێ مَكِنْ، ڤِێجَه هُونِێ سِسْتْ بِبِنْ، هِێزَا وَه ژِى دِێ هَرَه. صَبْرِێ بِكِێشِنْ، بِێگُمَانْ خُدِێ دِگَلْ صَبِرْكِێشَانَه.[144]

٤٧. نَبِنْ وَكِى وَانِێنْ كُو ژِ چَاڤْسُۆرِى و ژِ بُۆ نَاڤْ و دَنْگِێ خَوه ژِ مَالا خَوه دَرْدِكَڤِنْ و رِيَا (دِينِێ) خُدِێ لِبَرْ خَلْكِێ دِگِرِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِيَا كُو اَوْ دِكِنْ بِزَانِينَا خَوه
دُۆرْپِێچْ گِرْتِيَه.

٤٨. وِێ دَمَێ شَيْطِێنْ كِرِنِێنْ وَانْ ژِ وَانْ رَه خَمِلانْدِنْ و (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اِيرُۆ ژِ مِرُۆڤَانْ، تُو كَسْ زُۆرَا وَه نَابَه و بِێگُمَانْ اَزْ پِشْتَڤَانْ و ئَارِيكَارِێ وَه مَه. لِێبَلِێ چِه دَمَا كُو هَرْ دُو جَلَبْ ( بَاوَرْمَنْدْ و كَافِرْ ) هَاتِنْ هَمْبَرِى هَڤْ، (شَيطَانْ) بِسَرْ پَاشْپَهنِيَا خَوه ڤَه زِڤِرِى و گُۆتْ: بِێگُمَانْ اَزْ ژِ وَه دُورِمْ، بِێگُمَانْ يَا كُو اَزْ دِبِينِمْ هُونْ نَابِينِنْ، بِێگُمَانْ اَزْ ژِ خُدَێ دِطِرْسِمْ، لَوْرَا خُدِێ جَزَادِژْوارَه.

٤٩. وِێ دَمِێ مُنَافِقَانْ و اَوِێنْ كُو دِ دِلِێ وَانْ دَه نَخُوشِى هَيَه (دَرْ بَارِێ وَه دَه) دِگُۆتِنْ: اَوِێنْ هَا، دِينِێ وَانْ اَوْ خَاپَانْدِنَه. چِه كَسِێ كُو خَوه بِسْپِێرَه خُدِێ، ڤِێجَه بِێگُمَانْ خُدِێ عَزِيزَه، حَكِيمَه.

٥٠. (رَسُولِێ مِنْ!) خَوزِيَا دَمَا مَلائِيكَتْ رِحِێ يِێنْ كُو كَافِرِنْ دِسْتِينِنْ و لِرُو و پِشْتَا وَانْ دِخِنْ و (ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ) دَه عَذَابِێ دُۆژَهِێ بِچِێژِنْ، تَه بِدِيتَا!

٥١. هَا اَڤْ، بِسَدَمْ ئَاكُو دَسْتِێ وَه كِرِيَه و بِێگُمَانْ خُدِێ لِبَنْدَيِێ خَوه تُو ظُلْمِێ نَاكَه.

٥٢. وانْ ژِى، وَكِى مَالبَاتَا فِرْعَونْ و يِێنْ بَرِيَا وَانْ نِيشَانْ و ئَايَتِێنْ خُدِێ اِنْكَارْ كِرِنْ، ڤِێجَه خُدِێ بِسَبَبْ گُنَهِێنْ وَانْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ خَودَانْهِێزَه، ئَازَارْدِژْوَارَه.

٥٣. اَڤْ جَزَا ژِ بَرْ ڤِێ يَه، لَوْرَا؛ حَتَا كُو قَوْمَكْ قَنْجِى و كَرَمَا كُو خُدِێ بِوَانْ رَه كِرِى اَوْ بِخَوه نَه گُهَرِينِنْ بِرَاسْتِى ژِى خُدِێ قَنْجِيَا لِسَرْ وَانْ نَاگُهَرِينَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

٥٤. وَانْ ژِى وَكِى مَالْبَاتَا فِرْعَوْنْ و يِێنْ بَرِيَا وَانْ، بِئَايَتِێنْ خُدَايِێ خَوه بَاوَرِى نَئَانِينْ. اِێدِى مَه ژِى، ژِ بَرْ گُنَهِێنْ وَانْ، اَوْ ژِى هَلَاكْ كِرِنْ و مَه مَالْبَاتَا فِرْعَونْ (دِ دَرْيَايِێ دَه) خَنِقَانْدْ. بِێگُمَانْ اَوْ هَمِى ظَالِمْ بُونْ.

٥٥. بِێگُمَانْ لِجَمْ خُدِێ جَانْدَارِێنْ هَرِى خَرَابْ اَوِێنْ كُو كَافِرِنْ، ڤِێجَه اَوْ بَاوَرِيِێ
(بِخُدِێ) نَايينِنْ.

٥٦. (رَسُولِێ مِنْ) اَوِێنْ كُو تَه سُۆزْ و پَيْمَانْ ژِ وَانْ گِرْتِبُو، پَاشِێ دِ هَرْ جَارِێ دَه سُۆزَا خَوه دِشْكِينِنْ و اَوْ (ژِ اَنْجَامَا ڤِێ سُۆزْشِكَانْدِنِێ) نَاطِرْسِنْ..

٥٧. اَگَرْ دِ جَنْگِێ دَه تُو سَرْدَسْتِى وَانْ بِبِى، ڤِێجَه دَرْبَكَه وِسَانْ لِوانْ بِخَه دَا كُو يِێنْ دِ پَىْ وَانْ رَه ژِ ڤِێ دَرْبِێ دَرْسْ بِگِرِنْ.

٥٨. چِه دَمَا تُو ژِ خِيَانَتَا مِلَّتَكِى (كُو تَه بِوَانْ رَه پَيْمَانْ دَانِيَه) بِطِرْسِى، لِسَرْ عدَالَتِێ وَانْ ئَاگَاهْدَارْ بِكَه؛ (ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه) پَيْمَانْ دِ نَاڤْبَرَا مَه دَه نَمَا. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ خَايِنَانْ
حَزْ نَاكَه.[145]

٥٩. بِلا اَوِێنْ كَافِربُونَه گُمَانْ نَكِنْ كُو اَوْ ژِ عَذَابِێ خُدِێ خَلاَسْ بُونَه. بِێگُمَانْ اَوْ نِكَارِنْ مَه نَاچَارْ بِهِێلِنْ.

٦٠. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ) هُونْ ژِى چِقَاسْ كُو ژِ وَه بِێ، ژِ هِێزْ و هَسْپِێنْ گِرِێدَايى لِهَمْبَرْ وَانْ (دِژْمِنِێنْ خَوه) خَوه ئَامَادَه بِكِنْ. كُو هُونْ بِوِێ دِژْمِنِێ خُدِێ و دِژْمِنِێ خَوه و هِنْ دِژْمِنِێنْ دِنْ ژِى كُو هُونْ بِوَانْ نِزَانِنْ، لِێبَلِێ خُدِێ بِوَانْ دِزَانَه، چَاڤْطِرْسَانْدِى بِكِنْ. چِه تِشْتِێ كُو هُونْ دِ رِيَا خُدِێ دَه خَرْجْ بِكِنْ، (بِێكِێمَاسِى) خِێرَا وِێ دِێ ژِ وَه رَه بِێ دَايِنْ و قَتْ نَحَقِى لِوَه نَايِێ كِرِنْ.

٦١. اَگَرْ اَوْ (دِژْمِنْ) بَرْ بِئَاشْتِيِێ ڤَه هَاتِنْ، ڤِێجَه تُو ژِى بَرْ بِوِێ ڤَه هَرَه و خَوه بِسْپِێرَه خُدِێ. بِێگُمَانْ خُدِێ، هَرْ اَوَه يِێ بِهِيزَرْ، يِێ زَانَا.

٦٢. اَگَرْ اَوْ (بِئَاشْتِيِێ) بِخَوازِنْ تَه بِخَاپِينِنْ، ڤِێجَه بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ بَسِى تَه يَه. يِێ كُو بَئَارِيكَارِيَا خَوه و بِپِشْتَڤَانِيَا مُومِنَانْ تُو بِهِێزْ كِرِى اَوَه.

٦٣. (خُدِێ) حَزْكِرِنْ خِسْتْ نَاڤْبَرَا دِلِێ وَانْ، اَگَرْ تَه چِه تِشْتِێ لِسَرْ عَرْدِێ هَيَه، تَڤْ (دِ ڤِێ رِێيِێ دَه) خَرْجْ بِكِرَا ژِى، تَه يِێ نِكَارِيبُويَا دِلِێنْ وَانْ بِگِهَانْدَا هَڤْ. لِێبَلِێ خُدِێ اَوْ گِهَانْدِنَه هَڤْ. بِێگُمَانْ خُدِێ سَرْكَفْتِى يَه، كَارْبِنَجِهَه.[146]

٦٤. اَىْ پِێخَمْبَرْ! خُدِێ بَسِى تَه و بَاوَرْمَنْدِێنْ بِتَه رَه يَه.

٦٥. اَىْ پِێخَمْبَرْ! لِهَمْبَرْ (كَافِرَانْ) نَاڤْ دِ بَاوَرْمَنْدَانْ بِدَه، وَانْ لِسَرْ شَرْ گَرْمْ بِكَه. اَگَرْ ژِ وَه بِيسْتْ كَسِێنْ سَبَاتْكَارْ هَبِنْ اَوِێ زُۆرَا دُو سَدْ كَسِێنْ (كَافِرْ) بِبِنْ، اَگَرْ ژِ وَه سَدْ كَسْ هَبِنْ اَوِێ زُۆرَا هَزَارْ كَسِێ كَافِرْ بِبِنْ. لَوْرَا اَوْ بِرَاسْتِى قَومَكِى تِێنَگِهِێژِنْ.

٦٦. ئَانِهَا، خُدِێ بَارِێ وَه سِڤِكْ كِرْ و دِزَانِبُو كُو دِ وَه دَه (لِهَمْبَرِى شَرْ) قَلْسِيَكْ هَيَه. نَاخَوە، اَگَرْ ژِ وَه سَدْ كَسِێنْ صَبِرْكِێشْ هَبِنْ، اَوِێ زُۆرَا دُو سَدْ كَسِێنْ (كَافِرْ) بِبِنْ. اَگَرْ ژِ وَه هَزَارْ كَسْ هَبِنْ، اَوْ -بِدَسْتُورَا خُدِێ- دِێ زُۆرَا دُو هَزَارْ كَسِێنْ (كَافِرْ) بِبِنْ. خُدِێ تَقَزْ دِگَلْ صَبِرْكِێشَانَه.

٦٧. حَتَا كُو دِ قَادَا شَرْ دَه دَسْتْهِلاتِيِێ بِدَسْتْ نَخَه، مَافِێ تُو پِێخَمْبَرَكِى تُنَه يَه كُو (دِ شَرْ دَه) اَسِيرَانْ بِگِرَه. هُونْ پَرْتَالِێ دِنْيَايِێ دِڤِێنْ و خُدِێ ژِى يَا پِشْتِى وِێ (عِزَّتَا دِينِێ خَوه و بِسَرْكَتِنَا مُومِنَانْ) دِخَوازَه. خُدِێ عَزِيزَه، حَكِيمَه.

٦٨. اَگَرْ نَه ژِ فَرْمَانَا خُدِێ يَا دَرْبَاسْبُويِى بُويَا بِسَدَمَا اَسِيرْگِرْتِنَا وَه دِێ عَذَابَكِى مَزِنْ
وَه بِهِنْگَافْتَا.

٦٩. اِێدِى ژِ وِێ غَنِيمَتَا كُو وَه بِدَسْتْ خِسْتِيَه بِحَلَالِى و پَاكِى بِخُونْ. ژِ خُدِێ بِطِرْسِنْ، بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْڤَشِێرَه، دِلُۆڤَانَه.

٧٠. اَىْ پِێخَمْبَرْ! اَسِيرِێنْ كُو دِ بِنْ دَسْتِێ وَه دَه نَه ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه: اَگَرْ خُدِێ بِزَانَه كُو دِ دِلِێنْ وَه دَه خِێرْ هَيَه، وِێ ژِ فِدْيَا كُو ژِ وَه هَاتِيَه گِرْتِنْ هِێژْ چِێتِرِێ وِێ بِدَه وَه و وِێ لِگُنَهِێنْ وَه بِبِهُورَه. خُدِێ گُنَهْڤَشِێرَه، دِلُۆڤَانَه.

٧١. (رَسُولِێ مِنْ!) اَگَرْ اَوْ بِخَوازِنْ لِتَه خَايِنْتِيِێ بِكِنْ (غَمْگِينْ نَبَه، لَوْرَا) وَانْ بَرِێ بِخُدِێ رَه خَايِنْتِى كِرِبُو. (لِێبَلِێ) خُدِێ لِهَمْبَرِى وَانْ دَرْفَتْ و هِێزْ دَا تَه (كُو لِبَدْرِێ تَه زُۆرَا وَانْ بِرْ و تَه اَوْ دِيلْ گِرْتِنْ). خُدِێ تَقَزْ (دِ كَارِێ خَوه دَه) زَانَا يَه، خَودَانْحِكْمَتَه.

٧٢. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و (ژِ بُۆ خُدِێ ژِ وَلاتِێ خَوه) هِجْرَتْ كِرِنْ و دِ رِيَا خُدِێ دَه بِمَالِێ خَوه و جَانِێ خَوه خَبَاتْ كِرِنْ و اَوِێنْ كُو (مُهَاجِرْ) حَوانْدِنْ و ئَارِيكَارِيَا وَانْ كِرِنْ، هَا اَوْ سَرْكَارْ و ئَارِيكَارِێنْ هَڤِنْ. هَرْچِى اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ، لِێبَلِێ هِجْرَتْ نَكِرِنْ؛ حَتَا كُو اَوْ هِجْرَتْ نَكِنْ ژِ خَودِيتِيَا وَانْ تِشْتَكْ ژِ وَه رَه تُنَه. (دِگَلْ ڤِێ ژِى) اَگَرْ اَوْ دَرْ بَارِێ دِينْ دَه ئَارِيكَارِيِێ ژِ وَه بِخَوازِنْ، بِشَرْطِێ كُو نَه لِهَمْبَرْ مِلَّتَكِى بَه كُو دِ نَاڤْبَرَا وَه و وَانْ دَه پَيْمَانْ هَيَه، هِنْگِێ لِسَرْ وَه فَرْزَه كُو هُونْ ئَارِيكَارِيَا وَانْ بِكِنْ. خُدِێ بِكَارِێ كُو هُونْ دِكِنْ بِينَرَه.

٧٣. اَوِێنْ كُو كَافِرِنْ هِنْ ژِ وَانْ ئَارِيكَارِێنْ هِنَانِنْ. اَگَرْ هُونْ وِێ (ئَارِيكَارِى و دُۆسْتَانِيِێ دِ نَاڤْ خَوه دَه) بِجِهْ نَئِينِنْ ، دِێ لِسَرْ عَرْدِێ بَلا و فَسَادِيكَه مَزِنْ دَرْكَڤَه حُۆلِێ.

٧٤. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و (ژِ وارِێ خَوه) هِجْرَتْ كِرِنْ و دِ رِيَا (دِينِێ) خُدِێ دَه جِهَادْ كِرِنْ و اَوِێنْ كُو (مُهَاجِرْ) ڤَحَوَانْدِنْ و ئَارِيكَارِيَا وَانْ كِرِنْ، هَا اَوْ بَاوَرْمَنْدِێنْ رَاسْتَقِينِنْ. ژِ بُۆ وَانْ لِێبُۆرِينْ و رِزْقَكِى فِرَهْ و خَوشْ هَيَه.

٧٥. اَوِێنْ كُو پَاشِێ بَاوَرِى ئَانِينْ و هِجْرَتْ كِرِنْ و بِوَه رَه جِهَادْ كِرِنْ، ڤِێجَه هَا اَوْ ژِى ژِ وَه نَه. اَوِێنْ كُو خَودِى و اَقْرَبَا نَه، دِ كِتِێبَا خُدِێ دَه، اَوْ ژِ هَڤْ رَه پِێشْدَتِرِنْ (كُو اَوْ دُۆسْتُ و ئَارِيكَارِێ هَڤْ بِنْ). بِرَاسْتِى ژِى خُدِێ بِهَرْ تِشْتِى ئَاگَاهْدَارَه.

[142] چَكْدَارِێنْ قُرَيْشِيَانْ هِێ بَرِێ هَاتِبُونْ سَرْ «بِيرَا بَدْرِێ»بِجِه بُوبُونْ. مُجَاهِدِێنْ اِسْلامِێ ژِى تِى بُوبُونْ، هَمْ ژِى جِهِێ كُو ڤَگِرْتِبُونْ پِرْ قُومْ و سِێلَه لِێ هَبُو، نِكَارِيبُونْ بِسَرْبَسْتِى لِێ حَرَكَتْ بِكِنْ، ڤِێجَه بَارَانَا كُو بَارِيَا هَمْ تَاسَوَاسْ ژِ دِلِێنْ وَانْ بِرْ، هَمْ مُۆرَالِێ وَانْ خُرْتْ و بِلِنْدْ كِرْ، هَمْ تِێرْ تِێرْ اَڤْ ڤَخَوارِنْ، هَمْ ژِى قَادَا شَرْ هِشْكْ بُو دَا كُو لِنْگِێنْ وَانْ نَشَمِتَه.

[143] دِ دَمَا جَنْگِێ دَه لِبَرْ خُدِێ بِگَرِنْ، ژِ وِى هَوارْ و ئَارِيكَارِيِێ بِخَوازِنْ و بِلَا چَاڤِێنْ وَه لِرِێيَا ئَارِيكَارِيَا وِى بَه. تُو سَدَمْ تُنَه يَه كُو نَهِێلَه مِرُۆڤَكْ خُدِێ دِ بِيرَا خَوه بِينَه. نَخَاسِمْ گَاڤَا شَرْ، كَارَسَاتْ، مُسِيبَتْ و بَلا بِقَومِنْ، يَكْسَرْ دِڤِێ مِرُۆڤْ خَوه بَاڤِێژَه بَرْ دَرْگَهِێ خُدِێ و ئَارِيكَارِيِێ ژِێ بِخَوازَه.

[144] دِ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دَه بِێژَيَا «رِيحْ»دَرْبَاسْ بُو، مَعْنٰى وِێ يَا بِنْگَهِينْ بَا يَه. لِێبَلِێ دِ مَعْنٰى خَوه يَا مَجَازِى دَه بِدَاخَوازَا هِێزْ، ئَارِيكَارِى و دَوْلَتْ ژِى تِێ. مَه ژِى، مَعْنٰى يَكَمْ تَرْجِيحْ كِرْ. رَاسْتَه، مِلَّتَكِى بَاوَرْمَنْدْ كُو بِخَوازَه بِبَه دَولَتْ، بِبَه حُكِمرَانْ و دِ نَاڤْ نَتَوَانْ دَه بِبَه خَودِى دَنْگْ دِڤِێ دِ نِێڤْ خَوه دَه تِفَاقَا خَوه پِێكْ بِينِنْ، رِێ لِبَرْبَرِى و چَاڤْنَبَارِيِێ بِگرِنْ، ژِ هَڤْ حَزْ بِكِنْ و خِێرَا خَوه بِخَوازِنْ. هَكَه ڤَانْ مَرْجَانْ بِجِهْ بِينَه، وِێ چَاخِێ مِمْكُنَه خُدِێ ژِێ رَه بِبَه ئَارِيكَارْ!

[145] دِ ئَايَتِێ دَه {عَلَى سَوَاءِ} دَرْبَاس بُو.

[146] لِمَدِينَا مُنَوَّرْ دِ نَقَبَا فَامِلا اَوْسْ و خَزْرَجِيَانْ دَه دِژْمِنَاهِيَكَه تُوژْ و بَرْبَرِيَكَه تُونْدْ هَبُو. دِ نِێڤْ وَانْ دَه شَرِێنْ گِرَانْ قَوِمِيبُونْ و ژِ گِرَه گِرِێنْ وَانْ پِرِ اِنْسَانْ هَاتِبُونْ كُشْتِنْ. ژِ دَمَكَه دِرِێژْ ڤَه لِپَىْ هَڤْ دِگَرِيَانْ دَا كُو ژِ هَڤْ تُۆلْ و حَيْفِێ هِلِينِنْ. ڤِێجَه دَمَا خُدِێ بِاِسْلاَمِێ اَوْ بِرُومَتْ كِرِنْ، ژِ دِلْ و جَانْ لِهَڤْ هَاتِنْ؛ كِينْ و دِژْمِنَاهِى ژِ دِلِێ خَوه ئَاڤِێتِنْ و مِينَا بِرَايِێ ژِ دِێ و بَاڤْ هَڤْدُو حَمِێزْ كِرِنْ.

٩. سُورَه يِێ تَوْبَه

سُورَەيِێ تَوْبَه١٢٩ (سَدْ و بِيسْتْ و نَهْ) ئَايَتَه. ئَايَتَا ١٢٨مْ و ١٢٩مْ لِمَكِّێ و ئَايَتِێنْ دِنْ ژِى لِمَدِينِيِێ نَازِلْ بُونَه.

سُورَەيِێ تَوبَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَايَتَا ١٠٤مْ گِرْتِيَه، لَوْرَا پِێوَنْدِيَا وِێ بِتُۆبِێ رَه هَيَه كُو دِ زِمَانِێ عَرَبِى دَه تَوْبَه بِمَعْنٰى پُۆشْمَانِى يَه. ژِ بِلِى تَوْبَه هِنَكْ نَاڤِێنْ وِى يِێنْ دِنْ ژِى هَنَه. نَاڤِێ وِى يِێ هَرِى مَشهُورْ بَرَائَتَه.

١. اَڤْ ژِ ئَالِيِێ خُدِێ و قَاصِدِێ وِى ڤَه بِێرِيبُونَكَه ژِ بُۆ وَانْ مُشْرِكِێنْ كُو وَه بِوَانْ رَه پَيْمَانْ دَانِيَه.

٢. ڤِێجَه چَارْ مَهَانْ (بِێ طِرْسْ) دِ عَرْدِێ دَه بِگَرِنْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، بِێگُمَانْ هُونْ نِكَارِنْ خُدِێ نَچَارْ بِهِێلِنْ و بِێگُمَانْ خُدِێ رِسْوَاكَرِێ كَافِرَانَه.

٣. اَڤْ ئَاگَاهْدَارِيَكَه ژِ خُدِێ و قَاصِدِێ وِى يَه دِ جَژْنَا مَزِنْ (جَژْنَا قُرْبَانِێ) دَه، بِبَالْ تَڤَكِى خَلْكِێ ڤَه كُو خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى ژِ مُشْرِكَانْ (اَوِێنْ كُو وَانْ پَيْمَانَا خَوه شِكَانْدْ) بِێرِى نَه. اَگَرْ هُونْ تُۆبَه بِكِنْ ڤِێجَه اَوْ ژِ وَه رَه چِێتِرَه. (نَا) اَگَرْ هُونْ (ژِ اِيمَانْ و حَقِيِێ) بَرِێ خَوه دَاگَرِينِنْ، بِزَانِنْ كُو هُونِێ خُدِێ بِێچَارَه نَهِێلِنْ. (رَسُولِێ مِنْ!) مِزْگِينِيَا عَزَابَكِى دِژْوَارْ بِدَه وَانِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه!

٤. ژِ بِلِى وَانْ مُشْرِكِێنْ كُو وَه بِوَانْ رَه پَيْمَانْ دَانِيَه، پَاشِێ وَانْ ژِ پَيْمَانَا خَوه تِشْتَكْ كِێمْ نَكِرْ و لِهَمْبَرِى وَه دِ سَرْ تُو كَسِى رَه نَهَاتِنْ، ڤِێجَه پَيْمَانَا وَانْ بِهِێلِنْ حَتَا وَقْتِێ دِيَارْكِرِى. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ يِێنْ كُو هَاىْ ژِ پَيْمَانَا خَوه دِمِينِنْ حَزْ دِكَه.

٥. ڤِێجَه اَگَرْ مَهِێنْ بِرُومَتْ دَرْبَاسْ بُونْ، اِێدِى لِكُو دَرِێ هُونْ رَاسْتِى وَانْ مُشْرِكَانْ بِێنْ، وَانْ بِكُژِنْ، (بِدِيلِى) وَانْ بِگِرِنْ، هَرْ رِيِێ لِبَرْ وَانْ بِگِرِنْ و لِهَمُو زِێرَڤَانْگَهَانْ لِوانْ چَاڤْدِێرِييِێ بِكِنْ. ڤِێجَه اَگَرْ وَانْ تُۆبَه كِرْ، بِرَنْگِێ پِێدِڤِى نِمِێژْ كِرْ و زَكَاتَا مَالِێ خَوه دَانْ اِێدِى رِيَا وَانْ ڤَكِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْڤَشِێرَه، دِلُۆڤَانَه.

٦. اَگَرْ يَكِى ژِ مُشْرِكَانْ خَوه ئَاڤِێتَه بَخْتِێ تَه (اَوْلَهِى ژِ تَه خَوسْتْ)، ڤِێجَه اَوْلَهِيِێ بِدِيِێ دَا كُو گُۆتِنَا خُدِێ بِبِهِيزَه، پِشْتْرَه وِى بِگِهِينَه اَوْلَگَهَا (وَلَاتِێ) وِى. اَڤْ (اَوْلَه دَايِنْ) ژِ بَرْ كُو اَوْ مِلَّتَكِى نَزَانِنْ.

٧. اَرِێ مَا چَاوَا ژِ بُۆ مُشْرِكَانْ لِجَمْ خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى دِێ پَيْمَانْ هَبَه؟ ژِ بِلِى يِێنْ كُو لِجَمْ مِزْگَفْتَا حَرَامِێ وَه پَيْمَانْ دَايَه وَانْ (اَوْ جُدَا نَه)، ڤِێجَه حَتَا اَوْ دَرْحَقِێ وَه دَه رَاسْتْ بِنْ، هُونْ ژِى ژِ وَانْ رَه رَاسْتْ بِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ يِێنْ كُو سُۆزَا خَوه دِپَارِێزِنْ حَزْ دِكَه.[147]

٨. اَرِێ (مَا چَاوَا دِێ ژِ بُۆ وَانْ لِجَمْ خُدِێ پَيْمَانْ هَبَه)، اَگَرْ اَوْ بِسَرْ وَه بِكَڤِنْ، اَقْرَبَاتِى و پَيْمَانِێ بَرْچَاڤْ نَاگِرِنْ. اَوْ بِدَڤِێ خَوه وَه رَازِى دِكِنْ و دِلِێ وَانْ وَه نَاخَوازَه. بِێگُمَانْ پِرِێنْ وَانْ فَاسِقِنْ.

٩. وانْ، ئَايَتِێنْ خُدِێ بِبِهَايَكِى هِنْدِكْ فِرُۆتِنْ، ڤِێجَه وَانْ رِيَا خُدِێ لِبَرْ خَلْكِێ گِرْتْ. بِێگُمَانْ يَا كُو اَوْ دِكِنْ چِقَاسْ پِيسَه.

١٠. اَوْ، دَرْ بَارِێ تُو مُسِلْمَانَكِى دَه اَقرَبَاتِى و پَيْمَانِێ بَرْچَاڤْ نَاگِرِنْ و هَا اَوِنْ يِێنْ ژِ حَدِێ خَوه دَرْ و اَوِنْ يِێنْ تَعْدَائِيِێ دِكِنْ.

١١. (دِگَلْ ڤِێ ژِى) اَگَرْ اَوْ تُۆبَه بِكِنْ و بِرَنْگِێ پِێدِڤِى نِمِێژْ بِكِنْ و زِكَاتَا مَالِێ خَوه بِدِنْ، ڤِێجَه اَوْ دِ دِينْ دَه بِرَايِێنْ وَه نَه و اَمْ بِئَاوَايَكِى ڤَكِرِى ئَايَتِێنْ خَوه ژِ بُۆ مِلَّتَكِى كُو دِزَانِنْ اَشْكَرَا دِكِنْ.

١٢. اَگَرْ پِشْتِى پَيْمَانْدَايِنَا خَوه وَانْ صُۆنْدَا خَوه شِكَانْدْ و دَرْبَارِێ دِينِێ وَه دَه زِمَانْدِرِێژِى كِرْ، هِنْگِێ بِپِێشَنْگْ و سَرُۆكِێنْ كُفْرِێ رَه تِێبِكُۆشِنْ. بِێگُمَانْ ژِ وَانْ رَه صُۆنْدْ و پَيْمَانْ نِينَه، (بِوَانْ رَه تِێ بِكُۆشِنْ) دَا كُو دَڤْ ژِ كُفرْ و دِژْمِنَاهِيِێ بَرْدِنْ.

١٣. (گَلِى مُسِلْمَانَانْ!) مَا هُونِێ شَرِێ قَوْمَكِى نَكِنْ كُو وَانْ پَيْمَانَا خَوه شِكَانْدْ و هَوْلْ دَانْ كُو پِێخَمْبَرْ (ژِ وَارِێ وِى) دَرْخِنْ و دِ سَرِێ پِێشِينْ دَه ژِى وَانْ دَسْتْ بِشَرِێ وَه كِرِبُو؟ مَا هُونْ ژِ وَانْ دِطِرْسِنْ؟ اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ بَاوَرْمَنْدِنْ، خُدِێ هِێژَاتِرَه كُو هُونْ ژِێ بِطِرْسِنْ.

١٤. شَرِێ وَانْ بِكِنْ، خُدِێ بِدَسْتِێنْ وَه دِێ وَانْ بِدَه عَذَابْدَانْ و وَانْ رِسْوَا بِكَه، لِسَرْ وَانْ وَه سَرْكَفْتِى بِكَه و دِێ دِلِێ جِڤَاتَا بَاوَرْمَنْدْ شَادْ بِكَه.

١٥. دِێ ژِ دِلِێنْ وَانْ (بَاوَرْمَنْدَانْ) كِينِێ بِبَه و خُدِێ كِێ بِڤِێ تُۆبَيَا وِى قَبُولْ دِكَه. خُدِێ زَانَا و كَارْبِنَجِهَه.[148]

١٦. اَرِێ مَا هُونْ بَاوَرْ دِكِنْ كُو دِێ دَڤْ ژِ وَه بِێ بَرْدَانْ (و هُونْ نِيِێنْ جَرِبَانْدِنْ). حَيَانِى خُدِێ (بِزَانِينَكَه بَرْچَاڤْ) نِزَانِبَه كَا كِى ژِ وَه جِهَادْ كِرِيَه و كَا كِى ژِ وَه ژِ بِلِى خُدِێ، پِێخَمْبَرِێ وِى و مُسِلْمَانَانْ تُو كَسْ ژِ خَوه رَه نَكِرِبَه دُۆسْتْ و ئَارِيكَارْ؟ خُدِێ ژِ يَا كُو هُونْ دِكِنْ تَقَزْ ئَاگَاهْدَارَه.

١٧. ژِ مُشْرِكَانْ رَه نَابَه كُو اَوْ مِزْگَفتِێنْ خُدِێ ئَاڤَا بِكِنْ دِگَلْ كُو اَوْ بِخَوه ژِى شَاهْدَهِيَا بِكُفرِێ لِسَرْ خَوه دِدِنْ. اَڤِێنْ هَا كَارْ و كِرِيَارِێنْ وَانْ پُوچْ بُونَه و هَرْ اَوِێ دِ اِێگِرْ دَه بِمِينِنْ.

١٨. بِێگُمَانْ يِێ كُو مِزْگَفتِێنْ خُدِێ ئَاڤَا دِكَه بَسْ اَوِێ كُو بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِى ئَانِيَه و بِرَنْگِێ پِێدِڤِى نِمِێژْ دِكَه و زَكَاتَا مَالِێ خَوه دِدَه و ژِ خُدِێ پِێشْتِرْ ژِ تُو كَسِى دِنْ نَاطِرْسَه. ڤِێجَه هِێڤِى هَيَه كُو اَوْ بِبِنْ ژِ يِێنْ لِسَرْ رِيَا رَاسْتْ.

١٩. مَا هُونْ (كَارِێ) ئَاڤْدَايِينَا حَجِيَانْ و ئَاڤَاكِرِنَا بِيْتُ اللَّهِێ (دِگَلْ كُو اَوْ مُشْرِكِنْ) مِينَا (كَارِێ) وِى كَسِێ كُو بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِى ئَانِيَه و دِ رِيَا خُدِێ دَه جِهَادْ كِرِيَه وَكْهَڤْ دِگرِنْ؟ (اَڤْ) لِجَمْ خُدِێ نَه وَكْهَڤِنْ. خُدِێ قَوْمِێ ظَالِمْ لِسَرْ رِيَا رَاسْتْ رَاسْتَرِێ نَاكَه.

٢٠. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه، هِجرَتْ كِرِنَه و دِ رِيَا خُدِێ دَه بِمَالِێ خَوه و جَانِێ خَوه جِهَادْ كِرِنَه لِجَمْ خُدِێ مَرتَبَيَا وَانْ مَزِنْتِرَه. هَا اَوْ يِێنْ كُو (بِگِهِشْتِنَا آرْمَانْجَا خَوه) بِسَرْكتِنَه.

٢١. خُدَايِێ وَانْ، بِدِلُۆڤَانِيكَه ژِ جَمْ خَوه، بِرَاظِيبُونَكِێ و بِبِهِشْتِێنْ كُو دِ وَانْ دَه ژِ بُۆ وَانْ نِعْمَتِێنْ سَرَاقَتِى هَنَه، مِزْگِينِيِێ دِدَه وَانْ.

٢٢. اَوِێ هَرْ و هَرْ دِ وَانْ (بِهِشْتَانْ) دَه بِمِينِنْ. بِێگُمَانْ لِجَمْ خُدِێ (ژِ بُۆ وَانْ) خَلاتَكَه مَزِنْ هَيَه.

٢٣. هَىْ گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! بَاڤِێنْ وَه و بِرَايِێنْ وَه، اَگَرْ اَوْ كُفْرِێ دِ سَرْ اِيمَانِێ رَه بِگِرِنْ، ژِ خَوه رَه نَكِنْ دُۆسْتُ و ئَارِيكَارْ. اِێدِى چِه كَسِێ وَانْ ژِ خَوه رَه بِكَه دُۆسْتُ و ئَارِيكَارْ، ڤِێجَه هَا اَوْ سِتَامْكَارْ بِخَوه نَه.[149]

٢٤. (رَسُولِێ مِنْ!) بِبِێژَه: اَگَرْ بَاڤِێنْ وَه، كُرِێنْ وَه، بِرَايِێنْ وَه، ژِنِێنْ وَه، عَشِيرَا وَه، مَالِێ كُو وَه بِدَسْتْ خِسْتِيَه، تِجَارَتَا كُو هُونْ ژِ بِێ بَازَرَارِيَا وِێ دِطِرْسِنْ و خَانِيِێنْ كُو هُونْ ژِ وَانْ حَزْدِكِنْ، لِجَمْ وَه، ژِ خُدِێ، ژِ پِێخَمْبَرِێ وِى و ژِ جِهَادَا دِ رِيَا وِى دَه شِيرِينتِرْ و خَوشْتِرْ بِنْ، ڤِێجَه چَاڤْلِرِێ بِنْ حَتَا خُدِێ فَرْمَانَا خَوه (بِعَذَابِێ ژِ وَه رَه) بِينَه. خُدِێ تَقَزْ قَوْمِێ ژِرِێدَرْكَتِى نَايِێنَه سَرْ رِيَا رَاسْتْ.[150]

٢٥. صُۆنْدْ بَه، خُدِێ دِ گَلَكْ جِهَانْ دَه ئَارِيكَارِيَا وَه كِرْ. رُۆژَا حُنَيْنِێ ژِى (ئَارِيكَارِيَا وَه كِرْ)؛ وِێ دَمَا پِرَانِيَا وَه هُونْ گَرْمْ (قُرَه) كِرِنْ، ڤِێجَه پِرَانِيَا وَه تُو فَيْدَه نَگِهَانْدَه وَه و تُو تِشْتْ ژِ وَه نَدَا پَاشْ. عَردْ دِگَلْ فِرَهِيَا خَوه ژِى لِوَه تَنْـگْ بُو و پَاشِێ وَه پِشْتَا خَوه دَا شَرْ و هُونْ رَڤِييَانْ.

٢٦. پِشْتِى رَڤَا وَه، خُدِێ ئَارَامِى و دِلْخُوشِيَا خَوه بِسَرْ پِێخَمْبَرْ و بَاوَرْمَنْدَانْ دَه ئَانِى و لَشْكَرَكِى كُو ژِ وَه ڤَه نَخُيَا (ژِ بُۆ ئَارِيكَارِيَا وَه) هِنَارْتْ و اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه جَزَا كِرِنْ. هَا اَڤَه جَزَايِێ كَافِرَانْ.

٢٧. پَاشِێ خُدِێ، تُۆبَيَا كَسِێ كُو اَوْ بِڤِێ قَبُولْ دِكَه و خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

٢٨. هَىْ گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! بِێگُمَانْ هَرْچِى كُو مُشْرِكِنْ بَسْ اَوْ پِيسِنْ، ڤِێجَه پِشْتِى ڤِێ سَالِێ (سَالا نَهِێ هِجْرَتِێ) بِلا نِێزِى بِيْتُ اللهِ (مِزْگَفتَا حَرَمِێ) نَبِنْ. اَگَرْ هُونْ (ژِ نَهَاتِنَا وَانْ ژِ بُۆ حَجِێ) ژِ خِزَانِيِێ بِطِرْسِنْ، ڤِێجَه اَگَرْ خُدِێ بِڤِێ ژِ كَرَمَا خَوه دِێ وَه دَوْلَمَنْدْ بِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ عَلِيمَه، حَكِيمَه.

٢٩. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) ژِ جِهُو و فِلَهَانْ اَوِێنْ كُو بِخُدِێ و رُۆژَا قِيَامَتِێ بَاوَرِى نَاينِنْ و تِشْتِێ كُو خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى حَرَامْ كِرِيَه حَرَامْ نَادِێرِنْ و دِينِێ حَقْ (دِينِێ اِسْلاَمِێ) ژِ خَوه رَه نَاكِنْ دِينْ، حَتَا كُو اَوْ بِدَسْتِێ خَوه، نَه دَيْكِرِى جِزْيَا خَوه نَدِنْ، شَرِێ وَانْ بِكِنْ.

٣٠. جِهُويَانْ گُۆتْ: عُزَيرْ كُرِێ خُدِێ يَه! فِلَهَانْ ژِى گُۆتْ: مَسِيحْ كُرِێ خُدِێ يَه! اَڤْ گُۆتِنْ يَا دَڤِێنْ وَانْه، گُۆتِنَا خَوه دِشِبِينِنْ گُۆتِنَا وَانْ كَافِرِێنْ بَرِێ. خُدِێ وَانْ بِكُژَه (لَعْنَتَا خُدِێ لِوانْ بَه)، چَاوَا بَرِێ خَوه ژِ حَقِيِێ ڤَدِگَرِينِنْ بَالْ پُوچِيِێ ڤَه!

٣١. وانْ (جِهُو و فِلَهَانْ) ژِ بِلِى خُدِێ، خَاخَامْ و رَاهِبِێنْ (زَانَا و عَابِدِێنْ) خَوه و عِيسَايِێ كُرِێ مَرْيَمِێ ژِ بُۆ خَوه اِلٰهْ گِرْتِنْ. حَالْ اَڤَه كُو اَوْ هَرْ هَاتِنَه فَرْمَانْكِرِنْ كُو يَكْ خُدَايِى بِحَبِينِنْ كُو ژِ وِى پِێ ڤَه تُو اِلٰهْ نِينِنْ و اَوْ ژِ يَا كُو ژِێ رَه دِكِنْ هَمْكُوفْ پَاكْ و دُورَه.[151]

٣٢. اَوْ دِخَوازِنْ نُورَا خُدِێ (كُو قُرْئَانـَه) بِدَڤِێنْ خَوه ڤَمِرِينِنْ. خُدِێ نَاهِێلِێ (اَوْ ڤَمِرِينِنْ)؛ اَوِێ هَرْ نُورَا خَوه تَمَامْ بِكَه (و بِسَرْكَڤَه)، چَنْدِى كَافِرْ ڤِێ نَخَوازِنْ ژِى.

٣٣. اَوَه يِێ كُو پِێخَمْبَرِێ خَوه بِرِيَا رَاسْتْ و دِينِێ حَقْ شَانْدِيَه، دَا كُو وِى لِسَرْ هَمُو دِينَانْ بِلِندْتِرْ بِكَه، هَرْ چِقَاسْ مُشْرِكْ نَخَوازِنْ ژِى.

٣٤. هَىْ گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! بِێگُمَانْ گَلَكْ ژِ رَاهِبْ و اَحْبَارَانْ مَالِێنْ خَلْكِێ بِسِتَمْكَارِى دِخُونْ، رِيَا خُدِێ لِبَرْ خَلْكِێ دِگِرِنْ. اَوِێنْ كُو زِێرْ و زِيڤْ كُۆمْ دِكِنْ و دِ رِيَا خُدِێ دَه خَرْجْ نَاكِنْ، ڤِێجَه مِزْگِينِيَا عَذَابَكِى دِژْوَارْ بِدَه وَانْ![152]

٣٥. رُۆژَا كُو (دِرَاڤِێنْ وَانْ) دِ ئَاگِرِێ دُۆژَهِێ دَه تِێنَه سُۆرْكِرِنْ و اَنِيَا وَانْ، طَنِشْتِێنْ وَانْ و پِشْتَا وَانْ بِوَانْ تِێنَه دَاخْكِرِنْ (و ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): هَا اَڤْ، اَوْ سَرْوَتَه كُو وَه ژِ بُۆ خَوه دَابُو هَڤْ. اِێدِى جَزَايِێ يَا كُو وَه اَوْ دَابُو هَڤْ طَعْمْ بِكِنْ!

٣٦. بِێگُمَانْ ژِ رُۆژَا كُو خُدِێ عَرْدْ و ئَاسِمَانْ چِێكِرِنْ، لِجَمْ خُدِێ هَژْمَارَا مَهَانْ دِ كِتِێبَا خُدِێ دَه دُۆزْدَهِنْ. ژِ وَانْ مَهَانْ چَارْ ژِێ بِرُومَتِنْ (ذِى القَعْدَه، ذِى الحِجَّه، مُحَرَّمْ و رَجَبِنْ كُو دِ وَانْ دَه شَرْ و كُشْتِنْ حَرَامَه). هَا اَڤْ، دِينِێ رَاسْتْ و دُرِسْتَه. دِ وَانْ مَهَانْ دَه ظُلْمِێ لِخَوه نَكِنْ. (گَلِى مُسِلْمَانَانْ!) چَاوَا كُو مُشْرِكْ هَمُو بِهَڤْ رَه شَرِێ وَه دِكِنْ، هُونْ ژِى وِسَا هَمُو بِهَڤْ رَه شَرِێ وَانْ بِكِنْ و بِزَانِنْ كُو خُدِێ بِمُتَّقِيَانْ رَه يَه.

٣٧. بِێگُمَانْ پَاشْدَخِسْتِنْ (ئَا مَهِێنْ بِرُومَتْ) زِێدَچُونَا دِ كُفْرِێ دَه يَه. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه پِێ گُمْرَاه دِبِنْ. سَالَكِێ حَلالْ دِكِنْ و سَالَا دِنْ ژِى حَرَامْ دِكِنْ دَا كُو هَژْمَارَا وَانْ بِبَه هَڤْدَنْگِيِێ هَژْمَارَا (مَهِێنْ) كُو خُدِێ اَوْ حَرَامْ كِرِنْ. ڤِێجَه اَوْ بِڤِێ كِرِيَارَا خَوه حَرَامِێ خُدِێ حَلَالْ دِكِنْ. كَارِێنْ وَانْ اِێنْ خَرَابْ ژِ وَانْ رَه هَاتِنَه خَمِلانْدِنْ. خُدِێ تَقَزْ جِڤَاتَا كَافِرَانْ بِسَرْ رِيَا رَاسْتْ ڤَه نَاكَه.[153]

٣٨. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! مَا چِه لِوَه قَوِمِيبُو؛ دَمَا ژِ وَه رَه هَاتَه گُۆتِنْ: هُونْ هَمُو دِ رِيَا خُدِێ دَه دَرْكَڤِنْ جِهَادِێ. وَه خَوه بَرْدَا عَرْدِێ (و هُونْ دَرْنَكَتِنْ جِهَادِێ). اَرِێ مَا وَه ژِيَانَا ئَاخْرَتِێ بِژِيَانَا دِنْيَايِێ دَا. ڤِێجَه (بِزَانِنْ) خَوشِيَا ژِيَانَا دِنْيَايِێ لِبَرْ يَا ئَاخْرَتِێ كِێمْ و بِێقِيمَتَه.

٣٩. اَگَرْ هُونْ پِێكْ ڤَه دَرْنَكَڤِنْ جِهَادِێ، خُدِێ دِێ بِعَزَابَكِى دِژْوَارْ وَه بِدَه عَذَابْدَانْ و وِێ قَوْمَكِى دِنْ تِێخَه شُونَا وَه و هُونِێ نِكَارِبِنْ تُو زِيَانِێ ژِى بِدِنْ خُدِێ. خُدَا لِسَرْ هَرْ تِشْتِى تَقَزْ كَارَا يَه.

٤٠. اَگَرْ هُونْ ئَارِيكَارِيَا پِێخَمْبَرْ نَكِنْ، ڤِێجَه بِرَاسْتِى خُدِێ ئَارِيكَارِيَا وِى كِرِيَه. وِێ دَمَا كَافِرَانْ اَوْ (ژِ مَكِّێ) دَرْخِسْتِنْ كُو اَوْ يَكْ ژِ دِدُيَانْ بُو (اَوْ و اَبُوبَكِرْ بِهَڤْ رَه بُونْ). وِێ دَمَا اَوْ هَرْ دُو دِ شَكَفْتِێ دَه بُونْ، ژِ هَڤَالِێ خَوه رَه گُۆتْ: غَمْگِينْ مَبَه، بِێگُمَانْ خُدِێ بِمَه رَه يَه. اِێدِى خُدِێ ئَارَامِيَا خَوه بِسَرْ دَه ئَانِى و پِشْتَڤَانِيَا وِى بِلَشْكَرَكِى كِرْ كُو وَه اَوْ نَه دِدِيتِنْ. (خُدِێ) دَاخَوَازَا كَافِرَانْ بِبِنْ خِسْتْ و دَاخَوازَا خُدِێ يَا هَرِى بِلِنْدَه. خُدِێ بِرَاسْتِى ژِى عَزِيزَه، حَكِيمَه.

٤١. (گَلِى مُسِلْمَانَانْ!) بِبَارْسِڤِكِى و بَارْگِرَانِى ڤَه دَرْكَڤِنْ جَنْگِێ، بِمَالِێ خَوه و بِجَانِێ خَوه دِ رِيَا خُدِێ دَه جِهَادِێ بِكِنْ، اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ دِزَانِنْ هَا اَڤْ ژِ بُۆ وَه چِێتِرَه.[154]

٤٢. (رَسُولِێ مِنْ!) اَگَرْ (گَازِيَا تَه نَه ژِ بُۆ جَنْگِێ بُويَا، لِێ) ژِ بُۆ بِدَسْتْخِسْتِنَكَه هِێسَانْ ئَانْ ژِى سَفَرَكَه نَاڤِنْجْ (نَه كُرتْ و دِرِێژْ) بُويَا، بِێگُمَانْ دِێ وَانْ بِدَانَا دُوڤْ تَه. لِێبَلِێ رِيَا زَحْمَتْ ژِ وَانْ رَه دُورْ هَاتْ و لَاشْگِرَانْ بُونْ. اَوِێ بِنَاڤِێ خُدِێ صُۆنْدْ بِخُونْ؛ اَگَرْ مَه كَارِيبُويَا تَقَزْ اَمِێ ژِى دِگَلْ وَه دَرْكَتِبُونَا. اَوْ (بِسُۆندِێنْ دَرَوْ) خَوه دِبِنْ هَلاكِێ. خُدِێ تَقَزْ دِزَانَه كُو اَوْ بِێگُمَانْ دَرَوْكَارِنْ.[155]

٤٣. خُدِێ تَه بِبَخْشِينَه، حَيَانِى يِێنْ رَاسْتْبِێژْ ژِ تَه رَه دِيَارْ نَبِنْ و يِێنْ دَرَوْكَرْ ژِى تُو نَاسْ نَكِى، اَرِێ مَا ژِ بُۆ چِه تَه دَسْتُورَا وَانْ دَا؟

٤٤. اَوِێنْ كُو بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِى تِينِنْ، نَه اَوِنْ كُو دَسْتُورِێ ژِ تَه بِخَوازِنْ دَا كُو خَوه ژِ جِهَادَا بِمَالْ و جَانْ دِ رِيَا خُدِێ دَه خَوه بِپَاشْ دَه بِهِێلِنْ. خُدِێ ژِى تَقَزْ بِيِێنْ تَقْوَادَارْ دِزَانَه.

٤٥. لِێبَلِێ، اَوِێنْ كُو بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِى نَايينِنْ و دَرْ بَارِێ دِينْ دَه دِلِێنْ وَانْ كَتِيَه گُمَانِێ و هَرْ اَوْ دِ نَاڤْ گُمَانَانْ دَه بِسَرْگِێژَانَه دِچِنْ و تِێنْ، ژِ تَه دَسْتُورِێ دِخَوازِنْ (دَا كُو نَچِنَه شَرْ).

٤٦. اَگَرْ وَانْ بِڤِيَا بِوَه رَه دَرْكَڤِنْ شَرْ، تَقَزْ ژِ بُۆ ڤِێ ئَامَادَاهِيَكْ دِێ بِكِرِنَا. لِێبَلِێ خُدِێ دَرْكَتِنَا وَانْ بِوَه رَه نَخَوسْتْ، ڤِێجَه لِبَرْ وَانْ گِرَانْ كِرْ و (ژِ وَانْ رَه) هَاتَه گُۆتِنْ: هُونْ ژِى دِگَلْ اِێنْ رُونِشْتِى رُونِنْ!

٤٧. اَگَرْ اَوْ دِگَلْ وَه دَرْكَتِبُونَا ژِ زَرَارَا وَه پِێڤَه تِشْتَكْ لِوَه زِێدَه نَدِكِرِنْ و دِ نَاڤْبَرَا وَه دَه بِمَبَسْتَا فِتْنِێ دِێ ژِ وَه بِقَتِيَانَا و دِ نَاڤْ وَه دَه ژِى يِێنْ كُو گُهْ دِدِنْ وَانْ هَنَه. خُدِێ بِسْتَمْكَارَانْ دِزَانَه.

٤٨. (رَسُولِێ مِنْ!) بِێگُمَانْ بَرِى ڤِێگَا (دِ جَنْگَا تَبُوكِێ دَه) ژِى ژِ بُۆ وَه خَرَابِى دِخَوسْتِنْ، دَكُّ و دُۆلَابْ ژِ بُۆ تَه دِگَرَانْدِنْ، حَتَا كُو حَقْ (ئَارِيكَارِيَا خُدِێ و پِشْتَڤَانِيَا وِى ژِ بُۆ تَه) هَاتْ و دِينِێ خُدِێ بِسَرْ كَتْ، دِگَلْ كُو وَانْ اَڤْ نَدِڤِيَا ژِى.

٤٩. هِنْ ژِ وَانْ (مُنَافِقَانْ) دِبِێژِنْ: دَسْتُورَا مِنْ بِدَه(كُو اَزْ نَيِێمَه شَرِێ رُومِێ) و مِنْ نَخَه گُنَهْكَارِيِێ. بِزَانِبِنْ گُنَهْ اَوَه يَا كُو اَوْ بِخَوه تِێ دَه نَه و بِێگُمَانْ دُۆژَهِێ دُۆرْ لِكَافِرَانْ گِرْتِيَه.[156]

٥٠. اَگَرْ قَنْجِيكْ بِگِهِيژَه تَه لِخُوشَا وَانْ نَاچَه و اَگَرْ خَرَابِيكْ بِگِهِيژَه تَه، دِبِێژِنْ: مَه، ژِ بَرِێ ڤَه تَدْبِيرَا خَوه گِرْتِبُو و بِكِێفْخَوشِى بَرِێ خَوه دِدِنْ مَالِێنْ خَوه.

٥١. بِبِێژَه: ژِ يَا كُو خُدِێ ژِ بُۆ مَه نِڤِيسِى پِێڤَه قَتْ تِشْتَكْ نَاگِهِيژَه مَه. خُدِێ ئَارِيكَارْ و پِشْتَڤَانِێ مَه يَه، ڤِێجَه بِلا بَاوَرْمَنْدْ تَنِێ خَوه بِسْپِێرِنْ خُدِێ.

٥٢. بِبِێژَه: مَا هُونْ چَاڤْنِێرِيَا يَكِێ ژِ دُو قَنْجِيِێنْ كُو بِگْهِيژَه مَه دِكِنْ؟ اَمْ ژِى ژِ بُۆ وَه لِهِێڤِيِێ نَه كُو خُدِێ ژِ جَمْ خَوه يَانْ ژِى بِدَسْتِێنْ مَه عَذَابَكِى بِگهِينَه وَه. دَه هَايْدِێ هُونْ چَاڤْلِرِێ بِنْ، بِرَاسْتِى اَمْ ژِى بِوَه رَه چَاڤْلِرِێ نَه.

٥٣. بِبِێژَه: هُونْ چِه بِدِلِێ خَوه و چِه بِێيى دِلِێ خَوه مَالِێ خَوه بِدِنْ هَرْ ژِ وَه نَايِێ قَبُولْكِرِنْ. بِێگُمَانْ هُونْ جِڤَاتَكَه ژِرِێدَرْكَتِى نَه.

٥٤. بِێگُمَانْ اَوْ تِشْتِێ كُو نَاهِێلَه سَدَقَه و خِێرِێنْ وَانْ قَبُولْ بِبَه، ژِ بِلِى كُو وَانْ بَاوَرِى بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى نَائِێنِنْ و نِمِێژْ هَرْ بِسِسْتَايى و جَانْگِرَانِى كِرِنْ و كُو ژِ نَچَارِى مَالِێ خَوه خَرْجْ كِرِنْ پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِى دِنْ بُو.

٥٥. ڤِێجَه بِلا مَالِێنْ وَانْ و زَارُۆكِێنْ وَانْ تَه عَجِێبْمَايى نَهِێلِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ دِ ژِيَانَا جِيهَانِێ دَه بَسْ دِخَوازَه وَانْ پِێ بِدَه عَذَابْدَايِنْ و وَانْ لِسَرْ كُفْرِێ بِمِرِينَه.

٥٦. مُنَافِقْ بِخُدِێ صُۆنْدْ دِخُونْ كُو بِێگُمَانْ اَوْ ژِ وَه نَه. حَالْ اَڤَه، اَوْ نَه ژِ وَه نَه. لِێبَلِێ اَوْ جِڤَاتَكَه بِزْدُۆنَكِنْ.

٥٧. اَگَرْ وَانْ اَوْلَگَهَكْ ئَانْ شِكَفْتَكْ (كُو تِێ دَه خَوه ڤَشَارْتِنَا) يَانْ ژِى سِتَارْگَهَكْ دِيتِبُونَا، وِێ بِبَزْ بَرِێ خَوه بِدَانَايِێ.

٥٨. هِنْ ژِ وَانْ دَرْ بَارِێ (پَارْڤَكِرِنَا) صَدَقَانْ دَه تَه عَيْبْدَارْ دِكِنْ، ڤِێجَه اَگَرْ ژِ صَدَقَا (پَارَكْ) بِگِهِژَه وَانْ قَايِلْ دِبِنْ و اَگَرْ نَگِهِژَه وَانْ هَمَنْ دِغَيِدِنْ.

٥٩. اَگَرْ اَوْ بِيَا كُو خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى دَايَه وَانْ قَايِلْ بِبُونَا و بِگُۆتِنَا: خُدِێ بَسِى مَه يَه؛ خُدِێ دِێ ژِ كَرَمَا خَوه بِدَه مَه و پِێخَمْبَرِێ وِى ژِى (دِێ بِدَه مَه) و اَمْ بِێگُمَانْ ژِ خُودَايِێ خَوه بِهِێڤِى نَه (دِێ ژِ بُۆ وَانْ بِخِێرْتِرْبَايَا).

٦٠. بِێگُمَانْ زَكَاتْ، بَسْ ژِ بُۆ فَقِيرْ و بَلَنْگَازَانْ، ژِ بُۆ كَارْمَنْدِێنْ زِكَاتِێ و يِێنْ كُو دِلِێنْ وَانْ بِاِسْلاَمِێ خَوشْ بِبَه، ژِ بُۆ كُۆلِيِێنْ كُو دِخَوازِنْ ئَازَادْ بِبِنْ و دَيْنْدَارِێنْ كُو نِكَارِنْ دَيْنِێنْ خَوه بِدِنْ، ژِ بُۆ يِێنْ دِ رِيَا خُدِێ دَه و ژِ بُۆ رِێوِيَانَه. (اَڤْ دَابَشْكِرِنْ) فَرْزَكَه ژِ جَمْ خُدِێ يَه. خُدِێ زَانَا يَه، كَارْبِنَجِهَه.[157]

٦١. ژِ مُنَافِقَانْ هِنْ هَنَه كُو اَزِيَتِێ دِدِنَه پِێخَمْبَرْ و دِبِێژِنْ: اَوْ گُهِێ خَوه دِدَه هَرْ تِشْتِى و ژِ هَرْ گُۆتِنِێ بَاوَرْ دِكَه. بِبِێژَه: اَوْ گُهْدَارِيَا هَرْ تِشْتِى دِكَه لِێ اَوْ ژِ بُۆ خِێرَا وَه يَه. اَوْ بَاوَرِيِێ بِخُدِێ تِينَه و بِگُۆتِنِێنْ بَاوَرْمَنْدَانْ ژِى بَاوَرَه. اَوْ ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ رَحْمَتَكَه. اَوِێنْ كُو پِێخَمْبَرِێ خُدِێ دِئِێشِينِنْ ژِ بُۆ وَانْ عَزَابَكِى دِژْوَارْ هَيَه.

٦٢. اَوْ، ژِ وَه رَه بِنَاڤِێ خُدِێ صُۆنْدْ دِخُونْ دَا كُو دِلِێنْ وَه خَوشْ بِكِنْ. اَگَرْ بِرَاسْتِى اَوْ بَاوَرْمَنْدِنْ، قَايِلْبُونَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى پِێدِڤِيتِرَه.

٦٣. اَرِێ، مَا اَوْ نِزَانِنْ كِى دِژْمِنَاتِيَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى بِكَه، بِێگُمَانْ ژِ وِى رَه ئَاگِرِێ دُۆژَهِێ هَيَه، وِێ هَرْ و هَرْ تِێ دَه بِمِينَه. هَا اَڤَه، رِسْواتِى و شَرْمَزَارِيَا مَزِنْ.

٦٤. مُنَافِقْ دِطِرْسِنْ كُو لِسَرْ رَوْشَا وَانْ سُورَيَكْ بِێ شَانْدِنْ كُو نِيفَاقَا دِ دِلِێنْ وَانْ دَه هَيَه (ژِ بُۆ مُومِنَانْ) رَاگِهِينَه. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: هُونْ طِنَازِێنْ خَوه بِكِنْ، بِێگُمَانْ خُدِێ يَا كُو هُونْ ژِێ دِطِرْسِنْ دِێ دَرِينَه رَاسْتِێ.

٦٥. اَگَرْ تُو ژِ وَانْ بِپِرْسِى (وَه طِنَازِێنْ خَوه بِپِێخَمْبَرْ و هَڤَالِێ وِى دِكِرْ)، تَقَزْ دِێ بِبِێژِنْ: بِێگُمَانْ هَرْ اَمْ كَتِبُونْ نَاڤْ خَبَرْدَانِێ و مَه خَوه پِێ مِژُولْ دِكِرْ. بِبِێژَه: اَرِێ مَا وَه طِنَازِێنْ خَوه بِخُدِێ، ئَايَتِێنْ وِى و پِێخَمْبَرِێ وِى دِكِرْ؟

٦٦. (ژِ مُنَافِقَانْ رَه بِبِێژَه) : قَتْ عُزِرْ نَخَوازِنْ. بِرَاسْتِى پِشْتِى وَه بَاوَرِى ئَانِى دِيسَا هُونْ كَافِرْ بُونْ. اَگَرْ اَمْ لِجِڤَاتَكِێ ژِ وَه بِبُۆرِنْ ژِى، اَمِێ بِسَدَمْ گُنَهْكَارِيَا وَانْ كُۆمَكِێ بِدِنَ عَذَابِێ.

٦٧. مِێرْ و ژِنِێنْ مُنَافِقْ ژِ هَڤِنْ بِيَا نَلِێ (مُنْكَرِى) فَرْمَانْ دِكِنْ و رِێ لِبَرْ ئَا بَاشْ (مَعْرُوفِى) دِگِرِنْ، دَسْتِێنْ خَوه (ژِ دَانَا زَكَاتِێ و صَدَقَيَانْ) دِگِرِنْ. وانْ خُدِێ ژِ بِيرْ كِرْ، ڤِێجَه خُدِێ ژِى دَڤْ ژِ وَانْ بَرْدَا (هِدَايَتْ نَدَا وَانْ)، بِێگُمَانْ مُنَافِقْ فَاسِقْ بِخَوه نَه.

٦٨. خُدِێ، ژِ مُنَافِقِێنْ مِێرْ و ژِنْ و ژِ كَافِرَانْ رَه ژِى بَئَاگِرِێ دُۆژَهِێ پَيْمَانْ دَايَه كُو هَرْ و هَرْ اَوِێ تِێ دَه بِنْ، اَوْ بَسِى وَانَه. خُدِێ لَعْنَتْ لِوانْ بَارَانْدِيَه و ژِ وَانْ رَه عَذَابَكِى سَرَاقَتِى هَيَه.

٦٩. هُونْ ژِى وَكِى وَانِێنْ بَرِيَا خَوه كُو اَوْ ژِ وَه بِهِێزْتِرْ و خُرْتْتِرْ بُونْ و ژِ هِێلَا مَالْ و زَارُۆكَانْ ڤَه ژِى ژِ وَه پِرْتِرْ بُونْ، ڤِێجَه وَانْ بِپَارَا خَوه پِێخُوشِى كِرِبُونْ. اِێدِى وَه ژِى بِپَارَا خَوه كِێفْخُوشِى و پِێخُوشِى كِرْ هَرْ وَكِى يِێنْ بَرِيَا وَه بِپَارَا خَوه كِێفْخُوشِى كِرِبُونْ. هُونْ كَتِنْ نَاڤْ پُوچَاتِى و رِێشَاشِيِێ چَاوَا كُو يِێنْ بَرِيَا وَه كَتِبُونِێ. اَڤِێنْ هَا، كَارْ و كِرِيَارِێنْ وَانْ لِدِنْيَا و ئَاخْرَتِێ پُوچْ بُونَه و هَرْ اَوِنْ يِێنْ دِ زِيَانِێ دَه.

٧٠. مَا ژِ بُۆ وَانْ (مُنَافِقَانْ) خَبَرَا قَومِێنْ بَرِيَا وَانْ نَهَاتِيَه؛ قَوْمِێ نُوحْ، عَادْ، سَمُودْ، قَومِێ اِبْرَاهِيمْ، خَلْكِێنْ مَدْيَنِێ (كُو اَوْ گَلِێ شُعَيْبَه) و گُنْدِێنْ هَاتِنْ سَرُوبِنْكِرِنْ (كُو اَوْ قَومِێ لُوطَه). پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ ژِ بُۆ وَانْ دَلِيلْ و مُعْجِزَيِێنْ زَلالْ ئَانِيبُونْ (بَاوَرِى نَئَانِينْ؛ هَلاكْ بُونْ). ڤِێجَه خُدِێ نَه اَوَه كُو نَحَقِيِێ لِوانْ بِكَه، لِێبَلِێ وَانْ بِخَوه نَحَقِى لِخَوه كِرِنَه.

٧١. مِێرْ و ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ پِشْتَڤَانْ و ئَارِيكَارِێنْ هَڤِنْ، بِقَنْجِى و بَاشِيِێ (لِهَڤْ) فَرْمَانْ دِكِنْ و رِێ لِبَرْ خَرَابِيِێ دِگِرِنْ و بِرَنْگِێ پِێدِڤِى نِمِێژْ دِكِنْ و زَكَاتِێ دِدِنْ، گُهْدَارِيَا خُدَا و پِێخَمْبَرِێ وِى دِكِنْ. اَڤِێنْ هَا، خُدِێ دِێ رَحْمِێ لِوانْ بِكَه، بِێگُمَانْ خُدِێ عَزِيزَه، حَكِيمَه.

٧٢. خُدِێ، ژِ مِێرْ و ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ رَه پَيْمَانَا بِهِشْتِێنْ وِسَا دَايَه كُو دِ بِنْ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ، هَرْ و هَرْ اَوْ دِێ لِوانْ بِمِينِنْ و (پَيْمَانَا) وَارْگَهِێنْ خَوشْ لِبِهِشْتِێنْ عَدْنِێ ژِى (دَايَه وَانْ) و يَا ژِ هَمُو (نِعْمَتَانْ) مَزِنتِرْ ژِى قَايِلِيَا خُدِێ يَه. سَرْفِرَازِيَا مَزِنْ هَا اَڤَه.[158]

٧٣. اَىْ پِێخَمْبَرْ! لِهَمْبَرِى كَافِرْ و مُنَافِقَانْ جِهَادِێ بِكَه و لِهَمْبَرِى وَانْ دِژْوارْ بَه. اِێوِرْگَهَا وَانْ دُۆژَهَه و جِهِێ وَانْ چِه پِيسَجِهَه!

٧٤. اَوْ بِخُدِێ صُۆنْدْ دِخُونْ كُو وَانْ (گُۆتِنَا نَخَوشْ) نَگُۆتِنَه. بِێگُمَانْ وَانْ گُۆتِنَا كَافِرِى گُۆتْ و پِشْتِى مِسْلِمَانْبُونَا خَوه كَافِرْ بُونْ و قَصْدَا يَا كُو بِدَسْتْ وَانْ ڤَه نَهَاتِيَه كِرِنْ. ژِ بِلِى كُو خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى، ژِ كَرَمْ و قَنْجِيَا خَوه اَوْ (مُنَافِقْ) دَولَمَنْدْ كِرِنْ پِێڤَه اَوْ نِكَارِنْ پِێخَمْبَرْ عَيبْدَارْ و كِێمْ بِكِنْ. اَگَرْ اَوْ تُۆبَه بِكِنْ دِێ ژِ بُۆ وَانْ چِێتِرْ بَه و اَگَرْ اَوْ بَرِێ خَوه (ژِ حَقِيِێ) ڤَگَرِينِنْ، خُدِێ لِدِنِيَا و ئَاخْرَتِێ دِێ عَذَابَكِى دِژْوارْ بِدَه وَانْ و ژِ بُۆ وَانْ لِسَرْ عَرْدِێ نَه دُۆسْتْ و پِشْتَڤَانَكْ نَه ژِى ئَارِيكَارَكْ هَيَه.[159]

٧٥. ژِ مُنَافِقَانْ هِنْ هَنَه كُو پَيْمَانْ بِخُدِێ رَه دَانْ (و گُۆتِنْ): اَگَرْ خُدِێ، ژِ خَوشْدَايِنْ و كَرَمَا خَوه (مَالْ) بِدَه مَه، تَقَزْ اَمِێ صَدَقَيَانْ (حَقِێ خُدِێ) بِدِنْ و بِسُۆنْدْ اَمِێ بِبِنْ ژِ يِێنْ قَنْجِيكَارْ!

٧٦. ڤِێجَه چِه دَمَا خُدِێ ژِ خَوشْبَخْشِيَا خَوه (مَالْ) دَا وَانْ، نَمَرْدِى و چِكُوسِى كِرِنْ، پِشْتَا خَوه دَانَه حَقِيِێ. رَوْشْ اَڤَه: اَوْ هَرْ بَرِێ خَوه ﮊِ خِێرِێ ڤَدِگَرِينِنْ.

٧٧. اِێدِى ژِ بَرْ كُو پَيْمَانَا خَوه بِجِه نَئَانِينْ و ژِ بَرْ كُو دَرَوْ كِرِنْ، خُدِێ حَتَا رُۆژَا كُو اَوْ بِێنَه حُزُورَا وِى، نِفَاقْ (دُرُوتِى) خِسْتَه دِلِێنْ وَانْ.

٧٨. مَا هِێ ژِى اَوْ (مُنَافِقْ) نِزَانِنْ كُو خُدِێ نَهِێنِى و پِسْتَه پِسْتَا وَانْ ژِى دِزَانَه. بِرَاسْتِى ژِى خُدِێ زِێدَه زَانَايِێ نَپَنْدِيَانَه.

٧٩. اَوِێنْ كُو وَانْ بَاوَرْمَنْدِێنْ كُو ژِ دِلِێ خَوه صَدَقَيَانْ دِدِنْ عَيبْدَارْ دِكِنْ و اَوِێنْ كُو ژِ بِلِى كَدَا خَوه تِشْتَكِى دِنْ نَابِينِنْ كُو بِدِنْ بِوَانْ ژِى طِنَازَانْ دِكِنْ؛ خُدِێ ژِى لِسَرْ طِنَازْكَرِيَا وَانْ، وَانْ جَزَا دِكَه و ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِى دِژْوَارْ هَيَه.[160]

٨٠. (رَسُولِێ مِنْ!) چِه تُو لِێبُۆرِينَا گُنَهِێنْ وَانْ بِخَوازِێ چِه ژِى نَخَوازِى، اَگَرْ تُو هَفْتِێ جَارِى لِێبُۆرِينَا گُنَهِێنْ وَانْ دَاخَوازْ بِكِى ژِى، ڤِێجَه خُدِێ قَتْ لِگُنَهِێنْ وَانْ نَابِهُرَه. اَڤْ، ژِ بَرْ كُو بِرَاسْتِى وَانْ بَاوَرِى بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى نَائِێنِنْ. خُدِێ ژِى تَقَزْ جِڤَاتَا ژِرِێدَرْكَتِيَانْ نَايِنَه سَرْ رِيَا رَاسْتْ.

٨١. اَوِێنْ كُو ژِ بُۆ دِژْرَابَرِيَا پِێخَمْبَرِێ خُدِێ ژِ شَرْ مَانَه، بِرُونِشْتِنَا خَوه (يَا لِمَالِێ) كِێفْخَوشْ بُونْ و نَه خَوسْتِنْ كُو بِمَالِێ خَوه و جَانِێ خَوه دِ رِيَا خُدِێ دَه جِهَادِێ بِكِنْ، دِگُۆتِنْ: دِ ڤِێ گَرْمِێ دَه دَرْنَكَڤِنْ جِهَادِێ. (ژِ وَانْ مُنَافِقَانْ رَه) بِبِێژَه: ئَاگِرِێ دُۆژَهِێ هِێ گَرْمْتِرَه. اَگَرْ اَوْ ڤِێ بِزَانِبِنْ (اَوِێ ژِ شَرْ خَوه نَدِنْ پَاشْ).

٨٢. اِێدِى بِسَدَمَا كَارْ و كِرْيَارِێنْ كُو كِرِنْ، بِلا هِنْدِكْ بِكَنِنْ و پِرْ بِگِرِينْ.

٨٣. (رَسُولِێ مِنْ!) ڤِێجَه اَگَرْ خُدِێ تُو ڤَگَرَانْدِى بَالْ رَفَكِى ژِ وَانْ (يِێنْ كُو ژِ سَفَرَا تَبُوكِێ مَانَه)، ڤِێجَه وَانْ ژِى ژِ بُۆ دَرْكَتِنَا (شَرَكِى دِى) دَسْتُورْ ژِ تَه خَوسْتْ، ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه: ژِ ڤِرْ و پِێ دَه هُونِێ بِمِنْ رَه قَتْ دَرْنَكَڤِنْ و هُونِێ دِگَلْ مِنْ بِتُو دِژْمِنِى رَه شَرْ نَكِنْ! بِێگُمَانْ هُونْ جَارَا پِێشِينْ بِرُونِشْتِنِێ قَايِلْ بُونْ، نَاخَوە هُونْ ژِى دِگَلْ وَانِێنْ رُونِشْتِى(كُو ژِ شَرْ مَانَه) بِمِينِنْ.

٨٤. (رَسُولِێ مِنْ!) تُو، لِسَرْ تُو كَسِى ژِ وَانْ -كُو بِمِرَه - نِمِێژْ نَكَه و لِسَرْ گُۆرَا وِى ژِى رَانَوَسْتَه. لَوْرَا وَانْ بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى بَاوَرِى نَئَانِينَه و لِسَرْ كُفْرِێ مِرِنَه.

٨٥. بِلا مَالِێنْ وَانْ و زَارُۆكِێنْ وَانْ تَه عَجِێبْمَايى نَهِێلِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بَسْ لِدِنْيَايِێ دِخَوازَه وَانْ پِێ بِدَه عَذَابْدَايِنْ و وَانْ لِسَرْ كُفْرِێ بِمِرِينَه.

٨٦. دَمَا ژِ پِێخَمْبَرْ رَه سُورَيَكْ بِهَاتَا (كُو تِێ دَه بِگُۆتَا): بَاوَرِيِێ بِخُدِێ بِينِنْ و دِگَلْ پِێخَمْبَرِێ وِى جِهَادِێ بِكِنْ، اَوِێنْ كُو خَودِى سَرْوَتْ بُونْ وَانْ ژِ تَه دَسْتُورَا نَچُونِێ دِخَوسْتْ و وَانْ وِسَا دِگُۆتْ: دَڤْ ژِ مَه بَرْدَه، اَمِێ دِگَلْ يِێنْ رُونِشْتِى رُونِنْ.

٨٧. اَوْ (مُنَافِقْ) رَازِى بُونْ كُو دِگَلْ پَاشْمَايِيَانْ (ژِنْ، نَخَوشْ و كَالانْ) لِمَالْ بِمِينِنْ و مُۆرْ لِسَرْ دِلِێنْ وَانْ هَاتْ خِسْتِنْ، ڤِێجَه اَوْ تِێنَاگِهِيژِنْ.

٨٨. لِێبَلِێ پِێخَمْبَرْ و اَوِێنْ كُو پِێ رَه بَاوَرِى ئَانِينْ، بِمَالِێ خَوه و جَانِێ خَوه جِهَادْ كِرِنْ. تَڤَكِى قَنْجِيَانْ ژِ بُۆ وَانِنْ و هَرْ اَوِنْ اِێنْ (بِدَايِنَا خُدِێ) سَرْفِرَازْ.

٨٩. خُدِێ، ژِ وَانْ رَه بِهِشْتِێنْ وِسَا ئَامَادَه كِرِنَه كُو دِ بِنْ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ و هَرْ و هَرْ اَوِێ لِوانْ بِمِينِنْ. هَا اَوَه خَلاسِيَا مَزِنْ.

٩٠. بَدَوِيِێنْ عَرَبْ هَاتِنْ (ژِ بُۆ نَچِنْ شَرْ) عُزْرِێ خَوه خُوسْتِنْ دَا كُو دَسْتُورَا وَانْ بِێ دَايِنْ. وانِێنْ كُو بَاوَرِى بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى نَئَانِىنْ ژِى (لِمَالا خَوه) رُونِشْتِنْ (و نَهَاتِنْ عُزْرِێ خَوه نَخَوسْتِنْ). اَوِێنْ كُو ژِ وَانْ كَافِرْ بُونَه دِێ عَذَابَكِى دِژْوَارْ وَانْ بِگِرَه.

٩١. لِسَرْ لَاوَازْ و نَخَوشَانْ، لِسَرْ اَوِێنْ كُو تُو تِشْتِى نَابِينِنْ كُو ژِ بُۆ جِهَادِێ خَرْجْ بِكِنْ تُو گُنَهْ نِينَه، بِشَرْطِێ كُو بِخُدِێ و پِێخَمْبَرْ وِى رَه رَاسْتْ بِنْ. لَوْرَا لِسَرْ اِێنْ قَنْجِكَارْ (يِێنْ خَودَانْهِێنْجَتْ اَوِێنْ كُو بِخُدِێ و پِێخَمْبَرْ وِى رَه رَاسْتِنْ) تُو گُنَهْ نِينَه و گَازِنْ ژِى ژِ وَانْ نَايِێ كِرِنْ. خُدِێ بِخَوه گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

٩٢. لِسَرْ وَانْ كَسَانْ ژِى (گُنَهْ نِينَه) اَوْ (خِزَانِ)ێنْ كُو دَمَا هَاتِنْ جَمْ تَه دَا كُو تُو وَانْ سِوَارْ بِكِى (بِشِينِى شَرْ)، تَه ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: تِشْتَكِى كُو اَزْ وَه لِێ سِوَارْ بِكِمْ تُنَه، بِپَاشْ ڤَه ڤَگَرِيَانْ و ژِ غَمْگِينِيَا كُو وَانْ تِشْتَكْ نَدِيتْ كُو پِێ دَرْكَڤِنْ جِهَادِێ چَاڤِێنْ وَانْ تِژِى هِێسْطِرْ بُونْ.[161]

٩٣. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو ژِ تَه دَسْتُورِێ دِخَوازِنْ (ژِ بُۆ نَيِێنْ جِهَادِێ) -دِگَلْ كُو اَوْ دَوْلَمَنْدِنْ ژِى- گُنَهْكَارِى و رِيَا جَزَادَانِێ بَسْ لِسَرْ وَانْه. اَوْ قَايِلْ بُونْ كُو دِگَلْ رُونِشْتِيَانْ (ژِنْ و زَارُۆكْ و پِيرَكَالانْ) بِمِينِنْ. خُدِێ ژِى مُۆرْ لِسَرْ دِلِێنْ وَانْ خِسْتْ، ڤِێجَه اَوْ (اَنْجَامَا پَاشْمَايِنَا ژِ شَرْ) نِزَانِنْ (كَا دِێ بِبَه چِه!).

٩٤. دَمَا هُونْ (ژِ جِهَادِێ) لِوَانْ ڤَگَرِيَانْ، دِێ ژِ بُۆ وَه هِێنْجَتَا خَوه اَشْكَرَا بِكِنْ. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: قَتْ مَهْنَا نَكِنْ، اَمْ هِيچْ ژِ وَه بَاوَرْ نَاكِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ سَالِخِێنْ وَه ژِ مَه رَه اَشْكَرَا كِرِنْ. خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى دِێ كَارِێنْ وَه بِبِينِنْ. پَاشِێ هُونِێ بِبَالْ زَانَايِێ غَيْبِێ و يَا دَارِى چَاڤْ ڤَه ڤَگَرِنْ، ڤِێجَا اَوِێ وَه ئَاگَاهْدَارْ بِكَه بِيَا كُو وَه كِرِى.

٩٥. دَمَا هُونْ لِوَانْ ڤَگَرِيَانْ، ژِ بُۆ هُونْ لـِ(گُنَهْ و سُوجِێنْ) وَانْ بِبِهُورِنْ، دِێ ژِ وَه رَه بـِ(نَاڤِێ) خُدِێ صُۆنْدْ بِخُونْ (كُو هِێنْجَتَا وَانْ هَبُويَه). هُونْ ژِى بَرِێ خَوه ژِ وَانْ ڤَگَرِينِنْ. بِێگُمَانْ اَوْ دِلْپِيسِنْ و بِسَبُونَتْ يَا كُو كِرِنْ جِهِێ وَانْ دُۆژَهَه.[162]

٩٦. اَوْ ژِ وَه رَه دِێ صُۆنْدْ بِخُونْ دَا كُو هُونْ ژِ وَانْ رَازِى بِبِنْ. اَگَرْ هُونْ ژِ وَانْ رَازِى بِبِنْ ژِى ڤِێجَا بِرَاسْتِى خُدِێ ژِ جِڤَاتَا فَاسِقَانْ قَتْ رَازِى نَابَه.

٩٧. بَدَوِىِێنْ عَرَبْ كُفْرَا وَانْ نِيفَاقَا وَانْ (ژِ يَا خَلْكِێ دِنْ) دِژْوَارْتِرَه و بِحُكْمِێ كُو خُدِێ ژِ پِێخَمْبَرِێ خَوه رَه هِنَارْتِيَه بِێهْتِرْ بَابَتِنْ كُو اَوْ نِزَانِبِنْ. خُدِێ عَلِيمَه، حَكِيمَه.

٩٨. ژِ بَدَوِىِێنْ عَرَبْ هِنَكْ وِسَا هَنَه كُو (دِ رِيَا دِينِێ خُدِێ دَه) يَا خَرْجْ دِكَه وِێ زِرَارْ دِزَانَه و ژِ بُۆ وَه ژِى چَاڤْنِێرِيَا بَلَايِێ دِكَه. اَوْ بَلَايَا پِيسْ (يَا كُو ژِ وَه رَه چَاڤْنِێرِى دِكِنْ) دِێ وَرَه سَرِێ وَانْ. خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

٩٩. ژِ بَدَوِىِێنْ عَرَبْ هِنْ ژِى هَنَه كُو بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِى تِينِنْ و (دِ خِێرِێ دَه) يَا كُو خَرْجْ بِكَه وِێ دِكَه وَكْ نَاڤْگِينَا نِێزِيكْبُونِێ لِجَمْ خُدِێ و دِكَه وَسِيلَه ژِ بُۆ بِدَسْتْخِسْتِنَا دُعَايِێنْ پِێخَمْبَرْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! بِێگُمَانْ اَڤْ كَارِێ وَانْ ژِ بُۆ وَانْ (لِجَمْ خُدِێ) نَاڤْگِينَا نِێزِيكبُونِێ يَه. خُدِێ دِێ وَانْ بِخَه نَاڤْ رَحْمَا خَوه. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْڤَشِێرَه، دِلُۆڤَانَه.

١٠٠. ژِ مُهَاجِرْ و اَنْصَارِيَانْ اَوِێنْ كُو پِێشِى مُسِلْمَانْ بُونَه و اَوِێنْ كُو بِرِنْدِى دَانَه پَىْ وَانْ، خُدِێ ژِ وَانْ رَازِى بُويَه و اَوْ ژِى ژِ خُدِێ رَازِى بُونَه. خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ بِهِشْتِێنْ وِسَا ئَامَادَه كِرِنَه كُو دِ بِنْ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ و حَتَا بِحَتَايِێ اَوِێ لِوَانْ بِمِينِنْ. هَا اَوْ، سَرْكَفْتِنْ و رِزْگَارِيَا مَزِنَه.

١٠١. ژِ بَدَوِىِێنْ لِهَاوِيرْدُۆرَا وَه و ژِ خَلْكِێ مَدِينِێ ژِى هِنَكْ مُنَافِقِێنْ وِسَانْ هَنَه كُو دِ مُنَافِقْتِيِێ دَه پِێشْكَتِى نَه و لِسَرِێ بِرِكِنْ! (ژِ بَرْ كُو بِكُۆنَتِى تَڤْدِگَرِنْ) تُو وَانْ نِزَانِى؛ (لِێبَلِێ) اَمْ وَانْ بَاشْ دِزَانِنْ. اَمِێ (لِدِنْيَايِێ) عَذَابْ لِدُوڤْ عَذَابْ بِدِنْ وَانْ. پَاشِێ (رُۆژَا قِيَامَتِێ) اَوِێ لِعَذَابَكِى مَزِنْ بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

١٠٢. جِڤَاتَكَه دِنْ ژِى هَيَه كُو گُنَهِێنْ خَوه اِعْتِرَافْ كِرِنَه. وانْ، كَارَكِى قَنْجْ تِێكِلِى كَارَكِى نَقَنْجْ كِرِيَه (بَشْدَارِى شَرِێنْ دِنْ بُونَه لِێبَلِێ بَشْدَارِى شَرِێ تَبُكِێ نَبُونَه)؛ هِێڤِى هَيَه كُو خُدِێ تُۆبَا وَانْ قَبُولْ بِكَه. بِرَاسْتِى ژِى خُدِێ گُنَهْڤَشِێرَه، دِلُۆڤَانَه.

١٠٣. ژِ مَالِێنْ وَانْ زَكَاتِێ وَرْگِرَه، دَا كُو (اَوْ زَكَاتْ ﮊِ گُنَهَانْ) وَانْ پَاقِژْ بِكَه و وَانْ خَودَانْ خِێرْ بِكَه و ژِ بُۆ وَانْ دُعَا بِكَه. بِێگُمَانْ دُعَايِێنْ تَه ژِ وَانْ رَه دِلْرِحَتِى يَه. خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَا يَه.

١٠٤. مَا هِێ ژِى اَوْ نِزَانِنْ كُو خُدِێ هَرْ اَوَه يِێ كُو ژِ بَنْدَيِێ خَوه تُۆبِێ دِپَژِرِينَه و صَدَقَانْ قَبُولْ دِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ اَوَه يِێ تُۆبَپَژِێرْ، يِێ دِلُۆڤَانْ.

١٠٥. (ژِ وَانِێنْ كُو تُۆبَه كِرِنْ رَه) بِبِێژَه: هُونْ بِخَبِتِنْ، ڤِێجَا خُدِێ، پِێخَمْبَرِێ وِى و بَاوَرْمَنْدْ دِێ خَبَاتَا وَه بِبِينِنْ. پِشْتْرَه هُونِێ لِعَالِمِێ بِيَا لِبَرْ چَاڤْ و نَپَنْدِى بِێنْ ڤَگَرَانْدِنْ. ڤِێجَا بِكَارْ و كِرْيَارِێنْ كُو وَه كِرِنَه اَوِێ وَه ئَاگَاهْدَارْ بِكَه.

١٠٦. (ژِ وَانِێنْ كُو نَچُونَه سَفَرَا تَبُوكِێ) هِنَكِێنْ دِنْ ژِى هَنَه كُو اَوْ لِهِێڤِيَا فَرْمَانَا خُدِێ هَاتِنَه هِشْتِنْ. خُدِێ، يَانْ وِێ عَذَابْ بِدَه وَانْ ئَانْ ژِى دِێ تُۆبَا وَانْ قَبُولْ بِكَه. خُدِێ زَانَا يَه كَارْبِنَجِهَه.

١٠٧. اَوْ (مُنَافِقِ)ـێنْ كُو وَانْ مِزْگَفْتَكْ ئَاڤَا كِرْ دَا كُو پِێ زَرَارِێ بِدِنْ (بَاوَرْمَنْدَانْ)، كَافِرِيِێ بِهِێزْ بِكِنْ و دُوبَنْدِيِێ تِێخِنْ نَاڤْ بَاوَرْمَنْدَانْ و چَاڤْنِێرِيَا وِى مِرُۆڤِى دِكِنْ كُو هِێ بَرِى ڤِێگَا شَرِێ خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى كِرِيَه. اَوْ صُۆنْدْ دِخُونْ (و دِبِێژِنْ كُو) مَه بِڤِێ ژِ قَنْجِيِێ پِێ ڤَه تِشْتَكِى دِنْ نَخَوسْتِيَه. حَالْ اَڤَه كُو خُدَايِێ پَاكْ و بِلِنْدْ، شَهْدَيِيِێ دِدَه كُو بِێگُمَانْ اَوْ دَرَوْكَارِنْ.

١٠٨. تِه جَارْ لِێ نَرَاوَسْتَه و تِێ دَه نِمِێژْ مَكَه! مِزْگَفْتَكَه كُو ژِ رُۆژَا پِێشِى ڤَه لِسَرْ بِنْگَهَا تَقْوَايِێ هَاتِيَه ئَاڤَاكِرِنْ، تَقَزْ رَاسْتِرَه كُو تُو تِێ دَه نِمِێژْ بِكِى. دِ وِێ دَه هِنْ زِلامِێنْ وَلِێ هَنَه كُو حَزْ دِكِنْ خَوه (ژِ گُنَهَانْ) پَاقِژْ بِكِنْ. خُدِێ ژِى، ژِ يِێ خَوه پَاقِژْ دِكَه، حَزْ دِكَه.

١٠٩. اَرِێ مَا اَوْ كَسِێ كُو رِكْنِێ ئَاڤَاهِيَا (دِينِێ) خَوه لِسَرْ تَقْوَادَارِى و رَازِيبُونَا ژِ خُدِێ ئَاڤَا كِرِيَه چِێتِرَه يَانْ اَوِێ كُو ئَاڤَاهِيَا خَوه لِسَرْ كَڤِيَا كَنْدَالَكِى ئَاڤَا كِرِيَه كُو لِبَرْ هِلْوَشَانْدِنِێ بَه؟ ڤِێجَا بِوِێ رَه اَوْ ژِى دِكَه هِلْوَشَه و بِكَڤَه ئَاگِرِێ دُۆژَهِێ. خُدِێ جِڤَاتَا سِتَمْكَارْ رَاسْتَرِێ نَاكَه.

١١٠. اَوْ ئَاڤَاهِيَا كُو وَانْ (ژِ بُۆ خَرَابِيِێ) لِێكِرِبُو، حَتَا كُو اَوْ (بِمِرِنْ) و دِلِێ وَانْ پَارْچَه بِبَه ژِى اَوِێ هَرْ دِ دِلِێ وَانْ دَه بِبَه تِرْسْ و گُمَانْ. خُدِێ بِخَوه عَلِيمَه، حَكِيمَه.

١١١. بِێگُمَانْ خُدِێ، ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ مَالِێ وَانْ و جَانِێ وَانْ كِرِييَه كُو لِبَرَانبَرِى وِێ تَقَزْ بَهِشْتْ ژِ وَانْ رَه يَه. اَوْ دِ رِێكَا خُدِێ دَه شَرْ دِكِنْ؛ دِكُژِنْ و تِێنَه كُشْتِنْ. (اَڤْ) لِسَرْ خُدَا پَيْمَانَكَه رَاسْتِينَه كُو دِ تَوْرَاتْ، اِنْجِيلْ و قُرْئَانِێ دَه مِسُۆگَرَه. مَا ژِ خُدِێ پِێ ڤَه كِى هَيَه كُو بِێهْتِرْ پَيْمَانَا خَوه بِجِهْ بِينَه؟ نَاخَوە ژِ بُۆ ڤِێ دَانُ و سِتَانْدِنَا كُو وَه بِخُدِێ رَه كِرِيَه كِێفْخَوشْ بِبِنْ. هَا اَڤَه، سَرْفِرَازِى و رِزْگَارِيَا مَزِنْ.[163]

١١٢. (اَوْ بَاوَرْمَنْدِێنْ كُو خُدِێ جَنَتْ دَايَه وَانْ) اَوِێنْ كُو تُۆبَدَارِنْ، عِبَادَتْكَارِنْ، سِپَاسْدَارِنْ، ژِ بُۆ قَنْجِيِێ لِرِيَانَه، رُكُوعْكَرْ و سُجُودْكَرْ (و نِمِێژْكَرِنْ)، بِقَنْجِيَانْ فَرْمَانْدَارِنْ و لِبَرْ نَبَاشِيَانْ رِێگِرِنْ و لِسِينُۆرِێنْ خُدَا پَارِێزكَرْ و هَايْدَارِنْ، جَنَّتْ ژِ وَانْ رَه يَه. مِزْگِينِێ بِدَه بَاوَرْمَنْدَانْ!

١١٣. ژِ پِێخَمْبَرْ رَه و اَوِێنْ كُو بَاوَرِى آنِينَه، نَه دُرِسْتَه كُو ژِ بُۆ مُشْرِكَانْ لِێبُۆرِينِێ بِخَوازِنْ -چَنْدِى اَوْ لِێزِمِێنْ وَانْ بِنْ ژِى- پِشْتِى كُو ژِ وَانْ رَه دِيَارْ بُو كُو بِرَاسْتِى اَوْ خَلْكِێ دُۆژَهِێ نَه.

١١٤. دَاخَوازَا اِسْتِغْفَارَا (گُنَهْژِێبِرِنَا) اِبْرَاهِيمْ ژِ بُۆ بَاڤِێ خَوه نَه دِبُو اَگَرْ كُو نَه ژِ بَرْ پَيْمَانَكِێ بُويَا كُو دَابُو بَاڤِێ خَوه. لِێبَلِێ چِه دَمَا ژِ اِبْرَاهِيمْ رَه اَشْكَرَا بُو كُو بَاڤِێ وِى دِژْمِنِێ خُدِێ يَه، (ژِێ رَه لِێبُۆرِينْ دَاخَوازْ نَكِرْ و ) خَوه ژِێ دُورْ كِرْ. بِێگُمَانْ اِبْرَاهِيمْ مِرُۆڤَكِى (لِبَرْ خُدِێ) زِێدَه بِلَاڤَه لاڤْ و بَرْبِهِێرْ بُو.

اَڤْ پَیمَانْ كَا چَاوَا بُوِیَه دِ ڤِرْ دَه نَهَاتِیَه گُۆتِنْ. لِێبَلِێ اَڤْ سُوزَا كُو اِبرَاهِيمْ ژِ بَاڤِێ خَوه رَه دَایَه ژِ سُورَهیِێ مَرِیَمْ دِ ئَایَتَا ٤٧انْ دَه بَیَانْ كِرِیَه؛ “(اِبرَاهِيمْ ژِ بَاڤِێ خَوه رَه) گُۆتْ: سِلاڤْ لِسَرْ تَه بَه، اَزِێ ژِ بُو لِێبُورِینَا گُنَهِێ تَه ژِ خُدَایِێ خَوه بِخُوَازِمْ. بِێگُمَانْ اَو ژِ مِنْ رَه پِرْ قَنْجِیكَارَه»

١١٥. خُدِێ، تِه قَوْمَكِى -پِشْتِى كُو اَوْ رَاسْتَرِێ كِرِنْ- حَتَا يَا كُو خَوه ژِێ بِپَارِێزِنْ ژِ بُۆ وَانْ اَشْكَرَا نَكَه، وَانْ نَاخَه ضَلَالَتِێ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِهَرْ تِشْتِى دِزَانَه.

١١٦. بِێگُمَانْ مُلْكِێ عَرْد و ئَاسِيمَانَانْ هَرْ يِێ خُدِێ يَه. اَوْ سَاغْ دِكَه و دِمِرِينَه. ژِ بُۆ وَه، ژِ بِلِى خُدِێ نَه دُۆسْتْ و پِشْتَڤَانَكْ نَه ژِى ئَارِيكَارَكْ هَيَه.

١١٧. صُۆنْدْ بَه، خُدِێ تُۆبَا پِێخَمْبَرْ، مُهَاجِرْ و اَنْصَارِيَانْ قَبُولْ كِرْ، اَوْ (مُهَاجِرْ و اَنصَارِ)ـيِێنْ كُو دِ چَاخِێ زُۆرْ دَه دَانَا پَىْ پِێخَمْبَرْ، پِشْتِى هِنْدِكْ مَابُو كُو دِلِێ جَلَبَكِى ژِ وَانْ مَيلْ بِدَه كُو ژِ جِهَادِێ خَوه بِدِنْ پَاشْ، پَاشِێ خُدِێ تُۆبَا وَانْ قَبُولْ كِرْ. بِێگُمَانْ خُدِێ، ژِ بُۆ وَانْ بِشَفْقَتَه، دِلُۆڤَانَه.

١١٨. هَرْ وِسَا تُۆبَا وَانْ هَرْ سِێ كَسِێنْ كُو (ژِ سَفَرَا تَبُوكِێ) لِپَاشْ مَابُونْ ژِى قَبُولْ كِرْ. بِرَوْشَكَه وسَا كُو عَرْدْ دِگَلْ فِرَهِيَا خَوه لِوَانْ تَنْـگْ بُو و بِێهنْ لِوَانْ چِكِيَا. وانْ يَقِينْ كِرْ كُو ژِ بَرْ خُدِێ چِه پَنَاهْ و پَارِێزَرْ تُنَه، ژِ بِلِى كُو خَوه بَاڤِێژِنَه بَرْ پَنَاهَا خُدِێ. پَاشِێ، خُدِێ اَوْ لِسَرْ تُۆبِێ مُوَفَّقْ كِرِنْ دَا كُو لِسَرْ تُۆبَا خَوه رَاوَسْتِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ، هَرْ اَوَه يِێ تُۆبَپَژرِێنْ اِێ دِلُۆڤَانْ.

١١٩. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! خَوه ژِ (عَذَابِێ) خُدِێ بِپَارِێزِنْ و دِگَلْ رَاسْتْ و
دُرِسْتَانْ بِنْ.

١٢٠. نَه دُرِسْتَه ژِ بُۆ خَلْكِێ مَدِينِێ و بَدَوِيِێنْ عَرَبْ اِێنْ لِهَاوِرْدُۆرَا وَانْ كُو ژِ قَاصِدِێ خُدَايِێ خَوه بِپَاشْ دَه بِمِينِنْ و جَانِێ خَوه ژِ جَانِێ پِێخَمْبَرْ خَوشْتِرْ بِڤِێنْ. لَوْرَا دِ رِيَا خُدِێ دَه چِه تِێهْنَاتِى، چِه وَسْتَانِى و چِه بِرْچِيتِى كُو بِگِهِيژَه وَانْ و بِچِنَه هَرْ جِهِێ كُو هِێرْسَا كَافِرَانْ بِينَه و چِه ژِى لِهَمْبَرِێ دِژْمِنَكِى سَرْكَفْتِنَكِێ بِدَسْتْ بِخِنْ، هَرْ ژِ بُۆ وَانْ كَارَكِى قَنْجْ پِێ تِێ نِڤِيسِينْ. بِێگُمَانْ خُدِێ خَلاتَا قَنْجِيكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ وِنْدَا نَاكَه.

١٢١. اَوْ (دِ رِيَا خُدِێ دَه)، چِه هِنْدِكْ چِه ژِى پِرْ بِدِنْ و چِه نَوَالَا كُو اَوْ تِێ رَه بِبِهُورِنْ، هَرْ ژِ وَانْ رَه خِێرْ تِێ نِڤِيسَانْدِنْ، دَا كُو خُدِێ ژِ يَا كُو دِكِرِنْ، بِيَا خَوشْتِرِينْ وَانْ خَلاتْ بِكَه.

١٢٢. نَه رَوايَه كُو بَاوَرْمَنْدْ هَمُو پِێكْ ڤَه دَرْكَڤِنْ جِهَادِێ. ڤِێجَا بِلا ژِ هَرْ كُۆمَكِێ ژِ وَانْ جِڤَاتَكْ دَرْكَڤَه (جِهَادِێ) دَا كُو (يِێنْ مَايِينْ) دِ اَمْرِێ دِينْ دَه زَانَا بِبِنْ و دَمَا گَلِێ وَانْ (يِێنْ چُونَه جِهَادِێ) لِوَانْ ڤَگَرِيَانْ وَانْ ئَاگَاهْدَارْ بِكِنْ، ژِ بُۆ كُو اَوْ ژِى (ژِ گُنَهَانْ) خَوه بِپَارِێزِنْ.[164]

١٢٣. گَلِى يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه! شَرِێ وَانْ كَافِرِێنْ كُو نِێزِيكِى وَه نَه بِكِنْ و بِلا اَوْ دِ وَه دَه هِێزْ و مِێرْخَاسِيِێ بِبِينِنْ، بِزَانِنْ كُو بِێگُمَانْ خُدَا دِگَلْ تَقْوَادَارَانَه.

١٢٤. چِه دَمَا (ژِ قُرْئَانِێ) سُورَيَكْ بِێتَه خَوارِێ، ڤِێجَا هِنَكْ ژِ وَانْ (مُنَافِقَانْ) دِبِێژِنْ: ڤِى (سُورَيِى) بَاوَرِيَا كِێ ژِ وَه زِێدَه كِرْ؟ (بِبِێژَه: اَرِێ) هَچِى اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ، ڤِێجَا بَاوَرِيَا وَانْ زِێدَه كِرْ و اَوْ پِێ دِلْشَادْ و كِێفْخَوشْ دِبِنْ.

١٢٥. هَچِى اَوِێنْ كُو دِ دِلِێنْ وَانْ دَه نَخَوشِى هَيَه، (ڤِى سُورَه يِى) كُفْرُ و نِيفَاقْ لِوَانْ زِێدَه كِرْ و اَوْ هَرْ لِسَرْ كُفْرِێ دِمِرِنْ.

١٢٦. قَىْ اَوْ (مُنَافِقْ) نَابِينِنْ كُو هَرْ سَالِێ جَارَكِێ يَانْ ژِى دُو جَارَانْ (بِبَلَايِێنْ جُرْ بِجُرْ) تِێنَه اِمْتِحَانْكِرِنْ؟ پِشْتْرَه ژِى نَه تُۆبَه دِكِنْ نَه ژِى ژِ خَوه رَه عِبْرَتْ دِگِرِنْ.

١٢٧. دَمَا (دَرْ بَارِێ مُنَافِقَانْ دَه) سُورَيَكْ (ژِ قُرَئَانِێ) نَازِلْ دِبُو، هِنَكَانْ ژِ وَانْ لِهِنَكَانْ دِنِێرِتْ؛ (و ﮊِ هَڤْ رَه دِگُۆتِنْ:) مَا (ژِ مُسِلْمَانَانْ) كَسِى هُونْ دِيتِنْ (دَمَا وَ پِيلَانِێنْ خَوه گِرِێ دِدَانْ)؛ پَاشِێ ﮊِ وِرْ چَرْخْ دِبُونْ. خُدِێ ﮊِى دِلِێ وَانْ (ژِ رَاسْتِيِێ) چَرْخْ كِرْ؛ لَوْرَا اَوْ مِلَّتَكِى كُو بِرَاسْتِى تِێ نَدِگِهِشْتِنْ.

١٢٨. صُۆنْدْ بَه، پِێخَمْبَرَكْ ژِ نَاڤْ وَه، ژِ بُۆ وَه هَاتِيَه كُو زَحْمَتْكِێشِيَا وَه لِسَرْ وِى گِرَانَه، لِسَرْ رَاسْتَرِێكِرِنَا وَه بِرِژْدَه و ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ دِلْنَرمْ و دِلُۆڤَانَه.

١٢٩. (رَسُولِێ مِنْ!) اَگَرْ اَوْ بَرِێ خَوه (ژِ بَاوَرِيَا بِتَه) ڤَگَرِينِنْ، بِبِێژَه: خُدِێ بَسِى مِنَه، ژِ وِى پِێ ڤَه تُو خُدَا نِينِنْ، مِنْ تَوَكُلَا خَوه بَرْدَا سَرِێ و اَوْ، خَودِيِێ عَرْشِێ مَزِنَه.[165]

[147] ژِ بُۆ مُشْرِكَانْ لِجَمْ خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى دِێ چَاوَا پَيْمَانْ چِێبِبَه؟ قَىْ وَانْ پِێدِڤِيِێنْ پَيْمَانِێ ئَانِينَه جِهْ؟ قَىْ وَانْ دَسْتِێ خَوه ژِ اِێشَانْدِنَا پِێخَمْبَرْ و بَاوَرْمَنْدَانْ ڤَكِشَانْدِنَه؟ قَىْ وَانْ دَڤْ ژِ فَسَادِيِێ بَرْدَانَه؟ نَا. نَاخَوە؛ وَانْ حَقْ كِرِيَه كُو خُدِێ خَوه ژِ وَانْ دُورْ بِكَه و حَقَه كُو ژِ بُۆ وَانْ لِجَمْ خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى تُو پَيْمَانْ نَبَه. دِ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دَه اَوِێنْ كُو حُكْمِێ وَانْ ژِ يِێ مُشْرِكَانْ هَاتِيَه جُدَا كِرِنْ، بَنِى خُزِيمَه و مُدْلِجِنْ كُو اَوْ ژِى كَتِنَه بَرْ پَيْمَانَا حُدَيْبِيِێ.

[148] اَوْ خَلْكِێنْ كُو ژِ دُۆرْهِێلا وَلاتِێنْ نِێزِيكْ دِهَاتِنْ مَدِينِێ، بَاوَرِى تَانِينْ و ڤَدِگَرِيَانْ وَلاتِێنْ خَوه ژِ هَڤْوَلاتِيِێنْ خَوه ظُلِمْ و نَحَقِى دِدِيتِنْ، لِهَمْبَرِێ وَانْ دِلِێنْ وَانْ تِژِى كِينْ و نَفرَتْ بُوبُو. ڤِێجَه اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ وَانْ بَاوَرْمَنْدِێنْ سِتَمْبَارْ دَسْتْنِيشَانْ دِكَه. دِگَلْ ڤِێ ژِى ئَايَتْ دِدَه زانِينْ؛ اَگَرْ اَوْ ظَالِمْ تُۆبَه بِكِنْ و بَاوَرِى بِينِنْ، خُدِێ يِێ تُۆبَيَا وَانْ ژِى قَبُولْ بِكَه. لَوْرَا خُدِێ گُنَهْڤَشِێرْ و دِلُۆڤَانَه.

[149] خُدِێ دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه نَهْیَا مَه ژِ دُۆسْتَئَانِی و پِشْتْگَرْمْكِرِنَا بِكَافِرَانْ كِرِیَه، چَنْدِی كُو نِێزِیكْ و لِێزِمْ بِنْ ژِی. ژِ سُورَهیِێ مُجَادَلَه ئَایَتَا ٢٢ێ ڤِێ رَوْشِێ بِێهْتِرْ زَلالْ دِكَه؛ «تُو دِێ جِڤَاتَكَه كُو بَاوَرِی بِخُدِێ و رُوژَا ئَاخِرَتِێ ئَانِیبَه نَبِینِی كُو اَوْ ژِ وَانْ كَسِێنْ كُو نِیَارتِیَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی دِكِنْ حَزْ بِكِنْ، چَنْدِی اَوْ بَاڤِێنْ وَانْ، كُرِێنْ وَانْ، بِرَایِێنْ وَانْ، انْ عَشِیرَا وَانْ بِنْ ژِی..»

[150] رَسُولِێ اَكرَمْ، پِشْتِى فَتْحَا مَكِّێ بِدُوازْدَهْ هَزَارْ (١٢.٠٠٠) لَشْكَرِێنْ خَوه ڤَه بَرِێ خَوه دَا تَائِفِێ و چُو شَرِێ . هَوَازِنْ و سَقَفِيَانْ. هِنْ مُسِلْمَانَانْ لِپِرَانِيَا لَشْكَرِێنْ اِسْلامِێ نِێرِينْ و گُۆتِنْ:»اِێدِى تُو كَسْ نِكَارَه ڤِى لَشْكَرِى بِشْكِينَه». لِێبَلِێ چِه دَمَا لِنَوَالَا حُنَيْنِێ اَوْ و لَشْكَرِێنْ مُشْرِكَانْ، يِێنْ كُو بِهَژْمَارَا خَوه گَلَكِى ژِ وَانْ هِنْدِكْتِرْ بُونْ هَاتِنْ هَمْبَرِێ هَڤْ. مُسِلْمَانْ دِگَلْ پِرَانِيَا وَانْ تِێكچُونْ و بَزِييَانْ. لَوْرَا وَانْ ئَارِيكَارِيَا خُدِێ ژِبِيرْ كِرِ و بِپِرَانِيَا خَوه پَسِنِينْ.

[151] وانْ جِهُو و فِلَهَانْ ژِ بِلِى خُدِێ رَاهِبْ و اَحْبَارْ (زَانَا و عَابِدِ)ێنْ خَوه ژِ خَوه رَه كِرِنْ اِلٰهْ؟! اَرِێ مَا ڤَانْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ هُونْ اِلَاهِێنْ مَه نَه؟ نَا، وِصَا نَگُۆتِنْ. لِێبَلِێ مُعَامَلَتَا وَانْ مِينَا مُعَامَلَتَا عَابِدَانْ بِرَبِّێ وَانْ رَه يَه. لَوْرَا؛ يِێ كُو حَلالْ و حَرَامْ دِكَه خُدِێ يَه. يِێ كُو ژِ عَبْدِێ خَوه رَه دِبِێژَه»بِكَه و نَكَه»خُدِێ يَه. ڤِێجَه تُو بِنِێرَه؛ دَمَا يَكْ ژِ ڤَانْ رَاهِبَانْ يَانْ اَحْبَارَانْ تِشْتَكِى حَلالْ بِكِنْ كُو خُدِێ اَوْ حَرَامْ كِرِيَه يَانْ تِشْتَكِى حَرَامْ بِكِنْ كُو خُدِێ اَوْ حَلالْ كِرِى، وِێ دَمِێ؛ اَوْ وَسفِێ اِلَاهْتِيِێ وَرْدِگرِنْ. چِمْكِى حَلَالْكِرِنْ و حَرَامْكِرِنْ كَارِێ خُدِێ يَه. ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ بُو؛ دَمَا عَدِى كُرِێ حَاتِمْ كُو اَوْ فِلَهْ بُو هَاتَه جَمْ پِێخَمْبَرْ (س)، پِێخَمْبَرْ ژِێ رَه گُۆتْ: هُونْ زَانَا و عَابِدِێنْ خَوه ژِ خَوه رَه دِكِنْ اِلٰهْ . عَدِى گُۆتْ: اَمْ ژِ وَانْ رَه عِبَادَتْ نَاكِنْ. پِێخَمْبَرْ گُۆتْ: مَا هُونْ بِگُۆتِنَا وَانْ نَاكِنْ دَمَا اَوْ تِشْتَكِى حَلَالْ يَانْ ژِى حَرَامْ بِكِنْ. گُۆتْ: بَلِێ. پِێخَمْبَرْ گُۆتْ: هَا اَوْ عِبَادَتَه.

[152] هَاهَامِێنْ جِهُويَانْ و كَشِيشِێنْ فِلَهَانْ، ئَايَتِێنْ پِيرُۆزْ يِێنْ كُو دِ كِتِێبِێنْ وَانْ دَه، لِگُۆرِى دَاخَوازَا حُكِمْدَارْ و مَالْدَارَانْ دِگُهَارْتِنْ و بِڤِێ گُهَارْتِنِێ ژِ خَوه رَه مَالِێ دِنْيَايِێ دِسِتَانْدِنْ. گَلَكْ جَارَانْ حُكْمِێنْ وَانْ لِگُۆرِى بَرژَوَنْدِيِێنْ خَوه شِيرُۆڤَه دِكِرِنْ. بِتَايْبَتِى ژِى ئَايَتِێنْ كُو دِ بَارَا پِێخَمْبَرِيَا مُحَمَّدْ (سْ) دَه بُونْ دِگُهَرْتِنْ. ڤِێجَه اَڤْ ئَايَتَا كُو لِژُۆرْ بُهُورِى ڤِێ رَوْشِێ دِيَارْ دِكَه و ڤِى كَارِێ نَرَوَا ژِ بُۆ مَه دِكَه مِينَاكْ. لَوْرَا دِ نَاڤْ مُسِلْمَانَانْ دَه ژِى گَلَكْ اِنْسَانْ لِسَرْ نَاڤِێ عَالِمْتِيِێ فَتْوٰيِێ شَاشْ و خَلَتْ دِدِنْ دَا كُو بِكَڤِنْ چَاڤِێ زِلامِێ دوْلَتِێ و ژِ خَوه رَه پِێ قِيمَتَكِى هِنْدِكْ قَزَنجْ بِكِنْ.

[153] چِه دَمَا رَسُولِێ خُدِێ ژِ غَزْوَا طَايِفْ و حُنَيْنِێ ڤَگَرِيَا، پِێحَسِيَا كُو «إمْپَرَتُۆرِيَا بِيزَانْسِێ ٤٠هَزَارْ لَشْكَرْ ئَامَادَه كِرِيَه دَا كُو وَرَه شَرِێ مُسِلْمَانَانْ بِكَه و وَانْ ژِ نَاڤِێ بِبَه. اَڤْ بُويَرْ دِ سَالا نَهَمْ يَا هِجرَتِێ دَه رُودَابُو. ڤِێجَه پِێخَمْبَرْ (سْ) ژِى لِهَمْبَرِێ بِيزَانْسِێ جِهَادْ اِعْلانْ كِرْ كُو دِ دَمَكَه كُو تَنْگَزَارِى پِرْ بُو، لِوَلِێتْ دِلْ ئَاخِێڤِى بُو، گَرْمِى پِرْ دِژْوارْ بُو و دِ چَاخِێ خُرْمَگِهَاشْتِنِێ دَه بُو. ڤِێجَه لِسَرْ خَلْكِێ زُۆرْ و گِرَانْ هَاتْ كُو بِچِنْ شَرِێ رُۆمِێ. وانْ دِخَوسْتْ لِبَرْ سِهِێ بِێهْنَا خَوه بَرْدِنْ، لِنَاڤَا جِهْ و مَالِێ خَوه بِمِينِنْ و ژِ وَانْ رَه پِرْ زُۆرْ هَاتْ كُو دَرْكَڤِنْ جَنْگِێ. دِ ڤِێ نَاڤِێ دَه مُنَافِقْ ژِى لِدِژِێ پِێخَمْبَرْ ئَاخِڤِينْ و لِنَاڤْ خَلْكِێ بَلاڤْ كِرِنْ كُو اِعْلانَا شَرْ لِهَمْبَرِى بِيزَانْسِێ انْتِحَارَه. ژِ لُۆمَا هِنْ مُسِلْمَانْ بِڤِێ ئَاخَافْتِنَا مُنَافِقَانْ خَاپِيَانْ و نَخَوسْتِنْ بَشْدَارِى جِهَادِێ بِبِنْ. لِێبَلِێ بِحَوِلْدَانَا پِێخَمْبَرْ و هَڤَالِێنْ وِى ٣٠هَزَارْ لَشْكَرْ هَاتَه ئَامَادَه كِرِنْ و هَاتِنْ حَتَا تَبُوكِێ. ڤِێجَه چِه دَمَا بِيزَانْسِيَانْ بِهِيسْتِنْ كُو وا يَه مُسِلْمَانْ هَاتِنَه شَرِێ وَانْ دِ جِهْ دَه بِپَاشْ ڤَه ڤَگَرِيَانْ. ڤِێجَه ژِ ڤِێ و پِێدَه، اَڤْ ئَايَتِێنْ كُو تِێنْ دِ ڤِێ سَفَرِێ دَه دِ بَارَا رَوْشْ و هَلْوَسْتَا مُسِلْمَانْ و مُنَافِقَانْ دَه نَازِلْ بُونَه.

[154] دِ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دَه مَبَسْتْ ژِ «بِبَارْسِڤِكْ و بَارْگِرَانِى ڤَه»اَڤَه: شَرْتِێنْ شَرْ چِه دِبِنْ بِلَا بِبِنْ، چِه شَرْ رَحَتْ بَه چِه زُۆرْ بَه، چِه هُونْ سُوَارْ بِنْ چِه هُونْ پَيَا بِنْ، چِه هُونْ خُرْتْ و چِه لاوازْ بِنْ، چِه هُونْ كَالْ بِنْ چِه هُونْ جُوانْ بِنْ دَرْكَڤِنْ شَرِێ كَافِرَانْ، دَا كُو بِڤِى ئَاوَايِى هُونْ سَرْبَسْتِيَا خَوه بِسْتِينِنْ و بِرَوْشَكِى ئَازَادْ عِبَادَتِێ رَبِّێ خَوه بِكِنْ.

[155] دَمَا پِێخَمْبَرْ خَوه ئَامَادَه دِكِرْ دَا كُو دَرْكَڤَه غَزْوٰى تَبُوكِێ، مُنَافِقْ هَاتِنْ بَالِێ، ژِێ رَه عُزْرِێ خَوه گُۆتِنْ و نَخُوسْتِنْ دَرْكَڤِنْ شَرْ. ژِ بَرْ كُو پِێخَمْبَرْ زَانِيبُو ژِ وَانْ اِێنْ كُو بِێيى دِلِێ خَوه بِێنَه شَرْ خِێرْ ژِێ نَايِێ، دَسْتُورْ دَا وَانْ. ڤِێجَه اَڤْ ئَايَتَا كُو هِێ تِێ دَرْحَقَا ڤِێ مِژَارِێ دَه دَاكَتْ.

[156] اَڤْ ئَايَتَا ٤٩انْ دِ حَقِێ جَدْ كُرِێ قَيْسْ دَه نَازِلْ بُويَه كُو اَوْ مِرُۆڤَكِى مُنَافِقْ بُو. چِه دَمَا پِێخَمْبَرِێ خُدِێ خَوسْتْ دَرْكَڤَه غَزْوٰى تَبُوكِێ ژِ جَدْ كُرِێ قَيْسْ رَه گُۆتْ: يَا اَبُو وَهَبْ! مَا تُو تِێيى شَرِێ جَلاَدِێ كُرِێ اَسْفَرِێ رُۆمِى كُو تُو ژِ خَوه رَه ژِ وَانْ خُۆرْتْ و قِيزِێنْ جِوَانْ وَرْگرِى؟ جَدْ گُۆتْ: يَا رَسُولِێ خُدِێ! بِرَاسْتِى مِلَّتِێ مِنْ دِزَانِێ كُو اَزْ پِێوَنْدِێ ژِنَا مَه و اَزْ هِيچْ نِكَارِمْ بِێيى وَانْ بِژِيمْ. اَزْ دِطِرْسِمْ كُو گَاڤَا زَارُۆيِێنْ اَسفَرِى بِبِينِمْ اَزْ خَوه رَانَگِرِمْ. ڤِێجَه مِنْ نِيِێخَه نَاڤَا تَڤْدَانِێ و دَسْتُورِێ بِدَه مِنْ كُو اَزْ لِمَالِێ رُونِمْ. لِێ اَزِێ بِمَالِێ خَوه ئَارِيكَارِيَا تَه بِكِمْ. ڤِێجَه پِێخَمْبَرِێ خُدِێ تَعَالىٰ دَڤْ ژِێ بَرْدَا و ژِێ رَه گُۆتْ: مِنْ دَسْتُورَا تَه دَا! ژِ لُۆمَا خُدِێ اَوْ ئَايَتَا كُو لِژُۆرِێ بُهُرِى دِ بَارَا وِى و يِێنْ وَكِى دَه شَانْدْ و رَاسْتِيَا وِى اَشْكَرَه كِرْ.

[157] دِ ڤِێ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دَه قَالا هَشْتْ بَشْ مِرُۆڤْ هَاتِيَه كِرِنْ كُو زَكَاتْ لِوانْ دِچَه. هَمْ ژِى دَايَه زانِينْ كُو زَكَاتْ فَرْزَه. بِرَاسْتِى اَڤْ هَشْتْ سِنِفْ دِ كُۆكَا خَوه دَه دُو سِنِفِنْ: يَكَامْ، ژِ بُۆ كُو حَوْجَه يَه دَا كُو ژِێ فَيْدِێ بِبِينَه، زَكَاتْ ژِێ رَه تِێ دَايينْ. مِينَا؛ خِزَانْ و بَلَنْگَازَانْ، كُۆلَه و دَينْدَارَانْ، رِێوِى و ... دُويَمْ، ژِ بُۆ كُو اِحْتِيَاجْ بِوِى هَيَه، دَا كُو فِێدَيَا وِى بِگهِيژَه اِسْلَامِێ و مُسِلْمَانَانْ، زِكَاتْ ژِێ رَه تِێ دَايينْ. خُدِێ اَڤْ پَارَا زَكَاتِێ دِ مَالِێ دَوْلَمَنْدَانْ دَه فَرظْ كِرِيَه دَا كُو پِێ حَوجَييِێنْ اِسْلامِێ و مُسِلْمَانَانْ ێنْ خُصُوصِى و گَلاَمْپَرِى بِێنَه تَأْمِينْكِرِنْ.

[158] دِ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دَه بِێژَيَا «مَعْرُوف» بُهُرِى كُو مَه ژِى بِـ»قَنْجِى»وَرْگرَانْدْ. لِێبَلِێ دِڤِێ اَمْ بِزَانِنْ كُو مَعْرُوفْ نَاڤلِێكَكِى اَوْقَاسْ فَرَهَه كُو دِ بِنْ خَوه دَه هَمُو بِيرْ و بَاوَرِيِێنْ سِپَهِى و كِرِنِێنْ بَاشْ و اَخلاقِێنْ پَاكْ دِگِرَه. پَيڤَا «مُنْكَر» ئَا كُو مَه بـِ «نَقَنْجِى» وَرْگرَانْدْ تَامْ دِژِێ وِێ يَه كُو هَمُو عَقِيدَيِێنْ پُوچْ، كِرِنِێنْ نَبَاشْ و اَخلاقِێنْ رِسْوا دِكَڤِنَه بِنِێ.

خُدِێ پِشْتِى دِ ئَايَتَا ٦٧انْ دَه دَا زَانِينْ كُو «مِێرْ و ژِنِێنْ مُنَافِقْ ژِ هَڤِنْ (دِ تَمْتِێلْ و دُرُوتِيِێ دَه وَكْهَڤِنْ)»، لِپَى وِێ دِ ئَايَتَا ٧١ێ دَه رَاگِهَانْدْ كُو «مِێرْ و ژِنِێنْ مُسِلْمَانْ پِشْتَڤَانْ و ئَارِيكَارِێنْ هَڤِنْ..» هَرْوِهَا بَحْسَا وَصْفِێنْ وَانْ مُومِنَانْ كِرْ كُو وَانْ رَحْمَا وِى حَقْ كِرِنَه و اَوْ وَصْفْ ژِى وِهَا رِێزْ كِرِنَه:

* مُومِنْ دِ هَزْژِێكِرِنْ و دُۆسْتَانِى و هَڤْكَارِيِێ دَه خُودِيِێ هَڤِنْ.

* شِيرَتَا قَنْجِيِێ لِهَڤْ دِكِنْ.

* ژِ نَقَنْجِيِێ هَڤْ دِدِنْ پَاشْ.

* بِگُۆتِنَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِى دِكِنْ.

[159] بَرِى كُو پِێخَمْبَرْ هِجْرَتِى بَالْ مَدِينِێ ڤَه بِكَه پِرَانِيَا گَلِێ وِێ خِزَانْ بُونْ. پِشْتِى كُو پِێخَمْبَرْ هَاتَه مَدِينِێ، ڤِێجَه خُدِێ بَرَكَتَا خَوه دَايِێ و خَلْكِێ وِێ زَنْگِينْ بُونْ. پِشْتْرَه هِنَكْ ژِ خَلْكِێ وِێ يِێنْ مُنَافِقْ نَانْكُۆرِى و شِيرْحَرَامِى كِرِنْ و حَولْ دَانْ كُو پِێخَمْبَرْ بِكُژِنْ.

[160] گَاڤَا سَرْدَارِێ مُنَافِقَانْ عَبدُ الله كُرِێ اُبَىْ كُرِێ سَلُولْ بِنَخُوشِيَا مِرِنِێ كَتْ، كُرِێ وِى عَبْدُ الله هَاتْ جَمْ پِێخَمْبَرْ و ژِێ خَوسْتْ كُو ژِ بُۆ بَاڤِێ وِى دُعَا بِكَه دَا كُو خُدِێ وِى عَفُو بِكَه. ژِ بَرْ كُو اَوْ مُسِلْمَانَكِى بَاشْ بُو پِێخَمْبَرْ نَخَوسْتْ دِلِێ وِى بِهِێلَه و ژِ بُۆ عَفْوَا بَاڤِێ وِى ژِ خُدِێ دُعَا كِرْ. ڤِێجَه اَڤْ ئَايَتَا ٨٠يِى دِ بَارَا ڤِێ مِژَارِێ دَه نَازِلْ بُو.

[161] گَلَكْ هَڤَالِێنْ پِێخَمْبَرْ يِێنْ خِزَانْ، خُوسْتِنْ كُو بَشْدَارِى سَفَرَا تَبُوكِێ بِبِنْ. لِێبَلِێ خَوارِنْ، جِلْ و حَيْوَانَكَه كُو لِێ سِوَارْ بِبِنْ بِدَسْتْ وَانْ نَكَتْ. ژِ بُۆ ڤِێ دَاخَوازِێ لِپِێخَمْبَرْ ڤَگَرِيَانْ. پِێخَمْبَرْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: دِ دَسْتْ مِنْ دَه تُو حَيْوَانَكْ تُنَه يَه كُو اَزْ وَه لِێ سُوارْ بِكِمْ و وَه بِشِينِمْ شَرْ. ڤِێجَه ژِ غَمْگِينِى گِرِينْ و ڤَگَرِيَانْ. هَا اَڤْ ئَايَتَا كُو بُهُرِى ڤِێ يَكِێ دَسْتْنِيشَانْ دِكَه.

[162] اَگَرْ اَوْ، وَه بِخَاپِينِنْ ژِى نِكَارِنْ خُدِێ بِخَاپِينِنْ. خُدِێ بَاشْ دِزَانِێ كُو اَوْ چِه نَه. اَوْ، هِيچْ ژِ جِڤَاتَا فَاسِقَانْ رَازِى نَابَه. نَاخَوە رَازِيبُونَا وَه ژِ وَانْ رَه تُو فَێْدِێ نَادَه وَانْ. لَوْرَا خُدِێ ژِ وَانْ غِيِيدِيَه.

[163] دِ پَيْمَانَا عَقَبِێ دَه دَمَا مَدِينِيَانْ كُو اَوْ هَفْتِێ كَسْ بُونْ پَيْمَانْ دَانَه پِێخَمْبَرْ، ژِ نَاڤْ وَانْ عَبْدُ الله كُرِێ رَوَاحَه گُۆتْ: هَىْ قَاصِدِێ خُدِێ! شَرْطِێنْ تَه و خُدَايِێ تَه چِه نَه؟ پِێخَمْبَرْ ژِێ رَه گُۆتْ: «شَرْطِێ مِنْ ژِ بُۆ خُدَايِێ مِنْ اَڤَه: هُونِێ ژِێ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ و تِشْتَكِى ژِێ رَه نَكِنْ هَڤْپِشْكْ. شَرْطِێ مِنْ ژِى دِ بَارَا مِنْ دَه اَڤَه: هُونْ چَاوَا جَانِێ خَوه و مَالِێ خَوه دِپَارِێزِنْ عَيْنِى وِسَا مِنْ ژِى بِپَارِێزِنْ.» دِيسَا پِرْسَا خَوه دُوبَارَه كِرْ: اَگَرْ اَمْ ڤِێ بِكِنْ ژِ مَه رَه چِه هَيَه. پِێخَمْبَرْ گُۆتْ: «بَهِشْتْ هَيَه.» وانْ ژِى گُۆتْ: اَڤْ دَانْ وسِتَانْدِنَكَه چِقَاسْ بِكَارَه! اَمْ، نَه ژِێ ڤَدِگَرِنْ نَه ژِى دِخَوازِنْ ژِێ ڤَگَرِنْ. ڤِێجَا اَڤْ ئَايَتَا كُو بُهُورِى دِ ڤِێ دَرْبَارِێ دَه نَازِلْ بُو.

[164] لِگُۆرِى كُو اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دِدَه زانِينْ؛ نَه مِمْكُنَه كُو خَلْكَكْ بِهَمُو كَسِێنْ خَوه ڤَه دَرْكَڤَه شَرْ. دِ حَالَتِێ شَرْ دَه، ژِ مِلَّتَكِى اَوِێنْ كُو پَرْوَرْدَيَا شَرْ و چَكَانْ دِيتِبِنْ بِلا دَسْتْ بَاڤِێژِنْ چَكَانْ و بِبَرِزِنْ دِژْمِنْ. مِرُۆڤِێنْ دِنْ ژِى خَبَاتِێنْ زَانِينِى و چَالاكِيِێنْ چَانْدِى بِدِنْ دَوَامْكِرِنْ. نَخَاسِمْ ژِى عِلْمِێنْ دِينِى و فِقْهِى يِێنْ كُو بَرِێ جِڤَاتِێ بِدِنْ سَرْ رِێكَا رَاسْتْ. دِڤِێ مِلَّتَكْ زَانَايَانْ پَرْوَرْدَه بِكَه دَا كُو اَوْ ژِى فَرْمَانْ و قَدَخَيِێنْ خُدِێ هِينِى مِرُۆڤَانْ بِكِنْ. مِمْكُنَه كُو دَمَكَه دِرِێژْ شَرْ دوَامْ بِكَه؛ دِ ڤِێ رَوْشَا ئَاوَرْتَه دَه ژِ بُۆ مِلَّتَكْ كَارِبَه خَوه لِسَرْ پِيِێ خَوه بِگرَه دِڤِێ، زَانَا و پِسْپُۆرَانْ - نَخَاسِمْ يِێنْ دِينِى- پَرْوَرْدَه بِكَه دَا كُو هِێزِێنْ خَوه يِێنْ چَكْدَارْ و شَرْڤَانِێنْ خَوه پِێ خَودِى بِكَه و نَهِێلَه بِێنَه شِكَانْدِنْ. هَكَه مَجبُورْ نَبَه نَه رَاسْتَه كُو مِلَّتَكْ مَامُۆسْتَه و زَانَايِێنْ خَوه، نَمَازَه فِقِهْزَانِێنْ خَوه دَرْخَه قَادَا شَرْ. لَوْرَا جِهَادَا بِنْگَهِينْ خَبَاتَا عِلْمِى يَه. هِيچْ گُمَانْ نِينَه كُو مِلَّتَكْ دِ قَادَا زَانِينْ و تَكْنِيكِێ دَه كُو لِپَاشْ مَابَه دِێ زُو بِهَلِشَه، چَنْدِى اَوْ دِ قَادَا لَشْكَرِى دَه خُرْتْ بَه ژِى. لِێبَلِێ مِلَّتِێ كُو دِ وَارِێ زَانِينْ و تَكْنِيكِێ دَه لِپِێشْ بَه دِ دَمَكَه كُرْتْ دَه دِكَارَه كِێمَاسِيِێنْ خَوه تَمَامْ بِكَه. ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ جِهَادَا عِلْمِى ژِ جِهَادَا چَكَانْ گِرِينْگْتِرَه.

[165] دِ ئَايَتِێ دَه خُدِێ ژِ پِێخَمْبَرِێ خَوه رَه دِبِێژَه: .. بِبِێژَه خُدِێ بَسِى مِنَه و مِنْ تَوَكُّلَا خَوه بَرْدَا سَرْ خُدِێ (مِنْ پِشْتَا خَوه پِێ گَرْمْ كِرْ). لِسَرْ ڤِێ رَوْشِێ مَه مَعْنَا دُو نَاڤِێنْ خُدِێ يِێ شِيرِنْ لِژِێرْ ئَانِى دَا كُو اَمْ بَاشْ خَوه بِسِپِێرِنْ خُدِێ.

اَلْوَكِيلْ: اَوِێ كُو كَفِلِيَا عَالَمِێ دِكَه و ئَافِرَانْدِنْ و رِێڤَبَرِيَا وَانْ گِرْتِيَه سَرْ خَوه. نَاخَوە؛ يِێ كُو ژِ هِێلَا چِێكِرِنْ و بَرْدَوَامْكِرِنْ ڤَه ژِ مَخْلُوقَانْ بَرْپِرْسْ هَرْ اَوه. اَوْ بَرْپِرْسِێ بَاوَرمَنْدَا نَه؛ اَوْ بَاوَرْمَنْدِێنْ كُو بَرِيَا خَبَاتِێ رَوْشَا خَوه دِسِپِێرِنْ وِى، دَمَا دِ دِخَبِتِنْ ئَارِيكَارِيِێ ژِێ دِخُوازِنْ، پِشْتِى ئَارِيكَارِيَا خُدِێ پَسْنْ و سِپَاسِيَا وِى دِكِنْ و پِشْتِى بِبَلَايِێ هَاتِنْ جَرِبَانْدِنْ بِيَا هَاتِيَه سَرِێ وَانْ قَايِلِنْ.

اَلْحَسِيبْ: اَوِێ كُو ژِ بُۆ بَنْدَيِێنْ خَوه ژِ رَوْشَا دِينْ و دِنْيَا وَانْ يَا كُو ژِ بُۆ وَانْ گِرِنْگَه بَسِى وَانَه و ژِ يِێنْ كُو بَاوَرِى پِێ ئَانِينَه پَايَا مَزِنْ ژِ بُۆ وَانَه و اَوِێ كُو لِدِنْيَايِێ لِسَرْ كِرِنِێنْ بَنْدِيِێنْ خَوه حَسَابْگِێرَه.

١٠. سُورَه يِێ يونُسْ

سُورَەيِێ يُونُسْ ١٠٩ (سَدْ و نَهْ) ئَايَتَه. ئَايَتَا ٤٠انْ، ٩٤انْ، ٩٥انْ و ٩٦انْ لِمَدِينِێ و ئَايَتِێنْ دِنْ ژِى لِمَكِّێ هَاتِنَه خَوارِێ. ژِ بَرْ كُو دِ ئَايَتَا ٩٨انْ دَه دَابَاشَا گَلِێ يُونُسْ هَاتِيَه كِرِنْ، ژِ ڤِى سُورَيى رَه سُورَەيِێ يونُسْ هَاتِيَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِيفْ. لامْ. رَا. اَڤْ، ئَايَتِێنْ كِتِێبَا مُحْكَمِنْ.

٢. اَرِێ مَا بِمِرُۆڤَانْ عَجِێبْ تِێ كُو مَه ژِ بُۆ زِلامَكِى ژِ نَاڤْ وَانْ پَيَامْ هِنَارتْ؛ (مَه ژِێ رَه گُۆتْ) مِرُۆڤَانْ هِشِيَارْ بِكَه و مِزْگِينِێ بِدَه يِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ كُو ژِ بُۆ وَانْ لِجَمْ خُدَايِێ وَانْ مَقَامَكِى بِلِنْدْ هَيَه. كَافِرَانْ گُۆتْ: بِێگُمَانْ اَڤْ سِێرْبَازَكِى اَشْكَرَا يَه!

٣. بِێگُمَانْ پَرْوَرْدَگَارِێ وَه اَللهَ، اَوِێ كُو دِ شَشْ رُۆژَانْ دَه عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ ئَافِرَانْدِنْ، پَاشِێ لِسَرْ عَرْشِێ حُكِمْرَانِيِێ (بِئَاوَايَكِى بَابَتِى خَوه) رَاسَرْ بُو؛ تَڤْدِيرَا كَارْ و بَارَانْ دِكَه، بِێ كُو دَسْتُورَا وِى هَبَه قَتْ تُو كَسْ نِكَارَه بِبَه مَهْدَرْڤَانْ. هَا اَوْ اَللهْ، پَرْوَرْدَگَارِێ وَه يَه. نَاخَوە ژِێ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ. اَرِێ مَا قَىْ هِێ ژِى هُونْ نَافِكِرِنْ؟!

٤. (گَلِى مِرُۆڤَانْ! رُۆژَا قِيَامَتِێ) ڤَگَرَا وَه تَڤَانْ بَسْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه يَه. اَڤْ ڤَگَرْ، بِێگُمَانْ سُۆزَكَه ژِ جَمْ خُدِێ يَه و رَاسْتَه. لَوْرَا خُدِێ مِرُۆڤَانْ دِئَافِرِينَه، پِشْتْرَه وَانْ لِخَوه ڤَدِگَرِينَه دَا كُو يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ خَلاتْ بِكَه. هَچِى اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، بِسَدَمَا كَافِرِيَا كُو كِرِنْ ژِ بُۆ وَانْ ڤَخَوارِنَكَه ژِ ئَاڤَا كَلِى و عَذَابَكِى جَانْسُۆژْ هَيَه.

٥. خُدِێ يَه، اَوِێ كُو رُۆژْ كِرِيَه چِرَا، هَيڤْ ژِى كِرِيَه رُۆنَاهِى و كِرِيَه قُۆنَاخْ بِقُۆنَاخْ دَا كُو هُونْ هَژْمَارَا سَالانْ و حَسِێبْ بِزَانِنْ. خُدِێ اَڤْ، بَسْ لِسَرْ رَاسْتِى (و حِكْمَتَكِێ) ئَافِرَانْدِنْ. خُدِێ، ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه بِيرَوَرْ ئَايَتِێنْ خَوه اَشْكَرَا دِكَه.

٦. بِێگُمَانْ دِ لِپَىْ هَڤْهَاتِنَا شَڤْ و رُۆژِێ دَه (و دِ كُرتْبُونْ و دِرِێژبُونَا وَانْ دَه) و دِ تِشْتِێ كُو خُدِێ دِ اَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ دَه ئَافِرَانْدِنَه، ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو خَوه (ژِ عَذَابِێ خُدِێ) بِپَارِێزِنْ بَلْگَه و نِيشَانْ هَنَه.[166]

٧. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو پِێرْگِيَهاتِنَا مَه هِێڤِى نَاكِنْ و بِژِيانَا دِنْيَايِێ قَايِلْ بُونَه و بِخَوشِيِێنْ وێ پِشْتْرَاسْتْ بُونَه و اَوِێنْ كُو هَايَا وَانْ ژِ ئَايَتِێنْ مَه نَمَانَه...

٨. هَا اَوْ، ژِ بَرْ گُنَهِێنْ كُو كِرِنَه، جِهِێ وَانْ ئَاگِرَه.

٩. هَرْچِى اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، خُدَايِێ وَانْ بِسَدَمَا اِيمَانَا وَانْ، دِێ وَانْ بِگِهِينَه بِهِشْتِێنْ پِێخَوشْبُونْ و دِلْخَوشْبُونِێ كُو دِ بِنْ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ.

١٠. دُعَا و گَازِيَا وَانْ دِ بِهِشْتِێ دَه اَڤَه: خُدَايِێ مَه، اَمْ تَه ژِ هَمُو كِێمَاسِيَانْ پَاكْ دِدِێرِنْ! پِێشْوَازِيكِرِنَا وَانْ (ژِ هَڤْ رَه) بَسْ سِلَاڤَه. دُعَايَا وَانْ ئَا پَاشِى ژِى اَڤَه: حَمْدْ، ژِ وِى خُدَايِێ رَه بَه كُو پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ يَه.

١١. اَگَرْ خُدِێ، كَا چَاوَا ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ لَزِێ لِبَاشِيِێ دِكَه وِسَا ژِى لَزِێ لِخَرَابِيَا كُو اَوْ لَزِێ لِێ دِكِنْ كِرِبُويَا، تَقَزْ دِێ جِڤَانِێ مِرِنَا وَانْ بَئَانِيَا (و هَلاكْ بِكِرِنَا). ڤِێجَا؛ اَوِێنْ كُو هَاتِنَا بَرْ دَسْتِێ مَه هِێڤِى نَاكِنْ اَمِێ وَانْ دِ خَرَابِيَا وَانْ دَه سَرْگِێژَانَه و حَيِرِى بِهِێلِنْ.[167]

١٢. چِه دَمَا تَنْگَزَارِيَكْ بِگِهِيژَه مِرُۆڤِى، لِسَرْ كِێلَكَا خَوه يَانْ رُونِشْتِى يَانْ ژِى لِپِيَانْ هَرْ هَوَارَا خَوه دِگِهِينَه مَه. لِێبَلِێ چِه دَمَا مَه تَنْگَزَارِى ژِ سَرْ رَاكِرْ هَرْ وَكِى ژِ بُۆ (رَاكِرِنَا) وِێ تَنْگَزَارِيِێ قَتْ هَوَارَا خَوه نَگِهَانْدِبَه مَه لِسَرْ گُنَهَانْ اِسْرَارْ دِكَه. هَا وِسَا ژِ بُۆ تِخُوبِهِێرَانْ كَارْ و كِرِيَارِێنْ وَانْ هَاتِنَه خَمِلانْدِنْ.

١٣. صُۆنْدْ بَه، خَلْكِێ قَرْنِێنْ بَرِيَا وَه دَمَا لِخَوه ظُلِمْ كِرِنْ، مَه اَوْ ژِ نَاڤِێ بِرِنْ، پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ ژِ وَانْ رَه مُعْجِزَه ئَانِينْ لِێ دِيسَا اَوْ نَبُونْ كُو بَاوَرِى بِينِنْ (ڤِێجَا اَوْ بُونْ مُسْتَحَقِێ هَلَاكِێ). هَا، وِسَا اَمْ جِڤَاتَا گُنَهْكَارْ جَزَا دِكِنْ.

١٤. پَاشِێ مَه، لِدُوڤْ وَانْ هُونْ لِسَرْ عَرْدِێ كِرِنْ شُونْگِرِێنْ وَانْ دَا كُو اَمْ بِنِێرِنْ كَا هُونِێ چَاوَا كَارْ بِكِنْ.

١٥. دَمَا ئَايَتِێنْ مَه اِێنْ اَشْكَرَا ژِ وَانْ رَه دِهَاتِنْ خَونْدِنْ، اَوِێنْ كُو (لِئَاخْرَتِێ) دِيتِنَا مَه هِێڤِى نَاكِنْ، دِگُۆتِنْ: يَا قُرَئَانَكَه ژِ بِلِى ڤِێ بِينَه يَانْ ژِى ڤِێ بِگُهَرِينَه! (رَسُولِێ مِنْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: ژِ مِنْ رَه نَه مِمْكُنَه كُو اَزْ وِێ ژِ بَرْ خَوه ڤَه بِگُهَرِينِمْ؛ اَزْ بَسْ دِدِمْ پَىْ ئَا كُو ژِ مِنْ رَه تِێ وَحِيكِرِنْ؛ بِسَدَمَا كُو اَزْ، بِرَاسْتِى ژِى ژِ عَذَابِێ رُۆژَكَه مَزِنْ دِتِرْسِمْ كُو اَزْ بِێئَمْرِيَا خُدَايِێ خَوه بِكِمْ.

١٦. (رَسُولِێ مِنْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا، مِنْ اَوْ ژِ وَه رَه نَدِخَونْدْ، خُدِێ ژِى دِێ اَوْ ژِ وَه رَه نَدَابُويَا زَانِينْ. بَرِيَا ڤِێ، مِنْ تَمَنَكْ دِ نَاڤْ وَه دَه بِهُورَانْدْ (و مِنْ دُۆزَكَه وِهَا لِوَه نَكِرْ). مَا هِێ ژِى هُونْ تِێنَاگِهِيژِنْ (كُو اَڤْ قُرْئَانْ ژِ جَمْ خُدِێ يَه)؟

١٧. مَا ژِ وِى كَسِێ كُو لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ دَرَوِێ لِێبِينَه يَانْ ژِى بَئَايَتِێنْ وِى بَاوَرِى نَيِينَه، ظَالِمْتِرْ كِى هَيَه؟ بِێگُمَانْ رَوْشْ اَڤَه، گُنَهْكَارْ بِسَرْ نَاكَڤِنْ!

١٨. اَوْ، دِ شُونَا خُدِێ دَه يِێنْ كُو نَه دِكَارِنْ خَرَابِيِێ بِدِنْ وَانْ و نَه ژِى دِكَارِنْ فَيْدِێ بِدِنْ وَانْ دِحَبِينِنْ و دِبِێژِنْ: اَڤْ، لِجَمْ خُدِێ مَهْدَرْڤَانِێنْ مَه نَه. (ژِ وَانْ مُشْرِكَانْ رَه) بِبِێژَه: اَرِێ مَا هُونْ ئَا كُو لِعَرْد و ئَاسِيمَانَانْ خُدِێ پِێ نِزَانَه، ڤِێجَا هُونْ وِى پِێ ئَاگَاهْدَارْ دِكِنْ؟! خُدِێ، ژِ وِێ شِرْكَا كُو اَوْ دِكِنْ پَاكْ و بِلِنْدَه.

١٩. مِرُۆڤْ، دِ دَسْتْپِێكِێ دَه يَكْ مِلَتْ بُونْ، پَاشِێ كَتِنْ اِخْتِلافِێ و ژِ هَڤْ جُدَا بُونْ. اَگَرْ فَرْمَانَكْ ژِ خُدَايِێ تَه (بِݒَاشْدَخِسْتِنَا عَذَابِێ) دَرْبَاسْ نَبُويَا دِێ دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه (بِعَذَابِێ) حُكِمْ بِهَاتَا كِرِنْ دِ وِێ يَا كُو تِێ دَه اَوْ بِهَڤْ كَتِنَه.

٢٠. (خَلْكِێ مَكِّێ) دِبِێژِنْ: دَه بِلا مُعْجِزَيَكْ ژِ جَمْ خُدَايِێ وِى ژِێ رَه هَاتِبُويَا؟ (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: غَيبْ، بَسْ كَارِێ خُدِێ يَه؛ ڤِێجَا چَاڤْلِرِێ بِنْ، اَزْ ژِى دِگَلْ وَه چَاڤْلِرِێ مَه.[168]

٢١. چِه دَمَا ݒِشْتِى تَنْگَاسِيكَه كُو اَوْ هِنْگَافتْ بُونْ مَه بَرْفِرَهيَكْ دَا سَرْ وَانْ، تُو دِبِينِى كُو دَرْ بَارِێ ئَايَتِێنْ مَه دَه فَنْدْ و فَتِلْ چِێكِرِنْ. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: خُدِێ دِ جَزَادَانَا خَوه دَه بِلَزْتِرَه (ڤِێجَا گُمَانْ نَكِنْ كُو بَرْسِڤَا وَه دِێ نَيِێ دَايِنْ). بِێگُمَانْ مَلائِيكَتِێنْ مَه هَمُو فَنْدْ و فَتْلِێنْ وَه دِنِڤِيسِنْ.

٢٢. اَوْ خُدَايِێ كُو دِ بَژْ و بَحْرِێ دَه وَه دِگَرِينَه، حَتَا دَمَا هُونْ دِ كَشْتِيِێ دَه بُونْ، بَايَكِى نَرْمُ و خَوشْ كَشْتِى دِكِشَانْدْ (و رِێوِى ژِى) بِڤِێ كِێفْخَوشْ دِبُونْ؛ ڤِێجَا ژِ نِشْكَا ڤَه بَايَكِى دِژْوَارْ دِهَاتْ، لِكَشْتِيِێ دَا و ژِ هَرْ ئَالِى ڤَه پِێلْ هَاتِنْ سَرْ وَانْ و فَهمْ كِرِنْ كُو دُۆرْ لِوَانْ هَاتَه گِرْتِنْ؛ اِێدِى ژِ دِلْ گَازِى خُدِێ كِرِنْ: صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ تُو مَه ژِ ڤِێ تَنْگَاسِيِێ خَلاسْ بِكِى، تَقَزْ اَمِێ بِبِنْ ژِ سِپَاسْدَارَانْ!

٢٣. چِه دَمَا خُدَا اَوْ رِزْگَارْ كِرِنْ، (تُو دِبِينِى كُو دِيسَا) اَوْ، بِێ كُو حَقِێ وَانْ هَبَه لِسَرْ عَرْدِێ سِتَمْكَارِى دِكِنْ! گَلِى مِرُۆڤَانْ! ظُلْمَا وَه، تَنِێ لِوَه يَه و (بِڤِێ) بَسْ هُونْ پَرْتَالِێنْ ژِيَانَا دِنْيَايِێ بِدَسْتْ دِخِنْ، پَاشِێ، دِيسَا ڤَگَرَا وَه بِبَالْ مَه ڤَه يَه. ڤِێجَا اَمِێ بِكَارْ و كِرِيَارِێنْ كُو وَه دِكِرِنْ، وَه ئَاگَاهْدَارْ بِكِنْ.

٢٤. بِێگُمَانْ رَوْشَا ژِيَانَا دِنْيَايِێ بَسْ وَكَه بَارَانَكِێ يَه كُو مَه ژِ اَسْمِێنْ بَارَانْدِيَه. ڤِێجَا بِوِێ ئَاڤِێ گِيَايِێنْ سَرْ عَرْدِێ (رَنْگَه رَنْگْ) ژِ يِێنْ كُو مِرُۆڤْ و حَيْوَانْ ژِ وَانْ دِخُونْ تِێكِلِى نَاڤْ هَڤْ بُونْ. حَتَا دَمَا كُو عَرْدْ خِشْرِێ خَوه دِگِرَه (و رَنْگْ بِرَنْگْ) دِخَمِلَه. خُودِيِێنْ وِێ ژِى حِزِرْ دِكِنْ كُو اَوْ دِكَارِنْ بَرِێنْ خَوه بِچِنِنْ و سُودِێ ژِێ وَرْگرِنْ. (هِنْگِێ) فَرْمَانَا مَه بِشَڤْ يَانْ ژِى بِرُۆژْ بِسَرْ دَه هَاتْ، ڤِێجَا مَه وَكِى زَڤِيَا دِرُوتِى (چِنَانْدِى) لِێكِرْ، هَرْ وَكِى كُو بَرِێ اَوْ شِينْكَاتِى تُنَه بُو. هَا بِڤِى رَنْگِى ژِ بُۆ يِێنْ كُو دِفِكِرِنْ اَمْ ئَايَتِێنْ خَوه بِبَرْفِرَهِى تِينِنْ.[169]

٢٥. خُدِێ، (بَنْدَيِێنْ خَوه) گَازِى بِبَالْ مَالَا سَلامَتِيِێ ڤَه (بِهِشْتِێ) دِكَه و كِى بِڤِێ بَرِێ وِى دِدَه رِيَا رَاسْتْ.

٢٦. ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ خَلاتَا هَرِى رِنْدْ و ژِ وِێ هِێ زِێدَتِرْ ژِى هَيَه. سَرْ و چَاڤِێنْ وَانْ نَه بِتُۆزْ دِبِنْ نَه ژِى پَرِيشَانِى دِگِرَه سَرْ. هَا اَوْ بِهِشْتِى نَه، هَرْ و هَرْ اَوْ تِێ دَه دِمِينِنْ.

٢٧. اَوِێنْ كُو كَارِێنْ خَرَابْ كِرِنْ، جَزَايِێ وَانْ بِقَاسِى گُنَهِێنْ وَانْه. رُورَشِى و رِسْوَايِى وَانْ دِگِرَه و ژِ بُۆ وَانْ تُو پَارِێزْكَرْ نِينِنْ كُو وَانْ ژِ (عَذَابِێ) خُدِێ بِپَارِێزِنْ. سَرْ و چَاڤِێنْ وَانْ، هَرْ وَكِى پَارْچَيَكْ ژِ شَڤَا رَشْطَارِى اَوْ گِرْتِبِنْ. هَا اَوْ دُۆژَهِى نَه، اَوْ هَرْ و هَرْ تِێ دَه دِمِينِنْ.

٢٨. رُۆژَا كُو اَمْ هَمُويَانْ لِهَڤْ كُۆمْ بِكِنْ، پَاشِێ ژِ وَانِێنْ كُو ژِ بُۆ خُدِێ هَڤْپِشْكْ چِێكِرِنْ رَه، اَمِێ بِبِێژِنْ: «هُونْ و اَوِێنْ كُو وَه ژِ خُدِێ رَه كِرِنَه هَڤْپِشْكْ لِجِهِێ خَوه رَاوَسْتِنْ (حَيَانِى كُو دَرْ بَارِێ وَه دَه بِرْيَارْ بِێ دَايِنْ)». اِێدِى مَه اَوْ ژِ هَڤْ قَتَانْدِنْ و پَرَسْتِيِێنْ وَانْ ژِ وَانْ رَه گُۆتِنْ: وَه عِبَادَتِێ مَه نَكِرِبُو.

٢٩. ڤِێجَا اَڤْ بَسَه كُو خُدِێ دِ نَاڤْبَرَا مَه و وَه دَه شَاهِدْ بَه، كُو اَمْ ژِ پَرَسْتِنَا وَه بِێخَبَرْ بُونْ.

٣٠. هَا وِێ رُۆژِێ، هَرْ كَسْ دِێ كَارْ و كِرْيَارِێنْ خَوه بِبِينَه، هَمُو دِێ بِبَالْ خَودِيِێ وَانْ اِێ حَقْ ڤَه كُو خُدَا يَه بِێنْ ڤَگَرَانْدِنْ و اَوْ دَرَوَا كُو وَانْ لِێ دِئَانِى دِێ ژِ بَرْ وَانْ وِنْدَا و بَرْزَه بِبَه.

٣١. (ژِ مُشْرِكَانْ رَه) بِبِێژَه: مَا كِى ژِ عَرْد و ئَاسِيمَانَانْ رِزْقِێ وَه دِدَه يَانْ مَا كِى دِكَارَه گُهْ و چَاڤَانْ بَئَافِرِينَه، كِى دِكَارَه يِێ سَاغْ ژِ يِێ مِرِى و يِێ مِرِى ژِ يِێ سَاغْ دَرْخَه و كِى كَارِێنْ ئَافِرَانْدِنِێ بِرِێ ڤَه دِبَه؟ ڤِێجَا اَوِێ بِبِێژِنْ: خُدِێ يَه. نَاخَوە (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَگَرْ وِسَا يَه، اِێدِى چِمَا هُونْ خَوه (ژِ عَذَابِێ) خُدِێ نَاپَارِێزِنْ؟

٣٢. (اَڤِێ كُو ڤَانْ هَمُويَانْ دِكَه) خُدِێ يَه، اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ وَه يِى رَاسْتْ و حَقَه. اِێدِى مَا پِشْتِى حَقِيِێ ژِ رِێشَاشِيِێ پِێ ڤَه چِه هَيَه؟! ڤِێجَا چَاوَا هُونْ بَرِێ خَوه ژِ اِيمَانِێ ڤَدِگَرِينِنْ؟

٣٣. هَا بِڤِى ئَاوَايِى فَرْمَانَا خُدَايِێ تَه (بِعَذَابِێ) لِسَرْ ژِرِێدَرْكَتِيَانْ پِێوِىسْتْ بُو، لَوْرَا اَوْ بَاوَرِيِێ نَاينِنْ.

٣٤. بِبِێژَه: مَا ژِ وَانِێنْ كُو هُونْ ژِ خُدِێ رَه دِكِنْ هَڤْپِشْكْ يَكْ هَيَه كُو دَسْتْ بَئَافِرَانْدِنِێ بِكَه، پَاشِێ (پِشْتِى مِرِنِێ) دِيسَا وِى ڤَگَرِينَه؟ بِبِێژَه: خُدِێ ژِ تُنَهِيِێ (هَرْ كَسِى و هَرْ تِشْتِى) دِئَافِرِينَه، پِشْتِى كُو (دِمِرِينَه دِيسَا ڤَدِژِىنَه) و ڤَدِگَرِينَه. نَاخَوە هُونْ چَاوَا بَرِێ خَوه (ژِ حَقِيِێ) ڤَدِگَرِينِنْ؟!

٣٥. بِبِێژَه: مَا ژِ وَانِێنْ كُو هُونْ ژِ بُۆ خُدِێ دِكِنْ هَڤْپِشْكْ يَكْ هَيَه كُو بِبَالْ حَقِيِێ ڤَه رَاسْتَرِێ بِكَه؟ بِبِێژَه: خُدِێ، بِبَالْ حَقِيِێ رَاسْتَرِێ دِكَه. ڤِێجَا مَا قَىْ يِێ كُو بِبَالْ حَقِيِێ ڤَه رَاسْتَرِێ بِكَه لَايِقَه كُو مِرُۆڤْ بِدَه پَىْ وِى، يَانْ اَوِێ كُو حَيَانِى اَوْ نَيِێ رَاسْتَرِێكِرِنْ اَوْ نِكَارَه خَوه رَاسْتَرِێ بِكَه لايِقَه؟! ڤِێجَا وَه خِێرَه، چَاوَا هُونْ بِڤِى ئَاوَايِى بِرْيَارْ دِدِنْ؟!

٣٦. پِرِێنْ وَانْ ژِ گُمَانِێ پِێ ڤَه نَادِنْ پَىْ تِشْتَكِى دِنْ، بِرَاسْتِى گُمَانْ مِرُۆڤْ ژِ حَقِيِێ بِێمِنَتْ نَاكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ، بِيَا كُو اَوْ دِكِنْ بَاشْ دِزَانَه.

٣٧. اَڤْ قُرْئَانْ نَه لِێئَانِينَا هِنْ كَسَانَه كُو بِبَالْ خُدِێ ڤَه تِێ سِپَارْتِنْ. لِێبَلِێ اَوْ، يَا كُو لِبَرْ دَسْتِێ خَوه يَه رَاسْتْ دِدِێرَه و بِبَرْفِرَهى رُۆنِيكِرِنَا حُكْمِێنْ خُدِێ يَه، تِێ دَه تُو گُمَانْ تُنَه؛ اَوْ ژِ جَمْ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ يَه.

٣٨. يَانْ ژِى مَا اَوْ دِبِێژِنْ: وِى قُرْئَانْ لِێئَانِيَه؟ بِبِێژَه: اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ (دِ دُۆزَا خَوه دَه) رَاسْتْبِێژِنْ، دَه هَايْدِێ هُونْ ژِى سُورَيَكِى وَكِى وِێ بِينِنْ حُۆلِێ و ژِ بِلِى خُدِێ يِێنْ كُو هُونْ كَارِبِنْ گَازِى وَانْ بِكِنْ، گَازِى وَانْ ژِى بِكِنْ.

٣٩. نَخِێرْ، بَلْكِى ژِ بَرْ كُو زَانِينَا وَانْ تِێنَگِهِيشْتِيَه و هِێ ژِى شِيرُۆڤَيَا وِێ ژِ وَانْ رَه نَهَاتِيَه، وَانْ بَاوَرِى پِێ نَئَانِى. يِێنْ بَرِيَا وَانْ ژِى، وَكِى وَانْ (بِپِێخَمْبَرِێنْ خَوه) بَاوَرِى نَئَانِيبُونْ. دَه بِنِێرَه كَا اَنْجَامَا ظَالِمَانْ چَاوَا بُويَه!

٤٠. هِنْ ژِ وَانْ هَنَه كُو بَاوَرِى بِوِێ تِينِنْ و هِنْ ژِ وَانْ هَنَه كُو بَاوَرِى پِێ نَايينِنْ. خُدَايِێ تَه، بِخَرَابْكَارَانْ بِێهْتِرْ دِزَانَه.

٤١. اَگَرْ وَانْ بَاوَرِى بِتَه نَئَانِى، بِبِێژَه: كَارِێ مِنْ ژِ مِنْ رَه يَه، كَارِێ وَه ژِى ژِ وَه رَه يَه. هُونْ ژِ يَا كُو اَزْ دِكِمْ بِێرِى نَه، اَزْ ژِى ژِ يَا كُو هُونْ دِكِنْ بِێرِى مَه.

٤٢. (رَسُولِێ مِنْ!) هِنْ ژِ وَانْ گُهِێنْ خَوه دِدِنَه تَه (دَمَا تُو قُرْئَانِێ دِخُوينِى). اَرِێ مَا دِگَلْ كُو اَوْ تِێنَگِهِيژِنْ ژِى تُو يِێ بِكَڒَانْ بِدِى بِهِيسْتِنْ؟

٤٣. هِنْ ژِ وَانْ هَنَه كُو لِتَه دِنِهِێرِنْ، اَرِێ مَا دِگَلْ كُو اَوْ نَابِينِنْ ژِى تُو يِێ كُۆرَانْ رَاسْتَرِێ بِكِى؟

٤٤. بِێگُمَانْ خُدِێ تِه نَحَقِيِێ لِمِرُۆڤَانْ نَاكَه، لِێبَلِێ اَوْ بِخَوه نَحَقِيِێ لِخَوه دِكِنْ.

٤٥. رُۆژَا خُدِێ وَانْ لِهَڤْ كُۆمْ دِكَه - هَرْ وَكِى اَوْ ژِ سَعَتَكَه رُۆژِێ پِێ ڤَه دِ گُۆرِێ دَه نَمَابِنْ - هَڤْدُو نَاسْ دِكِنْ. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بِچُونَا بَرْ دَسْتِێ خُدِێ بَاوَرِى نَئَانِينَه خَسَارْ كِرِنَه و اَوْ رَاسْتَرِێ نَبُونَه.

٤٦. چِه هِنَكْ ژِ يَا كُو مَه پَيْمَانَا وِێ دَايَه وَانْ، اَمْ نِيشَانِى تَه بِدِنْ، چِه ژِى اَمْ تَه بِمِرِينِنْ (تُو نَبِينِى) ڤِێجَا هَرْ ڤَگَرَه وَانْ بِبَالْ مَه ڤَه يَه. خُدِێ لِسَرْ يَا كُو اَوْ دِكِنْ، چَاڤْدِێرَه.

٤٧. ژِ هَرْ اُمَّتَكِێ رَه پِێخَمْبَرَكِى وِێ هَيَه (دَا كُو وَانْ رَاسْتَرِێ بِكَه). ڤِێجَا دَمَا پِێخَمْبَرِێ وَانْ (رُۆژَا قِيَامَتِێ) هَاتْ؛ دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه بِدَادْمَنْدِى حُكْمْ تِێ كِرِنْ و نَحَقِى لِوَانْ نَايِێ كِرِنْ.

٤٨. اَوْ (بِطِنَازْ) دِبِێژِنْ: اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ رَاسْتْگُۆ نَه، كَا اَوْ پِيْمَانْ (ئَا كُو تُو مَه پِێ دِتِرْسِينِى) كَنْگِێ يَه؟

٤٩. بِبِێژَه: ژِ يَا كُو خُدِێ بِڤِێ پِێ ڤَه اَزْ نِكَارِمْ زَرَارَكِێ ژِ سَرْ خَوه رَاكِمْ و اَزْ نِكَارِمْ فَيْدَيَكِێ ژِى بِدِمْ خَوه. ژِ هَرْ اُمَّتَكِێ رَه جِڤَانَكِى وِێ هَيَه كُو ژِێ رَه هَاتِيَه دِيَارْكِرِنْ. دَمَا جِڤَانِێ وَانْ بِێ، اَوْ نِكَارِنْ وِێ سَعَتَكِێ بِدِنْ پَاشْ و بَرِيَا جِڤَانِێ وَانْ بِێ ژِى اَوْ نِكَارِنْ بِدِنْ پِێشْ.

٥٠. بِبِێژَه: دَه كَا ژِ مِنْ رَه بِبِێژِنْ، اَگَرْ عَذَابِێ خُدِێ بِشَڤْ يَانْ ژِى بِرُۆژْ بِسَرْ وَه دَه بِێ (هُونِێ چِه بِكِنْ؟) اَرِێ مَا گُنَهْكَارْ لِهَاتِنَا چِه لَزِێ دِكِنْ؟

٥١. (گَلِى مُشْرِكَانْ!) مَا پِشْتِى كُو عَذَابْ بِێ رَاسْتِێ هُونِێ اِيمَانِێ بِينِنْ؟ (وِێ هِنْگِێ دِێ ژِ وَه رَه وِهَا بِێ گُۆتِنْ): اَرِێ مَا ڤِێگَا وَه بَاوَرِى ئَانِى؟ حَالْ اَڤَه كُو وَه بِلَزْ اَڤْ عَذَابْ دِخَوسْتْ.

٥٢. پِاشِێ ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو نَحَقِى لِخَوه كِرِنْ دِێ بِێگُۆتِنْ: دَ عَذَابِێ اَبَدِى طَعْمْ بِكِنْ! ژِ بِلِى يَا هُونْ دِكِنْ پِێ ڤَه هُونْ نَايِێنَه جَزَاكِرِنْ.

٥٣. اَوْ ژِ تَه دِپِرْسِنْ: مَا اَوْ (عَذَابِێ كُو تُو پِێ گَفَانْ لِمَه دِكِى) رَاسْتَه؟ بِبِێژَه: اَرِێ، اَزْ بِخُدَايِێ خَوه صُۆنْدْ دِخُومْ كُو تَقَزْ اَوْ رَاسْتَه و هُونِێ خُدِێ نَچَارْ ژِى نَكِنْ.

٥٤. اَگَرْ ژِ بُۆ هَرْ كَسِێ كُو لِخَوه ظُلِمْ كِرِى تِشْتِێ لِعَرْدِێ هَيَه تَڤْ يِێ وِى بَه، تَقَزْ دِێ دِ بَرْ خَوه دَه بِدَه (دَا كُو ژِ عَذَابْ خِلاسْ بِبَه). دَمَا اَوْ عَذَابْ دِبِينِنْ ژِ كَزَبَا شَوِتِى پُۆشْمَانْ دِبِنْ. دِ نَاڤْ وَانْ دَه بِدَادْپَرْوَرِى تِێ حُكِمْكِرِنْ و نَحَقِى لِوَانْ نَايِێ كِرِنْ.

٥٥. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، بِێگُمَانْ لِعَرْد و ئَاسِيمَانَانْ چِه هَبَه اَوْ يِێ خُدِێ يَه. هِشِيَارْ بِنْ، بِێگُمَانْ پَيْمَانَا خُدَا حَقَه. لِێبَلِێ پِرِێنْ وَانْ ڤِێ نِزَانِنْ.

٥٦. خُدِێ يَه يِێ كُو سَاغْ دِكَه و يِێ كُو دِمِرِينَه و هُونِێ لِێ بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٥٧. گَلِى مِرُۆڤَانْ! ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه، ژِ بُۆ وَه شِيرَتَكْ، ژِ دِلانْ رَه شِيفَايَكْ و ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ ژِى رِێبَرَكْ و رَحْمَتَكْ هَاتِيَه.[170]

٥٨. بِبِێژَه: (اَڤَا ژِ وَرَه هَاتِيَه) بِكَرَمْ و دِلُۆڤَانِيَا خُدِێ يَه، ڤِێجَا بِلا بِڤِێ كِێفْخَوشْ و دِلشَادْ بِبِنْ. اَڤْ، ژِ مَالِێ كُو اَوْ دِجِڤِينِنْ چِێتِرَه.

٥٩. بِبِێژَه: دَه كَا ژِ مِنْ رَه بِبِێژِنْ، ژِ وِى رِزْقِێ كُو خُدِێ ژِ بُۆ وَه ئَافِرَانْدِى هُونْ هِنَكِى حَرَامْ و هِنَكِى ژِى حَلالْ دِدِێرِنْ؟ (رَسُولِێ مِنْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: مَا دِ ڤِێ دَه خُدِێ دَسْتُورْ دَايَه وَه؟ يَانْ ژِى مَا هُونْ لِخُدِێ بِێبَختِيِێ دِكِنْ؟

٦٠. مَا اَوِێنْ كُو لِهَمْبَرِى خُدِێ دَرَوِێ لِێتِينِنْ، گُمَانَا وَانْ دِ حَقِێ رُۆژَا قِيَامَتِێ دَه چِى يَه؟ بِێگُمَانْ خُدِێ لِهَمْبَرِى مِرُۆڤَانْ خَودِى كَرَمْه، لِێبَلِێ پِرِێنْ وَانْ سِپَاسِيَا (ڤِى نِعْمَتِى) نَاكِنْ.

٦١. (رَسُولِێ مِنْ!) تُو دِ چِه كَارِى دَه بِبِى، تُو چِه ژِ قُرْئَانِێ بِخُوينِى و هُونْ چِه كَارِى بِكِنْ، دَمَا هُونْ خَوه نُۆقِى وِى كَارِى بِكِنْ هَرْ اَمْ لِسَرْ وَه چَاڤْدِێرِنْ. نَه لِعَرْدِێ نَه ژِى لِئَاسِيمِێنْ بِقَاسِى گِرَانِيَا زَرَيَكِێ تِشْتَكْ ژِ بَرْ خُدَايِێ تَه وِنْدَا نَابَه. ژِ ڤِێ هِێ بِچُوكتِرْ و مَزِنتِرْ ژِى چِه هَبَه، هَرْ اَوْ دِ نِڤِيسَكَه اَشْكَرَا (دِ لَوْحُ اَلْمَحْفُوظِێ) دَه تُۆمَارْكِرِى يَه.

٦٢. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، بِێگُمَانْ دُۆسْتِێنْ خُدِێ، نَه تِرْسْ ژِ بُۆ وَانْ هَيَه نَه ژِى اَوْ غَمْگِينْ دِبِنْ.

٦٣. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و خَوه دِپَارِێزِنْ.

٦٤. دِ ژِيَانَا دِنْيَايِێ دَه و دِ ژِيَانَا ئَاخْرَتِێ دَه ژِ بُۆ وَانْ مِزْگِينِى هَيَه. دِ گُۆتِنِێنْ خُدِێ دَه قَتْ گُهَارْتِنْ نِينَه. هَا اَڤْ، سَرْفِرَازِيَا مَزِنْ بِخَوه يَه.

٦٥. بِلا گُۆتِنَا وَانْ تَه غَمْگِينْ نَكَه! بِێگُمَانْ عِزَتْ (دَسْتْهِلاتِى و سَرْكَفْتِنْ) هَمُو يَا خُدِێ يَه. هَرْ اَوَه، يِێ بِهِيزَرْ، يِێ زَانَا.

٦٦. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، لِعَرْد و ئَاسِيمَانَانْ چِه هَبَه هَرْ اَوِێنْ خُدِێ نَه. (نَاخَوە) اَوِێنْ كُو ژِ بِلِى خُدِێ هَڤْپِشْكَانْ دِحَبِينِنْ، اَوْ دِدِنْ پَىْ چِه؟ (بِرَاسْتِى) اَوْ ژِ گُمَانَكَه پُوچْ پِێ ڤَه لِپَىْ تِشْتَكِى دِنْ نَاچِنْ و اَوْ هَرْ دَرَوَانْ دِكِنْ.

٦٧. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) خُدِێ يَه، يِێ كُو ژِ بُۆ وَه شَڤْ ئَافِرَانْدِيَه دَا كُو هُونْ تِێ دَه بِێهْنَا خَوه بَرْدِنْ و رُۆژْ كِرِيَه رُۆنَاهِى (دَا كُو هُونْ تِێ دَه بِخَبِتِنْ). بِێگُمَانْ دِ ڤَانْ دَه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو گُهْدَارِى بِكِنْ، نِيشَانْ هَنَه.

٦٨. (مُشْرِكَانْ) گُۆتِنْ: زَارُۆكِێنْ خُدِێ هَنَه. حَاشَا! اَوْ ژِ ڤِێ پَاكْ و دُورَه. اَوْ دَوْلَمَنْدَه. هَرْ ژِێ رَه يَه يَا لِعَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ. دِ ڤِێ مِژَارِێ دَه لِجَمْ وَه تُو پِێبَاوَرِى (دَلِيلْ) تُنَه يَه. اَرِێ مَا يَا كُو هُونْ دَرْ بَارِێ خُدِێ دَه نِزَانِنْ هُونْ دِبِێژِنْ؟

٦٩. بِبِێژَه: بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو لِهَمْبَرِى خُدِێ دَرَوَانْ لِێتِينِنْ قَتْ بِسَرْ نَاكَڤِنْ.

٧٠. (ژِ بُۆ وَانْ) لِدِنْيَايِێ پَرْتَالَكِى هِنْدِكْ هَيَه. (لِێبَلِێ) پِشْتْرَه ڤَگَرَا وَانْ بِبَالْ مَه ڤَه يَه. پَاشِێ، ژِ بَرْ بِێبَاوَرِى و كَافِرْبُونَا وَانْ اَمِێ عَذَابِێ هَرِى دِژْوَارْ بِوَانْ بِدِنْ تَعْمْكِرِنْ.

٧١. ژِ بُۆ وَانْ پِيَامَا نُوحْ بِخُونَه كُو وِى ژِ گَلِێ خَوه رَه گُۆتِبُو: اَىْ گَلِێ مِنْ! اَگَرْ مَايِينَا مِنْ دِ نَاڤْ وَه دَه و شِيرَتَا مِنْ ئَا بَئَايَتِێنْ خُدِێ بِوَه گِرَانْ بَه، ڤِێجَا مِنْ خَوه بَسْ سِپَارْتَه خُدِێ. هُونْ و هَڤْپِشْكِێنْ خَوه بِجِڤِنْ و بِرْيَارَا كَارِێ خَوه بِدِنْ، پَاشِێ بِلَا كَارِێ وَه ژِ بُۆ وَه نَبَه دَرْدْ و كُۆڤَانْ. پِشْتْرَه حُكْمِێ خَوه دَرْ بَارِێ مِنْ دَه بِدِنْ و كَيْسِێ
(مُهْلَتِێ) ژِى نَدِنْ مِنْ.

٧٢. اَگَرْ هُونْ بَرِێ خَوه (ژِ شِيرَتِێ مِنْ) دَاگَرِينِنْ، ڤِێجَا مِنْ تُو حَقْدَسْتَكْ ژِ وَه نَخَوسْتِيَه. بَسْ حَقِێ مِنْ ژِ جَمْ خُدَا يَه و فَرْمَانْ لِمِنْ هَاتِيَه كِرِنْ كُو اَزْ بِبِمْ ژِ مُسِلْمَانَانْ.

٧٣. ڤِێجَا وَانْ بِنُوحْ بَاوَرِى نَئَانِى. مَه ژِى نُوحْ و اَوِێنْ كُو دِ كَشْتِيِێ دَه پِێ رَه بُونْ خِلاسْ كِرِنْ و مَه (لِسَرْ عَرْدِێ) اَوْ كِرِنْ شُونْگِرْ. مَه اَوِێنْ كُو بَئَايَتِێنْ مَه بَاوَرِى نَئَانِينْ ژِى (دِ تُۆفَانِێ دَه) بِنْئَاڤْ كِرِنْ. دَه بِنِێرَه كَا اَنْجَامَا وَانِێنْ هَاتِنَه هِشْيَارْكِرِنْ (و بَاوَرِى نَئَانِينْ) چَاوَا بُو!

٧٤. پِشْتْرَه، لِپَىْ وِى، مَه گَلَكْ پِێخَمْبَرْ ژِ گَلِێنْ وَانْ رَه شَانْدِنْ و پِێخَمْبَرَانْ ژِ بُۆ وَانْ مُعْجِزَه ئَانِينْ. لِێبَلِێ (ژِ بَرْ طَبِيعَتِێ كُفْرَا كُو دِ وَانْ دَه هِيَه) اَوْ نَبُونْ كُو بَاوَرِيِێ بِينِنْ، بِيَا كُو وَانْ بَرِێ بَاوَرِى پِێ نَئَانِيبُونْ. هَا بِڤِى ئَاوَايِى اَمْ، مُۆهْرِێ لِدِلِێنْ تِخُوببِهِێرَانْ دِخِنْ.

٧٥. پَاشِێ، پِشْتِى وَانْ مَه مُوسَا و هَارُونْ دِگَلْ مُعْجِزَيِێنْ خَوه ژِ بُۆ فِرْعَونْ و گِرَه گِرِێنْ وِى شَانْدِنْ. لِێبَلِێ وَانْ خَوه قُرَه كِرْ و اَوْ مِلَّتَكِى گُنَهْكَارْ بُونْ.

٧٦. چِه دَمَا ژِ جَمْ مَه حَقِى ژِ وَانْ رَه هَاتْ، گُۆتِنْ: اَڤْ، تَقَزْ سِێرْبَازِيَكَه اَشْكَرَا يَه.

٧٧. مُوسَا گُۆتْ: اَرِێ مَا چِه دَمَا حَقِى ژِ بُۆ وَه بِێ هُونِێ هَرْ ژِێ رَه بِبِێژِنْ: اَڤْ سِێرَه؟ حَالْ اَڤَه كُو سِێرْبَازْ تُو جَارِى بِسَرْ نَاكَڤِنْ.

٧٨. وَانْ گُۆتْ: مَا تُو ژِ بُۆ مَه هَاتِيَه دَا كُو مَه ژِ وِێ يَا كُو مَه بَاڤْ و كَالِێنْ خَوه لِسَرِێ دِيتِنْ ڤَگَرِينِى و لِسَرْ عَرْدِێ مَزِنَاهِى بِكَڤَه دَسْتِێ وَه؟ حَالْ اَڤَه، اَمْ نَه اَوِنْ كُو بِوَه بَاوَرِيِێ بِينِنْ.

٧٩. فِرْعَوْنْ گُۆتْ: هَرْ چِقَاسْ سِێرْبَازِێنْ زَانَا و كُۆهْنَه هَبِنْ، ژِ مِنْ رَه بِينِنْ.

٨٠. ڤِێجَا چِه دَمَا سِێرْبَازْ هَاتِنْ، مُوسَا ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: دَه بَاڤِێژِنْ يَا كُو هُونِێ بَاڤِێژِنْ.

٨١. چِه دَمَا وَانْ (وَرِيسِێنْ خَوه) ئَاڤِێتِنْ، مُوسَا گُۆتْ: يَا كُو وَه ئَانِيَه سِێهْرَه. بِێگُمَانْ خُدِێ دِێ پُوچِيتِيَا وِێ دَرِينَه رَاسْتِێ. بِێگُمَانْ خُدِێ كَارِێنْ مُفسِدَانْ لِهَڤْ رَاسْتْ نَايِينَه.[171]

٨٢. خُدِێ، بِفَرْمَانِێنْ خَوه دِێ حَقِيِێ دَرِينَه رَاسْتِێ، چَنْدِى لِخَوشَا گُنَهْكَارَانْ نَچَه ژِى.

٨٣. ڤِێجَا (دِگَلْ دِيتِنَا ڤَانْ مُعْجِزَه و ئَايَتَانْ ژِى) ژِ بَرْ تِرْسَا فِرْعَونْ و گِرَه گِرِێنْ وِى كُو دِێ وَانْ بِدِنْ عَذَابِێ، ژِ چَنْدْ كَسِێنْ قَوْمِێ وِى پِێ ڤَه تُو كَسِى بَاوَرِى بِمُوسَا نَئَانِى. بِێگُمَانْ فِرْعَونْ لِعَرْدِێ دَسْتْهِلاتَكِى زُۆرْدَسْتْ بُو و بِێگُمَانْ اَوْ ژِ تِخُوببِهِێرَانْ بُو.

٨٤. مُوسَا گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! اَگَرْ بِرَاسْتِى وَه بَاوَرِى بِخُدِێ ئَانِيَه، دَه خَوه بِسپِێرِنِێ اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ مُسِلْمَانِنْ.

٨٥. ڤِێجَا گُۆتِنْ: مَه خَوه هَرْ سپَارْتَه خُدِێ. خُدَايِێ مَه! مَه بِدَسْتِێ كَافِرْ و سِتَمْكَارَانْ نَجَرِبِينَه!

٨٦. (خُدَايِێ مَه!) مَه بِدِلُۆڤَانِيَا خَوه ژِ وِێ جِڤَاتَا كَافِرْ رِزْگَارْ بِكَه!

٨٧. مَه ژِ مُوسَا و بِرَايِێ وِى رَه پَيْخَامْ شَانْدْ؛ ژِ گَلِێ خَوه رَه هِنْ مَالَانْ لِمِسْرِێ ئَامَادَه بِكِنْ و مَالِێنْ خَوه بِكِنْ نِمِێژگَهْ و نِمِێژْ بِكِنْ. (اَىْ مُوسَا!) مِزْگِينِێ بِدَه بَاوَرْمَنْدَانْ!

٨٨. مُوسَا گُۆتْ: خُدَايِێ مَه! تَه دِ ژِيَانَا دِنْيَايِێ دَه خِشرْ و مَالَكِى پِرْ دَا فِرْعَونْ و گِرَه گِرِێنْ وِى. خُدَايِێ مَه! پَاشِێ وَانْ مِرُۆڤْ ژِ رِيَا تَه ڤَگَرَانْدِنْ سَرْ كُفْرِێ! خُدَايِێ مَه! مَالِێ وَانْ ژِ نَاڤِێ بِبَه، دِلِێ وَانْ قَنْجْ بِگُڤِێشَه، ڤِێجَا بِلَا اِيمَانِێ نِينِنْ حَيَانِى اَوْ عَذَابِێ دِژْوَارْ بِبِينِنْ.

٨٩. خُدِێ گُۆتْ: نِفِرَا وَه قَبُولْ بُو، ڤِێجَا لِسَرْ رِيَا رَاسْتْ و دُرِسْتْ بِمِينِنْ و زِنْهَارْ هُونْ نَدِنْ پَىْ رِيَا وَانِێنْ كُو نَزَانِنْ!

٩٠. مَه زارُۆيِێنْ اِسْرَائِيلْ دِ دَرْيَايِێ رَه دَرْبَاسْ كِرِنْ، ڤِێجَا فِرْعَونْ و لَشْكَرِێنْ خَوه بِنَحَقِى و بِئِێرِيشْكَارِى دَانَه پَىْ وَانْ، حَيَانِى كَتَه وِێ رَوْشَا كُو بِنْئَاڤْ بِبَه، (فِرْعَونْ) گُۆتْ: بِێگُمَانْ مِنْ بَاوَرِى ئَانِى كُو ژِ بِلِى وِى خُدَايِێ كُو زَارُۆيِێنْ اِسْرَائِيلْ پِێ بَاوَرِى ئَانِيَه تُو اِلَاهْ تُنِنْ و اَزْ ژِ مُسِلْمَانَانِمْ!»

٩١. اَرِێ مَا ڤِێگَا (تَه بَاوَرِى ئَانِى)؟ حَالْ اَڤَه كُو تَه بَرِێ پِرْ عِصْيَانِى دِكِرْ و تُو ژِ
خَرَابَانْ بُو.

٩٢. اِيرُۆ، اَمِێ تَرْمِێ تَه خَلاسْ بِكِنْ دَا كُو تُو ژِ يِێنْ پَىْ خَوه رَه بِبِى عِبْرَتْ. بِێگُمَانْ گَلَكْ ژِ مِرُۆڤَانْ ژِ ئَايَتِێنْ مَه خَافِلِنْ.[172]

٩٣. بِێگُمَانْ مَه زَارُۆيِێنْ اِسْرَائيلْ لِوَلَاتَكِى رِنْدْ بِجِهْ كِرِنْ و مَه رِزْقَكِى پَاقِژْ دَا وَانْ. ڤِێجَا حَتَا زَانِينْ (قُرَئَانْ) ژِ بُۆ وَانْ نَهَاتْ اَوْ هَرْ يَكْ بُونْ، نَكَتِنْ اِخْتِلافِێ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه، دِێ رُۆژَا قِيَامَتِێ دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه، دِ وَانْ مِژَارِێنْ كُو تِێ دَه كَتِنَه اِخْتِلافِێ حُكِمْ بِكَه.

٩٤. (رَسُولِێ مِنْ!) اَگَرْ تُو ژِ ڤَانْ (رُودَانِ)ێنْ كُو مَه ژِ تَه رَه هِنَارْتِنَه بِگُمَانْ بِى، ژِ وَانِێنْ كُو بَرِيَا تَه كِتِێبِێ (تَورَاتْ و اِنْجِيلِێ) دِخُوينِنْ، بِپِرْسَه. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ تَه ژِ خُدَايِێ تَه حَقِى هَاتِيَه، ڤِێجَا تُو قَتْ نَبَه ژِ شُپْهَكَارَانْ!

٩٥. تُو نَبَه ژِ وَانِێنْ كُو بَئَايَتِێنْ خُدِێ بَاوَرِى نَايينِنْ؛ ڤِێجَا تُو دِێ بِبِى ژِ يِێنْ خَسِرِى.

٩٦. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو فَرْمَانَا خُدَايِێ تَه (بِعَذَابْ) لِسَرْ وَانْ مِسُۆگَرْ بُويَه، اَوْ اِيمَانِێ نَايينِنْ.

٩٧. چَنْدِى تَمَامِێ مُعْجِزَيَانْ ژِ وَانْ رَه بِێنْ ژِى (اَوْ بَاوَرِى نَايينِنْ) حَيَانِى عَذَابِێ غَمْنَاكْ نَبِينِنْ.

٩٨. چُو بَاژَارَكِى (ژِ وَانْ بَاژَارِێنْ مَه هَلَاكْكِرِنْ) بَاوَرِى نَئَانِىنْ ڤِێجَا كُو بَاوَرِيَا وَانْ فَيْدَه بِدَايَا وَانْ، ژِ بِلِى قَومِێ يونِسْ (وَانْ بَاوَرِى ئَانِى)؛ چِه دَمَا وَانْ بَاوَرِى ئَانِى، مَه عَذَابِێ رِسْوَاكَرْ لِدِنْيَايِێ ژِ سَرْ وَانْ رَاكِرْ و حَتَا دَمَكِێ ژِى مَه (پَارْمَنْدِيَا ژِ نِعْمَتِێنْ) ژِيَانِێ دَا وَانْ.[173]

٩٩. (رَسُولِێ مِنْ!) اَگَرْ خُدَايِێ تَه بِڤَايَا، چِقَاسْ كَسِێنْ لِسَرْ عَرْدِێ هَنَه دِێ هَمُويَانْ بَاوَرِى بِئَانِيَا. اَرِێ مَا تُو لِمِرُۆڤَانْ كُۆتَكِيِێ دِكِى دَا كُو بَاوَرِيِێ بِينِنْ؟

١٠٠. بِێ دَسْتُورَا خُدِێ تُو كَسْ نِكَارَه بَاوَرِيِێ بِينَه. اَوْ، عَذَابِێ خَوه دِدَه وَانِێنْ كُو عَاقِلِێ خَوه بِكَارْ نَايينِنْ.

١٠١. بِبِێژَه: دَه بَرِێ خَوه بِدِنَ عَرْد و ئَاسِيمَانَانْ كَا چِه دِ وَانْ دَه هَيَه؟ بَلگَه و ئَايَتِێنْ خُدَا و هِشِيَارِيَا ژِ عَذَابْ تُو فَيْدِێ نَادِنْ قَوْمَكِى كُو بَاوَرِى نَايِنِنْ.

١٠٢. اَوْ (مُشْرِكْ) ژِ بِلِى كُو چَاڤْنِێرِيَا رُۆژِێنْ خَودَانْعَذَابْ بِكِنْ پِێ ڤَه، مِينَا رُۆژِێنْ كُو بِسَرْ وَانْ مُشْرِكِێنْ بَرِيَا وَانْ دَه بُۆرِينْ، اَوْ چَاڤْنِێرِيَا تِشْتَكِى دِنْ نَاكِنْ. بِبِێژَه: دَه هَايْدِێ چَاڤْنِێرِيَا عَذَابْ بِكِنْ، بِێگُمَانْ اَزِێ ژِى دِگَلْ وَه چَاڤْنِێرِيِێ (لِعَذَابِێ وَه) بِكِمْ.

١٠٣. پِشْتْرَه، (دَمَا عَذَابْ بِێ) اَمِێ پِێخَمْبَرِێنْ خَوه و وَانِێنْ كُو پِێ رَه بَاوَرِى ئَانِينَه(ژِ عَذَابْ) رِزْگَارْ بِكِنْ. اَڤْ وَكْ دَيْنَكِى يَه لِمَه كُو اَمِێ بَاوَرْمَنْدَانْ رِزْگَارْ بِكِنْ.

١٠٤. بِبِێژَه: گَلِى مِرُۆڤَانْ! اَگَرْ هُونْ دِ حَقِێ دِينِێ مِنْ دَه گُمَانْدَارْ بِنْ، ڤِێجَا اَوِێ كُو ژِ بِلِى خُدِێ هُونْ دِحَبِينِنْ اَزْ وِى نَاحَبِينِمْ. لِێبَلِێ، بَسْ اَزِێ وِى خُدَايِێ كُو وَه دِمِرِينَه بِحَبِينِمْ و فَرْمَانْ لِمِنْ هَاتِيَه كِرِنْ كُو اَزْ بِبِمْ ژِ مُسِلْمَانَانْ..

١٠٥. بَرِێ خَوه بِدَه دِينِێ رَاسْتْ و دُرِسْتْ، اَوْ دِينِێ ژِ خَوارِيِێ دُورْ و زِنْهَارْ تُو نَبَه ژِ مُشْرِكَانْ!..

١٠٦. ژِ بِلِى خُدِێ گَازِى و هَاوَارِێ نَگِهِينَه يِێ كُو نَه فَيْدِێ دِگِهِينَه تَه، نَه ژِى زِيَانِێ. اِێدِى اَگَرْ تَه اَڤْ كِرْ، وِێ گَاڤِێ تَقَزْ تُو ژِ ظَالِمَانِى.

١٠٧. اَگَرْ خُدِێ زَرَارَكِێ بِينَه سَرِێ تَه، ژِ وِى پِێ ڤَه كَسْ نِينَه وِێ ژِ سَرْ تَه رَاكَه. اَگَرْ خُدِێ ژِ بُۆ تَه قَنْجِيَكْ خَوسْتْ، كَسْ نِينَه رِێ لِبَرْ قَنْجِيَا وِى بِگِرَه. اَوْ ژِ بَنْدَيِێنْ خَوه كِێ بِڤِێ خِێرِێ دِگِهِيژِىنَه وِى. هَرْ خُدِێ يَه، يِێ گُنَهْڤَشِێرْ، يِێ دِلُۆڤَانْ.

١٠٨. بِبِێژَه: گَلِى مِرُۆڤَانْ! ژِ بُۆ وَه ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه رَاسْتِى (قُرْئَانْ) هَاتْ. اِێدِى كِى وَرَه سَرْ رِيَا رَاسْتْ، بَسْ اَوْ ژِ بُۆ خَوه تِێ. كِى ژِ رِێ بِكَڤَه، اَوْ ژِى لِدِژِى خَوه ژِ رِێ دِكَڤَه و اَزْ لِسَرْ وَه نَه بَرْپِرْسِمْ.

١٠٩. بِدَه پَىْ يَا كُو ژِ بُۆ تَه تِێ هِنَارْتِنْ و حَيَانِى خُدِێ (دِ نَاڤْبَرَا تَه و مِلَّتِێ تَه دَه) حُكِمْ بِكَه خَوه رَاگِرَه. خُدِێ چِێتِرِينِێ حَاكِمَانَه.

هَرْ وَكِی خُدِێ وِهَا ژِ پِێخَمْبَرِێ خَوه رَه دِبِێژَه: دَرْبَارِی رَوشَا عِبَادَتِێ قُرَشِیَانْ دَه بِلا گُمَانْ ژِ تَه رَه چِێنَبَه كُو دَلِیلَكَه وَانْ هَیَه كُو اَو ژِ پُوتَانْ رَه ڤِی عِبْدَتِی دِكِنْ. اَو بَسْ تَقْلِیدَا بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ خَوه یِێ بَرِێ دِكِنْ. دِیسَه گُمَانْ نَكَه كُو خُدِێ رِزْقِێ وَانْ لِدِنِیَایِێ بِێ كِێمَاسِی دِدِێ وَانْ كُو اَڤْ ژِ قَنْجِیَا وَانَه. خُدِێ لِدِنِیَایِێ رِزْقِێ هَرْ كَسِی دِدِیِێ؛ چِه بَاشْ بَه چِه خَرَابْ. خُدِێ بِێهْتِرْ دِزَانَه كَا مُرَادَا وِی چِیَه.

[166] مُسْتَقَرْ: جِهِێ لِێمَایینِێ. مُسْتَودَعْ: جِهِێ كُو بِاَمَانَتِی لِێ دِمِینَه، مِینَا كُو رِێوِنْگِی بَه یَانْ ژِ بُو كَارَكِێ لِجِهَكِی مُوَقَّتْ بِمِینَه. وَاتِیَا ڤِێ ئَایَتِێ اَڤَه: ژِ بُو كُو اَمْ دِلئَارَامْ بِبِنْ خُدِێ بِمَه دِدَه زَئَانِینْ كُو رِزِقْ اَدْرَسَا خَوه دِزَانَه؛ تُو لِكُو دَرِێ دِبَه بِبَه خُدِێ رِزْقِێ تَه دِشِینَه. لِێ بَلِێ؛ تُو اَدْرَسَا رِزْقِێ خَوه نِزَانِێ. جَارِنَانْ تُو دِخَبِتِێ ژِ بُو تُو رِزْقِێ خَوه تَمِینْ بِكِێ، لِێبَلِێ بَرْهَمَا خَبَاتَا تَه دِبَه رِزْقِێ هِنَكَه دِنْ.

[167] لِگُۆرِى رِيوَايَتَانْ، مُشْرِكِێنْ مِينَا نَدْرْ كُرِێ هَرْسْ، پِێخَمْبَرِيَا مُحَمَّدْ مَانْدَلَه كِرِبُونْ و گُۆتِبُونْ: «خُدِێيُۆ، هَكَه دُۆزَا مُحَمَّدْ ئَا پِێخَمْبَرِيِێ رَاسْتْ بَه، دِ جِهْ دَه ژِ ئَاسِيمَانْ لِسَرْ مَه كَڤِرَانْ بِبَارِينَه يَانْ ژِى عَذَابَكِى خَمْنَاكْ بِدَه مَه!»ڤِێجَا دِ بَارَا ڤِێ رَوْشِێ دَه اَڤْ ئَايَتَا بُۆرِى دَاكَتْ. بِرَاسْتِى اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دِدَه زانِينْ كُو دَمَا عَڤْدْ گُنَهَانْ بِكِنْ، دِ جِهْ دَه خُدِێ وَانْ جَزَا نَاكَه، بَلْكِى مُهْلَتِێ دِدَه وَانْ كُو پُۆشْمَانْ بِبِنْ؛ ڤَگَرِنْ حَقِيِێ. لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو پُۆشْمَانْ نَابِنْ ژِى حَيَانِى دَمَكَه دِيَارْ كَيْسِێ دِدَه وَانْ، پَاشِێ، وَانْ لِدِنْيَايِێ يَانْ ژِى لِئَاخْرَتِێ جَزَا دِكَه.

[168] كَافِرْ، مُعْجِزَيَكَ عَذَابِى دِخَوازِنْ. وَكَه كُو دِ ئَايَتَا (٣٢)يِێ ئَا سُورَيِێ «اَنْفَالْ»دَه ژِى هَاتْ وِهَا دُعَا كِرِنَه: «خُدِێيُۆ، هَكَه بِرَاسْتِى اَڤْ قُرَئَانْ حَقْ بَه، ژِ جَمْ تَه هَاتِبَه، ژِ عَزْمِێنْ لِسَرْ مَه كَڤِرَانْ بِبَارِينَه! حَالْ اَڤَه كُو عَذَابْ ژِ جَمْ خُدِێ يَه. اَگَرْ اَوْ بِڤِێ، دِ جِهْ دَه عَذَابْ دَادِخَه و جِڤَاتَا سَرْهِلْدِێرَانْ ژِ حُۆلِێ رَادِكَه، هَكَه بِڤِێ ژِى دَرَنْگْ دِهِێلَه. بِلا كَافِرْ لِعَذَابْ لَزِێ نَكِنْ و لِهِێڤِيَا اَنْجَامِێ بِمِينِنْ.

[169] اَڤْ نُمُونَيَكَه چِه رِنْدْ و بَدَوَه و بِرَوشَا جِيَهانِێ رَه ئَاهَنْگْسَازَه! لَوْرَا جِيَهانْ، خَمْلْ، لَزَّتْ و رُومَتَا وِێ، دَمَكَه كِنْ ژِ بُۆ خَودِيِێ خَوه هِێشِينْ دِبَه. گَاڤَا تِێكُوزْ و تَمَامْ بُو، بَرْهَوَا دِبَه يَانْ ژِى خَودِيِێ وِێ هِێ تُو طَعْمْ ژِێ نَدِيتِى ژِێ ڤَدِقَتَه دِچَه. دَسْتَڤَالا دِمِينَه و ژِ حَسْرَتْ، دَرْدْ و كُلا وِێ دِلِێ وِى تِژَه غَمْ دِبَه. خَوشِكِيَا دِنْيَايِێ ژِى ژِێ رَه دِبَه كُلْ و كَدَرْ.

[170] اَڤْ ئَايَتَا پِيرُۆزْ چَارْ تَايبَتْمَنْدِيِێنْ قُرْئَانَا مَجِيدْ رَاڤَه دِكَه. قُرَئَانْ، هَمُو پَاكِى و رِسْوَايِيَانْ ژِ مِرُۆڤَانْ رَه اَشْكَرَه دِكَه، وَعْظَكَه رِنْدْ و بِتِينَه كُو بَرِێ مِرُۆڤَانْ دِدَه اَخلاقِێنْ رِنْدْ. شِيفَايَكَه وسَا يَه كُو دِلِێ وَانْ ژِ نَخَوشِيَا كُفرْ و نِيفَاقِێ دَرْمَانْ دِكَه. رِێبَرَكَه وسَا يَه كُو بَرِێ خَلْكِێ دِدَه رِێيَا دِلْشَادِى و ئَارَامِيِێ و رَحْمَتَكَه وِلُۆ يَه كُو خَلْكِێ ژِ طَارِيتِى و تَقَانَا كُفْرِێ دَرْتِينَه بَخْتَوَارِيَا اَبَدِى.

[171] وَكَه ايَتِێ ژِى دَايَه زانِينْ: سِێهِرْبَازِى، بَسْ خَاپَانْدِنْ، سَختَكَارِى و گَللَاجِى يَه. لَوْرَا مُوسَا پِێخمبَرَكِى مَزِنَه، رِنْدْ دِزَانِيَه كُو اَوْ پُوچِى يَه و يِێنْ كُو اَوْ ئَانِينَه رَاسْتِێ ژِى فَسَادكَرْ و خَرَابكَارِنْ.

[172] بَلِێ خُدِێ گُۆتْ :»اِيرُۆ، اَمِێ تَرمِێ تَه (ژِ دَرْيَايِێ) دَرْخِنْ دَا كُو تُو ژِ يِێنْ پَىْ خَوه رَه بِبِى عِبْرَتْ». اَگَرْ كُو خُدِێ تَرْمِێ وِى ژِ دَرْيَايِێ نَه ئَاڤِێتَه بَژَايِيِێ، مِمْكُنْ بُو كُو يِێنْ دِ پَىْ وِى رَه بِگُۆتَا؛ اَوْ اِلَاهْ بُو، نَخَنِقِى؛ اَوِێ رُۆژَكِێ وَرِێ. ڤِێجَا خُدِێ پِشْتِى اَوْ دِ ئَاڤِێ دَه خَنِقَانْدْ، اَمْرِى ئَاڤِێ كِرْ كُو تَرْمِێ وِى بَاڤِێژَه قَرَاخِێ چَاوَا كُو تَرمِێ حَيْوَانَا مِرَارْبُويِى دَاڤِێژَه قَرَاخِێ دَا كُو يَقِينْ بِكِنْ بِرَاسْتِى اَوْ خَنِقِيَه و دَا كُو بِزَانِنْ اَوْ نَه اِلَاهْ بُو، بَلْكِى اَوْ مِرُۆڤَكِى سِتَمْكَارْ، مُسرِفْ و ژِحَدِێدَرْ بُو.

[173] چِه دَمَا گَلِێ يونُسْ اِنْكَارَا وِى كِرِنْ، اَوْ هِێرسْ بُو و ژِ نَاڤَا وَانْ دَرْكَتْ. خَلْكِێ وِى فَهمْ كِرِنْ كُو عَذَابْ دِێ بِسَرْ وَانْ دَه بِێ. ژِ نُو ڤَه پُۆشْمَانْ بُونْ و ژِ بُۆ كُو عَذَابْ بِسَرْ وَانْ دَه نَيِێ ژِ خُدِێ لاڤَلاڤْ كِرِنْ. ڤِێجَا خُدِێ ژِى تُۆبَا وَانْ قَبُولْ كِرْ و عَذَابْ ژِ سَرْ وَانْ رَاكِرْ.

١١. سُورَه يِێ هُودْ

سُورَەيِێ هُودْ ١٢٣ (سَدْ و بِيسْتْ و سِێ) ئَايَتَه. ئَايَتَا ١٢انْ، ١٧انْ و ١١٤انْ لِمَدِينِێ و يِێنْ دِنْ ژِى لِمَكَّێ دَاكَتِنَه. سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَايَتِێنْ ٥٠انْ و ٦٠انْ گِرْتِيَه كُو دِ وَانْ دَه بَحْسَا ژِيَانَا هُودْ پِێخَمْبَرْ هَاتِيَه كِرِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِيفْ. لامْ. رَا. اَڤْ كِتِێبَكَه وسَا يَه كُو ئَايَتِێنْ وِێ مُحْكَمِنْ، پَاشِێ ژِ ئَالِيِێ خُدَايِێ حَكِيمْ اِێ خَبِيرْ ڤَه ژِ هَڤْ هَاتِنَه ڤَقَتَانْدِنْ..

٢. (ئَايَتِێنْ وِێ ژِ هَڤْ هَاتِنَه ڤَقَتَانْدِنْ) دَا كُو هُونْ ژِ بِلِى خُدِێ عِبَادَتِێ چِه تِشْتِى نَكِنْ. بِێگُمَانْ اَزْ ژِ ئَالِيِێ خُدِێ ڤَه ژِ بُۆ وَه مِزْگِينْبَرْ و هِشِيَارْكَرِمْ.

٣. (ئَايَتِێنْ وِێ ژِ هَڤْ هَاتِنَه ڤَقَتَانْدِنْ) دَا كُو هُونْ ژِ خُدَايِێ خَوه دَاخَوازَا لِێبُۆرِينَا (گُنَهِێنْ) خَوه بِكِنْ، پَاشِێ بِبَالْ وِى ڤَه تُۆبَه بِكِنْ؛ (اِێدِى) خُدِێ دِێ حَتَا دَمَكَه دِيَارْكِرِى ژِيَانَا وَه بِرِنْدِى خَوشْ بِكَه و دِێ كَرَمَا خَوه بِدَه چِه كَسِێ كُو خُدَانْقَنْجِى بَه. اَگَرْ هُونْ بَرِێ خَوه (ژِ اِيمَانِێ) ڤَگَرِينِنْ، بِێگُمَانْ اَزْ لِسَرْ وَه ژِ عَذَابِێ رُۆژَكَه مَزِنْ دِتِرْسِمْ.

٤. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) ڤَگَرَا وَه هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه يَه و اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.

٥. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! اَوْ (مُنَافِقْ)، سِينْگَا خَوه بِسَرْ هَڤْ دَه دِطَوينِنْ دَا كُو (يَا دِ دِلِێ خَو دَه) ژِ خُدِێ خَوه ڤَشِێرِنْ. هِشِيَارْ بِنْ، دَمَا اَوْ جِلِێنْ خَوه لِخَوه دِپِێچِنْ، خُدِێ بِيَا كُو اَوْ ڤَدِشِێرِنْ و بِيَا كُو اَشْكَرَا دِكِنْ ژِى دِزَانَه. لَوْرَا خُدِێ، بِيَا دِ دِلْ و سِينْگَانْ دَه ئَاگَاهْدَارَه.

٦. چِه رِێڤَهَرَكْ (چِه اِنْسَانْ و چِه نَه اِنْسَانْ) لِسَرْ عَرْدِێ هَبَه هَرْ رِزْقِێ وِى لِسَرْ خُدِێ يَه. خُدِێ جِهِێ اَوْ لِێ دِژِى و جِهِێ اَوْ لِێ بِاَمَانَتِى (مِێڤَانْ) بَه ژِى دِزَانَه. اَڤْ تَڤْ دِ كِتِێبَكَه اَشْكَرَا دَه (دِ لَوْحُ المَحْفُوظِێ دَه) نِڤِيسَانْدِى نَه.[174]

٧. خُدِێ يَه، اَوِێ كُو عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ دِ شَشْ رُۆژَانْ دَه چِێكِرِنْ و (بَرِى چِێكِرِنَا وَانْ) عَرْشِێ وِى لِسَرْ ئَاڤِێ بُو. (خُدِێ عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ چِێكِرِنْ ) دَا كُو وَه بِجَرِبِينَه؛ كَا ژِ وَه كَارِێ كِێ رِنْدْتِرَه. اَگَرْ تُو (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژِى: بِێگُمَانْ پِشْتِى مِرِنِێ هُونِێ بِێنْ سَاغْكِرِنْ و شَانْدِنْ، تَقَزْ يِێنْ كَافِربُونَه دِێ بِبِێژِنْ: اَڤْ (قُرْئَانْ) ژِ سِێرْبَازِيَكَه اَشْكَرَا پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِى دِنَه.[175]

٨. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ اَمْ هَيَا دَمَكَه بِژِمَارْ عَذَابْ ژِ سَرْ وَانْ بِدِنْ پَاشْ، تَقَزْ دِێ بِبِێژِنْ: كَا چِه تِشْتَه نَاهِێلَه كُو اَوْ (عَذَابْ) وَرَه؟ ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! رُۆژَا اَوْ عَذَابْ بِسَرْ وَانْ دَه بِێ، ژِ سَرْ وَانْ نَايِێ ڤَگَرَانْدِنْ. اَوْ عَذَابِێ كُو وَانْ پِێ طِنَازْ دِكِرْ دُۆرْ لِوَانْ گِرْتِيه.

٩. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ اَمْ ژِ ئَالِيِێ خَوه ڤَه دِلُۆڤَانِى (و قَنْجِيَكِێ) بِمِرُۆڤْ بِدِنْ چِێژَانْدِنْ پَاشِێ ژِێ بِسْتِينِنْ، بِێگُمَانْ اَوْ (ژِ رَحْمَا مَه) زُو بِێهِێڤِى دِبَه و قَنْجِيِێنْ بَرِێ ژِبِيرْ دِكَه.

١٠. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ پِشْتِى تَنْگَاسِيَكَه كُو اَوْ هِنْگَافْتِى اَمْ قَنْجِيَكِێ پِێ بِكِنْ، دِێ تَقَزْ بِبِێژَه: تَنْگِى و نَخَوشِى ژِ مِنْ چُونْ (و شُكْرِێ خُدِێ نَاكَه). بِێگُمَانْ اَوْ مِرُۆڤَكِى بِطْرُ
و قُرَه يَه.

١١. ژِ بِلِى وَانِێنْ كُو (لِهَمْبَرِى كَارَسَاتَانْ) خَوه رَئَاگِرْتِنْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، هَا ژِ بُۆ وَانْ لِێبُۆرِينْ و خَلاتَكَه مَزِنْ هَيه.

١٢. اَرِێ مَا قَىْ ژِ وِێ وَحْيَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه تُو يِێ هِنَكِى ژِێ تَرْكْ بِكِى و ژِ بَرْ كُو دِبِێژِنْ: «دَه بِلا گَنْجِنَيَكْ ژِێ رَه دَاكَتِيَه يانْ ژِى دِگَلْ وِى فَرِشْتَيَكْ بِهَاتِيَه» سِنْگَا تَه ژِى پِێ تَنْـگْ دِبَه. بِێگُمَانْ تُو بَسْ هِشْيَارْكَرِى. خُدِێ، لِسَرْ هَرْ تِشْتِى وَكِيلَه.

١٣. يانْ ژِى مَا اَوْ دِبِێژِنْ: وِى ژِ كِيسِى خَوه لِێئَانِيه؟ بِبِێژَه: دَه هَايْدِێ هُونْ ژِى دَهْ سُورَەيِێنْ وَكَه وِێ ژِ جَمْ خَوه بِينِنْ و دَه ژِ بِلِى خُدِێ گَازِى يِێ هُونْ دِكَارِنْ بِكِنْ. اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ (دِ دُۆزَا خَوه دَه) رَاسْتْگُۆ نَه (دَه بِينِنْ هَا).

١٤. اَگَرْ اَوْ بَرْسِڤَا وَه نَدِنْ، نَاخَوە بِزَانِنْ كُو اَڤْ قُرْئَانْ بَسْ بِزَانِينَا خُدِێ هَاتِيَه هِنَارْتِنْ و ژِ وِى پِێ ڤَه تُو خُدَا نِينِنْ. اَرِێ مَا ڤِێجَا هُونْ رَادَسْتِى بَرْ فَرْمَانَا خُدِێ نَابِنْ؟!

١٥. چِه كَسِێ ژِيانَا دِنْيَايِێ و خَمْلا وِێ بِخَوازَه، اَمِێ بِێكِێمَاسِى، بَرَانْبَرِى كَارِێنْ وَانْ لِدِنْيَايِێ بِدِنْ وَانْ و لِدِنْيَايِێ تِشْتَكْ لِوَانْ نَايِێ كِێمْكِرِنْ.

١٦. هَا اَوِنْ يِێنْ كُو ژِ بُۆ وَانْ لِئَاخْرَتِێ ژِ اِێگِرْ پِێ ڤَه تِشْتَكِى دِنْ نِينَه و يَا كُو وَانْ (لِدِنْيَايِێ) كِرْ بَرْهَوَا چُو و كَارِێ كُو وَانْ دِكِرْ پُوچْ و بَطَالْ بُو.

١٧. اَرِێ، مَا اَوِێ كُو ژِ جَمْ خُدَايِێ خَوه لِسَرْ دَلِيلَكَه اَشْكَرَا بَه و دِگَلْ ڤِێ ژِى ژِ تَرَفْ خُدِێ ڤَه شَاهِدَكْ (ژِێ رَه) هَبَه و بَرِيَا وِێ ژِى كِتِێبَا مُوسَا يَا كُو رِێبَرْ و رَحْمَتَه ژِێ رَه شَاهِدْ بَه (مَا مِينَا يِێ كُو بِێدَلِيلْ بَه؟) اَڤِێنْ هَا بَاوَرِيِێ بِوِێ (قُرْئَانِێ) تِينِنْ (ژِ وَانْ رَه بِهِشْتْ هَيَه). ژِ بَندْ و حِزْبَانْ چِه كَسِێ بِپِێخَمْبَرْ و قُرْئَانِێ بَاوَرِى نَيِينَه ڤِێجَا جِهِێ وِى ئَاگِرِێ دُۆژَهِێ يَه. نَاخَوە دَرْبَارِێ وِێ دَه بِلَا ژِ تَه رَه گُمَانَكْ چِێنَبَه. بِێگُمَانْ اَڤْ رَاسْتِيَكَه كُو ژِ جَمْ خُدَايێ تَه يَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤَانْ پِێ بَاوَرِى نَايِينِنْ.

١٨. اَرِێ مَا ژِ وِى كَسِێ كُو لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ دَرَوِێ لِێبِينَه، ظَالِمْتِرْ كِى هَيَه؟ هَا اَوْ، ژِ خُدَايِێ خَوه رَه دِێ بِێنَه رَاپِێشْكِرِنْ و فَرِيشْتَيِێنْ شَاهِدْ ژِى دِێ بِبِێژِنْ: هَا اَڤِنْ اِێنْ كُو لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدَايِێ خَوه دَرَوْ لِێ تَانِينْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، لَعْنَتَا خُدِێ لِسَرْ ظَالِمَانْ بَه!

١٩. (ظَالِمْ) اَوِێنْ كُو رِيَا خُدِێ لِبَرْ مِرُۆڤَانْ دِگِرِنْ و ژِ دِلْ و جَانْ دِخَوازِنْ كُو خَوارْ نِيشَانْ بِدِنْ (دَا كُو خَلْكِێ ژِێ بِدِنَه پَاشْ) و اَوْ بِخَوه ژِى ئَاخْرَتِێ اِنْكَارْ دِكِنْ.

٢٠. اَوْ (ظَالِمْ) نِكَارِنْ خُدِێ لِسَرْ عَرْدِێ بِێچَارَه بِهِێلِنْ دَا كُو وَانْ نَدَه جَزَادَانْ و ژِ بِلِى خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ چِه دُۆسْتْ و ئَارِيكَارَكْ نِينَه كُو عَذَابِێ لِسَرْ وَانْ بِدَه پَاشْ. عَذَابِێ وَانْ دِێ قَاتْ بِقَاتْ زِێدَه بِبَه. وانْ نَكَارِيَه (دَنْگِێ حَقِيێ) بِبِهِيزِنْ و وَانْ حَقِى
ژِى نَدِدِيتِنْ.

٢١. اَوِێنْ هَا، اَوِێنْ كُو (لِدِنْيَا و ئَاخْرَتِێ) زَرَارْ لِخَوه كِرِنْ و يِێنْ كُو بِنَوَيِى ژِ خُدِێ رَه دِكِرِنْ هَڤْپِشْكْ ژِى لِبَرْ وَانْ وِنْدَا بُونْ.

٢٢. شِكْ تِێ تُنَه؛ بِرَاسْتِى اَوْ لِئَاخْرَتِێ يِێ هَرِى خَسِرِينَه.

٢٣. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ و بِتِرْسْ بِبَالْ خُدَايِێ خَوه ڤَه زِڤِرِينَه هَا اَوْ خَلْكِێنْ بِهِشْتِێ نَه و اَوِێ هَرْ و هَرْ لِێ بِمِينِنْ.

٢٤. رَوْشَا ڤَانْ هَرْدُو دَسْتَكَانْ مِينَا رَوشَا يِێ كَڕْ و كُۆرَه و مِينَا رَوْشَا يِێ بِچَاڤْ و بِگُهَه. اَرِێ مَا رَوْشَا هَرْدُيانْ قَتْ دِبَه وَكِى هَڤْ؟ مَا هِێ ژِى هُونْ ژِ خَوه رَه عِبْرَتِێ نَاگِرِنْ؟

٢٥. صُۆنْدْ بَه، مَه نُوحْ ژِ گَلِێ وِى رَه شَانْدْ. (ژِ قَوْمِێ خَوه رَه گُۆتْ): بِێگُمَانْ اَزْ ژِ بُۆ وَه هِشِيارْكَرَكِى اَشْكَرَا مَه.

٢٦. (اَزْ لِوَه فَرْمَانْ دِكِمْ كُو) بَسْ هُونْ ژِ خُدِێ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ! بِێگُمَانْ اَزْ لِسَرْ وَه ژِ عَذَابِێ رُۆژَكَه دِژْوَارْ دِتِرْسِمْ.

٢٧. ڤِێجَا ژِ گَلِێ وِى گِرَه گِرِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، گُۆتِنْ: اَمْ تَه ژِى بَسْ مِرُۆڤَكِى مِينَا خَوه دِبِينِنْ و ژِ هَژَارِێنْ مَه يِێنْ بِێفِكِرْ پِێ ڤَه اَمْ تُو كَسِى دِنْ لِپَىْ تَه نَابِينِنْ و اَمْ تِه چِێتِرِيَكَه وَه ژِى لِسَرْ خَوه نَابِينِنْ، حَتَا ژِ بِلِى ڤِێ اَمْ وَه دَرَوِينْ دِزَانِنْ.

٢٨. (نُوحْ) گُۆتْ: گَلِى مِلَتِێ مِنْ! دَه كَا ژِ مِنْ رَه بِبِێژِنْ؟ اَگَرْ اَزْ ژِ جَمْ خُدَايِێ خَوه لِسَرْ نِيشَانَكِێ بِمْ و خُدِێ ژِ جَمْ خَوه پِێخَمْبَرِى دَابَه مِنْ، ڤِێجَا اَڤْ ژِى ژِ بَرْ وَه هَاتِبَه ڤَشَارْتِنْ؛ اَرِێ كُو هُونْ وِێ نَخَوازِنْ مَا اَزِێ بِكُۆتَكِى بِوَه بِدِمْ قَبُولْكِرِنْ؟

٢٩. گَلِى مِلَتِێ مِنْ! اَزْ لِسَرْ رَاگِهَانْدِنَا فَرْمَانِێنْ خُدِێ تِه مَالِى ژِ وَه نَاخَوازِمْ. خَلاتَا مِنْ بَسْ ژِ جَمْ خُدِێ يَه. اَزْ بَاوَرْمَنْدَانْ (ژِ جِڤَاتَا خَوه) نَاقَوِرِێنِمْ. بِێگُمَانْ اَوْ دِێ بِگِهِنَه خُدَايِێ خَوه. لِێبَلِێ اَزْ دِبِينِمْ كُو هُونْ مِلَتَكِى نَزَانِنْ.

٣٠. گَلِى مِلَتِێ مِنْ! اَگَرْ اَزْ وَانْ بِقَوِرِێنِمْ، كِى يَه كُو مِنْ ژِ عَذَابِێ خُدِێ بِپَارِێزَه؟ مَا هُونْ (ڤِێ يَكِێ) نَافِكِرِنْ؟

٣١. اَزْ ژِ وَه رَه نَابِێژِم؛ گَنْجِينِيِێنْ خُدِێ لِجَمْ مِنِنْ، اَزْ بِنَپَنِيِێ ژِى نِزَانِمْ، اَزْ نَابِێژِمْ اَزْ فَرِيشْتَه مَه ژِى و ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو دِ چَاڤِێنْ وَه دَه بِێنِرْخِنْ اَزْ نَابِێژِمْ كُو خُدِێ دِێ قَنْجِيِێ دِگَلْ وَانْ نَكَه. خُدِێ، بِيَا دِ دِلِێنْ وَانْ دَه بِێهْتِرْ دِزَانَه. اَگَرْ مِنْ اَڤْ كِرْ بِێگُمَانْ هِنْگِێ اَزْ ژِ سِتَمْكَارَانِمْ.

٣٢. (گَلِێ وِى) گُۆتِنْ: اَىْ نُوحْ! تَه بِمَه رَه تِێكُۆشِينْ كِرْ، هَمْ ژِى دِ تِێكُۆشِينَا دِگَلْ مَه دَه تَه زِێدَه دِرِێژْ كِرْ. اَگَرْ بِرَاسْتِى تُو رَاسْتْ دِبِێژِى، ڤِێجَا دَه كَا وِى عَذَابِێ تُو مَه پِێ دِتِرْسِينِى ژِ بُۆ مَه بِينَه.

٣٣. (نُوحْ) گُۆتْ: اَگَرْ خُدِێ بِخَوازَه دِێ بِسَرْ وَه دَه عَذَابْ بِينَه و هُونِێ خُدِێ نَچَارْ
ژِى نَهِێلِنْ.

٣٤. اَگَرْ اَزْ بِڤِێمْ لِوَه شِيرَتْ بِكِمْ ژِى شِيرَتَا مِنْ وِێ تُو فَيْدِێ نَدَه وَه اَگَرْ كُو خُدِێ ژِرِێكَتِنَا وَه ڤِييَابَه. اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ وَه يَه و (پَاشِێ) هُونِێ لِێ بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٣٥. يانْ ژِى اَوْ دِبِێژِنْ: وِى اَوْ ژِ جَمْ خَوه لِێ ئَانِيه؟ (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَگَرْ مِنْ لِێ ئَانِيبَه گُنَهِێ وِێ ژِ مِنْ رَه يَه و اَزْ ژِ گُنَهِێنْ هُونْ دِكِنْ بِێرِى مَه.

٣٦. ژِ نُوحْ رَه هَاتَه وَحِيكِرِنْ؛ بِێگُمَانْ ژِ وَانِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ پِێ ڤَه اِێدِى تُو كَسْ بِتَه بَاوَرِيِێ نَايِينَه. ڤِێجَا ژِ بَرْ نَقَنْجِيِێنْ كُو اَوْ دِكِنْ غَمْگِينْ نَبَه.

٣٧. (اَىْ نُوحْ!) دِ بِنْ چَاڤْدِێرِيَا مَه دَه و بِفَرْمَانَا مَه كَشْتِيِێ سَازْ بِكَه و دَرْ حَقِێ وَانِێنْ كُو ظُلِمْ كِرِنَه مَهْدَرْڤَانِيِێ ژِ مِنْ نَكَه، بِێگُمَانْ اَوِێ هَرْ بِخَنِقِنْ.

٣٨. وِى كَشْتِى چِێدِكِرْ. چِه دَمَا گِرَه گِرِێنْ قَوْمِێ وِى دِ بَرْ رَه دِبُۆرِينْ طِنَازِێنْ خَوه پِێ دِكِرِنْ. (نُوحْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَگَرْ هُونْ طِنَازِێنْ خَوه بِمَه بِكِنْ، ڤِێجَا اَمِێ ژِى طِنَازِێنْ خَوه بِوَه بِكِنْ، چَاوَا كُو هُونْ بِمَه طِنَازَانْ دِكِنْ.

٣٩. دِ نِێزِيكْ دَه هُونِێ بِزَانِنْ كَا عَذَابِێ رِسْوَاكَرْ دِێ ژِ كِێ رَه بِێ و عَذَابِێ دَائِيمِى دِێ بِسَرْ كِێ دَه بِخُرِجَه.

٤٠. حَتَا فَرْمَانَا مَه (بِهَلاكَا وَانْ) هَاتْ و ئَاڤْ ژِ تَنُورِێ فُورِيَا، مَه ژِ نُوحْ رَه گُۆتْ: ژِ هَرْ تَخْلِيتِێنْ حَيْوَانَانْ جُۆتَكِى (يَكِى نِێرْ و يَكَه مِێ) و -ژِ بِلِى يِێ كُو دَرْ بَارِێ وِى دَه فَرْمَانَا مَه (بِعَذَابْ) حَقْ بُوبَه. مَالبَاتَا خَوه و وَانِێنْ كُو بِتَه بَاوَرِى ئَانِينْ ژِى لِكَشْتِيِێ سِوَارْ بِكَه. ژِخُو ژِ هَژْمَارَكَه هِنْدِكْ پِێ ڤَه تُو كَسِى بَاوَرِى پِێ نَئَانِيبُو.

٤١. نُوحْ گُۆتْ: لِكَشْتِيێ سُوارْ بِبِنْ، گَرَا وِێ ژِى و رَاوَسْتِنَا وِێ ژِى بِنَاڤِێ خُدِێ يَه. بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤِينَه.

٤٢. كَشْتِى، دِ نَاڤَا پِێلِێنْ مِينَا چِيانْ دَه اَوْ دِگَرَانْدِنْ. نُوحْ، گَازِى كُرِێ خَوه كِرْ كُو اَوْ ژِ كَشْتِيێ دُورْ بُو: هِى كُرِێ مِنْ! تُو ژِى بِمَه رَه سُوَارْ بَه و دِگَلْ كَافِرَانْ نَبَه!

٤٣. كُرِێ وِى گُۆتِێ: اَزِێ هِلْكِشِمْ سَرِێ چِيَايَكِى كُو اَوْ مِنْ ژِ ئَاڤِێ (تُۆفَانِێ) بِپَارِێزَه. (نُوحْ ژِێ رَه) گُۆتْ: اِيرُۆ، ژِ بِلِى مِرُۆڤِێ كُو خُدِێ لِێ هَاتِبَه رَحْمِێ لِهَمْبَرِى فَرْمَانَا خُدِێ تُو پَارِێزكَارَكْ نِينَه. پِێلْ كَتَه نَاڤْبَرَا وَانْ، ڤِێجَا اَوْ ژِى بُو ژِ يِێنْ بِنْئَاڤْبُويِى.

٤٤. (پِشْتِى كُو كَافِرْ بِنْئَاڤْ بُونْ ژِ عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ رَه) هَاتَه گُۆتِنْ: هَىْ عَرْدِێ! ئَاڤَا خَوه دَاقُرْتِينَه. يَا اَسْمَانُۆ! ئَاڤِێ بِگْرَه؛ نَبَارِينَه. اَڤْ كِێمْ بُو و چِكِيَا، فَرْمَانْ بِجِهْ هَاتْ، كَشْتِى ژِى لِسَرْ جُودِى رَاوَسْتِيَا و هَاتَه گُۆتِنْ: هَلَاكْ ژِ بُۆ قَوْمِێ ظَالِمْ بَه!

٤٥. نُوحْ، لِبَرْ خُدَايِێ خَوه گَرِيَا و (وِهَا) گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! كُرِێ مِنْ ژِ اَهْلِێ مِنَه و پَيْمَانَا تَه ژِى تَقَزْ حَقَه. تُو، دَادْپَرْوَرْتِرِێ دَادْوَرَانِى.

٤٦. خُدِێ (ژِێ رَه) گُۆتْ: يَا نُوحْ! نَخِێرْ، اَوْ نَه ژِ اَهْلِێ تَه يَه. كَارِێ وِى كَارَكِى نَه قَنْجَه. نَاخَوە تِشْتِێ تُو پِێ نِزَانِى ژِ مِنْ نَخَوازَه. بِێگُمَانْ اَزْ لِتَه شِيرَتْ دِكِمْ دَا كُو تُو نَبِى ژِ نَزَانَانْ![176]

٤٧. (نُوحْ) گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! اَزْ خَوه بِتَه دِپَارِێزِمْ ژِ يَا كُو زَانِينَا مِنْ پِێ تُنَه كُو اَزْ ژِ تَه بِپِرْسِمْ. اَگَرْ تُو لِمِنْ نَبُۆرِى و لِمِنْ رَحْمِێ نَكِى اَزِێ بِبِمْ ژِ يِێنْ خَسِرِى.

٤٨. ژِێ رَه هَاتْ گُۆتِنْ: اَىْ نُوحْ! (ژِ كَشْتِيِێ) دَاكَڤَه، سِلاڤْ و بَرَكَتَا مَه لِتَه و وَانْ اُمَّتِێنْ دِگَلْ تَه بَه! هِنْ اُمَّتْ هَنَه كُو اَمِێ (لِدِنْيَايِێ) بِخُوشِيانْ وَانْ بِچِێژِينِنْ، پَاشِێ ژِ جَمْ مَه دِێ عَذَابَكِى دِژْوَارْ بِگِهِيژَه وَانْ.

٤٩. هَا اَڤْ (قِسَه) ژِ سَالُۆخْدَايِينِێنْ نَهِێنِى نَه كُو اَمْ ژِ تَه رَه پَيامْ دِكِنْ. بَرِيَا ڤِێ (قُرْئَانِێ) نَه تَه پِێ زَانِيبُو نَه ژِى گَلِێ تَه. نَاخَوە تُو ژِى (مِينَا نُوحْ) صَبْرِێ بِكِێشَه؛ بِێگُمَانْ اَنْجَامَا خِێرِێ بَسْ ژِ مُتَّقِيانْ رَه يَه.

٥٠. مَه ژِ گَلِێ عَادْ رَه ژِى بِرَايِێ وَانْ هُودْ (شَانْدْ)، گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! خُدِێ بِحَبِينِنْ. ژِ وِى پِێ ڤَه ژِ بُۆ وَه تُو اِلٰهْ نِينِنْ، هُونْ هَرْ دَرَوْكَارِنْ.

٥١. اَىْ گَلِێ مِنْ! اَزْ ژِ وَه تِه حَقْدَسْتَكِى نَاخَوازِمْ. بَسْ حَقِێ مِنْ لِسَرْ خُدِێ يَه؛ اَوِێ كُو اَزْ ئَافِرَانْدِمَه. مَا هِێ ژِى هُونْ ئَاقِلْ نَاگِرِنْ.

٥٢. اَىْ گَلِێ مِنْ! ژِ خُدَايِێ خَوه لِێبُۆرِينَا (گُنَهِێنْ) خَوه بِخَوازِنْ، پَاشِێ بِبَالْ ڤَه تُۆبَه بِكِنْ، اَوِێ ژِ ئَاسِيمَانَانْ لِسَرْ وَه بَارَانِێ بِبَارِينَه و اَوِێ هِێزِێ لِسَرْ هِێزَا وَه زِێدَه بِكَه. هُونْ بِگُنَهْكَارِى بَرِێ خَوه (ژِ يَا حَقْ) نَزِڤِرِينِنْ.

٥٣. ژِێ رَه گُۆتِنْ: اَىْ هُودْ! تَه مُعْجِزَيَكَه اَشْكَرَا ژِ مَه رَه نَئَانِى، اَمْ ژِى نَه اَوِنْ كُو ژِ بُۆ گُۆتِنَا تَه دَڤْ ژِ اِلَاهِێنْ خَوه بَرْدِنْ و اَمْ نَه اَوِنْ كُو بِتَه بَاوَرِى ژِى بِينِنْ.

٥٤. اَمْ بَسْ ڤِێ دِبِێژِنْ: هِنَكَانْ ژِ اِلَاهِێنْ مَه بِتَه ڤَه دَانَه! هُودْ، (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَزْ خُدِێ دِكِمْ شَاهِدْ و هُونْ ژِى شَاهِدْ بِنْ كُو بِرَاسْتِى اَزْ ژِ وَانِێنْ كُو هُونْ (ژِ خُدِێ رَه) دِكِنْ هَڤْپِشْكْ، دُورْ و بِێرِى مَه.

٥٥. ڤِێجَا ژِ بِلِى خُدِێ، هُونْ تَڤْ لِهَمْبَرِى مِنْ فَنْ و فُوتِێنْ خَوه چِێكِنْ، پَاشِێ؛ قَتْ مُهْلَتِێ ژِى نَدِنْ مِنْ.

٥٦. مِنْ، خَوه سِپَارْتَه وِى خُدَايِێ كُو هَمْ خُدَايِێ مِنْ هَمْ ژِى خُدَايِێ وَه يَه. تُو رِێڤَهَرَكْ تُنَه يَه كُو اَمْرِێ وِى دِ دَسْتِێ خُدَا دَه نَبَه. بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ لِسَرْ رِيكَه رَاسْتَه.

٥٧. اَگَرْ هُونْ بَرِێ خَوه (ژِ بَاوَرِيِێ) ڤَگَرِينِنْ، بِێگُمَانْ اَوَا اَزْ پِێ هَاتِمْ مِنْ گِهَانْدَه وَه و خُدَايِێ مِنْ دِێ قَومَكِى دِنْ تِێخَه شُونَا وَه و هُونْ قَتْ نِكَارِنْ زَرَارَكِێ ژِى بِدِنْ وِى. بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى چَاڤْدِێرَه.

٥٨. چِه دَمَا فَرْمَانَا مَه (بِتُنَكِرِنَا كَافِرَانْ) هَاتْ، مَه بِرَحْمَتَكِێ ژِ جَمْ خَوه هُودْ و اَوِێنْ كُو لِگَلْ وِى كُو وَانْ پِێ بَاوَرِى ئَانِيبُو رِزْگَارْ كِرِنْ و مَه اَوْ ژِ عَذَابَكِى دِژْوَارْ و گِرَانْ خَلاسْ كِرِنْ.

٥٩. هَا اَوْ (قِصَيَا قَوْمِێ) عَادَه؛ ئَايَتِێنْ خُدَايِێ خَوه مَانْدَلَه كِرِنْ، لِبَرْ پِێخَمْبَرِێنْ وِى رَابُونْ و دَانَه پَى فَرْمَانَا هَرْ زُۆرْدَارَكِى رِكْدَارْ.

٦٠. هَمْ لِڤِێ دِنْيَايِێ هَمْ ژِى رُۆژَا قِيامَتِێ لَعْنَتْ لِوانْ دِبَارَه. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، گَلِێ عَادْ خُدَايِێ خَوه مَانْدَلَه كِرِنْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، هَلَاكْ ژِ بُۆ عَادْ بَه كُو اَوْ ژِ قَومِێ هُودَه.

٦١. مَه، ژِ گَلِێ سَمُودْ رَه ژِى بِرَايِێ وَانْ صَالِحْ (بِپِێخَمْبَرِى شَانْدْ) گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! خُدِێ بِحَبِينِنْ. ژِ وِى پِێ ڤَه ژِ بُۆ وَه تُو اِلَاهْ نِينِنْ. هُونْ (بِشَرِيكْ چِێكِرِنِێ) هَرْ دَرَوْكَارِنْ. خُدِێ هُونْ ژِ ئَاخِێ ئَافِرَانْدِنْ و هُونْ لِوِێ كِرِنَه ئَاڤَاكَرْ و نِشْتَجِهْ. نَاخَوە ژِ خُدِێ لِێبُۆرِينَا (گُنَهِێنْ) خَوه بِخَوازِنْ، پَاشِێ بِبَالْ ڤَه تُۆبَه بِكِنْ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ نِێزِيكَه، بَرْسِڤْدَارَه.

٦٢. ژِێ رَه گُۆتِنْ: اَىْ صَالِحْ! بَرِيَا ڤِێ (گُۆتِنَا تَه) دِ نَاڤْ مَه دَه هِێڤِيَا مَه تُو بُويِى. مَا ڤِێگَا تُو نَاهِێلِى كُو اَمْ وَانْ (پُوتِ)ێنْ كُو بَاڤْ و كَالِێنْ مَه اَوْ دِحَبَانْدِنْ، بِحَبِينِنْ؟ بِێگُمَانْ اَمْ ژِ وِێ يَكْدِێرِينَا (تُوحِيدَا) كُو تُو مَه ڤَدِخُوِێنِى بَالِێ ڤَه ژِ دِلْ وجَانْ بِگُمَانِنْ.

٦٣. صَالِحْ گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! مَا هُونْ دِێ ژِ ڤِێ رَه چِه بِێژِنْ اَگَرْ اَزْ ژِ خُدَايِێ خَوه لِسَرْ مُعْجِزَيكَه اَشْكَرَا بِمْ و وِى ژِ نِكْ خَوه رَحْمَتَكْ (پِێخَمْبَرِى) دَابَه مِنْ؟ دِ ڤِێ رَوْشِێ دَه اَگَرْ اَزْ لِبَرْ خُدِێ رَابِمْ، كِى وِێ مِنْ ژِ (عَذَابِێ) وِى بِپَارِێزَه؟ هُونْ بِڤِێ (شِيرَتَا خَوه) ژِ زَرَارِێ پِێ ڤَه (تِه فَيْدِێ) نَادِنْ مِنْ.

٦٤. اَىْ گَلِێ مِنْ! هَا ڤَا يَه دَڤَيَا خُدِێ ژِ بُۆ وَه مُعْجِزَيكَه! وِێ سَرْبَسْتْ بِهِێلِنْ، بِلَا لِعَرْدَا خُدِێ بِخَوه، (ڤَخُو) و بِتُو ئَاوَايِى وِێ نَئِێشِينِنْ، ڤِێجَا (اَگَرْ هُونْ وِێ بِئِێشِينِنْ) عَذَابَكِى نِێزِيكْ دِێ وَه بِگِرَه.

٦٥. ڤِێجَا دَڤَه شَرْژِێ كِرِنْ. صَالِحْ گُۆتْ: سِێ رُۆژَانْ دِ مَالِێنْ خَوه دَه بِدِلْخَوشِى بِژِينْ، (پِشْتْرَه هُونِێ هَلَاكْ بِبِنْ)، اَڤْ جِڤَانْ پَيْمَانَكَه رَاسْتَه و بِێدَرَوَه.

٦٦. چِه دَمَا فَرْمَانَا مَه هَاتْ، مَه بِدِلُۆڤَانِيكَه ژِ جَمْ خَوه صَالِحْ و يِێنْ دِگَلْ وِى؛ اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِيبُونْ ژِ عَذَابْ و رِسْوَاهِيَا وِێ رُۆژِێ رِزْگَارْ كِرِنْ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه، اَوِێ هِێزْدَارَه، يِێ دَسْتْهَلَاتَه.

٦٧. اَوِێنْ كُو ظُلِمْ كِرِنْ، دَنگَكِى دِژْوَارْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ، ڤِێجَا دِ مَالِێنْ خَوه دَه لِسَرْ چُۆكْ و رُويِێنْ خَوه دَه كُمِشِينْ.

٦٨. (وِسَا لِوَانْ هَاتْ) هَرْ وَكِى اَوْ قَتْ لُوِێ اَكِنْجِى نَبُوبُونْ، ژِ خَانِيِێنْ وَانْ چِه تِشْتْ لِشُونِێ نَمَابُو. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، گَلِێ سَمُودْ خُدَايِێ خَوه مَانْدَلَه كِرِنْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، هَلاكْ (و دُورْكَتِنَا ژِ دِلُۆڤَانِيَا خُدِێ) ژِ بُۆ گَلِێ سَمُودْ بَه.

٦٩. صُۆنْدْ بَه، قَاصِدِێنْ مَه ژِ اِبْرَاهِيمْ رَه مِزْگِينِى ئَانِينْ؛ گُۆتِنْ: سِلاڤْ لِتَه بَه. اِبْرَاهِيمْ ژِى گُۆتْ: سِلاڤْ لِوَه بَه ژِى. ڤِێجَا دِ دَمَكَه پِرْ كِنْ دَه ژِ وَانْ رَه گُۆلِكَكِى بِرَاشْتِى ئَانِى.

٧٠. چِه دَمَا دِيتْ كُو دَسْتِێنْ وَانْ دِرِێژِى خَوارِنِێ نَابَه، اَڤْ يَكْ لِێ خَوشْ نَهَاتْ و ژِ وَانْ سَاوْ گِرْتْ. (ژِێ رَه) گُۆتِنْ: نَتِرْسَه! بِێگُمَانْ (اَمْ فَرِيشْتَه نَه) ژِ بُۆ قَوْمِێ لُوطْ اَمْ هَاتِنَه شَانْدِنْ (دَا كُو اَمْ وَانْ هَلاكْ بِكِنْ).

٧١. دِ وِێ دَمِێ دَه ژِنَا اِبْرَاهِيمْ ژِپِيَانْ بُو، ڤِێجَا كَنِيَا. اِێدِى مَه، بِچِێبُونَا اِسْحَاقْ و دِ پَى اِسْحَاقْ رَه ژِى بِچِێبُونَا يَعْقُوبْ مِزْگِينْ دَايِێ.

٧٢. (سَارَا) گُۆتْ: وَىْ لِڤِێ هَتِيكَتِيِێ! دِگَلْ كُو اَزْ پِيرَژِنِمْ مَا اَزِێ چَاوَا زَارُۆكِێ بِينِمْ و هَا اَڤْ مَالْخُويِێ مِنْ ژِى كَالَمِێرَكَه. بِێگُمَانْ اَڤْ (چِێبُونَا زَارُۆكَانْ ژِ دُو كَالانْ)
تِشْتَكِى عَجِێبَه!

٧٣. (فَرِيشْتَانْ) گُۆتِنْ: مَا تُو ژِ فَرْمَانَا خُدِێ شَاشْوَازْ دِبِى؟ گَلِى خَلْكِێ مَالَا اِبْرَاهِيمْ! رَحْمَتْ و بَرَكَتَا خُدِێ لِسَرْ وَه بَه. بِێگُمَانْ خُدِێ هِێژَايِێ پَسِنْدَايِينِێ يَه، قَنْجِيپِرَه.

٧٤. ڤِێجَا دَمَا تِرْسْ ژِ اِبْرَاهِيمْ چُو و مِزْگِينِى ژِێ رَه هَاتْ، دَرْ بَارِێ (هَلاكَا گَلِێ) لُوطْ دَه بـِ (قَاصِدِێنْ) مَه رَه دَسْتْ بِنِيقَاشِى كِرْ.

٧٥. بِێگُمَانْ اِبْرَاهِيمْ ژِ دِلْ مِرُۆڤَكِى حَلِيمَه، دِلْشَواتَه، تُۆبَدَارَه.

٧٦. (فَرِيشْتَانْ گُۆتْ) : اَىْ اِبْرَاهِيمْ! دَڤْ ژِ ڤِێ (نِقَاشِێ) بَرْدَه. بِێگُمَانْ فَرْمَانَا رَبِّێ تَه (بِعَذَابْدَايِينِێ) هَاتْ و عَذَابَكِى بِێڤَگَرْ تَقَزْ دِێ بِسَرْ وَانْ دَه بِێ.

٧٧. دَمَا قَاصِدِێنْ مَه هَاتِنْ جَمْ لُوطْ، ژِ بَرْ وَانْ غَمْگِينْ بُو و بِێهْنَا وِى تَنْـگْ بُو و گُۆتْ: اَڤْ، رُۆژَكَه دِژْوَارَه.

٧٨. (دَمَا فَرِيشْتَه دِ دِرُوڤِێ خُۆرْتِێنْ جِوَانْ دَه دِيتِنْ) بِلَزْ هَاتِنْ جَمْ لُوطْ، هِێ بَرِێ ژِى وَانْ كَارِێنْ كِرِێتْ دِكِرِنْ. (لُوطْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! هَا ڤَا نَه كَچِێنْ مِنْ (بِوَانْ رَه بِزَوجِنْ)، اَوْ ژِ بُۆ وَه پَاقِـژْتِرِنْ. ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ و لِپِێشْبَرِى مِێڤَانِێنْ مِنْ، مِنْ فَدِيكَارْ نَكِنْ! مَا دِ نَاڤْ وَه دَه زِلامَكِى ئَاقِلْمَنْدْ تُنَه؟

٧٩. (ژِێ رَه) گُۆتِنْ: (اَىْ لُوطْ!) تُو دِزَانِى كُو تُو حَوْجَهِيَا مَه بِكَچِێنْ تَه تُنَه و تُو دِزَانِى كُو اَمْ چِه ژِى دِخَوازِنْ.

٨٠. (لُوطْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: خَوزِيَا لِهَمْبَرْ وَه مِنْ هِێزَكْ هَبُويَا يانْ ژِى مِنْ خَوه بِئَاڤِێتَا بَرْ كَلَهَكَه ئَاسِێ و خُرْتْ.

٨١. (مَلاِكَتَانْ) گُۆتِنْ: يَا لُوطْ! اَمْ قَاصِدِێنْ خُدَايِێ تَه نَه. اَوْ قَتْ نَشِێنْ دَسْتِێنْ خَوه لِتَه بِدِنْ. دِ دَمَكَه شَڤِێ دَه دِگَلْ مَالْبَاتَا خَوه دَرْكَڤَه رِێ، ژِ بِلِى پِيرَكَا تَه بِلا تُو كَسْ ژِ وَه بِپَاشْ ڤَه نَمِينَه. بِێگُمَانْ اَوْ عَذَابِێ كُو دِێ بِێ سَرِێ وَانْ، تَقَزْ دِێ بِێ سَرِێ وِێ ژِى. بِێگُمَانْ جِڤَانِێ هَلاكَا وَانْ سپِێدَه يَه، اَرِێ مَا سپِێدَه نَه نِێزِيكَه؟

٨٢. ڤِێجَا چِه دَمَا فَرْمَانَا مَه (بِجَزَادَانَا وَانْ) هَاتْ، مَه گُندِێ وَانْ سَرُوبِنِى هَڤْ كِرْ و مَه كَڤِرِێنْ ژِ هَرِيَا پَحْتِى بِسَرْ وَانْ دَه بَارَانْدْ...

٨٣. (اَوْ كَڤِرْ) ژِ جَمْ خُدَايِێ تَه ڤَه نِيشَانْكِرِى بُونْ و اَوْ ژِ سِتَمْكَارَانْ نَه دُورِنْ.

٨٤. مَه، ژِ گَلِێ مَدَيَنِێ رَه ژِى، بِرَايِێ وَانْ شُعَيبْ شَانْدْ. (شُعَيبْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَىْ گَلِێ مِنْ! خُدِێ بِحَبِينِنْ. ژِ وِى پِێ ڤَه ژِ بُۆ وَه تُو اِلَاهْ نِينِنْ. كِێشَانْ و پِيڤَانِێ كِێمْ نَكِنْ. بِێگُمَانْ اَزْ وَه دِ خَوشِيِێ دَه دِبِينِمْ و بِێگُمَانْ اَزْ ژِ بُۆ وَه ژِ عَذَابِێ رُۆژَكَه دُۆرْگِرْ، دِتِرْسِمْ.

٨٥. گَلِى مِلَّتِێ مِنْ! كِێشَانْ و پِيڤَانِێ بِعَدَالَتِى تَمَامْ بِكِنْ، ژِ مَافِێنْ مِرُۆڤَانْ تِشْتَكِى كِێمْ نَدِنْ وَانْ و لِسَرْ عَرْدِێ گَلاَجِى و تَڤْدَانِێ مَكِنْ.

٨٦. اَگَرْ هُونْ بِرَاسْتِى بَاوَرْمَنْدِنْ ئَا كُو ژِ حَلاَلِێ خُدِێ ژِ وَه رَه دِمِينَه، ژِ بُۆ وَه چِێتِرَه و اَزْ لِسَرْ وَه نَه چَاڤْدِێرِمْ.

٨٧. (ژِ طِنَازْ ڤَه ژِێ رَه) گُۆتِنْ: اَىْ شُعَيبْ! مَا نِمِێژَا تَه لِتَه فَرْمَانْ دِكَه كُو اَمْ دَڤْ ژِ پَرَسْتِنَا وَانْ (پُوتَانْ) بَرْدِنْ -اَوِێنْ كُو بَاڤْ و كَالِێنْ مَه اَوْ دِپَرَسْتِنْ. و اَمْ بِكِێفَا خَوه تَصَرُفَاتِيێ ژِى دِ مَالِێ خَوه دَه نَكِنْ؟ بِێگُمَانْ تُو مِرُۆڤَكِى بِێهْنْفِرَهْ و ئَاقِلْمَنْدِى.

٨٨. (شُعَيبْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: گَلِى مِلَّتِێ مِنْ! مَا هُونْ دِێ ژِ ڤِێ رَه چِه بِێژِنْ، اَگَرْ اَزْ ژِ جَمْ خُدَايِێ خَوه لِسَرْ مُعْجِزَيكَه اَشْكَرَا بِمْ و وِى ژِ جَمْ خَوه رِزْقَكِى فِرَهْ و حَلالْ دَابَه مِنْ! اَزْ نَاڤِێمْ يَا اَزْ وَه ژِێ دِدِمْ ئَالِى كُو اَزْ دِژِێ وِێ بِكِمْ. اَزْ بَسْ بِقَاسِى ژِ مِنْ بِێ چِێكِرِنِێ دِخَوازِمْ. سَرْكَفْتِنَا مِنْ بَسْ بَئَارِيكَارِيَا خُدِێ يَه. مِنْ خَوه بَسْ سپَارْتِيَه وِى و اَزِێ لِێ ڤَگَرِمْ.

٨٩. گَلِى مِلَّتِێ مِنْ! زِنْهَارْ بِلا دِژْمِنِيَا وَه يَا لِهَمْبَرِى مِنْ، كَارَسَاتَكَه وَكَه يَا كُو هَاتِيَه سَرِێ گَلِێ نُوحْ و گَلِێ هُودْ و گَلِێ صَالِحْ، نَئِينَه سَرِێ وَه ژِى! گَلِێ لُوطْ، ژِ وَه ڤَه نَه دُورَه.

٩٠. (گَلِى مِلَّتِێ مِنْ!) ژِ خُدَايِێ خَوه لِێبُۆرِينَا (گُنَهِێنْ) خَوه بِخَوازِنْ، پِشْتْرَه پُۆشْمَانْ بِبِنْ و لِخُدِێ ڤَگَرِنْ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ (ژِ بَنْدِيِێنْ خَوه رَه) دِلُۆڤَانَه، حَزْژِێكَرَه.

٩١. گُۆتِنْ: اَىْ شُعَيبْ! اَمْ ژِ گُۆتِنِێنْ كُو تُو دِبِێژِى پِرْ فَهْمْ نَاكِنْ، بِرَاسْتِى ژِى اَمْ تَه دِ نَاڤْ خَوه دَه لَاوَازْ و بِێهِێزْ دِبِينِنْ! اَگَرْ نَه ژِ خَاتِرِێ عَشِيرَا تَه بُويَا تَقَزْ مَه يِێ تُو بِكَڤِرَانْ بِكُشْتَايَا و تُو ژِ مَه رَه نَسَرْدَسْتِى (كُو اَمْ نِكَارِبِنْ تَه بِكُژِنْ).

٩٢. (شُعَيبْ) گُۆتْ: گَلِى مِلَّتِێ مِنْ! مَا لِگُۆرِى وَه عَشِيرَا مِنْ ژِ خُدِێ بِرُومَتْتِرَه (كُو ژِ بُۆ خَاتِرِێ وِێ هُونْ مِنْ نَاكُژِنْ)، رَوْشْ اَڤَه هُونْ (فَرْمَانِێنْ) خُدِێ دَاڤِێژِنْ پِشْتْ (گُهِێ) خَوه (و هُونْ وَانْ بِێرُومَتْ دِگِرِنْ). بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ بِيَا كُو هُونْ دِكِنْ دِزَانَه، (تِشْتَكْ ژِ بَرْ وِنْدَا نَابَه.)

٩٣. گَلِى مِلَّتِێ مِنْ! چِه ژِ وَه تِێ بِكِنْ، بِرَاسْتِى اَزِێ ژِى (وَزِيفَا خَوه) بِكِمْ. دِ نِێزْ دَه هُونِێ بِزَانِنْ كَا عَذَابْ ژِ بُۆ كِێ تِێ كُو وِى رِسْوَا بِكَه و كَا كِى يَه يِێ دَرَوِينْ. دَه هَايْدِێ چَاڤْنِێرِيِێ (لِاَنْجَامَا كَارِێ خَوه) بِكِنْ، اَزْ ژِى دِ دِگَلْ وَه چَاڤْنِێرِيِێ دِكِمْ.

٩٤. دَمَا فَرْمَانَا مَه هَاتْ، مَه بِدِلُۆڤَانِيكَه ژِ جَمْ خَوه شُعَيبْ و اَوِێنْ كُو دِگَلْ وِى بَاوَرِى ئَانِيبُونْ خَلاسْ كِرِنْ. اَوِێنْ كُو ظَالِمْ بُونْ، قِيرَكَه دِژْوَارْ اَوْ گِرْتِنْ ڤِێجَا دِ خَانِيِێنْ خَوه دَه لِسَرْ چُۆكِێنْ خَوه كُمِشِى مَانْ.

٩٥. هَرْ وَكِى كُو اَوْ لِوِێ دَرِێ اَكِنْجِى نَمَابِنْ و خَانِى لِوِێ دَرِێ ئَاڤَا نَبُوبِنْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! گَلِێ مَدْيَنِێ هَلَاكْ بِبَه كَا چَاوَا گَلِێ سَمُودْ ژِى هَلَاكْ بُو.

٩٦. صُۆنْدْ بَه، مَه مُوسَا ژِى بِمُعْجِيزَيِێنْ خَوه و بِنِيشَانِێنْ اَشْكَرَا شَانْدْ...

٩٧. ژِ فِرْعَونْ و گِرَه گِرِێنْ وِى رَه. لِێبَلِێ وَانْ بِگُۆتِنَا فِرْعَونْ كِرْ. حَالْ اَڤَه كُو كَارِێ فِرْعَونْ نَه رَاسْتْ بُو.

٩٨. اَوْ (فِرْعَونْ) دِێ رُۆژَا قِيامَتِێ بِدَه پِێشِيَا گَلِێ خَوه و وَانْ بِبَه دُۆژَهِێ. جِهِێ كُو اَوْ هَرِنِێ چِه جِهَكِى پِيسَه!

٩٩. اَوْ (فِرْعَونْ و بَرَكَا وِى) هَمْ لِڤِێ دِنْيَايِێ هَمْ ژِى رُۆژَا قِيامَتِێ لَعْنَتْ لِپَىْ خَوه هِشْتِنَه. يَا كُو ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه دَايينْ چِه پِيسْ دَايِنَه!

١٠٠. (رَسُولِێ مِنْ!) هَا اَڤْ، ژِ سَالِخْ و خَبَرِێنْ بَاژَارَانِنْ كُو اَمْ ژِ بُۆ تَه دِبِێژِنْ. هِنْ ژِ وَانْ هَنَه كُو (حَتَا اِيرُۆ ژِى شُونْوارِێنْ وَانْ) لِسَرْ پِيَانْ مَانَه و هِنَكْ ژِى هَنَه كُو هَرْ وَكِى زَادِێ دِرُوتِى (چِنَانْدِى) بِێسَرْ و بِێشُونِنْ.

١٠١. مَه، لِوَانْ ظُلِمْ نَكِرْ، لِێبَلِێ وَانْ بِخَوه لِخَوه ظُلِمْ كِرْ. چِه دَمَا فَرْمَانَا خُدَايِێ تَه (بِعَذَابْ) هَاتْ، اَوِێنْ كُو ژِ بِلِى خُدِێ اَوْ دِحَبَانْدِنْ، تِشْتَكْ ژِ سَرْ وَانْ نَدَانَه پَاشْ، ژِ زَرَارِێ پِێ ڤَه تِشْتَكِ دِنْ لِوانْ زِێدَه نَكِرِنْ.

١٠٢. خُدَايِێ تَه خَلْكِێ بَاژَارَانْ –دَمَا اَوْ ظَالِمْ بِن– هَا بِڤِى ئَاوَايِى دِدَه جَزَادَانْ. بِێگُمَانْ عَذَابِێ خُدِێ دِژْوَارْ و چَتِينَه.

١٠٣. بِێگُمَانْ دِ ڤَانْ (قِصَيَانْ) دَه، ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو ژِ عَذَابِێ ئَاخْرَتِێ دِتِرْسِنْ دَرْسْ و عِبْرَتْ هَنَه. اَوْ رُۆژْ، رُۆژَكَه وِسَا يَه كُو تِێ دَه هَمُو مَخلُوقْ، ژِ بُۆ وِێ تِێنْ جِڤَانْدِنْ و هَمُو (مَخلُوقْ) وِێ دِبِينِنْ.

١٠٤. مَه اَوْ (رُۆژْ) تَنِێ ژِ بُۆ تَمَامْبُونَا دَمَكَه بِژِمَارْ دَايَه پَاشْ.

١٠٥. دَمَا اَوْ رُۆژْ بِێ، بِێيِى دَسْتُورَا خُدِێ تُو كَسْ نِكَارَه بِپَيِڤَه (و نِكَارَه مَهْدَرِيِێ بِكَه)، ڤِێجَا هِنْ ژِ وَانْ بَدْبَخْتِنْ، هِنْ ژِ وَانْ ژِى بَخْتِيَارِنْ.

١٠٦. هَرْچِى اَوِێنْ كُو بَدْبَخْتِنْ، اَوْ دِ نَاڤْ اِێگِرْ دَه نَه، تِێ دَه ژِ بُۆ وَانْ نَفَسْدَايِنْ و بِێهْنْڤَدَانَكَه بِكُلْ و بِكُۆڤَانْ هَيَه.

١٠٧. ژِ بِلِى يَا خُدَايِێ تَه بِڤِێ، حَتَا عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ هَبِنْ اَوِێ هَرْ و هَرْ دِ اِێگِرْ دَه بِنْ، بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه يَا كُو بِڤِێ وِێ دِكَه.

١٠٨. هَرْچِى اَوِێنْ كُو بَخْتَوَارِنْ، ڤِێجَا اَوْ سَرَاقَتِى دِ بِهِشْتِێ دَه نَه حَتَا كُو عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ (اِێنْ ئَاخْرَتِێ) هَبِنْ، ژِ بِلِى يَا خُدَايِێ تَه بِڤِێ. اَڤْ دَايِنَكَه وسَا يَه كُو بِێخَلاسِى
و بِێقُتْبُونَه.

١٠٩. نَاخَوە، دَرْ بَارِى رَوْشَا عِبَادَتِێ وَانْ (مُشْرِكَانْ) دَه نَكَڤَه شِكِێ(كُو اَوْ نَه پُوچَه) -(لَوْرَا) عِبَادَتِێ وَانْ بَسْ مِينَا عِبَادَتِێ بَاڤَانِێنْ وَانَه كُو (بِێ دَلِيلْ) بَرِێ دِكِرِنْ. و (ژِ ڤِێ يَا كُو) بِرَاسْتِي اَمْ، (لِدِنْيَايِێ) نَصِيبِێ وَانْ تَقَزْ بِێ كِێمَاسِى دِدِنْ وَانْ ژِى (نَكَڤَه گُمَانِێ كُو اَوْ ژِ قَنْجِيَا وَانَه).[177]

١١٠. صُۆنْدْ بَه، مَه كِتِێبْ دَا مُوسَا، ڤِێجَا تِێ دَه بِهَڤْ كَتِنْ (هِنَكَانْ بَاوَرِى پِێ ئَانِى و هِنَكَانْ ژِى اَوْ مَانْدَلَه كِرْ). اَگَرْ نَه ژِ بَرْ بِرْيَارَا خُدَايِێ تَه بُويَا، تَقَزْ دِێ دِ نَاڤْ وَانْ دَه حُكِمْ بِهَاتِنَا كِرِنْ. بِێگُمَانْ اَوْ دِ بَارَا وِێ (قُرَئَانِێ) دَه بِگُمَانِنْ.

١١١. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه دِێ هَمْبَرِێ (بَرْدِێلَا) كَارِێنْ هَرْ يَكِى ژِ وَانْ (بَاوَرْمَنْدْ و كَافِرَانْ) بِێكِێمَاسِى بِدَه وَانْ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه ژِ يَا كُو اَوْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

١١٢. نَاخَوە تُو و اَوِێنْ كُو دِگَلْ تَه تُۆبَه كِرِنَه؛ چَاوَا لِوَه فَرْمَانْ هَاتِيَه كِرِنْ وِسَا خَوه رَاسْتْ و دُرِسْتْ بِكِنْ و ژِ اَنْدَازِێ نَبُورِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِيَا كُو هُونْ دِكِنْ بِينَرَه.[178]

١١٣. (گَلِى بَاوَرْمَنْدَانْ!) بِتِه رَنْگِى مَيْلَا سِتَمْكَارَانْ نَكِنْ، ڤِێجَا (اَگَرْ هُونْ بِكِنْ) ئَاگِرْ دِێ وَه بِهِنْگِێڤَه. ژِ بِلِى خُدِێ تُو دُۆسْتْ و پِشْتَڤَانِێنْ وَه تُنِنْ. پَاشِێ ئَارِيكَارِيَا وَه ژِى دِێ نَيِێ كِرِنْ.

١١٤. دِ هَرْدُو رَخِێنْ رُۆژِێ دَه، ژِ شَڤِێ ژِى دِ دَمِێنْ نِێزِى رُۆژِێ دَه نِمِێژْ بِكَه، بِێگُمَانْ قَنْجِى گُنَهَانْ دِبِنْ، اَڤْ بِيرْئَانِينَكَه ژِ بُۆ يِێ كُو دِبِيرَا خَوه بِينَه.

١١٥. صَبْرِێ بِكِشِينَه، بِێگُمَانْ خُدِێ خَلاتَا قَنْجِيكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ وِنْدَا نَاكَه.

١١٦. دَه بِلا دِ دَوْرِێنْ بَرِيَا وَه دَه زَانَايِێنْ خَودَانْبِيرْ و بَاوَرْ هَبُونَا دَا كُو لِسَرْ عَرْدِێ خَرَابِى بِدَانَا پَاشْ، لِێبَلِێ ژِ هِنْدِكِێنْ كُو مَه (اَوْ ژِ كُفْرِێ) رَهَا كِرِنْ پِێ ڤَه (كَسِى اَوْ نَكِرْ). اَوِێنْ سِتَمْكَارْ ژِى لِدُوڤْ خَوشِيَا خَوه چُونْ و اَوْ هَرْ گُنَهْكَارْ بُونْ.

١١٧. خُدَايِێ تَه نَه اَوَه كُو بَاژَارَانْ بِنَحَقِى ژِ حُۆلِێ رَاكَه دِگَلْ كُو خَلْكِێ وَانْ چَاكْسَازْ بِنْ.

١١٨. اَگَرْ خُدَايِێ تَه بِخَوسْتَا دِێ مِرُۆڤْ تَڤْ بِكِرِنَا يَكْ اُمَّتْ، (لِێ) اَوِێ هَرْ دِ اِخْتِلافِێ دَه بِنْ..

١١٩. ژِ بِلِى اَوِێ كُو خُدَايِێ تَه لِێ هَاتِبَه رَحْمِێ. ژِخَوه خُدَايِێ تَه ژِ بُۆ ڤِێ (اِخْتِلافِێ) اَوْ ئَافِرَانْدِنَه. فَرْمَانَا خُدَايِێ تَه هَاتَه جِه؛ بِێگُمَانْ اَزِێ دُۆژَهِێ ژِ مِرُۆڤْ و جِنَانْ دَاگِرِمْ!

١٢٠. (رَسُولِێ مِنْ!) اَمْ ژِ حَوادِسِێنْ پِێخَمْبَرَانْ ژِ تَه رَه دِبِێژِنْ دَا كُو اَمْ پِێ دِلِێ تَه رِحَتْ بِكِنْ. دِ ڤَانْ (قِصَيَانْ) دَه ژِ تَه رَه حَقِى هَاتْ و ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ رَه ژِى شِيرَتْ و بِيرْئَانِينَه.

١٢١. ژِ وَانِێنْ كُو بَاوَرِى نَايِينِنْ رَه بِبِێژَه: چِه ژِ دَسْتِێنْ وَه بِێ بِكِنْ! چِه پِێوِيسْتْ بَه اَمِێ ژِى وِێ بِكِنْ!

١٢٢. چَاڤْنِێرِيِێ (لِاَنْجَامَا كَارِێنْ خَوه) بِكِنْ! بِێگُمَانْ اَمْ ژِى دِێ چَاڤْنِێرِيێ بِكِنْ.

١٢٣. زَانِينَا نَپَنْدِيَا عَرْد و ئَاسِيمَانَانْ بَسْ لِجَمْ خُدِێ يَه. هَرْ كَارْ و بَارْ دِێ لِێ ڤَگَرِنْ. نَاخَوە عِبَادَتِێ وِى بِكَه و خَوه بِسْپِێرَه وِى. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه ژِ كَارْ و كِرِيارِێنْ كُو هُونْ دِكِنْ نَه بِێئَاگَاهَه.

[174] مُسْتَقَرْ: جِهِێ لِێمَايينِێ. مُسْتَودَعْ: جِهِێ كُو بِاَمَانَتِى لِێ دِمِينَه، مِينَا كُو رِێوِنْگِى بَه يانْ ژِ بُۆ كَارَكِێ لِجِهَكِى مُوَقَتْ بِمِينَه. وَاتَيَا ڤِێ ئَايَتِێ اَڤَه: ژِ بُۆ كُو اَمْ دِلْئَارَامْ بِبِنْ خُدِێ بِمَه دِدَه زانِينْ كُو رِزِقْ اَدْرَسَا خَوه دِزَانَه؛ تُو لِكُو دَرِێ دِبَه بِبَه خُدِێ رِزْقِێ تَه دِشِينَه. لِێبَلِێ؛ تُو اَدْرَسَا رِزْقِێ خَوه نِزَانِێ. جَارِنَانْ تُو دِخَبِتِێ ژِ بُۆ تُو رِزْقِێ خَوه تَامِينْ بِكِێ، لِێبَلِێ بَرْهَمَا خَبَاتَا تَه دِبَه رِزْقِێ هِنَكَه دِنْ.

[175] عَرْشْ، جِسْمَكِى وِسَا يَه كُو دُۆرْ لِهَمُو جِسمِێنْ كُو لِكَائِنَاتِێ هَنَه گِرْتِيَه، ژِ بَرْ بِلِنْدِيَا خَوه نَاڤِێ «عَرْشْ»يانِى «بَانْ» گِرْتِيه. لِگُۆرِى رَاڤَيَا تَفسِيرْزَانَانْ، خُدِێ پِێشِى عَرْشْ پِشْتْرَه ئَاڤْ، پِشْتْرَه ئَاسِيمَانْ و فَرْشْ ئَافَرَانْدِنَه. مَعْنٰى «عَرْشِێ وِى لِسَرْ ئَاڤِێ بُو»نَه اَڤَه كُو، بِئَاڤِێ ڤَه بُو. چَاوَا كُو تِێ گُۆتِنْ: ئَاسِيمَانْ، لِسَرْ عَرْدِێ يَه، لِێبَلِێ تُو كَسْ دِێ نَشِێتْ بِبِێژَه: ئَاسِيمَانْ بِعَردِێ ڤَه يَه.

[176] اَڤْ ئَايَتْ دِدَه زانِينْ كُو دِ نَاڤْبَرَا مِرُۆڤَانْ دَه پِێوَنْدِيَا رَاسْتَقِينَه، دِينَه. مِرُۆڤِێنْ كُو بِدِينِێ خُدِێ بَاوَرْ بِكِنْ و پِێخَمْبَرِێنْ وِى رَاسْتْ بِدِێرِنْ اَوْ دُۆسْتْ و بِرَايِێنْ هَڤِنْ. چَنْدَانْ كُو پِێوَندِيَا نِژَادِێ دِ نَاڤْ وَانْ دَه تُنَه بَه ژِى. اَگَرْ كُو بَاڤْ و بِرَايِێنْ هَڤْ بِنْ، لِێ يَكْ ژِ وَانْ نَه لِسَرْ بَاوَرِيَا حَقْ بَه لِجَمْ خُدِێ اَوْ نَه تِشْتَكِى هَڤِنْ.

[177] خُدِێ وِهَا ژِ پِێخَمْبَرِێ خَوه رَه دِبِێژَه: دَرْ بَارِى رَوْشَا عِبَادَتِێ قُرَيْشِيَانْ دَه بِلَا گُمَانْ ژِ تَه رَه چِێنَبَه كُو دَلِيلَكَه وَانْ هَيَه كُو اَوْ ڤِى عِبَادَتِى دَكِنْ؛ اَوْ بَسْ تَقْلِيدَا بَاڤْ و بَابِيرَانْ بِێ دَلِيلْ دَكِنْ. دِيسَا گُمَانْ ژِ تَه رَه چِێنَبَه كُو خُدِێ رِزْقِێ وَانْ لِدِنْيَايِێ بێ كِێمَاسِى دِێ بِدِێ وَانْ كُو اَڤْ ژِ قَنْجِيَا وَانَه. خُدِێ لِدِنْيَايِێ رِزْقِێ هَرْكَسِى دِدِێ چِه بَاشْ بَه چِه خَرَابْ.

[178] لِگُۆرِى ژِ صَحَابِيانْ هَاتِيَه رَاگِهَانْدِنْ، دِ قُرْئَانِێ دَه ئَايَتَكَه بِقَاسِى ڤِێ زُۆرْ لِسَرْ پِێخَمْبَرْ دَانَكَتِيه. بِسَدَمَا كُو تِێ دَه اَڤْ ئَايَةْ «وَكِى كُو اَمِرْ لِتَه هَاتِيَه كِرِنْ وِصَا خَوه رَاسْتْ و دُرِسْتْ بِكَه!» دَرْبَاسْ دِبَه پِێخَمْبَرْ (سْ) وِسَا فَرْمَانْ كِرِيه: «سُورَەيِێ هُودْ اَزْ پِيرْ كِرِمْ!» خُدِێ اَڤْ فَرْمَنْ نَه لِپِێخَمْبَرْ بِتَنِێ، بَلْكِى دِگَلْ وِى لِتَڤَكِێ اُمَتِێ ژِى دِكَه.

١٢. سُورَه يِێ يُوسِفْ

سُورَەيِێ يُوسِفْ١١١ (سَدْ و يانْزْدَهْ) ئَايَتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه. سُورَه ژِ بَرْ كُو بَحْسَا يُوسِفْ پِێخَمْبَرْ دِكَه، ژِێ رَه «سُورَەيِێ يوسُف»هَاتِيه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِفْ، لامْ، رَا. اَڤْ ئَايَتِێنْ كِتِێبَا (كُو حُكْمِێ وِێ) رُۆنَاكِنْ.

٢. مَه اَڤْ قُرْئَانْ بِزِمَانِێ عَرَبِى هِنَارْتِيه دَا كُو هُونْ تِێبِگِهِيژِنْ.

٣. (رَسُولِێ مِنْ!) اَمْ بِپَيَامْكِرِنَا ڤِێ قُرْئَانِێ بِبَالْ تَه ڤَه (سَرْپِێهَاتِيِێنْ مِلَتِێنْ بَرِێ) بِسِپَهِيتِرِينْ ئَاوَايِى ژِ بُۆ تَه دِبِێژِنْ. حَالْ اَڤَه كُو بَرِيَا اَڤْ (قُرْئَانْ ژِ بُۆ تَه ) بِێ، بِرَاسْتِى تُو (ژِ ڤَانْ سَرْپِێهَاتِيَانْ) ژِ بِێئَاگَاهَانْ بُويِى.

٤. دَمَا يُوسِفْ ژِ بَاڤِێ خَوه رَه گُۆتْ: بَاڤِێ مِنُۆ! مِنْ (دِ خَوْنَا خَو دَه) دِيتْ كُو يازْدَهْ سِتِێرْ، رُۆژْ و هَيڤْ ژِ بُۆ مِنْ دِچُونْ سِجُودِێ.

٥. (بَاڤِێ وِى) گُۆتْ: كُرْكِێ مِنُۆ! زِنْهَارْ خَوْنَا خَوه ژِ بِرَايِێنْ خَوه رَه نَبِێژَه، ڤِێجَا اَوِێ لِتَه دَكْ و فَنْدَانْ بِكِنْ! بِێگُمَانْ شَيْطَانْ ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ دِژْمِنَكِى اَشْكَرَا يَه.

٦. هَرْ وِهَا خُدَايِێ تَه دِێ تَه (ژِ بُۆ پِێخَمْبَرِيِێ) هِلْبِژِێرَه، دِێ رَاڤَكِرِنَا خَوْنَانْ هِينِى تَه بِكَه و وَكِى كُو هِێ بَرِێ قَنْجِيَا خَوه لِسَرْ كَالِێنْ تَه اِبْرَاهِيمْ و اِسْحَاقْ تَمَامْ كِرِيَه دِێ نِعْمَتِێ خَوه لِسَرْ تَه و لِسَرْ كِنِێسَا (زُرِيتَا) يَعْقُوبْ ژِى تَمَامْ بِكَه. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه زَانَا يَه، كَارْبِنَجِهَه.

٧. صُۆنْدْ بَه، دِ (قِصَيَا) يُوسِفْ و بِرَايِێنْ وِى دَه ژِ بُۆ پِرْسِيَارْكَرَانْ پِرْ نِيشَانْ هَنَه.[179]

٨. وِێ دَمِێ (بِرَايِێنْ يُوسِفْ) گُۆتِنْ: يُوسِفْ و بِرَايِێ خَوه لِجَمْ بَاڤِێ مَه، ژِ مَه خُوۆشَڤِيسْتِرَه. حَالْ اَڤَه كُو اَمْ دَسْتَيَكَه خُرْتْ و هِێزْدَارِنْ. بَاڤِێ مَه (بِڤِێ يَكِێ) دِ شَاشِيَكَه اَشْكَرَا دَه يَه.

٩. (بِرَانْ دِ نَاڤْبَرَا خَوه دَه گُۆتِنْ) : يُوسِفْ بِكُژِنْ ئَانْ ژِى وِى بَاڤِێژِنْ عَرْدَكَه دُورْ، بَاڤِێ وَه دِێ تَنِێ ژِ بُۆ وَه بِمِينَه! پِشْتِى وِى هُونِێ بِبِنْ جِڤَاتَكَه چَاكْ.

١٠. يَكِى ژِ وَانْ گُۆتْ: يُوسِفْ مَكُژِنْ، اَگَرْ هُونْ دِڤِێنْ تِشْتَكِى پِێ بِكِنْ وِى بَاڤِێژِنْ بِنِێ بِيرَكِێ كُو ژِ كَارْوَانَانْ هِنْ وِى ژِ خَوه رَه بِگِرِنْ.

١١. (پِشْتِى كُو پِلَانِێنْ خَوه گِرِێدَانْ هَاتِنْ جَمْ بَاڤِێ خَوه) گُۆتِنْ: بَاڤُۆ! ژِ بُۆ چِه لِسَرْ يُوسِفْ بَاوَرِيَا تَه بِمَه نَايِێ، دِگَلْ كُو بِرَاسْتِى ژِى اَمْ خِێرَا وِى دِخَوازِنْ!

١٢. صِبَه وِى دِگَلْ مَه بِشِينَه (چُۆلِێ) دَا بِخَوه، ڤَخُو و بِلِيزَه، بِێگُمَانْ اَمِێ لِێ گُهْدَارْ بِنْ.

١٣. (بَاڤِێ وَانْ) گُۆتْ: بِرَاسْتِى اَڤْ مِنْ غَمْگِينْ دِكَه كُو هُونْ وِى بِخَوه رَه بِبِنْ. اَزْ دِتِرْسِمْ كُو دَمَكِێ هَايَا وَه ژِێ نَمِينَه ڤِێجَا گُرْ وِى بِخُونْ.

١٤. (ژِێ رَه) گُۆتِنْ: صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ گُرْ وِى بِخَوه و اَمْ ژِى (لِهَاوِرْدُۆرَا وِى) دَسْتَيَكَه خُرْتْ بِنْ، نَخَوە هِنْگِێ بِرَاسْتِى مَه خَسَارَتْ كِرِيَه.

١٥. دَمَا اَوْ بِرِنْ، بِتِفَاقْ بِرِيَارْ دَانْ كُو وِى بَاڤِێژِنْ بِنِێ بِيرِێ. مَه پَيَامْ ژِێ رَه شَانْدْ (و مَه ژِێ رَه گُۆتْ): صُۆنْدْ بَه كُو تُو دِێ ڤِێ كِرِنَا وَانْ (رُۆژَكِێ) ژِ وَانْ رَه بِبِێژِى و (وِێ چَاخِێ) اَوْ نِزَانِنْ (كُو تُو يُوسِفِى).

١٦. دِ دَمَا عَشَايِێ دَه بِگِرِي هَاتِنْ جَمْ بَاڤِێ خَوه.

١٧. گُۆتِنْ: بَاڤُۆ! اَمْ چُوبُونْ چُۆلِێ مَه بِهَڤْ رَه پِێشْبَازِى دِكِرْ. مَه يُوسِفْ ژِى لِجَمْ
تِشْتِێنْ خَوه هِشْتِبُو، (مِخَابِنْ) گُرَانْ اَوْ خَوارْ! لِێبَلِێ چِقَاسْ اَمْ رَاسْتْگُۆ بِنْ ژِى تُو ژِ مَه بَاوَرْ نَاكِى.

١٨. وَانْ خِوينَكَه ژِ دَرَوَانْ لِكِرَاسِێ (گُۆمْلَكِێ) يُوسِفْ دَانْ و وَانْ اَوْ ئَانِى جَمْ بَاڤِێ خَوه. (يَعْقُوبْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: نَخِێرْ، نَه وِسَانَه، بَلْكِى نَفْسَا وَه كَارَكِى خَرَابْ ژِ بُۆ وَه خَمِلانْدِيَه. ڤِێجَا صَبِرْكِێشِيَا مِنْ دِێ صَبْرَكَه رِنْدْ بَه و لِسَرْ ڤِێ يَا هُونْ دِبِێژِنْ ژِى بَسْ اَزْ ئَارِيكَارِيِێ ژِ خُدِێ دِخَوازِمْ.

١٩. كَارْوَانَكْ هَاتْ، ڤِێجَا وَانْ ئَاڤْكِێشِێ خَوه شَانْدْ سَرْ بِيرِێ، وِى ژِى دَوْلَا خَوه بَرْدَا بِيرِێ (گَاڤَا دَوْلَا خَوه كِشَانْدْ و يُوسِفْ دِ دِێوْلِێ دَه دِيتْ) گُۆتْ: هَىْ مِزْگِينْ لِوَه، ڤَا يَه لَاوِكَكْ! وانْ يُوسِفْ وَكْ پَرْتَالَكِى بَازِرْگَانِيِێ ڤَشَارْتْ (دَا كُو بِكُۆلَتِى بِفِرُۆشِنْ). حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ بِيَا كُو وَانْ دِكِرْ بَاشْ دِزَانَه.

٢٠. (دَمَا كَارْوَانْ گِهِشْتْ مِصْرِێ) وانْ يُوسِفْ بِنِرْخَكِى هِنْدِكْ؛ بِچَنْدْ دِرْهَمَانْ فِرُۆتْ و دِلِێ وَانْ لِسَرِێ ژِى نَبُو.

٢١. اَوِێ كُو يُوسِفْ لِمِسْرِێ كِرِى (كُو اَوْ عَزِيزِێ مِسْرِێ بُو) ژِ پِيرَكَا خَوه رَه گُۆتْ: قَدْرِێ وِى بِگِرَه، رِنْدْ لِێ بِنِێرَه بَلْكِى فَيْدَا وِى لِمَه بِبَه، يانْ ژِى اَمْ وِى ژِ خَوه رَه بِكُرِينِى بِگِرِنْ. بِڤِى ئَاوَايِى مَه يُوسِفْ لِعَرْدَا (مِسْرِێ) نِشْتَجِهْ كِرْ دَا كُو اَمْ وِى هِينِى رَاڤَكِرِنَا خَوْنَانْ بِكِنْ. خُدِێ لِسَرْ كَارِێ خَوه دَسْتْهِلاتْدَارَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤَانْ (ڤِێ) نِزَانِنْ.

٢٢. دَمَا يُوسِفْ (ژِ ئَاقِلْ و هِێزِێ ڤَه) گِهَا كَمَالا خَوه، مَه پِێخَمْبَرِى و زَانِينْ دَايِێ و هَرْ بِڤِى رَنْگِى اَمْ قَنْجِيكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ خَلاتْ دِكِنْ.

٢٣. اَوْ پِيرَكَا كُو يُوسِفْ دِ مَالَا وِێ دَه، دَاخَوازْ ژِ يُوسِفْ كِرْ دَا دَسْتْ بَاڤِێژِێ. دَرِى هَمُو لِێ گِرْتِنْ و ژِێ رَه گُۆتْ: «دَه هَايْدِێ وَرَه!»يُوسِفْ، ژِێ رَه گُۆتْ: «اَزْ خَوه بِخُدِێ دِپَارِێزِمْ. بِێگُمَانْ مَالْخُويِێ تَه خَونْدِێ (سَرْگِێرِێ) مِنَه، قَدْرِێ مِنْ رِنْدْ گِرْتِيَه (اَزْ نِكَارِمْ دِ بَارَا نَامُوسَا وِى دَه خَايِينْتِيِێ پِێ رَه بِكِمْ). بِرَاسْتِى سِتَمْكَارْ بِسَرْنَاكَڤِنْ.

٢٤. پِيرَكِێ اَوْ كِرَه دِلِێ خَوه و قَصْدَا وِى كِرْ، ژِ بَرْ كُو يُوسِفْ نِشَانَا پَرْوَرْدَگَارِێ خَوه دِيتْ، وِى قَسْتَا وِێ نَكِرْ. مَه وِصَا ئَايَتْ نِيشَانِى وِى دَانْ؛ دَا كُو اَمْ وِى ژِ خَرَابِى و دَاوْپِيسِيێ دُورْ بِگِرِنْ. بِێگُمَانْ اَوْ ژِ بَنْدَيِێنْ مَه يِێنْ بِژَارَه يَه.

٢٥. هَرْدُو بَرْ بِدَرِى ڤَه بَزِيانْ. پِيرَكِێ ژِ پَاشْ ڤَه كِرَاسِێ وِى كِێشَا و دِرَانْدْ، لِجَمْ دَرِى رَاسْتِى مِێرِێ پِيرَكِێ هَاتِنْ. پِيرَكِێ ژِ مِێرِێ خَوه رَه گُۆتْ: مَا جَزَايِێ يِێ كُو بِخَوازَه نَقَنْجِيِێ بِاَهْلِێ تَه بِكَه، ژِ بِلِى ئَاڤِێتِنَا زِينْدَانِێ يانْ ژِى اِيشْكَنْجَيَكَه بِژَانْ پِێ ڤَه چِه يَه؟

٢٦. (يُوسِفْ) گُۆتْ: نَخِێرْ، وِێ اَزْ دَاخَوازْ كِرِمْ بَالْ خَوه ڤَه. يَكِى ژِ لِێزِمِێنْ پِيرَكِێ وِهَا شَاهِدِى دَا؛ اَگَرْ كِرَاسِێ وِى ژِ پِێشْ ڤَه هَاتِبَه دِرَانْدِنْ، پِيرَكِێ رَاسْتْ گُۆتِيَه؛
اَوْ ژِ دَرَوينَانَه.

٢٧. نَا، اَگَرْ كِرَاسِێ وِى ژِ پَاشْ ڤَه هَاتِبَه دِرَانْدِنْ، پِيرَكِێ دَرَوْ كِرِيه؛ اَوْ ژِ رَاسْتْگُۆيانَه.

٢٨. ڤِێجَا چِه دَمَا (مِێرِێ وِێ) دِيتْ كُو وَا يَه كِرَاسِێ وِى ژِ پَاشْ ڤَه هَاتِيَه دِرَانْدِنْ. (ژِ پِيرَكَا خَوه رَه) گُۆتْ: بِرَاسْتِى اَڤْ فَنْدْ و فُوتِێنْ وَه نَه. بِێگُمَانْ فَنْدْ و فُوتِێنْ وَه
ژِنَانْ مَزِنِنْ.

٢٩. (زِلامِێ پِيرَكِێ گُۆتْ): اَىْ يُوسِفْ! دَڤْ ژِ ڤِێ (مَسَلِێ) بَرْدَه (و ژِ تُو كَسِى رَه نَبِێژَه). (ژِ پِيرَكَا خَوه رَه ژِى گُۆتْ) : تُو ژِى لِێبُۆرِينَا گُنَهِێنْ خَوه بِخَوازَه، بِێگُمَانْ تُو ژِ گُنَهْكَارَانِى.

٣٠. هِنْ پِيرَكِێنْ لِبَاژِێرْ گُۆتِنْ: ژِنَا سَرْوَرِى خِزمَتْكَارِێ خَوه بِبَالْ خَوه ڤَه دَاخَوازْ دِكَه، بِرَاسْتِى ژِى اَڤِينَا وِى پَرْدَا دِلِێ وِێ قَتَانْدِيَه! بِێگُمَانْ اَمْ وِێ دِ رِێشَاشِيكَه اَشْكَرَا دَه دِبِينِنْ.

٣١. ڤِێجَا چِه دَمَا (پِيرَكَا عَزِيزِى) بِهِيسْتْ كُو سَبَا وِێ دِكِنْ، ژِ وَانْ رَه (قَاصِدَكْ) شَانْدْ، ژِ وَانْ رَه بَالْگَه ئَامَادَه كِرِنْ. هَرْ يَكِێ ژِ وَانْ ژِى كِێرَكْ دَا دَسْتِێ وَانْ، (ژِ يُوسِفْ رَه) گُۆتْ: دَه دَرْكَڤَه پِێشْبَرِى وَانْ. اِێدِى گَاڤَا چَاڤِێنْ وَانْ بِيُوسِفْ كَتْ، (دِ چَاڤِێ خَوه دَه اَوْ) مَزِنْ و بِێنُمُونَه دِێرَانْ، (هَاىْ ژِ خَوه نَمَانْ و) دَسْتِێنْ خَوه بِرِينْ و گُۆتِنْ: حَاشَا ژِ خُدِێ، اَڤْ نَه بَشَرَه، هَبَه نَبَه اَڤْ فَرِيشْتَيَكِى بِرُومَتَه!

٣٢. (دَمَا پِيرَكَا عَزِيزْ اَڤْ رَوْشَا ژِنِكَانْ دِيتْ، ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: هَا اَڤَه، يَا كُو دَرْ بَارِێ وِى دَه وَه گَازِنْدْ ژِ مِنْ دِكِرْ. بَلِێ مِنْ اَوْ بِبَالْ خَوه ڤَه دَاخَوازْ كِرْ، لِێ وِى خَوه دَا پَاشْ (و قَبُولْ نَكِرْ). صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ اَوَا اَزْ ژِێ دِخَوازِمْ نَكَه، تَقَزْ اَوِێ بِێ زِينْدَانْكِرِنْ و اَوِێ رَزِيلْ و رِسْوَا بِبَه.

٣٣. (يُوسِفْ) گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! زِينْدَانْ ژِ مِنْ رَه ژِ گَازِيَا كُو اَوْ لِمِنْ دِكِنْ چِێتِرَه. اَگَرْ تُو حِيلَبَازِيِێنْ وَانْ ژِ مِنْ ڤَنَگَرِينِى، دِلِێ مِنْ دِێ خَوه بِدَه رَخِێ وَانْ و اَزِێ بِبِمْ ژِ نَزَانِێنْ گُنَهْكَارْ.

٣٤. خُدَايِێ وِى، دُعَايَا وِى قَبُولْ كِرْ و حِيلَبَازِيَا وَانْ ژِ سَرْ وِى دَا ئَالِى. بِێگُمَانْ رَوْشْ اَڤَه؛ خُدِێ بِهِيزَرَه، زَانَايَه.

٣٥. پَاشِێ ژِ بُۆ وَانْ (كَارْبِدَسْتَانْ) دِيَارْ بُو –پِشْتِى نِيشَانِێنْ ڤَبِرِى دِيتِنْ- كُو يُوسِفْ بِێگُنَهَ و بِێرِى يَه، (يَا بَاشْ اَوَه) حَتَا دَمَكِێ بِێ زِينْدَانْكِرِنْ (ژِ بُۆ رِێ لِبَرْ گُۆتِنِێنْ خَلْكِێ بِگِرِنْ و شَرْمَا خَوه ژِى پِێ ڤَشِێرِنْ).

٣٦. دِگَلْ وِى دُو خُۆرْتِێنْ دِنْ ژِى كَتِنَه زينْدَانِێ. يَكِى ژِ وَانْ گُۆتْ: مِنْ دِ خَوْنَا خَوه دَه دِيتْ كُو مِنْ تِرِى دِگُڤَاشْتْ و شَرَابْ چِێدِكِرْ. يِێ دِنْ ژِى گُۆتْ: مِنْ ژِى دِيتْ نَانْ لِسَرْ سَرِێ مِنْ بُو و طَيْرَانْ ژِێ دِخَوارْ. دَه كَا شِيرُۆڤَيَا وِێ ژِ مَه رَه بِبِێژَه، بِرَاسْتِى اَمْ تَه بَاشْ و خَوشْمِرُۆڤْ دِزَانِنْ.

٣٧. (يُوسِفْ) گُۆتْ: بَرِيَا خَوارِنَا كُو هُونْ دِخُونْ ژِ بُۆ وَه بِێ، تَقَزْ اَزِێ شِيرُۆڤَيَا وِێ ژِ وَه رَه بِبِێژِمْ. اَڤْ شِيرُۆڤَكِرِنْ ژِ وِێ زَانِينَا كُو خُدَايِێ مِنْ هِينِى مِنْ كِرِيَه. بِێگُمَانْ مِنْ دَڤْ ژِ اُۆلَا مِلَّتَكِى بَرْدَايَه كُو بَاوَرِى بِخُدَا نَايينِنْ و اَوْ بِخَوه بِئَاخْرَتِێ ژِى بِێبَاوَرِنْ.[180]

٣٨. مِنْ دَايَه پَىْ دِينِێ بَاڤِێنْ خَوه، اِبْرَاهِيمْ، اِسْحَاقْ و يَعْقُوبْ. ژِ بُۆ مَه نَه مِمْكُنَه اَمْ تِشْتَكِى ژِ خُدِێ رَه بِكِنْ هَمْكُوفْ. اَڤْ لِسَرْ مَه و لِسَرْ مِرُۆڤَانْ كَرَمَا خُدِێ يَه. لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤَانْ شُكْرِێ خُدِێ نَاكِنْ...

٣٩. (يُوسِفْ گُۆتْ) : گَلِى هَڤَالِێنْ مِنْ يِێنْ زِينْدَانِێ! اَرِێ، مَا اَوْ اِلٰهِێنْ ژِ هَڤْ بَلاڤْ و جُدَا چِێتِرِنْ يانْ اَوْ خُدَايِێ يَكْ و تَكْ، قَهَّارْ؟

٤٠. اَوِێنْ كُو هُونْ دِ شُونَا خُدِێ دَه وَانْ دِهحَبِينِنْ، بَسْ هِنْ نَاڤِنْ كُو (ژِ نَزَانِينْ ڤَه) وَه و بَاڤِێنْ وَه اَوْ بِنَاڤْ كِرِنَه (و ژِ بُۆ خَوه وَه اَوْ كِرِنَه اِلَاهْ). خُدِێ ژِى دَرْ بَارِێ وَانْ دَه تُو دَلِيلْ دَانَخِسْتِيَه. دَسْتْهِلَاتِى، بَسْ يَا خُدِێ يَه، فَرْمَانْ لِوَه كِرِيه كُو هُونْ عِبَادَتِێ وِى تَنِێ بِكِنْ. اَڤَه، دِينِێ رَاسْتْ و دُرِسْتْ. لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤَانْ (ڤِێ) نِزَانِنْ.

٤١. هَڤَالِێنْ مِنْ يِێنْ زِينْدَانِێ! (هَرْچِى خَوْنِێنْ وَه نَه)، يَكْ ژِ وَه (هَرْ وَكِى بَرِێ، دِيسَا) دِێ بِبَه مَيْگَرِێ خَونْدِێ خَوه. هَرْچِى يِێ دِنَه، اَوْ ژِى دِێ بِدَارِێ ڤَه بِێ دَالَقَانْدِنْ و طَيْرْ دِێ ژِ (مِێژِيِێ) سَرِێ وِى بِخُونْ. اَوْ خَوْنَا كُو دَرْ بَارِێ وِێ دَه وَه شِيرُۆڤَه ژِ مِنْ دِخَوسْتْ بِدَاوِى هَاتْ (و وَكَه مِنْ گُۆتِى اَوِێ وَرَه جِهْ).

٤٢. (يُوسِفْ،) ژِ هَردُيَانْ، ژِ يِێ كُو يَقِينْ زَانِيبُو كُو اَوِێ رِزْگَارْ بِبِێ رَه گُۆتْ: لِجَمْ خَونْدِێ خَوه مِنْ دِ بِيرْ بِينَه، (ژِێ رَه بِبِێژَه: جُوَانَكْ بِنَحَقِى كَتِيَه زينْدَانِێ. بَلْكِى مِنْ ژِ زِينْدَانِێ سَرْبَسْتْ بَرْدَه). لِێبَلِێ شَيْطِێنْ، ژِ بِيرَا وِى بِرْ كُو اَوْ بَحْسَا يُوسِفْ لِجَمْ خَونْدِێ خَوه بِكَه. ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ (يُوسِفْ) چَنْدْ سَالِێنْ دِنْ ژِى دِ زِنْدَانِێ دَه مَا.

٤٣. مَلِكِێ مِسْرِێ گُۆتْ: مِنْ (دِ خَوْنَا خَوه دَه) حَفْتْ چِێلَكِێنْ قَلَوْ دِيتِنْ كُو حَفْتْ چِێلَكِێنْ قَلْسْ اَوْ دِخَوارِنْ و مِنْ حَفْتْ سِنْبِلِێنْ هِێشِينْ و حَفْتْ سِنْبِلِێنْ هِشْكْ دِيتِنْ. گَلِى گِرَه گِرَانْ! اَگَرْ هُونْ خَوْنَانْ شِيرُۆڤَه دِكِنْ دَه كَا خَوْنَا مِنْ ژِى ژِ مِنْ رَه شِيرُۆڤَه بِكِنْ.

٤٤. (شِيرُۆڤَكَارَانْ) گُۆتِنْ: اَڤْ (خَوْنَا تَه)، خَوْنَرُۆژْكِنْ (خَوْنِێنْ بِێوَاتَه نَه). اَمْ شِيرُۆڤَيَا خَونِێنْ وَلِێ نِزَانِنْ.

٤٥. ژِ هَردُكَانْ اَوِێ كُو خَلاَصْ بُويِى، پِشْتِى دَمَكَه دِرِێژْ (يُوسِفْ) دِ بِيرَا خَوه ئَانِى و گُۆتْ: اَزِێ شِيرُۆڤَيَا وِێ (خَوْنِێ) ژِ بُۆ وَه بِبِێژِمْ، ڤِێجَا مِنْ بِشِينِنْ (زِينْدَانِێ).

٤٦. (مَيْگَرْ، هَاتَه جَمْ يُوسِفْ و ژِێ رَه گُۆتْ): اَىْ يُوسِفْ! هَىْ مِرُۆڤِێ رَاسْتْگُۆ! دَه كَا دِ بَارَا حَفْتْ چِێلَكِێنْ قَلَوْ دَه كُو حَفْتْ چِێلَكِێنْ قَلْسْ وَانْ دِخَوارِنْ و دِ بَارَا حَفْتْ سِنْبِلِێنْ هِێشِينْ و حَفْتْ سِنْبِلِێنْ هِشْكْ دَه (ڤِێ خَوْنِێ) ژِ مَه رَه شِيرُۆڤَه بِكَه. اَزْ هِێڤِيدَارِمْ (بِشِيرُۆڤَيَا تَه يَا رَاسْتْ) لِمِرُۆڤَانْ ڤَگَرِمْ دَا كُو اَوْ ژِى هِينِى رَاسْتِيِێ بِبِنْ.

٤٧. (يُوسِفْ) گُۆتْ: وَكِى عَادَتِێنْ خَوه، حَفْتْ سَالَانْ لِپَىْ هَڤْ دَخْلِێ بِچِينِنْ پِشْتْرَه - ژِ بِلِى هِنَكِى كُو هُونْ دِێ بِخُونْ - يَا كُو وَه چِنِى دِ سِنْبِلِێنْ وِێ دَه بِهِێلِنْ.

٤٨. پِشْتْرَه، لِدُوڤْ ڤَانْ (حَفْتْ سَالِێنْ فِرَهِيِێ) دِێ حَفْتْ سَالِێنْ دِژْوَارْ و تَنْگِى بِێنْ، ژِ بِلِى هِنْدِكِێ يَا كُو ژِ بُۆ تُۆڤْ وَه هِلانِى، هُونْ دِێ يَا كُو وَه ژِ بُۆ وَانْ (سَالِێنْ غَلَايِێ) دَايِى هَڤْ بِخُونْ.

٤٩. پِشْتْرَه، لِدُوڤْ ڤَانْ (حَفْتْ سَالِێنْ بِتَنْگَاسِى) سَالَكَه وِسَا دِێ بِێ كُو ئَارِيكَارِيَا مِرُۆڤَانْ (بِبَارَانِێ) دِێ بِێ كِرِنْ و اَوْ دِ وِێ سَالِێ دَه (مِێوَەيَانْ ژِ پِرَانِى) دِێ بِگُڤِێشِنْ (و ژِ بُۆ خَوه شَرْبَتْ و شِيلَيِێ وَرْگرِنْ).

٥٠. (دَمَا مَيْگَرْ، ژِ وَانْ رَه اَڤْ شِيرُۆڤَه ئَانِى) مَلِكْ گُۆتْ: كَا يُوسِفْ ژِ مِنْ رَه بِينِنْ. چِه دَمَا قَاصِدِ(ێ مَلِكْ) هَاتْ جَمْ يُوسِفْ، (يُوسِفْ، ژِێ رَه وِهَا) گُۆتْ: لِخَونْدِێ خَوه ڤَگَرَه و ژِێ بِپِرْسَه: رَوْشَا وَانْ پِيرَكِێنْ كُو دَسْتِێنْ خَوه بِرِيبُونْ چِه بُو؟ بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ حِيلَه و پِيلِيِێنْ وَانْ دِزَانَه.

٥١. (ڤِێجَا مَلِكْ، گَازِى وَانْ ژِنَانْ كِرْ و ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: رَوْشَا وَه چِه بُو، دَمَا وَه يُوسِفْ بِبَالْ خَوه ڤَه دَاخَوازْ كِرْ؟ (مَا وَه خَرَابِيكْ ژِێ دِيتِبُو؟) ژِنَانْ گُۆتْ: ژِ بُۆ خُدِێ اَوْ ژِ ڤِێ بِێرِى يَه! مَه تُو خَرَابِى ژِێ نَدِيتِيه. پِيرَكَا عَزِيزْ گُۆتْ: هَا ڤِێگَا رَاسْتِى دَرْكَتْ مِيْدَانِێ؛ مِنْ اَوْ دَاخَوازْ كِرِبُو و اَوْ بِێرِى يَه و بِرَاسْتِى اَوْ ژِ رَاسْتْگُۆيَانَه.

٥٢. (يُوسِفْ گُۆتْ) : اَڤْ (دَاخَوازَا مِنْ يَا بَرَاءتِێ) ژِ بُۆ ڤِێ يَه دَا كُو سَرْورْ بِزَانَه كُو مِنْ لِپِشْتْ وِى خَايِينْتِى لِێ نَكِرِيَه. بِێگُمَانْ خُدِێ حِيلَيَا خَايِينَانْ بِسَرْ نَاخَه.

٥٣. (پِيرَكَا عَزِيزْ گُۆتْ): اَزْ نَفْسَا خَوه بِێرِى نَاكِمْ، بِرَاسْتِى نَفسْ زِێدَه خَرَابِخَوازَه. لِێبَلِێ يِێ كُو خُدَايِێ مِنْ لِێ هَاتِبَه رَحْمِێ و پَارَاسْتِبَه اَوْ جُدَا يَه. بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

٥٤. مَلِكْ گُۆتْ: يُوسِفْ ژِ مِنْ رَه بِينِنْ دَا كُو اَزْ وِى ژِ خَوه رَه بِكِمْ (شِێوِرْمَنْدَكِى) تَايْبَتْ. ڤِێجَا دَمَا مَلِكْ بِيُوسِفْ رَه پَيِڤِى، ژِێ رَه گُۆتْ: اِيرُۆ، تُو لِبَالْ مَه خَودِيِێ جِهَكِى بِلِنْدِى و تُو مِرُۆڤَكِى پِێبَاوَرِى.[181]

٥٥. (يُوسِفْ ژِێ رَه) گُۆتْ: مِنْ دَيْنَه سَرْ گَنْجِينَيِێنْ مِصْرِێ، بِرَاسْتِى اَزْ مِرُۆڤَكِى اَمِينْ و پَارِێزْكَارِمْ.

٥٦. بِڤِى ئَاوَايِى مَه دَرْفَتْ دَا يُوسِفْ؛ لِئَاخَا مِصْرِێ، لِجِهِێ كُو اَوْ دِخَوازَه تَڤْدِگَرَه. اَمْ كِێ بِڤِێنْ رَحْمَا خَوه دِگِهِينِنِێ و اَمْ پَرُويَا قَنْجِيكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ قَتْ وِنْدَا نَاكِنْ.

٥٧. ژِ بُۆ يِێنْ كُو بَاوَرِى بِينِنْ و ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ، پَرُويَا ئَاخْرَتِێ هِێ چِێتِرَه.

٥٨. بِرَايِێنْ يُوسِفْ هَاتِنْ و چُونَه بَالِێ، ڤِێجَا وِى اَوْ نَاسْ كِرِنْ. لِێبَلِێ وَانْ اَوْ نَاسْ نَدِكِرْ.

٥٩. دَمَا يُوسِفْ بَارِێ وَانْ بِگُۆرِى حَوْجَدَارِيَا وَانْ حَازِرْ كِرْ، (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: (كُو هُونْ ڤِێ جَارِێ هَاتِنْ) بِرَايِێ خَوه يِێ ژِ بَاڤِێ ژِى ژِ مِنْ رَه بِينِنْ (دَا اَزْ بِزَانِمْ كُو هُونْ رَسْتْ دِبِێژِنْ)، مَا هُونْ نَابِينِنْ كُو اَزْ پِيڤَانِێ بِێكِێمَاسِى تِژَه دِكِمْ و اَزْ چِێتِرِينْ مِێڤَانْحَوِينِمْ.

٦٠. اَگَرْ هُونْ وِى نِيينِنْ جَمْ مِنْ، اِێدِى ژِ بُۆ وَه لِجَمْ مِنْ پِيڤَانَكْ تُنَه و نِێزِى مِنْ نَبِنْ!

٦١. ژِێ رَه گُۆتِنْ: اَمِێ وِى ژِ بَاڤِێ وِى بِخَوازِنْ، بِێگُمَانْ اَمِێ ڤِێ بِكِنْ.

٦٢. (يُوسِفْ) ژِ خِزمَتْكَارِێنْ خَوه رَه گُۆتْ: سَرْمِيَانِێ وَانْ بِخِنْ نَاڤْ بَارِێنْ وَانْ، دَمَا ڤَگَرِيَانْ نَاڤْ مَالبَاتَا خَوه دَا كُو اَوْ وِى (سَرْمِيَانِى) نَاسْ بِكِنْ؛ مُحَقْقَقْ اَوِێ ڤَگَرِنْ.

٦٣. دَمَا لِبَاڤِێ خَوه ڤَگَرِيَانْ ژِێ رَه گُۆتِنْ: بَاڤُۆ! اَمْ (ژِ اِيرُۆ پِێ ڤَه) ژِ پِيڤَانِێ هَاتِنَه بِێپَارْكِرِنْ، ڤِێجَا بِرَايِێ مَه ژِى دِگَلْ مَه بِشِينَه دَا كُو اَمْ بِخِێرَا وِى حَقِێ خَوه بِپِيڤِنْ و بِسْتِينِنْ. بِێگُمَانْ اَمِێ وِى بِپَارِێزِنْ.

٦٤. (يعْقُوبِى ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: هِێ بَرِێ، دَرْ بَارِێ بِرَايِێ وِى (يُوسِفْ) دَه چِه قَاسْ لِوَه اَوْلَه بُوبِمْ، دَرْ بَارِێ ڤِى دَه ژِى بَسْ اَوْ قَاسْ اَزِێ لِوَه اَوْلَه بِبِمْ! ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ (اَزْ وِى دِسْپِێرِمْ خُدِێ و بَسْ). ڤِێجَا خُدَا چِێتِرِينْ پَارِێزْكَارَه و دِلُۆڤَانْتِرِينِێ دِلُۆڤَانَانَه.

٦٥. دَمَا پَرْتَالِێنْ خَوه ڤَكِرِنْ، دِيتِنْ كُو وَا يَه سَرْمِيَانِێ وَانْ لِوَانْ هَاتِيَه ڤَگَرَانْدِنْ، گُۆتِنْ: بَاڤِێ مَيُۆ! مَا اَمْ ژِ ڤِێ بِێهْتِرْ اِێدِى چِه دِخَوازِنْ! ڤَا يَه سَرمِيَانِێ مَه ژِى لِمَه هَاتِيَه ڤَگَرَانْدِنْ. (بِوِى سَرْمِيَانِى دِيسَا) اَمِێ ژِ خَلْكِێ خَوه رَه خَوارِنِێ بِينِنْ، اَمِێ بِرَايِێ خَوه بِپَارِێزِنْ و اَمِێ بَارِێ دَڤَيَكِێ لِخَوه زِێدَه بِكِنْ، بِينِنْ. اَڤْ بَارْ (لِجَمْ مَلِكْ) پِيڤَانَكَه هِێسَانَه.

٦٦. (يعْقُوبْ) گُۆتْ: اَزْ وِى (بُنْيامِينْ) دِگَلْ وَه نَاشِينِمْ حَتَا كُو هُونْ لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ پَيْمَانَكَه سَاغْلَمْ و ئَاسِێ نَدِنْ مِنْ كُو تَقَزْ هُونِێ وِى ژِ مِنْ رَه بِينِنْ. ژِ بِلِى كُو دُۆرْ لِوَه بِێ گِرْتِنْ (هُونْ بِێچَارَه بِمِينِنْ) اَوْ رَوْشْ جُدَا يَه. گَاڤَا اَوْ پَيْمَانَا كُو ژِ وَانْ خَوسْتِبُو وَانْ دَايِێ، (يعْقُوبْ) گُۆتْ: خُدِێ لِسَرْ يَا كُو اَمْ دِبِێژِنْ ئَاگَاهْدَارْ و وَكِيلَه.

٦٧. پِشْتْرَه وهَا گُۆتْ: گَلِى كُرِێنْ مِنْ! هُونْ تَڤْ دِ دَرِيَكِى دَه نَكَڤِنْ (مِسْرِێ)، دِ دَرِيِێنْ ژِ هَڤْ جُدَا رَه تِێكَڤِنِێ. لِێبَلِێ اَزْ نِكَارِمْ ئَا كُو خُدِێ ژِ بُۆ وَه نِڤِيسِيَه ژِ سَرْ وَه بِدِمْ ئَالِى. لَوْرَا حُكْمُ و فَرْمَانْ تَنِێ يِێ خُدِێ يَه. ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ مِنْ تَنِێ خَوه سپَارْتِيَه وِى وپِشْتِى ڤِێ بِلَا خَوسِپِێرْ هَرْ خَوه بِسِپِێرِنْ وِى.

٦٨. چَاوَا كُو بَاڤِێ وَانْ لِوَانْ شِيرَتْ كِرِبُو كَتِنْ هُنْدِرْ -اَڤْ تَدبِيرْ نَبُو كُو تِشْتَكِى ژِ تَقْدِيرَا خُدِێ ژِ سَرْ وَانْ بِدَه ئَالِى- بَسْ دَاخَوازَكْ بُو دِ دِلِێ يَعْقُوبْ دَه ژِ دِلِێ خَوه دَرَانِى. بِێگُمَانْ يَعْقُوبْ، خَودِيِێ زَانِينَكَه (دُۆرْفِرَه) بُو ژِ وِێ زَانِينَا مَه دَايِێ، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤَانْ ڤِێ نِزَانِنْ.

٦٩. دَمَا چُونَه جَمْ يُوسِفْ، وِى بِرَايِێ خَوه (بُنِيامِينْ) ئَانِى جَمْ خَوه و ژِێ رَه گُۆتْ: اَزْ بِرَايِێ تَه مَه (اَزْ يُوسُفِمْ)، ژِ بَرْ يَا كُو (بِمَه) كِرِنْ، غَمْگِينْ مَبَه.

٧٠. (يُوسِفْ) گَاڤَا بَارِێنْ وَانْ دَئَاگِرْتِنْ و ئَامَادَه كِرِنْ، تَاسَا خَوه يَا ئَاڤِێ خِسْتَه نَاڤْ بَارِێ بِرَايِێنْ خَوه! پِشْتِى (كَارْوَانِى حَرَكَتْ كِرْ) بَانْگْدِێرَكِى گَازِى كِرْ و گُۆتْ: گَلِى كَارْوَانِيانْ! (رَاوَسْتِنْ) بِرَاسْتِى وَه دِزِى كِرِيَه.

٧١. (بِرَايِێنْ يُوسِفْ) بَرِێ خَوه دَانَه وَانْ و ژِ وَانْ رَه گُۆتِنْ: مَا وَه چِه تِشْتِێ خَوه وِنْدَا كِرِيَه؟

٧٢. (مِرُۆڤِێنْ مَلِكِى) گُۆتِنْ: مَه تَاسَا مَلِكِى يَا ئَاڤِێ وِنْدَا كِرِيَه، ژِ بُۆ كَسِێ كُو وِێ بِينَه بَارِێ دَڤَيَكِى (بَخْشِيشْ) هَيَه، اَزْ ژِى كَفِيلِێ ڤِێ مَه.

٧٣. گُۆتِنْ: اَمْ سُۆنْدْ دِخُونْ بِخُدِێ كُو هُونْ ژِى دِزَانِنْ اَمْ نَهَاتِنَه ڤِێ دَرِێ كُو لِسَرْ ئَاخَا (مِسْرِێ) تَڤْدَانِێ دَرْخِنْ و اَمْ نَه دِزَكِنْ ژِى.

٧٤. (مِرُۆڤِێنْ مَلِكِى) گُۆتِنْ: بَاشَه كُو هُونْ دَرَوِينْ بِنْ (و وَه اَوْ دِزِى بَه)، جَزَايِێ وِێ (كِرِنَا وَه) چِه يَه؟

٧٥. (بِرَايِێنْ وِى) گُۆتِنْ: جَزَايِێ وِێ، لِوِى تِێ بِرِينْ اَوِێ كُو تِشْتِێ وِنْدَا دِ بَارِێ وِى دَه بِێ دِيتِنْ. هَا جَزَايِێ وِى، اَوَه كُو دَسْتْ لِسَرْ وِى بِێ دَانِينْ، هَرْ وِسَا اَمْ جَزَا لِظَالِمَانْ دِبِڕِنْ.[182]

٧٦. ڤِێجَا يُوسِفْ، بَرِيَا بَارِێ بِرَايِێ خَوه، دَسْتْ بِتَفتِيشَا بَارِێنْ وَانْ كِرْ، پِشْتْرَه ژِى تَاسْ ژِ بَارِێ بِرَايِێ خَوه دَرَانِى. بِڤِى ئَاوَايِى مَه اَڤْ كَارْ هِينِى يوسُفِى كِرْ (دَا بِگِهِيشْتَا يَا كُو وِى دِخَوسْتْ). وِى نَدِكَارِى لِگُۆرِى قَانُونَا مَلِكْ بِرَايِێ خَوه لِجَمْ خَوه رَاگِرْتَا ژِ بِلِى يَا كُو خُدِێ بِڤِێ. اَمْ كِێ بِڤِێنْ، مَرتَبَيَا وِى بِلِنْدْ دِكِنْ. بِرَاسْتِى دِ سَرْ هَرْ زَانَايَكِى رَه يَكِى ژِێ زَانَاتِرْ هَيَه.

٧٧. (بِرَايِێنْ وِى) گُۆتِنْ: اَگَرْ وِى دِزِى كِرِبَه، بِرَاسْتِى بِرَايَكِى وِى ژِى هِێ بَرِێ دِزِى كِرِبُو. يُوسِفْ اَڤْ (بِێبَخْتِيَا وَانْ) دِ دِلِێ خَوه دَه ڤَشَارتْ، ژِ وَانْ رَه اَشْكَرَا نَكِرْ، گُۆتْ: كَسْ ژِ وَه خَرَابتِرْ نِينَه! خُدِێ بِيَا كُو هُونْ دِبِێژِنْ بِێهْتِرْ دِزَانَه.

٧٨. گُۆتِنْ: اَىْ عَزِيزْ! بِرَاسْتِى بَاڤَكِى وِى يِێ كَالْ و مَزِنْ هَيَه (هَدَانَا خَوه بِوِى تِينَه). دَه دِ شُونَا وِى دَه يَكِى ژِ مَه بِگِرَه. بِرَاسْتِى اَمْ تَه ژِ قَنْجِيكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ دِبِينِنْ.

٧٩. گُۆتْ: اَزْ بِخُدِێ خَوه دِپَارِێزِمْ، دِ شُونَا يِێ كُو مَه تَاسَا خَوه دِ بَارِێ وِى دَه دِيتِى كُو يَكِى دِنْ اَمْ بِگِرِنْ؛ بِرَاسْتِى اَمْ وِێ چَاخِێ دِبِنْ ژِ سِتَمْكَارَانْ.

٨٠. دَمَا ژِ يُوسُفِى هِێڤِيَا خَوه بِرِينْ، خَوه كِشَانْدِنْ كِێلَكَكِێ (و شِێوْرَا خَوه كِرِنْ) مَزِنِێ وَانْ گُۆتْ: مَا هُونْ نِزَانِنْ كُو بَاڤِێ وَه بِخُدِێ ژِ وَه پَيْمَانَكَه سَاغْلَمْ وَرْگرتْ (كُو هُونِێ كُرِێ وِى لِێ ڤَگَرِينِنْ) و هِێ بَرِێ ژِى دَرْ بَارِێ يُوسِفْ دَه كِێمَاسِيَا كُو وَه كِرِى (هِێ ژِ بِيرَا وِى نَچُويَه). ڤِێجَا اَزْ بِخَوه، دِێ ژِ ڤِێ اَرْدِێ نَئِێمَه دَرْ حَيَانِى كُو بَاڤِێ مِنْ دَسْتُورِێ نَدَه مِنْ، ئَانْ ژِى خُدِێ ژِ بُۆ مِنْ (بِرَهَابُونَا بِرَايِێ مِنْ) بِرْيَارْ نَدَه و خُدِێ چِێتِرِينِێ حُكِمْدَارَانَه.

٨١. هُونْ ڤَگَرِنْ جَمْ بَاڤِێ خَوه و ژِێ رَه بِبِێژِنْ: بَاڤُۆ! كُرِێ تَه دِزِى كِرِيَه. بَسْ تِشْتَا مَه بِچَاڤِێ خَوه دِيتِيَه اَمْ ژِ تَه رَه دِبِێژِنْ. اَمْ يَا دِ پِشْتْ پَردِێ دَه ژِى نِزَانِنْ.

٨٢. (اَگَرْ تُو بَاوَرْ نَكِى) ژِ وِى وَلاتِێ كُو اَمْ لِێ بُونْ و ژِ وِى كَارْوانِێ كُو اَمْ پِێ رَه هَاتِنْ، بِپِرْسَه. بِرَاسْتِى ژِى اَمْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ.

٨٣. (بَاڤِێ وَانْ) گُۆتْ: نَا! نَفْسَا وَه ژِ وَه رَه كَارَكِى وِهَا خَوشِكْ نِيشَانْ دَا و وَه ژِى كِرْ. دِيسَا يَا قَنْجْ سَبْرَكَه بِرِنْدِى يَه. هِێڤِى هَيَه كُو خُدِێ وَانْ بِهَڤْ رَه ژِ مِنْ رَه بِينَه. بِێگُمَانْ هَرْ اَوه، يِێ زَانَا، يِێ كَارْبِنَجِهْ.[183]

٨٤. (يعْقُوبْ) بَرِێ خَوه ژِ وَانْ ڤَگَرَانْدْ، كَسَرَكْ كِشَانْدْ و گُۆتْ: ئَاخْ ژِ بُۆ كُلُ و كُۆڤَانِێنْ يُوسِفْ! ژِ بَرْ غَمَا (يُوسِفْ) سِپِيكِێ ئَاڤِێتَه سَرْ هَرْدُو چَاڤِێنْ وِى (اِێدِى پِێ نَدِدِيتْ)، ڤِێجَا كَرْبَا خَوه دِ دِلَه خَوه دَه هِشْتْ.

٨٥. (زَارُۆكِێنْ وِى ژِێ رَه) گُۆتِنْ: سُۆنْدْ بِخُدِێ، تُو هَرْ يُوسِفْ بِبِيرْ تِينِى، حَتَا بَرْ بِهَلاكِێ ڤَه بِچِى يانْ ژِى تُو دِێ (ژِ كَرْبَا يُوسِفْ) بِمِرِى.

٨٦. (يعْقُوبْ) گُۆتْ: بِرَاسْتِى اَزْ دَرْدُ و كُۆڤَانِێنْ خَوه تَنِێ حَوالَيِى خُدِێ دِكِمْ. تِشْتِێ اَزْ ژِ خُدِێ دِزَانِمْ هُونْ نِزَانِنْ.

٨٧. كُرِێنْ مِنُۆ! هَرِنْ رِنْدْ لِيُوسِفْ و بِرَايِێ وِى بِگَرِنْ. هِێڤِيَا خَوه ژِ رَحْمَا خُدِێ قُتْ نَكِنْ، بِێگُمَانْ ژِ دَسْتَكَا كَافِرْ پِێ ڤَه تُو كَسْ ژِ رَحْمَا خُدِێ بِێهِێڤِى نَابَه.

٨٨. (ڤِێجَا لِسَرْ ڤِێ شِيرَتَا بَاڤِێ خَوه ڤَگَرِيانْ مِسْرِێ) گَاڤَا چُونَه بَالْ يُوسِفْ، ژِێ رَه
گُۆتِنْ: اَىْ سَرْوَرْ! بِرْچِيبُونِێ دَسْتْ دَانِيَه سَرْ مَه و خَلْكِێ مَه، مَه سَرْمِيَانَكِى نَهِێژَا ژِ تَه رَه ئَانِى (و اَمْ هَاتِنَه)، اِێدِى (بِڤِى سَرْمِيَانِى) بِقَاسِى كُو تِێرِى مَه بِكَه، بِيَا تَمَامْ ژِ بُۆ مَه بِپِيڤَه و قَنْجِيَكِێ لِمَه بِكَه (بِرَايِێ مَه بِدَه مَه)، بِێگُمَانْ خُدِێ دِێ خَلاتَا خِێرْكَرَانْ
بِدَه وَانْ.

٨٩. (يُوسِفْ، ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: دَمَا هُونْ نَزَانْ بُونْ، تَقَزْ هُونْ دِزَانِنْ كَا وَه چِه بِسَرِێ يُوسِفْ و بِرَايِێ وِى كِرْ؟

٩٠. (بِرَايَانْ ژِێ رَه) گُۆتِنْ: اَرِێ، بِرَاسْتِى ژِى تُو يُوسُفِى؟ گُۆتْ: (بَلِێ)، اَزْ يوسُفِمْ و اَڤْ ژِى بِرَايِێ مِنَه. خُدِێ كَرَمْ بِمَه رَه كِرْ (كُو اَمْ گِهَانْدِنْ جَمْ هَڤْ). بِێگُمَانْ رَوْشْ اَڤَه، كِى (ژِ خُدِێ) بِتِرْسَه و سَبْرِێ بِكِێشَه، ڤِێجَا خُدِێ تَقَزْ پَرُويَا قَنْجِيكَارَانْ وِنْدَا نَاكَه.

٩١. (بِرَايِێنْ وِى ژِێ رَه) گُۆتِنْ: اَمْ بِخُدِێ سُۆنْدْ دِخُونْ كُو خُدِێ تُو دِ سَرْ مَه رَه گِرْتِيَه و بِرَاسْتِى مَه دَرْ بَارِێ تَه دَه غَلَتِى كِرِيَه.

٩٢. (يُوسِفْ، ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اِيرُۆ اَزْ لِوَه نَاگِرِمْ، خُدِێ دِێ لِگُنَهِێنْ وَه بِبُۆرَه، بِێگُمَانْ اَوْ دِلُۆڤَانْتِرِێ دِلُۆڤَانَانَه.

٩٣. ڤِى كِرَاسِێ مِنْ بِبِنْ بَاڤِێژِنْ سَرْ رُويِێ بَاڤِێ مِنْ، چَاڤِێنْ وِى دِێ رُۆنِى بِبِنْ و مَالْبَاتَا خَوه تَڤِى بِينِنْ جَمْ مِنْ.

٩٤. دَمَا كَارْوَانْ (ژِ مِسْرِێ) دَرْهَاتْ، بَاڤِێ وَانْ (ژِ يِێنْ لِجَمْ خَوه رَه) گُۆتْ: اَگَرْ هُونْ ژِ مِنْ رَه نَبِێژِنْ، تَه ژِ پِيرِيتِى عَاقِلِێ خَوه وِنْدَا كِرِيَه و تُو نِزَانِى چِه دِبِێژِى، بَاوَرْ بِكِنْ كُو بِێهْنَا يُوسِفْ تِێ مِنْ.

٩٥. (وْانْ ژِى، ژِێ رَه) گُۆتْ: اَمْ بِخُدِێ سُۆنْدْ دِخُونْ كُو تُو هِێ ژِى دِ وِێ شَاشِيَا خَوه يَا بَرِێ دَه يِى.

٩٦. دَمَا مِزْگِينْبَرْ هَاتْ، كِرَاسِێ يُوسِفْ ئَاڤِێتْ سَرْ رُويِێ يَعْقُوبْ، چَاڤِێنْ وِى رُۆنِى بُونْ. (يَعْقُوبْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: مَا، مِنْ ژِ وَه رَه نَگُۆتِبُو اَزْ (بِوَحْيَا) ژِ جَمْ خُدِێ تِشْتِێ هُونْ نِزَانِنْ اَزْ پِێ دِزَانِمْ؟

٩٧. (زَارُۆكِێنْ وِى، ژِێ رَه) گُۆتِنْ: هَىْ بَاڤِێ مَه! لِێبُۆرِينَا گُنَهِێنْ مَه ژِ خُدِێ بِخَوازَه! بِرَاسْتِى اَمْ دِ شَاشِيِێ دَه بُونْ.

٩٨. (يَعْقُوبْ، ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَزِێ لِێبُۆرِينَا گُنَهِێنْ وَه ژِ خُدَايِێ خَوه بِخَوازِمْ. بِێگُمَانْ خُدَا گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤِينَه.

٩٩. گَاڤَا (تَڤْ بِهَڤْ رَه) چُونَه جَمْ يُوسِفْ، وِى دِێ و بَاڤِێ خَوه هَمْبِێزْ كِرِنْ و گُۆتْ: بِدَسْتُورَا خُدِێ، بِئَوْلَهِى تِێكَڤِنْ (مِسْرِێ).

١٠٠. دِێ و بَاڤِێ خَوه دَرَانِينْ سَرْ تَختْ، (لِتَنِشْتَا خَوه) اَوْ رُونَانْدِنْ. تَڤَكَانْ ژِێ رَه خَوه نِزِمْ كِرْ. (يُوسِفْ) گُۆتْ: اَىْ بَاڤِێ مِنُۆ! هَا اَڤَه، شِيرُۆڤَيَا وِێ خَوْنَا كُو بَرِێ مِنْ دِيتِبُو. خُدَايِێ مِنْ اَوْ ئَانِى جِهْ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ قَنْجِى لِمِنْ كِرْ كُو اَزْ ژِ زِينْدَانِێ دَرَانِيمْ، پِشْتِى كُو شَيْطِێنْ نَاڤْبَرَا مِنْ و بِرَايِێنْ مِنْ خَرَا كِرْ، هُونْ ژِ چُۆلِێ ئَانِينْ جَمْ مِنْ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ كِێ بِڤِێ كَرَمِێ لِێ دِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ، هَرْ اَوَه يِێ زَانَا، يِێ كَارْبِنَجِهْ.

١٠١. خُدَايِێ مِنْ! تَه مُلْكْ (سَرْوَرِى) دَا مِنْ، تَه شِيرُۆڤَيَا رُودَانِێنْ كُو (دِ خَوِێ دَه تِێنَه دِيتِنْ) هِينِى مِنْ كِرْ. اَىْ ئَافِرِينَرِێ اَرْدُ و ئَاسِيمَانَانْ! لِدِنْيَا و ئَاخْرَتِێ هَرْ تُو يِى خَودِى و پِشْتَڤَانِێ مِنْ. مِنْ لِسَرْ دِينِێ اِسْلَامِێ بِمِرِينَه و مِنْ بِگِهِينَه خَوشْمِرُۆڤَانْ.

١٠٢. (رَسُولِێ مِنْ!) هَا اَڤْ قِصَيَا يُوسِفْ ژِ سَرْپِێهَاتِيِێنْ غَيْبِى نَه كُو اَمْ وِێ ژِ تَه رَه وَحِى دِكِنْ. بِێگُمَانْ دَمَا وَانْ بِرْيَارَا كَارِێنْ خَوه دِدَانْ و پِلانِێنْ خَوه دِكِرِنْ تُو نَه لِجَمْ وَانْ بُويِى (حَتَا كُو تُو ڤِێ بِزَانِى).

١٠٣. چَنْدِى تُو بِڤِێ ژِى دِيسَا پِرِێنْ مِرُۆڤَانْ بَاوَرِيِێ نَايينِنْ.

١٠٤. حَالْ اَڤَه كُو تُو ژِ بَرْ رَاگِهَانْدِنَا ڤِێ (قُرْئَانِێ) تُو حَقَكِى ژِ وَانْ نَاخَوازِى. اَڤْ قُرْئَانْ ژِ تَمَامِى خَلْكِێ رَه بَسْ شِيرَتْ و بِيرَئَانِينَه.

١٠٥. لِاَرْد و ئَاسِيمَانَانْ چِقَاسْ نِيشَانِێنْ خُدِێ هَنَه كُو اَوْ دِ بَرْ وَانْ رَه دِبُۆرِنْ، وَانْ دِبِينِنْ و بَرِێ خَوه ژِ وَانْ ڤَدِگَرِينِنْ.

١٠٦. پِرَانِيَا وَانْ، بَسْ بَئَاوَايِێ كُو ژِ خُدِێ رَه هَڤْپِشْكَانْ چِێكِنْ بَاوَرِى پِێ تِينِنْ.

١٠٧. مَا اَوْ ژِ هَاتِنَا عَذَابِێ خُدَا كُو وَانْ تَڤَانْ بِدَه بَرْ خَوه، يانْ ژِى ژِ رَابُونَا قِيامَتِێ ژِ نِشْكَا ڤَه - بِێِيى كُو هَايَا وَانْ ژِێ چِێبَه - اَوْلَه بُونَه؟

١٠٨. (رَسُولِێ مِنْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: هَا ڤَا يَه رِيَا مِنْ، اَزْ (خَلْكِێ) ڤَدِخِوينِمْ دِينِێ خُدِێ، اَزْ و اَوِێنْ كُو لِپَىْ مِنْ تِێنْ، لِسَرْ رِيكَه رُۆنَاكِنْ، اَمْ خُدِێ (ژِ هَڤْپِشْكَانْ) پَاكْ دِدِێرِنْ و اَزْ نَه ژِ مُشْرِكَانِمْ.

١٠٩. مَه بَرِى تَه ژِ خَلْكِێنْ بَاژَارَانْ، بَسْ ژِ مِێرَانْ رَه وَحِى شَانْدِيَه. مَا (كَافِرْ) هِيچْ لِاَرْدِێ نَاگَرِنْ كُو بِبِينِنْ اَنْجَامَا وَانْ (اِنْكَارْكَرِێنْ) بَرِيَا وَانْ چَاوَا بُويَه؟ مَالا ئَاخْرَتِێ تَقَزْ ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو خَوه (ژِ گُنَهَانْ) دِپَارِێزِنْ چِێتِرَه. مَا هُونْ هِێ ژِى اَقْلِێ خَوه بِكَارْ نَايِينِنْ (كُو اِێدِى هُونْ بَاوَرِى بِينِنْ)؟!

١١٠. دَمَا پِێخَمْبَرْ ژِ بَاوَرِيئَانِينَا گَلِێ خَوه بِێهِێڤِى بُونْ و حِزِرْ كِرِنْ كُو اَوْ ژِ بَرِێ گَلِێ خَوه ڤَه هَاتِنَه دَرَوَانْدِنْ، هِنْگِێ ئَارِيكَارِيَا مَه ژِ وَانْ رَه تِێ. ڤِێجَا اَمْ كِێ بِڤِێنْ وِى (ژِ بَلايِێ) رِزْگَارْ دِكِنْ. بِێگُمَانْ عَذَابِێ مَه ژِ سَرْ دَسْتَكَا گُنَهْكَارْ نَايِێ زِڤِرَانْدِنْ.

١١١. سُۆنْدْ بَه، دِ قِسَيِێنْ وَانْ (پِێخَمْبَرِێنْ كُو بُۆرِينْ و اُمَّتِێنْ وَانْ دَه و دِ سَرْپِێهَاتِيَا يُوسِفْ و بِرَايِێنْ وِى) دَه ژِ خُدَانْهِشَانْ رَه پِرْ دَرْسْ و عِبْرَتْ هَنَه. (اَڤْ قُرْئَانْ) نِينَه كُو ئَاخَافْتِنَكَه لِێئَانِينِى بَه؛ لِێبَلِێ اَوْ كِتِێبِێنْ بَرِيَا خَوه رَاسْتْ دِدِێرَه، ژِ هَرْ تِشْتِى رَه دِيارْكَرْ و رُۆنِيكَرَه و ژِ بُۆ يِێنْ بَاوَرِى تِينِنْ رَه، رِێبَرْ و رَحْمَتَه.

[179] زَانَايِێنْ جِهُويانْ، ژِ بُۆ كُو پِێخَمْبَرْ بِێچَارَه بِهِێلِنْ ژِ گِرَه گِرِێنْ مُشْرِكِێنْ مَكِّێ رَه گُۆتِنْ: ژِ مُحَمَّدْ بِپِرْسِنْ كَا ژِ بُۆ چِه اِسْرَائِيلِى چُونَه مِسْرِێ و بِنِێرِنْ دِێ چِه بَرْسِڤِێ بِدَه؟ وانْ ژِى اَڤْ يَكْ ژِ پِێخَمْبَرْ پِرْسْ كِرْ، ڤِێجَا خُدِێ اَڤْ سُورَەيِێ يُوسِفْ ژِێ رَه نَازِلْ كِرْ. لَوْرَا ئَاكْتُۆرِێ ڤِێ قِسَّتِێ يُوسِفْ پِێخَمْبَرَه. دِ قِسَّتَا وِى دَه گَلَكْ دَرْسْ و عِبْرَتْ ژِ پِرْسِيَارْكَرْ و مَه مُسِلْمَانَانْ رَه هَنَه.

[180] يُوسِفْ خَوسْتْ ژِ رَوْشَا خُۆرْتَانْ اِسْتِيفَادَه بِكَه و دِينِێ حَقْ ژِ وَانْ رَه بِدَه زانِينْ. بَرِيَا كُو تَعْبِيرَا خَوْنَا وَانْ بِبِێژَه ژِ وَانْ رَه رَاگِهَانْدْ كُو اَوْ لِسَرْ دِينِێ حَقَه، زَانِينَا وِى، ژِ جَمْ خُدَايِێ وِى ژِێ رَه هَاتِيَه. خَلْكِێ مِسْرِێ ژِى دِ رِێيَا شَاشْ دَه نَه، يَعْنِى پِێشگُۆتِنَكْ ئَامَادَه كِرْ و دِينِێ حَقْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ. هَا اَڤْ ئَايَتْ و هَرْ سِێ ئَايَتِێنْ لِدُوڤِێ دِ بَارَا ڤِێ يَكِێ دَه نَه.

[181] مَلِكْ خَوسْتْ، اَوْ بِخَوه شِيرُۆڤَيَا خَوْنَا خَوه ژِ يُوسِفْ بِبِهِيزَه، وِى ژِى تَعْبِيرَا خَونَا وِى ژِێ رَه گُۆتْ. مَلِكْ ژِ يُوسِفْ پِرْسِى؛ دِڤِێ اَمْ چَاوَا تَدْبِيرَا خَوه بِسْتِينِنْ. يُوسِفْ گُۆتْ: دِ سَالِێنْ كُو رَحْمْ دِبَارَه دَه دَخْلِێ پِرْ بِچِينَه و بَرِێ وِێ سْتُۆكْ بِكَه، هِلِينَه. هَرْ وِهَا دِ سَالِێنْ غَلَايِێ دَه تِێ هَمْ خَوه خَودِى بِكِى هَمْ ژِى تِێ بِفِرُۆشِى وَلاتِێنْ دِنْ و خَزِينَيَا خَوه تِژَه دِرَاڤْ بِكِى. مَلِكْ ژِێ رَه گُۆتْ: اَرِێ بَاشَه، لِێبَلِێ دِێ كِى ڤِى كَارِى بِكَه؟ بَرْسِڤَا ڤِێ پِرْسِێ ئَايَتَا تِێ يَه.

[182] لِگُۆرِى شَرِيعَتَا يَعْقُوبْ، مِرُۆڤِێ كُو دِزِى بِكِرَا جَزَايِێ وِى اَوْ بُو كُو دِهَاتْ گِرْتِنْ و ژِ بَرْ مَالِێ دِزِيِێ سَالَكِێ ژِ خَودِيِێ مَالْ رَه كُۆلَتِى دِكِرْ. لِگُۆرِى قَانُونِێنْ مِسْرِێ ژِى دَارْ لِدِزْ دِهَاتْخِسْتِنْ و دُو جَارَانْ بِقَاسِى مَالِێ كُو دِزِيَه ژِێ دِهَاتْ سِتَانْدِنْ. يُوسِفْ خُوسْتْ لِگُۆرِى شَرِيعَتَا بَاڤِێ وَانْ، جَزَا بِدَه وَانْ.

[183] بِرَايِێنْ يُوسِفْ ژِ بَرْ كُو بَرِێ ژِ بَاڤِێ خَوه رَه دَرَوْ كِرِبُونْ، بَاڤِێ وَانْ نَخَوسْتْ ڤِێ جَارِێ ژِ رَاسْتِيَا وَانْ بَاوَرْ بِكَه و ژِ وَانْ رَه وِهَا گُۆتْ: نَا، نَفسَا وَه ژِ وَه رَه كَارَكِى وِهَا سِپَحِى نِيشَانْ دَايَه، هَكَه نَه وِهَا بَه، عَزِيزْ ژِ كُو دِزَانَه كُو لِگُۆرِى شَرِيعَتَا مَه جَزَايِێ دِزْ اَڤَه كُو وَكْ دِيلْ وَرَه گِرْتِنْ؟

١٣. سُورَه يِێ رَعْدْ

سُورَەيِێ رَعْدْ ٤٣ (چِلْ و سِێ) ئَايَتَه. لِمَدِينِێ دَاكَتِيَه. ژِ بَرْ كُو دِ ئَايَتَا ١٣انْ دَه بِێژِيَا رَعْدْ بُۆرِيَه كُو اَوْ بِمَعْنِيَا تَقَرَقَا بِرُوسْكِێ تِێ، ژِێ رَه سُورَەيِێ رَعْدْ هَاتِيَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِفْ، لامْ، مِيمْ، رَا. اَڤْ ئَايَتِێنْ كِتِێبِێ نَه و يَا كُو ژِ خُدَايِێ تَه ژِ بُۆ تَه هَاتِيَه هِنَارْتِنْ حَقَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤَانْ اِيمَانِێ نَايِينِنْ.

٢. اَوِێ كُو ئَاسِيمَانْ بِێسِتُونْ (بِئَاوَايِێ) كُو هُونْ دِبِينِنْ بِلِنْدْ كِرِنْ خُدِێ يَه، پَاشِێ لِسَرْ عَرْشِێ حُكِمْرَانِيِێ رَاسَرْ بُو؛ رُۆژْ و هَيڤْ (ژِ ڤِينَا خَوه رَه) بَرْدَسْتْ كِرِنْ كُو هَرْ يَكْ ژِ وَانْ حَيَانِى دَمَكَه دِيارْكِرِى دِ چَرْخَا خَوه دَه دِگَرَه. خُدِێ، كَارْ و بَارِێ خَوه، مِلكْ و دَسْتهَلاتِيَا خَوه بِرِێ ڤَه دِبَه، نِيشَانِێنْ يَكِيتِى و قُدْرَتَا خَوه بَرْفِرَهْ رُۆنِى دِكَه، دَا كُو هُونْ بِچُونَا حِزُورَا خُدَايِێ خَوه ژِ دِلْ بَاوَرِى بِينِنْ.

٣. اَوْ خُدَايِێ كُو اَرْدْ رَاخِسْتِيَه و چِيَايِێنْ ئَاسِێ، رُۆبَارِێنْ هَرِكْبَارْ و ژِ هَرْ تَخْلِيتِێ فِێكِيَانْ دُو جُۆتْ تِێ دَه ئَافِرَانْدِنَه، شَڤِێ دَاڤِێژِێ سَرْ رُۆژِێ و رُۆژِێ پِێ دِنِخُمِينَه. بِێگُمَانْ دِ ڤَانْ دَه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو بِفِكِرِنْ، نِيشَانْ هَنَه.

٤. دِ اَرْدِێ دَه پَارْزَمِينِێنْ هَڤْجِيرَانْ، رَزِێنْ تِرِى، چَانْدِنِى، خُرْمِيِێنْ يَكْكُۆكْ و كُۆكْجُدَا هَنَه، اَڤْ تَڤْ بِيَكْ ئَاڤِێ تِێنَه ئَاڤدَانْ، دِ خَوارِنَا وَانْ دَه اَمْ هِنَكَانْ ژِ هِنَانْ چِێتِرْ دِگِرِنْ. هَا دِ ڤَانْ دَه ژِى ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو بِفِكِرَه، نِيشَانْ و دَرْسْ هَنَه.

٥. اَگَرْ تُو (ژِ بِێبَاوَرِيَا وَانْ) بِمِينِى عَجِێبْمَايِى، ڤِێجَا عَجِێبَا مَزِنْ اَڤْ گُۆتِنَا وَانَه؛ مَا گَلُۆ رَاسْتَه پِشْتِى كُو اَمْ دِبِنَه ئَاخْ اَمِێ ژِ نُو ڤَه بِێنَه ئَافِرَانْدِنْ؟ هَا اَوِنْ ئِێنْ كُو خُدَايِێ خَوه مَانْدَلَه دِكِنْ و اَوِنْ ئِێنْ كُو (رُۆژَا قِيامَتِێ) زِنْجِيرْ دِ سِتُويِێنْ وَانْ دَه نَه و اَوْ خَلْكِێنْ اِێگِرِنْ، اَوِێ هَرْ و هَرْ تِێ دَه بِمِينِنْ!

٦. (يَا مُحَمَّدْ!) اَوْ، بَرِيَا خَوشِيِێ لَزَا عَذَابْ لِتَه دِكِنْ. حَالْ اَڤَه كُو بَرِيَا وَانْ، گَلَكْ عَذَابِێنْ كُو ژِ وَانْ عِبْرَتْ بِێنَه گِرْتِنْ هَاتِنَه و دَرْبَاسْ بُونَه. بِێگُمَانْ دِگَلْ كُو مِرُۆڤْ ظُلْمِێ لِخَوه دِكِنْ ژِى، خُدَايِێ تَه ژِ بُۆ وَانْ بَخْشِينَرَه و بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه عَذَابِێ وِى پِرْ دِژْوارَه.[184]

٧. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه دِبِێژِنْ: دَه بِلا ژِ خُدَايِێ وِى مُعْجِزَيَكْ ژِێ رَه بِهَاتَا خَوارِێ! (اَىْ مُحَمَّدْ) بِێگُمَانْ تُو بَسْ هِشْيارْكَرِى و ژِ بُۆ هَرْ مِلَّتَكِى ِگَازِيكَرِێ هِدَايَتِێ هَيَه.

٨. هَرْ مِێ كَا چِه بَرِى هِلْدِگِرَه و هَرْ مَالزَارُۆكْ كَا چِه بَرِى دَاڤِێژَه و چِه ژِى دِوَلِدَينَه هَرْ خُدَا پِێ دِزَانَه و لِجَمْ وِى هَرْ تِشْتْ بِئَنْدَازَه.

٩. (اَوْ خُدَا) زَانَايِێ يَا نَپَنْدِى و دَارِيچَاڤَه، اَوِێ شَانْمَزِنِێ شَانْبِلِنْدَه.

١٠. (نَاخَوە لِجَمْ خُدِێ) وَكْهَڤَه، كِى ژِ وَه دِ دِلِێ خَوه دَه گُۆتِنَا خَوه ڤَشِێرَه و كِى ژِى اَشْكَرَا بِكَه و كِى ژِ وَه خَوه بِشَڤْ ڤَشِێرَه و كِى ژِى بِرُۆژْ دِ رِيَا خَوه دَه هَرَه (هَرْ خُدِێ پِێ دِزَانَه).

١١. ژِ اِنْسِێنْ رَه لِپِێشِيَا وِى هِنْ فَرِيشْتَه هَنَه كُو وِى دِشُۆپِينِنْ و بِفَرْمَانَا خُدِێ وِى (ژِ بَلايِێ) دِپَارِێزِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ رَوْشَا (سَرْ و بَرِێ) تُو مِلَتِى نَاگُهِێرَه، قَنْجِى و كَرَمَا خَوه ژِ سَرْ وَانْ نَابِرَه، حَتَا اَوْ ژِ جَمْ خَوه نَگُهِێرِنْ. دَمَا خُدِێ ژِ بُۆ مِلَّتَكِى عَذَابَكْ ئَانْ بَلايَكْ خَوسْتْ، اِێدِى ژِێ رَه تُو ڤَگَرْ تُنَه و ژِ بُۆ وَانْ ژِ بِلِى خُدِێ تُو دُۆسْتْ و ئَارِيكَارَكْ ژِى تُنَه.

١٢. اَوِێ كُو دِ نَاڤْ تِرْسْ و هِێڤِيِێ دَه بِرُوسْكِێ نِيشَانِى وَه دِدَه و عَوْرِێنْ گِرَانْ (يِێنْ تِژَه بَارَانْ) دِئَافِرِينَه خُدِێ يَه.

١٣. بِرُوسْكْ، (ژِ هَرْ كِێمَاسِيِێ) خُدِێ پَاكْ دِدِێرِنْ، (بِهَرْ بَاشِيِێ) حَمْدِێ وِى دِكِنْ و فَرِيشْتَه ژِى ژِ تِرْسَا، وِى پَاكْ دِدِێرِنْ. اَوْ بِرُوسْكَانْ دِشِينَه، ڤِێجَا كِێ بِڤِێ بِبِرُوسْكَانْ لِوانْ دِدَه. حَالْ اَڤَه كُو اَوْ (كَافِرْ)، دَرْ بَارِێ (هَيِينْ و قُدْرَتَا) خُدِێ دَه تِێدِكُۆشِنْ. بِێگُمَانْ هِێزَا خُدِێ پِرْ دِژْوَارَه.

١٤. دُعَايَا رَاسْتْ و حَقْ هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه يَه. اَوِێنْ كُو دُعَا ژِ بِلِێ خُدِێ دِكِنْ بِتُو ئَاوَايِى اَوْ بَرْسِڤَا وَانْ نَادِنْ، رَوْشَا وَانْ بَسْ مِينَا رَوْشَا وِى كَسِى يَه كُو هَرْدُو دَسْتِێنْ خَوه بَرْ بِئَاڤِێ ڤَه ڤَكَه دَا كُو اَڤْ بِگِهِيژَه دَڤِێ وِى و اَڤْ دِێ نَگِهِيژَه دَڤِێ وِى. بَرْگَرِينَا كَافِرَانْ (ژِ پُوتِێنْ وَانْ) ژِى هَرْ وِسَا دِ زِيانِێ دَه يَه.

١٥. چِه تِشْتِێ لِاَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَيَه و سِهَا وَانْ ژِى، سِبَهُ و اِێڤَارَانْ، بِڤِێنْ نَڤِێنْ دِ بِنْ بِرِيَارْ و فَرْمَانِێنْ خُدِێ دَه نَه.

١٦. (ژِ مُشْرِكَانْ رَه) بِبِێژَه: مَا كِى يَه پَرْوَرْدَگَارِێ اَرْدُ و ئَاسِيمَانَانْ؟ بِبِێژَه: خُدِێ يَه. نَاخَوە مَا هُونْ ژِ بِلِى وِى (ژِ خَوه رَه) دُۆسْتُ و ئَارِيكَارَانْ دِگِرِنْ كُو اَوْ نِكَارِنْ فَيْدَيَكِێ يانْ زَرَارَكِێ بِگِهِينِنْ خَوه؟ بِبِێژَه: مَا يِێ كُۆرْ و يِێ بِچَاڤْ وَكْهَڤِنْ؟ مَا طَارِيتِى و رُۆنَاهِى وَكْهَڤِنْ؟ اَرِێ مَا وَانْ ژِ خُدِێ رَه هِنْ هَڤْپِشْكْ گَرَانْدِنَه كُو وَانْ هَڤْپِشْكَانْ وَكِى چِێكِرِييِێنْ خُدِێ هِنْ چِێكِرِى ئَافِرَانْدِنَه، ڤِێجَا اَوْ چِێكِرِى ژِ وَانْ رَه بِهَڤْ شِبِيَانَه. بِبِێژَه: خُدِێ ئَافِرِينَرِێ هَرْ تِشْتِى يَه و اَوَه يِێ تَكْ، يِێ دَسْتْهِلاتْدَارْ.

١٧. (مَسَلَيَا حَقْ و پُوچِييِێ، مَسَلَيَا حَبَانْدِنَا خُدِێ و حَبَانْدِنَا پُوتَانْ وَكِى ڤِێ مَسَلِێ يَه؛) خُدِێ ژِ عَوْرَانْ بَارَانَكْ بَارَانْدْ، ڤِێجَا بَسْتْ و نَوالْ بِقَاسِى تِژِيبُونَا خَوه هَرِكِينْ، اِێدِى لَهِى چُو و كَفَكَه بِلِنْدْ دِگَلْ خَوه رَاكِرْ و بِرْ. (مَسَلَيَا دِنْ) ؛ وَكِى وِى تِشْتِێ كُو هُونْ ئَاگِرْ لِسَرْ دِكِنْ دَا كُو هُونْ ژِ خَوه رَه بِكِنْ گَوْهَرْ و زِينَتْ، ئَانْ ژِى پَرْتَالِنِێنْ دِنْ، اَوْ ژِى دِبِنْ كَفَكَه وَكِى يَا سَرْ ئَاڤِێ. هَا بِڤِى ئَاوَايِى خُدِێ، نُمُونَيَا حَقْ (رَاسْتِيِێ) و بَاطِلِى (پُوچِيِێ) اَشْكَرَا دِكَه. هَرْچِى كُو كَفَه، تِێ ئَاڤِێتِنْ (و بَادِلْهَوَا) دِچَه. هَرْچِى كُو اَوْ تِشْتِێ فَيْدِێ دِدَه اِنْسِێنْ، اَوْ لِسَرْ اَرْدِێ دِمِينَه. هَا بِڤِى ئَاوَايِى خُدِێ دَرْبُ و مَسَلانْ تِينَه، نُمُونَيَانْ اَشْكَرَا دِكَه!

١٨. اَوِێنْ كُو بِگُۆتِنَا خُدَايِێ خَوه كِرِنْ ژِ بُۆ وَانْ بِهِشْتْ هَيَه. اَوِێنْ كُو بِگُۆتِنَا خُدَايِێ خَوه نَكِرِنَه؛ اَگَرْ كُو تَڤَكِێ تِشْتِێنْ لِسَرْ اَرْدِێ يِێنْ وَانْ بَه، اَوْقَاسِێ دِنْ ژِى لِرَخْ بَه، تَقَزْ دِێ وِى گُۆرِى بِكِنْ (دَا كُو خَوه ژِ اِێگِرْ رِزْگَارْ بِكِنْ). هَا اَڤِێنْ هَا، حَسَابِێ هَرِى خَرَابْ ژِ بُۆ وَانَه، جِهِێ وَانْ ژِى دُۆژَهَه و اَوْ چِه پِيسَجِهَه!

١٩. (يَا مُحَمَّدْ!) اَرِێ اَوِێ كُو يَقِينْ دِزَانَه اَڤَا كُو ژِ جَمْ خُدَايِێ تَه ژِ تَه رَه هَاتِيَه حَقَه (ڤِێجَا بَاوَرِى پِێ بِينَه) مَا دِبَه وَكِى يِێ كُۆرْ (يِێ كُو پِێ بَاوَرِى نَايينَه)؟ بِێگُمَانْ بَسْ يِێنْ خُدَانْهِشْ ڤِێ فَهمْ دِكِنْ.

٢٠. اَوْ (خُدَانْهِشْ) يِێنْ كُو پَيْمَانَا بِخُودِێ رَه دَانَه بِجِه تِينِنْ و پِيْمَانِێنْ خَوه قَتْ نَاشِكِێنِنْ.

٢١. اَوِێنْ كُو خَوه دِگِهِينِنْ ئَا كُو خُدِێ بِگِهَانْدِنَا وێ فَرْمَانْ كِرِيَه (مِينَا سَرَدَانَا لِێزِمَانْ و مِينَا وِێ.)، ژِ خُدَايِێ خَوه دِتِرْسِنْ و ژِ حَسَابْدِيتِنَكَه خَرَابْ سَاوْ دِگِرِنْ.

٢٢. اَوِێنْ كُو ژِ بُۆ رِزَا خُدَايِێ خَوه صَبْرِێ دِكِێشِنْ، بِدُرِسْتِى نِمِێژْ دِكِنْ، ژِ وِى رِزْقِێ كُو مَه دَايَه وَانْ بِدِزِى و اَشْكَرَا (دِ رِيَا خُدِێ دَه) خَرْجْ دِكِنْ و بِخِێرَانْ گُنَهَانْ ژِ سَرْ خَوه رَادِكِنْ، هَا اَڤِێنْ هَا بَس اَنْجَامَا خِێرِێ ژِ وَانْ رَه يَه...

٢٣. بِهِشْتِێنْ عَدَنِێ نَه (جَنَتِێنْ لِێمَايِينِێ نَه) كُو اَوْ دِكَڤِنَه وَانْ و ژِ دِێ و بَاڤِێنْ وَانْ، ژِ ژِنْ و كِنِێسَا وَانْ يِێنْ قَنْجْ ژِى دِچِنِێ. فَرِيشْتَه ژِى ژِ هَرْ دَرْگَهِى ڤَه بِسَرْ وَانْ دَه دِچِنْ...

٢٤. سِلاڤْ لِوَه بَه! وَه بِصَبْرَا خَوه اَڤْ خَلاتْ حَقْ كِرِيَه، ڤِێجَا چِه خَوشْ اَنجَامَه (اَڤْ مَالا جَنَتِێ)!

٢٥. اَوِێنْ كُو پِشْتِى پَيْمَانَا ئَاسِێ دَانَه خُدِێ پَيْمَانَا خَوه دِشْكِينِنْ، پِێوَنْدِيَا كُو خُدِێ بِگِهَانْدِنَا وِێ فَرْمَانْ كِرِى دِبِڕِنْ و لِسَرْ اَرْدِێ تَڤْدَانِێ دَرْتِينِنْ، هَا اَوِێنْ هَانِێ لعْنَتْ ژِ بُۆ وَانَه و دُمَاهِيكَا خَرَابْ هَرْ ژِ وَانْ رَه يَه.

٢٦. خُدِێ كِێ بِڤِێ رِزْقِێ وِى فِرَهْ دِكَه و كِێ ژِى بِڤِێ رِزْقِێ وِى تَنْـگْ دِكَه. اَوْ (مُشْرِكْ) بِژِيَانَا دِنْيَايِێ كِێفْخَوشْ بُونْ. ژِيَانَا دِنْيَايِێ، لِكِێلَكَا (ژِيَانَا) ئَاخْرَتِێ ژِ پَارَپَرْتَالَكِى پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِى دِنَه.

٢٧. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه دِبِێژِنْ: دَه بِلا ژِ جَمْ خُدَايِێ وِى مُعْجِزَيَكْ ژِێ رَه بِهَاتَا هِنَارْتِنْ؟ بِبِێژَه: بِێگُمَانْ خُدِێ، كِى كُو ضَلَالَتِێ بِڤِێ اَوْ وِى ژِ رِێ دِخَه (مُعْجِزَه ژِى تُو فَيْدِێ نَادِنِێ) و كَسِێ (بِتُۆبِێ) بِبَالْ ڤَه ڤَگَرَه اَوْ وِى رَاسْتَرِێ دِكَه.

٢٨. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى بِخُودِێ ئَانِينَه و دِلِێنْ وَانْ بِزِكْرِێ خُدِێ رِحَتْ و ئَارَامِنْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، دِلْ بَسْ بِزِكْرِێ خُدِێ رِحَتْ و ئَارَامْ دِبَه.

٢٩. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، ژِ بُۆ وَانْ بَخْتَوَارِى و (بِبَالْ بِهِشْتِێ ڤَه) لِێڤَگَرَا هَرِى سِپَحِى هَيَه.

٣٠. (يَا مُحَمَّدْ!) هَرْ وِسَا مَه تُو ژِى ژِ اُمَّتَكَه وِسَا رَه شَانْدِيَه كُو بَرِيَا وِێ گَلَكْ اُمَّتْ هَاتِنَه و چُونَه، دَا كُو يَا مَه ژِ تَه رَه وَحِى كِرِى تُو ژِ وَانْ رَه بِخُوينِى. اَوْ، خُدَايِێ رَحْمٰنْ مَانْدَلَه دِكِنْ (بَاوَرِى پِێ نَايينِنْ). بِبِێژَه: اَوْ خُدَايِێ مِنَه، ژِ وِى پِێ ڤَه تُو خُدَا نِينِنْ، مِنْ خَوه تَنِێ سپَارْتِيَه وِى و ڤَگَرْ بَسْ بِبَالْ وِى ڤَه يَه.

٣١. اَگَرْ بِرَاسْتِى قُرْئَانَكَه وِسَا كُو چِيَا پِێ بِهَاتِنَا مَشَانْدِنْ، يانْ اَرْدْ پِێ بِهَاتِنَا قُتْكِرِنْ ئَانْ ژِى مِرِى پِێ بِهَاتِنَا ئَاخَافْتِنْ (دِيسَا دِێ اَڤْ قُرَئَانْ بُويَا و دِيسَا دِێ وَانْ بَاوَرِى پِێ نَئَانِيَا). نَخِێرْ، اَڤْ نَه كَارِێ قُرْئَانِێ يَه؛ هَرْ كَارْ و بَار عَائِدِێ خُدِێ يَه. مَا اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينَه هِێ ژِى نِزَانِنْ كُو اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا دِێ مِرُۆڤْ تَڤْ بِئَانِينَا سَرْ رِيَا رَاسْتْ؟ اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، بِسَبُنَتْ كِرِنِێنْ وَانْ، هَرْ بَلايَكَه مَزِنْ ژِ نِشكَا ڤَه دِێ بِهِنْگِڤَه وَانْ ئَانْ ژِى اَوْ بَلا دِێ دَاكَڤَه نِێزِيكِى مَالِێنْ وَانْ حَتَا كُو جِڤَانِێ خُدِێ بِێ. بِێگُمَانْ خُدِێ قَتْ جِڤَانْ شَاشْ نَاكَه.

٣٢. (يَا مُحَمَّدْ!) سُۆنْدْ بَه، طِنَازْ لِوَانْ پِێخَمْبَرِێنْ بَرِيَا تَه ژِى هَاتِنَه كِرِنْ و مِنْ مُهْلَتْ دَا وَانِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه. پَاشِێ (بِعَزِێبْ) مِنْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ، ڤِێجَا (خَوزِى تَه بِدِيتَا) كَا عَذَابِێ مِنْ چَاوَا بُو!

٣٣. مَا خُدَايِێ كُو چَاڤْدِێرْ بَه لِسَرْ ئَا كُو هَرْ كَسْ دِكَه (دِبَه مِينَا وَانْ پُوتِێنْ كُو نَه چَاڤْدِێرِنْ؟) اَوْ ژِ خُدِێ رَه هَڤْپِشْكَانْ چِێدِكِنْ. بِبِێژَه: دَه كَا نَاڤَانْ لِوانْ دِينِنْ (اَوْ چِه نَه)؟ مَا لِاَرْدِێ يَا كُو خُدَا نِزَانَه هُونْ ژِێ رَه دِبِێژِنْ؟ يانْ ژِى هُونْ ژِ كَلَڤَاژِى ڤَه دِبِێژِنْ؟ لِێبَلِێ ژِ وَانِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه رَه فِێلْ و فَنْدِێنْ وَانْ هَاتِنَه خَمِلانْدِنْ و ژِ رِيَا حَقْ هَاتِنَه بِپَاشْدَخِسْتِنْ. خُدَا كِێ ژِ رِێ بِخَه اِێدِى تُو كَسْ نِينَه وِى بِينَه رِيَا رَاسْتْ.

٣٤. ژِ وَانْ رَه دِ ژِيَانَا دِنْيَايِێ دَه عَذَابَكْ هَيَه، عَذَابِێ ئَاخْرَتِێ ژِى هِێ ژِێ دِژْوَارْتِرَه و ژِ بُۆ وَانْ يَكِى كُو وَانْ ژِ (عَذَابِێ) خُدِێ بِپَارِێزَه ژِى تُنَه.

٣٥. رَوْشَا وِێ بِهِشْتَا كُو ژِ بُۆ مُتَّقِيانْ پَيْمَانْ پِێ هَاتِيَه دَايِنْ اَڤَه: دِ بِنْ (دَارْ و كُۆشْكِێنْ) وِێ دَه رُوبَارْ دِهَرِكِنْ، خَوارِنْ و سِيِێنْ وِێ دَائِمِى نَه. اَڤَه، دُمَاهِيكَا يِێنْ كُو خَوه پَارَاسْتِنَه و دُمَاهِيكَا كَافِرَانْ ژِى ئَاگِرَه.

٣٦. (يَا مُحَمَّدْ!) اَوِێنْ كُو مَه كِتِێبْ دَانَه وَانْ (اَوْ جِهُو و فِلَهِێنْ كُو مُسِلْمَانْ بُونَه) بِقُرْئَانَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه هِنَارْتِنْ دِلْخَوشْ دِبِنْ (و پِێ بَاوَرِى تِينِنْ). لِێبَلِێ ژِ وَانْ دَسْتَكَانْ هِنْ هَنَه كُو هِنَكِى ژِێ مَانْدَلَه دِكِنْ. بِبِێژَه: بِێگُمَانْ فَرْمَانْ لِمِنْ هَاتِيَه كِرِنْ كُو اَزْ بَسْ عِبَادَتِێ خُدِێ بِكِمْ و تِشْتَكِى ژِێ رَه نَكِمْ هَڤْپِشْكْ. اَزْ (مِرُۆڤَانْ) بَسْ ڤَدِخُوينِمْ بَالْ دِينِێ وِى ڤَه و ڤَگَرَا مِنْ بَسْ بِبَالْ وِى ڤَه يَه.

٣٧. هَرْ وِسَا مَه قُرَئَانْ بِزِمَانِێ عَرَبِى هِنَارْتْ دَا كُو تُو (دِ نَاڤْبَرَا مِرُۆڤَانْ دَه) پِێ حُكِمْ بِكِى. اَگَرْ پِشْتِى ڤِێ زَانِينَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه َه تُو بِدِى پَىْ هَوسِێنْ وَانْ، هَا وِێ چَاخِێ ژِ ئَالِيِێ خُدِێ ڤَه نَه دُۆسْتَكِى تَه نَه ژِى نِيگَاهْدَارَكِى تَه هَيَه.

٣٨. سُۆنْدْ بَه، مَه بَرِيَا تَه ژِى پِێخَمْبَرْ شَانْدِنَه و مَه ژِنْ و زَارُۆكْ دَانَه وَانْ. بِێيِى
دَسْتُورَا خُدِێ قَتْ ژِ پِێخَمْبَرَكِى رَه دَرْفَتْ تُنَه يَه كُو مُعْجِيزِيَكِێ بِينَه، ژِ هَرْ اَجَلَكِى رَه نِڤِيسَكْ هَيَه.

٣٩. خُدِێ، يَا كُو بِخَوازَه (ژِ كِتِێبِێ) دِبَه و يَا كُو بِخَوازَه ژِى (تِێ دَه) دِهِێلَه؛ مَاكَا كِتِێبَانْ (لَوحُ المَحْفُوزْ) لِجَمْ وِى يَه.

٤٠. چِه اَمْ، هِنَكِى ژِ وِى عَذَابِێ كُو مَه جِڤَانْ و پَيْمَانْ پِێ دَايَه وَانْ، بِينِنْ سَرِێ وَانْ و نِيشَانِى تَه بِدِنْ (ژِخُو اَوْ جَزَايِێ وَانَه)؛ چِه ژِى (هِێژْ مَه نِيشَانِى تَه نَدَا) اَمْ تَه بِمِرِينِنْ، بَسْ وَظِيفَيَا تَه رَاگِهَانْدِنَه. حَسَابْ و جَزَا (يِێ وَانْ) ژِى كَارِێ مَه يَه.

٤١. اَرِێ مَا اَوْ (كَافِرْ) نَابِينِنْ كُو اَمْ ژِ هَاوِرْدُۆرْ ڤَه اَرْدِێ (لِوانْ) تَنْـگْ دِكِنْ؟ هَرْ خُدِێ يَه يِێ كُو حُكِمْ دِكَه، تُو كَسْ نِكَارَه حُكْمَكِى دِ سَرْ حُكْمِێ وِى رَه بِكَه و اَوْ، حَسَابْدِيتِنَا وِى بِلَزَه.

٤٢. بِێگُمَانْ كَافِرِێنْ بَرِيَا وَانْ ژِى (لِبَرْ پِێخَمْبَرِێنْ خَوه) فَنْ و فُوتْ گَرَانْدِبُونْ. حَالْ اَڤَه كُو (پُوچْكِرِنَا) هَمُو فَنْ و فُوتَانْ كَارِێ خُدِێ يَه. اَوْ دِزَانَه كَا كِى چِه دِكَه و دِ نِێزْ دَه كَافِرْ ژِى دِێ بِزَانِنْ كَا (لِئَاخْرَتِێ) دُومَاهِيكَا قَنْجْ يَا كِێ يَه!

٤٣. اَوێنْ كُو كَافِرْ بُونَه ژِ تَه رَه دِبِێژِنْ: تُو نَه پِێخَمْبَرِى. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: دِ نَاڤْبَرَا مِنْ و وَه دَه خُدِێ و اَوِێ كُو ژِ كِتِێبِێ زَانِينْ بِوَانْ رَه هَيَه، بِشَاهِدِ بَسِنْ.

[184] مُشْرِكِێنْ مَكِّێ وِهَا گُۆتِنْ: خُدِێيُۆ! هَكَه اَڤْ قُرَئَانْ حَقْ بَه و ژِ نِكْ تَه هَاتِبَه، ژِ بَانِى ڤَه كَڤِرَانْ لِمَه بِبَارِينَه يانْ ژِى عَذَابَكِى ژَانْدَارْ بِدَه مَه. ڤِێجَا ئَايَتْ ژِى اِشَارَتِى ڤِێ گُۆتِنَا وَانْ دِكَه و وِهَا اِفَادَه دِكَه»دِ شُونَا كُو اَوْ هِيدَايَتْ و خَوشِيِێ بِخَوازِنْ، اَوْ عَذَابِێ ژِ تَه دِخَوازِنْ.»

١٤. سُورَه يِێ اِبْرَاهِيمْ

سُورَەيِێ اِبْرَاهِيمْ ٥٢ (پِێنجِى و دُو) ئَايَتَه. ئَايَتَا ٢٨و ٢٩’ئَانْ لِمَدِينِێ و يِێنْ دِنْ ژِى لِمَكِّێ دَاكَتِنَه. ژِ بَرْ كُو دِ ئَايَتَا ٣٥و ٤١’ئَانْ دَه بَحْسَا بَرْگَرِينَا اِبْرَاهِيمْ كِرِيَه ژِێ رَه سُورَەيِێ اِبْرَاهِيمْ هَاتِيَه گُۆتِنْ.

سُورَه، دِ نَاڤَا خَوه دَه بَحْسَا مِژَارَا عَقِيدِێ دِكَه كُو بِنْگَهَا وێ يَا هَرِى مَزِنْ: «بَاوَرِيَا بِخُودِێ و پِێخَمْبَرَانَه، بَاوَرِيَا بِسَاغْبُونَا پِشْتِى مِرِنِێ و بِپَادَاشْ و سَزَايِێ يَه.»

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِفْ، لامْ، رَا. اَڤْ كِتِێبَكَه، مَه ژِ بُۆ تَه هِنَارْتْ دَا كُو تُو مِرُۆڤَانْ بِدَسْتُورَا پَرْوَرْدَگَارِێ وَانْ ژِ طَارِيتِيانْ دَرِينِى بَرْ رُۆنَاهِيَا رِيَا خُدَايِێ سَرْدَسْتْ اِێ هِێژَايِێ پَسِنْدَايِنِێ.

٢. اَوْ خُدَايِێ كُو يَا لِاَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَيَه هَرْ ژِێ رَه يَه. ژِ بَرْ عَذَابَكِى دِژْوَارْ و گِرَانْ وَاخْ لِكَافِرَانْ بَه!

٣. اَوْ (كَافِرْ)ێنْ كُو ژِيَانَا دِنْيَايِێ دِ سَرْ يَا ئَاخْرَتِێ رَه دِگِرِنْ، مِرُۆڤَانْ ژِ رِيَا خُدِێ دِدِنْ پَاشْ و رِيَا خُدِێ خَوارْ دِڤِێنْ. هَا اَوْ، دِ نَاڤْ رِێشَاشِيكَه دُورْ دَه نَه.

٤. مَه هَرْ پِێخَمْبَرَكْ بَسْ بِزِمَانِێ گَلِێ وِى شَانْدْ دَا كُو ژِ وَانْ رَه (بِزِمَانِێ وَانْ فَرْمَانِێنْ خُدِێ) اَشْكَرَا بِكَه. ڤِێجَا خُدِێ، كِى بِڤِێ ژِ رِێ دَرْدِخَه و كِى ژِى بِڤِێ تِينَه رِيَا رَاسْتْ، اَوَه يِێ عَزِيزْ، يِێ حَكِيمْ.

٥. سُۆنْدْ بَه، مَه مُوسَا بِمُعْجِيزَيِێنْ خَوه هِنَارْتْ، مَه ژِێ رَه گُۆتْ: گَلِێ خَوه ژِ طَارِيتِيِێنْ كُفْرُ و شِرْكِێ دَرِينَه بِبَالْ رُۆنَاهِيَا بَاوَرِيِێ ڤَه. اَوْ رُودَانِێنْ كُو دِ رُۆژِێنْ خُدِێ دَه رُو دَانَه دِ بِيرَا وَانْ بِينَه. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ (بِيرَئَانِينِێ) دَه ژِ بُۆ كَسِێ زِێدَه صَبِرْكِێشْ و سِپَاسْدَارْ، عِبْرَتْ و دَرْسْ هَنَه.

٦. دِبِيرْ بِينَه دَمَا مُوسَا ژِ گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: قَنْجِيَا خُدِێ يَا لِسَرْ خَوه دِ بِيرْ بِينِنْ، وِێ دَمَا كُو خُدِێ هُونْ ژِ فِرْعَوْنْ و اَهْلِێ وِى رِزْگَارْ كِرِنْ. وَانْ، هُونْ لِعَذَابِێ هَرِى دِژْوارْ دِچِێژَانْدِنْ، كُرِێنْ وَه دِكُشْتِنْ، كَچِێنْ وَه سَاغْ دِهِشْتِنْ و دِ ڤِێ يَكِێ دَه ژِ نِكْ خُدَايِێ وَه، ژِ بُۆ وَه اِمْتِحَانَكَه مَزِنْ هَبُو.

٧. دِبِيرْ بِينَه دَمَا خُدَايِێ وَه ژِ وَه رَه رَاگِهَانْد؛ اَگَرْ هُونْ شُكْرِێ مِنْ بِكِنْ تَقَزْ اَزِێ (نِعْمَتِێنْ خَوه) لِسَرْ وَه زِێدَه بِكِمْ و اَگَرْ هُونْ اِنْكَارَا (نِعْمَتِێنْ) مِنْ بِكِنْ، بِرَاسْتِى عَذَابِێ مِنْ پِرْ دِژْوَارَه.

٨. مُوسَا ژِى گُۆتْ: اَگَرْ هُونْ و يِێنْ كُو لِاَرْدِێ هَنَه تَڤْ كَافِرْ بِبِنْ ژِى (دِيسَا هُونِێ نِكَارِبِنْ زَرَارَكِێ بِدِنْ خُدِێ). ڤِێجَا بِێگُمَانْ خُدِێ دَوْلَمَنْدَه، هِێژَايِێ پَسِنْدَايِنِێ يَه.[185]

٩. اَرِێ مَا خَبَرِێنْ وَانِێنْ (اُمَّتِێنْ) بَرِيَا وَه ژِ بُۆ وَه نَهَاتِنَه؛ گَلِێ نُوحْ، گَلِێ عَادْ و سَمُودْ و وَانِێنْ كُو لِپَىْ وَانْ (هَاتِنْ و چُونَه) كُو ژِ خُدِێ پِێ ڤَه كَسْ بـِ (هَژْمَارَا) وَانْ نِزَانَه. پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ ژِ وَانْ رَه مُعْجِزَه ئَانِينْ، ڤِێجَه وَانْ دَسْتِێنْ خَوه بِرِنْ سَرْ دَڤِێ خَوه و گُۆتِنْ: اَمْ بِوِێ يَا كُو هُونْ پِێ هَاتِنَه شَانْدِنْ بَاوَرِى نَايِنِنْ و اَمْ ژِ يَا كُو هُونْ مَه ڤَدِخُوينِنِێ بِگُمَانِنْ.

١٠. پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ (ژِ وَانْ رَه) گُۆتِنْ: اَرِێ مَا قَىْ دِ (هَيِينَا) خُدِێ دَه ژِى گُمَانَا وَه هَيَه، دِگَلْ كُو اَوْ خَالِقِێ اَرْدُ و ئَاسِيمَانَانَه؟ اَوْ، وَه ڤَدِخُونَه دِينِێ حَقْ دَا كُو گُنَهِێنْ وَه بِبَخْشِينَه و هَيَا دَمَكَه نِيشَانْكِرِى وَه لِژِيانِێ بِهِێلَه. وانْ ژِى گُۆتْ: هُونْ بَسْ مِرُۆڤِێنْ وَكِى مَه نَه. هُونْ دِخَوازِنْ بَرِێ مَه ژِ پَرَسْتِنَا ڤَانْ پَرَسْتِيَانْ بِدِنَه پَاشْ، اَوِێنْ كُو بَاڤْ و بَاپِيرِێنْ مَه اَوْ دِپَرَسْتِنْ. نَاخَوە (اَگَرْ رَاسْتَه هُونْ پِێخَمْبَرِنْ) دَه كَا دَلِيلَكَه اَشْكَرَا ژِ بُۆ مَه بِينِنْ؟!

١١. پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ، ژِ وَانْ رَه گُۆتِنْ: (رَاسْتَه)، اَمْ بَسْ مِرُۆڤِێنْ وَكِى وَه نَه، لِێبَلِێ خُدِێ ژِ بَنْدَيِێنْ خَوه كِێ بِڤِێ پِێخَمْبَرِيِێ دِدَه وى. (هَچِى دَلِيلْخَوسْتِنَا وَه يَه، ڤِێجَا) بِرَاسْتِى بِێيِى دَسْتُورَا خُدِێ اَمْ نِكَارِنْ چِه دَلِيلَكِێ ژِ وَه رَه بِينِنْ، نَاخَوە بِلا بَاوَرْمَنْدْ هَرْ خَوه بِسْپِێرِنْ خُدِێ.

١٢. مَا چِه لِمَه قَوِمِيَه كُو اَمْ خَوه نَسْپِێرِنْ خُدِێ، رَوْشْ اَڤَه كُو وِى اَمْ لِسَرْ رِيَا كُو اَمْ وِى پِێ بِنَاسِنْ رَاسْتَرِێ كِرِنَه. سُۆنْدْ بَه، لِسَرْ ژَانَا وَه دَايِى مَه تَقَزْ اَمِێ صَبْرِێ بِكِێشِنْ، ڤِێجَا اَوِێنْ كُو دِخَوازِنْ پِشْتَا خَوه قَايِمْ بِكِنْ بِلا تَنِێ بِخُدِێ قَايِمْ بِكِنْ.

١٣. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه ژِ پِێخَمْبَرِێنْ خَوه رَه گُۆتِنْ: بِصُۆندْ، ئَانْ اَمِێ وَه ژِ وَلاتِێ خَوه دَرِينِنْ ئَانْ ژِى هُونِێ ڤَگَرِنْ سَرْ اُۆلَا مَه! ڤِێجَا خُدَايِێ وَانْ ژِ وَانْ رَه پَيامْ هِنَارْتْ، (و گُۆتْ): اَمِێ تَقَزْ سِتَمْكَارَانْ ژِ حُۆلِێ رَاكِنْ!

١٤. اَمِێ تَقَزْ پِشْتِى (هَلاكَا) وَانْ وَه لِوَارِێ وَانْ بِجِهْ بِكِنْ. هَا اَڤْ (سَرْكَفْتِنْ و بِجِهْبُونْ) بَسْ ژِ بُۆ وِى كَسِى يَه كُو ژِ رَاوَسْتِنَا لِهَمْبَرِى مِنْ و ژِ عَذَابِێ رُۆژَا قِيامَتِێ دِتِرْسَه.

١٥. (پِێخَمْبَرَانْ) سَرْكَفْتِنْ خُوسْتِنْ، (خُدِێ ژِى اَوْ دَا وَانْ) و هَرْ زُۆرْدَارِێ رِكْدَارْ ژِى خِسَارْ كِرِنْ.

١٦. لِپِێشِيَا وِى (زُۆرْدَارِێ رِكْدَارْ) دُۆژَهْ هَيَه و اَوْ ژِ ئَاڤَا عَدَابِێ تِێ ئَاڤْدَانْ.

١٧. حَوِلْ دِدَه دَا كُو وِێ دَاقُرْتِينَه لِێبَلِێ اَوْ نِكَارَه وِێ دَاقُرْتِينَه. ژِ هَرْ جِهِى ڤَه مِرِنْ تِێ سَرْ وِى، لِێ اَوِێ نَه مِرَه. پِشْتِى ڤِێ ژِى ژِێ رَه عَذَابَكِى گِرَانْ هَيَه.

١٨. رَوْشَا قَنْجِيَا وَانِێنْ كُو بِخُدَايِێ خَوه بَاوَرِى نَاينِنْ وَكِى رَوْشَا خَولِيَكِێ يَه كُو دِ رُۆژَكَه بَاهُۆزِى دَه بِدِژْوَارِى بَا لِێ بِدَه و تِشْتَكِى ژِێ نَهِێلَه، (هَرْ وِسَا يِێنْ كَافِرْ) نِكَارِنْ ژِ كَارْ و كِرْيَارِێنْ خَوه سُودِێ وَرْگرِنْ. هَا اَڤْ رِێشَاشِيَا دُورْ و كُورْ بِخَوه يَه.[186]

١٩. اَرِێ مَا تُو نِزَانِى كُو خُدِێ اَرْدُ و ئَاسِيمَانْ بِحِكْمَتْ و زَانَايِى ئَافِرَانْدِنَه؟! (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) اَگَرْ خُدَا، بِڤِێ دِێ وَه ژِ نَاڤِێ بِبَه (و دِ شُونَا وَه دَه) دِێ مَخْلُوقَكِى نُو بِينَه.

٢٠. اَڤْ، لِبَرْ خُدَا نَه زَحْمَتَه.

٢١. هَمُو مَخْلُوقْ (رُۆژَا قِيامَتِێ، بِهَمُو كَارْ و كِرِيارِێنْ خَوه ڤَه) دِێ دَرْكَڤِنْ پِێشْبَرِى خُدِێ. ڤِێجَا اَوِێنْ كُو (دِ دِنْيايِێ دَه) بِنْدَسْتْ بُونْ، دِێ ژِ يِێنْ كُو خَوه مَزِنْ دِدِێرَانْ رَه بِبِێژِنْ: بِرَاسْتِى اَمْ دُوڤْكَتِيِێنْ وَه بُونْ، اَرِێ مَا ڤِێگَا هُونْ دِكَارِنْ هِنَكِى ژِ عَذَابِێ خُدِێ ژِ سَرْ مَه بِدِنْ ئَالِى؟ دِێ بِبِێژِنْ: (اَمْ چِه بِكِنْ)، اَگَرْ خُدِێ اَمْ ئَانِيبُونَا سَرْ رِيَا رَاسْتْ، مَه ژِى دِێ هُونْ بِئَانِيَانَا سَرْ رِيَا رَاسْتْ. اِێدِى ژِ مَه رَه وَكْهَڤَه؛ چِه اَمْ نَالَنَالِێ بِكِنْ چِه ژِى اَمْ خَوه رَاگِرِنْ و بِينَا خَوه فِرَه كِنْ، ژِ بُۆ مَه تُو سِتَارْ و ژِ عَذَابِێ خُدِێ ژِى تُو مَفَرْ تُنَه.

٢٢. پِشْتِى كُو هَرْ تِشْتْ بِدَاوِى بُو شَيْطَانْ دِبِێژَه: بِێگُمَانْ خُدِێ بِدُرِسْتِى پَيْمَانْ دَابُو وَه، مِنْ ژِى پَيْمَانْ دَابُو وَه. ڤِێجَا مِنْ دَرَوْ لِوَه كِرْ و لِهَمْبَرِى وَه تُو زُۆرَكَه مِنْ ژِى تُنَه بُو (كُو بِزُۆرِێ وَه بِينِمْ سَرْ رِيَا خَوه)، ژِ بِلِى كُو مِنْ هُونْ گَازِى (اِنْكَارَا حَقِيِێ) كِرِنْ، ڤِێجَا وَه ژِى گَازِيَا مِنْ پَژِرَانْدْ. نَاخَوە گَازِنْدِێ ژِ مِنْ نَكِنْ، گَازِنْدِێ ژِ خَوه بِكِنْ. نَه اَزْ دِكَارِمْ وَه (ژِ عَذَابِێ خُدِێ) رِزْگَارْ بِكِمْ نَه ژِى هُونْ دِكَارِنْ مِنْ رِزْگَارْ بِكِنْ! بِرَاسْتِى بَرِى نِهَا دَمَا وَه لِدِنْيَايِێ اَزْ ژِ خُدِێ رَه دِكِرِمْ شَرِيكْ مِنْ قَبُولْ نَدِكِرْ. بِێگُمَانْ هَچِى سِتَمْكَارِنْ ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِى ژَانْدَارْ هَيَه.

٢٣. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، بِدَسْتُورَا خُدَايِێ خَوه، اَوِێ بِكَڤِنْ بِهِشْتِێنْ كُو دِ بِنْ وَانْ رَه رُۆبَارْ دِهَرِكِنْ، هَرْ و هَرْ اَوِێ لِێ بِمِينِنْ. سِلاڤْكِرِنْ و پِێشْوازِيكِرِنَا وَانْ (ژِ هَڤْ رَه) «بَسْ سَلامَه»![187]

٢٤. مَا تَه نَزَانِيَه كَا چَاوَا خُدِێ مَسَلَيَكْ ئَانِى و رُۆنِى كِرْ؛ پَيْڤَكَه پَاكْ و پَاقِژْ (كُو پَيْڤَا لٰا اِلٰهَ اِلّا اللهَ) وَكِى دَارَكَه پَاقِژَه كُو كُۆكَا وِێ دِ اَرْدِێ دَه بِنَجِهَه و چِقْلِێنْ وْێ لِبَرْ ئَاسِيمَانَا يَه.

٢٥. (اَوْ دَارْ)، بِدَسْتُورَا خُدَايِێ خَوه هَرْ گَاڤْ مِێوَەيِێنْ خَوه دِدَه. خُدِێ مِيسَالَانْ ژِ مِرُۆڤَانْ رَه تِينَه، رُۆنِى دِكَه دَا كُو عِبْرَتِێ بِگِرِنْ.[188]

٢٦. مِينَاكَا پَيْڤَا پِيسْ (يَا كُفْرِێ) وَكِى وِێ دَارَا پِيسَه كُو ژِ سَرْ اَرْدِێ هَاتِيَه هِلْكِرِنْ، ژِێ رَه تُو بِنَجِهِى و مِكُومِى تُنَه.

٢٧. خُدِێ، بِپَيْڤَا مِكُومْ (ئَا تَوْحِيدِێ) وَانِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ، لِژِيانَا دِنْيَا و ئَاخْرَتِێ رَادِگِرَه و خُدِێ سِتَمْكَارَانْ ژِى ژِ رِێ دِخَه و خُدِێ يَا كُو بِخَوازَه دِكَه.

٢٨. مَا تُو لِوَانِێنْ كُو لِهَمْبَرِى كَرَمَا خُدِێ (دِ شُونَا سِپَاسِيِێ دَه) نَانْكُۆرِيِێ دِكِنْ و دِ دَاوِيِێ دَه قَوْمِێ خَوه دِ مَالا هَلاَكِێ دَه وَرْدِكِنْ، نَابِينِى؟!

٢٩. اَوْ دِێ بِچِنَه دُۆژَهِێ و اَوْ چِه پِيسْ وَارْگَهَه!

٣٠. وَانْ ژِ خُدِێ رَه هَڤْپِشْكْ چِێكِرِنْ، دَا كُو (خَلْكِێ) ژِ رِيَا وِى بِخِنْ. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: بِپِێخَوشِيِێنْ خَوه بِژِينْ، بِرَاسْتِى دُومَاهِيكَا وَه هَرْ ئَاگِرَه.

٣١. ژِ بَنْدِيِێنْ مِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ رَه بِبِێژَه: بَرِيَا رُۆژَكْ بِێ كُو تِێ دَه نَه دَانُوسْتَانْدِنْ نَه ژِى هَڤْدُۆسْتِيَكْ هَيَه، بِلا بِبَرْدَوَامِى و دُرِسْتِى نِمِێژْ بِكِنْ و ژِ وِى رِزْقِێ كُو مَه دَايَه وَانْ، بِدِزِى و اَشْكَرَا (دِ رِيَا خُدِێ دَه) خَرْجْ بِكِنْ.

٣٢. اَوِێ كُو اَرْدْ و ئَاسِيمَانْ ئَافِرَانْدِنْ خُدِێ يَه، ژِ عَوْرَانْ اَڤْ ئَانِيَه خَوارِێ، ڤِێجَا بِوِێ ئَاڤِێ فِێكيِێنْ رَنْگَرَنْگْ بِرِزْقِينِى ژِ وَه رَه دَرَانِينْ. ژِ بُۆ وَه كَشْتِى بَرْدَسْتْ كِرِنْ دَا كُو بِدَسْتُورَا وِى دِ دَرْيَايِێ دَه ئَاڤْژَنِيِێ بِكِنْ (و بَارِێنْ گِرَانْ بِكِێشِنْ) و ژِ بُۆ وَه چَمْ ژِى بَرْدَسْتْ كِرِنَه.

٣٣. خُدِێ رُۆژْ و هَيڤْ بِبَرْدَوَامِى خِسْتِنَه بَرْ خِزْمَتَا وَه، شَڤْ و رُۆژْ ژِ بُۆ وَه مُسَخَرْ كِرِنَه.

٣٤. خُدِێ ژِ هَرْ تِشْتِێ وَه ژِێ خَوسْتِى، دَايَه وَه. اَگَرْ هُونْ قَنْجِيِێنْ خُدِێ يِێنْ لِسَرْ خَوه بِژِمِێرِنْ، هُونْ نِكَارِنْ وَانْ بِژِمِێرِنْ! بِێگُمَانْ اِنْسَانْ پِرْ ظَالِمَه، زِێدَه نَانْكُۆرَه!

٣٥. دِبِيرْ بِينَه دَمَا اِبْرَاهِيمْ گُۆتْ: خُدَايِێ مِنْ! ڤِى بَاژَارِێ هَا (مَكِّێ) بِكَه بَاژَارَكِى اَوْلَه، مِنْ و زَارُۆكِێنْ مِنْ ژِ پَرَسْتِنَا پُوتَانْ بِپَارِێزَه!

٣٦. خُدَايِێ مِنْ! بِرَاسْتِى ڤَانْ پُوتَانْ ژِ مِرُۆڤَانْ پِرْ كَسْ ژِ رِێ خِسْتِنَه. اِێدِى كِى لِپَىْ مِنْ بِێ، اَوْ ژِ (خَلْكِێنْ) مِنَه. كِى ژِى لِبَرْ مِنْ رَابَه، ڤِێجَا بِێگُمَانْ تُو گُنَهْڤَشِێرِى، دِلُۆڤِينِى.[189]

٣٧. خُدَايِێ مَه! مِنْ هِنَكْ ژِ زَارُۆكِێنْ خَوه لِنَوَالَكَه بِێچَانْدِنِى، لِجَمْ مَالَا تَه يَا پِيرُۆزْ بِجِهْ كِرِنْ. خُدَايِێ مَه، دَا كُو بِبَرْدَوامِى و دُرِسْتِى نِمِێژْ بِكِنْ، اِێدِى تُو ژِى مَيْلَا دِلِێنْ هِنْ مِرُۆڤَانْ بِدَه ئَالِيِێ وَانْ و ژِ مِێوَەيَانْ وَانْ بِدَه رِزِقْدَانْ دَا كُو اَوْ شِێكِرِيَا تَه بِكِنْ.

٣٨. خُدَايِێ مَه! بِێگُمَانْ تُو بِيَا كُو اَمْ ڤَشِێرِنْ و يَا كُو اَمْ اَشْكَرَا بِكِنْ ژِى دِزَانِى. بِێگُمَانْ نَه لِاَرْدِێ نَه ژِى لِئَاسِيمَانْ تِشْتَكْ لِبَرْ خُدِێ ڤَشَارْتِى نَامِينَه.

٣٩. پَسِنْ و سِپَاسِى ژِ خُدِێ رَه بَه، اَوِێ كُو دِ كَالِيتِيَا مِنْ دَه اِسْمَاعِيلْ و اِسْحَاقْ دَانَه مِنْ! بِێگُمَانْ خُدَايِێ مِنْ بَرْگَرِێ دِبِهِيزَه (و قَبُولْ دِكَه).

٤٠. خُدَايِێ مِنْ! مِنْ و كِنِێسَا مِنْ بِكَه ژِ نِمِێژْكَرَانْ. خُدَايِێ مَه! دُعَايَا مِنْ قَبُولْ بِكَه.

٤١. خُدَايِێ مَه! دِ رُۆژَا حَسَابْدِيتِنِێ دَه، لِگُنَهِێنْ مِنْ، لِيِێنْ دِێ و بَاڤِێ مِنْ و لِيِێنْ مُسِلْمَانَانْ بِبُۆرَه!

٤٢. زِنْهَارْ تُو حِزِرْ نَكَه كُو خُدِێ ژِ يَا كُو ظَالِمَانْ دِكِرْ بِێئَاگَاهَه! بِێگُمَانْ اَوْ بَسْ (جَزَايِێ) وَانْ دِهِێلَه رُۆژَكِێ كُو تِێ دَه چَاڤْ زَلُۆقْ دِبِنْ.

٤٣. (وِێ رُۆژِێ) اَوْ بِلَزِنْ، سَرِێ وَانْ بَرْبِژُۆرِنْ، چَاڤِێنْ وَانْ زِيقْمَايِى نَه، لِوَانْ ڤَنَاگَرِنْ. (ژِ تِرْسَا عَذَابِێ) دِلِێ وَانْ ژِى ڤَالا يَه.

٤٤. تُو، مِرُۆڤَانْ ژِ وِێ رُۆژَا كُو عَذَابْ بِسَرْ وَانْ دَه بِێ هِشْيَارْ بِكَه. ڤِێجَا اَوِێنْ كُو ظُلِمْ كِرِنْ دِبِێژِنْ: خُدَايِێ مَه! هَيَا دَمَكَه نِێزِيكْ مُهْلَتِێ بِدَه مَه، اِێدِى اَمِێ بَرْسِڤَا دُۆزَا تَه بِدِنْ (و اِيمَانِێ بِينِنْ) و اَمِێ بِدِنْ پَىْ پِێخَمْبَرَانْ. (ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ) : اَرِێ مَا قَىْ بَرِێ (لِدِنْيَايِێ) وَه سُۆنْدْ نَخَوارِبُو كُو ژِ بُۆ وَه زَوَالْ تُنَه؟

٤٥. هُونْ، لِجِهِێنْ وَانِێنْ كُو لِخَوه ظُلِمْ كِرِنْ (پِشْتِى كُو مَه اَوْ هَلاكْ كِرِنْ) نِشْتَجِهْ بُونْ، ژِ بُۆ وَه ژِى خُيَا بُو؛ كَا مَه چَاوَا عَذَابْ بِسَرِێ وَانْ دَه ئَانِييَه. مَه، ژِ بُۆ وَه (دِ قُرَئَانِێ دَه) گَلَكْ مِيسَالْ ئَانِينْ و اَشْكَرَا كِرِنْ (لِێبَلِێ وَه ژِ وَانْ دَرْسْ نَگِرتْ).

٤٦. بِرَاسْتِى وَانْ (مُشْرِكَانْ) فَتْلُ و فَنْدِێنْ خَوه (لِپِێخَمْبَرْ و بَاوَرْمَنْدَانْ) بِجِهْ كِرِنْ، پُوچْكِرِنَا پِلَانِێنْ وَانْ لِجَمْ خُدِێ يَه. چَنْدِى كُو ژِ بَرْ خُرْتِيَا دَكْ و دُۆلابِێنْ وَانْ، چِيَانْ دِكِرْ كُو ژِ جِهِێ خَوه هِلْبِبِنْ و هِلْوَشِنْ ژِى.

٤٧. نَاخَوە، زِنْهَارْ حِزِرْ مَكَه كُو خُدِێ ژِ پَيْمَانَا كُو دَايَه پِێخَمْبَرِێنْ خَوه (كُو دِێ بِسَرْكَڤِنْ) ڤَگَرِيايَه! بِێگُمَانْ خُدِێ سَرْدَسْتَه، تُۆلْڤَكَرَه.

٤٨. وێ رُۆژَا كُو اَرْدْ بِاَرْدَكَه دِنْ، ئَاسِيمَانْ ژِى بِهِنْ ئَاسِيمَانِێنْ دِنْ بِێنَه گُهَرَانْدِنْ و (مِرُۆڤْ تَڤْ) دَرْكَڤِنْ پِێشْبَرِى خُدَا، اَوْ خُدَايِێ كُو هَرْ يَكَه و دَسْتْهِلاتْدَارَه.

٤٩. وِێ رُۆژِێ تُو دِێ بِبِينِى كُو گُنَهْكَارْ، دَسْتْ و پِيِێنْ وَانْ دِ قَيْدَانْ دَه شِدَانْدِى نَه.

٥٠. كِرَاسِێنْ وَانْ ژِ قَتْرَانِێ نَه، ئَاگِرْ بِسَرْ و چَاڤِێنْ وَانْ ڤَه بِلِنْدْ دِبَه و پِێ دِگِرَه.

٥١. دَا كُو خُدِێ جَزَايِێ هَرْ مِرُۆڤَكِى كَا چِه كَارْ و كِرِيارْ كِرِيَه بِدِيِێ و بِێگُمَانْ خُدِێ (دِ حَسَابْدِيتِنِێ دَه) دَسْتْسِڤِكَه.

٥٢. اَڤْ قُرْئَانْ، ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ رَاگِهَانْدِنَكَه دَا كُو (مِرُۆڤْ) پِێ بِێنَه هِشِيارْكِرِنْ و بِزَانِنْ كُو خُدِێ خُدَايَكِى يَكَه و دَا كُو ئَاقِلْمَنْدْ تَامْ بِفِكرِنْ و عِبْرَتْ بِگِرِنْ.

[185] اَلْغَنِى: اَوِێ كُو قَتْ نَه حَوْجَيِى تُو يَكِى ژِ مَخْلُوقِێ خَوه يَه، ژِ بُۆ كُو اَوْ بِخَوه بِێكِێمَاسِى يَه و خُدَانِێ سَالِخِێنْ كَمَالِێ يَه. هَمِى مَخلُوقْ مِحْتَاجِێ وِى نَه و حَوْجَدَارِێ بَالْ قَنْجِى و ئَارِيكَارِيَا وِى ڤَه نَه.

اَلحَمِيدْ: اَوِێ كُو لِسَرْ زَاتْ، نَاڤْ، صِفَاتْ و كَارْ و بَارِێنْ خَوه لايِقْ و بَابَتِێ حَمْدُ و سَنَا يَه. اَوِێ كُو دِ فَرَهِى و تَنْگَزَارِيِێ، دِ تُنْدِى و خَوشِيِێ دَه حَمْدِێ وِى تِێ كِرِنْ. اَوِێ كُو بِێ سَدَمْ و سَبَبْ بَابَتَه ژِ بُۆ حَمْدْ و سَنَايِێ. لَوْرَا؛ يِێ كُو بِكَمَالْ و تَكُوزِى هَاتِيَه سَالِخْدَايِنْ هَرْ اَوه.

[186] خُدِێ، دِ ڤِێ ئَايَتَا پِيرُۆزْ دَه، كَارِێنْ كَافِرَانْ اِێنْ قَنْجْ دِشِبِينَه وێ خَولِيَا كُو دِ رُۆژَكَه بَاگَرِى دَه بَا لِێبِدَه و وێ بِكَه تُۆزَكَه بَلَاوَلاَ. يَعْنِى كَارِێنْ وَانْ چِه قَاسِى رِنْدْ بَه و چِه قَاسِى پِرْ بَه ژِى لِئَاخْرَتِێ تُو فَيْدِێ نَادَه وَانْ. لَوْرَا خُدِێ مِرُۆڤَانْ ژِ بَاوَرِيَا بِخَوه و هَمُو پِێخَمْبَرِێنْ كُو شَانْدِنَه بَرْپِرْسْ دِگِرَه و پِشْتِى ڤِێ، خِێرْ و خَلاتِێ دِدَه وَانْ. نَاخَوە مِرُۆڤِێنْ كَافِرْ فَيْدَا قَنْجِيِێنْ خَوه لِجِيهَانِێ دِبِينِنْ و لِئَاخْرَتِێ تُو پَارَا
وَانْ يَا خِێرِێ تُنَه.

[187] سَلامْ: واتَيَا وِێ رِزْگَارْبُونَا ژِ اِێشْ و داَرْدَانَه، ژِ زَحْمَتِى و تَنْگَاسِيَانَه و اِێمِنِيَا ژِ تِرْسْ و اَندِيشَيَانَه. ژِخَوه لِدِنْيَايِێ ژِى مُسِلْمَانْ ڤِێ دُعَايَا خِێرِێ ژِ هَڤْ رَه دِكِنْ، خِێرْ و خُوشِيَا هَڤْ دِخَوازِنْ.

[188] دِ ئَايَتَا ٢٤انْ دَه خُدِێ گُۆتِنَا خَوشِكْ شِبَانْدِيَه دَارَا خَوشِكْ. لَوْرَا گُۆتِنَا خَوشِكْ فِێكِيِێ وِێ كَارِێ خَوشِكَه و دَارَا خَوشِكْ ژِى بَرِێ وِێ فِێكِيِێ بِفِێدَه يَه. لِگُۆرِى رَاڤَكِرِنَا مُفَسِّرَانْ؛ مَقْصَدْ ژِ پَيْڤَا خَوشِكْ كَلِيمَا تَوْحِيدِێ يَه. كَلِيمَا تَوْحِيدِێ دِخَوازَه كُو اِنْسَانْ كَارْ و بَارِێ بَاشْ بِكَه و خَوه ژِ نَقَنْجِيِێ دُورْ بِگرَه. چِقَاسْ كَارْ و بَارَكِى كُو خُدِێ ژِێ رَازِيبَه هَرْ بِسَدَمَا ڤِێ كَلِيمِێ يَه. هَچِى كُو گُۆتِنَا پِيسَه ئَا كُو دِ ئَايَتَا ٢٦انْ دَه دَرْبَاسْ دِبَه اَوْ ژِى اِنْكَارَا خُدِێ يَه. تَڤَكِێ فَسَادِى و خَرَابِيانْ، فَلاكَتْ و مُسِيبَتَانْ ژِ بِنْ ڤِێ پَيْڤِێ دَرْدِكَڤِنْ. ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ خُدِێ پَيْڤَا پِيسْ شِبَانْدِيَا دَارَا پِيسْ كُو ژِ زَرَارِێ پِێ ڤَه تُو فَيْدِێ نَادَه مِرُۆڤَانْ.

[189] اِبْرَاهِمْ (عَليَه السَّلامْ) ژِ بَرْ كُو هِێژَا نِزَانِبُو كُو خُدِێ مُشْرِكَانْ نَابَخْشِينِێ، ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ ژِ وَانْ رَه ژِ خُدِێ بَخْشَانْدِنَا وَانْ خَوسْتْ. پِشْتِى فَهْمْ كِرْ كُو خُدِێ مُشْرِكَانْ نَابَخْشِينِێ ژِ بُۆ لِێبُۆرِينَا وَانْ دُعَا نَكِرْ.

١٥. سُورَه يِێ حِجِرْ

سُورَەيِێ حِجِرْ نُۆتُ و نَهْ (٩٩) ئَايَتَه. ئَايَتَا ٧٨’ئَانْ لِمَدِينِێ، يِێنْ دِنْ ژِى لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه. حِجِرْ نَاڤِێ جِهَكِى يَه كُو دِكَڤَه نَوَالَا نَاڤْبَرَا شَامْ و مَدِينِێ كُو سَمُودْ - گَلِێ صَالِحْ- لِوِێ دَڤَرِێ بِجِهْ بُوبُو. ژِ بَرْ كُو ئَايَتَا ٨٠’ئَانْ و يَا ٨٤ه’ئَانْ بَحْسَا گَلِێ حِجْرێ كِرِيَه، ژِ ڤِى سُورَيِى رَه سُورَەيِێ هِجِرْ هَاتِيَه گُۆتِن.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِفْ، لامْ، رَا. هَا اَڤْ، ئَايَتِێنْ كِتِێبِێ و قُرْئَانَا رُۆنْكَرِنْ.

٢. اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه گَلَكْ جَارَانْ دِخَوازِنْ كُو اَوْ ژِى مُسِلْمَانْ بُونَا.

٣. دَڤْ ژِ وَانْ بَرْدَه، بِلا بِخُونْ (و ڤَخُونْ)، پِێ خَوشْ بِبِنْ، بِلا هِێڤِى و اُمِيدْ وَانْ مِژُولْ بِكَه، ڤِێجَا اَوِێ بِزَانِنْ (كَا اَنْجَامَا وَانْ بُو چِه).

٤. مَه كِيژَانْ وارْ وِێرَانْ كِرِبَه هَرْ ژِێ رَه جِڤَانَكِى پِێزَانْ هَبُويَه.

٥. هِيچْ تُو مِلَتْ نَاكَڤَه پِێشِيَا اَجَلِێ خَوه و ژِ وَقْتِێ خَوه نَايِێ بِپَاشْدَخِسْتِنْ.

٦. (كَافِرَانْ) گُۆتِنْ: هَىْ اَوِێ كُو ژِێ رَه قُرَئَانْ هَاتِيَه هِنَارْتِنْ! بِێگُمَانْ تُو دِينِى!

٧. (دِيسَا گُۆتِنْ) : بِلا تَه مَلَائِيكَتْ ژِ بُۆ مَه بِئَانِيَا (كُو وَانْ تَه رَاسْتْ بِدِێرَا) اَگَرْ بِرَاسْتِى تُو ژِ رَاسْتْگُۆيَانِى؟

٨. اَمْ مَلَائِيكَتَانْ هَرْ بِحَقِى دِشِينِنْ، (اَگَرْ مَه مَلَائِيكَتْ بِشَانْدَانَا) وِێ چَاخِێ ژِ بُۆ وَانْ مُهْلَتْ نَدِهَاتَه دَايِنْ.

٩. بِێگُمَانْ اِێ قُرَئَانْ هِنَارْتِيَه هَرْ اَمِنْ و تَقَزْ اَمْ بِخَوه ژِى دِێ وِێ بِپَارِێزِنْ.

١٠. صُۆنْدْ بَه، مَه پِێخَمْبَرْ ژِ مِلَتِێنْ بَرِيَا تَه رَه ژِى شَانْدِنْ.

١١. چِه دَمَا پِێخَمْبَرَكْ ژِ وَانْ رَه دِهَاتْ، وَانْ هَرْ طِنَازِێنْ خَوه پِێ دِكِرِنْ.

١٢. هَا وِسَا اَمْ بَاطِلِى دِخِنْ دِلِێنْ گُنَهْكَارَانْ.

١٣. اَوْ بِوِێ بَاوَرِى نَايِنِنْ. رِێ و رِێبَازِێنْ پِێشِيَانْ ژِى وِهَا بُو.

١٤. اَگَرْ اَمْ ژِ وَانْ رَه ژِ ئَاسِيمَانْ دَرِيَكِى ڤَكِنْ و اَوْ تِێ رَه هِلْكِشِنْ ژُۆرِێ..

١٥. دِێ بِگُۆتَانَا: چَاڤِێنْ مَه هَاتِنَه گِرْتِنْ، بَلْكِى سِێرْ لِمَه هَاتِيَه كِرِنْ.

١٦. صُۆنْدْ بَه، مَه دِ ئَاسِيمَانْ دَه هِنْ رِێگَهْ ئَافِرَانْدِنَه و مَه ئَاسِيمَانْ ژِ بُۆ تَمَاشَكَرَانْ خَمِلَانْدِيَه.

١٧. مَه ئَاسِيمَانْ ژِ هَرْ شَيْطَانِێ قَوِرَانْدِى پَارَاسْتِيَه.

١٨. لِێبَلِێ، اَوِێ كُو بِدِزِيكَا گُهِێ خَوه بِدَه خَبَرِێ و بِرَڤَه اَوْ جُدَا يَه، اِێدِى پِێتَكَه رُۆنَاكْ بِپَىْ وِى دِكَڤَه.

١٩. مَه عَرْدْ ژِى رَاخِسْتِيَه و تِێ دَه چِيَايِێنْ ئَاسِێ و سَاغْلَمْ بِجِهْ كِرِنَه و مَه دِ عَرْدِێ دَه هَرْ تِشْتْ (لِگُۆرِى حَوْجَهِيِێ) بِپِيڤَانْ دَرَانِيَه.

٢٠. مَه ژِ بُۆ وَه و ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو هُونْ نَه رِزِقْدَارِێنْ وَانِنْ دِ عَرْدِێ دَه پِێژِينِێنْ (مَعِيشَتَا) رَنْگَه رَنْگْ ئَافِرَانْدِنَه.

٢١. هَرْچِى تِشْتِێ هَيَه گَنْجِينَيِێنْ وِێ بَسْ لِجَمْ مَه نَه. اَمْ وِێ هَرْ بِپِيڤَانَكَه دِيَارْكِرِى (بِقَاسِى حَوْجَهِيِێ) دَادِخِنْ.

٢٢. مَه بَايِێن عَوِرْهِلْگِرْ و ئَاڤِسْكَرْ شَانْدِنْ، ڤِێجَا مَه ژِ عَوْرَانْ ئَاڤَكْ ئَانِى خَوارِێ و مَه بِوِێ هُونْ اَڤْ دَانْ و هُونْ بِخَوه نِكَارِنْ وِێ ئَاڤِێ بِخَزِنِێنِنْ.

٢٣. بِێگُومَانْ اِێ كُو سَاغْ دِكَه و دِمِرِينَه هَرْ اَمْ بِخَوه نَه، پَاشِێ هَرْ اَمِنْ مِيرَاتْپِێمَائِى يِێنْ هَمُو مَخْلُوقَانْ.

٢٤. صُۆنْدْ بَه اَمْ وَانْ اُمَّتِێنْ كُو بَرِيَا وَه هَاتِنْ و چُونْ دِزَانِنْ و اَمْ بِيِێنْ كُو دِ پَىْ وَه رَه بِێنْ ژِى دِزَانِنْ.

٢٥. بِێگُمَانْ هَرْ خُدَايِێ تَه يَه يِێ كُو (رُۆژَا قِيامَتِێ) وَانْ لِهَڤْ بِجِڤِينَه. بِێگُمَانْ اَوْ كَارْبِنَجِهَه، زَانَا يَه.

٢٦. صُۆنْدْ بَه، مَه اِنْسَانْ (ئَادَمْ) ژِ هِشْكَهَرِيَكَه پَحْتِى، ژِ حَرِيَكَه رَشَگُهَرِى ئَافِرَانْدِيَه.

٢٧. مَه جِنْ ژِى هِێ بَرِى (ئَادَمْ) ژِ هَوَايَكَه گَرِمْ خُلِقَانْدِبُونْ.

٢٨. وِێ دَمِێ خُدَايِێ تَه ژِ فِرِيشْتَيَانْ رَه گُۆتْ، بِێگُمَانْ اَزِێ ژِ حَرِيَكَه هِشْكْ و هُۆلَا، ژِ حَرِيَكَه رَشَگُهَرِى مِرُۆڤَكِى (ئَادَمْ) بِخُلِقِنِمْ.

٢٩. دَمَا مِنْ اَوْ تَكُوزْ كِرْ و مِنْ ژِ رُوحِێ خَوه (اَوْ رُوحِێ كُو مَخْلُوقِێ مِنَه) پِفْ كِرِێ، ڤِێجَا دِ جِهْ دَه هُونْ ژِێ رَه هَرِنْ سِجُودِێ.

٣٠. مَلَائِيكَتْ تَڤْ بِهَڤْ رَه (ژِ ئَادَمْ رَه) چُونَه سِجُودِێ.

٣١. لِێبَلِێ اِبْلِيسْ بِێاَمْرِى كِرْ؛ نَخَوسْتْ كُو اَوْ دِگَلْ يِێنْ چُونَه سُجُودِێ هَرَه سِجُودِێ.

٣٢. (خُدِێ ژِێ رَه) گُۆتْ: هَىْ اِبْلِيسْ! چِه تِشْتِى نَهِشْتْ كُو تُو دِگَلْ يِێنْ چُونَه سُجُودِێ هَرَه سِجُودِێ؟

٣٣. (اِبْلِيسْ) گُۆتْ: نَه لايِقِێ مِنَه كُو اَزْ ژِ مِرُۆڤَكِى رَه بِچِمْ سِجُودِێ كُو تَه اَوْ ژِ هِشْكَهَرِيَكَه رَشَگُهَرِى ئَافِرَانْدِيَه.

٣٤. (خُدِێ ژِێ رَه) گُۆتْ: نَاخَوە ژِ وِێ دَرْكَڤَه، هَرَه! اِێدِى بِرَاسْتِى تُو (ژِ رَحْمَا مِنْ) هَاتِيَه قَوِرَانْدِنْ!

٣٥. بِێگُمَانْ هَيَا رُۆژَا قِيَامَتِێ دِێ هَرْ لَعْنَتْ لِتَه بِبَارَه.

٣٦. (اِبْلِيسْ) گُۆتْ: خُدِێيُۆ! نَاخَوە، هَيَا رُۆژَا قِيامَتْ و حَسَابْدِيتِنِێ، خَوه لِمِنْ بِگِرَه (و مِنْ نَمِرِينَه).

٣٧. خُدِێ ژِێ رَه گُۆتْ: بَاشَه تُو ژِ خُولِێگِرْتِيَانِى...

٣٨. حَيانِى رُۆژَا دَمَا دِيارْكِرِى.

٣٩. (اِبْلِيسِى) گُۆتْ: خُدِێيُۆ! صُۆنْدْ بَه، بِسَدَمَا يَا كُو تَه اَزْ ژِ رِێ دَرْخِسْتِمْ، اَزِێ ژِى لِدِنْيَايِێ ژِ مِرُۆڤَانْ رَه (گُنَهَانْ) بِخَمِلِينِمْ و اَزِێ تَقَزْ وَانْ تَڤَانْ ژِ رِيَا رَاسْتِيِێ دَرِينِمْ!

٤٠. لِێبَلِێ، عَڤْدِێنْ تَه يِێنْ بَاوَرْمَنْدْ يِێنْ دِلْپَاكْ اَوْ جُدَا نَه.

٤١. (خُدِێ) گُۆتْ: بِرَاسْتِى هَا اَڤْ رِيَكَه رَاسْتُ و دُرِسْتَه، يِێ لِسَرْ بِچَه دِگِهِيژَه مِنْ.

٤٢. بِێگُمَانْ بَنْدَيِێنْ مِنْ (يِێنْ مُخْلِصْ) تُو هِێزَا تَه لِسَرْ وَانْ نِينَه. لِێبَلِێ اَوْ ژِرِێكَتِيِێنْ كُو لِپَىْ تَه هَرِنْ، جُدَا نَه.

٤٣. بِێگُمَانْ دُۆژَهْ جِڤَانْ و جِهِێ وَانْ هَمُويَانَه.

٤٤. ژِ دُۆژَهِێ رَه حَفْتْ دَرْگَه هَنَه. ژِ بُۆ هَرْ دَرْگَهَكِى كُۆمَكَه دِيارْكِرِى هَيَه.

٤٥. بِێگُمَانْ مُتَّقِى، لِنَاڤْ بِهِشْتِێ و لِسَرْ كَانِيَانِنْ.

٤٦. (ژِ وَانْ رَه دِێ بِێگُۆتِنْ) : بِسَلامَتِى و اَوْلَهِى هَرِنْ نَاڤْ بَهِشْتَانْ!

٤٧. مَه كِينَا دِ سِينْگِێنْ وَانْ دَه ئَاڤِێتْ؛ اِێدِى (ژِ هَڤْ رَه) بُونَه بِرَا، لِسَرْ تَخْتَانْ لِپِێشْبَرِى هَڤِنْ.

٤٨. لِبِهِشْتِێ تَعْبُ و وَسْتَانْ وَانْ نَاهِنْگِێڤَه و اَوْ ژِێ نَايِێنَه دَرْخِسْتِنْ ژِى.

٤٩. ژِ بَنْدَيِێنْ مِنْ رَه بِبِێژَه، تَقَزْ اَزِمْ گُنَهْژِێبِرْ يِێ دِلُۆڤَانْ..

٥٠. تَقَزْ عَذَابِێ مِنْ ژِى عَذَابِێ هَرِى دِژْوَارَه.

٥١. ژِ وَانْ رَه بَحْسَا مِێڤَانِێنْ اِبْرَاهِيمْ بِكَه.

٥٢. دَمَا چُونَه جَمْ اِبْرَاهِيمْ، گُۆتِنْ: «سِلاڤْ لِتَه بَه!» (ژِ بَرْ كُو اِبْرَاهِيمْ اَوْ نَاسْ نَكِرِنْ، ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: بِرَاسْتِى اَمْ ژِ وَه بِفِكَارِنْ!

٥٣. ژِێ رَه گُۆتِنْ: مَتِرْسَه! اَمْ مِزْگِينَا كُرَكِى پِرْ زَانَا دِدِنْ تَه.

٥٤. (اِبْرَاهِيمْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَرِێ مَا پِشْتِى ڤِێ پِيرِيتِيِێ هُونْ مِزْگِينِيِێ دِدِنْ مِنْ؟ ڤِێجَا هُونْ مِزْگِينِيَا چِه دِدِنْ مِنْ؟!

٥٥. ژِێ رَه گُۆتِنْ: مَه مِزْگِينِيَا حَقْ و رَاسْتْ دَا تَه. زِنْهَارْ؛ ژِ بِێهِێڤِيَانْ نَبَه!

٥٦. (اِبْرَاهِيمْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: قَىْ ژِ رِێشَاشَانْ پِێ ڤَه كِى هِێڤِيَا خَوه ژِ رَحْمَا خُدِێ دِبِرَه؟

٥٧. (اِبْرَاهِيمْ بِبَرْدَوَامِى ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: گَلِى قَاصِدَانْ! هُونْ ژِ بُۆ چِه هَاتِنَه.

٥٨. ژِێ رَه گُۆتِنْ: بِرَاسْتِى اَمْ ژِ بُۆ (هَلاَكَا) جِڤَاتَكَه گُنَهْكَارْ هَاتِنَه شَانْدِنْ.

٥٩. لِێبَلِێ مَالبَاتَا لُوطْ نَه تِێ دَه يَه، بِرَاسْتِى اَمِێ لُوطْ و مَالبَاتَا وِى تَڤَانْ رِزْگَارْ بِكِنْ.

٦٠. لِێبَلِێ پِيرَكَا وِى جُدَا يَه؛ مَه لِسَرِێ حُكِمْ دَا كُو اَوْ ژِ يِێنْ هَلاكْبُويِى يَه.

٦١. گَاڤَا قَاصِدْ هَاتِنْ جَمْ مَالْبَاتَا لُوطْ.

٦٢. (لُوطْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: بِرَاسْتِى هُونْ جِڤَاتَكَه نَنَاسِنْ.

٦٣. ژِێ رَه گُۆتِنْ: نَا، اَمْ هَاتِنَه جَمْ تَه بِوِى عَذَابِێ كُو مِلَّتِێ تَه دِ هَاتِنَا وِى دَه بِگُمَانِنْ.

٦٤. مَه، رَاسْتِى ژِ تَه رَه ئَانِيَه، بِێگُمَانْ اَمْ رَاسْتْبِێژِنْ.

٦٥. ژِێ رَه گُۆتِنْ: دِ وَخْتَكِى شَڤِێ دَه مَالبَاتَا خَوه دَرِينَه رِێ، تُو ژِى لِدُوڤْ وَانْ هَرَه. زِنْهَارْ بِلا ژِ وَه تُو كَسْ لِپَاشْ خَوه ڤَه ژِى نَمَيزِێنَه! هَرِنْ وِى جِهِێ كُو فَرْمَانَا وَه پِێ هَاتِيَه كِرِنْ.

٦٦. مَه ژِ لُوطْ رَه رَاگِهَانْدْ كُو اَوِێنْ گُنَهْكَارْ دِ چَاخِێ سِبَهِێ دَه وِێ ژِ بِنِى ڤَه بِێنَه قُتْبِرْكِرِنْ.

٦٧. خَلْكِێ بَاژِێرْ هَاتِنْ و (ژِ بُۆ كِرِنَا فِێعْلِێنْ كِرِێتْ) ژِ كِێفْخَوشِى مِزْگِينِى دَانَه هَڤْ.

٦٨. (لُوطْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَڤِێنْ هَا، مِێڤَانِێنْ مِنِنْ، ڤِێجَا مِنْ رَزِيلْ نَكِنْ.

٦٩. ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ، مِنْ رِسْوَا مَكِنْ!

٧٠. ژِێ رَه گُۆتِنْ: اَرِێ مَا مَه ژِ تَه رَه نَگُۆتِبُو كُو تِێكِلِى كَارِێ خَلْكِێ مَبَه؟!

٧١. (لُوطْ، ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَگَرْ هُونْ دِخَوازِنْ بِكِنْ ڤَا نَه كَچِێنْ مِنْ (لِخَوه مَهِرْ بِكِنْ).

٧٢. بِژِيَانَا تَه صُۆنْدْ بَه؛ اَوْ دِ نَاڤْ سَرْخَوشِيِێ دَه بِسَرْگِێژَانَه دِچُونْ و دِهَاتِنْ.

٧٣. دِ چَاخِێ هِلَاتِنَا رُۆژِێ دَه وِێ قِيرَا دِژْوَارْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ.

٧٤. اِێدِى مَه وَلاتِێ وَانْ سَرُوبِنِى هَڤْ كِرْ و مَه بِسَرْ وَانْ دَه كَڤِرِێنْ ژِ هَرِيَا پَحْتِى بَارَانْدِنْ.

٧٥. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ دَه ژِ بُۆ يِێنْ كُو عِبْرَتْ بِگِرِنْ نِيشَانْ هَنَه.

٧٦. بِێگُمَانْ كَاڤِلِێنْ وِى وَلاتِى هِێ ژِى لِسَرْ رِيَكِێ دِمِينِنْ.

٧٧. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ دَه ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ دَرْسُ و نِيشَانْ هَنَه.

٧٨. بِرَاسْتِى خَلْكِێ (بَاژَارِێ) اَيْكَتِێ ژِى ژِ ظَالِمَانْ بُونْ.

٧٩. لِێبَلِێ مَه تُۆلْ لِوَانْ ژِى ڤَكِرْ. اَڤْ هَرْدُو وَلاتْ ژِى لِسَرْ رِێيَكَه دِيَارِنْ.

٨٠. صُۆنْدْ بَه، خَلْكِێ حِجْرِێ ژِى بِپِێخَمْبَرَانْ بَاوَرِى نَئَانِينْ.

٨١. مَه مُعْجِزَيِێنْ خَوه دَانَ وَانْ، لِێبَلِێ وَانْ بَرِێ خَوه ژِ وَانْ ڤَگَرَانْدِنْ.

٨٢. وَانْ ژِ بُۆ خَوه ژِ چِيَانْ مَالِێنْ اَوْلَه دِكُۆلَانْ و چِێدِكِرِنْ.

٨٣. دِ چَاخِێ سِپِێدِێ دَه وِێ قِيرَا دِژْوَارْ اَوْ ژِى هِنْگَافْتِنْ.

٨٤. اَوْ (خَانِيِێنْ قَاهِيمْ و كَلَهِێنْ ئَاسِێ) يِێنْ كُو لِێدِكِرِنْ تُو زَرَارْ ژِ سَرْ وَانْ نَدَا ئَالِى.

٨٥. مَه عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ، تِشْتِێنْ كُو دِ نَاڤَا وَانْ دَه هَنَه هَرْ بِحَقِى ئَافِرَانْدِنْ. بِێگُمَانْ رُۆژَا قِيامَتِێ تَقَزْ دِێ بِێ، ڤِێجَا تُو بِخَوشِكَايِى بِوَانْ رَه دَرْبَاسْ بِكَه.

٨٦. بِرَاسْتِى خُدَايِێ تَه ئَافِرِينَرِێ هَرْ تِشْتِى يَه و اَوْ هَرْ تِشْتِى دِزَانَه.

٨٧. (يَا مُحَمَّدْ!) صُۆنْدْ بَه، مَه حَفْتْ ئَايَتِێنْ كُو تِێنَه دُبَارَكِرِنْ و قُرْئَانَا مَزِنْ دَانَه تَه.

٨٨. زِنْهَارْ، تُو چَاڤِێنْ خَوه بَرْنَدَه وِى مَالِێ كُو ژِ بُۆ فَيْدَيَكَه دَمِى مَه دَايَه هِنْ كَسَانْ، لِسَرْ وَانْ غَمْگِينْ نَبَه و ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ پَرِێنْ خَوه نِزمْ بِكَه، خَوه ژِ بُۆ وَانْ بِشِكِينَه.

٨٩. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: بِێگُمَانْ اَزْ هَرْ هِشْيَارْكَرَكِى رُۆنْكَرِمْ.

٩٠. چَاوَا مَه بِسَرْ يِێنْ كُو دَابَشْ دِكِنْ (عَذَابْ) شَانْدْ...

٩١. (هَا اَڤْ) اَوِێنْ كُو قُرْئَانْ كِرِنَه بَشْ بِبَشْ (بِهِنَكِى بَاوَرِيِێ تِينِنْ و بِهِنَكِى نَايِنِنْ).

٩٢. ڤِێجَا بِخُدَايِێ تَه صُۆنْدْ بَه، اَمِێ هَمِنْ ژِ وَانْ تَڤَانْ بِپِرْسِنْ..

٩٣. ژِ يَا كُو وَانْ دِكِرِنْ.

٩٤. ڤِێجَا فَرْمَانَا كُو لِتَه هَاتِيَه كِرِنْ اَشْكَرَا بِبِێژَه و بَرِێ خَوه ژِ مُشْرِكَانْ بِگُهَرِينَه!

٩٥. بِێگُمَانْ لِهَمْبَرْ طِنَازْكَرَانْ اَمْ بَسِى تَه نَه.

٩٦. اَوِێنْ كُو دِگَلْ خُدِێ هِنْ اِلٰهِێنْ دِنْ (ژِ خَورَه)گِرْتِنَه؛ ڤِێجَا دِێ بِزَانِنْ (كَا دُومَاهِيكَا وَانْ دِێ چَاوَا بِبَه).

٩٧. صُۆنْدْ بَه، اَمْ دِزَانِنْ ئَا كُو اَوْ دِبِێژِنْ سِينْگَا تَه تَنْـگْ دِكَه (تَه بِێهِنْ تَنْـگْ دِكَه.

٩٨. نَاخَوە تُو دِگَلْ حَمْدُ و سَنَايِێ، خُدَايِێ خَوه پَاكْ بِدِێرَه و بِبَه ژِ نِمِێژْكَرَانْ!

٩٩. حَتَا مِرِنِێ، ژِ خُدَايِێ خَوه رَه عِبَادَتِێ بِكَه.

١٦. سُورَه يِێ نَحِلْ

سُورَەيِێ نَحِلْ١٢٨ (سَدْ و بِيسْتُ و هَشْتْ) ئَايَتَه. هَرْ سِێ ئَايَتِێنْ وِى يِێنْ دَاوِيِێ لِمَدِينِێ و يِێنْ دِنْ ژِى لِمَكِّێ نَازِلْ بُونَه. ژِ بَرْ كُو دِ ئَايَتَا ٦٨ێ دَه بَحْسَا مِێشَا هُنْگِڤِينْ هَاتِيَه كِرِنْ ژِ ڤِى سُورَيِى رَه سُورَەيِێ نَحِلْ هَاتِيَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. فَرْمَانَا خُدِێ هَاتْ، ڤِێجَا لِهَاتِنَا وِێ لَزِێ مَكِنْ. خُدِێ ژِ وِێ شِرْكَا كُو اَوْ دِكِنْ پَاكْ و بِلِنْدَه.

٢. خُدِێ، ژِ بَنْدَيِێنْ خَوه كِێ بِڤِێ، بِڤِينَا خَوه، وَحْيِێ بِنَاڤْگِينَا مَلائِيكَتَانْ ژِێ رَه دِشِينَه (خُدِێ ژِ وَانْ رَه دِبِێژَه: عَڤْدِێنْ مِنْ) هِشْيَارْ بِكِنْ كُو بِرَاسْتِى ژِ مِنْ پِێ ڤَه تُو خُدَا نِينِنْ، ڤِێجَا بِلا ژِ مِنْ بِتِرْسِنْ.

٣. خُدِێ، عَرْدُ و ئَاسِيمَانْ بِحَقِى ئَافِرَانْدِنَه. خُدِێ ژِ شِرْكَا اَوْ دِكِنْ، دُورْ و بِلِنْدَه.

٤. خُدِێ، اِنْسَانْ ژِ دِلُۆپَكَه ئَاڤْ ئَافِرَانْدِيَه، ڤِێجَا تُو دِنِێرِى كُو ڤَا يَه (اَوْ) ژِ خُدَايِێ خَوه رَه دِژْمِنَكى اَشْكَرَا يَه.

٥. خُدِێ، تَرْشْ (هِێشْتِرْ، دَوارْ و پَزْ) ژِى ئَافِرَانْدِنْ، دِ وَانْ دَه گَرْمِيتِى و گَلَكْ فَيْدَيِێنْ دِنْ ژِى ژِ بُۆ وَه هَنَه و هِنْ ژِ وَانْ ژِى هَنَه كُو هُونْ گُۆشْتِێنْ وَانْ دِخُونْ.

٦. دِ وَانْ دَه، دَمَا اِێڤَارِێ وَانْ تِينِنْ (هَڤْشِيِێ وَانْ) و دَمَا سِپِێدِێ ژِى وَانْ دَرْتِينِنْ (چِێرِيِێ) ژِ بُۆ وَه دِلْخَوشِى و جُوَاِنى هَيَه.

٧. اَڤْ تَرشْ، بَارِێنْ وَه يِێنْ گِرَانْ ژِ وَلاتَكِى دِگِهِينِنْ وَلاتَكِى دِنْ كُو (اَگَرْ اَوْ نَبُونَا) بِێ يِى زَحْمَتِيَكَه زِێدَه وَه نَدِكَارِيَا بِگِهِينِنْ وِێ دَرِێ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ وَه بِشَفْقَتَه، دِلُۆڤَانَه.

٨. خُدِێ، هَسْپُ و قَانْتِرْ و كَرْ ژِى ئَافِرَانْدِنْ دَا كُو هُونْ لِوَانْ سُوَارْ بِبِنْ و دَا كُو اَوْ بِبِنْ خَمْلُ و خَوشْكَاهِى ژِ بُۆ وَه. خُدِێ يَا كُو (اِيرُۆ) هُونْ پِێ نِزَانِنْ ژِى دِێ بِخُلِقِينَه.

٩. رَاسْتَرِێكِرِنَا سَرْ رِێيَا رَاسْتْ لِسَرْ خُدِێ يَه. هِنْ رِێ ژِى هَنَه خَوهْرِنْ. اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا دِێ هُونْ تَڤْ بِئَانِينَا سَرْ رِيَا رَاسْتْ.

١٠. خُدِێ يَه، يِێ كُو ژِ عَوْرَانْ ئَاڤْ بَارَانْدِيَه، هِنْ ژِێ ژِ بُۆ وَه ڤَخَوارِنَه، هِنَكْ ژِى دَارْ و شِێنْكَاتِى پِێ شِينْ دِبِنْ كُو هُونْ تِێ دَه حَيْوَانِێنْ خَوه دِچِێرِينِنْ.

١١. خُدِێ بِوِێ ئَاڤِێ ژِ بُۆ وَه چَانْدِنِى، زَيْتُونْ، خُرْمَه، تِرِى و ژِ هَرْ تَخْلِيتِێنْ مِێوَەيانْ (لِعَرْدِێ) هِێشِينْ دِكَه. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ رَوْشِێ دَه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو بِفِكِرَه نِيشَانْ هَنَه.

١٢. خُدِێ شَڤْ و رُۆ، رُۆژْ و هَيْڤْ خِسْتِنَه بَرْ خِزْمَتَا وَه. سْتِێرْ ژِى بِفَرْمَانَا خُدِێ سَرْنَرْمْ و مِسُخِرِنْ. بِێگُمَانْ دِ ڤَانْ دَه، ژِ بُۆ يِێنْ كُو هِشِێ خَوه بِخَبِتِينِنْ گَلَكْ نِيشَانْ هَنَه.

١٣. اَوْ تِشْتِێنْ كُو خُدِێ رَنْگَه رَنْگْ ژِ بُۆ وَه لِعَرْدِێ چِێكِرِنَه، بِرَاسْتِى دِ وَانْ دَه ژِى ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه شِيرَتْوَرْگِرْ نِيشَانْ هَنَه.

١٤. خُدِێ يَه، يِێ كُو دَرْيَا خِسْتِيَه بَرْ خِزْمَتَا وَه دَا كُو هُونْ گُۆشْتِێ تَرْ و تَازَه ژِێ بِخُونْ و كُو هُونْ زِينَتَانْ ژِێ دَرِينِنْ ژِ بُۆ هُونْ لِخَوه بِكِنْ. تُو كَشْتِيِێنْ مَزِنْ دِبِينِى كُو لِسَرْ دِكِشِنْ، دَا كُو هُونْ بِوَانْ (بِرِێكَا بَازِرْگَانِيِێ) لِكَرَمَا خُدِێ بِگَرِنْ و دَا كُو هُونْ سِپَاسِيَا نِعْمَتِێنْ وِى بِكِنْ.

١٥. خُدِێ دِ عَرْدِێ دَه چِيَايِێنْ ئَاسِێ و مِكُومْ چِكَانْدِنَه دَا كُو وَه نَهَژِينَه و تِێ دَه چَمْ و رِێ دَانِينَه، هِێڤِى هَيَه كُو هُونْ بِسَرْ مَبَسْتِێنْ خَوه ڤَه بِبِنْ (و هُونْ خَوه شَاشْ نَكِنْ).

١٦. خُدِێ ژِ بُۆ وَه پِرْ نِيشَانِێنْ دِنْ ژِى چِێكِرِنَه و بِسِتِێرَانْ ژِى اَوْ بِسَرْ رِيَا خَوه ڤَه دِبِنْ.

١٧. اَرِێ مَا ڤِێجَا اَوِێ كُو دِخُلِقِينَه دِبَه وَكِى يِێ كُو نَاخُلِقِينَه ؟ مَا هِێ ژِى هُونْ نَافِكِرِنْ؟

١٨. اَگَرْ هُونْ بِخَوازِنْ نِعْمَتِێنْ خُدِێ بِژِمِێرِنْ، هُونْ نِكَارِنْ وَانْ بِژِمِێرِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

١٩. خُدِێ يَا كُو هُونْ ڤَدِشِێرِنْ و يَا كُو هُونْ اَشْكَرَا دِكِنْ ژِى پِێ دِزَانَه.

٢٠. اَوِێنْ كُو دِ شُونَا خُدِێ دَه وَانْ دِحَبِينِنْ، اَوْ نِكَارِنْ تِشْتَكِى بَخُلِقِينِنْ ؛ اَوْ بِخَوه ژِى هَاتِنَه خُلِقَانْدِنْ.

٢١. (- اَوِێنْ هُونْ وَانْ دِحَبِينِنْ) مِرِى نَه، نَه زِنْدِى نَه. اَوْ نِزَانِنْ كَنْگِێ دِێ بِێنَه ڤَژَانْدِنْ و شَانْدِنْ ژِى.

٢٢. خُدَايِێ وَه خُدَايَكِى تَكْ و تَنِێ يَه. ڤِێجَا اَوِێنْ كُو بَاوَرِى بِئَاخْرَتِێ نَاينِنْ، دِلِێ وَانْ (يَكِيتِيَا وِى) اِنْكَارْ دِكَه و اَوْ خَوه مَزِنْ دِدِێرِنْ.

٢٣. شِكْ و گُمَانْ نِينَه، بِرَاسْتِى خُدِێ بِيَا كُو اَوْ ڤَدِشِێرِنْ و بِيَا كُو اَشْكَرَا دِكِنْ ژِى دِزَانَه. بِێگُمَانْ اَوْ قَتْ ژِ خَودْبِينَانْ حَزْ نَاكَه.

٢٤. دَمَا ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ: خُدَايِێ وَه ژِ ژُۆرْ چِه هِنَارْتِيَه؟ دِبِێژِنْ: چِيرُۆكْ و چِيڤَانُۆكِێنْ پِێشِيانْ هِنَارْتِنَه.

٢٥. (اَڤْ گُۆتِنَا وَانْ) دِبَه سَدَمَا كُو رُۆژَا قِيامَتِێ گُنَهِێنْ خَوه بِتَمَامِى و هِنَكِى ژِ گُنَهِێنْ وَانِێنْ كُو بِێزَانَبُونْ ژِ رِێ خِسْتِنَه ژِى هِلْگِرِنْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ، يَا كُو اَوْ هِلْدِگِرِنْ چِقَاسْ پِيسَه!

٢٦. بِێگُمَانْ اَوِێنْ بَرِيَا وَانْ ژِى (لِبَرْ پِێخَمْبَرَانْ) خَفِكْ ڤَدَابُونْ، ڤِێجَا خُدِێ ئَاڤَاهِيَا وَانْ ژِ بِنْ ڤَه خَرَا كِرْ، اِێدِى بَانْ بِسَرْ وَانْ دَه هَاتَه خَوارِێ و عَذَابْ ژِ دَرَكَه كُو وَانْ بِيرَا وِێ نَدِبِرْ ڤَه بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ.

٢٧. پَاشِێ رُۆژَا قِيامَتِێ دِێ وَانْ رِسْوَا بِكَه و دِێ ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه: اَوْ هَڤْپِشْكِێنْ كُو وَه ژِ مِنْ رَه چِێدِكِرِنْ، اَوِێنْ كُو دَرْبَارِێ وَانْ دَه (بِپِێخَمْبَرَانْ رَه) وَه دِژَاتِى دِكِرْ كَا لِكُو نَه؟ اَوِێنْ كُو ژِ وَانْ رَه زَانِينْ هَاتِيَه دَاِينْ دِبِێژِنْ: بِێگُمَانْ اِيرُۆ رِسْوَاتِى و عَذَابْ ژِ بُۆ كَافِرَانَه.[190]

٢٨. وانْ كَافِرِێنْ كُو (بِگِرْتِنَا هَڤْپِشْكَانْ) لِخَوه ظُلِمْ كِرِنْ، دَمَا مَلائِيكَتْ رُوحِێ وَانْ دِسْتِينِنْ، ڤِێجَا رَادَسْتِى بَرْ فَرْمَانَا خُدِێ دِبِنْ، دِێ بِێژِنْ: مَه تُو كَارِێ خَرَابْ نَدِكِرْ. (ڤِێجَا مَلائِيكَتْ ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ) : نَخِێرْ. تَقَزْ خُدِێ بِيَا كُو وَه دِكِرْ دِزَانَه.

٢٩. نَاخَوە، دَه هَايْدِێ دِ دَرْگَهِێنْ دُۆژَهِێ رَه بِكَڤِنِێ و سَرَاقَتِى تِێ دَه بِمِينِنْ. بِرَاسْتِى جِهِێ خُومَزِنْكَرَانْ چِقَاسْ پِيسَه!

٣٠. دَمَا ژِ تَقْوَادَارَانْ رَه هَاتْ گُۆتِنْ: خُدَايِێ وَه چِه هِنَارْتِيَه؟ گُۆتِنْ: قَنْجِى و بَاشِى. ژِ بُۆ يِێنْ كُو قَنْجِى كِرِنْ لِدِنْيايِێ خَلاتَكَه سپَحِى هَيَه و خَلاتَا ئَاخْرَتِێ ژِ بُۆ وَانْ هِێ چِێتِرَه. بِرَاسْتِى ئَاخِرَتْ ژِ مُتَّقِيانْ رَه چِه خَوشْمَالَه!

٣١. تَقْوَادَارْ دِچِنْ بِهِشْتِێنْ عَدْنِێ (بِهِشْتِێنْ لِێمَايِينِێ) كُو دِ بِنْ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ، ژِ وَانْ رَه دِ وَانْ دَه تِشْتِێ اَوْ دِخَوَازِنْ هَيَه. بِڤِى ئَاوَايِى خُدِێ تَقْوَادَارَانْ خَلاتْ دِكَه.

٣٢. اَوِێنْ كُو دِ رَوْشَكَه بَاشْ دَه بِنْ و مَلائِيكَتْ رُوحِێ وَانْ دِسْتِينِنْ (ژِ وَانْ رَه) دِبِێژِنْ: سِلَاڤْ لِسَرْ وَه بَه! ژِ بَرْ كَارْ و كِرْيَارِێنْ كُو وَه (لِدِنْيَايِێ) كِرِيَه دَه هَرِنْ بِهِشْتِێ.

٣٣. مَا اَوْ لِبَنْدَا كُو مَلَائِيكَتْ وَرِنْ ئَانْ ژِى فَرْمَانَا پَرْوَرْدَگَارِێ تَه وَرَه دِسَكِنِنْ؟! وَانِێنْ بَرِيَا وَانْ ژِى وَلِێ كِرِبُونْ. خُدِێ لِوَانْ ظُلِمْ نَكِرِيَه، لِێبَلِێ وَانْ بِخَوه لِخَوه ظُلِمْ دِكِرْ.

٣٤. ڤِێجَا جَزَايِێ كَارْ و كِرْيَارِێنْ وَانْ، اَوْ هِنْگَافْتِنْ و جَزَايِێ يَا كُو وَانْ پِێ طِنَازْ دِكِرْ بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ و دُۆرْ لِوَانْ گِرْتْ.

٣٥. يِێنْ مُشْرِكْ گُۆتِنْ: اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا، نَه مَه نَه ژِى بَاڤْ و كَالِێنْ مَه، ژِ بِلِى خُدِێ كَسْ نَدِحَبَانْدِنْ و مَه بِێيِى وِى ژِ جَمْ خَوه تُو تِشْتْ حَرَامْ نَدِكِرْ. يِێنْ بَرِيَا وَانْ ژِى مِينَا وَانْ گُۆتِبُونْ. ڤِێجَا لِسَرْ پِێخَمْبَرَانْ بَسْ رَاگِهَانْدِنَكَه اَشْكَرَا هَيَه؟

٣٦. صُۆنْدْ بَه، مَه ژِ بُۆ هَرْ مِلَّتَكِى پِێخَمْبَرَكْ شَانْدْ (دَا كُو بِبِێژِنْ): بَسْ خُدِێ بِحَبِينِنْ و خَوه ژِ طَاغُوتِى دُۆرْ بِگِرِنْ. ڤِێجَا هِنْ ژِ وَانْ خُدِێ اَوْ رَاسْتَرِێ كِرِنْ و هِنْ ژِ وَانْ ژِى عَذَابْ لِسَرْ وَانْ مِسُۆگَرْ بُو. (گَلِى مُشْرِكَانْ!) دَه لِسَرْ عَرْدِێ بِگَرِنْ و بِبِينِنْ كَا اَنْجَامَا دَرَوِينَانْ چَاوَانْ بُويَه![191]

٣٧. (يَا مُحَمَّدْ!) چِقَاسْ تُو لِسَرْ رَاسْتَرِێكِرِنَا وَانْ بِرِژْدْ بِى ژِى، ڤِێجَا بِرَاسْتِى خُدِێ كَسِێ كُو خَوه ژِ رِێ خِسْتِيَه نَايِنَه رِيَا رَاسْتْ و ژِ بُۆ وَانْ تُو ئَارِيكَارْ ژِى نِينِنْ.

٣٨. وَانْ بِخُدِێ سُۆنْدَا ئَاسِێ خَوارْ، گُۆتِنْ: كَسِێ كُو بِمِرَه خُدِێ وِى سَاغْ نَاكَه. نَخِێرْ، (خُدِێ دِێ وَانْ سَاغْ بِكَه). اَڤْ، ژِ جَمْ خُدِێ سُۆزْ و پَيْمَانَكَه حَقَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤَانْ (ڤِێ) نِزَانِنْ.

٣٩. (خُدِێ دِێ وَانْ سَاغْ بِكَه) دَا كُو يَا اَوْ تِێ دَه (دِگَلْ بَاوَرْمَنْدَانْ) كَتِبُونْ اِخْتِلافِێ، ژِ وَانْ رَه اَشْكَرَا بِكَه و دَا كُو اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه بِزَانِنْ كُو بِرَاسْتِى اَوْ دَرَوْكَرْ بُونْ.

٤٠. دَمَا اَمْ چِێبُونَا تِشْتَكِى بِخَوازِنْ، گُۆتِنَا مَه ژِێ رَه تَنِێ اَڤَه: چِێبِبَه! ڤِێجَا اَوْ ژِى چِێدِبَه.

٤١. اَوِێنْ كُو پِشْتِى نَحَقِى لِوَانْ هَاتِيَه كِرِنْ وَانْ دِ رِيَا (دِينِێ) خُدِێ دَه هِجْرَتْ كِرْ؛ اَمِێ وَانْ لِدِنْيَايِێ رِنْدْ بِجِهْ بِكِنْ. اَگَرْ اَوْ بِزَانِنْ، خَلاتَا (وَانْ يَا) ئَاخْرَتِێ هِێ مَزِنْتِرَه.

٤٢. اَوْ (مُهَاجِرْ)، اَوِێنْ كُو خَوه رَاگِرْتِنَه و اَوِێنْ كُو خَوه سِپَارْتِنَه خُدَايِێ خَوه.

٤٣. (يَا مُحَمَّدْ!) مَه، بَرِيَا تَه يِێ كُو ژِ وَانْ رَه وَحِى شَانْدِيَه هَرْ زِلامْ بُونَه. نَاخَوه (ژِ وَانْ رَه بِێژَه: هَرِنْ)؛ ژِ خَودَانْكِتِێبْ يِێنْ زَانَا بِپِرْسِنْ. اَگَرْ كُو هُونْ نِزَانِنْ (جِنْسِێ پِێخَمْبَرَانْ ژِ چِى يَه، اَوْ دِزَانِنْ ژِ چِى يَه).

٤٤. (مَه پِێخَمْبَرْ بَسْ) بِمُعْجِزَه و پِرْتُوكِێنْ پِيرُۆزْ شَانْدِنْ. مَه اَڤْ قُرْئَانْ ژِ بُۆ تَه هِنَارْتْ دَا كُو تُو ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ ئَا كُو (ژِ حَلاَلْ و حَرَامِى) ژِ وَانْ رَه هَاتِيَه اَشْكَرَا بِكِى و ژِ بُۆ كُو اَوْ بِفِكِرِنْ.

٤٥. اَرِێ مَا اَوِێنْ كُو دَكْ و دُۆلابِێنْ خَرَابْ (لِپِێشِيَا پِێخَمْبَرْ) گَرَانْدِنْ پِشْتْرَاسْتِنْ كُو خُدِێ وَانْ دِ عَرْدِێ دَه نَابَه خَوارِێ، يانْ ژِى ژِ جِهَكِى كُو اَوْ نَه دِ فَرْقِێ دَه بِنْ و بِيرِێ نَبِنْ عَذَابْ بِسَرْ وَانْ دَه نَيِينَه؟

٤٦. يانْ ژِى (مَا اَوْ اَوْلَه نَه كُو) دِ چُونْ و ڤَگَرَا خَوه دَه عَذَابْ دِێ نَهِنْگِڤَه وَانْ؟ تَقَزْ اَوْ دِێ خُدِێ نَچَارْ نَهِێلِنْ دَا كُو خَوه ژِ عَذَابِێ وِى خَلاسْ بِكِنْ.

٤٧. يانْ ژِى (اَوْ بِبَاوَرِنْ كُو) خُدِێ دِێ وَانْ لِسَرْ تِرْسَكِێ (بِعَذَابْ) نَگِرَه؟ بِێگُمَانْ خُدَايِێ وَه خَودِى شَفْقَتَه، دِلُۆڤَانَه.

٤٨. اَرِێ مَا اَوْ نَابِينِنْ چِقَاسْ تِشْتِێ خُدِێ اَوْ ئَافِرَانْدِى كَا چَاوَا سِهَا وَانْ ژِ رَاسْتُ و چَپْ ڤَه تِێ ڤَگُهَاسْتِنْ، اَڤْ تَڤْ لِهَمْبَرِى خُدِێ شِكَانْدِى، لَاوَازْ و پَرْشِكَسْتِى نَه.

٤٩. چِقَاسْ رِێڤَهَرْ و مَلائيكَتِێنْ لِعَرْدُ و ئَاسِيمَانَانْ هَنَه، هَرْ ژِ خُدِێ رَه دِچِنْ سِجُودِێ و اَوْ خَوه مَزِنْ نَادِێرِنْ.

٥٠. اَوْ ژِ خُدَايِێ خَوه يِێ كُو دِ سَرْ وَانْ رَه يَه دِتِرْسِنْ و يَا پِێ هَاتِنَه فَرْمَانْكِرِنْ ژِى دِكِنْ.

٥١. خُدِێ گُۆتْ: ژِ بُۆ خَوه دُو مَعْبُودَانْ نَگِرِنْ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ وَه بَسْ يَكَه و تَكَه. نَاخَوە بَسْ ژِ مِنْ بِتِرْسِنْ.

٥٢. چِه تِشْتِێ لِعَرْد و ئَاسِيمَانَانْ هَيَه هَرْ اَوْ مِلْكِێ خُدِێ يَه و عِبَادَتْ وُ جِزَادَانْ خَالِصْ ژِ بُۆ وِى يَه. اَرِێ مَا پِشْتِى ڤِێ، ژِ بِلِى خُدِێ هُونِێ ژِ دِگَرِێ وِى رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ؛ خَوه ژِ وَانْ بِپَارِێزِنْ؟

٥٣. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) چِه قَنْجِيَكَه كُو گِهِشْتِبَه وَه اَوْ تَڤْ ژِ خُدِێ يَه، پَاشِێ دَمَا تَنْگَزَارِيَكْ بِسَرْ وَه دَه بِێ بِبَالْ وِى ڤَه هُونْ هَوارْ دِكِنْ.

٥٤. پَاشِێ دَمَا خُدِێ اَوْ تَنْگَاسِى ژِ سَرْ وَه رَاكِرْ، تَه دِيتْ كُو جِڤَاتَكِێ ژِ وَه ژِ خُدَايِێ خَوه رَه هَڤْپِشْكْ چِێدِكِرِنْ..

٥٥. دَا كُو دَرْبَارِێ نِعْمَتِێنْ كُو مَه دَايَه وَانْ دَه نَانْكُۆرِيِێ بِكِنْ! نَاخَوە خَوشْ بِژِينْ. تَقَزْ دِ نِێزِيكْ دَه هُونِێ (اَنْجَامَا نَانْكُۆرِيِێ) بِزَانِنْ!

٥٦. ژِ رِزْقِێ كُو مَه دَايِى وَانْ، ژِ وَانْ (پُوتِ) ـێنْ كُو هَبُونَا وَانْ نِزَانِنْ پَارَكِێ ڤَدِقَتِينِنْ. (گَلِى مُشْرِكَانْ!) صُۆنْدْ بِنَاڤِێ خُدِێ بَه، هُونِێ ژِ وَانْ دَرَوِێنْ كُو وَه دِكِرْ (رُۆژَا قِيامَتِێ) تَقَزْ بِێنَه پِرْسِيَارْكِرِنْ!

٥٧. اَوْ ژِ بُۆ خُدِێ كَچَانْ چِێدِكِنْ (دِبِێژِنْ؛ مَلائِيكَتْ كَچِێنْ خُدِێ نَه،) خُدِێ ژِ ڤِێ يَكِێ پَاكْ و پَاقِژَه. يِێ كُو لِخَوشِيَا وَانْ دِچَه ژِى (كُو كُرِنْ) دِدِنْ خَوه.

٥٨. دَمَا بِبُوينَا كَچَكِێ مِزْگِينْ ژِ يَكِى وَانْ رَه تِێ، ژِ هِێرْسُ و قَهْرَانْ رُويِێ وِى رَشْ دِگَرَه و كِينْدَارْ دِبَه.

٥٩. ژِ بَرْ مِزْگِينِيَا نَه خَوشْ خَوه ژِ بَرْ گَلِێ خَوه ڤَدِشِێرَه (و دِفِكِرَه)، گَلُۆ وِێ كَچِێ شِكَسْتِى و رَبَنْ بِهِێلَه يانْ وِێ (بِسَاغِى) دِ ئَاخِێ دَه ڤَشِێرَه؟ هِشْيَارْ بِنْ، اَڤْ بِرْيَارَا وَانْ چِه پِيسْ بِرْيَارَه.

٦٠. اَوِێنْ كُو بَاوَرِى بِئَاخْرَتِێ نَايِنِنْ، سَالِخِێنْ پِيسْ ژِ بُۆ وَانِنْ. سَالِخِێنْ هَرِى بِلِنْدْ بَسْ ژِ بُۆ خُدِێ نَه. هَرْ اَوَه، يِێ دَسْتْهِلاَتْ، يِێ كَارْبِنَجِه.

٦١. اَگَرْ خُدِێ مِرُۆڤَانْ ژِ بَرْ ظُلْمَا كُو دِكِنْ (پِێ رَه پِێ رَه) جَزَا بِكِرَا، لِسَرْ رُويِێ عَرْدِێ يَكْ رِێڤَهَرَكْ نَدِهِشْتْ. لِێبَلِێ حَيانِى دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِى (جَزَايِێ) وَانْ دِدَه پَاشْ. ڤِێجَا دَمَا جِڤَانِێ وَانْ هَاتْ، اَوْ نِكَارِنْ سَعَتَكِێ پَاشْ دَه نَه ژِى پِێشْ دَه بِخِنْ.

٦٢. اَوْ (مُشْرِكْ) ئَا كُو ژِ بُۆ خَوه نَاڤِێنْ دِدِنْ ئَالِيِێ خُدِێ. زِمَانِێ وَانْ بِدَرَوْ دِبِێژَه: كُو اَنْجَامَا بِخِێرْ هَرْ ژِ بُۆ وَانَه. بِێ شِكْ و شُبْهَه ئَاگِرْ هَرْ ژِ بُۆ وَانَه و بِێگُمَانْ اَوْ بَرِيَا هَرْ كَسِى دِچِنْ دُۆژَهِێ.

٦٣. صُۆنْدْ بِخُدِێ بَه، مَه بَرِى تَه ژِ گَلَكْ اُمَّتَانْ رَه (پِێخَمْبَرْ) شَانْدِنْ، ڤِێجَا شَيْطِێنْ كَارِێنْ وَانْ ژِ بُۆ وَانْ خَمِلَانْدْ. اِێدِى اِيرُۆ (لِدِنْيَايِێ) شَيْطَانْ دُۆسْتُ و ئَارِيكَارِێ وَانَه و (لِئَاخْرَتِێ) ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِى دِژْوَارْ هَيَه.

٦٤. مَه اَڤْ كِتِێبْ ژِ بُۆ تَه هِنَارْتْ دَا كُو تُو ژِ مِرُۆڤَانْ رَه يَا كُو تِێ دَه كَتِنَه اِخْتِلافِێ اَشْكَرَا بِكِى و دَا كُو ژِ يِێنْ بَاوَرِى تِينِينْ رَه بِبَه رِێبَرْ و رَحْمَتْ.

٦٥. خُدِێ ژِ عَوْرَانْ بَارَانَكْ بَارَانْدْ، ڤِێجَا عَرْدْ پِشْتِى كُو هِشْكَمِرِى بُو پِێ سَاخْ (و هِێشِينْ) كِرْ. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ دَه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو ژِ دِلْ و جَانْ گُهْدَارِى بِكَه نِيشَانْ هَنَه.

٦٦. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ وَه دِ تَرْشَانْ دَه دَرْسُ و عِبْرَتْ هَنَه كُو اَمْ شِيرَكِى سَافِى و پَارْزُونْكِرِى بِوَه دِدِنْ ڤَخَوارِنْ كُو اَوْ شِيرْ دِ وَانْ تَرْشَانْ دَه ژِ نَاڤْبَرَا رِێخْ و خُوِينِێ دَرْتِێ حُۆلِێ كُو اَوْ دِ گَوْرِيَا يِێ ڤَدِخُونْ رَه بِهَسَانِى دِچَه خَوارِێ.

٦٧. هُونْ ژِ فِێكِيِێنْ دَارْخُرْمَه و ژِ تِرِيِێ رَزَانْ شَرَابَا سَرْخَوشْكَرْ و رِزْقَكِى پَاكْ و سِپَحِى وَرْدِگْرِنْ. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ دَه ژِى ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو بِفِكِرَه نِيشَانْ هَنَه.

٦٨. خُدَايِێ تَه سِرُوشْ (اِلْهَامْ) دَا مِێشَا هُنْگِڤِينْ (ژِێ رَه گُۆتْ): ژِ خَوه رَه ژِ چِيانْ، ژِ دَارَانْ و كَوَارِێنْ كُو ژِ بُۆ تَه چِێدِكِنْ ژِ خَوه رَه بِكَه خَانِى.

٦٩. پَاشِێ ژِ تَخْلِيتِێنْ فِێكِيَانْ بِخَوه، بِكَڤَه وَانْ رِيِێنْ كُو خُدَايِێ تَه ژِ بُۆ تَه هِێسَانْ كِرِنْ. دِ نَاڤْ هِنَاڤِێ وِێ دَه شَرْبَتَكَه (هُنْگِڤِينَكِى) رَنْگَه رَنْگْ تِێ دَرْ كُو تِێ دَه ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ شِيفَا هَيَه. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ دَه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو تِێ بِگِهِيژِنْ نِيشَانْ هَنَه.

٧٠. خُدِێ هُونْ (ژِ تُنَيى) ئَافِرَانْدِنْ، پِشْتْرَه دِێ وَه بِمِرِينَه. هِنَكَانْ ژِ وَه ڤَدِگَرِينَه تَمَنِێ پَرِيشَانِيِێ (بَرْ دَسْتْ و پِيَانْ) دَا كُو پِشْتِى زَانِينِێ تِشْتَكِى نِزَانِبَه. بِێگُمَانْ خُدِێ عَلِيمَه، قَدِيرَه.

٧١. خُدِێ دِ رِزِقْدَايِينِێ دَه هِنْ ژِ وَه دِ سَرْ هِنَانْ رَه گِرْتِنَه. ڤِێجَا اَوِێنْ كُو بِدَايِنَا رِزِقْ دِ سَرْ يِێنْ دِنْ رَه هَاتِنَه گِرْتِنْ، نَه اَوِنْ كُو مَالِێ خَوه بِدِنَه كُۆلَه و خِزْمَتْكَارِێنْ خَوه، دَا كُو اَوْ تَڤْ دِ رِزِقْ دَه بِبِنْ وَكْهَڤْ. اَرِێ مَا ڤِێجَا اَوْ نِعْمَتِێنْ خُدِێ مَانْدَلَه دِكِنْ؟

٧٢. (گَلِى مِێرَانْ!) خُدِێ ژِ نِفْشِێ وَه، ژِ بُۆ وَه هَڤْسَرْ و هَڤْژِيانْ ئَافِرَانْدِنْ، زَارُۆكْ و نَڤِى ژِ وَانْ هَڤْسَرَانْ دَانَه وَه و تِشْتِێ پَاكْ و پَاقِژْ كِرِيَه رِزْقِێ وَه. مَا قَىْ اَوْ هِێ ژِى بِپُوچِيِێ بَاوَرْ دِكِنْ و لِهَمْبَرِى نِعْمَتِێنْ خُدِێ نَانْكُۆرِيِێ دِكِنْ؟

٧٣. اَوْ (مُشْرِكْ) ژِ بِلِى خُدِێ عِبَادَتِێ صَنَمَانْ دِكِنْ، اَوْ نَه خَودِيِێ كُو لِعَرْدُ و ئَاسِيمَانَانْ رِزْقِێ وَانْ بِدِنْ و اَوْ نَشِێنْ ڤِێ ژِى بِكِنْ.[192]

٧٤. ڤِێجَا هُونْ ژِ بُۆ خُدِێ تُو مَتَلُۆكَانْ نَگَرِينِنْ (لَوْرَا خُدِێ يَكَه و بِێمِينَاكَه). بِێگُمَانْ خُدِێ دِزَانَه لِێ هُونْ بِخَوه نِزَانِنْ.

٧٥. خُدِێ، مِينَاكَا عَڤْدَكِى دِدَه كُو اَوْ بِخَوه مِلْكِێ يَكِى دِنَه و هِێزَا وِى لِسَرْ تِشْتَكِى نِينَه و مِينَاكَا مِرُۆڤَكِى ئَازَادْ دِدَه كُو مَه رِزْقَكِى پَاكْ دَايِێ، ڤِێجَا اَوْ ژِى بِدِزِى و اَشْكَرَا (دِ رِيَا خُدِێ دَه) خَرْجْ دِكَه. اَرِێ مَا اَڤْ هَرْدُو دِبِنْ وَكْهَڤْ؟ پَسِنْ و سِپَاسِى ژِ خُدِێ رَه نَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ وَانْ نِزَانِنْ.

٧٦. خُدِێ ژِ دُو زِلامَانْ مِينَاكِێ دِدَه؛ يَكْ ژِ وَانْ لالَه، هِێزَا وِى لِسَرْ تِشْتَكِى نِينَه و اَوْ لِسَرْ خَودِيِێ خَوه بَارَه ؛ خَودِيِێ وِى بِكُو ڤَه وِى بِشِينَه اَوْ تُو قَنْجِيَكِێ نَايِنَه. ڤِێجَا اَرِێ مَا اَڤْ (زِلامْ) و اَوِێ كُو بِخَوه لِسَرْ رِيكَه رَاسْتْ بَه و بِدَادِى فَرْمَانْ دِكَه دِبِنَه مِينَا هَڤْ؟

٧٧. زَانِينَا نَپَنِيَا عَرْدُ و ئَاسِيمَانَانْ هَرْ ژِ خُدِێ رَه يَه. رَوْشَا رُۆژَا قِيامَتِێ (لِجَمْ خُدِێ) وَكِى چَاڤْگِرْتِنَكِێ يَه، بَلْكِى ژِ وِێ ژِى نِێزِيكْتِرَه. بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى قَادِرَه.

٧٨. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) خُدِێ هُونْ ژِ زِكِێ دَايِكِێنْ وَه (بِچُوكْ و لَاوَازْ) دَرَانِينْ كُو وَه هِيچْ تِشْتَكْ نِزَانِيبُو. خُدِێ گُهْ، چَاڤْ و دِلْ دَانَه وَه دَا كُو هُونْ شُكرِێ وِى بِكِنْ.

٧٩. اَرِێ، مَا اَوْ بَرِێ خَوه نَادِنْ طَيْرَانْ كُو اَوْ لِهَوَايِێ ژِ بُۆ فِرِينِێ مِسِخُرْ بُونَه ژِ خُدِێ پِێ ڤَه چِه تِشْتْ وَانْ لِهَوَايِێ نَاگِرَه. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ دَه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو بَاوَرِى بِينَه
نِيشَانْ هَنَه.

٨٠. خُدِێ خَانِيِێنْ وَه ژِ بُۆ وَه كِرِنَه رَاوَسْتْگَه. ژِ چَرْمِێنْ تَرْشَانْ وَه خَانِى چِێكِرِنْ كُو اَوْ دِ رُۆژَا رِێوِيتِى و جِهْوَارْبُونَا وَه دَه هِلْگِرْتِنَا وَانْ سِڤِكَه. ژِ هِرِى (يَا مِێشِنَانْ)، لِڤْ (ئَا دَڤَيانْ) و كَژْ (ئَا بِزِنَانْ) ژِى ژِ بُۆ وَه نَاڤْمَالْ گَرَانْدِيَه كُو حَيانِى دَمَكِێ هُونْ ژِێ فَيْدِێ وَرْگِرِنْ.

٨١. خُدِێ ژِ تِشْتِێ كُو ئَافِرَانْدِى ژِ بُۆ وَه سِى و سِيوَانْ چِێكِرِنْ. ژِ بُۆ وَه ژِ چِيَانْ ژِى مَسْكَنْ ئَافِرَانْدِنْ. ژِ بُۆ وَه كِرَاسْ چِێكِرِنْ دَا كُو وَه ژِ گَرْمِێ بِپَارِێزِنْ و ژِ وَه رَه كُمْزِرْخْ چِێكِرِنْ كُو دِ شَرْ دَه وَه بِپَارِێزِنْ. بِڤِى ئَاوَايِى خُدِێ (لِدِنْيايِێ) قَنْجِيَا خَوه لِسَرْ وَه تَمَامْ دِكَه دَا كُو هُونْ ژِ اَمْرِێ وِى رَه بَرْدَسْتْ بِبِنْ.

٨٢. اَگَرْ دِيسَا اَوْ بَرِێ خَوه (ژِ اِيمَانِێ) ڤَگَرِينِنْ، ڤِێجَا بِرَاسْتِى اَرْكَا تَه بَسْ رَاگِهَانْدِنَا تَكُوزْ ئَا اَشْكَرَا يَه.

٨٣. اَوْ (كَافِرْ)، قَنْجِيِێنْ خُدِێ لِسَرْ خَوه دِزَانِنْ و پَاشِێ (بِكَارْ و كِرِيارِێنْ خَوه) وَانْ مَانْدَلَه دِكِنْ و پِرِێنْ وَانْ ژِى كَافِرِنْ.[193]

٨٤. رُۆژَا كُو اَمْ ژِ هَرْ اُمَّتَكِێ شَاهِدَكِى (پِێخَمْبَرِێ وَانْ) دِشِينِنْ، پَاشِێ دَسْتُورَا وَانِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه نَايِێ دَاِينْ (كُو لِێبُۆرِينَا خَوه بِخَوازِنْ) و لِێبُۆرِينْخَوازِى ژِى ژِ وَانْ نَايِێ خَوسْتِنْ.

٨٥. دَمَا سِتَمْكَارْ عَذَابْ دِبِينِنْ، عَذَابْ لِسَرْ وَانْ نَايِێ سِڤِكْكِرِنْ و ژِ وَانْ رَه مُهْلَتْ ژِى نَايِێ دَاِينْ.

٨٦. دَمَا مُشْرِكْ چَاڤْ بِوَانْ هَڤْپِشْكَانْ دِكَڤِنْ، اَوِێنْ كُو وَانْ (ژِ بِلِى خُدِێ) اَوْ دِحَبَانْدِنْ، دِبِێژِنْ: خُدَايِێ مَه! هَا اَڤِنْ، اَوْ هَڤْپِشْكِێنْ كُو ژِ بِلِى تَه مَه اَوْ دِحَبَانْدِنْ. ڤِێجَا هَڤْپِشْكِێنْ وَانْ ژِى ئَاخَافتِنَا وَانْ لِوَانْ زِڤِرَانْدْ، گُۆتِنْ: بِرَاسْتِى هُونْ دَرَوْكَرِنْ.

٨٧. دِ وِێ رُۆژِێ دَه مُشْرِكْ ژِ حُكْمِێ خُدِێ رَه بَرْدَسْتْ دِبِنْ و يِێنْ كُو وَانْ لِێدِئَانِى ژِ بَرْ وَانْ وِنْدَا دِبِنْ.

٨٨. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و رِيَا خُدِێ لِبَرْ مِرُۆڤَانْ گِرْتِنْ، بِسَدَمَا خَرَابِيَا كُو كِرِنْ، مَه عَذَابِێ وَانْ قَاتْ بِقَاتْ زِێدَه كِرْ.

٨٩. وِێ رُۆژَا كُو ژِ هَرْ اُمَّتَكِێ، ژِ نَاڤْ وَانْ، لِسَرْ وَانْ اَمْ شَاهِدَكِى بِشِينِنْ و اَمْ تَه ژِى لِسَرْ ڤَانْ (مَسِلْمَانَانْ) شَاهِدْ تِينِنْ. مَه اَڤْ قُرَئَانْ ژِ بُۆ تَه هِنَارْتْ كُو رُۆنْكَرَا هَرْ تِشْتِى يَه و ژِ بُۆ مُسِلْمَانَانْ ژِى ژِێدَرَا هِيدَايَتْ، رَحْمَتْ و مِزْگِينِيِێ يَه.

٩٠. بِێگُمَانْ خُدِێ، بِدَادِيِێ، قَنْجِيكَارِيِێ و خِێرپِێكِرِنَا لِاَقرَبَيانْ فَرْمَانْ دِكَه و بِێرِێتِيِێ، كِرِێتِى و زِێدَەگَاڤِى لِوَه قَدَخَه دِكَه. خُدِێ لِوَه شِيرَتْ دِكَه دَا قَنَه هُونْ بِفِكِرِنْ و ژِێ شِيرَتِێ وَرْگرِنْ.[194]

٩١. دَمَا وَه پَيمَانْ دَا، سُۆزْ و پِيمَانِێنْ خَوه بِجِهْ بِينِنْ. پِشْتِى وَه سُۆنْدَا خَوه مِكُومْ كِرْ و وَه خُدِێ لِسَرْ خَوه كِرَه شَاهِدْ، سُۆنْدَا خَوه نَشْكِينِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ يَا كُو هُونْ دِكِنْ دِزَانَه.

٩٢. ڤِێجَا هُونْ ژِى نَبِنْ وَكِى وِێ ژِنِكَا كُو پِشْتِى هِرِيَا خَوه بِزَخِمْ دِرِێسِيَا، (ژِ بَرْ كِێمْ ئَاقِلِيَا خَوه) دِيسَا ڤَدِكِرْ كُو هُونْ ژِى صُۆنْدْخَوارِنَا خَوه بِكِنْ حِيلَه و رِيَا خَاپَانْدِنِێ دِ نَاڤبَرَا خَوه دَه، بِسَدَمَا كُو هُونْ لَقَايِى جِڤَاتَكِێ بِبِنْ كُو اَوْ (بِهَژْمَارْ و مَالْ) ژِ جِڤَاتَا (كُو وَه پِێ رَه پَيْمَانْ دَايَه) هِينْ بِێهْتِرْ و بِهِێزْتِرَه. خُدِێ بِڤَانْ سُۆزْ و پَيْمَانَانْ بَسْ وَه دِجَرِبِينَه و دَا كُو رُۆژَا قِيامَتِێ يَا هُونْ تِێ دَه كَتِنْ اِخْتِلافِێ ژِ بُۆ وَه اَشْكَرَه بِكَه.

٩٣. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَا دِێ هُونْ بِكِرِنَا يَكْ اُمَّتْ (و اَهْلِێ يَكْ دِينِى)، لِێبَلِێ كِى كُو ضَلَالَتِێ بِڤِێ اَوْ وِى ژِ رِێ دِخَه و كِى ژِى هِيدَئَايَتِێ بِڤِێ اَوْ وِى رَاسْتَرِێ دِكَه. بِرَاسْتِى ژِى ژِ يَا كُو وَه دِكِرْ هُونِێ بِێنَه پِرْسِيارْكِرِنْ.

٩٤. سُۆندِێنْ خَوه، دِ نَاڤْبَرَا خَوه دَه نَكِنْ رِيَا حِيلَه و خِيانَتِێ، ڤِێجَا پِيِێنْ وَه پِشْتِى كُو جِه گِرْتِيَه دِێ بِشَمِتَه و بِسَبُونَتْ وَه بَرِێ خَوه و بَرِێ خَلْكِێ ژِ رِێكَا خُدِێ دَاگَرَانْدْ هُونِێ (عَذَابِێ) پِيسْ بِچِێژِنْ و ژِ بُۆ وَه عَذَابَكِى مَزِنْ هَيَه.

٩٥. پَيمَانَا كُو وَه بِخُدِێ رَه دَايِى بِنِرْخَكِى اَرْزَانْ نَفِرُۆشِنْ. بِێگُمَانْ اَگَرْ هُونْ بِزَانِنْ بَسْ يَا لِجَمْ خُدِێ ژِ بُۆ وَه چِێتِرَه.

٩٦. (لَوْرَا) ؛ يَا لِجَمْ وَه خَلاسْ دِبَه و يَا لِجَمْ خُدِێ اَوْ سَرَاقَتِى يَه. اَوِێنْ كُو خَوه (لِسَرْ پَيْمَانَا خَوه) رَاگِرِنْ، هَلْبَتْ اَمِێ خَلاتَا وَانْ بِسِپَهِيتِرِينْ يَا كُو دِكِنْ بِدِنْ وَانْ.

٩٧. چِه مِێرْ بَه چِه ژِنْ، كِى كَارَكِى قَنْجْ بِكَه و بَاوَرْمَنْدْ بَه، تَقَزْ اَمِێ ژِيانَكَه خَوشْ بِكِنْ نَصِيبِێ وِى و اَمِێ خَلاتَا وَانْ بِسِپَحِيتِرِينْ يَا كُو دِكِنْ بِدِنْ وَانْ.

٩٨. چِه دَمَا تَه دَسْتْ بِخَونْدِنَا قُرْئَانِێ كِرْ، ڤِێجَا خَوه ژِ (شَرِێ) شَيْطَانِێ قَشِتِى بِخُدَايِێ خَوه بِپَارِێزَه.

٩٩. بِێگُمَانْ ژِ شَيْطَانِى رَه تُو دَسْتْهِلاتِى لِسَرْ يِێنْ كُو بَاوَرِى بِينِنْ و يِێنْ خَوه بِسْپِێرِنْ خُدَايِێ خَوه تُنَه.

١٠٠. لِێبَلِێ دَسْتْهِلاتِيَا شَيْطِێنْ، لِسَرْ يِێنْ كُو وِى ژِ خَوه رَه دِكِنْ دُۆسْتُ و ئَارِيكَارْ و لِسَرْ يِێنْ كُو ژِ خُدِێ رَه شَرِيكَانْ چِێدِكِنْ، هَيَه.

١٠١. دَمَا اَمْ ئَايَتَكِێ بَئَايَتَكِێ دِگُهَرِينِنْ - ژِخَو خُدِێ بِێهْتِرْ دِزَانَه كَا اَوْ چِه نَازِلْ دِكَه - دِبِێژِنْ: بَسْ تُو لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ نَوَيِى دِبِێژِى. نَخِێرْ، بَلْكِى پِرِێنْ وَانْ نَزَانْ و جَاهِلِنْ.

١٠٢. بِبِێژَه: جَانِێ پَاكْ (جِبْرِيلْ)، اَوْ ژِ جَمْ خُدَايِێ تَه بِحَقِى ئَانِيَه خَوارِێ دَا كُو يِێنْ بَاوَرِى ئَانِينْ مِكُومْ رَاگِرَه و ژِ بُۆ مُسِلْمَانَانْ ژِى بِبَه رِێبَرْ و مِزْگِينْ.[195]

١٠٣. صُۆنْدْ بَه، اَمْ دِزَانِنْ كُو اَوْ دِبِێژِنْ، اَوِێ كُو وِێ فِێرِى وِى دِكَه بَسْ مِرُۆڤِنْ؛ (نَه مَلائِيكَتِنْ). اَوِێ كُو حِزِرْ دِكِنْ (كُو قَاشُۆ وِى قُرَئَانْ فِێرِى مُحَمَّدْ كِرِيَه) بِيَانِى يَه؛ (نَه عَرَبِى يَه). حَالْ اَڤَه كُو اَڤْ (قُرْئَانْ) بِزِمَانَكِى عَرَبِى، اَشْكَرَا و زَلالَه.

١٠٤. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِى بَئَايَتِێنْ خُدِێ نَايِنِنْ، خُدِێ وَانْ رَاسْتَرِێ نَاكَه و ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِى دِژْوَارْ هَيَه.

١٠٥. بِێگُمَانْ بَسْ يِێنْ كُو بَاوَرِى بَئَايَتِێنْ خُدِێ نَايِنِنْ دَرَوَانْ لِێ تِينِنْ و اَوْ دَرَوْكَرْ
بِخَوه نَه...

١٠٦. اَوِێ كُو پِشْتِى بَاوَرِى بِخُدِێ ئَانِى وِى مَانْدَلَه بِكَه، ژِ بِلِى يِێ كُو زُۆرْ لِێ هَاتِبَه كِرِنْ و دِلِێ وِى ژِى تِژَه اِيمَانْ بَه (اَوْ گَازِنْ ژِێ نَايِێ كِرِنْ). لِێبَلِێ كِى ژِ كُفْرِێ رَه سِينْگَا خَوه ڤَكَه (و پِێ خَوشْ بِبَه) ڤِێجَا غَزَبَا خُدِێ لِسَرْ وَانَه و ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِى مَزِنْ هَيَه.[196]

١٠٧. اَڤْ (عَذَابْ) ژِى، بِسَدَمْ كُو وَانْ ژِيانَا دِنْيَايِێ دِ سَرْ يَا ئَاخْرَتِێ رَه گِرْتِيَه. بِێگُمَانْ خُدِێ جِڤَاتَا كَافِرْ نَايِنَه رِيَا رَاسْتْ.

١٠٨. اَڤِێنْ هَانْ، خُدِێ مُۆرْ لِسَرْ دِلْ، گُه و چَاڤِێنْ وَانْ خِسْتِيَه و اَوْ بِخَوه ژِى بِێئَاگَاهِنْ.

١٠٩. بِێ شِكْ و شُبْهَه دِ ئَاخْرَتِێ دَه يِێنْ خَسِرِى اَوْ بِخَوه نَه.

١١٠. پَاشِێ خُدَايِێ تَه، ژِ بُۆ يِێنْ كُو پِشْتِى اِشْكَنْجَدِيتِنِێ هِجْرَتْ كِرِنْ، پَاشِێ جِهَادْ كِرِنْ و خَوه رَئَاگِرْتِنْ (صَبِرْكِێشَانْ)؛ بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه پِشْتِى ڤِێ، تَقَزْ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤِينَه.

١١١. دِبِيرْ بِينَه وِێ رُۆژَا كُو هَرْ كَسْ تِێ (مَيْدَانَا حَسَابِێ)، دِ بَرْ خَوه دِدَه دَا كُو خَوه رِزْگَارْ بِكَه و وِێ رُۆژَا هَرْ كَسْ چِه كِرِبَه ژِێ رَه تِێ دَاِينْ و نَحَقِى ژِى قَتْ لِێ
نَايِێ كِرِنْ.

١١٢. خُدِێ، مِيسَالا وارَكِى دِدَه كُو گَلِێ وِى دِ نَاڤْ سَلامَتِى و رِحَتِيِێ دَه بُونْ. ژِ هَرْ ئَالِى ڤَه رِزْقِێ وَانْ بِفِرَهِى ژِ بُۆ وَانْ دِهَاتْ، ڤِێجَا لِبِوَارَا نِعْمَتِێنْ خُدِێ نَانْكُۆرِى كِرِنْ. اِێدِى خُدِێ ژِ بَرْ ئَا كُو وَانْ دِكِرْ كِرَاسِێ بِرْچِيبُونْ و تِرْسِێ لِوَانْ كِرْ و اَوْ پِێ چِێژَانْدِنْ.

١١٣. صُۆنْدْ بَه، ژِ وَانْ رَه پِێخَمْبَرَكْ ژِ نَاڤْ وَانْ هَاتْ، ڤِێجَا وَانْ بَاوَرِى پِێ نَئَاِنى. اِێدِى عَذَابْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ و تَقَزْ اَوْ سِتَمْكَارْ بُونْ.

١١٤. اَگَرْ بِرَاسْتِى هُونْ بَسْ ژِێ رَه عِبَادَتِێ دِكِنْ، اِێدِى بِحَلالِى و پَاكِى ژِ وِى رِزْقِێ كُو خُدِێ دَايَه وَه بِخُونْ و شِێكِرِيَا نِعْمَتِێنْ خُدِێ بِكِنْ.

١١٥. (خُدِێ) ژِ بُۆ وَه بَسْ حَيْوَانَا مِرَارْ، خُوِينْ، گُۆشْتِێ بَرِێزْ و حَيْوَانَا كُو نَه ژِ بُۆ خُدِێ هَاتِيَه شَرْژِێكِرِنْ حَرَامْ كِرِيَه. ڤِێجَا كَسِێ كُو مَجْبُورِى (خَوارِنَا ڤَانْ) بِبَه، بِشَرْطِێ كُو نَه ژِ دِلْخَوشِى بَه و ژِ تِخُوبِێ حَوْجَدَارِيِێ نَبُۆرَه، ڤِێجَا بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه دِلُۆڤِينَه.

١١٦. تُو جَارَانْ، ژِ جَمْ خَوه بِدَرَوِى نَبِێژِنْ: اَڤْ حَلَالَه، اَڤْ ژِى حَرَامَه كُو هُونْ لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ نَوَيِى بِبِێژِنْ. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ دَرَوَانْ لِێتِينِنْ بِسَرْ نَاكَڤِنْ.

١١٧. (اَڤَا كُو بِدَسْتْ خَوه ڤَه ئَانِينْ) پِێخَوشِى و ژِيانَكَه هِنْدِكَه و (لِئَاخْرَتِێ ژِى) ژِ وَانْ رَه عَذَابَكِى دِژْوَارْ هَيَه.

١١٨. (رَسُولِێ مِنْ!) اَوَا كُو بَرِێ مَه ژِ تَه رَه گُۆتِى، مَه اَوْ لِجِهُويَانْ حَرَامْ كِرِبُو. مَه لِوَانْ ظُلِمْ نَكِرِيَه، لِێبَلِێ وَانْ لِخَوه ظُلِمْ دِكِرْ.[197]

١١٩. پَاشِێ، بِرَاسْتِى خُدَايِێ تَه ژِ بُۆ يِێنْ كُو بِنَزَانِى گُنَهْ كِرِنْ، پِشْتِى هِنْگِێ پُۆشْمَانْ بُونْ و خَوه رَاسْتْ كِرِنْ، بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه پِشْتِى ڤِێ هَلْبَتْ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

١٢٠. بِێگُمَانْ اِبْرَاهِيمْ يَكْ اُمَّتَكْ بُو، دِ خِێرِێ دَه رِێبَرْ و ژِ خُدِێ رَه سِتُوخُوارْبُو، ژِ خِوارِى و خَرَابِيِێ ڤَدَرْ بُو و اَوْ نَه ژِ مُشْرِكَانْ بُو.

١٢١. اِبْرَاهِيمْ، شُكِرْدَارِێ نِعْمَتِێنْ خُدِێ بُو، خُدِێ اَوْ نَقَانْدِبُو و لِسَرْ رِيَا رَاسْتْ و دُرِسْتْ اَوْ رَاسْتَرِێ كِرِبُو.

١٢٢. مَه لِدِنْيَايِێ كَرَمْ پِێ رَه كِرْ و بِێگُمَانْ اَوْ لِئَاخْرَتِێ ژِى ژِ قَنْجِيكَارَانَه.[198]

١٢٣. (يَا مُحَمَّدْ!) پَاشِێ مَه پَيَامْ دَا تَه، (مَه گُۆتْ): بِدَه پَىْ دِينِێ اِبْرَاهِيمْ كُو اَوْ ژِ خَوارِى و پُوچِيِێ ڤَدَرْ بُو و اَوْ بِخَوه نَه ژِ مُشْرِكَانْ بُو.

١٢٤. قَدَخَيَا دِ رُۆژَا شَمِيِێ دَه، بَسْ لِسَرْ يِێنْ كُو تِێ دَه اِخْتِلافْ كِرِبُونْ هَاتِبُو فَرزْكِرِنْ. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه رُۆژَا قِيامَتِێ دَرْ بَارِێ وِێ يَا كُو اَوْ تِێ دَه كَتِنَه اِخْتِلافِێ دِێ دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه حُكِمْ بِكَه.

١٢٥. تُو بِحِكْمَتْ و بِشِيرَتَا سپَحِى (مِرُۆڤَانْ) ڤَخُوِينَه رِيَا خُدَايِێ خَوه و بِوَانْ رَه بِرِنْدْتِرِينْ ئَاوَايِى تِێبِكُۆشَه. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه بِێهْتِرْ دِزَانَه بِيِێ كُو ژِ رِيَا وِى شَاشْ بُويَه و اَوْ بِيِێ كُو رَاسْتَرِێ ژِى بُويَه بِێهْتِرْ دِزَانَه.

١٢٦. اَگَرْ هُونْ جَزَا بِدِنْ، بِقَاسِى يَا كُو لِوَه هَاتِيَه كِرِنْ جَزَا بِدِنْ. لِێبَلِێ كُو هُونْ خَوه رَاگِرِنْ و صَبْرِێ بِكِێشِنْ، هَلْبَتْ اَوْ ژِ خَورَاگِرَانْ رَه هِێ چِێتِرَه.

١٢٧. خَوه رَاگِرَه (صَبْرِێ بِكِێشَه)! خُورَاگِرْتِنَا تَه ژِى بَسْ بِخُدِێ يَه. ژِ بُۆ وَانْ غَمْگِينْ نَبَه و ژِ بَرْ دَكْ و دُۆلابِێنْ وَانْ بِلا بِێهْنَا تَه تَنْـگْ نَبَه!

١٢٨. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو خَوه ژِ گُنَهَانْ دِپَارِێزِنْ و اَوِێنْ كُو قَنْجِيِێ دِكِنْ خُدِێ (بِزَانِينَا خَوه) دِگَلْ وَانَه.

[190] خُدِێ تَعَالَا دِ ڤِێ ئَایَتَا پِیرُۆزْ دَه ژِ مَه رَه بَیَانْ دِكَه كُو اَوِێ رُۆژَا قِیَامَتِێ ژِ مُشْرِكَانْ سُوَالْ بِكَه؛ سُوَالَكَه كُو وَانْ پِێ رِسْوَا بِكَه؛ نَه كُو (حَاشَا!) خُدِێ نِزَانَه ڤِێجَه ژِ وَانْ دِپِرْسَه. ژِ وَانْ دِپِرْسَه: كَانِی اَوْ مَعْبُودِێنْ وَه، اَوِێنْ كُو وَه بِسَدَمَا وَانْ وَه بِقَاصِدِێنْ مِنْ رَه نِقَاشْ دِكِرْ. ژِ سُورَهیِێ قَصَصْ ٦٢ێ «وِێ رُۆژَا كُو خُدِێ گَازِی وَانْ دِكَه؛ ژِ وَانْ رَه دِبِێژَه: كَا اَوْ هَاڤْپِشْكِێنْ كُو وَه بِدَرَوْ ژِ مِنْ رَه چِێدِكِرْ لِكُونَه؟» و ژِ سُورَهیِێ شُعَرَاء٩٢ێ «اَوِێنْ كُو وَه عِبَادَتِێ وَانْ دِكِرْ كَا لِكُونَه؟» ڤِێ رَوْشِێ خَوشْ زَلالْ دِكَه.

[191] دِ ئَایَتِێ دَه پَیْڤَا «طَاغُوتْ» دَرْبَاسْ بُو. طَاغُوتْ چِیَه؟ ژِ بِلِی خُدِێ چِقَاسْ تِشْتِێ كُو عِبَادَتْ ژِ وَانْ رَه بِێ كِرِنْ اَوْ طَاغُوتَه. فَیْدَا عِبَادَتِێ ژِ خُدِێ رَه تُنَه حَیَئَانِی كُو خَوه ژِ عِبَادَتِێ بِلِێ وِی نَپَارِێزِێ. چَاوَا كُو خُدِێ دِ ئَایَتَا كَرِیمَه دَه فَرْمَانْ كِرِیَه: ..ڤِێجَه چِه كَسِێ طَاغُوتْ اِنْكَارْ بِكَه و بِخُدِێ بَاوَرِی بِینَه، بِرَاسْتِی وِی بِقُلپَا سَاغْلامْ گِرتِیَه. بَقَرَه: ٢٥٦. لَوْرَا: بَاوَرِیَا تَوحِیدِێ لِسَرْ دُو بِنْگَهَانْ دِسَكِنَه. ١- بَاوَرِیَا بِاَلله تَعَالَا و عِبَادَتْكِرِنَا ژِێ رَه یَه. ٢- ژِ عِبَادَتْكِرِنَا ژِ بِلِی خُدِێ رَه خَوه دُورْ بِگْرَه. اَڤْ، وَاطَیَا «لا اِلَهَ اِلا اللهَ».

[192] خُدِێ تَعَالَا دِ ڤِێ ئَایَتِێ ژِ مَه رَه اَشْكَرَه دِكَه كُو كَافِرْ ژِ تِشْتِێنْ وِسَا رَه عِبَادَتْ دِكِنْ كُو اَوْ نِكَارِنْ لِعَرْدُ و ئَاسِمِێنْ رِزْقِێ وَانْ بِدِنْ و تَكَزْ دِكَه كُو مَعْبُودِێنْ وَانْ نَه خَودِیِێ هِێزَكَه وِسَانِنْ كُو كَارِبِنْ رِزْقِێ وَانْ ژِی بِدِنْ. ژِ ئَایَتِێ تِێ فَهْمْكِرِنْ كُو عِبَادَتْ ئَانْجَخْ ژِ یِێ كُو رِزْقِێ مَخْلُوقَانْ دِدَه رَه تِێ كِرِنْ. ژِ رِزْقِێ خُدِێ بِخُونْ و ژِ بِلِی وِی رَه عِبَادَتْ بِكِنْ اَڤْ نَانْكُورِیَكَه مَزِنَه و كُفْرَه. اَڤْ وَاتَه ژِ سُورَهیِێ عَنْكَبُوتْ دِ ئَایَتَا ١٧ێ دَه «بِرَاسْتِی ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ بَسْ ژِ پُوتَانْ رَه عِبَادَتِێ دِكِنْ و هُونْ گُوتِنِێنْ بِێ بِنْیَاتْ لِێتِینِنْ. بِێگُمَانْ اَوْ پُوتِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ، اَوْ نِكَارِنْ رِزْقِێ وَه بِدِنْ. ڤِێجَا هُونْ رِزْقِێ خَوه ژِ خُدِێ بِخَوازِنْ، عِبَادَتِێ وِی بِكِنْ و وِی بِشِێكِرِینِنْ؛ هُونِێ بِبَالْ ڤَه بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ» و ژِ سُورَهیِێ مُلْكْ دِ ئَایَتَا ٢١ێ دَه «اَرِێ مَا كُو خُدِێ رِزْقِێ خَوه لِسَرْ وَه بِبِرَه، مَا كِی دِكَارَه رِزِقْ بِدَه وَه؟ نَخِێرْ، بَلْكِی وَانْ خَوه دِ چَاڤْسُورِی و نَفْرَتِێ دَه بَرْدَانَه و رِكْدَارِیِێ دِكِنْ» خُدِێ بَیَانْ كِرِیَه.

[193] خُدِێ تَعَالَا دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه بَیَانْ دِكَه كُو كَافِرْ قَنْجِیِێنْ خُدِێ دِزَانِنْ. لَوْرَا اَوْ دِزَانِنْ یِێ كُو رِزْقِێ وَانْ دِدَه، یِێ كُو نَخَوشِیَا وَانْ دِبَه و كَارْ و بَارِێنْ وَانْ بِرِێڤَه دِبَه هَرْ خُدِێ یَه. ڤِێجَه دِگَلْ خُدِێ عِبَادِێ هِنَكَه دِنْ ژِی دِكِنْ كُو اَوْ نَه دِكَارِنْ فَیْدِێ بِدِنْ نَه ژِ زِرَارِێ. خُدِێ تَعَالَا ڤِێ رَوْشِێ ژِ سُورَهیِێ یُونُسْ دِ ئَایَتَا ٣١ێ دَه وِهَا اَشْكَرَا دِكَه: “(ژِ مُشْرِكَانْ رَه) بِبِێژَه: مَا كِی ژِ عَردْ و ئَاسِیمَانَانْ رِزْقِێ وَه دِدَه یَانْ مَا كِی دِكَارَه گُهْ و چَاڤَانْ بِئَافِرِینَه، كِی دِكَارَه یِێ سَاغْ ژِ یِێ مِرِی و یِێ مِرِی ژِ یِێ سَاغْ دَرْخَه و كِی كَارِێنْ ئَافِرَانْدِنِێ بِرِێڤَه دِبَه؟ ڤِێجَا اَوِێ بِبِێژِنْ: اَللَّهَه. نَاخَوه (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَگَرْ وِسَایَه،اِێدِی چِمَا هُونْ خَوه (ژِ عَزَابِێ) خُدِێ نَاپَارِێزِنْ؟

[194] خُدِێ دِ ڤِێ ئَايَتِێ دَه سِێ بِنْگَهِێنْ اَسَاسِى كُو حُزُورَا مِرُۆڤَاتِيِێ خَوه لِسَرْ وَانْ دِگْرَه، لِمَه فَرْمَانْ دِكَه. لِهَمْبَرِى ڤَانْ سِێ بِنْگَهِێنْ خَرَابْ كُو اَوْ مِرُۆڤَاتِيِێ ژِ بِنْ ڤَه دِهِلْوَشِينِنْ لِمَه قَدَخَه دِكَه.

بِنْگَهِێنْ بَاشْ: عَدَالَتْ، اِحْسَانْ و ئَارِيكَارِيَا لِخَودِيَانَه. عَدَالَتْ: هَرْ تِشْتِى كُو دِ قِوَامَا وِێ دَه وَرَه كِرِنْ، حَقِێ هَرْكَسِى بِتَمَامِى بِێتَه دَاِينْ و تَڤگَرَا مَرَڤْ بِپِيڤَانْ بَه. اِحْسَانْ: قَنْجِيكَارِى يَه، خِێرْكِرِنَه، بَخْشَانْدِنَه و هَرْ تِشْتِى دِ جِهِێ وێ دَه بِكِى.

ئَارِيكَارِيَا لِخَودِيانْ: چِه دُورْ بِنْ چِه نِێزِكْ مَرَڤْ قَنْجِيِێ لِخَودِيَا بِكِێ، حَوجَتِيِێ وَانْ تَاْمِينْ بِكَه و يَا بَاشْ بِدَه بَرْ وَانْ.

بِنْگَهِێنْ خَرَابْ: فَاحْشَاتِى، مُنْكَرْ و سِتَامْكَارِى يَه. فَاحْشَاتِى: گُۆتِنْ و كَارِێنْ خَرَابِنْ، مِينَا زِنَايِێ، دَرَوْكَارِى و اِفْتِيرَايِێ.

مُنْكَرْ: تِشْتَا كُو شَرِيتْ و عَاقِلِێ سَلِيمْ رَوا نَبِينَه اَوْ مُنْكَرَه. سِتَامْكَارِى: مَرَڤْ خَوه لِسَرْ خَلْكِێ بِلِنْدْ بِكَه، بِڤِى ئَاوايى مَرَڤْ لِوانْ ظُلْمِێه بِكَه. خُدِێ اَڤْ هَرْسِێ لِمَه قَدَخَه كِرِنَه.

[195] خُدِێ تَعَالَا دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه فَرْمَانْ دِكَه كُو اَڤْ قُرْئَانَا كُو بِسَدَمَا خُدِێ هِنْ ئَایَتِێنْ وِێ دِخَه شُونَا هِنْ ئَایَتَانْ دَه دِبِێژِنْ كُو اَوْ اِفْتِیرَا یَه؛ نَه ژِ جَمْ خُدِێ یَه، بِرَاسْتِی اَوْ قُرْئَانْ رُوحُ الْقُدُّسْ (جِبْرِیلْ) ژِ جَمْ خُدِێ نَازِلِی سَرْ پِێخَمْبَرْ كِرِیَه و اَوْ نَه اِفْتِرَا یَه. خُدِێ اَڤْ رَوشْ دِ گَلَكْ ئَایَتَانْ دَه زَلالْ كِرِیَه. مِینَاكْ: ژِ سُورَهیِێ بَقَرَه ئَایَتَا ٩٧ێ «بِبِێژَه: چِه كَسِێ دِژْمِنِێ جِبْرِیلْ بَه، ڤِێجَا بِرَاسْتِی جِبْرِیلْ بِدَسْتُورَا خُدِێ قُرْئَانْ نَازِلِی سَرْ دِلِێ تَه كِرِیَه كُو اَوْ رَاسْتْدَرِێخَا كِتِێبِێنْ بَرِیَا خَوه یَه و ژِ بُو بَاوَرْمَنْدَانْ رِێبَرْ و مِزْگِینَه« و ژِ سُورَهیِێ شُعَرَاء ئَایَتَا ١٩٢-١٩٥ێ «بِێگُمَانْ اَڤْ (قُرْئَانْ) ژِ ئَالِیِێ خُدَایِێ عَالَمِێ ڤَه هَاتِیَه نَازِلْكِرِنْ. رُوحُ اَلأمِینْ (جِبْرِیلْ) اَوْ (قُرْئَانْ) ئَانِیَه خَوارِێ. لِسَرْ دِلِێ تَه دَا كُو تُو بِبِی ژِ هِشِیَارْكَرَانْ. بِزِمَانَكِی عَرَبِیَكَه زَلالْ» ڤِێ رَوْشِێ تَكَزْ دِكَه.

[196] لِگُۆرِى ژِ اِبْنِ عَبَّاسْ هَاتِيَه رِيوَايَتْكِرِنْ؛ مُشْرِكَانْ عَمَّارْ، ياسِرِێ بَاڤِێ وِى، دَايِكَا وِى سُمَيَّه، سُهَيبْ و بِلالْ گِرْتِنْ و اِشْكَنْجَه لِوَانْ كِرِنْ. سُمَيَّه و مِێرِێ خَوه ياسِرْ ژِى دِ اِشْكَنْجِێ دَه هَاتِنَه كُشْتِنْ. دِ تَارِيخَا اِسْلامِێ دَه اَوْ هَرْ دُو شَهِيدِێنْ پِێشِى نَه. هَرْ چِى كُو عَمَّارْ بُو، زُۆرْ لِێ كِرِبُونْ و وِى ژِى يَا كُو ژِێ خَوسْتِنْ گُۆتْ. عَمَّارْ اَڤَا هَاتِيَه سَرِێ وِى ژِ پِێخَمْبَرْ رَه گُۆتْ. پِێخَمْبَرْ گُۆتْ: تُو دِلِێ خَوه چَاوَا دِبِينِى؟ گُۆتْ: بِاِيمَانِێ تِژَه يَه. پِێخَمْبَرْ گُۆتْ: اَگَرْ اَوْ جَارَكَه دِنْ زُۆرِێ لِتَه بِكِنْ تُو دِيسَا وِسَا بِبِێژَه. ڤِێجَا خُدِێ دِ حَقِێ ڤِێ مِژَارِێ دَه اَوْ ئَايَتَا كُو لِژُۆرْ بُۆرِى نَازِلْ كِرْ.

[197] زَارُوِیِێنْ اِسْرَائِیلْ بِسَدَمَا كُو اِنْكَارِیَا نِعْمَتِێنْ خُدِێ كِرِنْ خُدِێ ژِی گَلَكْ نِعْمَتْ لِوَانْ حَرَامْ كِرْ. خُدِێ فَرْمَانْ دِكَه كُو بِڤِێ یَا كُو مَه لِوَانْ حَرَامْ كِرِیَه مَه لِوَانْ ظُلِمْ نَكِرِیَه بَلْكِی وَانْ بِسَدَمَا كُو نِعْمَتِێنْ خُدِێ اِنْكَارْ كِرِنَه لِخَوه ظُلِمْ كِرِیَه. اَوْ ئَاكُو خُدِێ لِوَانْ حَرَامْكِرِیَه ژِ سُورَهیِێ اَنْعَامْ دِ ئَایَتَا ١٤٦ێ دَه وِهَا هَاتِیَه بَیَانْكِرِنْ: «مَه، لِسَرْ يِێنْ كُو بُونَه جِهُو تَڤَكِی حَیْوَانِێنْ خَودِی نَیْنُوكْ حَرَامْ كِرِنْ. ژِ دَوَارْ و پَزْ ژِی ژِ بِلِی بَزِێ پِشْتَا وَانْ و یِێ لِدُۆرَا رُوڤِیِێنْ وَانْ و ژِ بِلِی یِێنْ دِ نَاڤْ حَسْتِیَانْ دَه بَزِێ وَانْ حَرَامْ كِرْ. هَا اَڤْ، ژِ بَرْ ظِلْمَا وَانْ (مَه اَوْ) جَزَا كِرِنْ، بِێگُمَانْ اَمْ هَرْ رَاسْتْبِێژِنْ».

[198] هِنَكْ ژِ مُفَسِّرَانْ گُۆتِنْ: اَڤْ كَرَمَا كُو خُدِێ لِدِنْیَایِێ بِاِبْرَاهِمْ رَه كِرِیَه زُرِیَّتَا پَاكَه و دِ دِنْیَایِێ دَه نَئَاڤِێ وِی بِقَنْجِی وَرَه كِرِنْ. ژِ سُورَهیِێ مَرِیمْ ئَایَتَا ٤٩-٥٠ێ «پَاشِێ، دَمَا اِبْرَاهِیمْ ژِ وَانْ و ژِ ێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ اَوْ دِحَبَانْدِنْ خَوه دُورْ كِرْ، مَه اِسْحَاقْ (بِكُرِیتِی) و یَعْقُوبْ (بِنَڤِیتِی) دَانِێ و مَه هَرْ یَكْ ژِ وَانْ ژِی كِرَه پِێخَمْبَرْ. مَه ژِ بُۆ وَانْ ژِ رَحْمَا خَوه (قَنْجِیَا دِنْیَا و ئَاخْرَتِێ) بَخِشَانْدْ و مَه نَاڤْ و دَنْگِێ وَانْ بِقَنْجِی (دِ نَاڤْ خَلْكِێ دَه) بِلِنْدْ كِرْ» ڤِێ رَامَانِێ تَكَزْ دِكَه.

١٧. سُورَه يِێ اِسْرَاء

سُورَەيِێ اِسْرَاء ١١١(سَدْ و يازْدَهْ) ئَايَتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه. ژِ بَرْ كُو ئَايَتَا يَكَمْ، بَحْسَا مُعْجِزَيَا پِێخَمْبَرْ ئَا اِسْرَائِێ دِكَه -كُو دِ دَمَكَه شَڤِێ دَه ژِ كَعْبِێ چُويَه مَسْجِدُ الْاَقْسَايِێ، ژِ ڤِى سُورَيى رَه اِسْرَاء ، كُو بِوَاتَيَا «لِرِێچُونَا بِشَڤَه»، هَاتِيَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. خُدِێ ژِ هَرْ كِێمَاسِى و پُوچِيِێ پَاكْ و بِێرِى يَه، اَوِێ كُو بَنْدَيِێ خَوه (مُحَمَّدْ) دِ شَڤَكِێ دَه ژِ مَسْجِدُ الْحَرَامِێ (كَعْبِێ) بِرِيَه مَسْجِدُ الْاَقْسَايِێ يَا كُو مَه هَاوِرْدُۆرَا وِێ پِيرُۆزْ كِرِيَه، دَا كُو اَمْ نِيشَانِێنْ خَوه شَانِى وِى بِدِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ، اَوَه يِێ هَرْ بِهِيزَرْ،
يِێ بِينَرْ.

٢. مَه كِتِێبْ دَا مُوسَا و مَه اَوْ ژِ اِسْرَائيلِيَانْ رَه كِرْ رِيَا هِيدَايَتِێ دَا كُو ژِ بِلِى مِنْ تُو كَسِى ژِ خَوه رَه نَكِنْ وَكِيلْ (پِشْتَكْ و ئَارِيكَارْ).

٣. اَزْ ژِ وَه رَه دِبِێژِمْ، گَلِى كِنِێسَا يِێنْ كُو مَه اَوْ دِگَلْ نُوحْ (لِكَشْتِيِێ) سُوارْ كِرِنْ، بِێگُمَانْ نُوحْ عَڤْدَكِى زِێدَه شُكِردَارْ بُو.

٤. مَه دِ كِتِێبِێ دَه ژِ اِسْرَائيلِيَانْ رَه رَاگِهَانْدْ كُو هُونِێ دُو جَارَانْ لِسَرْ اَرْدِێ خَرَابِى و تَڤْدَانِێ دَرِينِنْ و بِێگُمَانْ هُونْ (بِظُلْمُ و خَرَابِيَا خَوه) دِێ بِسَرْكَفْتِنَكَه مَزِنْ بِسَرْ خَلْكِێ بِكَڤِنْ.

٥. ڤِێجَا دَمَا چَاخِێ جَزَادَانَا جَارَا پِێشِى هَاتْ، مَه هِنَكْ بَنْدَيِێنْ خَوه يِێنْ خُدَانْهِێزْ و دِژْوَارْ بِسَرْ وَانْ دَه شَانْدْ، ڤِێجَا اَوْ بِخَرَابْكَارِى كَتِنْ نَاڤْ وَلاتِێ وَه (دَا كُو وَه بِكُژِنْ و وَه دِيلْ بِگِرِنْ). اَڤْ سُۆزَكَه مِسُۆگَرْبُويِى بُو.

٦. (گَلِى اِسْرَائيلِيَانْ!) پَاشِێ لِهَمْبَرِى وَانْ دِيسَا مَه سَرْكَفْتِنْ دَا وَه و بِسَرْوَتْ و زَارُۆكَانْ مَه هِێزَا وَه زِێدَه كِرْ و مَه هَژْمَارَا وَه ژِى پِرْ كِرْ.

٧. اِێدِى اَگَرْ هُونْ قَنْجِيِێ بِكِنْ هُونْ ژِ بُۆ خَوه دِكِنْ و اَگَرْ هُونْ خَرَابِيِێ ژِى بِكِنْ هُونْ لِخَوه دِكِنْ. دَمَا چَاخِێ جَزَاكِرِنَا جَارَا پَاشِينْ هَاتْ (اَمِێ دِيسَا بَنْدَيِێنْ خَوه يِێنْ خُدَانْهِێزْ و دِژْوَارْ بِسَرْ وَه دَه بِشِينِنْ) دِێ رُويِێ وَه رَشْ بِكِنْ و چَاوَا كُو جَارَا پِێشِينْ چُوبُونْ مِزْگَفتَا (قُدْسِێ) دِيسَا وِسَانْ دِێ بِچِنْ و چِه تِشْتِێنْ بِدَسْتْ بِخِنْ دِێ تَارُومَارْ بِكِنْ.

٨. هِێڤِى هَيَه كُو خُدَايِێ وَه لِوَه رَحْمِێ بِكَه. اَگَرْ دِيسَا هُونْ (لِخَرَابِيِێ) ڤَگَرِنْ، اَمِێ ژِى (لِجَزَاكِرِنَا وَه) ڤَگَرِنْ. مَه دُۆژَهْ ژِ بُۆ كَافِرَانْ كِرِيَه گِرْتِيَگَهْ و زِينْدَانْ.

٩. بِێگُمَانْ اَڤْ قُرَئَانْ (مِرُۆڤَانْ) تِينَه رِيَا هَرِى رَاسْتْ و مِزْگِينِێ دِدَه بَاوَرْمَنْدَانْ، اَوِێنْ كُو كَارْ و كِرِيارِێنْ قَنْجْ دِكِنْ كُو ژِ بُۆ وَانْ خَلاتَكَه مَزِنْ هَيَه.

١٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بِئَاخْرَتِێ بَاوَرِى نَايِينِنْ، مَه ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِى دِژْوَارْ ئَامَادَه كِرِيَه.

١١. مِرُۆڤْ چَاوَا دُعَايَا خِێرِێ ژِ بُۆ خَوه دِكَه هَرْ وِسَا نِفِرَانْ ژِى لِخَوه دِكَه. اِنْسَانْ، (بِسِرُشْتَا خَوه) پِرْ بِێتَبَاتَه.

١٢. مَه شَڤْ و رُۆژْ كِرِنَه دُو نِيشَانْ (لِسَرْ يَكِيتِى و قُدرَتَا خَوه)، ڤِێجَا مَه نِيشَانَا شَڤِێ ژِێ بِرْ و مَه نِيشَانَا رُۆژِێ كِرَه رُۆنْكَرْ دَا كُو هُونْ لِكَرَمَا خُدَايِێ خَوه (لِرِزْقِێ خَوه) بِگَرِنْ و هُونْ (بِهَرْدُويَانْ) هَژْمَارَا سَالانْ و حَسَابِێ (رُۆژْ و مَهَانْ) بِزَانِنْ. مَه هَرْ تِشْتْ بِبَرْفِرَهِى ژِ هَڤْ ڤَقَتَانْدِيَه.

١٣. مَه دَفْتَرَا عَمَلِێ هَرْ كَسِى بِسِتُويِێ وِى ڤَه دَالَقَانْدِيَه. رُۆژَا قِيَامَتِێ، اَمِێ ژِێ رَه دَفْتَرَكَه(كَارْ و كِرِيَارِێنْ وِى) ڤَكِرِى ژِ بُۆ وِى دَرِينِنْ.

١٤. (ژِێ رَه تِێ گُۆتِنْ): دَفْتَرَا (عَمَلِێ) خَوه بِخُونَه! اِيرُۆ، ژِ بُۆ حَسَابْدِيتِنِێ تُو بَسِى
خَوه يِى.

١٥. كِى كُو رَاسْتَرِێ بِبَه ڤِێجَا بِێگُمَانْ اَوْ ژِ بُۆ خَوه رَاسْتَرِێ بُويَه، كِى ژِى ژِ رِيَا رَاسْتْ بِكَڤَه اِێدِى بِێگُمَانْ اَوْ لِخَوه زَرَارِێ دِكَه. تُو گُنَهْكَارْ، گُنَهِێ كَسَكِى دِنْ هِلْنَاگِرَه. حَيَانِى اَمْ قَاصِدَكِى نَشِينِنْ اَمْ تُو كَسِى نَادِنْ عَذَابِێ.

١٦. دَمَا اَمْ بِخَوازِنْ خَلْكِێ وَلاتَكِى هَلاكْ بِكِنْ، اَمْ فَرْمَانَا قَنْجِيِێ لِدَوْلَمَنْدْ، سَرْكَارْ و مَزِنِێنْ وَانْ دِكِنْ. ڤِێجَا اَوْ گُهْدَارِيَا مَه نَاكِنْ و ژِ رِێ دَرْدِكَڤِنْ. اِێدِى هَلاكْ ژِ بُۆ وَانْ حَقْ دِبَه، ڤِێجَا مَه ژِى وارِێنْ وَانْ كَاڤِلْ و وِێرَانْ كِرِنْ.

١٧. پِشْتِى نُوحْ، مَه پِرْ مِلَتْ (ژِ بَرْ كُفْرَا وَانْ) هَلاكْ كِرِنَه. خُدَايِێ تَه، لِسَرْ گُنَهِێنْ بَنْدِيِێنْ خَوه ژِ هَايْدَارِى و بِينَرِى ڤَه بَسَه.

١٨. اَوِێ كُو بـِ (تَنِێ) دِنْيَايِێ بِخَوازَه، اَمْ ژِ بُۆ كَسِێ كُو اَمْ بِڤِێنْ ئَا كُو اَمْ بِخَوازِنْ اَمِێ بِدِنِێ، پِشْتْرَه ژِى اَمِێ وِى رِسْوَا بِكِنْ، (ژِ رَحْمَا خَوه) بِقَوتِينِنْ و تِێخِنْ دُۆژَهِێ.

١٩. اَوِێ كُو ئَاخْرَتِێ بِخَوازَه و لَزِێ لِكِرِنَا كَارِێ وِێ بِكَه و دِگَلْ وِێ كِرِنِێ اَوْ بِبِيرْ و بَاوَرْ بَه، ڤِێجَا خَبَاتَا وَانْ تِێ قَبُولْكِرِنْ.[199]

٢٠. اَمْ ژِ دَايِنَا خُدَايِێ تَه دِدِنَه تَڤَانْ؛ دَايِنَا خُدَايِێ تَه لِسَرْ وَانْ نَهَاتِيَه بِرِينْ.

٢١. (رَسُولِێ مِنْ!) دَه بِنِێرَه، چَاوَا مَه (دِ رِزْقُ و دَرَجَيَانْ دَه) هِنْ كَسْ دِ سَرْ هِنْ كَسَانْ رَه گِرْتِنَه و تَقَزْ دَرَجَيِێنْ ئَاخْرَتِێ گَلَكْ چِێتِرْ و گَلَكْ مَزِنْتِرِنْ.

٢٢. دِگَلْ خُدِێ تُو هَڤْپِشْكَانْ چِێنَكَه، ڤِێجَا تُو يِێ بِبِى شَرْمَزَارْ و بِێ ئَارِيكَارْ.

٢٣. خُدَايِێ تَه فَرْمَانْ كِرِيَه كُو هُونْ، بِتَنِێ ژِ وِى رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ و بِدِێ و بَاڤِێنْ خَوه رَه قَنْجِيِێ بِكِنْ. ڤِێجَا اَگَرْ يَكْ ژِ وَانْ يَانْ ژِى هَرْدُو لِجَمْ تَه كَالْ بِبِنْ؛ ژِ وَانْ رَه نَبِێژَه «اُۆفْ»، وَانْ نَه اِێشِينَه و ژِ بُۆ وَانْ گُۆ تِنَكَه خَوشْ و گَرمْ بِبِێژَه.

٢٤. ژِ بُۆ وَانْ، بِدِلُۆڤَانِى مِلِێ خَوه ژِ وَانْ رَه دَيْنَه و بِبِێژَه: خُدَايِێ مِنْ، چَاوَا كُو وَانْ دِ زَارُۆكَانْتِيَا مِنْ دَه، بِدِلُۆڤَانِى اَزْ خُودِيكِرِمْ، تُو ژِى لِوَانْ دِلُۆڤَانِيَا خَوه بِكَه.

٢٥. خُدَايِێ وَه، بِيَا كُو دِ دِلِێنْ وَه دَه يَه بِێهْتِرْ دِزَانَه. اَگَرْ هُونْ قَنْجْ بِنْ، ڤِێجَا بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ بُۆ يِێنْ كُو بَرِێ خَوه ژِ نَقَنْجِيَانْ ڤَدِگَرِينِنْ و تُۆبَه دِكِنْ، گُنَهْژِێبِرَه.

٢٦. مَافِێ خِزِمْ و خِزَانْ و رِێوِيَانْ بِدَه و لِجِهِێ نَه رَوَا و نَه پِێدِڤِى دَسْتْبَلاڤِيِێ نَكَه.

٢٧. بِێگُمَانْ يِێنْ دَسْتْبَلاڤْ دُۆسْتْ و بِرَايِێنْ شَيْطِێنِنْ. شَيْطَانْ ژِى لِبُوَارَا خُدَايِێ خَوه زِێدَه نَانْكُۆرْ بُو.

٢٨. ژِ بَرْ كُو تِشْتَكْ لِجَمْ تَه نِينَه كُو تُو بِدِى وَانْ اَگَرْ تُو بَرِێ خَوه ژِ وَانْ (خِزِمْ و خِزَانْ و رِێوِيَانْ) ڤَگَرِينِى -رَوْشْ اَڤَه تُو لِهِێڤِيِێ يِى كُو خُدِێ كَرَمَكِێ لِتَه بِكَه (دَا كُو تُو ژِى بِدِى وَانْ)- نَاخَوە ژِ بُۆ وَانْ گُۆتِنَكَه خَوشْ بِبِێژَه.

٢٩. دِ رِيَا خُدِێ دَه يَكْجَارْ دَسْتْگِرْتِى نَبَه و بِتَمَامِى دَسْتْڤَكِرِى ژِى نَبَه، پَاشِێ تُو يِێ لُۆمَدَارْ و دَسْتَڤَالا رُونِێ.

٣٠. بِێگُمَانْ خُدَايِێ تَه كِێ بِڤِێ رِزْقِێ وِى فِرَه دِكَه و كِێ ژِى بِڤِێ رِزْقِێ وِى تَنْـگْ دِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِـ (كِرِنِێنْ) بَنْدَيِێنْ خَوه هَايَدَارْ و بِينَرَه.

٣١. ژِ تِرْسَا خِزَانِيِێ زَارُۆكِێنْ خَوه نَكُژِنْ، اَمْ رِزْقِێ وَانْ و يِێ وَه ژِى دِدِنْ. بِێگُمَانْ كُشْتِنَا وَانْ سُوجَكِى مَزِنَه.

٣٢. نِێزِيكِى زِنَايِێ مَبِنْ. بِێگُمَانْ زِنَا كَارَكِى كِرِێتْ و چِه پِيسَه َرِێ يَه.

٣٣. ژِ بِلِى كُو سَبَبَكِى مَافْدَارْ هَبَه، اَوْ جَانِێ كُو خُدِێ (كُشْتِنَا) وِى حَرَامْ كِرِيَه مَكُژِنْ. چِه كَسِێ بِظُلِمْ و خَرَزِى بِێ كُشْتِنْ، ڤِێجَا مَه دَسْتْهِلاتِى (و سَلاحِيَتْ) دَايَه وَلِييِێ (خُوِينْ وَرْگِرِێ) وِى. اِێدِى بِلا وَلِى ژِى دِ كُشْتِنِێ دَه سِينُۆرْ دَرْبَاسْ نَكَه. بِێگُمَانْ (بِدَايِنَا ڤِێ صَلاحِيَتِێ) ئَارِيكَارِيَا وِى هَاتِيَه كِرِنْ.

٣٤. حَتَا سِێوِى بَالِغْ نَبِنْ و ئَاقِلْ نَگِرِنْ، ژِ بِلِى نِيَتَكَه بَاشْ (كُو مَالِێ وِى بِپَارِێزَه) خَوه نِێزِيكِى مَالِێ وِى مَكِنْ. وِێ پَيْمَانَا كُو هُونْ دِدِنْ ژِى بِينِنْ جِه. بِێگُمَانْ پَيْمَانَا كُو وَرَه دَايِنْ، بَرْپِرْسِيِێ پِێوِيسْتْ دِكَه.

٣٥. دَمَا وَه پِيڤَا تَامْ بِپَيڤِنْ و بِمِێزِينَا رَاسْتْ بِكِێشِنْ. اَڤْ هَمْ (ژِ ئَالِيِێ خِێرِێ ڤَه) چِێتِرَه هَمْ ژِ ئَالِيِێ اَنْجَامِێ ڤَه سپَهِيتِرَه.

٣٦. نَكَڤَه پَىْ ئَا كُو دَرْ بَارِێ وِێ دَه تُو ژِێ بِێئَاگَاهِى. بِێگُمَانْ گُه، چَاڤْ و دِلْ (خُودِيْێنْ وَانْ) ژِ يَا كُو اَوْ دِكِنْ، بَرْپِرْسِنْ.

٣٧. بِقُرَّتِى لِسَرْ اَرْدِێ بِرِێ ڤَه نَچَه. بِێگُمَانْ تُو (بِگِرَانِيَا خَوه) هِيچْ نِكَارِى اَرْدِێ بِقَلِشِينِى و قَتْ تُو نِكَارِى بِچِيانْ رَه بَرْبَرِيَا بِلِنْدَاهِيِێ بِكِى.

٣٨. اَڤْ هَمُو يِێ پِيسِێ وِى لِجَمْ خُدَايِێ تَه خَرَابَه.

٣٩. (يَا مُحَمَّدْ!) هَا اَڤْ، اَوْ حِكْمَتِنْ كُو خُدَايِێ تَه پَيَامَا وَانْ دَايَه تَه و دِگَلْ خُدِێ اِلٰهَكِى دِنْ نَگِرَه، پِشْتْرَه تُو دِێ شَرْمَزَارْ و قَوِتِى، دِ دُۆژَهِێ دَه وَرِێ وَرْكِرِنْ.

٤٠. مَا خُدَايِێ وَه ژِ وَه رَه كُرْ و ژِ بُۆ خَوه ژِى ژِ فِرِيشْتِيانْ كَچْ بِژَارْتِنَه؟ بِێگُمَانْ هُونْ گُۆتِنَكَه (گُنَهْ) مَزِنْ دِبِێژِنْ.

٤١. سُۆنْدْ بَه، مَه دِ ڤِێ قُرْئَانِێ دَه (قِسَه، پَيمَانْ و گَفْ) اَشْكَرَا كِرِنَه دَا كُو (كَافِرْ) ئَاقِلْ بِگِرِنْ. حَالْ اَڤَه كُو اَڤْ ژِ دُورْبُونَا وَانْ (ئَا ژِ حَقِيِێ) پِێ ڤَه تِشْتَكِى لِوَانْ زِێدَه نَاكَه.

٤٢. بِبِێژَه: اَگَرْ دِگَلْ خُدِێ هِنْ اِلٰهِێنْ دِنْ ژِى هَبُونَا -وَكِى كُو اَوْ دِبِێژِنْ-، وِێ چَاخِێ وَانْ (اِلٰهَانْ) دِێ لِرِێيَكِێ بِگَرِيَانَا دَا كُو خَوه بِگِهَانْدَا خُدَانِێ عَرْشْ (دَا كُو اَوْ بِكُشْتِنَا و مُلْكِێ وِى ژِێ بِسْتَانْدِنَا).

٤٣. خُدِێ ژِ هَرْ كِێمَاسِى و پُوچِيِێ پَاكَه و ژِ وَانْ تِشْتِێنْ كُو اَوْ دِبِێژِنْ بِلِنْدْ و مَزِنَه.

٤٤. حَفْتْ ئَاسِيمَانْ، جِيهَانْ و هَرْ يِێنْ كُو دِ نَاڤَا وَانْ دَه هَنَه، خُدِێ تَسْبِيحْ دِكِنْ. چِه تِشْتِێ هَيِى هَرْ بِپَسْنِێنْ تَكُوزْ خُدِێ دِپَسِنِينِنْ و ژِ هَرْ كِێمَاسِيِێ وِى پَاكْ دِدِێرِنْ، لِێبَلِێ هُونْ تَسبِيحِێنْ وَانْ فَهمْ نَاكِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِێهِنْفِرَهَه، گُنَهْژِێبِرَه.

٤٥. (يَا مُحَمَّدْ!) دَمَا تُو قُرْئَانِێ بِخُوينِى اَمْ پَرْدَيَكَه ڤَشَارْتِى دِخِنْ نَاڤْبَرَا تَه و وَانِێنْ كُو بِئَاخْرَتِێ بَاوَرِى نَايِينِنْ.

٤٦. ژِ بُۆ اَوْ قُرْئَانِێ فَهِمْ نَكِنْ اَمْ پَرْدَيَكِێ دَاتِينِنْ سَرْ دِلِێنْ وَانْ و اَمْ گِرَانِيَكِێ دَاتِينِنْ سَرْ گُهِێنْ وَانْ. دَمَا تُو دِ قُرْئَانِێ دَه بَسْ خُدَايِێ خَوه بِبِيرْ تِينِى، بِێهْنَا وَانْ تَنْـگْ دِبَه، لِپِشْتْ خَوه ڤَدِگَرِنْ و دِچِنْ.

٤٧. وِێ دَمَا اَوْ لِـ (خَونْدِنَا) تَه گُهْدَارِى دِكِنْ و دَمَا يِێنْ ظَالِمْ دِ نَاڤْ خَوه دَه پِسْتَپِسْتِێ دِكِنْ؛ دِبِێژِنْ، بَسْ وَه دَايَه پَى زِلَامَكِى سِێرْلِێكِرِى، اَمْ بِێهْتِرْ دِزَانِنْ كَا اَوْ بِچِه ئَارْمَانْجِێ لِتَه گُهْدَارِى دِكِنْ!

٤٨. دَه بِنِێرَه كَا دَرْ بَارِێ تَه دَه چِه مِيسَالاَنْ تِينِنْ! ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ وَانْ (بِڤَانْ بِێبَخْتِيَانْ) رِيَا حَقْ وِنْدَا كِرْ، اِێدِى اَوْ هِيچْ نِكَارِنْ رَاسْتَرِێ بِبِنْ.

٤٩. (مُشْرِكَانْ اِنْكَارَا قِيامَتِێ كِرْ و) گُۆتِنْ: مَا رَاسْتَه، دَمَا كُو اَمْ بِبِنْ هَسْتِى و ئَاخْ، مَا اَمِێ دِيسَا وَكْ مَخْلُوقَكِى نُو بِێنَه ڤَژَانْدِنْ؟!

٥٠. بِبِێژَه: هُونْ دِخَوازِنْ بِبِنْ كَڤِرْ ئَانْ ژِى بِبِنْ هَسِنْ (خُدِێ دِيسَا دِێ وَه سَاغْ بِكَه و جَزَا بِدَه وَه)!

٥١. يَانْ ژِى هُونْ بِبِنْ مَخْلُوقَكِى كُو هُونْ هِيِينَا ژِيانِێ تِێ دَه مَزِنْ و دُورْ دِبِينِنْ. ڤِێجَا اَوِێ بِبِێژِنْ: كَا كِى دِێ مَه دِيسَا ڤَگَرِينَه(ژِيَانِێ)؟ بِبِێژَه: اَوِێ كُو جَارَا پِێشِينْ هُونْ ژِ تُنِيِى ئَافِرَانْدِنَه(دِێ دِيسَا وَه ڤَگَرِينَه ژِيَانِێ). لِسَرْ ڤِێ اَوِێ بِطِنَازْ سَرِێ خَوه لِتَه بِهَژِينِنْ و بِبِێژِنْ: اَوْ (سَاغْكِرِنْ) چِه چَاخِيَه؟ بِبِێژَه: تَقَزْ اَوْ نِێزَه.

٥٢. رُۆژَا كُو خُدِێ (لِسَرْ زِمَانِێ اِسْرَافِيلْ) گَازِى وَه بِكَه (دَا كُو هُونْ ژِ گُۆرَانْ رَابِنْ)، هُونْ ژِى دِێ دِگَلْ حَمْدِێ وِى بَرْسِڤَا بَانْگَا وِى بِدِنْ و ژِ وَه وَه يَه كُو هُونْ (دِ گُۆرِێنْ خَوه دَه) بَسْ دَمَكَه پِرْ هِنْدِكْ مَانَه.

٥٣. ژِ بَنْدَيِێنْ مِنْ رَه بِبِێژَه: بِلا گُۆتِنَا هَرِى سِپَحِى (ژِ هَڤْ رَه) بِبِێژِنْ. (اَگَرْ اَوْ ڤِێ نَكِنْ) شَيْطَانْ دِێ نَاڤْبَرَا وَانْ خَرَا بِكَه. بِێگُمَانْ شَيْطَانْ ژِ اِنْسِێنْ رَه نَيَارَكِى اَشْكَرَا يَه.

٥٤. (گُۆتِنَا هَرِى سِپَحِى ژِى اَڤَه): خُدَايِێ وَه بِێهْتِرْ بِوَه دِزَانَه، اَگَرْ بِڤِێ (بِتُۆبَه و اِيمَانِێ) دِێ رَحْمِێ لِوَه بِكَه؛ اَگَرْ بِڤِێ (بِمِرِنَا لِسَرْ كُفْرِێ) دِێ وَه جَزَا بِكَه. (يَا مُحَمَّدْ!) مَه تُو لِسَرْ وَانْ بَرْپِرْسْ نَشَانْدِيَه.

٥٥. خُدَايِێ تَه، بِيێنْ كُو لِئَاسِيمَانَانْ و اَرْدِێ هَنَه بِێهْتِرْ دِزَانَه. بِێگُمَانْ مَه هِنْ پِێخَمْبَرْ دِ سَرْ هِنَانْ رَه گِرْتِنْ و مَه زَبُورْ ژِى دَايَه دَاوُدْ.

٥٦. بِبِێژَه: دَه هَايْدِێ گَازِى وَانِێنْ كُو ژِ بِلِى خُدِێ وَه حِزِرْ دِكِرْ كُو اَوْ اِلٰهِنْ، بِكِنْ. اَوْ نَه دِكَارِنْ بَلَايِێ ژِ سَرْ وَه رَاكِنْ نَه ژِى دِكَارِنْ ژِ سَرْ وَه بِگُهِێزِنْ (سَرْ هِنَكِى دِنْ).

٥٧. اَڤْ مَخلُوقِێنْ كُو اَوْ (كَافِرْ) لِبَرْ وَانْ دِگَرِنْ و وَانْ دِكِنَه نَاڤْگِينْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه،
اَرِێ مَا كِى ژِ وَانْ بِێهْتِرْ نِێزِيكِى خُدِێ يَه؛ اَوْ ژِ بُۆ خَوه، بِبَالْ خُدَايِێ خَوه ڤَه لِرِيَكِێ دِگَرِنْ و رَحْمَا وِى هِێڤِى دِكِنْ و ژِ عَذَابِێ وِى دِتِرْسِنْ (ڤِێجَا چَاوَا مِينَا كُو اَوْ خُدَا بِنْ هُونْ لِبَرْ وَانْ دِگَرِنْ؟). بِێگُمَانْ عَذَابِێ خُدَايِێ تَه (پِرْ دِژْوَارَه و) هِێژَا يَه كُو ژِێ بِێ تِرْسَانْدِنْ.

٥٨. تُو وَلاتَكْ (ژِ يِێنْ سِتَمْكَارَانْ) نِينَه كُو اَمْ بَرِيَا رُۆژَا قِيامَتِێ وَانْ هَلَاكْ نَكِنْ ئَانْ ژِى اَمْ بِئَاوَايَكِى دِژْوَارْ وَانْ نَدِنْ عَذَابِێ. اَڤْ دِ كِتِێبِێ دَه نِڤِيسَانْدِى يَه.

٥٩. بَسْ ئَا كُو اَمْ ژِ ئَانِينَا مُعْجِزَيَانْ دَانَه پَاشْ بِسَبُنَتْ كُو اُمَّتِێنْ بَرِێ بَاوَرِى بِمُعْجِيزَيِێنْ مَه نَئَانِيبُونْ (لَوْرَا؛ خُدِێ دَاخَوازَا وَانْ بِجِهْ ئَانِى، بَلِێ وَانْ بَاوَرِى پِێ نَئَانِيبُو). مَه وَكْ مُعْجِزَيكَه اَشْكَرَا دَڤَيكَه مِێ دَابُو گَلِێ سَمُودْ، ڤِێجَا وَانْ ژِى (اَڤْ دَڤَه شَرْژِێ كِرْ و) سِتَمْكَارِى پِێ كِرِنْ. اَمْ مُعْجِزَيَانْ بَسْ ژِ بُۆ تِرْسَانْدِنَا (مِرُۆڤَانْ) دِشِينِنْ (دَا كُو بِێنَه اِيمَانِێ).

٦٠. (يَا مُحَمَّدْ!) وِێ دَمِێ مَه ژِ تَه رَه گُۆتْ: خُدَايِێ تَه، (بِزَانِينْ و قُدْرَتَا خَوه) دُۆرْ لِمِرُۆڤَانْ گِرْتِيَه (ڤِێجَا حَقِيِێ ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه و ژِ وَانْ نَه تِرْسَه). اَوْ دِيتِنَا كُو (شَڤَا مِعْرَاجِێ) مَه نِيشَانِى تَه دَابُو و اَوْ دَارَا (رُولِێ\زَقُومِێ يَا) دِ قُرَئَانِێ دَه، يَا لَعْنَتْلِێبَارْ، ژِ بِلِى كُو مِرُۆڤْ پِێ بِێنَه جَرِبَانْدِنْ پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِى دِنَه. اَمْ وَانْ دِتِرْسِينِنْ، ڤِێجَا اَڤْ (تِرْسَانْدِنْ) ژِ هَارِيتِيَكَه مَزِنْ پِێ ڤَه تِشْتَكِى دِنْ لِوَانْ زِێدَه نَاكَه.

٦١. دَمَا مَه ژِ فِرِيشْتَيَانْ رَه گُۆتْ ژِ ئَادَمْ رَه هَرِنْ سِجُودِێ، ژِ بِلِى اِبْلِيسِى تَڤْ چُونَه سِجُودِێ. اِبْلِيسْ گُۆتْ: اَرِێ مَا اَزِێ چَاوَا هَرِمْ سِجُودِێ ژِ بُۆ يَكِى كُو تَه اَوْ ژِ حَرِيِێ ئَافِرَانْدِى؟

٦٢. (اِبْلِيسْ) گُۆتْ: دَه كَا لِڤِى كَسِێ كُو تَه اَوْ ژِ مِنْ چِێتِرْ گِرْتِيَه بِنِێرَه! اَزْ سُۆنْدْ دِخُومْ اَگَرْ حَتَا رُۆژَا قِيامَتِێ تُو مِنْ سَاغْ بِهِێلِى اَزِێ زُرِيتَا وِى - ژِ بِلِى يِێنْ صَالِحْ - ژِ رِێ بِخِمْ و تِێخِمْ بِنْ بَانْدُۆرَا خَوه!

٦٣. ( خُدِێ ژِێ رَه) گُۆتْ: دَه بِقَشِتَه! ڤِێجَا كِى ژِ وَانْ دِێ بِدَه پَىْ تَه، بِێگُمَانْ جَزَايِێ وَه دُۆژَهَه؛ جَزَايَكِى پِرْ و بِێكِێمَاسِى يَه!

٦٤. (هَىْ اِبْلِيسْ!) ژِ وَانْ كَسِێنْ كُو هِێزَا تَه لِسَرْ وَانْ هَبَه، بِدَنْگِێ خَوه وَانْ ژِ رِێ دَرْخَه و بِسُوَارْ و پَيَايِێنْ خَوه بِسَرْ وَانْ دَه هَرَه و دِ مَالْ و زَارُۆكِێنْ وَانْ دَه بِبَه هَڤْپَارْ و پَيْمَانِێ بِدَه وَانْ. لِێبَلِێ رَوشْ اَڤَه؛ شَيْطَانْ ژِ خَاپَانْدِنِێ پِێ ڤَه تُو سُۆزْ و پَيْمَانِێ نَادَه وَانْ.

٦٥. (هَىْ اِبْلِيسْ!) بِێگُمَانْ لِسَرْ بَنْدِيِێنْ مِنْ (يِێنْ دِلْپَاكْ) تُو دَسْتْهِلاتِيَا تَه دِێ تُنَه بَه. بِوَكِيلِى و پِشْتَڤَانِى خُدَايِێ تَه (ژِ وَانْ رَه) بَسَه.

٦٦. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) خُدَايِێ وَه، اَوِێ كُو ژِ بُۆ وَه لِسَرْ دَرْيَايِێ كَشْتِيانْ دِدَه گَرَانْدِنْ دَا كُو هُونْ لِخِێرْ و كَرَمَا رَبِێ خَوه بِگَرِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ بُۆ وَه دِلُۆڤِينَه.

٦٧. دَمَا دِ بَحْرِێ دَه كَارَسَاتَكْ بِێ سَرِێ وَه، اَوِێنْ كُو هُونْ لِبَرْ وَانْ دِگَرِنْ - ژِ بِلِى خُدِێ - اَوْ تَڤْ لِبَرْ وَه وِنْدَا دِبِنْ. ڤِێجَا چَاخِێ خُدِێ بِبَالْ بَژَاهِيِێ ڤَه هُونْ رَهَا كِرِنْ، وَه پِشْتَا خَوه دَايِێ (و بِبَالْ شَرَكِێ ڤَه چُونْ). ژِخُو اِنْسَانْ (بِسِرُوشْتَا خَوه دِ بِوَارَا قَنْجِيَانْ دَه پِرْ) نَانْكُۆرَه.

٦٨. اَرِێ مَا هُونْ اَوْلَه نَه كُو خُدِێ لِبَژَاهِيِێ وَه دِ اَرْدِێ دَه نَخَه خَوارِێ يانْ ژِى كَڤِرَانْ بِسَرْ وَه دَه نَبَارِينَه، پِشْتْرَه هُونِێ ژِ بُۆ خَوه پَارِێزْكَرْ و ئَارِيكَارَكِى ژِى نَبِينِنْ.

٦٩. ئَانْ ژِى مَا هُونْ اَوْلَه نَه كُو خُدِێ جَارَكَه دِنْ وَه ڤَنَگَرِينَه بَحْرِێ، ڤِێجَا بَاهُۆزَكَه دِژْوَارْ بِسَرْ وَه دَه بِشِينَه دَا كُو بِسَدَمَا كَافِرِيَا وَه، وَه بِنْئَاڤْ بِكَه. پَاشِێ هُونِێ ژِ بُۆ خَوه پِشْتْگِرَكِى نَبِينِنْ كُو حَسَابِێ وَه ژِ مَه بِپِرْسَه.

٧٠. سُۆنْدْ بَه، مَه ئَادَمِى خُدَانْرُومَتْ و رِێزْدَارْ كِرِنْ و مَه اَوْ لِبَژَاهِى و دَرْيَايِێ (لِوَسَائيتِێنْ جُرْ بِجُرْ) سُوارْ كِرِنْ و مَه اَوْ بِتِشْتِێنْ پَاكْ و خَوشْ رِزِقْدَارْ كِرِنْ و مَه اَوْ دِ سَرْ گَلَكْ مَخْلُوقِێنْ خَوه رَه چِێتِرْ گِرْتِنَه.

٧١. رُۆژَا كُو اَمْ هَرْ مِرُۆڤِى بِپِێشَوَا وِى رَه گَازِى وِى دِكِنْ، ڤِێجَا ژِ وَانْ كِى كُو دَفْتَرَا عَمَلِێ وِى ژِ رَخِێ وِى يِێ رَاسْتِێ ڤَه وَرَه دَايِنْ اَوْ دَفتَرَا عَمَلِێ خَوه دِخُوِينِنْ و بِقَاسِى دَرْزِكَا سِيسِكَا خُرْمِێ ژِى حَقِێ وَانْ نَايِێ وِنْدَاكِرِنْ.

٧٢. اَوِێ كُو لِڤِێ (دِنْيَايِێ) دِلْكُۆرْ بَه، ڤِێجَا اَوْ لِئَاخْرَتِێ كُۆرْتِرْ و رِێوِنْدَاتِرَه.

٧٣. (يَا مُحَمَّدْ!) بِرَاسْتِى هِنْدِكْ مَابُو كُو مُشْرِكْ بَرِێ تَه ژِ وِێ پِيْغَامَا كُو مَه ژِ بُۆ تَه هِنَارْتِى ڤَگَرِينِنْ، دَا كُو تُو ژِ بِلِى وِێ لِسَرْ نَاڤِێ مَه ژِ جَمْ خَوه تِشْتَكِى لِێ بِينِى، وِێ چَاخِێ تَقَزْ دِێ وَانْ تُو ژِ خَوه رَه بِكِرَا دُۆسْتْ (و اَوِێ ژِ تَه قَايِلْ بِبُونَا).

٧٤. اَگَرْ مَه تُو رَانَگِرْتِبُويَا بِرَاسْتِى هِنْدِكْ مَابُو كُو تَه هِنَكِى مَيْلا وَانْ بِكِرَا.

٧٥. دَمَا تَه مَيْلْ بِدَانَا وَانْ، مَه يِێ دُو قَاتِێ عَذَابِێ دِنْيَايِێ و هَمْ ژِى دُو قَاتِێ عَذَابِێ مِرِنِێ بِتَه بِدَايَا چِێژَانْدِنْ، پِشْتْرَه لِهَمْبَرِى مَه تَه دِێ ژِ خَوه رَه ئَارِيكَارَكْ ژِى نَدِيتَايَا.

٧٦. نِێزِيكْ بُو كُو اَوْ دِنْيَايِێ لِتَه تَنْـگْ بِكِنْ دَا كُو تَه ژِ وِێ (مَكِێ) دَرْخِنْ. وِێ چَاخِێ پِشْتِى تَه، اَوْ ژِى ژِ وَخْتَكِى كُرْتْ پِێ ڤَه دِێ لِوِێ نَمَانَا (و دِێ هَلاكْ بِبُونَا).

٧٧. رِێچْ و عَادَتِێ مَه اَڤَه لِسَرْ (هَلاكَا گَلِێنْ) پِێخَمْبَرِێنْ كُو مَه بَرِيَا تَه اَوْ شَانْدِنْ. دِ رِێچْ و عَادَتِێ مَه دَه تُو يِێ تُو گُهَرِينَكِێ نَبِينِى.

٧٨. (يَا مُحَمَّدْ!) دَمَا رُۆژْ ژِ نِيڤِێ ئَاسِيمَانَانْ وَرْدِگَرَه حَيَانِى طَارِيبُونَا شَڤِێ (نِيڤرُۆ، بَرْاِێڤَارْ، اِێڤَارْ و شَڤِێ) نِمِێژْ بِكَه و نِمِێژَا سِپِێدِێ ژِى بِكَه. بِێگُمَانْ نِمِێژَا سِپِێدِێ (فَرِيشْتَه) لِسَرْ شَاهِدِنْ.

٧٩. هِنَكْ ژِ شَڤِێ رَابَه بِقُرْئَانِێ نِمِێژَا تَهَجُّدْ بِكَه كُو اَڤْ (زِێدَيى نِمِێژِێنْ فَرْظْ وَاجِبَكِى زێدَه يَه و) خَاصِێ بِتَه يَه. دَا كُو خُدَايِێ تَه، بِوِێ نِمِێژِێ تَه بِشِينَه مَقَامِێ پَسِنْكِرِى (كُو اَوْ ژِى مَقَامِێ شَفَاعَتَا مَزِنَه).

٨٠. (دِ نِيَازَا خَوه دَه) بِبِێژَه: خُدَايِێ مِنْ! چِقَاسْ جِهَكِى كُو اَزْ تِێكَڤِمِێ لِسَرْ طَاعَتِێ خَوه مِنْ تِێخِيِێ و چِقَاسْ جِهَكِى كُو اَزْ ژِێ دَرْكَڤِمْ لِسَرْ طَاعَتِێ خَوه مِنْ مِنْ ژِێ دَرِينَه و ژِ جَمْ خَوه هِێزْ و رِێڤَبَرِيَكَ سَرْكَفْتِى بِدَه مِنْ.

٨١. بِبِێژَه: حَقْ هَاتْ و بَاتِلْ ژِ بِنْ ڤَه رَابُو. بِرَاسْتِى ژِى بَاتِلْ هَرْ يِێ چُويِينِێ يَه.

٨٢. اَمْ ژِ قُرْئَانِێ هِنْ ئَايَتِێنْ وِسَا دِشِينِنْ كُو اَوْ ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ رَه شِيفَا و رَحْمَتِنْ و اَوْ ژِ زِيَانِێ پِێ ڤَه تُو تِشْتِى لِظَالِمَانْ زِێدَه نَاكَه.

٨٣. چِه دَمَا اَمْ قَنْجِيِێ لِاِنْسِێنْ دِكِنْ بَرِێ خَوه ڤَدِگَرِينَه (خُدِێ دِ بِيرْ نَايِنَه و شُكرِێ وِى نَاكَه) و چِه دَمَا مُسِيبَتَكْ وِى بِهِنْگِێڤَه اَوْ گَلَكِى بِێهِێڤِى دِبَه.

٨٤. بِبِێژَه: هَرْ كَسْ (ژِ مَه و ژِ وَه) لِگُۆرِى سِرُوشْتَا خَوه (يَا كُو لِسَرِێ هَاتِيَه خُلِقَانْدِنْ) كَارْ دِكَه. دِ ڤِێ رَوشِێ دَه خُدَايِێ وَه بِێهْتِرْ دِزَانَه كَا كِى لِسَرْ رِيَا رَاسْتْ و دُرِسْتَه.

٨٥. دِ حَقِێ (حَقِيقَتَا) رُوحْ دَه ژِ تَه دِپِرْسِنْ (كَا رُوحْ چِى يَه). بِبِێژَه: رُوحْ ، ژِ كَارِێ خُدَايِێ مِنَه. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) ژِ بُۆ وَه ژِ زَانِينَكَه هِنْدِكْ پِێ ڤَه تُو زَانِينْ نَهَاتِيَه دَايِنْ.

٨٦. سُۆنْدْ بَه، اَگَرْ اَمْ بِخَوازِنْ اَمِێ وِێ پِيَامَا كُو مَه دَايى تَه ژِ حُۆلِێ بِبِنْ. پَاشِێ دِ ڤِێ رَوْشِێ دَه تُو ژِى دِێ لِهَمْبَرِى مَه ژِ بُۆ خَوه تُو بَرَڤَانَكِى نَبِينِى.

٨٧. لِێبَلِێ بِدِلُۆڤَانِيَا خُدَايِێ تَه مَه اَڤْ نَخُوسْتِيَه (كُو اَمْ قُرْئَانِێ ژِ سَرْ دِلِێ تَه رَاكِنْ و ژِ بِيرَا تَه بِبِنْ). بِێگُمَانْ قَنْجِيَا خُدِێ لِسَرْ تَه مَزِنَه.

٨٨. بِبِێژَه: سُۆنْدْ بَه، اَگَرْ اِنْسَانْ و جِنْ بِجِڤِنْ دَا كُو پَرْتُوكَكَه مِينَا قُرْئَانِێ (دِ فَسَاحَتْ و بَلاغَتْ و رَاسْتِيِێ دَه) بِينِنْ، چَنْدِى ژِ هَڤْ رَه بِبِنْ ئَارِيكَارْ ژِى اَوِێ نِكَارِبِنْ كِتِێبَكَه وَكِى وِێ بِينِنْ.

٨٩. سُۆنْدْ بَه مَه، ژِ مِرُۆڤَانْ رَه دِ ڤِێ قُرَئَانِێ دَه ژِ هَرْ جُرَه مِينَاكْ بِئَاوَايِێ ژِهَڤْجُدَا اَشْكَرَا كِرِيَه، لِێ پِرِێنْ مِرُۆڤَانْ ژِ اِنْكَارْكِرِنِێ پِێ ڤَه تِشْتَكِى دِنْ نَكِرِنَه.

٩٠. (مُشْرِكَانْ ژِ پِێخَمْبَرْ رَه) گُۆتِنْ: اَمِێ بَاوَرِى بِتَه نَيِنِنْ حَيانِى كُو تُو ژِ بُۆ مَه ژِ اَرْدِێ كَانِيَكِێ نَهَرِكِينِى...

٩١. يانْ ژِى، ژِ بُۆ تَه بُۆسْتَانَكِى خُرْمَا و رَزَكِى تِرِى هَبِنْ كُو دِ نَاڤْ وَانْ دَه بِجُۆشْ و جَاشْ رُۆبَارْ بِهَرِكِنْ...

٩٢. يانْ ژِى، وَكِى كُو تُو دِبِێژِى، دِڤِێ تُو عَزْمِێنْ پَارْچَه پَارْچَه دِ سَرْ مَه دَه بِينِى خَوارِێ، يانْ ژِى تُو خُدِێ و فِرِيشْتَيَانْ اَشْكَرَا بِينِى پِێشْبَرِى مَه (اَمْ ژِى بِچَاڤِێنْ خَوه وَانْ بِبِينِنْ دَا كُو يَقِينْ اَمْ بِزَانِنْ كُو تُو رَاسْتْ دِبِێژِى)....

٩٣. يانْ ژِى، دِڤِێ ژِ بُۆ تَه خَانِيَكِى ژِ زِێرْ هَبَه يانْ ژِى تُو هِلكِشِى ئَاسِيمَانْ و اَمِێ بِهِلْكِشِينَا تَه يَا بَالْ ئَاسِيمَانَانْ ژِى بَاوَرْ نَكِنْ حَيَانِى تُو ژِ ئَاسِيمَانَانْ كِتِێبَكَه(كُو تَه رَاسْتْ بِدِێرَه) ژِ مَه رَه دَانَخِى ژِێرْ و اَمْ ژِى وِێ نَخُوينِنْ. بِبِێژَه: اَزْ خُدَايِێ خَوه (ژِ هَرْ كِێمَاسِيِێ) پَاكْ دِدِێرِمْ، اَزْ بَسْ مِرُۆڤَكِى قَاصِدِمْ؟

٩٤. وِێ دَمَا ژِ مِرُۆڤَانْ رَه هِيدَايَتْ هَاتْ، يَا كُو نَهِشْتِيَه اَوْ بَاوَرِى بِينِنْ بَسْ اَڤْ گُۆتِنَا وَانَه؛ اَرِێ مَا مِمْكُنَه كُو خُدِێ پِێخَمْبَرِێنْ خَوه ژِ مِرُۆڤَانْ بِشِينَه!؟

٩٥. بِبِێژَه: اَگَرْ لِسَرْ اَرْدِێ فِرِيشْتَه هَبُونَا كُو لِسَرِێ بِگَرِيَانَا و لِوِێ بِمَانَا، هَلْبَتْ ژِ ئَاسِيمَانَانْ مَه دِێ ژِ وَانْ رَه پِێخَمْبَرَكِى فِرِيشْتَه بِشَانْدَا (لِێبَلِێ ژِ بَرْ كُو خَلْكِێ اَرْدِێ بَشَرِنْ پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ ژِى دِێ بَشَرْ بِنْ).

٩٦. بِبِێژَه: دِ نَاڤْبَرَا مِنْ و وَه دَه بِشَاهِدِى خُدِێ بَسَه. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ بَنْدَيِێنْ خَوه ئَاگَاهْدَارَه، بِينَرَه.

٩٧. خُدِێ كِێ رَاسْتَرِێ بِكَه ڤِێجَا اَوْ دِ رِيَا رَاسْتْ دَه يَه و كِێ ژِى ژِ رِێ بِخَه اِێدِى ژِ بِلِى خُدِێ تُو دِێ ژِ وَانْ رَه تُو دُۆسْتَانْ نَبِينِى (كُو وَانْ بِينِنْ سَرْ رِيَا رَاسْتْ). رُۆژَا قِيامَتِێ اَمِێ وَانْ دِ رَوْشَكِى كُۆرْ، لالْ و كَڕْ دَه لِسَرْ رُويِێنْ وَانْ بِجِڤِينِنْ، جِهِێ وَانْ دُۆژَهَه، چِقَاسْ كُو ئَاگِرِێ وِێ كِێمْ بِبَه اَمْ پِێتَا وِى زِێدَه دِكِنْ.

٩٨. هَا اَڤَه جَزَايِێ وَانَه، لَوْرَا وَانْ ئَايَتِێنْ مَه مَانْدَلَه كِرِنْ و گُۆتِنْ، دَمَا اَمْ بِبِنْ هَسْتِى و ئَاخْ، مَا قَىْ اَمِێ دِيسَا وَكْ مَخْلُوقَكِى نُو بِێنْ ڤَژَانْدِنْ؟

٩٩. اَرِێ مَا اَوْ نَابِينِنْ؛ اَوْ خُدَايِێ كُو اَرْدْ و ئَاسِيمَانْ ئَافِرَانْدِنَه، اَوْ دِكَارَه وَكِى ڤَانْ وَانْ ژِى بَئَافِرِينَه؟ خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ جِڤَانَكْ دَانِيَه كُو تِێ دَه هِيچْ گُمَانْ تُنَه يَه. لِێبَلِێ ڤَانْ ظَالِمَانْ ژِ مَانْدَلْكِرِنِێ پِێ ڤَه تِشْتَكِى دِنْ قَبُولْ نَكِرِيَه.

١٠٠. بِبِێژَه: اَگَرْ هُونْ بِبُونَا خُودِيێنْ گَنْجِينَيِێنْ رَحْمَا خُدَايِێ مِنْ، ژِ تِرْسَا كُو دِێ خَرْجْ بِبَه، دِيسَا وَه يِێ نَمَرْدِى بِكِرَا. ژِخُو اِنْسَانْ (بِسِرُوشْتَا خَوه) پِرْ نَمَرْدَه!

١٠١. سُۆنْدْ بَه، مَه نَهْ ئَايَتِێنْ اَشْكَرَا دَانَه مُوسَا، ڤِێجَا ژِ اِسْرَائيلِيَانْ بِپِرْسَه، دَمَا مُوسَا هَاتَه نِكْ وَانْ، فِرْعَونْ ژِێ رَه گُۆتْ: اَىْ مُوسَا! اَزْ گُمَانْ دِكِمْ كُو سِێرْ لِتَه هَاتِيَه كِرِنْ![200]

١٠٢. (مُوسَا ژِ فِرْعَونْ رَه) گُۆتْ: بِێگُمَانْ تُو بِخَوه ژِى دِزَانِى كُو ژِ خُدَايِێ اَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ پِێ ڤَه تُو كَسِى دِنْ اَڤْ ئَايَتِێنْ بِعِبْرَتْ دَانَخِسْتِنَه (لِێبَلِێ دِيسَا ژِى تُو رِكْدَارِيِێ دِكِى). هَىْ فِرْعَونْ! بِرَاسْتِى اَزْ ژِى، تَه دِ هَلاكِێ دَه وَرْبُويِى دِبِينِمْ!

١٠٣. فِرْعَونْ خُوسْتْ كُو وَانْ ژِ وارِێ وَانْ دَرِينَه، ڤِێجَا مَه فِرْعَونْ و اَوِێنْ كُو دِگَلْ وِى بُونْ تَڤْ (دِ دَرْيَايِێ دَه) بِنْئَاڤْ كِرِنْ.

١٠٤. پِشْتِى (هَلاكَا) فِرْعَونْ، مَه ژِ اِسْرَائيلِيانْ رَه گُۆتْ: «لِوِێ اَرْدِێ (مِسْرِێ) نِشْتَجِى بِبِنْ! دَمَا پَيْمَانَا ئَاخْرَتِێ هَاتْ اَمِێ وَه تَڤَانْ لِهَڤْ كُۆمْ بِكِنْ و وَه بِهَڤْ رَه حَشِرْ بِكِنْ.

١٠٥. مَه، قُرْئَانْ بِحَقِيِێ ئَانِيَه خَوارِێ (دَا كُو حَقِيِێ اَشْكَرَا بِكَه) و قُرْئَانْ بِخَوه ژِى بِحَقِى هَاتِيَه. (يَا مُحَمَّدْ!) مَه تُو ژِى بَسْ بِمِزْگِينْبَرْ و هِشِيارْكَرِى شَانْدِيَه.

١٠٦. مَه قُرَئَانْ مِژَارْ بِمِژَارْ، ئَايَتْ بِئَايَتْ، (هِنْ بِهِنْ) هِنَارْتْ دَا كُو تُو ژِ مِرُۆڤَانْ رَه (هِێدِى هِێدِى، بِرِحَتِى) بِخُوينِى (و اَوْ ژِى وِێ فَهمْ بِكِنْ و ژِ بَرْ بِكِنْ) و مَه اَوْ (لِگُۆرِى رَوْشْ و بُويَرَانْ) لِپَى هَڤْ هِنَارْتْ.

١٠٧. بِبِێژَه: هُونْ دِخَوازِنْ بَاوَرِى بِقُرْئَانِێ بِينِنْ و هُونْ دِخَوازِنْ نِيينِنْ؛ بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَرِيَا ڤِێ زَانِينْ ژِ وَانْ رَه هَاتِييَه دَايِنْ، دَمَا قُرَئَانْ ژِ وَانْ رَه بِێ خَونْدِنْ، دِ جِهْ دَه لِسَرْ رُويٍێنْ خَوه دِچِنْ سِجُودِێ.

١٠٨. دِبِێژِنْ: اَمْ رَبِێ خَوه پَاكْ دِدِێرِنْ. پَيْمَانَا خُدَايِێ مَه تَقَزْ تِێ جِهْ.

١٠٩. اَوْ لِسَرْ رُويِێنْ خَوه بِگِرِينْ دِچِنْ سِجُودِێ، و (خَونْدِنَا قُرَئَانِێ) تِرْسَا وَانْ زِێدَه دِكَه.

١١٠. بِبِێژَه: وَه دِڤِێ بِـ (نَاڤِێ) الله گَازِى بِكِنْ و وَه دِڤِێ بِـ (نَاڤِێ) رَحْمٰنْ گَازِى بِكِنْ، ڤِێجَا (اَڤْ) نَاڤِێنْ هَرِى رِنْدْ هَرْ ژِ بُۆ خُدِێ نَه. دِ نِمِێژَا خَوه دَه ژِى (قُرْئَانِێ) بِدَنْگْبِلِنْدِى نَخوِينَه (كُو مُشْرِكْ دَنْگِێ تَه بِبِهِيزِنْ و ژِ تَه رَه تَنْگَزَارِيِێ چِێكِنْ) و بِدِزِى ژِى نَخُوينَه (كُو هَڤَالِێنْ تَه دَنْگِێ تَه نَكِنْ و ژِێ فَيْدِێ نَبِينِنْ)؛ دِ نَاڤْبَرَا هَرْدُيانْ دَه رِيكَه نَاڤِنْجِى بِگِرَه.

١١١. بِبِێژَه: حَمْدْ ژِ وِى خُدَايِى رَه بَه كُو ژِ خَوه رَه زَارُۆكْ نَگِرْتِنَه و دِ حُكِمْرَانِيِێ دَه تُو هَڤْپِشْكْ ژِێ رَه تُنِنْ و تُو پِێدِڤِيَا وِى ژِ حَوْجَدَارِى ڤَه بَئَارِيكَارَكِى ژِى تُنَه و بِمَزِنْدِێرِيكَه مَزِنْ وِى مَزِنْ بِدِێرَه.

[199] اَڤْ ئَایَتْ ژِ مَه رَه دِدَه نِیشَانْ كُو عَمَلِێ صَالِحْ اَگَرْ كُو پِێ رَه بَاوَرِی نَبَه تُو فَیْدِێ نَادَه مِرُوڤِی. لَوْرَا؛ كُفِرْ تِشْتَكِی پِیسَه، كَارِێ رِنْدْ دِگَلْ وِێ تُو فَیْدِێ نَادَه. چِمْكِی؛ بَاوَرِی دِ فَیْدَدَایِنِێ دَه شَرْطَه. خُدِێ تَعَالَا اَڤْ رَوشْ ژِ سُورَهیِێ نِسَاءْ دِ ئَایَتَا ١٢٤ێ دَه «چِه مِێرْ بَه چِه ژِنْ، چِه كَسِێ كَارَكِی قَنْجْ بِكَه و اَوْ بَاوَرْمَنْدْ بَه، ڤِێجَا هَا اَوْ دِێ هَرَه بِهِشْتِێ و بِقَاسِی دَرْزِكَا سِیسِكِێ ژِی دِێ نَحَقِی لِێ نَبَه« ژِ سُورَهیِێ نَحْلْ دِ ئَایَتَا ٩٧ێ دَه «چِه مِێرْ بَه چِه ژِنْ، كِی كَارَكِی قَنْجْ بِكَه و بَاوَرْمَنْدْ بَه، تَقَزْ اَمِێ ژِیَانَكَه خَوشْ بِكِنْ نَصِیبِێ وِی و اَمِێ خَلاتَا وَانْ بِسِپَحِیتِرِینْ ئَاكُو دِكِنْ، بِدِنْ وَانْ» و دِ گَلَكْ ئَایَتِێنْ دِنْ دَه ژِى بَیَانْ كِرِیَه.

[200] بَرِى هَرْ تِشْتِى دِڤِێ اَمْ بِدِنْ زَانِينْ كُو اَڤْ مِژَارْ، يَا كُو خُدِێ ژِ پِێخَمْبَرِێ خَوه رَه گُۆتِيَه، «ژِ زَارُۆيِێنْ اِسْرَائيلْ بِپِرْسَه» نَه اَوَه كُو عِلْمِێ وِێ ژِ وَانْ فِێرْ بِبَه. بَلْكِى دَاخَوازْ اَوَه كُو تَمَامِێ جِهُويَانْ بِزَانِنْ كُو پِێخَمْبَرْ رَاسْتْ گُۆتِيَه. اَڤْ پِرْسْ ئَا دَلِيل ئَانِينِێ يَه. اَڤْ «نَه ئَايَتِێنْ اَشْكَرَه» يَا كُو دِ ئَايَتِێ دَه دَرْبَاسْ بُو اَوْ نَهْ مُعْجِيزَه نَه: كُۆپَالْ، دَسْتِێ سپِى، تُۆفَانْ، كُلَهْ، سِپَهْ، بَقْ، خُوينْ، دُوشَقبُونَا بَحرِێ و خَلا يَه.

١٨. سُورَه يِێ كَهْفْ

سُورَەيِێ كَهْفْ، ١١٠ (سَدْ و دَهْ) ئَايَتَه. لِمَكِّێ دَاكَتِيَه. ژِ بَرْ كُو دِ ئَايَتِێنْ ٩ێ، ١٠ێ و ١١انْ دَه بِێژِيَا كَهْفْ دَرْبَاسْ بُويَه كُو بِمَعْنىَ»شِكَفْتَه «و بَحْسَا اَصحَابُ الكَهْفْ دِكَه، ژِ ڤِى سُورَيى رَه كَهْفْ هَاتِيَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. حَمْدْ (پَسِنْ و سِپَاسِى) ژِ بُۆ خُدِێ يَه، اَوِێ كُو قُرْئَانْ لِسَرْ بَنْدَيِێ خَوه نَازِلْكِرِيَه و ژِێ رَه تُو نَاكُۆكِى و خَوارِيَكْ چِێنَكِرِيَه...

٢. اَوْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ و زِێرَڤَانَه. (خُدِێ اَوْ هِنَارْتِيَه) دَا كُو (كَافِرَانْ) ژِ عَذَابَكِى دِژْوَارْ بِتِرْسِينَه كُو اَوْ ژِ جَمْ خُدِێ يَه و دَا كُو مِزْگِينِێ بِدَه بَاوَرْمَنْدَانْ اَوِێنْ كُو كَارِێنْ قَنْجْ دِكِنْ كُو بِرَاسْتِى ژِ بُۆ وَانْ خَلاتَكَه رِنْدْ هِيَه...

٣. اَوْ دِ نَاڤْ خِێرْ و خَوشِيَانْ دَه سَرَاقَتِى مَايِنْدَه نَه.

٤. (خُدِێ كِتِێبْ نَازِلْ كِرْ) دَا كُو يِێنْ دِبِێژِنْ: «خُدِێ، ژِ خَوه رَه زَارُۆكْ گِرْتِنَه»
پِێ بِتِرْسِينَه.

٥. دِ ڤِى وارِى دَه نَه ژِ بُۆ وَانْ زَانِينَكْ هَيَه و نَه ژِى ژِ بَاڤْ و كَالِێنْ وَانْ رَه. اَڤْ گُۆتِنَا كُو ژِ دَڤِێنْ وَانْ دَرْدِكَڤَه (بِێبَخْتِييَكَه) پِرْ مَزِنَه! بِێگُمَانْ ئَا كُو دِبِێژِنْ بَسْ دَرَوْكَارِى يَه.

٦. (رَسُولِێ مِنْ!) ژِ بَرْ خَمْكِێشِيَا كُو وَانْ بِڤِێ قُرَئَانِێ بَاوَرِى نَئَانِى هِنْدِكْ مَايَه تُو نَفْسَا خَوه بِبِى هَلاكِێ.

٧. بِێگُمَانْ چِه تِشْتِێ لِسَرْ اَرْدِێ هَيَه مَه ژِ (اَرْدِێ) رَه كِرِيَه خَمْلْ و خَوشْكَايِى دَا كُو اَمْ اِنْسِێنْ پِێ بِجَرِبِينِنْ؛ كَا كِى ژِ وَانْ بِێهْتِرْ كَارْ و كِرِيارِێنْ قَنْجْ دِكَه.

٨. بِێگُمَانْ اَمِێ يِێنْ لِسَرْ اَرْدِێ هَنَه بِجَارَكِێ بِكِنْ ئَاخَكَه رِپْ و رُوتْ.

٩. (رَسُولِێ مِنْ!) تُو ظَنْ نَكَه كُو رَوْشَا اَصْحَابُ الكَهْفْ و رَقِيمِێ ژِ نِيشَانِێنْ مَه يِێنْ هَرِى عَجِێبِنْ (بَلْكِى ژِ وَانْ يِێنْ عَجِێبْتِرْ ژِى هَنَه).

١٠. دَمَا اَوْ خُۆرتْ بِبَالْ شِكَفْتِێ ڤَه ڤَحَوِيَانْ و وِهَا دُعَا كِرِنْ: خُدَايِێ مَه! ژِ جَمْ خَوه رَحْمَتَكِێ بِدَه مَه و ژِ بُۆ ڤِێ رَوْشَا اَمْ تِێ دَه نَه ژِ بُۆ مَه رِيكَه رَهَابُونِێ ئَامَادَه بِكَه!

١١. ڤِێجَا مَه چَنْدْ سَالانْ دِ شِكَفْتِێ دَه پَرْدَيَا خَوِێ دَانِى سَرْ گُهِێنْ وَانْ (و مَه اَوْ دِ خَوْ رَه بِرِنْ).

١٢. پَاشِێ مَه اَوْ هِشْيَارْ كِرِنْ دَا كُو ژِ هَرْدُو بَرَكَانْ (اَوِێنْ كُو لِسَرْ مُدَيِێ رَازَانَا وَانْ كَتِبُونْ اِخْتِلافِێ) اَمْ بِزَانِنْ كَا كِێ بِێهْتِرْ مُدَيِێ مَايِنَا وَانْ رِنْدْتِرْ حَسَابْ كِرِيَه.

١٣. اَمْ خَبَرَا رَاسْتِينْ ئَا سَرْپِێهَاتِيَا وَانْ ژِ تَه رَه رَادِگِهِينِنْ؛ بِرَاسْتِى اَوْ خُۆرْتِنَه وِسَا بُونْ كُو وَانْ بِخُدَايِێ خَوه بَاوَرِى ئَانِيبُونْ، ڤِێجَا مَه ژِى بَاوَرِيَا وَانْ زِێدَه كِرْ.

١٤. مَه دِلِێنْ وَانْ (لِسَرْ گُۆتِنَا حَقِيِێ) خُرْتْ كِرْ، دِ وِێ دَمَا اَوْ (لِهَمْبَرِى تَاغُوتْ و مُشْرِكَانْ) رَابُونْ سَرْ پِيَانْ و گُۆتِنْ: خُدَايِێ مَه؛ خُدَايِێ اَرْدْ و ئَاسِيمَانَانَه، اَمْ ژِ بِلِى وِى تُو اِلٰهَانْ نَاپَرِزِنْ. اَگَرْ اَمْ (هَڤْپِشْكَانْ ژِێ رَه چِێكِنْ، وِێ چَاخِێ) بِرَاسْتِى اَمْ گُۆتِنَكَه سِتَمْكَارْ و ژِ رَاسْتِيِێ دُورْ دِبِێژِنْ.

١٥. هَا اَڤْ خَلْكِێ مَه ژِى، ژِ بِلِى خُدِێ ژِ بُۆ خَوه هِنْ اِلٰهْ گِرْتِنَه (و بِوَانْ دِپَرِزِنْ). دَه بِلَا اَوْ دَلِيلَكَه اَشْكَرَا بِينِنْ كُو اَوْ خُدَا نَه. نَاخَوە مَا ژِ وِى كَسِێ كُو لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ بِدَرَوَا اِفتِرَا بِكَه ظَالِمْتِرْ كِى هَيَه؟

١٦. (يَكِى ژِ وَانْ خُۆرتَانْ وِهَا گُۆتْ): مَئَادَمْ وَه ژِ وَانْ و (پُوتْـ) ـێنْ كُو ژِ بِلِى خُدِێ اَوْ پَرَسْتِنَا وَانْ دِكِنْ خَوه دُورْ كِرِيَه، نَاخَوە لِشِكَفْتِێ ڤَحَوِنْ دَا كُو خُدَايِێ وَه رَحْمَا خَوه لِوَه بِكَه و كَارِێ وَه ژِ بُۆ وَه رِحَتْ بِكَه.

١٧. تَه دِدِيتْ دَمَا رُۆژْ هِلْدِهَاتْ بِرَخِێ رَاسْتِێ يِێ شِكَفْتَا وَانْ ڤَه مَيِلْ دِدَا و دَمَا دِچُو ئَاڤَا ژِى، ژِ رَخِێ چَپِێ ڤَه لِوانْ نَدِكَتْ و دَرْبَاسْ دِبُو. هَرْ وِهَا اَوْ دِ نَاڤَا ڤَالاهِيَا شِكَفْتِێ دَه رَادِزَانْ. هَا اَڤْ، ژِ نِيشَانِێنْ دَسْتْهِلاتِيَا خُدِێ يَه. خُدِێ كِێ بِينَه سَرْ رِيَا رَاسْتْ، ڤِێجَا اَوْ لِسَرْ رِيَا رَاسْتْ رَاسْتَرِێ بُويَه. كِێ ژِى ژِ رِێ بِخَه، اِێدِى تُو دِێ ژِێ رَه دُۆسْتَكِى كُو وِى رَاسْتَرِێ بِكَه نَبِينِى.

١٨. دِگَلْ كُو اَوْ رَازَايِى بُونْ ژِى ژِ تَه وَه يَه كُو اَوْ هِشِيَارِنْ (لَوْرَا چَاڤِێنْ وَانْ ڤَكِرِى بُونْ). مَه اَوْ دِقُلِبَانْدِنْ ئَالِيِێ رَاسْتِێ و ئَالِيِێ چَپِێ (دَا كُو اَرْدْ گُۆشْتِێ وَانْ نَخُوە) و سَگِێ وَانْ ژِى، لِحَوْشَا شِكَفْتِێ لِنْگِێنْ خَوه يِێنْ پِێشْ دِرِێژْ كِرِبُو و رَاكَتِى بُو. اَگَرْ تَه اَوْ (سَرْ وِى حَالِى) بِدِيتِنَا، تُو دِێ بِلَزْ و بَزْ ڤَگَرِيَايَا و ژِ بَرْ يَا كُو تَه دِيتِى دِلِێ تَه تِژَه تِرْسْ بِبُويَا.

١٩. (چَاوَا كُو مَه اَوْ خِسْتِبُونْ خَوِێ) هَرْ وِهَا مَه اَوْ هِشِيارْ ژِى كِرِنْ دَا كُو دِ نَاڤْ خَوه دَه ژِ هَڤْ بِپِرْسِنْ؛ يَكِى ژِ وَانْ گُۆتْ: هُونْ، چِقَاسْ دِ خَوْ دَه مَانَه؟ گُۆتِنْ: اَمْ رُۆژَكِێ يانْ ژِى هِنَكِى ژِ رُۆژِێ مَانَه (لَورَا لِنِكْ هِلَاتِنَا رُۆژِێ كَتِبُونْ شِكَفْتِێ و لِنِكْ ئَاڤَابُونَا رُۆژِێ هِشِيارْ بُوبُونْ). گُۆتِنْ: خُدَايِێ وَه بِێهْتِرْ دِزَانَه كَا هُونْ چِقَاسْ مَانَه. ڤِێگَا هُونْ يَكِى ژِ نَاڤْ خَوه بِڤَانْ دِرَاڤَانْ بِشِينِنْ بَاژِێرْ، بِلا بِنِێرَه ژِ خَوارِنَا بَاژِێرْ ئَا حَلَالْ و پَاكْ ژِ وَه رَه خَوارِنَكِێ بِينَه و بِلا بِتَدْبِيرْ تَڤْبِگَرَه و تَقَزْ بِلا تُو كَسِى بِوَه نَدَه حِسَانْدِنْ!

٢٠. بِێگُمَانْ اَگَرْ اَوْ بِسَرْ وَه ڤَه بِبِنْ (و جِهِێ وَه بِزَانِنْ) دِێ وَه بِكَڤِرَانْ بِكُژِنْ ئَانْ ژِى دِێ وَه ڤَگَرِينِنْ سَرْ اُۆلا خَوه كُو اِێدِى هُونِێ تُو جَارِى بِسَرْ نَكَڤِنْ.[201]

٢١. (چَاوَا كُو مَه اَوْ ژِ خَوِێ هِشْيَارْ كِرِنْ) هَرْ وِهَا مَه اِنْسَانْ بِوَانْ حِسَانْدِنْ ژِ بُۆ بِزَانِنْ كُو تَقَزْ پَيْمَانَا خُدِێ (بِڤَژَانْدِنَا پِشْتِى مِرِنِێ) رَاسْتَه و دِ رَاسْتِيَا رُۆژَا قِيامَتِێ دَه ژِى تُو گُمَانْ تُنَه يَه. وِێ دَمِێ دَرْ بَارِێ رَوْشَا اَصْحَابُ الْكَهْفْ دَه بِهَڤْ كَتِنْ و گُۆتِنْ: لِسَرْ وَانْ ئَاڤَاهِيَكِێ لِێكِنْ (و دَڤْ ژِ وَانْ بَرْدِنْ) خُدَايِێ وَانْ بِێهْتِرْ بِوَانْ دِزَانَه. اَوِێنْ كُو خُدَانْنُفُوزْ بُونْ، گُۆتِنْ: اَمِێ تَقَزْ لِسَرْ وَانْ مِزْگَفْتَكِێ ئَاڤَا كِنْ.

٢٢. (هِنْ ژِ وَانْ بِتَخمِينِى) دِێ بِبِێژِنْ: اَوْ سِێ بُونْ، چَارِێ وَانْ ژِى سَگِێ وَانْه. (هِنْ ژِى) دِێ بِبِێژِنْ: اَوْ پِێنجْ بُونْ؛ شَشِێ وَانْ سَگِێ وَانْه. (اَڤْ) دَرْ بَارِێ يَا نَپَنِى (غَيبِێ) دَه تَخْمِينْ دِكِنْ. (هِنَكْ ژِى دِێ) بِبِێژِنْ: اَوْ حَفْتْ بُونْ، يِێ هَشْتِێ وَانْ ژِى كُوچِكِێ وَانْه. بِبِێژَه: خُدَايِێ مِنْ، بِێهْتِرْ بِهَژْمَارَا وَانْ دِزَانَه. يِێنْ كُو بِوَانْ دِزَانِنْ پِرْ هِنْدِكِنْ. نَاخَوە دَرْ حَقِێ خَلْكِێنْ شِكَفْتِێ دَه ژِ بِلِى نِيقَاشَكَه دِيَارْ (كُو ژِ تَه رَه وَحْيِێ دِيارْ كِرِبَه) تُو مُنَاقَشَيَكَه دِنْ نَكَه و دَرْ بَارِێ وَانْ دَه ژِ تُو كَسِى (ژِ يِێنْ خُدَانْكِتِێبْ)
مَعْلُومَاتَانْ نَخَوازَه.

٢٣. ژِ بُۆ تِشْتَكِى كُو تُو بِكِى، نَبِێژَه، اَزِێ سِبَهِێ ڤِى تِشْتِى بِكِمْ.

٢٤. حَيانِى بِخَوسْتِنَا خُدِێ ڤَه گِرِێنَدِى (هَيَا تُو نَبِێژِى: اِنْ شَاءَ الله \خُدِێ حَزْ بِكَه). دَمَا تُو ڤِێ ژِ بِيرْ بِكِى، خُدِێ دِ بِيرَا خَوه بِينَه و بِبِێژَه: اَزْ هِێڤِيدَارِمْ كُو خُدَايِێ مِنْ رِيَكَه ژِ ڤِێ چِێتِرْ نِيشَانِى مِنْ بِدَه.

٢٥. اَوْ دِ شِكَفْتَا خَوه دَه سِێ سَدْ سَالِى (رَازَايى) مَانْ و نَهْ سَالِێنْ دِنْ ژِى لِڤِێ هَاتِنَه زێدَكِرِنْ.

٢٦. بِبِێژَه: خُدِێ بِێهْتِرْ دِزَانَه كَا اَوْ چِه قَاسِى مَانَه. زَانِينَا نَپَنْدِيَا اَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ هَرْ ژِ وِى رَه يَه. اَوْ چِه رِنْدْ دِبِينَه و چِه رِنْدْ دِبِهِيزَه! ژِ بِلِى خُدِێ، ژِ بُۆ وَانْ تُو دُۆسْتْ و ئَارِيكَارَكْ تُنَه يَه. اَوْ، دِ دَسْتْهِلاتِيَا خَوه دَه ژِ بُۆ خَوه تُو كَسِى نَاكَه هَڤْپِشْكْ.

٢٧. (يَا مُحَمَّدْ!) ژِ كِتِێبَا خُدَايِێ خَوه وَحْيَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه بِخُوِينَه. تُو كَسِێ كُو كَارِبَه كَلِمَيێنْ خُدِێ بِگُهَرِينَه تُنَه و ژِ بِلِى خُدِێ تُو دِێ سْتَارْگَهَكِێ ژِى ژِ بُۆ خَوه نَبِينِى.

٢٨. دِگَلْ وَانْ كَسِێنْ كُو سِبَهُ و اِێڤَارِێ لِبَرْ خُدَايِێ خَوه دِگَرِنْ و رِزَايَا وِى دِخَوازِنْ، خَوه رَاگِرَه. ژِ بُۆ كُو تُو خَمْلَا ژِيَانَا دِنْيَايِێ بِخَوازِى، چَاڤِێنْ خَوه ژِ وَانْ نَگُهَرِينَه. بِيَا وِى كَسِى نَكَه، اَوِێ كُو مَه دِلِێ وِى ژِ ذِكْرِێ خَوه بِێهَاىْ كِرِيَه و اَوِێ كُو دَايَه پَىْ هَوَسَا خَوه و كَارِێ وِى سِينُۆرْبِهِێرِى يَه.[202]

٢٩. بِبِێژَه: حَقْ ژِ جَمْ خُدَايِێ وَه يَه. نَاخَوە؛ كِى بِخَوازَه بِلا بَاوَرْ بِكَه، كِى ژِى بِخَوازَه بِلا مَانْدَلَه بِكَه. بِێگُمَانْ مَه ژِ سِتَمْكَارَانْ رَه دُۆژَهَكَه وِسَا ئَامَادَه كِرِيَه كُو سُورِێنْ وِێ هَاوِرْدُۆرْ لِوَانْ گِرْتِيَه. اَگَرْ اَوْ ئَاڤِێ بِخَوازِنْ، ئَاڤَكَه مِينَا هَسِنِێ حَلانْدِى دِێ بِهَوَارَا وَانْ ڤَه بِێ كُو سَرْ و چَاڤَانْ دِبِرِێژَه. اَوْ چِه پِيسْ ڤَخَوارِنَه و اَوْ چِه پِيسَجِهَه ژِ بُۆ مَايِينِێ!

٣٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِى ئَانِينْ و كَارِێ قَنْجْ كِرِنْ، بِرَاسْتِى اَمْ خَلاتَا كَسِێ كُو كَارِێ رِنْدْ كِرِبَه وِنْدَا نَاكِنْ.

٣١. اَوِێنْ هَا، ژِ وَانْ رَه بِهِشْتِێنْ عَدَنِێ هَنَه كُو دِ بِنْ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ. اَوِێ دِ وَانْ دَه بِبَازِنِێنْ زِێرِينْ بِێنَه خَمِلانْدِنْ و دِێ ژِ هَڤْرِيشِمِێ تَنِكْ و ئَارمُوشِێ سْتُورْ، جِلِێنْ كَسْكْ لِخَوه بِكِنْ و اَوِێ دِ وَانْ دَه لِسَرْ تَخْتِێنْ (خَمِلَانْدِى) پَالْ بِدِنْ. (اَڤْ بِهِشْتْ)، چِه خَوشْ خَلاتَه و چِه خَوشْ وارْگَهَه!

٣٢. ژِ وَانْ رَه، ژِ دُو زِلامَانْ مِينَاكْ بِدَه؛ كُو يَكْ ژِ وَانْ مَه دُو رَزِێنْ تِرِى دَابُونِێ، مَه هَرْدُو رَزْ ژِى بِدَارِێنْ خُرْمَا سِێنْجْ كِرِبُونْ و مَه دِ نَاڤْبَرَا هَرْدُيانْ دَه ژِى چَانْدِنِى دَانِيبُونْ.

٣٣. هَرْدُو رَزَانْ ژِى فِێكِيێنْ خَوه دَانْ و تِشْتَكْ ژِێ كِێمْ نَدِبُو (هَرْ سَالْ بَرِێ خَوه دِدَانْ). مَه دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه ژِى رُۆبَارَكْ دَابُو هَرِكَانْدِنْ.

٣٤. ژِ وِى رَه فِێكِى و دَاهَاتِێنْ دِنْ ژِى هَبُونْ. ڤِێجَا بِهَڤَالِێ خَوه رَه كَتَه نِقَاشِێ و وِهَا گُۆتْ: اَزْ، ژِ هِێلَا مَالْ ڤَه ژِ تَه دَوْلَمَنْدْتِرِمْ و ژِ هِێلَا مِرُۆڤَانْ ڤَه ژِى ژِ تَه خُرْتْتِرْ و رُومَتْدَارْتِرِمْ.

٣٥. اَوْ بِرَوْشَكَه سْتَمْكَارْ چُو نَاڤْ رَزِێ خَوه. گُۆتْ: اَزْ تُو جَارِى گُمَانْ نَاكِمْ كُو اَڤْ بَاخْ و بُۆسْتَانْ وِێرَانْ بِبِنْ.

٣٦. اَزْ بَاوَرْ نَاكِمْ كُو قِيَامَتْ ژِى هَبَه. اَگَرْ اَزْ لِخُدَايِێ خَوه بِێمَه ڤَگَرَانْدِنْ ژِى، قَتْ گُمَانَا مِنْ تُنَه كُو (لِوِێ دَرِێ ژِى) اَزِێ اَنْجَامَكَه ژِ ڤِێ چِێتِرْ بِبِينِمْ.

٣٧. هَڤَالِێ وِى ژِى دِ بَرْسِڤَا نِقَاشِێ دَه ژِێ رَه وِهَا گُۆتْ: مَا تُو وِى خُدَايِێ كُو تُو ژِ ئَاخِێ، پَاشِێ ژِ دِلُۆپَكْ ئَاڤِكْ (مَنِيِێ) ئَافِرَانْدِى، پِشْتْرَه ژِى تُو كِرِى زِلامَكِى تَكُوزْ مَانْدَلَه دِكِى؟

٣٨. لِێبَلِێ اَزْ نَه مِينَا تَه مَه، رَوْشَا مِنْ اَڤَه كُو خُدَا پَرْوَرْدَگَارِێ مِنَه و اَزْ تُو كَسِى ژِێ رَه نَاكِمَه هَڤْپِشْكْ.

٣٩. دَمَا تُو چُويِى نَاڤَا رَزِێ خَوه، بِلا تَه بِگُۆتَا: مَاشَاءَ الله! هِێزْ بَسْ يَا خُدِێ يَه! اَگَرْ ژِ هِێلَا مَالْ و زَارُۆكْ ڤَه تُو مِنْ ژِ خَوه كِێمْتِرْ بِبِينِى....

٤٠. ڤِێجَا هِێڤِى هَيَه كُو خُدَايِێ مِنْ رَزَكِى ژِ يِێ تَه چِێتِرْ بِدَه مِنْ، ژِ بَانِى ژِى بِرُوسْكَانْ بِشِينَه سَرْ رَزِێ تَه، اِيجَارْ دِێ بِبَه ئَاخَكَه هِشْكْ و هُۆلا.

٤١. يانْ ژِى، ئَاڤَا بُۆسْتَانِێ تَه دِێ سَرْگُۆمْ بِبَه، جَارَكَه دِنْ تُو دِێ نِكَارِبِى لِئَاڤِێ
بِگَرِى و بِبِينِى.

٤٢. فِێكِيێنْ وِى هَاتِنْ دُۆرْپِێچْكِرِنْ و تُنَكِرِنْ. اِێدِى وِى ژِ دَرْدِێ مَسْرَفَا كُو لِبُۆسْتِێنْ كِرِيَه دَسْتِێنْ خَوه لِسَرْ هَڤْ دَانِينْ و رَاوَسْتَايِى مَا. بُۆسْتَانِێنْ وَانْ بِسَرْ بَانِێ خَوه دَه هِلْوَشِيَانْ. (زِلِێمْ) دِگُۆتْ: وَاخْ، خَوزِى مِنْ ژِ خُدَايِێ خَوه رَه هَڤْپِشْكْ چِێنَكِرِنَا!

٤٣. ژِ بُۆ وِى ژِ بِلِى خُدِێ دَسْتَكَكْ نَبُو كُو ئَارِى وِى بِكَه و وِى بِخَوه ژِى نِكَارِيبُو خَوه رِزْگَارْ بِكَه.

٤٤. هَا دِ وِێ دَمَا زُۆرْ دَه خُدَانِى و ئَارِيكَارِى هَرْ يِێنْ خُدِێ نَه، اَوِێ كُو حَقْه. اَوِێ كُو خَلاتَا وِى يَا هَرِى رِنْدَه و اَوِێ كُو اَنْجَامَا هَرِى رِنْدْ دِدَه بَاوَرْمَنْدَانْ.

٤٥. ژِ وَانْ رَه ڤِێ ژِى وَكْ نِمُونَه نِيشَانْ بِدَه: ژِيَانَا ڤِێ جِيهَانِێ مِينَا وِێ ئَاڤِێ يَه كُو مَه ژِ ژُۆرْ ڤَه دَاخِسْتِيَه. بِخِێرَا وِێ، گِيايِێ سَرْ اَرْدِێ (پِێشِى گَشْ دِبَه) تِێكِلِى هَڤْ دِبَه (جِيهَانْ پِێ هِێشِينْ و خَوشْ دِبَه، پِشْتْرَه) گِيَا هِشْكْ دِبَه (ژِ هَڤْ دِكَڤَه)، بَا وِى ژِ هَڤْ دَرْدِخَه و بَلاوَلا دِكَه. خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِى دَسْتْهِلاتْدَارَه.

٤٦. مَالْ و زَارُۆكْ خَمْلا ژِيَانَا جِيهَانِێ نَه، كَارْ و كِرْيَارِێنْ قَنْجْ ژِى لِجَمْ خُدَايِێ تَه
بِخِێرْتِرْ و بِهِێڤِيتِرِنْ.

٤٧. وِێ رُۆژَا كُو اَمْ چِيَانْ بِمَشِينِنْ و تِێ بِبِينِى كُو اَرْدْ بُو چُۆلَكَه ڤِپِيڤَالَا (بِێ دَارْ و بَرْ، بِێ چِيَا و بَحْرْ) و اَمْ وَانْ (تَڤَكِى بَاوَرْمَنْدْ و كَافِرَانْ) لِهَڤْ بِجِڤِينِنْ و اَمْ يَكِى ژِ
وَانْ بَرْنَدِنْ.

٤٨. هَمُو پَڤْرَه صَفْ بِصَفْ ژِ خُدَايِێ تَه رَه هَاتِنَه رَاپِێشْكِرِنْ. سُۆنْدْ بَه، كَا چَاوَا مَه جَارَا پِێشِينْ (تَازِى، پِێخَواسْ، بِێ مَالْ و زَارُۆكْ) هُونْ ئَافِرَانْدِبُونْ، هَرْ وِسَا جَارَكَه دِنْ هُونِێ بِێنَه بَرْ دَسْتِێنْ مَه. لِێ وَه حِزِرْ دِكِرْ كُو اَمِێ ژِ وَه رَه جِڤَانَكِى (سَاغْكِرِنَا پِشْتِى مِرِنِێ) نَادَيْنِنْ؟

٤٩. لِێنِڤِيسْ (دَفتَرَا كَارْ و كِرِيَارِێنْ مِرُۆڤَانْ) هَاتِيَه دَانِينْ، ڤِێجَا وِێ رُۆژِێ تُو گُنَهْكَارَانْ دِبِينِى كُو اَوْ ژِ يَا تِێ دَه هَاتِيَه نِڤِيسِينْ بِتِرْسِنْ و دِبِێژِنْ: واخْ لِحَالِێ مَه بَه! اَڤْ چِه كِتِێبه، چِقَاسْ گُنَهَكْ هَبَه، چِه بِچُوكْ چِه مَزِنْ، بَرْنَدَايَه؛ هَرْ اَوْ تِێ دَه نِڤِيسِيَه و هَرْ چِقَاسْ تِشْتِێنْ لِدِنْيَايِێ كِرِنْ دِيتِنْ كُو (دِ كِتِێبِێ دَه) نِڤِيسَانْدِى يَه. خُدَايِێ تَه قَتْ لِتُو كَسِى نَحَقِيِێ نَاكَه.

٥٠. دَمَا مَه ژِ فِرِيشْتَيَانْ رَه گُۆتْ: ژِ ئَادَمْ رَه (ژِ بُۆ رِێزْگِرْتِنِێ) هَرِنْ سِجُودِێ، ڤِێجَا اَوْ ژِى ژِێ رَه چُونَه سِجُودِێ. ژِ بِلِى اِبْلِيسْ (اَوْ نَچُو سِجُودِێ)، اَوْ ژِ جِنَانْ بُو، ڤِێجَا اَوْ ژِ فَرْمَانَا خُدَايِێ خَوه دَرْكَتْ. (گَلِى مِرُۆڤَانْ!) اَرِێ مَا هُونْ، ژِ بِلِى مِنْ پَلِيدْ و كِنِێسَا وِى ژِ خَوه رَه دِكِنْ دُۆسْتْ و ئَارِيكَارْ؟ حَالْ اَڤَه كُو اَوْ دِژْمِنِێنْ وَه نَه. ژِ بُۆ وَانْ ظَالِمَانْ اَڤْ چِه پِيسْ بَدِێلَه (كُو خُدِێ بِهِێلِنْ و اِبْلِيسْ ژِ خَوه رَه بِكِنْ دُۆسْتْ و ئَارِيكَارْ)!

٥١. مِنْ اَوْ (اِبْلِيسْ و كِنِێسَا وِى) نَكِرِنَه شَاهِدْ لِسَرْ چِێكِرِنَا اَرْدْ و ئَاسِيمَانَانْ و مِنْ اَوْ نَكِرِنَه شَاهِدْ لِسَرْ ئَافِرَانْدِنَا وَانْ بِخَوه ژِى. اَزْ نَه اَوِمْ كُو ژِرِێدَرْكَتِيَانْ ژِ خَوه رَه
بِكِمْ ئَارِيكَارْ.

٥٢. وِێ رُۆژِێ (خُدِێ ژِ مُشْرِكَانْ رَه) دِبِێژَه؛ گَازِى وَانْ (هَڤْپِشْكَانْ) بِكِنْ، اَوِێنْ كُو وَه اَوْ ژِ مِنْ رَه دِكِرِنْ هَڤَالْ و شَرِيكْ. اَوْ ژِى گَازِى وَانْ دِكِنْ؛ لِێبَلِێ بَرْسِڤَا وَانْ نَادِنْ. مَه نَوالَكَه خَتَرْنَاكْ (كُو دُۆژَهَه) خِسْتِيَه نَاڤبَرَا پُوتْ و پَرَسْتِيِێنْ وَانْ.

٥٣. گُنَهْكَارَانْ ژِي ئَاگِرْ دِيتْ، ڤِێجَا وَانْ يَقِينْ كِرْ كُو اَوِێ بِكَڤِنِێ و تُو چَارَه نَدِيتِنْ كُو وَانْ ژِێ بِدَه پَاشْ.

٥٤. بِرَاسْتِى مَه دِ ڤِێ قُرَئَانِێ دَه ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ هَرْ تَخْلِيتِێنْ مِينَاكَانْ اَشْكَرَا كِرِنَه (دَا كُو عِبْرَتْ بِگِرِنْ). لِێبَلِێ اِنْسَانْ ژِ هَرْ تِشْتِى پِرْتِرْ ژِ مِقَرْسِيِێ حَزْ دِكَه.

٥٥. پِشْتِى كُو هِدَايَتْ ژِ وَانْ رَه هَاتْ، ژِ بِلِى يَا كُو بِسَرِێ يِێنْ بَرِى وَانْ دَه هَاتِيَه ، يانْ ژِى ژِ نِشْكَا ڤَه كُو اَوْ تُوشِى عَذَابِێ بِبِنْ پِێ ڤَه، مَا چِه تِشْتِى اَوْ ژِ بَاوَرِيِێ و ژِ دَاخَوازَا لِێبُۆرِينَا (گُنَهِێنْ خَوه) ژِ خُدَايِێ وَانْ اَوْ دَانَه پَاشْ؟!

٥٦. اَمْ پِێخَمْبَرَانْ بَسْ وَكْ مِزْگِينْبَرْ و هِشْيَارْكَرْ دِشِينِنْ. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه ژِى تِێدِكُۆشِنْ دَا كُو حَقِيِێ بِبَاطِلِى ژِ حُۆلِێ رَاكِنْ و وَانْ ئَايَتِێنْ مَه و اَوْ عَذَابِێ كُو اَوْ پِێ هَاتِبُونْ تِرْسَانْدِنْ، پِێكَنُۆكْ گِرْتِنْ.

٥٧. مَا ژِ وِى كَسِێ كُو بَئَايَتِێنْ خُدَايِێ خَوه هَاتِبَه هِشِيارْكِرِنْ، ڤِێجَا بَرِێ خَوه ژِ وَانْ ڤَگَرِينَه و گُنَهِێنْ كُو بِدَسْتِێنْ خَوه كِرِنْ ژِ بِيرْ بِكَه، زَالِمْتِرْ كِى هَيَه؟ بِێگُمَانْ مَه پَرْدَيَكْ دَانِيَه سَرْ دِلِێنْ وَانْ دَا كُو قُرْئَانِێ فَهمْ نَكِنْ و مَه كَرِيتِيَكْ خِسْتِيَه گُهِێنْ وَانْ
(دَا كُو حَقِيِێ نَبِهِيزِنْ). اَگَرْ تُو گَازِى وَانْ بِكِى بَالْ رِيَا رَاسْتْ ڤَه ژِى اَوْ تُو جَارِى رَاسْتَرِێ نَابِنْ.

٥٨. خُدَايِێ تَه، گُنَهْژِێبِرْ و خُدَانْ مَرْحَمَتَه. اَگَرْ ژِ بَرْ گُنَهِێنْ كُو اَوْ دِكِنْ، پِێ رَه پِێ رَه (لِجِيهَانِێ) اَوْ جَزَا بِكِرِنَا، دِێ بِلَزْ عَذَابْ بِدَايَا وَانْ. لِێبَلِێ ژِ وَانْ رَه جِڤَانَكِى دِيَارْ هَيَه. (دَمَا اَوْ جِڤَانْ هَاتْ) اِێدِى اَوِێ ژِ بُۆ خَوه سْتَارْگَهَكِێ نَبِينِنْ.

٥٩. خَلْكِێنْ وَانْ وَلَاتَانْ دَمَا ظُلِمْ كِرِنْ (و اِيمَانْ نَئَانِينْ) مَه اَوْ هَلاكْ كِرِنْ. مَه ژِ بُۆ هَلاكْكِرِنَا وَانْ جِڤَانَكِى اَشْكَرَا دَانِى (ڤِێجَا تِشْتِێ بِسَرِێ وَانْ دَه هَاتِيَه دِێ بِسَرِێ وَه دَه ژِى بِێ).

٦٠. دَمَا مُوسَا ژِ خُۆرْتِێ دِگَلْ خَوه رَه گُۆتْ: اَزْ نَاوَسْتِمْ و رَانَاوَسْتِمْ حَيانِى نَگِهِيژِمْ جِهِێ كُو هَرْدُو دَرْيَا دِگِهِێنْ هَڤْ ئَانْ ژِى اَزِێ دَمَكَه دِرِێژْ بِرِێ ڤَه هَرِمْ.

٦١. چِه دَمَا هَرْدُو گِهِيشْتِنْ وِى جِهِێ كُو هَرْدُو دَرْيَا دِگِهَانْ هَڤْ، وَانْ مَاسِيِێ خَوه ژِ بِيرْ كِرْ. مَاسِى، دِ بَحْرِێ دَه بَرْ بِقُلَكِێ ڤَه رِێ گِرْتْ و چُو.

٦٢. چِه دَمَا هَرْدُو (ژِ وِى جِهِێ هَڤْدِيتِنِێ) دَرْبَاسْ بُونْ و چُونْ، مُوسَا ژِ شَئَاگِرْتِێ خَوه رَه گُۆتْ: تَاشْتِيَا مَه ژِ مَه رَه بِينَه. بِرَاسْتِى ڤِێ رِێوِيتِيَا مَه اَمْ گَلَكِى وَسْتَانْدِنْ.

٦٣. شَئَاگِرْتِى گُۆتْ: مَا تَه دِيتْ، دَمَا مَه خَوه ئَاڤِێتْ بَرْ وِى زِنَارِى مِنْ مَاسِى (لِوِرْ) ژِ بِيرْ كِرْ. بَسْ شَيْطِێنْ بِمِنْ دَا ژِبِيركِرِنْ كُو اَزْ قِصَيَا مَاسِى ژِ تَه رَه بِبِێژِمْ. مَاسِى دِ بَحْرِێ دَه رِيَا خَوه گِرْتْ و چُو، اَڤْ رَوْشَكَه عَجِێبْ بُو.

٦٤. مُوسَا گُۆتْ: هَا اَڤْ بُو يَا كُو اَمْ لِێ دِگَرِيانْ. دِ جِه دَه لِپَى شُۆپَا خَوه ڤَگَرِيانْ (و هَاتِنْ جَمْ زِنِێرْ).

٦٥. هَرْدُيانْ عَبدَكْ ژِ عِبَادِێنْ مَه دِيتِنْ كُو مَه ژِ جَمْ خَوه رَحْمَتَكْ دَابُو وِى و ژِ نِكْ خَوه مَه اَوْ هِينِى زَانِينَكَه تَايْبَتْ كِرِبُو.

٦٦. مُوسَا ژِێ رَه گُۆتْ: مَا اَزْ دِگَلْ تَه بِێمْ دَا كُو وَكْ رِێبَرْ تُو وِێ زَانِينَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِيَه دَايِنْ، فِێرِى مِنْ ژِى بِكِى؟

٦٧. (عَڤْدِێ صَالِحْ ژِ مُوسَا رَه) گُۆتْ: بِرَاسْتِى تُو دِێ نِكَارِبِى دِگَلْ مِنْ خَوه رَاگِرِى.

٦٨. مَا چَاوَا تُو دِێ لِهَمْبَرِى زَانِينَكَه كُو دِ رَاسْتِيَا وِێ دَه تُو نَاگِهِيژِى صَبْرِێ بِكِێشِى؟

٦٩. (مُوسَا ژِێ رَه) گُۆتْ: اِنْ شَاءَ الله تُو دِێ مِنْ صَبِرْكِێشْ بِبِينِى و اَزِێ لِبَرْ فَرْمَانَا تَه ژِى رَانَبِمْ.

٧٠. (عَڤْدِێ صَالِحْ ژِێ رَه) گُۆتْ: اَگَرْ تُو بِدِى پَى مِنْ، حَتَانِى كُو اَزْ ژِ تَه رَه رَاسْتِيَا وِێ نَبِێژِمْ، تُو بِخَوه دَرْ بَارِێ تُو تِشْتِى دَه ژِ مِنْ پِرْسِێ نَكَه.

٧١. لِسَرْ ڤِێ (شَرْطِێ كُو گُۆتِى) هَرْدُو بِرِێ ڤَه چُونْ. پَاشِێ، دَمَا هَرْدُو سُوَارِى كَشْتِيِێ بُونْ، وِى كَشْتِى قُلْ كِرْ. ڤِێجَا مُوسَا ژِێ رَه گُۆتْ: مَا تَه كَشْتِى قُلْ كِرْ ژِ بُۆ كُو تُو خَلْكِێ تِێ دَه بِخَنِقِينَه؟ بِرَاسْتِى تَه كَارَكِى كِرِێتْ كِرْ!

٧٢. (عَڤْدِێ صَالِحْ ژِ مُوسَا رَه) گُۆتْ: مَا مِنْ ژِ تَه رَه نَگُۆتِبُو كُو تُو يِێ نِكَارِبِى بِمِنْ رَه خَوه رَاگِرِى؟

٧٣. مُوسَا (ژِێ رَه) گُۆتْ: ژِ بَرْ يَا كُو مِنْ ژِ بِيرْ كِرِيَه لِمِنْ نَگِرَه و دِ كَارِێ مِنْ دَه ژِ مِنْ رَه زُۆرِێ نَدَرِينَه.

٧٤. دِيسَا هَرْدُو بِرِێ ڤَه چُونْ. پَاشِێ، دَمَا رَاسْتِى زَارُۆكَكِى هَاتِنْ، عَڤدِێ صَالِحْ دِ جِه دَه اَوْ (زَارُۆكْ) كُشْتْ. مُوسَا ژِێ رَه گُۆتْ: بِێيى كُو وِى جَانَكْ كُشْتِبَه تَه چِمَا جَانَكِى پَاكْ كُشْتْ، بِرَاسْتِى تَه تِشْتَكِى نَه رِنْدْ كِرْ!

٧٥. (عَڤْدِێ صَالِحْ ژِ مُوسَا رَه) گُۆتْ: مَا مِنْ ژِ تَه رَه نَگُۆتِبُو كُو تُو یِێ نِكَارِبِی بِمِنْ رَه صَبْرِێ بِكِێشِی؟

٧٦. مُوسَا گُۆتْ: اَگَرْ پِشْتِی ڤِێ جَارِێ اَزْ تِشْتَكِی ژِ تَه بِپِرْسِمْ اِێدِی هَڤَالْتِیَا مِنْ نَكَه. بِرَاسْتِی ژِ ئَالِیِێ مِنْ ڤَه تُو گِهِشْتِی لِێبُورِینَا دَاوِینْ (اِێدِی رُویِێ مِنْ نَاگِرَه كُو اَزْ لِێبُورِینِێ ژِ تَه بِخَوازِمْ).

٧٧. دِیسَا هَرْدُو بِرِێ ڤَه چُونْ حَتَا گِهِیشْتِنْ خَلْكِێ گُنْدَكِی، ژِ وَانْ خَوارِنْ خَوهسْتِنْ. ڤِێجَا خَلْكِێ گُنْدْ بِمِێڤَانِی اَوْ نَهحَوَانْدِنْ. دِڤِێ نَاڤِێ دَه لِوِێ دَڤَرِێ رَاسْتِی دِیوَارَكِی هَاتِنْ كُو خَوارْ بُوبُو و دِكِرْ بِهَرِفَه. وِی دِجِهْ دَه اَوْ رَاسْتْ كِرْ. مُوسَا ژِێ رَه گُۆتْ: اَگَرْ تَه بِخَوهسْتَا تَقَزْ تَه یِێ ژِ بَرْ ڤِێ حَقْدَسْتِێ خَوه بِسْتَانْدَا.

٧٨. (عَڤْدِێ صَالِحْ) گُۆتْ: هَا اَڤْ، ژِهَڤْجُدَابُونَا مِنْ و تَه يَه. ڤِێگَا اَزِێ شِیرُوڤَیَا وَانْ تِشْتِێنْ كُو تَه نِكَارِیبُو لِهَمْبَرِی وَانْ خَوه رَاگِرْتَا ژِ تَه رَه بِبِێژِمْ.

٧٩. هَچِیكَا كَشْتِی يَه، اَوْ يَا چَنْدْ خِزَانَانْ بُو كُو اَوْ دِدَرْیَایِێ دَه دِخَبِتِینْ. مِنْ خَوسْتْ وِێ عَیِبْدَارْ بِكِمْ، (لَوْرَا) ؛ لِپِێشِیَا وَانْ حُكِمْدَارَكْ هَبُو كُو هَرْ كَشْتِی (یَا سَاغْلَمْ) بِزُورِێ ژِ وَانْ دِسِتَانْدْ.

٨٠. هَرْچِی كُو زَارُوكْ بُو دِێ و بَاڤِێنْ وِی مِرُۆڤێنْ بَاوَرْمَنْدْ بُونْ، ڤِێجَا اَمْ تِرْسِیَانْ (كُو زَارُوكْ) وَانْ نُوقِی بَاطِلْ و كُفْرِێ بِكَه.

٨١. ڤِێجَا مَه خَوسْتْ كُو خُدَایِێ وَانْ دِشُونَا وِی دَه یَكِی ژِ وِی چِێتِرْ و لِسَرْ وَانْ دِلُوڤَانْتِرْ بِدَه وَانْ.

٨٢. هَرْچِی كُو دِیوَارْ بُو، اَوْ دِبَاژِێرْ دَه یِێ دُو زَارُوكِێنْ سِێوِی بُو و دِبِنْ دَه خَزِینَیَكَه وَانْ هَبُو و بَاڤِێ وَانْ ژِی مِرُۆڤكِی صَالِحْ بُو. ڤِێجَا خُدَایِێ وَانْ خَوسْتْ كُو اَوْ هَرْدُو زَارُوكْ بِگِهِیژِنْ چَاخِێ خُرْتِیَا خَوه و گَنْجِینَیَا خَوه دَرِینِنْ. اَڤْ رَحْمَتَكْ بُو ژِ خُدَایِێ تَه و مِنْ اَڤْ ژِی نَه ژِ بَرْ خَوه ڤَه كِرِنْ. هَا اَڤْه شِیرُوڤَیَا وَانْ تِشْتِێنْ كُو تَه نِكَارِبُو لِهَمْبَرِی وَانْ خَوه رَاگِرْتَا.

٨٣. (یَا مُحَمَّدْ!) پِرْسَا ذُوالقَرْنَیْنْ،ژِ تَه دِكِنْ. بِبِێژَه: اَزِێ ژِ وَهرَه دَرْ حَقِێ وِی دَه وَحْیِێ بِخُوِینِمْ.

٨٤. بِێگُمَانْ مَه اَوْ لِسَرْ رُوِیِێ اَرْدِێ كِرَه خُدَانْدَرْفَتْ و مَه ژِ هَرْ تِشْتِی رَه رِێ و نَاڤْگِینَكْ دَایِێ (دَا كُو خَوه بِگِهِینِێ).

٨٥. ڤِێجَا اَوْ ژِی كَتْ پَیْ وَانْ رِێیانْ.

٨٦. حَتَاگِهِشْتْ وِی جِهِێ كُو(لِگُورِی دِیتِنَا چَاڤَانْ) رُوژْ لِێ دِچُو ئَاڤَا. دِیتْ كُو ڤَا يَه اَوْ دِ كَانِیَكَه هَرِیرَشِكْ دَه دِچَه ئَاڤَا و لِوِێ دَرِێ قَومَكْ دِیتْ. مَه ژِێ رَه گُۆتْ: اَیْ ذُو القَرْنِینْ! يَانْ تِێ عَذَابْ بِدِی وَانْ يَانْ ژِی دَرْ بَارِێ وَانْ دَه تِێ یَا سِپَحِی (اَسَاسْ) بِگِرِی (وَانْ گَازِی اِیمَانِێ بِكِی).

٨٧. ذُوالْقَرْنَيْنْ گُۆتْ: اَوِێ كُو ظُلْمِێ بِكَه، اَمِێ وِی جَزَا بِكِنْ، پِشْتْرَه اَوِێ لِخُدَایِێ خَوه پِێ ڤَگَرَانْدِنْ؛ ژِ بُۆ ڤِێ خُدِێ ژِی دِێ عَذَابَكِی دِژْوَارْ بِدِیِێ.

٨٨. لِێبَلِێ چِه كَسِێ كُو بَاوَرِی بِینَه و كَارْ و كِرْیَارِێنْ قَنْجْ بِكَه، ڤِێجَا ژِێ رَه بِپَادَاشِى يَا هَرِی سِپَحِی (جَنَّةْ) هَیَه و ژِ فَرْمَانَا خَوه اَمِێ یَا (رِحَتْ و) هِێسَانْ ژِێ رَه بِێژِنْ (و پِێ رَه خَوشْ مُعَامَلَه بِكِنْ).

٨٩. پِشْتْرَه دِیسَا اَوْ كَتَه پَیْ وَانْ رِێ و دَرْفَتَانْ.

٩٠. حَتَا گِهِیشْتَه جِهَكِی كُو رُوژْ لِێ دِهِلَاتْ، وِی دِیتْ كُو وَا يَه رُوژْ لِسَرْ مِلَّتَكِی وِسَا دِهِلَاتْ كُو ژِ رُوژِێ پِێ ڤَه مَه تُو سِتَارَكْ نَه دَابُو وَانْ (رُوژْ زَمَانَكِی دِرِێژْ لِسَرْ وَانْ نَدِچُو ئَاڤَا).

٩١. اَڤا تَه بِهِیسْتْ وِسَا بُو و تَقَزْ بِهَرْ تِشْتِێ لِبَالِێ (و یَا دِهَاتَه كِرِنْ) مَه ئَاگَاهِی هَبُو.

٩٢. پِشْتْرَه دِیسَا اَوْ كَتَه پَیْ وَانْ رِێ و دَرْفَتَانْ.

٩٣. پَاشِێ دَمَا گِهِیشْتْ نَاڤَا دُو چِیَانْ، لِوِرْ مِلَّتَكْ دِیتْ كُو (ژِ بِلِی زِمَانِێ خَوه) تُو زِمَانِێ دِنْ نَدِزَانِینْ.

٩٤. وَانْ گُۆتْ: اَیْ ذُوالْقَرْنَينْ! بِرَاسْتِی لِڤِی وَلاتِی یاجُوجْ و مَاجُوجْ خَرَابِیِێ دِكِنْ. ڤِێجَا مَا تُو ژِ ڤِێ رَه چِه دِپِێژِی كُو اَمْ ژِ مَالِێ خَوه حَقَكِی بِدِنْ تَه دَا كُو تُو دِنَاڤْبَرَا مَه و وَانْ دَه سُورَكِێ چِێكِی.

٩٥. ذُوالْقَرْنَينْ گُۆتْ: اَوْ مَالْ، مِلْكْ و هِێزَا كُو خُدَایِێ مِنْ دَایَه مِنْ ژِ وِێ حَقْدَسْتِێ كُو هُونْ بِدِنَه مِنْ چِێتِرَه. هُونْ ژِ ئَالِیِێ هِێزِێ ڤَه ئَارِیكَارِیَا مِنْ بِكِنْ دَا كُو اَزْ دِنَاڤْبَرَا وَه و وَانْ دَه سُورَكَه ئَاصِێ چِێكِمْ.

٩٦. پَارْچَیێنْ هَسِنْ ژِ مِنْ رَه بِینِنْ، (پَارْچَیێنْ هَسِنْ دَئَانِینْ سَرْ هَڤْ) حَتَا نَاڤْبَرَا هَرْدُو چِیانْ مِسِێوَایی هَڤْ بُو. (ذُو القَرْنَينْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: پِفْ بِكِنِێ (و ئَاگِرْ گَشْ بِكِنْ! وَانْ ژِی ئَاگِرْ خَوشْ كِرْ) حَتَا كُو هَسِنْ بُو ئَاگِرْ. (ذُو القَرْنَينْ) گُۆتْ: ژِ مِنْ رَه سِفْرِێ حَلِیَایِی بِینِنْ دَا كُو بِرِێژِمْ سَرِێ.

٩٧. اِێدِی (یاجُوجْ و مَاجُوجَانْ) نَه دِكَارِینْ بِسَرْكَڤِنْ و نَه ژِی دِكَارِینْ وِێ قُلْ بِكِنْ.

٩٨. (ذُو القَرْنَینِی) گُۆتْ: اَڤَا (مِنْ چِێكِرِیَه) ژِ جَمْ خُدَایِێ مِنْ رَحْمَتَكَه. لِێبَلِێ دَمَا پَیْمَانَا خُدَایِێ مِنْ وَرَه، اَوِێ ڤِێ سُورِێ بِاَرْدِێ ڤَه رَاسْتْ و هِلُو بِكَه. بِێگُمَانْ پَیْمَانَا خُدَایِێ مِنْ حَقَه.

٩٩. وِێ رُوژِێ اَمْ دَڤْ ژِ وَانْ بَردِدِنْ؛ هِنْ ژِ وَانْ لِهِنَانْ دِكَڤِنْ و دِكَیِنْ و (تُو دِنِێرِی كُو)دِصُورِێ دَه هَاتَه پِفْكِرِنْ، ڤِێجَا مَه اَوْ لِهَڤْ كُومْ كِرِنَه.

١٠٠. دِوِێ رُوژِێ دَه اَمِێ دُوژَهِێ ژِ بُۆ كَافِرَانْ بَرْچَاڤْ بِكِنْ.

١٠١. اَوْ كَافِرِێنْ كُو چَاڤِێنْ وَانْ دَرْبَارِێ قُرْئَانَا مِنْ دَه گِرْتِی و پَرْدَكِرِی بُونْ و وَانْ نِكَارِیبُونْ گُهْدَارِیَا (حَقِیِێ) بِكِرِنَا.

١٠٢. اَرِێ، مَا اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه حِزِرْ دِكِنْ كُو اَوْ دِكَارِنْ ژِ بِلِی مِنْ، بَنْدَیِێنْ مِنْ ژِ خَوه رَه بِكِنْ دُوسْتْ و پِشْتَڤَانْ؟ بِێگُمَانْ مَه دُوژَهْ ژِ بُۆ كَافِرَانْ كِرِیَه وَارْگَه.

١٠٣. (یَا مُحَمَّدْ!) بِبِێژَه: مَا اَمْ ژِ وَه رَه يِێنْ كُو دِكَارِێ خَوه دَه هَرِی زِێدَه زِیانْ كِرِنْ نَبِێژِنْ؟

١٠٤. اَوِێنْ كُو كَارْ و خَبَاتَا وَانْ لِژِیَانَا جِیهَانِێ پُوچْ بُویَه. حَالْ اَڤْه وَانْ حِزِرْ دِكِرْ كُو اَوْ كَارَكِی قَنْجْ دِكِنْ.

١٠٥. اَڤِێنْ هَا، یِێنْ كُو آیَتِێنْ خُدَایِێ خَوه و چُونَا حِزُورَا وِی مَانْدَلَه كِرِنَه؛ ڤِێجَا كَارِێنْ وَانْ پُوچْ بُویَه. (ژِ بَرْ ڤِێ يَكِێ) اَمْ رُوژَا قِیامَتِێ ژِ بُۆ وَانْ تُو كِێشَانَكِێ نَادِێنِنْ (لَوْرَا تُو خِێرَكْ نَكِرِنَه كُو وَرَه وَزِنَانْدِنْ).

١٠٦. اَڤْێنْ هَا، بِسَدَمَا كُو وَانْ بَاوَرِی نَئَانِی و طِنَازِێنْ خَوه بَئَایَتْ و قَاصِدِێنْ مِنْ كِرِنْ جَزَایِێ وَانْ دُوژَهَه.

١٠٧. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، ژِ وَانْ رَه بِهِشْتِێنْ فِرْدَوسِێ،
جِهْ و وَارْگَهِنْ.

١٠٨. اَوِێ هَرْ و هَرْ تِێدَه بِنْ و اَوْ نَاخَوازِنْ ژِێ دَرْكَڤِنْ.

١٠٩. بِبِێژَه: اَگَرْ ژِ بُۆ پَیْڤِێنْ خُدَایِێ مِنْ دَرْیَا حِبِرْ بُونَا و مَه اَوْ قَاسِی دِنْ ژِی لِێ زِێدَه بِكِرَا، بَرِیَا كُو پَیڤِێنْ خُدَایِێ مِنْ بِقَدِنْ اَوِێ دَرْیَا بِقَدِیانَا.

١١٠. بِبِێژَه: بِێگُمَانْ اَزْ بَسْ وَكِی وَه مِرُۆڤكِمْ. (لِێ اَڤْ هَیَه)، پَیْخَامْ ژِ بُۆ مِنْ هَاتِیَه هِنَارْتِنْ؛ خُدَایِێ وَه هَرْ خُدَایَكِی بِتَنِێ يَه. اِێدِی كَسِێ كُو خَلاتَا خُدَایِێ خَوه هِێڤِی بِكَه و ژِ عَذَابِێ وِی بِتِرْسَه، بِلا كَارَكِی قَنْجْ بِكَه و دِعِبَادَتِێ خَوه دَه قَتْ تِشْتَكِی ژِ خُدَایِێ خَوه رَه نَكَه هَڤَالْ و هَڤْپِشْكْ!

[201] اَوْ زِلامِێ كُو هِنَارْتِنَه بَاژِێرْ دَا كُو ژِ وَانْ رَه خَوارِنِێ بِكِرَه و بِينَه، چَاخِێ دِرَاڤْ ژِ بِێرِيكَا خَوه دَرَانِينْ دَا كُو خَرْجْ بِكَه. خَلْكِێ بَاژِێرْ دِبِينِنْ كُو وَا يَه لِسَرْ دِرَاڤَانْ وِێنَيِێ دِيۆكْلاتِيانُسْ هَيَه. ڤِێجَا ژِ وَانْ وَيَه كُو وِى گَنْجِينَيَكْ دِيتِيَه و وِى دِبِنْ جَمْ حُكِمْدَارِێ وِێ دَمِێ. اَڤْ حُكِمْدَارْ مِرُۆڤَكِى بِعَقِيدَيَا فِلَهْتِيِێ بَاوَرْ بُو. ڤِێجَا زِلامِێ جُوَانْ ژِ حُكِمْدَارْ رَه رُودَانَا كُو دِ سَرِێ وَانْ رَه بُهُرِى دِبِێژَه. تَڤْ بِهَڤْ رَه دِچِنْ شِكَفْتِێ و بِعَجِێبْمَايِينْ دِبِينِنْ كُو تِشْتَا زِلامِێ جِوَانْ ژِ وَانْ رَه گُۆتِى، رَاسْتَه. خُدِێ، پِشْتِى كُو ژِ وَانْ رَه دَا اِسْبَاتْكِرِنْ كُو دَرْفَتَا ژِنُوڤَسَاخبُونِێ هَيَه، خُدِێ اَوْ جُوَانْ مِرَانْدِنْ.

[202] لِگُۆرِى كُو هَاتِيَه رَاگِهَانْدِنْ، قُرِيشِى لِجَمْ پِێخَمْبَرْ جِڤِيَانْ، ژِێ رَه گُۆتِنْ: اَگَرْ تُو بِخَوازِى كُو اَمْ بَاوَرِيِێ بِتَه بِينِنْ دِڤِێ تُو ڤَانْ خِزَانَانْ؛ بِلالْ، خَبَّابْ، سُهَيبْ و يِێنْ وَكِى وَانْ ژِ جَمْ خَوه بِقَوِرِينِى. لَوْرَا هِيچَپِيلَا مَه ژِ ڤِێ تِێ كُو اَمْ بِوَانْ رَه بِجِڤِنْ. نَاخَوە ژِ بُۆ وَانْ جِڤَانَكِى دِيَارْ بِكَه كُو لِجَمْ تَه بِجِڤِنْ. ڤِێجَا دِ بَارَا ڤِێ مِژَارِێ دَه اَڤْ ئَايَتْ دَاكَتْ.

١٩. سُورَه يِێ مَرْیَمْ

سُورَهيێ (مَرْیَمِـ)ـێ، ٩٨ (نُوتْ و هَشْتْ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ دَاكَتِیَه. اَڤْ سُورَه، دِگَلْ دَابَاشِێنْ دِنْ ژِی ژِ بَرْ كُو بِتَایبَتِی بَحْسَا مَرْیَمِێ و ئَانِینَا وِێ یَا عِيسَا یَا جِیهَانِێ دِكَه ژِێ رَه سُورَهيێ مَرْیَمِێ هَاتِیَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. كَافْ، هَا، یَا، عَینْ، صَادْ.

٢. اَڤْ بَحْسَا دِلُوڤَانِیَا خُدَایِێ تَه يَه، یَا كُو بِبَنْدَیِێ خَوه زَكَرِیَا رَه كِرِیَه.

٣. دَمَا زَكَرِیَا بِدَنْگَكِی نِزْمْ لِبَرْ خُدَایِێ خَوه گَرِیَا.

٤. گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! ژِ كَالِیتِی هَسْتِیِێ مِنْ لاوَازْ بُونَه و سِپِیتِیَا سَرِێ مِنْ بَلاڤْ بُویَه. خُدَایِێ مِنْ! اَزْ، بِدُعَایِێنْ كُو مِنْ ژِ تَه (كِرِنْ) قَتْ بِێهِێڤِی نَبُومَه.

٥. بِرَاسْتِی اَزْ پِشْتِی خَوه ژِ یِێنْ كُو بِكَڤِنْ سَرْ كَارْ اَنْدِیشَه دِكِمْ (كُو اَوْ دِینْ بَرَڤَاژِی نِیشَانْ بِدِنْ). پِیرَكَا مِنْ ژِی زَارُوكَانْ نَایِنَه، ڤِێجَا ژِ جَمْ خَوه سَرْكَارْ و مِیرَاتْگِرَكِی بِدَه مِنْ.

٦. دَا كُو اَوْ بِبَه مِیرَاتْگِرِێ مِنْ و مِیرَاتْگِرِێ مَالْبَاتَا یعْقُوبْ ژِی. خُدَایِێ مِنْ، وِی بِكَه مِرُۆڤَكِى (تُو) ژِێ رَاظِى!

٧. (خُدِێ ژِێ رَه گُۆتْ) : اَیْ زَكَرِیَا! اَمْ مِزْگِینِیَا كُرَكِی وِسَا دِدِنْ تَه كُو نَاڤِێ وِی یَحْیَا يَه كُو بَرِیَا وِی مَه تُو كَسْ بِڤِی نَاڤِی نَاڤْ نَكِرِیَه.

٨. (زَكَرِیَا) گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ، دِێ چَاوَا كُرْ ژِ بُۆ مِنْ چِێبَه، پِیرَكَا مِنْ زَارُوكَانْ نَایِینَه و اَزْ ژِی ژِ بَرْ كَالِیتِیِێ هِشْكْ و زُهَا بُومَه؟!

٩. بَلِێ، گُۆتِنَا تَه رَاسْتَه، لِێ خُدَایِێ تَه دِبِێژَه: اَوْ ژِ مِنْ رَه هِێسَانَه. بِرَاسْتِی مِنْ تُو بَرِێ ئَافِرَانْدْ دِگَلْ كُو تُو قَتْ تُنَه بُویِی ژِی.

١٠. زَكَرِیَا گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! (دَرْبَارِێ حَمْلَبُونَا ژِنَا مِنْ دَه) نِیشَانَكِێ بِدَه مِنْ. خُدِێ ژِێ رَه گُۆتْ: نِیشَانَا تَه اَڤْه؛ تُو یِێ سِێ شَڤْ (و سِێ رُوژَانْ) بِمِرُۆڤانْ رَه نِكَارِبِی بِپَیڤِی.

١١. لِسَرْ ڤِێ زَكَرِیَا ژِ مِحْرَابَا مِزْگَفْتِێ دَرْكَتَه پِێشْبَرِی گَلِێ خَوه؛ بِإشَارَتَكِێ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: سِبَهُ و اِێڤَارَانْ خُدِێ تَسْبِیحْ بِكِنْ (یانِی؛ نِمِێژْ بِكِنْ).

١٢. (مَه ژِێ رَه گُۆتْ): اَیْ یَحْیَا! كِتِێبِێ بِهِێزْ بِگِرَه. مَه هِێژْ دِ زَارُوكِیتِیَا وِی
دَه حِكْمَتْ دَابُوِیِێ.

١٣. مَه ژِ جَمْ خَوه حَنُونِی و پَاكِی دَایِێ و اَوْ مِرُۆڤَكِی تَقْوَادَارْ بُو.

١٤. ژِ دِێ و بَاڤِێ خَوه رَه قَنْجْ بُو و اَوْ نَه خُومَزِنْدِێرَكِی نَگُهْدَارْ بُو.

١٥. سِلاڤْ لِسَرْ بَه؛ رُوژَا اَوْ بُوِیِی، رُوژَا اَوْ بِمِرَه و رُوژَا كُو اَوْ ژِ گُورِێ پِێ ڤَژَانْدِنْ!

١٦. (یَا مُحَمَّدْ!) دِڤِێ كِتِێبِێ دَه بَحْسَا مَرْیَمِێ ژِی بِكَه؛ دَمَا اَوْ ژِ مَالْبَاتَا خَوه ڤَدَرْبُو و رَخِێ رُوژْهِلاتْ (يِێ مِزْگَفْتِێ) ژِ خَوه رَه كِرَه وَارْگَهْ.

١٧. اِێدِی مَرْیَمِێ دِنَاڤْ خَوه و وَانْ دَه پَرْدَیَكْ كِشَانْدْ. مَه جِبْرِیلْ شَانْدَه جَمْ و دِشَكْلِێ اِنْسَانَكِی تَكُوزْ دَه خَوه نِیشَانِی وِێ دَا.

١٨. مَرْیَمِێ ژِێ رَه گُۆتْ: اَزْ خَوه بِخُدَایِێ كُو رَحْمٰنَ ژِ تَه دِپَارِێزِمْ! اَگَرْ تُو بِرَاسْتِی مِرُۆڤكِی خُدِێتِرْسْ بِی (نِێزِیكِی مِنْ نَبَه).

١٩. جِبْرِیلْ ژِێ رَه گُۆتْ: اَزْ بَسْ قَاصِدِێ خُدَایِێ تَه مَه دَا كُو كُرَكِی پَاكْ بِدِمَه تَه.

٢٠. مَرْیَمِێ ژِێ رَه گُۆتْ: دِێ چَاوَا كُرْ ژِ مِنْ رَه چِێبَه، دِگَلْ كُو تُو كَسِی دَسْتْ نَدَایَه مِنْ و اَزْ نَه ژِنَكَه دَاوپِیسِمْ ژِی.

٢١. جِبْرِیلْ ژِێ رَه گُۆتْ: فَرْمَانَا خُدِێ وِسَا يَه (بِێیِی دَسْتْدَانَكِێ زَارُوكْ دِێ ژِ تَه رَه چِێبِبَه). خُدَایِێ تَه گُۆتْ: اَڤْ لِبَرْ مِنْ هِێسَانَه و دَا كُو اَمْ وِی ژِ جَمْ خَوه ڤَه ژِ بُۆ مِرُۆڤانْ بِكِنْ نِیشَانْ و دِلُوڤَانِی. اَڤْ كَارَكِی كُو بِرْیَارَا وِی هَاتِیَه دَایِنْ
(و دِێ هَرْ چِێبَه).

٢٢. مَرْیَمْ بِعِیسَا دُجَانْ بُو. ڤِێجَا ژِ بَرْ ڤِێ یَكِێ خَوه كِشَانْدَ جِهَكِی دُورْ.

٢٣. اِێشَا زَارُوكْچِێبُونِێ بَرِێ وِێ دَا (بَرْ) دَارَا خُرْمِێ (دَا كُو خَوه پِێ بِگِرَه)، گُۆتْ: خَوزِی بَرِیَا ڤِێ (رَوْشِێ) اَزْ بِمِرَامَا و اَزْ ژِ بِنِی ڤَه بِهَاتِمَا ژِبِیرْكِرِنْ.

٢٤. ڤِێجَا (پِشْتِی ڤِێ غَمْگِینِیَا وِێ) (جِبْرِیلْ) ژِ بِنِێ وِێ دَارِێ وِهَا گَازِی مَرْیَمِێ كِرْ: غَمْگِینْ مَبَه! خُدَایِێ تَه، لِپِێشْبَرِی تَه جُۆیَكَه ئَاڤِێ ئَانِيَه هُولِێ.

٢٥. دَارَا خُرْمِێ بِبَالْ خَوه ڤَه بِهَژِینَه، دَا كُو خُرْمِێنْ تَرْ و گِهَایِی بِسَرْ تَه دَه بِوَشِنْ.

٢٦. ڤِێجَا (ژِ وَانْ خُرْمَه و ئَاڤِێ) بِخَوه، ڤَخَوه و بِلا چَاڤِێنْ تَه (بِكُرِكِێ تَه) رُونِی بَه! اَگَرْ تُو یَكِی ژِ مِرُۆڤانْ بِبِینِی (و پِرْسَا ڤِی كُرِی ژِ تَه بِكَه. ژِێ رَه وِهَا) بِبِێژَه: مِنْ، ژِ خُدَایِێ رَحْمٰن رَه (رُوژِیَا) نَپَیْڤِینِێ لِخَوه نَزِرْ كِرِیَه؛ اِێدِی اِيرُو اَزِێ بِتُو كَسِی رَه نَئَاخِڤِمْ.

٢٧. مَرْیَمِێ عِيسَا هِلْگِرتْ (دَا بَرْ سِینْگا خَوه) و ئَانِی جَمْ گَلِێ خَوه. ژِێ رَه گُۆتِنْ: اَیْ مَرْیَمْ! بِرَاسْتِی تَه كَارَكِی پِرْ خَرَابْ و نَبُویِی كِرِیَه!

٢٨. اَیْ خَوهَا هَارُونْ! بَاڤِێ تَه نَه مِرُۆڤَكِی خَرَابْ بُو و دَایِكَا تَه ژِی نَه پِیرَكَكَه دَاوْپِیسْ و نَبَاشْ بُو.

٢٩. مَرْیَمِێ زَارُوكْ دَسْتْنِیشَانْ كِرْ (كُو ژِ وِی بِپِرْسِنْ). گُۆتِنْ: اَمِێ بِزَارُوكَكِی دَرْگوشِێ رَه چَاوَا بِپَیڤِنْ؟

٣٠. زَارُوكْ وِهَا گُۆتْ: اَزْ بَنْدَیِێ خُدِێ مَه، خُدِێ كِتِێبْ (اِنْجِیلْ) دَایَه مِنْ و اَزْ كِرِمَه پِێخَمْبَرْ.

٣١. اَزْ لِكُو دِبِمْ بِلا بِبِمْ، خُدِێ اَزْ پِیرُوزْ گَرَانْدِمَه و حَتَا كُو اَزْ لِژِیَانِێ بِمْ فَرْمَانْ لِمِنْ كِرِیَه كُو نِمِێژْ بِكِمْ و زَكَاتِێ بِدِمْ.

٣٢. (خُدِێ لِمِنْ فَرْمَانْ كِرِیَه) كُو لِدَایِكَا خَوه قَنْجِیِێ بِكِمْ و اَزْ نَكِرِمَه خُومَزِنْدِێرَكِی گُنَهْكَارْ.

٣٣. رُوژَا كُو اَزْ بُومْ، رُوژَا كُو اَزْ بِمِرِمْ و رُوژَا كُو پِشْتِی مِرِنِێ اَزْ بِێمَه ڤَژَانْدِنْ، سِلاڤْ هَرْ لِمِنْ بَه.

٣٤. هَا رَاسْتِیَا قِصَیَا عِیسَایِێ كُرِێ مَرْیَمِێ اَڤْه؛ اَوْ رَاسْتِیَا كُو (جِهُو و فِلَه) دَرْ بَارِێ وِێ دَه گُمَانْ دِكِرِنْ.

٣٥. نَه بَابَتِێ خُدِێ يَه كُو ژِ خَوه رَه زَارُویَكِی بِگِرَه. خُدِێ (ژِ ڤَانْ پُوچَگُۆتِنَانْ) پَاكْ و دُورَه. دَمَا اَوْ بِخَوازَه تِشْتَكِی بِینَه رَاسْتِێ، ژِێ رَه تَنِێ دِبِێژَه: «چِێبِبَه!» اَوْ ژِی چِێدِبَه.

٣٦. (عِيسَا گُۆتْ): بِێگُمَانْ خُدَا پَرْوَرْدَگَارِێ مِنْ و وَه يَه، نَاخَوه ژِێ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ. هَا اَڤَه رِیَا رَاسْتْ و دُرِسْتْ.

٣٧. پِشْتْرَه رَفْ و كُومِێنْ اِسْرَائیلِیَانْ (دِحَقِێ عِيسَا دَه)، دِنَاڤْ خَوه دَه ژِ هَڤْ جُدَا بُونْ. ڤِێجَا وَاخْ لِحَالِێ وَانْ كَافِرَانْ بَه، اَوِێنْ كُو ژِ دِیمَنِێ رُوژَكَه مَزِنْ بِێبَاوَرِنْ![203]

٣٨. رُوژَا كُو اَوْ بِێنْ حِزُورَا مَه، دِێ چِه قَنْجْ بِبِهِیزِنْ و بِبِینِنْ (یَا كُو بِێ سَرِێ وَانْ)! لِێبَلِێ اَوْ سِتَمْكَارْ اِيرُو دِرِێشَاشِیَكَه اَشْكَرَا دَه نَه.

٣٩. (یَا مُحَمَّدْ!) وَانْ (ژِ اَرْژَنْگِیَا عَذَابِێ) رُوژَا پُوشْمَانِی و كُلانْ هِشْیارْ بِكَه؛ اَوْ رُوژَا كُو حَسَابْدِیتِنْ بِدَاوِی دِبَه. رَوْشْ اَڤْه كُو اَوْ دِنَاڤْ غَفْلَتِێدَه نَه و اَوْ بَاوَرِیِێ بِوِێ
(رُوژِێ) نَایِنِنْ.

٤٠. بِێگُمَانْ هَرْ اَمِنْ مِیرَاتْگِرِێ اَرْدِێ و مِیرَاتْگِرِێ چِه قَاسْ يِێنْ لِسَرْ اَرْدِێ ژِی هَنَه و اَوِێ لِمَه بِێنْ ڤَگَرَانْدِنْ.

٤١. (یَا مُحَمَّدْ!) دِكِتِێبِێ دَه بَحْسَا اِبْرَاهِیمْ ژِی بِكَه، بِرَاسْتِی اَوْ پِێخَمْبَرَكِی پِرْ رَاسْتْگُو بُو.

٤٢. وِێ دَمِێ اِبْرَاهِیمْ ژِ بَاڤِێ خَوه رَه گُۆتْ: بَاڤِێ مِنُو! چِمَا تُو عِبَادَتِێ تِشْتَكِی وِسَا دِكِی كُو اَوْ نَابِهِیزَه، نَابِینَه و هِیچْ نِكَارَه تُو فَیْدِێ ژِی بِدَه تَه؟

٤٣. بَاڤِێ مِنُو! بِێگُمَانْ زَانِینَكْ (وَحْیَكْ) ژِ مِنْ رَه هَاتِیَه كُو اَوْ ژِ تَه رَه نَهَاتِيَه. نَاخَوه بِدَه پَیْ مِنْ، اَزِێ رِێیَكَه رَاسْتْ بِتَه بِخِمْ.

٤٤. بَاڤِێ مِنُو! شَیْطِێنْ نَحَبِینَه! بِێگُمَانْ شَیْطِێنْ بِێاَمْرِیَا خُدَایِێ رَحْمٰنْ كِرِیَه.

٤٥. بَاڤِێ مِنُو! بِێگُمَانْ اَزْ دِتِرْسِمْ كُو ژِ خُدَایِێ رَحْمٰنْ عَذَابَكْ تَه بِهِنْگِێڤَه و تُو بِبِی دُوسْتْ و هَڤَالِێ شَیْطِێنْ.

٤٦. (ڤِێجَا بَاڤِێ وِی ژِێ رَه) گُۆتْ: اَیْ اِبْرَاهِیمْ! مَا تُو بَرِێ خَوه ژِ اِلٰهِێنْ مِنْ دِگُهَرِینِی؟ اَگَرْ تُو ڤَنَگَرِی، صُونْدْ بَه كُو اَزِێ تَه بِكَڤِرَانْ بِرَجِمِینِمْ و دَمَكَه دِرِێژْ ژِ مِنْ دُورْ بِبَه.

٤٧. (اِبْرَاهِیمْ ژِێ رَه) گُۆتْ: سِلاڤْ لِسَرْ تَه بَه، اَزِێ ژِ بُۆ تَه لِێبُورِینِێ ژِ خُدَایِێ خَوه بِخَوازِمْ. بِێگُمَانْ اَوْ ژِ مِنْ رَه پِرْ قَنْجِیكَارَه.

٤٨. اَزِێ ژِ وَه دُورْ بِكَڤِمْ و ژِ وَانْ (پُوتِـ)ـێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ ژِ بُۆ وَانْ عِبَادَتِێ دِكِنْ و اَزِێ ژِ خُدَایِێ خَوه دُعَا بِكِمْ. اَزْ هِێڤِی دِكِمْ كُو بِگَازِیَا خُدَایِێ خَوه بِێهِێڤِی نَبِمْ.

٤٩. پَاشِێ، دَمَا اِبْرَاهِیمْ ژِ وَانْ و ژِ يِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ اَوْ دِحَبَانْدِنْ خَوه دُورْ كِرْ، مَه اِسْحَاقْ (بِكُرِیتِی) و یعْقُوبْ (بِنَڤِیتِی) دَانِێ و مَه هَرْ یَكْ ژِ وَانْ ژِی كِرَه پِێخَمْبَرْ.

٥٠. مَه ژِ بُۆ وَانْ ژِ رَحْمَا خَوه (قَنْجِیَا دِنْیَا و ئَاخْرَتِێ) بَخِشَانْدْ و مَه نَاڤْ و دَنْگِێ وَانْ بِقَنْجِی (دِنَاڤْ خَلْكِێ دَه) بِلِنْدْ كِرْ.

٥١. (یَا مُحَمَّدْ!) دِكِتِێبِێ دَه بَحْسَا مُوسَا ژِی بِكَه. بِێگُمَانْ اَوْ بِژَارَه بُو و اَوْ قَاصِدْ
و پِێخَمْبَرْ بُو.

٥٢. مَه ژِ رَخِێ رَاسْتِێ، یِێ چِیَایِێ طُورْ گَازِی وِی كِرْ و مَه ژِ بُۆ مُنَاجَاتِێ اَوْ تَامْ نِێزِی خَوه كِرْ.

٥٣. مَه ژِ قَنْجِی و دِلُوڤَانِیَا خَوه، بِرَایِێ وِی هَارُونْ ژِی دِگَلْ وِی كِرَه پِێخَمْبَرْ.

٥٤. دِكِتِێبِێ دَه بَحْسَا اِسْمَاعِیلْ ژِی بِكَه؛ بِێگُمَانْ اَوْ وَفَاكَارِێ پَیْمَانَا خَوه بُو و اَوْ هَمْ رَسُولْ هَمْ ژِی پِێخَمْبَرْ بُو.

٥٥. اِسْمَاعِیلْ شِیرَتَا نِمِێژْ و زَكَاتِێ لِخَلْكِێ خَوه دِكِرْ و اَوْ لِجَمْ خُدَایِێ خَوه مِرُۆڤكِی ژِێقَایِلْ بُو.

٥٦. دِكِتِێبِێ دَه بَحْسَا اِدْرِیسْ ژِی بِكَه؛ بِێگُمَانْ اَوْ پِێخَمْبَرَكِی رَاسْتْگُو بُو..

٥٧. مَه اَوْ هِلْدَایَه جِهَكِی بِلِنْدْ.

٥٨. هَا اَڤِێنْ هَا، اَوِێنْ كُو خُدِێ نِعْمَتْ دَایَه وَانْ؛ ژِ پِێخَمْبَرِێنْ كُو ژِ كِنِێسَا ئَادَمِنْ و ژِ یِێنْ كُو مَه اَوْ دِگَلْ نُوحْ (لِكَشْتِیِێ) سُوَارْ كِرِنْ و ژِ كِنِێسَا اِبْرَاهِیمْ و اِسْرَائِیلْ
(یعْقُوبْ) و ژِ یِێنْ كُو مَه اَوْ ئَانِینَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ و مَه اَوْ (ژِ بُۆ پِێخَمْبَرِیِێ) بِژَارْتِنَه. دَمَا ئَایَتِێنْ خُدَایِێ رَحْمٰنْ ژِ وَانْ رَه تِێنْ خَونْدِنْ (ژِ تِرْسَا خُدِێ) ژِ خَوه ڤَه دِچِنْ و بِگِرِی دِچِنْ سِجُودِێ.

٥٩. پَاشِێ، دِپَیْ وَانْ (قَنْجَانْ) دَه نِفْشَكِی وِسَا هَاتْ كُو دَسْتْ ژِ نِمِێژِێ بَرْدَانْ و لِپَیْ هَوَسِێنْ خَوه چُونْ، ڤِێجَا اَوِێ نَخَوشِی و ئَازَارِێ بِبِینِنْ.

٦٠. لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو ژِ كِرِنِێنْ خَوه پُوشْمَانْ بِبِنْ، بَاوَرِی بِینِنْ و كَارِێ قَنْجْ بِكِنْ، ڤِێجَا هَا اَڤْ دِێ بِچِنْ بِهِشْتِێ و تُو نَحَقِی لِوَانْ دِێ نَیِێ كِرِنْ.

٦١. (اَوْ) بِهِشْتِێنْ عَدْنِێ (لِێمَایینِێ) نَه كُو خُدَایِێ رَحْمٰنْ دِغَیْبِێ دَه پَیْمَانَا وَانْ ژِ بَنْدَیِێنْ خَوه رَه دَایَه و وَانْ بِێیِی كُو بِبِینِنْ بَاوَرِی پِێ ئَانِيَه. بِێگُمَانْ پَیْمَانَا خُدِێ دِێ وَرَه جِهْ.

٦٢. لِوِرْ، اَوِێ نَه گُۆتِنِێنْ كَلَڤَاژِی؛ دِێ بَسْ سِلاڤِێ بِبِهِیزِنْ. لِوِرْ سِبَهُ و اِێڤَارِێ رِزْقِێ وَانْ ژِ وَانْ رَه ئَامَادَه يَه.

٦٣. هَا اَڤْه، اَوْ بِهِشْتَا كُو ژِ بَنْدَیِێنْ خَوه اَمِێ بِدِنْ كَسِێ كُو تَقْوادَارْ بَه.

٦٤. (خُدِێ فَرْمَانْ لِجِبْرِیلْ كِرْ كُو بِبِێژَه): اَمْ بَسْ بِفَرْمَانَا خُدَایِێ تَه و بِدَسْتُورَا وِی تِێنَه خَوارِێ. چِه تِشْتِێ لِبَرْ دَسْتِێ مَه و چِه یَا لِدُوڤْ مَه و چِه یَا كُو دِنَاڤْبَرَا ڤَانْ دَه هَیَه، تَڤْ يِێنْ خُدِێ نَه (و هَرْ تِشْتْ بِفَرْمَانَا وِی يَه). خُدَایِێ تَه قَتْ نَه ژِبِیرْكَرَه.

٦٥. اَوْ، خُدَایِێ اَرْدْ و ئَاسِیمَانَانَه و خُدَایِێ چِقَاسْ تِشْتِێ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه يَه. نَاخَوه، عِبَادَتِێ وِی بِكَه و لِسَرْ كِرِنَا عِبَادَتِێ وِی صَبْرِێ بِكِێشَه. اَرِێ مَا تُو ژِێ رَه هَمْكُوفَكِی دِنْ دِزَانِی؟

٦٦. اِنْسَانـِ (ـێ كَافِرْ) دِێ بِبِێژَه: دَمَا اَزْ بِمِرِمْ، مَا قَیْ رَاسْتَه كُو اَزِێ دِیسَا (ژِ گُورِێ) سَاغْ بِێمَه دَرَئَانِینْ؟

٦٧. مَا اِنْسَانْ نَاحِزِرَه! مَه اَوْ ئَافِرَانْدِیَه دِگَلْ كُو بَرِێ اَوْ تُنَه بُو.

٦٨. ڤِێجَا بِخُدَایِێ تَه صُونْدْ بَه، تَقَزْ اَمِێ وَانْ و شَیْطَانِێنْ وَانْ (لِمَحْشَرِێ) پِێكْڤَه بِجِڤِینِنْ، پِشْتْرَه اَمِێ وَانْ لِسَرْ چُوكِێنْ وَانْ لِدُورَا دُوژَهِێ كُومْ بِكِنْ!

٦٩. پِشْتْرَه، ژِ هَرْ كُومَكِێ يِێنْ كُو لِهَمْبَرِی خُدَایِێ رَحْمٰنْ بِێهْتِرْ گُنَهْكَارْ بَه، اَمِێ (ژِ نَاڤْ وَانْ) دَرِینِنْ.

٧٠. پَاشِێ، بِرَاسْتِی ژِی اَمْ، بِیِێنْ كُو چُونَا دُوژَهِێ بِێهْتِرْ حَقْ كِرِنَه بَاشْ دِزَانِنْ.

٧١. ژِ وَه هَرْ كَسْ (چِه مُومِنْ و چِه كَافِرْ) هَرْ وِێ بِێ سَرْ دُوژَهِێ و دِێ وِێ بِبِینَه. اَڤْ ژِ خُدَایِێ تَه حُكْمَكِی ڤَبِرِی يَه.

٧٢. پِشْتْرَه اَمِێ یِێنْ كُو خَوه (ژِ مُشْرِكِی و كُفْرِێ) پَارَاسْتِنَه رَهَا بِكِنْ و اَمِێ سِتَمْكَارَانْ ژِی لِسَرْ چُوكَانْ رُونِشْتِی دِدُوژَهِێ دَه وِسَا بِهِێلِنْ.

٧٣. دَمَا ئَایَتِێنْ مَه یِێنْ اَشْكَرَاكَرْ ژِ مِرُۆڤانْ رَه دِهَاتِنْ خَونْدِنْ، يِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه ژِ یِێنْ بَاوَرْمَنْدْ رَه دِگُۆتِنْ: مَا ژِ مَه هَرْدُو جِڤَاتَانْ جِهْ و وَارِێ كِێ چِێتِرَه و دِیوَانَا كِێ سِپَحِیتِرَه؟

٧٤. بَرِیَا وَانْ ژِی مَه گَلَكْ مِلَّتْ ژِ نَاڤِێ بِرِنْ كُو اَوْ ژِ ئَالِیِێ پَرْتَالْ و دِیتْبَارِی ڤَه (ژِ وَانْ) رِنْدْتِرْ بُونْ.

٧٥. بِبِێژَه: (ژِ مَه و وَه) كِی دِرِێشَاشِیِێ دَه بَه، بِلا (خُدَا یِێ) رَحْمٰنْ مُهْلَتِێ بِدَه وِی، حَتَا دَمَا یَا كُو خُدِێ ژِ وَانْ رَه پِێ پَیْمَانْ دَایِی بِبِینِنْ؛ یانْ عَذَابِێ ڤِێ دِنْیَایِێ (كُو تِێكْچُونَا لِهَمْبَرْ بَاوَرْمَنْدَانَه) یانْ ژِی عَذَابِێ ئَاخْرَتِێ بِبِینِنْ، ڤِێجَا وِێ چَاخِێ اَوِێ بِزَانِنْ كَا ژِ هِێلَا جِهْ و وَارْ ڤَه كِی پِیسْتِرَه و ژِ هِێلَا لَشْكَرِی ڤَه كِی قَلْسْتِرَه.

٧٦. خُدِێ، اَوِێ هِیدَئَایَتَا وَانْ بَنْدَیِێنْ كُو هَاتِنَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ زِێدَه بِكَه. كَارْ و بَارِێنْ قَنْجْ يِێنْ كُو (ژِ بُۆ مِرُۆڤ) دِمِینِنْ، لِجَمْ خُدَایِێ تَه چِێتِرِنْ و اَنْجَامَا وَانْ بَاشْتِرَه.

٧٧. كَا ژِ مِنْ رَه بِێژَه؛ مَا تُو عَجِێبْ نَامِنِێ ژِ وِی یِێ كُو ئَایَتِێنْ مَه اِنكَارْ دِكَه و گُۆتْ: تَقَزْ مَالْ و زَارُوكْ (لِئَاخْرَتِێ) دِێ ژِ مِنْ رَه بِێنْ دَایِینْ.

٧٨. مَا غَیْبْ لِبَرْ وِی ڤَبُویَه، یانْ ژِی مَا وِی ژِ جَمْ خُدَایِێ رَحْمٰنْ پَیْمَانَكْ وَرْگِرْتِیَه؟

٧٩. نَا، اَمِێ یَا كُو اَوْ دِبِێژَه بِنِڤِیسِنْ و اَمِێ عَذَابِێ وِی هَرْ دِرِێژْ بِكِنْ.

٨٠. اَمِێ بِبِنْ وَارِسِێ یَا كُو اَوْ دِبِێژَه (اَمِێ مَالْ و زَارُوكَانْ ژِێ بِگِرِنْ) و اَوِێ بِتَنِێ دِێ بِبَالْ مَه ڤَه بِێ.

٨١. وَانْ ژِ بِلِی خُدِێ ژِ خَوه رَه اِلٰهْ (مَعْبُودْ) گِرْتِنْ دَا كُو ژِ وَانْ رَه بِبِنْ هِێزْ و ئَارِیكَارْ.

٨٢. نَا، مَعْبُودِێنْ وَانْ دِێ (رُوژَا قِیامَتِێ) عِبَادَتِێنْ وَانْ قَبُولْ نَكِنْ و وِێ ژِ وَانْ رَه بِبِنْ نَیَارْ.

٨٣. مَا تُو نَابِینِی؟ مَه شَیْطَانْ مُصَلَّتِی سَرْ كَافِرَانْ كِرْ؛ وَانْ رِنْدْ دَاژُو سَرْ گُنَهْكَارِیِێ.

٨٤. نَاخَوه، دَرْ بَارِێ وَانْ دَه لَزْ مَكَه. اَمْ رُوژِێنْ وَانْ یَكُو یَكُو دِژِمِێرِنْ.

٨٥. رُوژَا قِیَامَتِێ اَمْ مُتَّقِیَانْ قَفْلَه بِقَفْلَه لِجَمْ خُدَایِێ رَحْمٰنْ كُومْ دِكِنْ.

٨٦. اَمْ، سُجْدَارَانْ ژِی تِی دَاژُونْ دُوژَهِێ.

٨٧. ژِ وِی یِێ كُو ژِ جَمْ خُدَایِێ رَحْمٰنْ پَیْمَانْ و دَسْتُورْ وَرْگِرْتِیَه پِێ ڤَه تُو كَسْ نِكَارَه مَهْدَرِيِێ بِكَه.

٨٨. (كَافِرَانْ) گُۆتِنْ: خُدَایِێ رَحْمٰنْ ژِ خَوه رَه زَارُوكْ گِرْتِنَه.

٨٩. بِێگُمَانْ وَه تِشْتَكِی اَرْژَنْگْ ئَاڤِێتِیَه مَیْدَانِێ..

٩٠. ئَاسِیمَانْ دِكِنْ بِدَرِزِنْ، اَرْدْ دِكَه بِقَلِشَه و چِیَا دِكِنْ بِهَرِفِنْ..

٩١. ژِ بَرْ كُو وَانْ (كَافِرَانْ) ژِ خُدَایِێ رَحْمٰنْ رَه زَارُوكْ گَرَانْدِنَه.

٩٢. ژِ خُدَا یِێ رَحْمٰنْ رَه نَه بَابَتَه كُو اَوْ زَارُوكَانْ ژِ خَوه رَه بِگِرَه.

٩٣. لِاَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ كَسْ نِینَه كُو بِبَنْدَتِی نَیِێ جَمْ خُدَایِێ رَحْمٰنْ (ڤِێجَا خُدِێ چِه حَوْجَهِی بِزَارُوكَانْ هَیَه)!

٩٤. صُونْدْ بَه، خُدَایِێ رَحْمٰنْ اَوْ تَڤْ حَسَابْ كِرِنَه و هُورْ هُورْ اَوْ ژِمَارْتِنَه.

٩٥. رُوژَا قِیامَتِێ اَوْ تَڤْ یَكُو یَكُو دِێ بِێنَه بَرْ دَسْتِێ خُدِێ.

٩٦. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، خُدَایِێ رَحْمٰنْ دِێ حَزْكِرِنَا وَانْ تِێخَه دِلانْ.

٩٧. (یَا مُحَمَّدْ!) مَه قُرْئَانْ بِزِمَانِێ تَه هِێسَانْ كِرِیَه دَا كُو تُو بِوِێ مِزْگِینِێ بِدِی مُتَّقِیَانْ و تُو بِوِێ جِڤَاتَكَه مِقَرِسْ هِشِیَارْ بِكِی.

٩٨. مَه بَرِیَا وَانْ گَلَكْ مِلَّتْ بِرِنْ هِلاكِێ. اَرِێ مَا تُو پِێژْنَا كَسِی ژِ وَانْ دِكِی یانْ ژِی مَا تُو پِسْتَپِسْتَا وَانْ دِبِهِیزِی؟

[203] اِسْرَائیلِی دَرْحَقِی عِيسَا دَه بِهَڤْ كَتِنْ؛ هِنَكَانْ گُۆتْ كُو عِيسَا خُدِێ يَه، هِنَكَه دِنْ گُۆتِنْ كُو اَوْ كُرِێ خُدِێ يَه و هِنَكَانْ ژِی گُۆتْ كُو دِیَا وِی بِدَاونَپَاكِی گُنَهْكَارِی كِرِیَه.

٢٠. سُورَه يِێ طَهَ

سُورَهيِێ (طَهَ)، سَدْ و سِی و پِێنْجْ (١٣٥) ئَایَتَه. لِمَكِّێ دَاكَتِیَه. سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ حَرْفِێنْ سَرِێ خَوه یِێنْ طَهَ گِرْتِیَه كُو نَئَاڤَكْ ژِ یِێنْ پِێخَمْبَرِێ خُدِێ يَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. طَهَ.

٢. مَه اَڤْ قُرْئَانْ، نَه ژِ بُۆ كُو تُو (پِێ) زَحْمَتِیِێ بِكِێشِی و غَمْگِینْ بِبِی هِنَارْتِيَه..

٣. بَسْ ژِ بُۆ یِێ كُو ژِ دِلْ ژِ خُدَا دِتِرْسَه پَنْدْ و هَایْدَارِی يَه.

٤ . (اَڤْ پَیَامْ) ژِ طَرَفْ وِی خُدَایِێ كُو اَرْدْ و ئَاسِیمَانِێنْ بِلِنْدْ ئَافِرَانْدِنَه، لِپَیْ هَڤْ هَاتِیَه هِنَارْتِنْ.

٥. خُدَایِێ رَحْمٰنْ، لِسَرْ عَرْشْ رَاسَرْ بُو (رَاسَرْبُونَكَه بَابَتِێ خَوه).

٦. چِقَاسْ تِشْتِێ لِاَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه و چِقَاسِێ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه و یِێ دِبِنِێ اَرْدِێ دَه ژِی تَڤْ یِێنْ خُدِێ نَه.

٧. اَگَرْ كُو تُو دَنْگِێ خَوه اَشْكَرَه بِكِی، ڤِێجَا بِرَاسْتِی خُدِێ یَا بِدِزِی و یَا ژِ وِێ ژِی ڤَشَارِیتِرْ دِزَانَه.

٨. خُدِێ، اَوْ اِلٰهَه كُو ژِ وِی پِێ ڤَه تُو مَعْبُودِێ بِرَاسْتِی تُنِنْ. نَاڤِێنْ هَرِی سِپَحِی هَرْ ژِێ رَه نَه.

٩. اَرِێ مَا سَرْپِێهَاتِیَا مُوسَا گِهَاشْتَه تَه؟

١٠. دَمَا مُوسَا ئَاگِرَكْ دِیتْ و ژِ اَهْلِێ خَوه رَه گُۆتْ: لِڤِرْ رَاوَسْتِنْ! بِێگُمَانْ ئَاگِرَكْ لِبَرْ چَاڤِێنْ مِنْ كَتْ. دِبَه كُو اَزْ ژِ وَه رَه پَرَنْگَكِی ژِێ بِینِمْ ئَانْ ژِی لِجَمْ اِێگِرْ رِێبَرَكِی بِبِینِمْ (دَا كُو رِیَا رَاسْتْ بَرْ مَه بِخَه).

١١. گَاڤَا مُوسَا گِهِیشْتْ جَمْ اِێگِرْ، لِێ هَاتَه گَازِیكِرِنْ: اَیْ مُوسَا!

١٢. اَزِمْ، اَزْ خُدَایِێ تَه مَه! ڤِێجَا صُۆلَا خَوه ژِ لِنْگِێ خَوه بِكَه. لَوْرَا تُو لِنَوَالَا پِیرُوزْ، لِطُوَایِێ یِی!

١٣. مِنْ تُو (بِپِێخَمْبَرِی) بِژَارْتْ، نَاخَوه لِپَیَامَا كُو ژِ تَه رَه تِێ گُهْدَارِی بِكَه.

١٤. بِێگُمَانْ اَزْ خُدِێ مَه. ژِ مِنْ پِێ ڤَه تُو اِلٰهْ تُنِنْ. نَاخَوه تَنِێ عِبَادَتِێ مِنْ بِكَه و ژِ بُۆ بِیرْئَانِینَا مِنْ نِمِێژْ بِكَه.

١٥. بِێگُمَانْ قِیامَتْ تَقَزْ تِێ و هِنْدِكْ مَايَه كُو اَزْ وِێ اَشْكَرَ بِكِمْ، دَا كُو هَرْ كَسْ جَزَایِێ تِشْتِێ كُو دِبَرْ دَه دِبَزَه، بِبِینَه.

١٦. (اَیْ مُوسَا!) زِنْهَارْ، بِلَا اَوْ كَسِێ كُو بَاوَرِی بِقِیامَتِێ نَایِینَه و بِپَیْ هَوَسَا خَوه كَتِیَه، تَه ژِ وِێ (بَاوَرِی و حَازِرِیَا ژِ بُۆ رُوژَا قِیامَتِێ) ڤَنَگَرِینَه! ڤِێجَا (اَگَرْ تُو ژِ قِیامَتِێ غَافِلْ بِبِی) تُو (دِێ) بِچِی هَلاكِێ.

١٧. اَیْ مُوسَا! اَوْ چِى يَه دِدَسْتِێ تَه یِێ رَاسْتِێدَه؟

١٨. (مُوسَا) گُۆتْ: اَوْ، گُوپَالِێ مِنَه، اَزْ پَالا خَوه دِدِمِێ و اَزْ پَلِێنْ دَارَانْ ژِ پَزِێ خَوه رَه پِێ دِوَهشِینِمْ و ژِ بُۆ مِنْ هِنْ پِێدِڤِیێنْ دِنْ ژِی پِێ هَنَه.

١٩. خُدِێ گُۆتْ: اَیْ مُوسَا! وِی بَاڤِێژَه.

٢٠. دِجِهْ دَه مُوسَا اَوْ ئَاڤِێتْ، ڤِێجَا هَمَنْ اَوْ (بِقُدْرَتَا خُدِێ) بُو مَارَكْ كُو بِلَزْ دِچَه.

٢١. خُدِێ ژِێ رَه گُۆتْ: رَاهِێژِێ و مَتِرْسَه! اَمِێ دِیسَا وِی ڤَگَرِینِنْ سَرْ رَوْشَا وِی یَا بَرِێ.

٢٢. دَسْتِێ خَوه تِێخَه بِنْ چَنْگِێ خَوه، (دَمَا تَه دَرْخِسْتْ) تِێ بِبِینِی كُو سِپِی دَرْكَتْ، سپِیتِیَكَه نَه ژِ نَخَوشِی كُو اَڤْ ژِی مُعْجِزَیَكَه دِنَه.

٢٣. (دَاخَوازَا مَه ژِ ڤِێ اَڤْه) دَا كُو اَمْ هِنْ ئَایَتِێنْ خَوه یِێنْ هَرِی مَزِنْ نِیشَانِی تَه بِدِنْ.

٢٤. هَرَه نِكْ فِرْعَوْنْ، بِرَاسْتِی اَوْ (پِرْ) ژِ سَرْ خَوه ڤَه چُویَه.

٢٥. (مُوسَا) گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! سِینْگا مِنْ فِرَهْ بِكَه.

٢٦. كَارِێ مِنْ ژِ بُۆ مِنْ هِێسَانْ بِكَه.

٢٧. گِرِێكَا زِمَانِێ مِنْ ڤَكَه.

٢٨. دَا كُو گُۆتِنَا مِنْ فِێمْ بِكِنْ.

٢٩. ژِ مَالْبَاتَا مِنْ وَزِیرَكِی (ئَارِیكَارَكِی) بِدَه مِنْ.

٣٠. بِلا اَوْ بِرَایِێ مِنْ هَارُونْ بَه.

٣١. بِ(ئَارِیكَارِیَا) وِی پِشْتَا مِنْ خُرْتْ بِكَه.

٣٢. دِپِێخَمْبَرِیِێ دَه ژِی وِی بِكَه شِرِیكْ و هَڤَالِێ مِنْ.

٣٣. دَا اَمْ پِرْ پِرْ تَه تَسْبِیحْ بِكِنْ..

٣٤. اَمْ گَلَكْ گَلَكْ زِكْرِێ تَه بِكِنْ.

٣٥. بِێگُمَانْ تُو مَه دِبِینِی.

٣٦. خُدِێ ژِێ رَه گُۆتْ: اَیْ مُوسَا! یَا كُو تَه دِخَوسْتْ ژِ تَه رَه هَاتَه دَایِنْ.

٣٧. صُونْدْ بَه، مَه (ژِ بِلِی ڤِێ جَارِێ) جَارَكَه دِنْ ژِی قَنْجِی لِتَه كِرِبُو.

٣٨. دَمَا كُو (تُو ژِ دَایِكَا خَوه بُوِیی) مَه اِلْهَامْ دَا دَایِكَا تَه، یَا كُو مَه دَایِێ:

٣٩. مُوسَا بِخَه صِنْدُوقِێ، پِشْتْرَه بَاڤِێژَه دَرْیَایِێ (نِيلِێ) كُو نِيلْ ژِی وِی بَاڤِێژَه كَڤِیَا خَوه، ڤِێجَا نَیَارِێ مِنْ و نَیَارِێ وِی، وِی بِگِرَه. مِنْ ژِ جَمْ خَوه حَزْكِرِنَكْ ئَاڤِێتَه سَرْ تَه (دَا كُو ژِ تَه حَزْ بِكِنْ) و دَا كُو تُو دِبِنْ چَاڤْدِێرِیَا مِنْ دَه پَرْوَرْدَه بِبِی.

٤٠. دَمَا كُو خَوشْكَا تَه لِپَی تَه دِهَاتْ و (ژِ مَالا فِرْعَونْ رَه) دِگُۆتْ: مَا اَزْ یَكَا كُو شِیرْ بِدِێ و وِی خَودِی بِكَه شَانِی وَه بِدِمْ؟ ڤِێجَا مَه تُو لِدَایِكَا تَه ڤَگَرَانْدْ دَا كُو چَاڤِێ وِێ بِتَه رُونِی بِبَه و غَمْگِینْ ژِی نَبَه. (پِشْتِی تُو مَزِنْ بُویِی) تَه یَكْ كُشتْ، مَه تُو ژِ غَمَا وِێ كُشْتِنِێ خَلاصْ كِرْ. مَه تُو بِگَلَكْ دَرْدْ و بَلا اِمْتِحَانْ كِرْ (لِێبَلِێ هَرْ جَارِێ مَه تُو رِزْگَارْ كِرِیَه). تُو چَنْدْ صَالانْ لِنَاڤَا خَلْكِێ مَدْیَنِێ (دِگَلْ شُعَیبْ پِێخَمْبَرْ) مَایِی. اَیْ مُوسَا! پَاشِێ لِگُورِی تَقْدِیرَكِێ تُو هَاتِی.

٤١. مِنْ تُو ژِ بُۆ (پِێخَمْبَرتِیَا) خَوه بِژَارْتِيَه.

٤٢. تُو و بِرَایِێ خَوه بِهَڤْ رَه نِیشَانِێنْ مِنْ بِبِنْ و دِ ذِكِرْكِرِنَا مِنْ دَه سِسْتِیِێ مَكِنْ.

٤٣. هُونْ هَرْدُو هَرِنْ جَمْ فِرْعَونْ، لَوْرَا اَوْ پِرْ دِ سَرْ خَوه چُویَه.

٤٤. هُونْ هَرْدُو گُۆتِنَكَه خَوشْ ژِێ رَه بِبِێژِنْ. بَلْكِی اَوْ ئَاقِلْ بِگِرَه، یانْ ژِی (ژِ خُدِێ) بِتِرْسَه (و ژِ رِێشَاشِیَا خَوه ڤَگَرَه).

٤٥. گُۆتِنْ: خُدَایِێ مَه! بِێگُمَانْ اَمْ فِكَارَه دِكِنْ كُو اَوْ زُو جَزَا بِدَه مَه یانْ ژِی هِێ بِێهْتِرْ ژِ سَرْ خَوه بِچَه.

٤٦. (خُدِێ) گُۆتْ: مَتِرْسِنْ، لَوْرَا اَزْ (بَئَارِیكَارِیَا خَوه) بِوَه رَه مَه؛ دِبِهِیزِمْ و دِبِینِمْ.

٤٧. دَه هَیْدِێ هُونْ هَرْدُو هَرِنْ و ژِێ رَه بِبِێژِنْ: اَمْ پِێخَمْبَرِێنْ خُدَایِێ تَه نَه. ڤِێجَا اِسْرَائیلِیَانْ دِگَلْ مَه بِشِینَه (دَڤْ ژِ وَانْ بَرْدَه) و بَسْ ئَازَارِێ بِدَه وَانْ! مَه ژِ خُدَایِێ تَه مُعْجِزَیَكْ ئَانِيَه (كُو اَوْ نِیشَانَه لِسَرْ پِێخَمْبَرِیَا مَه) و سَلامَتِی ژِ وِی كَسِی رَه يَه كُو بِدَه پَیْ هِیدَئَایَتِێ.

٤٨. بِێگُمَانْ وَحِیْ ژِ مَه رَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ كُو بِێشِكْ عَذَابْ ژِ بُۆ وِی كَسِی يَه كُو (بِپِێخَمْبَرَانْ) بَاوَرِی نَایِنَه و بَرِێ خَوه (ژِ حَقِیِێ) ڤَدِگَرِینَه.

٤٩. فِرْعَونْ گُۆتْ: اَیْ مُوسَا! مَا خُدَایِێ وَه كِى يَه؟

٥٠. مُوسَا گُۆتْ: خُدَایِێ مَه، اَوْ خُدَا يَه كُو هَرْ تِشْتْ دَایَه مَخْلُوقِێنْ خَوه، پِشْتْرَه بَرِێ وَانْ دَایَه رِیَا رَاسْتْ.

٥١. (فِرْعَونْ ژِێ رَه) گُۆتْ: كُو وَلِێ بَه، نَاخَوه رَوْشَا وَانْ مِلَّتِێنْ بَرِێ دِێ بِبَه چِه؟

٥٢. (مُوسَا ژِێ رَه) گُۆتْ: زَانِینَا دَرْ بَارِێ وَانْ دَه، لِجَمْ خُدَایِێ مِنْ دِكِتِێبِێ دَه يَه. خُدَایِێ مِنْ نَه شَاشْ دِكَه نَه ژِی ژِ بِیرْ دِكَه.

٥٣. اَوْ خُدَایِێ كُو اَرْدْ ژِ وَه رَه رَاسْتْ كِرِیَه و ژِ وَه رَه تِێدَه رِێ ڤَكِرِنَه (چُونْ و هَاتِنْ هِێسَانْ كِرِیَه) و بَارَانْ ژِ ئَاسْمِێنْ (عَوْرَانْ) ژِ وَه رَه بَارَانْدِيَه. ڤِێجَا بِوِێ، مَه تَخْلِیتِێنْ گِیَا و شِینْكَاتِیانْ جُرْ بِجُرْ و جُوتْ دَرَئَانِینَه.

٥٤. ژِێ بِخُونْ و تَرْشِێنْ خَوه لِێ بِچِێرِینِنْ. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ ئَاقِلْمَنْدَانْ نِیشَانْ هَنَه.

٥٥. مَه هُونْ ژِ وِێ (اَرْدِێ) ئَافِرَانْدِنَه و دِیسَا اَمِێ وَه لِوِێ ڤَگَرِینِنْ و جَارَكَه دِنْ ژِی (پِشْتِی مِرِنِێ) اَمِێ وَه ژِێ دَرِینِنْ.

٥٦. صُونْدْ بَه، مَه دَلِیلِێنْ خَوه تَڤْ نِیشَانِی فِرْعَونْ دَانْ، ڤِێجَا دِیسَا وِی بَاوَرِی نَئَانِی و (لِهَمْبَرِی یَكِیتِیَا خُدِێ) ئَاصِێ بُو.

٥٧. فِرْعَوْنْ گُۆتْ: اَیْ مُوسَا! مَا تُو ژِ مَه رَه هَاتِيَه دَا كُو بِسِێرْبَازِیَا خَوه مَه ژِ وَلاتِێ مَه دَرْخِی؟!

٥٨. كُو وِسَا بَه، تَقَزْ اَمِێ ژِی سِێرْبَازِیَكَه عَیْنِی وَكَه وِێ لِهَمْبَرِی تَه بِینِنْ. ڤِێجَا دِنَاڤْبَرَا مَه و خَوه دَه دَمَكَه هَڤْدِیتِنِێ لِجِهَكِی نَاڤَنْدِی دِیارْ بِكَه كُو نَه اَمْ نَه ژِی تُو خَوه ژِێ نَدِنْ پَاشْ.

٥٩. (مُوسَا) گُۆتْ: دَمَا جِڤَانِێ وَه (و مَه) بِلا رُوژَا خَمِلانْدِنِێ (رُوژَا جَژْنِێ) بَه (دَا كُو خَلْكْ ئَامَادَه بِبِنْ) و دِ (دَمَا) دَانِێ سِبَهِێ دَه مِرُۆڤ لِێ كُومْ بِبِنْ.

٦٠. لِسَرْ ڤِێ یَكِێ فِرْعَوْنْ پِشْتَا خَوه دَا مُوسَا و چُو، ڤِێجَا هَمِی (سِێرْبَازْ و فِێلْبَازِێنْ خَوه) دَانْ هَڤْ، دِپَیْ رَه (رُوژَا جِڤَانِێ) هَاتْ.

٦١. مُوسَا ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: وَاخْ لِحَالِێ وَه بَه! بِدَرَوِینِی (نَوَیِی) نَاڤِێژِنْ سَرْ خُدِێ ؛ (نَبِێژِنْ ئَایَتِێ وِی سِێرِنْ)! نَاخَوه اَوِێ بِعَذَابَكِی (ژِ جَمْ خَوه) وَه بِبَه هَلَاكِێ و بِێگُمَانْ كَسِێ كُو اِفْتِرَا بِكَه، اَوْ پَرِیشَانْ بُویَه.

٦٢. ڤِێجَا لِهَمْبَرِی ڤِێ یَكِێ رَوْشَا خَوه دِنَاڤْ خَوه دَه گُوتُوبِێژْ كِرِنْ و بِهَڤْ رَه كِرِنْ پِسْتَپِسْتْ.

٦٣. گُۆتِنْ: اَڤْ هَرْدُو، بِێگُمَانْ دُو سِێرْبَازِنْ، بَسْ دِخَوازِنْ بِسِێرْبَازِیَا خَوه وَه ژِ وَلاتِێ وَه دَرْخِنْ و رِیَا وَه یَا ژِ هَمُو رِیَانْ چِێتِرْ ژِ حُولِێ رَاكِنْ.

٦٤. نَاخَوه، فَنْ و فُوتِێنْ خَوه لِهَڤْ كُومْ بِكِنْ، پَاشِێ رَفْ بِرَفْ وَرِنْ! بِرَاسْتِی اِيرُو كِی بِسَرْ كَڤَه اَوْ رِزْگَارْ بُوِیَه.

٦٥. (سِێرْبَازَانْ گُۆتْ): اَیْ مُوسَا! (دِخَوازِی پِێشِی) تُو بَاڤِێژَه یانْ ژِی اَمِێ پِێشِی بَاڤِێژِنْ.

٦٦. (مُوسَا ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: نَا، هُونْ پِێشِی بَاڤِێژِنْ. وِێ دَمِێ وَرِیسْ و گُوپَالِێنْ وَانْ، ژِ سِێرْبَازِیَا وَانْ، ژِ مُوسَا رَه هَاتَه خُیاكِرِنْ مِینَا كُو اَوْ (مَارِنْ) بِرِێ ڤَه دِچِنْ.

٦٧. مُوسَا، ژِ نِشْكَا ڤَه دِنَاڤَا خَوه دَه تِرْسِیَا.

٦٨. مَه ژِێ رَه گُۆتْ: مَتِرْسَه! یِێ كُو بِسَرْ بِكَڤَه تَقَزْ تُويِى (نَه اَوِنْ).

٦٩. (اَیْ مُوسَا) یَا دِدَسْتِێ خَوه دَه بَاڤِێژَه دَا كُو اَوْ دَارْ و وَرِیسِێنْ وَانْ دَابَلِعِینَه (و سِێرَا وَانْ بَتَالْ بِكَه). بِرَاسْتِی یَا كُو وَانْ چِێكِرِیَه بَسْ حِیلَیَا سِێرْبَازَانَه (و نَه رَاسْتِی يَه). سِێرْبَازْ لِكُو دِبَه بِلا بِبَه بِسَرْ نَاكَڤَه.

٧٠. لِهَمْبَرِی ڤِێ رَوْشِێ، سِێرْبَازْ چُونَه سِجُودِێ و گُۆتِنْ: مَه بَاوَرِی بِخُدَایِێ هَارُونْ و مُوسَا ئَانِی.

٧١. (فِرْعَونْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَرِێ مَا بَرِیَا اَزْ دَسْتُورَا وَه بِدِمْ وَه بَاوَرِی پِێ ئَانِی؟ بِێگُمَانْ اَوْ مَزِنِێ وَه يَه كُو سِێرْبَازِی فِێرِی وَه كِرِیَه. صُونْدْ بَه كُو ڤِێگَا اَزِێ دَسْتْ و پِیێنْ وَه چَپْ و رَاسْتْ ژِێ بِكِمْ و اَزِێ وَه بِچِقْلِێنْ دَارِێنْ خُرْمَانْ ڤَه دَالَقِینِمْ! بِڤِی ئَاوَایی هُونِێ بِبِینِنْ كَا عَذَابِێ كِێ دِژْوَارْتِرْ و مَایِنْدَتِرَه.

٧٢. (سِێرْبَازَانْ ژِێ رَه) گُۆتِنْ: اَمِێ تَه دِسَرْ مُعْجِزِیِێنْ كُو اَشْكَرَا ژِ مَه رَه هَاتِنَه و دِسَرْ خُدِێ رَه نَگِرِنْ، اَوْ خُدَایِێ كُو اَمْ ئَافِرَانْدِنَه. نَاخَوه یَا تُو دِكِی بِكَه، بِێگُمَانْ دَسْتْهِلاتِیَا تَه بَسْ دِژِیَانَا ڤِێ جِیهَانِێ دَه يَه.

٧٣. مَه بَاوَرِی بِخُدَایِێ خَوه ئَانِيَه دَا كُو گُنَهِێنْ مَه و گُنَهِێ وِێ سِێرَا كُو بِكُوتَكِی تَه بِمَه دَا كِرِنْ بِبَخْشِینَه. خُدِێ چِێتِرْ و مَایِنْدَتِرَه.

٧٤. بِێگُمَانْ رَوْشْ اَڤْه؛ كِی كُو هَرَه بَرْ دَسْتِێ خُدَایِێ خَوه و كُو سُجْدَارْ بَه ڤِێجَا بِێگُمَانْ دُوژَهْ ژِێ رَه يَه. اَوْ تِێدَه نَه دِمِرَه نَه ژِی (بِحَیاتَكَه خَوشْ و بَخْتَوَارْ) دِژِی.

٧٥. كِی ژِی بِاِیمَانْ هَرَه بَرْ دَسْتِێ خُدَایِێ خَوه و كَارِێنْ قَنْجْ ژِی كِرِبِنْ، هَا اَوِ ێنْ وِسَا ژِ بُۆ وَانْ مَرْتَبَیِێنْ بِلِنْدْ هَنَه.

٧٦. اَوْ (مَرْتَبَه) بِهِشْتِێنْ عَدْنِێ نَه كُو دِبِنِێ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ، دِێ سَرَاقَتِی دِوَانْ دَه بِمِینِنْ! هَا اَڤَه، خَلاتَا وَانْ كَسِێنْ كُو خَوه (ژِ گُنَهَانْ) پَاقِژْ كِرِنَه.

٧٧. صُونْدْ بَه، مَه پَیْخَامْ دَا مُوسَا كُو بَنْدَیِێنْ مِنْ (يِێنْ اِسْرَائیلِی) بِشَڤْ (ژِ مِصْرِێ) دَرِێخَه، ڤِێجَا لِدَرْیَایِێ ژِ بُۆ وَانْ رِیَكَه زُوَا بِگِرَه، فِكَارْ مَكَه كُو (فِرْعَوْنْ و لَشْكَرِێ وِی) بِگِهِنْ وَه و ژِ تُو تِشْتِی نَتِرْسَه.

٧٨. لِهَمْبَرِی ڤِێ یَكِێ فِرْعَوْنْ بِلَشْكَرِێنْ خَوه ڤَه دَا پَیْ (شُوپَا) وَانْ، ڤِێجَا دَرْیَا لِوَانْ هَاتَه هَڤْ، لِێ چَاوَا لِوانْ هَاتَه هَڤْ؟!

٧٩. فِرْعَونْ، گَلِێ خَوه ژِ رِێ خِسْتْ و اَوْ نَئَانِینْ سَرْ رِیَا رَاسْتْ.

٨٠. گَلِی زَارُوِیِێنْ اِسْرَائِیلْ! مَه هُونْ ژِ نَیَارِێ وَه رِزْگَارْ كِرْ و مَه، لِتَنِشْتَا رَاسْتِێ چِیَایِێ طُورْ جِڤَانْ دَا وَه و مَه گَزُۆ و سُوسِكْ ژِ وَه رَه ئَانِینْ خَوارِێ.

٨١. ژِ وَانْ نِعْمَتِێنْ پَاكْ و خَوشْ بِخُونْ، اَوِێنْ كُو مَه بِرِزْقِینِی دَایَه وَه، دِدَرْبَارِێ وَانْ نِعْمَتَانْ دَه زِێدَهگَاڤِی و نَانْكُورِیِێ نَكِنْ، ڤِێجَا غَزَبَا مِنْ دِێ لِوَه بِبَارَه. اَوْ كَسِێ كُو غَزَبَا مِنْ لِێ بِبَارَه، بِێگُمَانْ اَوْ هَلَاكْ بُوِیَه.

٨٢. بِێگُمَانْ اَزْ ژِ بُۆ وِی كَسِێ كُو پُۆشْمَانْ بِبَه، بَاوَرِی بِینَه و كَارِێ قَنْجْ بِكَه، پَاشِێ دِرِیَا رَاسْتْ دَه هَرَه، پِرْ بَخْشِینَرِمْ.

٨٣. اَیْ مُوسَا! چِه تِشْتِی تُو بِهَلَبَزِێ خِسْتِی كُو تَه قَوْمِێ خَوه ژِ پَاشْ ڤَه هِشْتْ و تُو هَاتِی؟

٨٤. ( مُوسَا) گُۆتْ: اَوْ لِپَیْ مِنِنْ دِێ بِگِهِیژِنَه مِنْ. خُدَایِێ مِنْ، بِبَالْ تَه ڤَه مِنْ لَزْ كِرْ دَا كُو تُو (ژِ مِنْ) رَازِی بِبِی.

٨٥. خُدَا گُۆتْ: پِشْتِی كُو تُو ژِ وَانْ قَتِیَایِی مَه گَلِێ تَه جَرِبَانْدْ؛ سَامِرِی اَوْ ژِ رِێ بِرِنْ.

٨٦. لِهَمْبَرِی ڤِێ یَكِێ مُوسَا، بِهِێرْسْ و غَمْگِینِی لِگَلِێ خَوه ڤَگَرِیَا (و ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: هَی گَلِێ مِنْ! اَرِێ مَا خُدَایِێ وَه پَیْمَانَكَه رِنْدْ نَدَابُو وَه؟ اَرِێ مَا اَوْ دَمْ (چِلْ رُوژْ) ژِ وَه رَه پِرْ دِرِێژْ هَاتْ؟ یَانْ ژِی مَا وَه خَوسْتْ كُو ژِ خُدَایِێ وَه غَزَبَكْ لِسَرْ وَه بِبَارَه؟ ڤِێجَا ژِ پَیْمَانَا كُو وَه دَا بُو مِنْ هُونْ ڤَگَرِیانْ.

٨٧. (گَلِێ وِی ژِێ رَه) گُۆتِنْ: اَمْ، نَه بِڤِینْ و هِێزَا خَوه ژِ پَیْمَانَا كُو مَه دَابُو تَه ڤَگَرِیانْ. لِێبَلِێ هِنَكْ زِێرْ و زِینَتِێنْ خَلْكِێ لِجَمْ مَه بُونْ، ڤِێجَا مَه ئَاڤِێتِنْ (اِێگِرْ)، هَرْ وِهَا سَامِرِی ژِی چِه لِجَمْ هَبُو ئَاڤِێتْ.

٨٨. (سَامِرِی)، ژِ وَانْ رَه (پَیْكَرِێ) گُولِكَكِێ چِێكِرْ كُو خَودِی عُۆرِینْ بُو (دَمَا بَرِێ وِێ بِدَایَا بَایِێ مِینَا گُولِكَكِێ دِعُۆرِیَا). ڤِێجَا (سَامِرِی و پِیْرَوِێنْ خَوه ژِ وَانْ رَه) گُۆتِنْ: هَا ڤَا يَه خُدَایِێ وَه و خُدَایِێ مُوسَا. لِێبَلِێ مُوسَا اَوْ ژِ بِیرْ كِرِیَه.

٨٩. اَرِێ مَا اَوْ نَابِینِنْ كُواَوْ (پَیْكَرِێ گُولِكِێ) هِیچْ نَدِكَارَه بَرْسِڤَا گُۆتِنَا وَانْ بِدَه و نَه دِكَارَه زَرَارِێ ژِ سَرْ وَانْ بِدَه ئَالِی و نَه ژِی دِكَارَه فَیْدَیَكِێ بِدَه وَانْ؟

٩٠. بِرَاسْتِى هَارُونْ هِێ بَرِێ (بَرِى مُوسَا لِوَانْ ڤَگَرَه) ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: گَلِی مِلَّتِێ مِنْ! هُونْ بِڤِێ گُولِكِێ هَاتِنَه جَرِبَانْدِنْ. بِێگُمَانْ خُدَایِێ وَه اَوْ خُدَایِێ كُو رَحْمٰنَ. نَاخَوه بِدِنَه پَیْ مِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ.

٩١. ژِێ رَه گُۆتِنْ: اَمْ قَتْ دَڤْ ژِ پَرَسْتِنَا گُولِكِێ بَرْنَادِنْ، حَیَانِی مُوسَا ڤَگَرَه نَاڤْ مَه اَمِێ لِسَرِێ بَرْدَوَامْ بِنْ!

٩٢. (پِیشْتِی كُو مُوسَا ڤَگَرِیَا نَاڤَا وَانْ، ژِ بِرَایِێ خَوه هَارُونْ رَه) گُۆتْ: اَیْ هَارُونْ! چَاخِێ تَه دِیتْ كُواَوْ كَتِنْ رِێشَاشِیِێ اَوْ چِه بُو نَهِشْتْ..

٩٣. كُو تُو لِپَیْ مِنْ وَرِی؟ اَرِێ مَا تُو لِبَرْ فَرْمَانَا مِنْ رَابُوِیی؟

٩٤. (هَارُونْ ژِێ رَه) گُۆتْ: اَیْ كُرِێ دَایِكَا مِنْ! رِهَا مِنْ و پُورَا مِنْ مَكِشِینَه! بِرَاسْتِی اَزْ دِتِرْسِیامْ كُو تُو بِپِێژِی تَه دُبَنْدِی خِسْتِیَه نَاڤَا زَارُوكِێنْ اِسْرَائیلْ و تُو لِهِێڤِیَا گُۆتِنَا مِنْ نَسَكِنِی!

٩٥. (مُوسَا ژِ سَامِرِی رَه) گُۆتْ: سَامِرِی! تَه ژِ بُۆ چِه اَڤْ كِرْ؟

٩٦. سَامِرِی گُۆتْ: یَا كُو وَانْ پِێ نِزَئَانِيبُو مِنْ پِێ دِزَانِی، ڤِێجَا مِنْ هِنَكْ ژِ زَانِینَا پِێخَمْبَرْ وَرْگِرتْ، پَاشِێ مِنْ اَوْ بِسَرْ گُهِێ خَوه ڤَه ئَاڤِێتْ. هَرْ وِسَا نَفْسَا مِنْ اَڤْ كَارْ ژِ مِنْ رَه چِێكِرْ و ژِ بُۆ مِنْ خَمِلانْدْ.

٩٧. (مُوسَا ژِ سَامِرِی رَه) گُۆتْ: دَه هَرَه بِقَشْتَه ژِ ڤِرْ! اِێدِی (جَزَایِێ تَه) حَیَانِی تُو لِدِنْیَایِێ بِژِی، تُو دِێ بِبِێژِی: نَه اَزْ تِێكِلِی كَسِی دِبِمْ و بِلا تُو كَسْ ژِی تِێكِلِی مِنْ نَبَه. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ تَه (ژِ بُۆ عَذَابْدِيتِىنِێ) جِڤَانَكْ هَیَه كُو هَرْ تُو ژِێ نَایِێ ڤَدَرْكِرِنْ. لِوِی مَعْبُودِێ خَوه بِنِێرَه، اَوِێ كُو تَه خَوه دَابُو سَرْ پَرَسْتِنَا وِی، صُونْدْبَه اَمِێ وِی بِشَوتِینِنْ، پَاشِێ اَمِێ خَولِیَا وِی بَاڤِێژِنْ دَرْیَایِێ!

٩٨. (مُوسَا ژِ قَوْمِێ خَوه رَه گُۆتْ): بِێگُمَانْ اِلٰهِێ وَه بَسْ (ﷲَ)، اَوِێ كُو ژِ وِی پِێ ڤَه تُو اِلٰهْ تُنَه. زَانِینَا وِی هَرْ تِشْتِی دُورْپِێچْ كِرِیَه.

٩٩. هَرْ وِسَا اَمْ هِنَكِی ژِ ئَاگَاهِیِێنْ وَانْ (اُمَّتِـ)ـێنْ كُو بِهُورِینَه ژِ تَه رَه رَادِگِهِینِنْ. بِێگُمَانْ مَه ژِ جَمْ خَوه بِیرْئَانِینَكْ (قُرَئَانَكْ) دَایَه تَه.

١٠٠. كِی بَرِێ خَوه ژِ وِێ ڤَگَرِینَه مُحَقَّقْ اَوِێ رُوژَا قِیامَتِێ بَارِێ گُنَهَكِی گِرَانْ هِلْگِرَه.

١٠١. اَوْ تِێدَه سَرَاقَتِی دِمِینِنْ و رُوژَا قِیامَتِێ ژِ بُۆ وَانْ چِه بَارَكِی پِیسَه!

١٠٢. رُوژَا كُو دِصُورِێ دَه تِێ پِفْكِرِنْ، وِێ رُوژِێ اَمْ گُنَهْكَارَانْ رَشْ و شِينْ دَاژُۆنْ مَحْشَرِێ.

١٠٣. دِنَاڤْبَرَا خَوه دَه بِهِێدِی دِبِێژِنْ: لِدِنْیَایِێ ژِ دَهْ رُوژَانْ پِێ ڤَه اَمْ نَمَانَه.

١٠٤. اَمْ وِێ دَابَاشَا كُو اَوْ دِنَاڤْ خَوه دَه دِبِێژِنْ بِێهْتِرْ دِزَانِنْ، وِێ چَاخِێ عَاقِلْمَنْدْ و چِێتِرِێ وَانْ دِێ بِبِێژَه: هُونْ ژِ رُوژَكِێ پِێ ڤَه (لِدِنْیَایِێ) نَمَانَه.

١٠٥. اَوْ ژِ تَه دَرْ بَارِێ چِیَانْ دَه دِپِرْسِنْ (كَا رُوژَا قِیامَتِێ دِێ چَاوَا بِنْ). (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ دِێ ژِ بِنْ ڤَه وَانْ رَاكَه، هُورْ و هِێرَا بِكَه و وَانْ بَرْ بَا بِخَه.

١٠٦. هَرْ وِهَا دِێ لِجِهِێ وَان اَرْدَكَه رَاسْتْ، هِلُو و رُوتْ بِهِێلَه.

١٠٧. لِوِێ دَرِێ هُونِێ جِهَكِی نِزْمْ و یَكِی بِلِنْدْ نَبِینِنْ.

١٠٨. وِێ رُوژِێ مِرُۆڤ لِپَیْ گَازِیَا خُدِێ دِچِنْ (مَیْدَانَا حَشْرِێ) و لِبَرْ (فَرْمَانَا) وِی رَانَابِنْ. ڤِێجَا ژِ بُۆ حُرْمَتَا خُدَایِێ دِلُوڤَانْ دَنْگْ نِزْمْ بُونَه، ڤِێجَا ژِ پِسْتَپِسْتِێ پِێ ڤَه تُو دَنْگَا سَحْ نَاكِی.

١٠٩. وِێ رُوژِێ، ژِ بِلِی وِی كَسِێ كُو خُدَایِێ دِلُوڤَانْ دَسْتُورِێ دَابَه و ژِ گُۆتِنَا وِی قَایِلْ بَه، مَهْدَرِیَا تُو كَسِی فَیْدِێ نَادَه.

١١٠. خُدِێ، بِكِرْیَارِێنْ كُو مِرُۆڤانْ كِرِی و یِێنْ كُو دِكِنْ ژِی دِزَانَه و اَوْ تُو جَارْ بِسَرْ زَانِینَا وِی ڤَه نَابِنْ.

١١١. (وِێ رُوژِێ تُو دِبِینِی كُو) هَمُو رُو ژِ بُۆ (خُدَا)یِێ هَرْ سَاغْ و رَاگِرِێ هِیینِێ زَبُونْ (و سَرْپِێلْ) بُونَه و بِرَاسْتِی اَوِێنْ كُو سِتَمْكَارِی كِرِنَه (دِوِێ رُوژِێ دَه) پَرِیشَانْ بُونَه.

١١٢. چِه كَسِێ بَاوَرْمَنْدْ بَه و كَارْ و كِرْیَارِێنْ رِنْدْ بِكَه، ڤِێجَا بِلا اَوْ ژِ نَحَقِی و ژِ كِێمْنِڤِیسِینَا خِێرِێنْ خَوه نَتِرْسَه.

١١٣. هَرْ وِسَا مَه قُرْئَانْ بِزِمَانِێ عَرَبِی (ژِ تَه رَه) هِنَارْتِیَه و مَه دِڤِێ قُرْئَانِێ دَه گَلَكْ هِشْیَارِی و گَفْ (اِێنْ بِعَزَاپِێ) اَشْكَرَا كِرِنَه، هِێڤِی هَیَه كُو اَوْ خَوه بِپَارِێزِنْ، ئَانْ ژِی اَڤْ (قُرْئَانْ) ژِ بُۆ وَانْ پَنْدْ و شِیرَتَكِێ دَرِینَه رَاسْتِێ.

١١٤. ڤِێجَا اَوْ خُدَایِێ حُكِمْرَانِێ دَسْتْهِلاتَدَارِێ حَقْ ژِ گُۆتِنِێنْ مُشْرِكَانْ پَاكْ و بِلِنْدَه. (یَا مُحَمَّدْ!) جِبْرِیلْ حَیَانِی وَحْیَا خُدِێ (ژِ تَه رَه) نَقَدِینَه دِ(خَونْدِنَا) قُرْئَانِێ دَه لَزْ مَكَه و بِبِێژَه؛ خُدَایِێ مِنْ، زَانِینَا مِنْ زِێدَه بِكَه.

١١٥. صُونْدْ بَه، هِێ بَرِێ ژِی مَه فَرْمَانَا (بِنَخَوارِنَا ژِ دَارِێ) لِئَادَمْ كِرِبُو. ڤِێجَا وِی (فَرْمَانَا مَه) ژِ بِیرْ كِرْ و مَه تُو صَبْرُ و مَتَانَتْ ژِی پِێ رَه نَدِیتْ.

١١٦. دَمَا مَه ژِ فِرِیشْتَیَانْ رَه گُۆتْ، ژِ ئَادَمِی رَه هَرِنْ سِجُودِێ، اَوْ دِجِهْ دَه چُونَه سِجُودِێ، لِێبَلِێ اِبْلِیسْ نَچُو سِجُودِێ.

١١٧. ڤِێجَا مَه گُۆتْ: اَیْ ئَادَمْ! اَڤْ (شَیْطَانْ) دِژْمِنِێ تَه و هَڤْسَرَا تَه يَه. زِنْهَارْ بِلا وَه ژِ بِهِشْتِێ دَرْنَخَه، پَاشِێ تُو یِێ ئَازَارِێ بِكِێشِی!

١١٨. (اَیْ ئَادَمْ!) ڤِێگَا لِڤِرْ، ژِ بُۆ تَه نَه بِرْچِیبُونِی هَیَه نَه ژِی طَازِیمَایِینْ.

١١٩. تُو، تِێدَه نَه تِی دِبِی نَه ژِی گَرْمَا طَاڤِێ لِتَه دِدَه.

١٢٠. لِێبَلِێ شَیْطِێنْ وَسْوَسَه خِسْتَه دِلِێ ئَادَمْ و ژِێ رَه گُۆتْ: اَیْ ئَادَمْ! اَرِێ مَا اَزْ دَارَا سَرْمَدِی (اَبَدِیَتِێ) و مِلْكِێ كُو نَارِزَه نِیشَانِی تَه نَدِمْ؟

١٢١. (شَیْطِێنْ بِحِیلَه و خَاپَا اَوْ خَاپَانْدِنْ) ڤِێجَا هَرْدِیَانْ ژِ وِێ (دَارِێ) خَوارِنْ. عَوْرَتِێ وَانْ ژِ وَانْ ڤَه هَاتَه خُیَاكِرِنْ و وَانْ حَوِلْ دَا كُوبِپَلِێنْ بِهِشْتِێ خَوه بِنِخُمِینِنْ. (بِڤِی ئَاوَایِی) ئَادَمْ بِێاَمْرِیَا خُدَایِێ خَوه كِرْ، ڤِێجَا رِیَا خَوه شَاشْ كِرْ.

١٢٢. پَاشِێ خُدَایِێ ئَادَمْ اَوْ (ژِ بُۆ پِێخَمْبَرِیِێ) بِژَارْتْ؛ تُۆبَا وِی پَژِرَانْدْ و بَرِێ وِی دَا
رِیَا رَاسْتْ.

١٢٣. (خُدِێ) گُۆتْ: هُونْ هَمُو (مِرُۆڤ و شَیْطَانْ) پِێكڤَه ژِ بِهِشْتِێ دَاكَڤِنْ، هِنْ ژِ وَه ژِ هِنَانْ رَه دِژْمِنِنْ! اَگَرْ كُوژِجَمْ مِنْ ژِ بُۆ وَه هِدَئَایَتَكْ (پِێخَمْبَر-كِتِێبْ) هَاتْ، ڤِێجَا كِی بِدَه پَیْ هِدَئَایَتَا مِنْ اَوْ رِێشَاشْ و بَدْبَختْ نَابَه.

١٢٤. چِه كَسِێ كُو بَرِێ خَوه ژِكِتِێبَا مِنْ ڤَگَرِینَه، بِێگُمَانْ ژِێ رَه ژِیَانَكَه تَنْگْ و طَارِی هَیَه و اَمِێ وِی رُوژَا قِیامَتِێ كُورَه گُومْ حَشْرْ بِكِنْ.

١٢٥. اَوْ دِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ! چِمَا تَه اَزْ كُورَه گُومْ حَشْرْ كِرِمْ؟ حَالْ اَڤْه كُوبِرَاسْتِی اَزْ لِدِنْیَایِێ بِچَاڤْ بُومْ!

١٢٦. (خُدِێ) دِبِێژَه: هَرْ وِهَا ئَایَتِێنْ مَه ژِتَه رَه هَاتِنْ ڤِێجَا تَه اَو ژِ بِیرْ كِرِنْ و هَرْ وِسَا اِيرُو تُو ژِی دِێ وَرِی ژِبِیرْكِرِنْ!

١٢٧. بِڤِی ئَاوَایِی كَسِێ كُو (دِ اَرْزُوِیِێنْ خَوه دَه) دَسْتْبَلاڤِیِێ بِكَه و بَاوَرِیِێ بَئَایَتِێنْ خُدَایِێ خَوه نِیینَه، اَمْ جَزَا دِكِنْ. بِێگُمَانْ عَذَابِێ ئَاخِرَتِێ تَقَزْ دِژْوَارْتِرْ و سَرَاقَتِیتِرَه.

١٢٨. مَا ژِ وَانْ رَه دِیارْ نَبُویَه كُو بَرِیَا وَانْ مَه چِقَاسْ مِلَّتْ هَلاكْ كِرِنْ، دِگَلْ كُو اَوْ دِجِهْ و وَارِێنْ وَانْ دَه ژِی دِچِنْ و تِێنْ؟ بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه، ژِ عَاقِلْدَارَانْ رَه گَلَكْ نِیشَانْ هَنَه (كُو ژِ وَانْ عِبْرَتْ و دَرْسْ بِگِرِنْ).

١٢٩. اَگَرْ ژِ خُدَایِێ تَه پَیْمَانَا پَاشْئِێخِسْتِنَا عَذَابْدَایِنَا وَانْ نَهَاتِبُوِیَا دَایِنْ و اَگَرْ ژِ بُۆ وَانْ دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی نَبُویَا، دِێ عَذَابِێ خُدِێ لِسَرْ وَانْ مِسُوگَرْ بِبُویَا.

١٣٠. (یَا مُحَمَّدْ!) لِهَمْبَرِی تِشْتِێنْ كُو اَوْ دِبِێژِنْ، خَوه رَاگِرَه و بَرِیَا دَرْكَتِنَا رُوژِێ، بَرِیَا رُوژْ بِچَه ئَاڤَا و هِنَكِی ژِ وَخْتِێ شَڤِێ و سَرُ و بِنِێ رُوژِێ حَمْدِێ خُدِێ بِكَه و ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ وِی پَاكْ بِدِێرَه، دَا كُو تُو خُدَایِێ خَوه قَایِلْ بِكِی.

١٣١. زِنْهَارْ، چَاڤِێنْ خَوه بَرْنَدَه وِێ خَوشْكِیَا ژِیَانَا جِیهَانِێ، اَوَا كُو مَه دَایَه كَافِرْ و یِێنْ مِینَا وَانْ، دَا كُو اَمْ وَانْ پِێ بِجَرِبِێنِنْ! رِزْقِێ خُدَایِێ تَه چِێتِرَه، هَمْ ژِی سَرَاقَتِیتِرَه.

١٣٢. اَمْرِێ اَهْلِێ خَوه بِكَه بِكِرِنَا نِمِێژِێ و لِسَرْ كِرِنَا وِێ خَوه رَاگِرَه! اَمْ، رِزْقَكِی ژِ تَه نَاخَوازِنْ؛ اَمْ رِزْقِێ تَه دِدِنْ. اَنْجَامَا خِێرِێ تَقَزْ ژِ اَهلِێ تَقْوَایِێ رَه يَه.

١٣٣. كَافِرَانْ گُۆتْ: دَه بِلَا (مُحَمَّدْ) ژِ خُدَایِێ خَوه مُعْجِزَیَكِێ ژِ مَه رَه بِینَه (كُو وِی رَاسْتْ بِدِێرَه)؟ اَرِێ مَا دَاخُیانَكْ دِصُحُفِێنْ پِێشِیانْ دَه ژِ وَانْ رَه نَهَاتِیَه؟

١٣٤. اَگَرْ مَه، بَرِیَا ڤِێ (قُرْئَانِێ) بِعَذَابَكِی اَوْ هَلاكْ بِكِرِنَا، تَقَزْ دِێ وِهَا بِگُۆتِنَا: خُدَایِێ مَه! چِمَا تَه ژِ مَه رَه قَاصِدَكْ نَشَانْدْ كُو بَرِیَا اَمْ رَزِیلْ و رِسْوَا بِبِنْ مَه بِدَایَا پَیْ ئَایَتِێنْ تَه!

١٣٥. بِبِێژَه: هَرْ یَكْ (ژِ مَه و ژِ وَه) چَاڤْنِێرِیَا (اَنْجَامِێ) دِكَه؛ دَه چَاڤْنِێرِیِێ بِكِنْ. لِێ دِنِێزْ دَه هُونِێ بِزَانِنْ كَا خُدَانِێنْ رِیَا رَاسْتْ كِی نَه و كِی لِسَرْ رِیَا حَقْ رَاسْتَرِێ بُویَه.

٢١. سُورَه يِێ اَنْبِیَاءْ

سُورَهيِێ (اَنْبِیَاءْ)، سَدْ و دُوَازْدَهْ (١١٢) ئَایَتَه. لِمَكِّێ دَاكَتِیَه. دِگَلْ پِرْ دَابَاشِێنْ دِنْ ژِی، ژِ بَرْ كُو سُورَه بِتَایْبَتِی بَحْسَا هِنْ پِێخَمْبَرَانْ و مُنَاسَبَتِێنْ وَانْ اِێنْ لِگَلْ گَلِێنْ وَانْ كِرِیَه، ژِێ رَه سُورَهيِێ اَنْبِیَاءْ یَانِی سُورَهيێ پِێخَمْبَرَانْ هَاتِیَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. ژِ بُۆ اِنْسَانَانْ دَمَا حَسَابْوَرْگِرْتِنَا وَانْ نِێزِیكْ بُويَه. حَالْ اَڤْه كُو اَوْ دِنَاڤْ غَفْلَتِێ دَه بَرِێ خَوه (ژِ اِیمَانَا پِێ) ڤَدِگَرِینِنْ.

٢. چِه دَمَا ژِ خُدَایِێ وَانْ، ژِ وَانْ رَه ئَایَتَكَه نُو (ژِ قُرْئَانِێ) بِهَاتَا، وَانْ بِطِنَازِی لِێ گُهْدَارِی دِكِرِنْ.

٣. دِلِێ وَانْ (ژِ فَهْمَا وِێ) غَافِلَه. اَوِێنْ كُو ظَالِمِنْ دِنَاڤْبَرَا خَوه دَه ژِهَڤْرَه بِدِزِى دِبِێژِنْ: اَڤْ (مُحَمَّدْ) هَرْ اَوْ ژِی مِرُۆڤكِى مِینَا وَه يَه ، دِگَلْ كُو هُونْ تِێدِگِهِیژِنْ مَا چَاوَا هُونْ دِدِنْ پَی سِێرْبَازِیِێ!

٤. (پِێخَمْبَرْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: چِقَاسْ گُۆتِنَا كُو لِاَرْدُ و ئَاسِمِێنْ (تِێتَه گُۆتِنْ) خُدَایِێ مِنْ پِێ دِزَانَه و هَرْ اَوَه یِێ بِهِیزَرْ و یِێ زَانَا.

٥. گُۆتِنْ: نَخِێرْ، اَڤْ خَوْنَه رُوژْكِنْ، نَا بَلْكِی وِی قُرْئَانْ ژِ جَمْ خَوه ڤَه لِێئَانِيَه، نَا بَلْكِی اَوْ شَاعِرَه. اَگَرْ نَه وِسَانَه دَه كَا بِلا ئَایَتَكِێ (مُعْجِزَیَكِێ) ژِ مَه رَه بِینَه، چَاوَا كُو ژِ پِێخَمْبَرِێنْ بَرِێ رَه هَاتِبُونْ.

٦. بَرِیَا وَانْ چِه وَلاتَكِی كُو مَه اَوْ بِرِنَه هَلاكِێ (پِشْتِی هَاتِنَا مُعْجِزَانْ) وَانْ بَاوَرِی نَئَانِیبُونْ، اَرِێ مَا ڤِێجَا اَوِێ بَاوَرِی بِینِنْ؟

٧. (یَا مُحَمَّدْ!) مَه، بَرِیَا تَه یِێ كُو ژِ وَانْ رَه وَحِی شَانْدِیَه هَرْ زِلامْ بُونَه؛ نَاخَوه اَگَرْ هُونْ (ڤِێ) نِزَانِنْ ژِ اَهْلِێ زَانِینِێ بِپِرْسِنْ.

٨. مَه اَوْ (پِێخَمْبَرْ) نَكِرِنْ جَسَدِێنْ (بِێ رِحْ) كُو خَوارِنِێ نَاخُونْ و اَوْ (لِڤِێ دِنْیَایِێ) اَبَدِی ژِی نَامِینِنْ.

٩. پِشْتْرَه، مَه اَوْ پَیْمَانَا كُو دَایَه وَانْ بِجِهْ ئَانِی، ڤِێجَا مَه اَوْ و یِێنْ كُو مَه اَوْ خَوسْتِنْ رِزْگَارْ كِرِنْ و مَه یِێنْ مُسْرِفْ ژِی هَلاكْ كِرِنْ.

١٠. صُۆنْدْ بَه، مَه كِتِێبَكَه وِسَا ژِ وَه رَه هِنَارْتْ كُو رُومَتَا وَه (یَا دِنْیَا و ئَاخْرَتِێ) تِێدَه يَه. مَا هِێ ژِی هُونْ ئَاقِلْ نَاگِرِنْ؟

١١. مَه خَلْكِێنْ پِرْ وَلاتَانْ ژِ بَرْ كُو اَوْ ظَالِمْ بُونْ ژِ نَاڤِێ بِرِنْ و لِدُوڤْ وَانْ مَه هِنْ خَلْكِێنْ دِنْ ئَانِینْ مَیْدَانِێ.

١٢. چِه دَمَا پِێژْنَا عَذَابِێ مَه دِكِرِنْ، هَا تَه دِیتْ بِلَزْ ژِ بَرِێ دِرَڤِیَانْ.

١٣. (فِرِیشْتَیَانْ ژِی ژِ وَانْ رَه دِگُۆتْ): دَه نَرَڤِنْ! لِنِعْمَتْ و وَارِێنْ خَوه یِێنْ خَوشْ ڤَگَرِنْ؛ بَلْكِی هُونْ بِێنَه پِرْسِیَارْكِرِنْ (كَا اَڤَا بِسَرِێ وَه دَه هَاتْ چِه بُو و ژِ بُۆ چِه بُو؟)

١٤. (وَانْ) گُۆتِنْ: وَاخْ ژِ یَا كُو هَاتِیَه سَرِێ مَه! بِرَاسْتِی ژِی اَمْ مِرُۆڤِێنْ سِتَمْكَارْ بُونْ.

١٥. هَرْ فَرْیَادَا وَانْ وِسَا بَرْدَوامْ بُو، حَیَانِی كُو مَه اَوْ كِرِنْ مِینَا گِیَایِێ دِرُوتِی و ئَاگِرِێ ڤَمِرِی.

١٦. مَه اَرْدُ و اَسْمَانْ و یِێنْ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه وَكْ پِێلِیسْتُوكْ (و بِێمَفَا) نَئَافِرَانْدِنَه.

١٧. اَگَرْ مَه بِخَوهسْتَا كُو مِژُولاهِیَكِێ ژِ خَوه رَه بِگِرِنْ مَه دِێ اَوْ ژِ جَمْ خَوه بِگِرْتَایَا؛ اَمْ ڤِێ نَاكِنْ.

١٨. نَا، بَلْكِی اَمِێ حَقِیِێ بَاڤِێژِنْ سَرْ بَاطِلِی، ڤِێجَا اَوْ، بَاطِلِى نَاهِێلَه (و پُوچْ دِكَه). ڤِێجَا تُو دِنِێرِی كُو وَا يَه بَاطِلْ ژِ حُۆلِێ رَابُویَه. (گَلِی كَافِرَانْ!) خَولِی لِسَرِێ وَه بَه، ژِ بَرْ وَانْ وَصْفِێنْ كُو هُونْ (نِسْبَتِی بَالْ خُدِێ ڤَه) دِكِنْ!

١٩. چِه تِشْتِێنْ لِاَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه یِێنْ خُدِێ نَه و اَوِێنْ لِجَمْ خُدَایِێ تَه (كُو مَلائِیكَتِنْ) لِسَرْ عِبَادَتِێ خُدِێ، خَوه مَزِنْ نَادِێرِنْ و ژِێ نَاوَسْتِنْ ژِی.

٢٠. بِشَڤْ و رُوژِێ خُدِێ پَاكْ دِدِێرِنْ و سِسْتْ ژِی نَابِنْ.

٢١. اَرِێ مَا وَانْ (پُوتْپَرَسْتَانْ) لِاَرْدِێ ژِ خَوه رَه هِنْ خُدَا گِرْتِنَه كُو اَوِێ (مِرِیَانْ) سَاغْ بِكِنْ؟

٢٢. اَگَرْ لِهَرْدِیَانْ (ئَاسِیمَانْ و اَرْدِێ) ژِ خُدِێ پِێ ڤَه اِلٰهَكِی دِنْ هَبُویَا، تَقَزْ دِێ (پَرْگَالَا اَرْدُ و ئَاسْمِێنْ) خَرَابُویَا. نَاخَوه خُدَایِێ عَرْشْ ژِ یَا كُو وِى پِێ دِوَصْفِینِنْ پَاكْ و بِلِنْدَه.

٢٣. خُدِێ ژِ یَا كُو دِكَه نَایِێ پِرْسِیَارْكِرِنْ، لِێبَلِێ اَوِێ ژِ تِشْتِێنْ كُو بِكِنْ دِێ بِێنَه پِرْسِیَارْكِرِنْ.

٢٤. یَانْ ژِی مَا ژِ بِلِی خُدِێ ژِ خَوه رَه اِلٰهێنْ دِنْ گِرْتِنَه؟ بِبِێژَه: دَه هَیْدِێ دَلِیلا خَوه بِینِنْ (اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ)! هَا ڤَا يَه كِتِێبَا لِگَلْ مِنْ و كِتِێبِێنْ وَانِێنْ بَرِیَا مِنْ ژِی. نَا، بَلْكِی پِرِێنْ وَانْ رَاسْتِیِێ نِزَانِنْ، ژِ بَرْ ڤِێ یَكِێ بَرِێ خَوه ژِێ ڤَدِگَرِینِنْ.

٢٥. (یَا مُحَمَّدْ!) بَرِیَا تَه، مَه چِقَاسْ پِێخَمْبَرْ شَانْدِبَه، هَرْ مَه پَیْخَامْ دَایَه وَانْ كُو «ژِ مِنْ پِێ ڤَه تُو خُدَا نِینَه و عِبَادَتِێ مِنْ بِكِنْ.»

٢٦. (كَافِرَانْ) گُۆتِنْ: خُدَایِێ كُو رَحْمٰنَ ژِ خَوه رَه (ژِ فَرِیشْتَیَانْ) زَارُوكْ گِرْتِیَه. حَاشَا! اَوْ ژِ ڤِێ پَاكْ و دُورَه. (نَا) بَلْكِی فِرِیشْتَه بَنْدَیِێنْ خُدِێ یِێنْ رُومَتْدَارِنْ.

٢٧. اَوْ بَرِیَا وِی نَاپَیڤِنْ و اَوْ تَنِێ بِفَرْمَانَا وِی تَڤْدِگَرِنْ.

٢٨. خُدِێ بِیَا كُو وَانْ كِرِیَه و بِیَا كُو دِكِنْ ژِی دِزَانَه. اَوْ، ژِ وَانْ كَسِێنْ كُو خُدِێ ژِێ قَایِلَه پِێ ڤَه مَهْدَرِیَا تُو كَسِێ (دِنْ) نَاكِنْ. اَوْ ژِ تِرْسَا خُدِێ دِلَرِزِنْ!

٢٩. ژِ فَرِیشْتَیَانْ كِی بِبِێژَه: ‘ژِ بِلِی خُدِێ اَزْ اِلٰهِمْ، اَمِێ بِدُوژَهِێ وِی جَزَا بِكِنْ. هَرْ وِهَا اَمِێ (پُوتْپَرَسْتِێنْ) ظَالِمْ ژِی جَزَا بِكِنْ!

٣٠. اَرِێ مَا اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه، قَیْ نَابِینِنْ كُو بَرِێ اَرْدْ و ئَاسِیمَانْ بِهَڤْ ڤَه بُونْ، ڤِێجَا مَه اَوْ ژِ هَڤْ ڤَقَتَانْدِنْ و مَا اَوْ نِزَانِنْ كُو مَه هَرْ تِشْتِێ زِنْدِی ژِ ئَاڤِێ ئَافِرَانْدِيَه؟ مَا هِێ ژِی اَوْ بَاوَرِی نَایِینِنْ؟

٣١. مَه دِ اَرْدِێ دَه چِیَایِێنْ مِكُومْ چِێكِرِنْ دَا كُو اَرْدْ خَوه پِێ بِگِرَه و نَهَژَه. مَه رِێكِێنْ فِرَه تِێدَه ڤَكِرِنْ دَا كُو اَوْ (دِرِێوِیتِیِێنْ خَوه دَه) بِسَرْ مَبَسْتِێنْ خَوه ڤَه بِبِنْ (و بِگِهِیژِنْ ئَارْمَانْجِێنْ خَوه).

٣٢. مَه ئَاسِیمَانْ ژِی كِرِیَه بَانَكِی سَاغْلَمْ و پَارَاسْتِی، ڤِێجَا اَوْ بَرِێ خَوه ژِ نِیشَانِێنْ ئَاسِیمَانَانْ ڤَدِگَرِینِنْ.

٣٣. اَوِێ كُو شَڤْ و رُو، رُوژْ و هَیڤْ ئَافِرَانْدِنَه خُدِێ يَه. هَرْ یَكْ ژِ وَانْ دِرِێگَهَا خَوه دَه ئَاڤْژَنِیِێ دِكَه (و بِلَزْ دِگَرِنْ).

٣٤. (یَا مُحَمَّدْ!) مَه بَرِیَا تَه اَبَدِیَتْ نَدَایَه تُو كَسِی. اَرِێ مَا كُو تُو بِمْرِی، قَىْ اَوِێ هَرْ و هَرْ سَاغْ بِمِینِنْ؟

٣٥. هَرْ نَفِسْ دِێ مِرِنِێ طَعْمْ بِكَه و اَمِێ وَه بِشَرْ و خِێرِێ اِمْتِحَانْ بِكِنْ و هُونِێ دَاوِی هَرْ لِمَه بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٣٦. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه دَمَا تَه دِبِینِنْ بَسْ حنَكِێ خَوه بِتَه دِكِنْ و دِبِێژِنْ: مَا اَوِێ كُو بِنَبَاشِی بَحْسَا مَعْبُودِێنْ وَه دِكَه اَڤْه؟ حَالْ اَڤْه كُو اَوْ كِتِێبَا خُدَایِێ دِلُوڤَانْ مَانْدَلَه دِكِنْ.

٣٧. اِنْسَانْ (بِطَبِیعَتِێ خَوه) لَزْگِینْ هَاتِیَه ئَافِرَانْدِنْ، اَزِێ ئَایَتِێنْ خَوه نِیشَانِی وَه بِدِمْ ڤِێجَا لَزْ (لِعَذَابْ) نَكِنْ.[204]

٣٨. (كَافِرْ ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ رَه) دِبِێژِنْ: اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ رَاسْتْگُو نَه، كَا كَنْگِێ اَوْ عَذَابِێ تَه پَیْمَانْ پِێ دَایَه، تِێ جِه؟

٣٩. اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه، اَگَرْ بِزَانِیَانَا كُو دَمَا (رُوژَا قِیَامَتِێ) دِێ نِكَارِبِنْ ئَاگِرْ ژِ رُوِیِێنْ خَوه و پِشْتِێنْ خَوه بِدِنْ ئَالِی و ئَارِیكَارِیَا وَانْ ژِی دِێ نَیِێ كِرِنْ، (هَلْبَتْ وَانْ دِێ اَڤْ نَگُوتَا و دِێ بِلَزْ عَذَابْ نَخَوسْتَا).

٤٠. بَلْكِی، (قِیَامَتْ) ژِ نِشْكَا ڤَه تِێ اَوَا كُو وَانْ سَرْگِێژْ دِهِێلَه (و دِبِزْدِینَه). اِێدِی اَوْ نِكَارِنْ وِێ ڤَگَرِینِنْ و مُهْلَتْ (ئَا تُوبِێ و لِێبُورِینِێ) ژِی، ژِ وَانْ رَه نَایِێ دَایِنْ.

٤١. (یَا مُحَمَّدْ!) صُونْدْ بَه، بِوَانْ پِێخَمْبَرِێنْ بَرِیَا تَه ژِی طِنَازْ هَاتِیَه كِرِنْ، ڤِێجَا اَوْ عَذَابِێ كُو طِنَازِێ خَوه پِێ دِكِرِنْ هَاتَه سَرْ وَانْ طِنَازْكَرَانْ و خِسْتِنْ نَاڤْ خَوه.

٤٢. بِبِێژَه: (اَگَرْ عَذَابْ بِسَرْ وَه دَه هَاتْ) اَوْ كِيَه كُو بِشَڤْ و رُوژِێ وَه ژِ (عَذَابِێ) خُدَایِێ رَحْمٰنْ بِپَارِێزَه؟ نَا! بَلْكِی اَوْ بَرِێ خَوه ژِ كِتِێبَا خُدَایِێ خَوه ڤَدِگَرِینِنْ.

٤٣. یَانْ ژِی، مَا ژِ بُۆ وَانْ هِنْ اِلٰه هَنَه كُو لِهَمْبَرِی (عَذَابِێ) مَه، وَانْ بِپَارِێزِنْ؟ (حَالْ اَڤْه، اَوْ تِشْتِێنْ كُو اَوْ دِبِێژِنْ خُدَا نَه)، اَوْ نِكَارِنْ ئَارِیكَارِیَا خَوه بِخَوه ژِی بِكِنْ و اَوِێ ژِ (عَذَابِێ) مَه ژِی نَیِێنْ پَارَاسْتِنْ.

٤٤. اَرِێ، مَه قَنْجِی لِوَانْ و دِگَلْ بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ وَانْ كِرْ، حَیَانِی كُو دِخُوشِیِێ دَه ژِیَانَكَه دِرِێژْ دَرْبَاسْ كِرِنْ. اَرِێ مَا ڤِێجَا اَوْ نَابِینِنْ (و تِێنَاگِهِیژِنْ) كُو اَمْ اَرْدَا وَانْ ژِ هَاوِرْ ڤَه لِوانْ تَنْگْ دِكِنْ. ڤِێجَا مَا اَوِنْ یِێنْ سَرْكَفْتِی؟

٤٥. بِبِێژَه: اَزْ بَسْ بِوَحْیِێ وَه هِشْیَارْ دِكِمْ. لِێبَلِێ اَوِێنْ كَرْ دَمَا كُو اَوْ تِێنَه هِشْیَارْكِرِنْ، دَنْگِێ ڤِێ بَانْگِێ نَابِهِیزِنْ.

٤٦. صُونْدْ بَه، اَگَرْ ژِ عَذَابِێ خُدَایِێ تَه تِشْتَكِی هِنْدِكْ بِهِنْگِڤَه وَانْ، هِیچْ گُمَانْ تُنَه يَه كُو دِێ بِبِێژِنْ: وَاخْ لِمَه بَه! بِرَاسْتِی اَمْ مِرُۆڤِێنْ ظَالِمْ بُونْ!

٤٧. اَمِێ رُوژَا قِیَامَتِێ شَهِینِێنْ عَدَالَتِێ دِێنِنْ. اِێدِی لِتُو كَسِی بِتُو ئَاوَایِی دِێ نَحَقِی نَیِێ كِرِنْ. چَنْدِی اَوْ (كَارِێ كُو هَاتِیَه كِرِنْ) بِقَاسِی گِرَانِیَا لِبَكَه خَرْدَلِێ بَه ژِی اَمِێ دِیسَا وِی بِینِنْ (بَرْ شَهِینَا عَدَالَتِێ) و ژِ ئَالِیِێ حَسَابْدِیتِنِی ڤَه اَمْ بَسِنْ.

٤٨. صُونْدْ بَه، مَه فُرْقَانْ دَایَه مُوسَا و هَارُونْ كُو ژِ مُتَّقِیَانْ رَه رُونَاهِی و شِیرَتَه.[205]

٤٩. (مُتَّقِی) اَوِێنْ كُو دِنَپَنْدِی دَه ژِ خُدَایِێ خَوه دِتِرْسِنْ و ژِ قِیَامَتِێ ژِی بِتِرْسِنْ.

٥٠. هَا اَڤْ (قُرْئَانْ) شِیرَتَكَه بِخِێرْ و پِێرَه كُو مَه اَوْ هِنَارْتِيَه. اَرِێ مَا ڤِێگَا هُونْ وِێ
مَانْدَلَه دِكِنْ؟

٥١. صُونْدْ بَه، هِێ بَرِێ مَه هِیدَئَایَتْ، دَاوَرِی و دُرِسْتِی دَابُو اِبْرَاهِیمْ و مَه پِێ زَئَانِیبُو (كُو اَوْ بَابَتِێ ڤِێ يَه).

٥٢. دَمَا اِبْرَاهِیمْ ژِ بَاڤِێ خَوه و گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: «مَا اَڤْ پُوتِێنْ كُو هُونْ وَانْ دِحَبِینِنْ چِى نَه؟»

٥٣. گُۆتِنْ: مَه بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ خَوه دِیتِنْ كُو پَرَسْتِنَا وَانْ دِكِرِنْ، (ڤِێجَا اَمْ ژِی لِپَیْ رِێچْ و شُوپَا وَانْ دِچِنْ).

٥٤. (اِبْرَاهِیمْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: بِێگُمَانْ هُونْ و بَاڤِێنْ وَه ژِی دِرِێشَاشِیَكَه اَشْكَرَا دَه نَه.

٥٥. گُۆتِنْ: مَا تَه رَاسْتِی ژِ مَه رَه ئَانِيَه، یَانْ ژِی تُو ژِ لِیسْتِكْبَازَانِی؟

٥٦. (اِبْرَاهِیمْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: نَه وِسَانَه، بَلْكِی خُدَایِێ وَه خُدَایِێ اَرْدْ و ئَاسِیمَانَانَه. اَوِێ كُو اَوْ ئَافِرَانْدِنَه و اَزْ ژِی لِسَرْ ڤَانَا ژِ شَاهِدَانِمْ.

٥٧. اَزْ بِخُدِێ صُونْدْ دِخُومْ كُو پِشْتِی هُونْ بِپِشْتْ مِنْ بِكَڤِنْ و هَرِنْ، اَزِێ پُوتِێ وَه بِشِكِینِمْ!

٥٨. اِبْرَاهِیمْ، اَوْ پُوتْ پَرْچَه پَرْچَه كِرِنْ، پُوتِێ مَزِنْ دَسْتْ نَدَایِێ بِهِێڤِیَا كُو اَوْ خَلْكْ لِێ ڤَگَرِنْ.

٥٩. گُۆتِنْ: كِێ اَڤْ بِاِلٰهِێنْ مَه كِرِیَه، یِێ اَوْ كِرِی بِێگُمَانْ اَوْ ژِ ظَالِمَانَه.

٦٠. (ژِ هَڤْ رَه) گُۆتِنْ: مَه بِهِیسْتْ كُو جِوَانَكِی (بِخَرَابِی) بَحْسَا وَانْ دِكِرْ، ژِێ رَه دِهَاتْ گُۆتِنْ اِبْرَاهِیمْ (هَبَه نَبَه وِی اَوْ شِكَانْدِنَه!)

٦١. گُۆتِنْ: نَاخَوه دِجِهْ دَه اِبْرَاهِیمْ بِینِنْ پِێشْبَرِی چَاڤِێ خَلْكِێ، دَا كُو لِسَرْ یَا گُۆتِی اَوْ شَاهِدْ بِنْ.

٦٢. (ژِێ رَه) گُۆتِنْ: اَیْ اِبْرَاهِیمْ، مَا تَه اَڤْ بِخُدَایِێنْ مَه كِرِیَه؟!

٦٣. گُۆتْ: بَلْكِی ڤِی مَزِنِێ وَانْ اَوْ كِرِیَه. دَه هَیْدِێ ژِ وَانْ بِپِرْسِنْ؛ اَگَرْ (بِرَاسْتِی) اَوْ دِپَیِڤِنْ!

٦٤. لِهَمْبَرِی ڤِێ یَكِێ، هِشْیَارْ بُونْ و لِخَوه زِڤِرِینْ و ژِ خَوه رَه گُۆتِنْ: هُونْ ظَالِمْ بِخَوه نَه.

٦٥. پِشْتْرَه دِیسَا لِكُفْرَا خَوه ڤَگَرِیَانْ و ژِێ رَه گُۆتِنْ: تُو بِخَوه ژِی دِزَانِی كُو اَڤْ پُوتْ نَاپَیِڤِنْ.

٦٦. اِبْرَاهِیمْ (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: كُو وَلِێ يَه، مَا هُونِێ ژِ بِلِی خُدِێ وَانِێنْ كُو اَوْ نَه دِكَارِنْ تُو فِێدَیَكِێ بِدِنْ وَه نَه ژِی زَرَارَكِێ بِدِنْ وَه دِحَبِینِنْ.

٦٧. اُفْ ژِ وَه رَه بَه و ژِ وَانْ پُوتِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ! اَرِێ مَا هُونْ تِێنَاگِهِیژِنْ (كُو اَڤْ پُوتْ نَه بَابَتِێ عِبَادَتِێ نَه)؟

٦٨. (ژِ هَڤْ رَه) گُۆتِنْ: اَگَرْ هُونْ دِخَوازِنْ تِشْتَكِی پِێ بِكِنْ، وِی بِشَوتِینِنْ و ئَارِیكَارِیَا اِلٰهێنْ خَوه بِكِنْ!

٦٩. مَه گُۆتْ: اَیْ اگِرُو! لِسَرْ اِبْرَاهِیمْ بِبَه هِێنِكَاهِی و سَلامَتِی!

٧٠. وَانْ خَوسْتْ (بِشَوَاتِێ) دَحْفَكِێ لِبَرْ اِبْرَاهِیمْ دِێنِنْ، لِێبَلِێ مَه اَوْ كِرِنْ ژِ يِێنْ كُو (دِئَارْمَانْجَا خَوه دَه) زِیَانْ كِرِنَه.

٧١. مَه اَوْ و لُوطْ ژِ وَانْ رَهَا كِرِنْ، مَه اَوْ گِهَانْدِنَه وِی وَارِێ كُو مَه ژِ خَلْكِێ رَه بِخِێرْ و بِێرْ كِرِیَه.

٧٢. مَه (ژِ كَرَمَا خَوه) اِسْحَاقْ دَایِێ و وَكْ بَخْشِیشَكَه زِێدهَیِی (دَاخَوازَا وِی ژِی) یعْقُوبْ دَایِێ. مَه هَرْ یَكْ ژِ وَانْ كِرِیَه (پِێخَمْبَرَكِی) قَنْجِیكَارْ.

٧٣. مَه اَوْ كِرِنَه پِێشَوَا، بِفَرْمَانَا مَه رِیَا رَاسْتْ نِیشَانِی (خَلْكِێ) دِدِنْ و مَه ژِ وَانْ رَه پَیْخَامْ شَانْدْ دَا كُو كَارِێنْ قَنْجْ بِكِنْ، نِمِێژِێ بِدُرِسْتِی بِكِنْ و زَكَاتِێ بِدِنْ و اَوْ هَرْ ژِ مَه رَه عِبَادَتْكَارْ بُونْ.

٧٤. مَه لُوطْ ژِی كِرَه پِێشَوَا، مَه حِكْمَتْ و زَئَانِینْ دَابُوِیِێ و مَه اَوْ ژِ وِی وَلاتِێ كُو (خَلْكِێ وِی) كَارِێنْ خَرَابْ دِكِرِنْ رِزْگَارْ كِرْ. بِێگُمَانْ خَلْكِێ وِی وَلاتِی كَارِێنْ نَقَنْجْ دِكِرِنْ و ژِرِێ دَرْكَتِی بُونْ.

٧٥. مَه لُوطْ خِسْتَه نَاڤْ رَحْمَا خَوه، بِێگُمَانْ اَوْ ژِ قَنْجَانْ بُو.

٧٦. هِێ بَرِێ، نُوحْ ژِی گَازِی خُدَایِێ خَوه كِرْ (كُو اَمْ وِی رِزْگَارْ بِكِنْ و گَلِێ وِی هَلاكْ بِكِنْ). مَه ژِی گَازِییَا وِی قَبُولْ كِرْ، پَاشِێ مَه اَوْ و خَلْكِێنْ وِی (یِێنْ كُو دِكَشْتِیِێ دَه پِێ رَه بُونْ) ژِ تَنْگَاسِیَا مَزِنْ رِزْگَارْ كِرِنْ.

٧٧. مَه اَوْ ژِ (شَرِێ) وِی گَلِێ كُو بَاوَرِی بَئَایَتِێنْ مَه نَدِئَانِینْ پَارَاسْتْ. بِێگُمَانْ اَوْ خَلْكَكِی نَقَنْجْ بُو؛ ژِ بَرْ ڤِێ یَكِێ مَه اَوْ تَڤْ بِنْئَاڤْ و خَرْقْ كِرِنْ.

٧٨. سَرْپِێهَاتِیَا دَاوُدْ و سُلَيْمَانْ ژِی دِبِیرَا وَانْ بِینَه، وِێ دَمَا كُو دَرْ بَارِێ چَانْدِنِیَكِێ دَه حُكِمْ دِدَانْ، وِێ دَمَا پَزِێ هِنَكَانْ بِشَڤِێ كَتِبُو نَاڤِێ و زَرَارْ دَابُوِیِێ و اَمْ لِسَرْ حُكِمْدَایِینَا هَرْدِیَانْ شَاهِدْ بُونْ و مَه پِێ دِزَانِی.

٧٩. مَه اَڤْ (حُكِمْدَایِینْ) بِسُلَيْمَانْ دَابُو زَئَانِینْ. مَه حِكْمَتْ و زَئَانِینْ دَابُو هَرْدِیَانْ . مَه ژِ دَاوُدْ رَه چِیَا و طَیرْ بَرْدَسْتْ كِرِنْ كُو لِگَلْ وِی تَسْبِیحْ و حَمْدِێ خُدِێ دِكِرِنْ و مَه (اَڤْ) كِرِنَه.

٨٠. مَه دَاوُدْ ژِ بُۆ وَه هِینِی چِێكِرِنَا زِرْخَانْ كِرْ، دَا كُو (اَوْ زِرْخْ) وَه ژِ شَرِێ نَیَارِێنْ وَه بِپَارِێزَه. اَرِێ مَا ڤِێجَا هُونْ شِێكِرِیَا خُدِێ نَاكِنْ؟[206]

٨١. مَه ژِ سُلَيْمَانْ رَه ژِی بَایِێ دِژْوَارْ (بَرْدَسْتْ كِرِبُو) كُو بِفَرْمَانَا وِی اَوْ دِچُو وِی وَلاتِێ كُو مَه بِخِێرْ و پِێرْ كِرِبُو و مَه بِهَرْ تِشْتِی دِزَانِی.

٨٢. مَه ژِ سُلَيْمَانْ رَه هِنْ شَیْطَانْ (بَرْدَسْتْ كِرِبُونْ) كُو ژِ بُۆ وِی خَوه نُوقَاڤِی دِكِرِنْ (گَوْهَرْ دَرْتَئَانِینْ) و ژِ بِلِی ڤِێ هِنْ كَارِێنْ دِنْ ژِی (ئَاڤَاسَازِی) دِكِرِنْ. مَه اَوْ دِبِنْ چَاڤْدِێرِیِێ دَه دِگِرْتِنْ.

٨٣. اَیوبْ ژِی، دَمَا گَازِی خُدَایِێ خَوه كِرْ؛ (خُدِێیُو!) دَرْدَكِی گِرَانْ بِمِنْ گِرْتِیَه و تُو دِلُوڤَانْتِرِینِێ دِلُوڤَانَانِی!

٨٤. ڤِێجَا مَه دُعَايا اَیُوبْ قَبُولْ كِرْ، اَوْ دَرْدِێ پِێ گِرْتِی مَه ژِێ بِرْ و مَه كَسِێنْ مَالَا وِی (كَچْ و كُرِێنْ وِی)، دِگَلْ ڤَانْ ژِی بِقَاسِی وَانْ هِنَكِی دِنْ ژِی، ژِ دِلُوڤَانِیَا خَوه دَانِێ، دَا كُو عِبَادَتْكَارْ دِبِیرَا خَوه بِینِنْ و بِێهْنَا خَوه فِرَه بِكِنْ.

٨٥. اِسْمَاعِیلْ، اِدْرِیسْ و ذُولْكِفِلْ ژِی دِبِیرْ بِینَه كُو اَڤْ هَمُو ژِی ژِ صَبِرْكِێشَانْ بُونْ.

٨٦. مَه اَوْ خِسْتِنْ نَاڤْ رَحْمَتَا خَوه، تَقَزْ اَوْ ژِ صَالِحَانْ بُونْ.

٨٧. ذَالنُونْ (یُونُسْ) ژِی دِبِیرْ بِینَه؛ اَوْ بِهِێرْسْ (ژِ نَاڤَا گَلِێ خَوه) چُو، ژِ وِی وَه يَه كُو اَمِێ لِێ نَگِرِنْ (وِی تَنْگَزَارْ نَكِنْ). پَاشِێ دِنَاڤَا طَارِیتِیَانْ دَه (طَارِیتِیَا شَڤِێ، طَارِیتِیَا دَرْیَایِێ و طَارِیتِیَا دِزِكِێ مَاسِی دَه) وِهَا نِیَازْ كِرْ: (خُدِێیُو!) ژِ تَه پِێ ڤَه تُو اِلٰهْ نِینِنْ، ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ تُو پَاكْ و پَاقِژِی، تَقَزْ اَزْ ژِ سِتَمْكَارَانِمْ![207]

٨٨. لِهَمْبَرِی ڤِێ یَكِێ مَه بَرْگَرِینَا یُونُسْ پَژِرَانْدْ و مَه اَوْ ژِ كَدَرِێ رِزْگَارْ كِرْ و هَرْ وِهَا اَمِێ بَاوَرْمَنْدَانْ ژِی رِزْگَارْ بِكِنْ.

٨٩. زَكَرِیَا ژِی دِبِیرْ بِینَه كُو اَوْ وِهَا لِبَرْ خُدَایِێ خَوه گَرِیَا (و گُۆتْ): خُدَایِێ مِنْ! مِنْ بِتَنِێ نَهِێلَه و تُو چِێتِرِینِێ مِیرَاتْگِرَانِی.

٩٠. مَه بَرْگَرِینَا زَكَرِیَا ژِی پَژِرَانْدْ و مَه یَحْیَا دَایِێ و مَه ژِێ رَه ژِنَا وِی ژِی دُجَانِی كِرْ (كُو بَرِێ اَوْ دُجَانِی نَدِبُو). بِرَاسْتِی وَانْ دِكَارِێنْ قَنْجْ دَه دِلَزَانْدْ، ژِ تِرْسَا عَذَابْ و بِهِێڤِیَا قَنْجِیِێنْ مَه لِبَرْ مَه دِگَرِیَانْ و وَانْ (بِعِبَادَتِێ) خَوه ژِ مَه رَه خَوه دِشِكَانْدِنْ و لِبَرْ فَرْمَانِێنْ مَه ئَامَادَه بُونْ.

٩١. اَوْ پِیرَكَا كُو نَامُوسَا خَوه بِعِفَتْ پَارَاسْتِیَه ژِی (دِبِیرْ بِینَه)؛ ڤِێجَا قَاصِدِێ مَه جِبْرِيلْ بِاَمْرِێ مَه پُفْكِرِێ (اَوْ بِعِیسَا دُجَانْ بُو) و مَه اَوْ و كُرِێ وِێ ژِ خَلْكِێ رَه كِرِنْ نِیشَانْ.[208]

٩٢. بِێگُمَانْ دِینِێ ڤَانْ پِێخَمْبَرَانْ یَكْ دِینَه (كُو اَوْ اِسْلامَه) و اَزْ ژِی خُدَایِێ وَه مَه، نَاخَوه ژِ بُۆ مِنْ عِبَادَتِێ بِكِنْ.[209]

٩٣. (لِێبَلِێ پَیْرَوِێنْ پِێخَمْبَرَانْ) دِنَاڤْ خَوه دَه، دَرْ بَارِێ كَارِێنْ (دِینِێ) خَوه دَه بِهَڤْ كَتِنْ. اَوْ تَڤْ دِێ لِمَه ڤَگَرِنْ.

٩٤. اِێدِی كِی كُو كَارِێنْ قَنْجْ بِكَه و اَوْ بَاوَرْمَنْدْ بَه، ڤِێجَا خَبَاتَا وِی وِنْدَا نَابَه. بِێگُمَانْ اَمْ وِێ ژِێ رَه دِنِڤِیسِنْ.

٩٥. نَه پِێكَانَه لِسَرْ خَلْكِێ وَلاتَكِی كُو مَه اَوْ بِرِبْنَه هَلاكِێ كُو جَارَكَه دِنْ اَوْ ڤَگَرِنَه دِنْیَایِێ.

٩٦. حَتَا وَخْتِێ پِێشِیَا یَاجُوجْ و مَاجُوجَانْ ڤَدِبَه و اَوْ ژِ هَرْ جِهِێ بِلِنْدْ ڤَه دَادِكَڤِنْ، تِێنْ.

٩٧. دَمَا پَیْمَانَا حَقْ (قِیَامَتْ) نِێزِیكْ بُو، دِجِهْ دَه اَوْ كَسِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه چَاڤِێنْ وَانْ بَلُوقْ دِبِنْ! (دِبِێژِنْ): وَاخْ لِحَالِێ مَه بَه! بِرَاسْتِی هَایَا مَه ژِ ڤِێ (رُوژِێ) تُنَه بُو، بَلْكِی زِێدهَیی ڤِێ ژِی اَمْ ظَالِمْ بُونْ.

٩٨. (گَلِی مُشْرِكَانْ) بِێگُمَانْ هُونْ و اَوِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ وَه اَوْ دِحَبَانْدِنْ اَرْدُوِیِێ دُوژَهِێ نَه. هُونِێ (دِگَلْ وَانْ) هَرِنِێ.

٩٩. اَگَرْ بِرَاسْتِی اَوْ خُدَا بُونَا دِێ نَچُونَا دُوژَهِێ. حَالْ اَڤْه كُو اَوْ تَڤْ دِ دُوژَهِێ دَه
سَرَاقَتِی نَه.

١٠٠. دِدُوژَهِێ دَه، ژِ وَانْ رَه (ژِ بَرْ دِژْوارِیَا عَذَابِێ وِێ) نَالَنَالَكَه پِرْ دِژْوَارْ هَیَه و اَوْ لِوِێ دَرِێ (تِه تِشْتِی) نَابِهِیزِنْ.

١٠١. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَرِی نِهَا مَه ژِ بُۆ وَانْ پَیْمَانَا رِنْدِیِێ دَایَه، اَوْ ژِ دُوژَهِێ دُورِنْ.

١٠٢. اَوْ قِیژِینَا دُوژَهِێ ژِی نَابِهِیزِنْ، دِنَاڤَا نِعْمَتِێنْ كُو دِلِێ وَانْ بِبِژِێ دَه هَرْ و هَرْ دِمِینِنْ.

١٠٣. تِرْسَا مَزِنْ ژِی (یَا رُوژَا قِیَامَتِێ) وَانْ غَمْگِینْ نَاكَه. مَلائِیكَتْ وَانْ پِێشْوَازِی دِكِنْ (و ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ): هَا اَڤَه، اَوْ رُوژَا وَه یَا كُو پَیْمَانَا وِێ ژِ وَه رَه هَاتِبُو دَایِنْ.[210]

١٠٤. وِێ رُوژَا كُو اَمِێ ئَاسْمِێنْ بِپِێچِنْ مِینَا پِێچَانْدِنَا رُوپَلِێنْ كِتِێبَانْ؛ اَمِێ دِیسَا مِرُۆڤانْ ڤَژِینِنْ كَا چَاوَا جَارَا پِێشِینْ مَه ئَافِرَانْدِبُونْ. اَڤْ پَیْمَانَكَه لِسَرْ مَه يَه، بِێگُمَانْ اَمِێ (پَیْمَانَا خَوه) بِجِهْ بِینِنْ.

١٠٥. صُونْدْ بَه، مَه پِشْتِی تَوْرَاتِێ دِ زَبُورِێ دَه ژِی نِڤِیسِی؛ پِێگُمَان عَڤْدِێنْ مِنْ يِێنْ قَنْجِیكَارْ دِێ بِبِنْ وِێرْتِێنْ اَرْدِێ.

١٠٦. هَا دِڤِێ (قُرْئَانِێ) دَه، ژِ بُۆ خَلْكَكِی كُو بِدُرِسْتِی عِبَادَتِێ مَه بِكَه پَنْدَكَه پِێكِێمَاسِی و تَكُوزْ هَیَه.

١٠٧. (هَیْ مُحَمَّدْ!) مَه تُو شَانْدِی بَسْ دَا كُو تُو ژِ هَیِینَانْ رَه بِبِی رَحْمَتْ.

١٠٨. (ژِ پُوتْپَرَسْتَانْ رَه) بِبِێژَه: بِێگُمَانْ وَحْیَا كُو ژِ مِنْ رَه هَاتِيَه بَسْ اَڤَه؛ خُدَایِێ وَه بَسْ خُدَایَكِی بِتَنِێ يَه، ڤِێجَا (ژِ فَرْمَانِێنْ وِی رَه) بَرْدَسْتْ بِبِنْ.

١٠٩. اَگَرْ كُو اَوْ بَرِێ خَوه (ژِ اِسْلامِێ) ڤَگَرِینِنْ، اِێدِی (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: مِنْ، هُونْ هَمُو بِفَرْمَانِێنْ خُدِێ وَكْهَڤْ ئَاگَاهدَارْ كِرِنْ. اِێدِی اَزْ نِزَانِمْ اَوْ جِڤَانِێ كُو پَیْمَانَا وِێ ژِ وَه رَه هَاتِیَه دَایِنْ نِێزِیكَه، یَانْ ژِی دُورَه.

١١٠. بِێگُمَانْ خُدِێ بِگُۆتِنَا اَشْكَرَا و بِیَا كُو هُونْ ڤَدِشِێرِنْ ژِی دِزَانَه.

١١١. اَزْ نِزَانِمْ بَلْكِی ژِی اَوْ (پَاشْخِسْتِنَا عَذَابْ) ژِ وَه رَه اِمْتِحَانَكْ بَه (كَا هُونِێ چَاوَا تَڤْبِگَرِنْ) و دِبَه كُو حَیَانِی دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی خَوشِیَكْ بَه ژِی.

١١٢. (پِێخَمْبَرْ) گُۆتْ: خُدِێیُو! دِنَاڤْبَرَا مِنْ و ڤَانْ دَه بِحَقِی حُكِمْ بِكَه. خُدَایِێ مَه یِێ رَحْمٰنْ لِهَمْبَرِی یَا كُو هُونْ دَرْبَارِی مَه دَه دِبِێژِنْ، ئَارِیكَارِێ مَه يَه.

[204] پِیخَمْبَرِێ خُدِێ ﷺ دِبَرْ اَبُو سُفْیَانْ و اَبُو جَهْلْ رَه دَرْبَاسْ بُو. دَمَا اَبُو جَهِلْ پِیخَمْبَرْ دِیتْ، كَنِی و ژِ اَبُو سُفِیَانْ رَه گُۆتْ: اَڤْ پِێخَمْبَرِێ زَارُوِیِێن عَبْدُ مَنَافَه! اَبُو سُفْیَانْ بِهِێرْسْ لِێ ڤَگَرَانْدْ: قَیْ تُو لایِقْ نَابِینِی كُو ژِ زَارُوِیِێنْ عَبْدُ مَنَافْ رَه پِیخَمْبَرَكْ هَبَه؟ ڤِێجَا پِیخَمْبَرِێ خُدِێ ﷺ لِاَبُو جَهِلْ ڤَگَرِیَا و گُۆتِیِێ: چِه قَاسْ اَزْ تَه دِبِینِمْ، تُو هَرْ لِبَرْ خَوه نَاكَڤِی حَتَا تِشْتَا كُو هَاتِی سَرِێ ئَاپِێ تَه وَلِیدْ كُرِێ مُغِیرَه نَیِێ سَرِێ تَه ژِی. ڤِێجَا اَڤْ ئَایَتْ اِشَارَتِی بَالْ وِێ ڤَه يَه.

[205] فُرْقَانْ: دِڤِێ ئَایَتِێدَه مَبَسْتْ ژِێ تَورَاتَه. نَئَاڤَكْ ژِ یِێ قُرْئَانِێ ژِی فُرْقَانَه. وَاتَیَا وِێ: اَوَا كُو حَقْ و بَاطِلْ، حَلالْ و حَرَامْ ژِ هَڤْ ڤَدِقَتِینَه.

[206] خُدِێ اَڤْ ئَایَتْ ژِ سُورَهیِێ سَبَأ بِئَایَتَا ١٠-١١ێ «..و مَه ژِێرَه هَسِنْ ژِی نَرْمْ كِرْ. (مَه ژِ مَالْبَاتَا دَاوُدْ رَه گُوتْ:) زِرْخِێنْ فِرَه چِێكِنْ، فَسَالا وَانْ بِاَنْدَازْ بِكِنْ و كَارِێنْ هِێژَا بِكِنْ، بِێگُمَانْ اَزْ لِسَرْ یَا كُو هُونْ دِكِنْ بِینَرِ مْ» تَفْسِیرْ كِرِیَه. یَعْنِی ژِ وِی هَسِنِێ كُو مَه ژِ بُو تَه نَرمْ كِرِیَه زِرْخَانْ بِهُونَه.

[207] دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه دِ هَڤُۆكَا «..فَظَنَّ أَنْ لَّنْ نَّقْدِرَ عَلَيْهِ» دَه پَیْڤَا «نَقْدِرَه» مَه بِتَنْگَزَارِی مَعْنَه كِرِيَه. ژِ سُورَهیِێ رَعْدْ ئَایَتَا ٢٦ێ «خُدِێ كِێ بِڤِێ رِزْقِێ وِی فِرَه دِكَه و كِێ ژِی بِڤِێ رِزْقِێ وِی تَنْگْ دِكَه..» و ژِ سُورَهیِێ طَلاقْ ئَایَتَا ٧ێ «یِێ دَسْتْفِرَه بِلا نَفَقِێ لِگُورِی دَسْتْفِرَهِیَا خَوه بِدَه. كَسِێ دَسْتْتَنْگْ ژِی ژِ مَالِێ كُو خُدِێ دَایَه وِی، بِلا نَفَقِێ بِدَه..» دَلِیلْ و نِیشَانَه لِسَرْ ڤِێ مَعْنِێ.

[208] دِمَعْنَا ڤِێ ئَایَتِێ و ئَایَتَا ١٢انْ ژِ سُورَهيێ تَحْرِیمْ دَه گَلَكْ كَسْ كَتِنَه شَاشِیِێ. یَعْنِی ژِ ڤِی جُمْلَیِی «مَه ژِ رُوحِێ خَوه پُفْ كِرِێ» مُخَالِفِ مُرَادَا خُدِێ فَهمْ دِكِنْ. دِبِێژِنْ: خُدِێ ژِ رُوحِێ خَوه؛ اَوْ رُوحِێ كُو نَفْسَا خُدِێ يَه پُفْ كِرِیِێ. اَڤْ بَاوَرِیَكَه پُوچْ و بَاطِلَه. مَعْنَا ئَایَتِێ اَڤَه: مَه اَمرِێ قَاصِدِێ خَوه جِبْرِیلْ كِرْ كُو پِفْبِكِێ بَرْ خَاڤِكَا وِێ. جِبْرِیلْ پِفْكِرِێ، ڤِێجَا مَرْیَمْ بِعِیسَا دُجَانْ بُو.

[209] دِ ئَایَتِێ دَه «اَڤْ اُمَّتَا وَه یَكْ اُمَّتَه» دَرْبَاسْ بُو. مَه ژِی اَوْ بِـ «اَڤْ دِینِێ وَه یَكْ دِینَه» مَعْنَى كِرْ. مُرَادْ بِاُمَّتِێ دِ ڤِرْ دَه دِینَه، شَرِیَعَتَه. وَاطَیَا ئَایَتِێ وِهَا چِێدِبَه: بِرَاسْتِی ژِی اَڤْ دِینِێ وَه دِینَكِی بِتَنِێ یَه. اَوْ ژِی، ژِ هَرْ ئَالِیی ڤَه تَوحِیدَا خُدِێ یَه و بِاِخْلاصِی پِێكْئَانِینَا فَرْمَانِێنْ وِی یَه. ژِ سُورَهیِێ زُخْرُفْ ئَایَتَا ٢٢ێ «..مَه بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ خَوه لِسَرْ ڤِێ اُۆلِێ دِیتِیَه» ڤِێ مَعْنِێ تَكَزْ دِكَه.

[210] دِ ڤِێ ئَایَتِێ هَاتِیَه گُۆتِنْ: مَلائِيكَتْ وَانْ پِێشْوَازِی دِكِنْ. خُدِێ اَڤْ پِێشْوَازِیكِرِنْ ژِ سُورَهیِێ فُصِّلَتْ دِ ئَایَتَا ٣٠-٣٢ێ دَه «بِێگُمَانْ اَوِ ێنْ كُو دِبِێژِنْ: «پَرْوَرْدَگَارِێ مَه خُدِێــیَه»، پَاشِێ خَوه رَاسْت و دُرِسْتْ دِكِنْ؛ (لِبَرْ مِرِنِێ) مَلاِئیكَتْ بِسَرْ وَانْ دَه تِێنْ (دِبِێژِنْ؛) مَتِرْسِنْ، غَمْگِینْ مَبِنْ و بِوِێ بِهِشْتَا كُو سُۆزَا وِێ ژِ وَه رَه هَاتِیَه دَایِینْ، دِلْشَادْ بِبِنْ! اَمْ لِژِیَانَا دِنْیَایِێ و لِئَاخِرَتِێ ژِی دُوسْتْ و پِشْتْگِرِێنْ وَه نَه، دِ بِهِشْتِێ دَه تِشْتِێ كُو دِلِێ وَه بِبِژِیِێ و یَا كُو هُونْ بِڤِێنْ، ژِ بُو وَه هَیَه. اَڤْ قَدِرْگِرْتِنْ و مَازُوڤَئَانِیَكَه ژِ جَمْ خُدِێ یَه، اَوِێ كُو گُنَهْژِێبِرَه، دِلُوڤِینَه»

٢٢. سُورَه يِێ حَجّ

سُورَهيِێ (حَجّ) ، حَفْتِێ و هَشْتْ (٧٨) ئَایَتَه. ژِ ئَایَتَا ١٩‘اَمْ و پِێ دَه شَشْ ئَایَتْ لِمَدِینِێ، یِێنْ دِنْ ژِی لِمَكِّێ دَاكَتِنَه. ژِ بَرْ كُو دِڤِی سُورَهیِی دَه بَحْسَا حَجِّێ تِێ كِرِنْ ژِێ رَه سُورَهيِێ حَجّ هَاتِیَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. گَلِی مِرُۆڤانْ! خَوه ژِ (عَذَابِێ) خُدَایِێ خَوه بِپَارِێزِنْ! پِێگُمَان اَرْدْهَژَا رُوژَا قِیَامَتِێ بُوَیرَكَه مَزِنَه!

٢. رُوژَا كُو هُونْ وِێ (اَرْدْهَژِێ) بِبِینِنْ، هَرْ دَایِكَا شِیرْدَارْ ژِ شِیرْمِژَا خَوه بِێهَایْ دِبَه و هَرْ ژِنَا لِحَالَكِی بَرِێ خَوه دَاڤِێژَه. تُو مِرُۆڤانْ دِبِینِی كُو سَرْخَوشِنْ. نَا! اَوْ نَه سَرْخَوشِنْ ، لِێبَلِێ عَذَابِێ خُدِێ پِرْ دِژْوَارَه!

٣. ژِ مِرُۆڤانْ هِنْ هَنَه كُو دَرْ بَارِێ خُدِێ دَه بِێ زَانَبُونْ گُفْتُوگُو دِكِنْ و دِدِنْ پَی هَرْ شَیْطَانِێ رِكْدَارْ.

٤. حُكِمْ لِسَرْ شَیْطِێنْ هَاتِیَه دَایِنْ؛ كِی كُو وِی ژِ خَوه رَه بِكَه دُوسْتْ و ئَارِیكَارْ، مُحَقَّقْ اَوِێ رِیَا رَاسْتْ لِبَرْ وِنْدَا بِكَه و اَوِێ بَرِێ وِی بِدَه رِیَا ئَاگِرِێ بِپِێتْ.

٥. گَلِی مِرُۆڤانْ! اَگَرْ هُونْ ژِ «سَاغْبُونَا پِشْتِی مِرِنِێ» گُمَانْدَارْ بِنْ؛ بِێگُمَانْ مَه هُونْ (پِێشِی) ژِ ئَاخِێ پِشْتْرَه ژِ دِلُوپَكْ ئَاڤْ پِشْتْرَه ژِ خُوِینَا مَیَانْدِی پِشْتْرَه ژِ پَارْچَیَكْ گُوشْتْ كُو خُلْقِیَتَا وِی دِنَاڤْبَرَا كِفْشْبُونْ و نَكِفْشْبُونِێ دَه بُو ئَافِرَانْدِیَه دَا كُو اَمْ (قُدْرَتَا خَوه یَا بِێسِینُورْ) ژِ وَه رَه اَشْكَرَا بِكِنْ. اَمْ، یَا بِڤِێنْ حَتَا دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی دِمَالْزَارُوكِێ دَه دِهِێلِنْ پَاشِێ اَمِێ وَه زَارُوكْ (ژِ زِكِێ دَاییكِێنْ وَه) دَرْبِخِنْ، پِشْتْرَه هُونِێ بِگِهِیژِنْ چَاخِێ خُرْتِیَا خَوه. هِنْ ژِ وَه دِمِرِنْ و هِنْ ژِ وَه دِێ بِمِینِنْ حَتَا پِیرْ و كَالْ بِبِنْ؛ حَتَانِی كُو پِشْتِی اَوْ زَانَا بُو اَوْ تِشْتَكِی نِزَانِبَه. تُو سَرْ عَرْدِێ ژِی دِبِینِی كُو اَوْ هِشْكْ و هُولا يَه، لِێبَلِێ دَمَا كُو اَمْ ئَاڤِێ دَادِخِنْ سَرْ عَرْدِێ اَوْ دِهَژَه و دِنَپِخَه (دِوَرِمَه) و ژِ هَرْ تَخْلِیتِی شِینَاهِیَا سِپَحِی دَرْدِخَه حُۆلِێ.

٦. اَڤْ رَوْشَا هَاتِی گُۆتِنْ، ژِ بَرْ كُو خُدِێ اَوْ بِخَوه حَقَه و یِێ كُو مِرِیَانْ سَاغْ دِكَه اَوَه و اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

٧. بِێگُمَانْ رُوژَا قِیَامَتِێ دِێ وَرَه، قَتْ گُمَانْ تِێدَه تُنَه و مُحَقَّقْ خُدِێ مِرِیِێنْ دِگُۆرَانْ دَه دِێ ڤَژِینَه.

٨. هِنْ ژِ مِرُۆڤانْ هَنَه كُو بِێزَئَانِینْ، بِێ رِێبَرْ و بِێ كِتِێبَكَه رُونَاهِیكَرْ دَرْ بَارِێ خُدِێ دَه تِێدِكُوشِنْ.

٩. ژِ بُۆ (خَلْكِێ) ژِ رِیَا خُدِێ دَرْخَه (بِقُرَّتِی) لِكِێلَكَا خَوه دِزِڤِرَه (و حَقِیِێ قَبُولْ نَاكَه). ژِ وِی رَه لِجِیهَانِێ رِسْوَاتِیَكْ هَیَه، لِقِیَامَتِێ ژِی اَمِێ عَذَابِێ شَواتُوكْ بِوِی بِدِنْ چِێژَانْدِنْ.

١٠. (ژِێ رَه تِێ گُۆتِنْ): هَا اَڤْ، ژِ بَرْ كَارْ و كِرْیَارِێنْ تَه يَه. تَقَزْ خُدِێ لِبَنْدَیِێنْ خَوه
ظُلْمِێ نَاكَه.

١١. هِنْ ژِ مِرُۆڤانْ هَنَه كُو عِبَادَتِێ خُدِێ نَه ژِ دِلْ دِكِنْ، ڤِێجَا اَگَرْ قَنْجِیَكْ لِوِی بِبَه پِێ كِێفْخَوشْ دِبَه و اَگَرْ بَلایَكْ بِسَرْ دَه وَرَه رُویِێ خَوه دِگُهَرِینَه (ژِ دِینْ دَرْدِكَڤَه). بِڤِێ رَوْشِێ لِدِنْیَا و ئَاخْرَتِێ زِیَانْ كِرِیَه. خَسَارَتَا اَشْكَرَا هَا اَڤْ بِخَوه يَه.

١٢. اَوْ ژِ بِلِی خُدِێ ژِ وِی یِێ كُو نَه دِكَارَه زَرَارِێ بِدَه و نَه ژِی دِكَارَه فَیدِێ بِدَه وِی عِبَادَتِێ دِكَه. هَا رِێشَاشِیَا دُورْ اَڤْه.

١٣. اَوْ پَرَسْتِنَا یَكِی دِكَه كُو (لِگُورِی عَاقِلْ) زَرَارَا وِی ژِ فِێدَیَا وِی نِێزِیكْتِرَه. اَوْ (يِێ كُو مِرُۆڤێ كَافِرْ پَرَسْتِنَا وِی دِكَه) چِه پِیسْ ئَارِیكَارَه و چِه پِیسْ هَڤَالَه!

١٤. بِێگُمَانْ خُدِێ، دِێ وَانْ كَسِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ بِخَه بِهِشْتِێنْ كُو دِبِنِێ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ تِشْتِێ كُو بِڤِێ دِێ بِكَه.

١٥. چِه كَسِێ گُمَانْ بِكَه كُو خُدِێ لِدِنْیَا و ئَاخْرَتِێ دِێ ئَارِیكَارِیَا پِێخَمْبَرْ نَكَه، بِلا بِوسِلَیَكِێ بِگِرَه؛ بِبَالْ ئَاسِیمَانْڤَه هِلْكِشَه، پَاشِێ ئَارِكَارِیَا كُو ژِ ژُورْ ڤَه تِێ بِبِرَه. ڤِێجَ بِلا بِنِێرَه؛ گَلُۆ اَڤْ كَارِێ وِی یَا كُو وِی ژِێ هِێرْسْ دِكَ ژِ حُۆلِێ رَادِكَه؟

١٦. هَرْ وِهَا مَه قُرْئَانْ بَئَایَتِێنْ اَشْكَرَا هِنَارْتِيَه. تَقَزْ خُدِێ یِێ بِڤِێ وِی رَاسْتَرِێ دِكَه.

١٧. اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه و یِێنْ بُونَه جِهُو، صَابِئینْ، فِلَه، مَجُوسِی و یِێنْ مُشْرِكْ، بِێگُمَانْ خُدِێ رُوژَا قِیَامَتِێ دِێ بِحُكْمِێ خَوه وَانْ ژِ هَڤْ بِقَتِینَه. بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی شَهِیدَه.[211]

١٨. مَا تُو نِزَانِی اَوِێنْ كُو لِئَاسِیمَانَانْ و اَوِێنْ كُو لِاَرْدِێ نَه؛ رُوژْ، هَیڤْ و سْتِێرْ، چِیَا و دَارْ، حَیْوَانْ و گَلَكْ ژِ مِرُۆڤانْ ژِی، ژِ خُدِێ رَه دِچِنْ سِجُودِێ و ژِ گَلَكَانْ رَه ژِی عَذَابْ حَقْ بُویَه. خُدِێ كِێ رَبَنْ و پِێقِیمَتْ بِكَه اِێدِی تُو كَسْ تُنَه كُو قَدْرِێ وِی بِگِرَه. بِێگُمَانْ خُدِێ یَا كُو بِڤِێ دِكَه.

١٩. اَڤْ هَرْدُو جِڤَاتْ، (بَاوَرْمَنْدْ و كَافِرْ) دِژْرَابَرِێ هَڤِنْ، دَرْ بَارِێ خُدَایِێ خَوه دَه بِهَڤْ كَتِنَه. ڤِێجَا یِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه ژِ وَانْ رَه جِلِێنْ ژِ ئَاگِرْ هَاتِنَه دِرُوتِنْ كُو بِسَرْ سَرِێنْ وَانْ دَه ژِی ئَاڤَا كَلِی دِێ وَرَه رِژَانْدِنْ!

٢٠. بِوِێ (ئَاڤَا كَلِی) نَاڤْ و هِنَاڤِێنْ وَانْ تِێنْ حَلانْدِنْ و چَرْمِێنْ وَانْ (تِێنْ بِرَاشْتِنْ!)

٢١. گُرْزِێنْ هَسِنِی ژِی ژِ وَانْ رَه هَنَه!

٢٢. ژِ بَرْ خَمْ و عَذَابْ، هَرْ جَارَا كُو دِخَوازِنْ ژِ دُوژَهِێ دَرْكَڤِنْ دِیسَا لِوِرْ تِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ و (ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): دَه عَذَابِێ شَوَاطْ تَعْمْ بِكِنْ!

٢٣. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه خُدِێ دِێ وَانْ بِخَه بِهِشْتِێنْ كُو دِبِنِێ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ. اَڤْ تِێدَه بِبَازِنِێنْ زِێرْ و لُوْلُئَانْ تِێنَه خَمِلانْدِنْ و جِلِێنْ وَانْ ژِی تِێدَه ژِ هَڤْرِیشِمَه.

٢٤. بِبَالْ گُۆتِنِێنْ هَرِی خَوشْ ڤَه هَاتِنَه رَاسْتَرِێكِرِنْ و بِبَالْ رِیَا خُدَایِێ حَمِیدْ (پَسْنَانْدَه) ڤَه هَاتِنَه هِیدَئَایَتْكِرِنْ.

٢٥. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه و رِیَا خُدِێ و مَسجِدُلْحَرَامِێ لِبَرْ خَلْكِێ دِگِرِنْ، اَوْ (مَسجِدُلْحَرَامْ) ئَا كُو مَه اَوْ ژِ هَمُو مِرُۆڤانْ -یِێنْ نِشتَجِه و یِێنْ ژِ دَرْڤَه هَاتِنْ. رَه وَكْهَڤْ گِرْتِیَه و اَوْ كَسِێ دِكَعْبِیِێ دَه بِسِتَمْكَارِی ژِ رَاسْتِیِێ اَڤَرِێ بِبَه اَمِێ عَذَابَكِی جَانْسُوژْ بِوِی بِدِنْ چِێژَانْدِنْ.

٢٦. دَمَا كُو مَه جِهِێ مَالَا خُدِێ ژِ اِبْرَاهِیمْ رَه دِیَارْ كِرْ و (مَه ژِێ رَه گُۆتْ): ژِ مِنْ رَه تُو تِشْتِی هَڤْپِشْكْ نَگِرَه و مَالَا مِنْ ژِ طَوَافْكَرَانْ، نِمِێژْكَرَانْ، رِكُوعْكَرَانْ و سَجْدَبِرَانْ رَه پَاقِژْ بِكَه.

٢٧. دِنَاڤْ مِرُۆڤانْ دَه ژِ بُۆ چُونَا حَجِێ گَازِی بِكَه كُو یِێنْ پَیَا و یِێنْ سُوَارْ لِسَرْ حَیْوَانِێنْ وَزَا و وَسْتِیَایی ژِ هَرْ رِیِێنْ دُورْ ڤَه وَرِنْ جَمْ تَه (سَرْدَانَا كَعْبِێ بِكِنْ).

٢٨. دَا كُو ژِ بُۆ خَوه (دِحَجِێ دَه) بَرْژَوَنْدِیَانْ (اِێنْ دِنِیَایِی و ئَاخْرَتِی) بِبِینِنْ، دَا كُو نَاڤِێ خُدِێ لِسَرْ شَرْژِێكِرِنَا حَیْوَانِێنْ قُرْبَانِێ بِبِێژِنْ، اَوِێنْ كُو مَه بِرِزْقِینِی دَایَه وَانْ. ڤِێجَا ژِ (گُوشْتِێ) وَانْ بِخُونْ و بِدِنْ ژَارْ و خِزَانَانْ ژِی.

٢٩. پَاشِێ بِلا قِرِێژَا خَوه ژِ سَرْ خَوه رَاكِنْ و بِلا قُرْبَانِێنْ كُو لِسَرْ خَوه نَزِرْ كِرِبُونْ بِینِنْ جِهْ و بِلا وِێ مَالا قَدِیمْ (كَعْبِێ) طَوَافْ بِكِنْ.

مَبَسْتْ ژِ ژِێبِرِنَا قِرِێژِێ اَڤْه كُو پُورَا خَوه كُرْ بِكِنْ، نِینُوكِێنْ خَوه ژِێ بِكِنْ و خَوه تَامْ پَاقِژْ بِكِنْ.

٣٠. رَوشْ اَڤْه؛ كِی كُو رِێزْ لِفَرْمَانِێنْ خُدِێ بِگِرَه، اَڤْ لِجَمْ خُدَایِێ وِی ژِێ رَه چِێتِرَه. (دِ دِینْ دَه اَوِێ كُو حَرَامبُونَا وَانْ) ژِ وَه رَه هَاتِیَه خَونْدِنْ، اَوْ نَه تِێدَه يَه، حَیوَانِێنْ دِنْ ژِ وَه رَه هَاتِنَه حَلَالْكِرِنْ. نَاخَوه، ژِ وَانْ پُوتِێنْ كُو اَوْ پِیسِنْ خَوه دُورْ بِگْرِنْ و ژِ شَادَزُۆرِیِێ ژِی خَوه بِپَارِێزِنْ.[212]

٣١. ژِ دِینِێنْ پُوچْ بَرِێ خَوه ڤَگَرِینِنْ؛ بَرِێ خَوه بِدِنْ دِینِێ خُدِێ و ژِێ رَه هَڤْپِشْكَانْ چِێنَكِنْ. ڤِێجَا كِی تِشْتَكِی ژِ خُدِێ رَه بِكَه هَڤْپِشْكْ، هَرْ وَكِی اَوْ ژِ ئَاسْمِێنْ كَتِبَه خَوارِێ، ڤِێجَا طَیْرَكْ هِێ لِهَوَا خَوه لِێ بِدَه، یَانْ ژِی بَا وِی بَاڤِێژِێ جِهَكِی دُورْ و كُورْ.

٣٢. رَوشْ اَڤْه؛ كِی، نِیشَانِێنْ خُدِێ مَزِنْ بِدِێرَه (ژِ حُكِمْ و فَرْمَانِێنْ وِی رَه رِێزْدَارْ بَه) بِێگُمَانْ اَوْ ژِ تَقْوادَارِیَا دِلانَه.

٣٣. ژِ بُۆ وَه دِوَانْ (حَیْوَانِێنْ قُرْبَانِێ) دَه، حَیَانِی دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی (كُو دَمَا سَرْژِێكِرِنَا وَانَه) هِنْ فَیْدَه هَنَه (مِینَا سِوَاربُونْ، شِیرْ و هِرِیَا وَانْ). پِشْتْرَه جِهِێ قُرْبَانْكِرِنَا وَانْ مَالا پِیرُوزَه (كُو اَوِێ لِكَعْبِێ بِێنْ سَرْژِێكِرِنْ).

٣٤. مَه ژِ هَر اُمَّتِێ رَه قُرْبَانْگَهَكْ دَانِیَه دَا كُو لِسَرْ سَرْژِێكِرِنَا وَانْ تَرْشَانْ (دَڤَه، دَوارْ، پَزِێنْ) كُو وَكْ رِزِقْ مَه دَایَه وَانْ نَاڤِێ خُدِێ بِینِنْ. (گَلِی مِرُۆڤانْ!) خُدَایِێ وَه خُدَایَكِی یَكَه، ڤِێجَا رَادَسْتِی بَرْ فَرْمَانَا وِی بِبِنْ. مِزْگِینِێ بِدَه وَانْ كَسِێنْ كُو ژِ بُۆ خُدِێ خَوه دِشْكِینِنْ و دِلْنِزْمِنْ!

٣٥. اَوِێنْ كُو دَمَا (نَاڤِێ) خُدِێ تِێ گُۆتِنْ، دِلِێنْ وَانْ دِلَرِزَه و دَمَا بَلایَكْ پِێ سَرِێ وَانْ خَوه رَادِگِرِنْ، نِمِێژِێ بَئَاوَایِێ پِێدِڤِی دِكِنْ و ژِ رِزْقِێ مَه دَایَه وَانْ (دِرِیَا خُدِێ دَه) خَرْجْ دِكِنْ.

٣٦. مَه (قُرْبَانْكِرِنَا) حَیْوَانِێنْ گِرْ ژِ وَه رَه كِرِیَه نِشَانِێنْ دِینِێ خُدِێ، دِوَانْ دَه ژِ بُۆ وَه خِێرْ و پِێرْ هَیَه. نَاخَوه دَمَا وَه لِسَرْ سِێ لِنْگَانْ ژِ پِیَا سَرْژِێكِرِنْ، لِسَرْ وَانْ (نَاڤِێ) خُدِێ بِینِنْ و دَمَا كُو بِسَرْ كِێلَكَا خَوه ڤَه كَتِنْ (سَرْژِێكِرِنَا وَانْ هَاتَه جِه)، اِێدِی ژِێ بِخُونْ و بِيِێنْ خُودِی اِحْتِیَاجْ و يِێنْ نَه خَودِی اِحْتِیَاجْ ژِی بِدِنْ خَوارِنْ. هَرْ وِسَا مَه اَڤْ حَیْوَانْ ژِ وَه رَه بَرْدَسْتْ كِرِنَه دَا كُو هُونْ سِپَاسِیَا مِنْ بِكِنْ.

٣٧. نَه گُوشْتِێ وَانْ قُرْبَانَانْ نَه ژِی خُوِینَا وَانْ دِگِهِیژَه خُدِێ، لِێبَلِێ بَسْ تَقْوَهدَارِیَا وَه دِگِهِژِیِێ. هَرْ وِهَا خُدِێ اَڤْ حَیْوَانْ ژِ وَه رَه سَرْنَرمْ كِرِنَه دَا كُو هُونْ خُدِێ مَزِنْ بِدِێرِنْ و مِزْگِینِێ بِدَه قَنْجِیكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ!

٣٨. بِێگُمَانْ خُدِێ بَرَڤَانِیَا یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه دِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ تُو خَایِنْ و نَانْكُورَانْ حَزْ نَاكَه.

٣٩. ژِ بُۆ وَانْ (بَاوَرْمَنْدِ)ێنْ كُو شَرِێ وَانْ تِێ كِرِنْ ژِ بَرْ ظُلْمَا كُو لِوَانْ هَاتِیَه كِرِنْ دَسْتُورَا وَانْ (بِجَنْگْكِرِنِێ) هَاتِیَه دَایِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ ئَارِیكَارِیَا وَانْ قَادِرَه.

٤٠. اَوِێنْ كُو بَسْ ژِ بُۆ دِگُۆتِنْ: «پَرْوَرْدَگَارِێ مَه «اللهَ»، بِنَحَقِی ژِ مَالِێنْ خَوه هَاتِنَه دَرْئَانِینْ. اَگَرْ خُدِێ هِنْ مِرُۆڤ بِهِنَكَانْ نَدَابَا ئَالِی، مِسُوگَرْ دِێ كَشِیشْخَانَه، دِێرْ، كَنِیشْتْ و مِزْگَفْتِێنْ كُو نَاڤِێ خُدِێ دِوَانْ دَه پِرْ تِێ گُۆتِنْ بِهَاتَانَا خَرَاكِرِنْ. كَسِێ كُو ئَارِیكَارِیَا (دِینِێ) خُدِێ بِكَه تَقَزْ خُدَا ژِی دِێ ئَارِیكَارِیَا وِی بِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ هِێزْدَارْ و دَسْتْهِلاتْدَارَه.

٤١. اَوِێنْ كُو اَگَرْ اَمْ لِسَرْ اَرْدِێ دَسْتْهِلاتِیِێ بِدِنْ وَانْ، دِێ نِمِێژِێ بِشَكْلِێ پِێدِڤِی بِكِنْ، زَكَاتَا مَالِێ خَوه بِدِنْ، فَرْمَانَا بِقَنْجِیِێ و نَهْیَا ژِ نَقَنْجِیِێ بِكِنْ و هَرْ ژِ خُدِێ رَه يَه اَنْجَامَا كَارْ و كِرِیَارَانْ.

٤٢. (یَا مُحَمَّدْ!) اَگَرْ اَوْ بِتَه بَاوَرِی نَیِینِنْ، ڤِێجَا بِێگُمَانْ بَرِیَا وَانْ گَلِێ نُوحْ، عَادْ و سَمُودْ ژِی پِێخَمْبَرِێنْ خَوه دَرَوْكَرْ دِێرَابُونْ.

٤٣. گَلِێ اِبْرَاهِیمْ و گَلِێ لُوطْ ژِی (پِێخَمْبَرِێنْ خَوه دَرَوْكَرْ دِێرَابُونْ).

٤٤. گَلِێ مَدْیَنِێ ژِی (پِێخَمْبَرِێ خَوه شُعَیبْ) دَرَوْكَرْ دِێرَانْدِنْ. مُوسَا ژِی دَرَوِینْ هَاتِبُو دِێرَانْدِنْ. ڤِێجَا مَه مُهْلَتْ دَا كَافِرَانْ، پِشْتْرَه مَه اَوْ بِعَذَابْ گِرْتِنْ، ڤِێجَا (بِنِێرَه) نَقَایِلِیَا مِنْ لِهَمْبَرِی وَانْ كَا چَاوَا بُو؟

٤٥. گَلَكْ وَلاتِێنْ كُو خَلْكِێ وِی ظَالِمْ بُونْ مَه اَوْ هَلاكْ كِرِنْ. ڤِێجَا خَانِیِێنْ وَانْ بِسَرْ هَڤْ دَه هَرِفِینَه و بِیر(ێنْ ئَاڤِێ) بِێخَودِی نَه و كُوشْكِێنْ دِیوَارْبِلِنْدْ و خُوشِكْ (پِێكَسْ مَانَه).[213]

٤٦. اَرِێ مَا اَوْ لِسَرْ اَرْدِێ نَاگَرِنْ، ڤِێجَا كُو ژِ وَانْ رَه دِلْ هَبِنْ كُو پِێ تِێبِگِهِژِنْ و عِبْرَتْ بِگرِنْ و گُه هَبِنْ پِێ سَحْ بِكِنْ و فَهمْ بِكِنْ. ڤِێجَا بِرَاسْتِی كُۆرَایِی نَه كُۆرَایِیَا چَعْڤَا يَه، بَلْكِی كُۆرَایِی یَا دِلِێ دِسِینْگانْ دَه يَه.

٤٧. (یَا مُحَمَّدْ!) اَوْ لَزَا هَاتِنَا عَذَابْ ژِ تَه دِكِنْ. خُدِێ هِیچْ ژِ پَیْمَانَا خَوه ڤَنَاگَرَه. بِێگُمَانْ رُوژَكَه لِجَمْ خُدَایِێ تَه، بَرَانْبَرِی هَزَارْ صَالِێنْ كُو هُونْ دِژِمِێرِنْ.[214]

٤٨. پِرْ وَلاتِێنْ كُو (خَلْكِێ وَانْ) ظُلِمْ دِكِرِنْ مِنْ مُهْلَتْ دَا وَانْ، پَاشِێ مِنْ اَوْ (بِعَذَابْ) هَلاكْ كِرِنْ و ڤَگَرْ هَرْ بِبَالْ مِنْ ڤَه يَه.

٤٩. بِبِێژَه: گَلِی مِرُۆڤانْ! اَزْ ژِ بُۆ وَه تَنِێ هِشِیَارْكَرَكِی اَشْكَرَا مَه.

٥٠. هَرْچِی اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، ژِ بُۆ وَانْ لِێبُورِینْ و رِزْقَكِی بِرُومَتْ هِیَه.

٥١. هَرْچِی اَوِێنْ كُو پِێشْبَازِیِێ دِكِنْ دَا كُو دَئَایَتِێنْ مَه دَه مَه پِێچَارَه بِهِێلِنْ، هَا اَوْ خَلْكِێ دُوژَهِێ نَه.

٥٢. مَه بَرِیَا تَه هَرْ چِقَاسْ رَسُولْ و نَبِیَكْ شَانْدِبَه، دَمَا وِی تِشْتَكْ دَاخَوازْ كِرِیَه، شَیْطِێنْ هَرْ حَوِلْ دَایَه كُو تِشْتَكِی (فَسَادِیَكِێ، ئَاسْتَنْگِیَكِێ) بَاڤِێژَه نَاڤْ دَاخَوازَا وِی دَه. ڤِێجَا خُدِێ یَا كُو پَلِیدْ دَاڤِێژَه دِلِێ وَانْ پُوچْ دِكَه. پِشْتْرَه خُدِێ ئَایَتِێنْ خَوه بِسَاغْلَمِی بِجِهْ دِكَه. خُدِێ زَانَا يَه، كَارْبِنَجِهه.

٥٣. (خُدِێ ڤِێ دَسْتُورِێ دِدَه شَیْطِێنْ) دَا كُو اَوْ تِشْتِێ كُو شَیْطَانْ زِێدَه دِكَه ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو دِدِلِێنْ وَانْ دَه نَخَوشِی(یَا نِیفَاقِێ) هَیَه و ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو دِلِێنْ وَانْ (بِپُوتْپَرَسْتِیِێ) هِشْكْ و هُولا بُویَه بِكَه (نَاڤگِینَا) جَرِبَانْدِنِێ. بِێگُمَانْ ظَالِمْ دِنَاڤْ اِخْتِلافَكَه كُورْ دَه نَه.

٥٤. و دَا كُو اَوْ كَسِێنْ كُو زَئَانِینْ (قُرْئَانْ) ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه دَایِنْ، بِزَانِنْ كُو اَڤْ (قُرْئَانْ) حَقَه و ژِ جَمْ خُدَایِێ تَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ. ڤِێجَا دَا كُو بَاوَرِی پِێ بِینِنْ و دِلِێنْ وَانْ پِێ ئَارَامْ بِبَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بَرِێ وَانِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه دِدَه بَالْ رِیَا رَاسْتْ و دُرِسْتْ ڤَه.

٥٥. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه دَرْ بَارِێ قُرْئَانِێ دَه هَرْ دِنَاڤَا شِكْ و گُمَانِێ دَه نَه، حَیَانِی كُو ژِ نِشْكَا ڤَه قِیَامَتْ بِسَرْ وَانْ دَه بِێ یَانْ ژِی عَذَابِێ رُوژَكَه بِێ خِێرْ (كُو اَوْ رُۆژَا قِیَامَتِێ يَه) بِێتَه وَانْ.

٥٦. وِێ رُوژِێ حُكِمْرَانِی بَسْ يَا خُدِێ يَه. اَوْ دِنَاڤْ وَانْ (بَاوَرْمَنْدْ و كَافِرَانْ) دَه حُكِمْ دِدَه. هَرْچِی اَوِێنْ كُو وَانْ بَاوَرِی ئَانِینَه و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه اَوْ دِنَاڤْ بِهِشْتِێنْ خُدَانْ نِعْمَتْ دَه نَه.

٥٧. هَرْچِی اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و بَاوَرِی بَئَایَتِێنْ مَه نَئَانِینَه، هَا ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِی رِسْوَاكَرْ و دِژْوَارْ هَیَه.

٥٨. اَوِێنْ كُو وَانْ دِرِیَا خُدِێ دَه هِجْرَتْ كِرِنَه، پِشْتْرَه ژِی هَاتِنَه كُشْتِنْ یَانْ ژِی دِكُۆچْبَرِیَا خَوه دَه مِرِنَه، بِێگُمَانْ خُدِێ دِێ (لِبِهِشْتِێ) رِزْقَكِی سِپَحِی بِدَه وَانْ و بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ اَوَه چِێتِرِینِێ رِزِقْدَارَانْ.

٥٩. خُدِێ دِێ وَانْ بِخَه جِهَكِی كُو وَانْ مَمْنُونْ بِهِێلَه و بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ زَانَا يَه، بِێهِنْفَرَهَه.

٦٠. رَوشْ اَڤْه؛ چِه كَسِێ كُو ظُلِمْ لِێ هَاتِبَه كِرِنْ خُدِێ دَسْتُورْ دَایَه كُو بِقَاسِی ظُلْمَا لِێ هَاتِيَه كِرِنْ تُولَا خَوه ڤَكَه، پِشْتِی ڤِێ دِیسَا كُو اِێرِیشْ و ظُلِمْ لِێ وَرَه كِرِنْ، مُحَقَّقْ خُدِێ دِێ ئَارِیكَارِیَا وِی بِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بَخْشَنْدَه يَه، گُنَهْژِێبِرَه.

٦١. اَڤَا مَه گُۆتِی رَاسْتَه؛ بِسَدَمَا كُو خُدِێ شَڤِێ دِخَه سَرْ رُوژِێ و رُوژِێ ژِی دِخَه سَرْ شَڤِێ، بِێگُمَانْ خُدِێ بِهِیزَرَه، بِینَرَه.

٦٢. اَڤَا مَه گُۆتِی رَاسْتَه؛ بِسَدَمَا كُو بِرَاسْتِی ژِی خُدَا، اَوْ هَرْ حَقْ بِخَوه يَه و اَوِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ پَرَسْتِنَا وَانْ دِكِنْ اَوْ تَڤْ پُوچْ (و بَاطِلِ )نْ و پِێگُمَان یِێ عَلِیّ یِێ كَبِیرْ هَرْ خُدِێ يَه.[215]

٦٣. مَا تُو نِزَانِی كُو خُدِێ ژِ عَوْرَانْ ئَاڤْ دَاخِسْتِیَه (و بِوِێ ئَاڤِێ) اَرْدْ كَسْكْ و هِێشِینْ بُویَه. بِێگُمَانْ خُدِێ هُوربِینَرَه، ئَاگَاهْدَارَه.

٦٤. چِه تِشْتِێنْ لِاَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه تَڤْ یِێنْ خُدِێ نَه. بِێگُمَانْ اَللهْ، تَقَزْ اَوْ، دَوْلَمَنْدَه، هِێژَايِێ پَسِنْدَايِنِێ يَه.

٦٥. اَرِێ مَا تُو نِزَانِی خُدِێ تِشْتِێ دِاَرْدِێ دَه هَیَه و اَوْ كَشْتِیِێنْ كُو لِگُورِی فَرْمَانَا خُدِێ دِدَرْیَایِێ دَه دِكِشِنْ ژِ وَه رَه سِتُوخَوارْ كِرِنَه. خُدِێ ئَاسْمِێنْ رَادِگِرَه دَا كُو نَكَڤَه سَرْ اَرْدِێ، ژِ بِلِی كُو اَوْ دَسْتُورْ بِدَه. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ بُۆ مِرُۆڤانْ رَوُفَه، رَحِیمَه.[216]

٦٦. یِێ كُو (ژِ تُنَیِی) هُونْ سَاغْ كِرِنَه خُدِێ يَه. پِشْتْرَه دِێ وَه بِمِرِینَه، پَاشِێ دِیسَا دِێ وَه سَاغْ بِكَه. بِێگُمَانْ اِنْسَانْ پِرْ نَانْكُورَه!

٦٧. مَه ژِ هَرْ اُمَّتَكِێ رَه شَرِیعَتَكْ (رِێبَازَكْ) دَانِیَه كُو اَوْ ژِی وِێ بِكَارْ تِینِنْ. (یَا مُحَمَّدْ!) نَاخَوه بِلَا دِڤِێ دَه تُو كَسْ بِتَه رَه تِێنَكُوشَه. تُو ژِی (مِرُۆڤانْ) ڤَخُوِینَه بِبَالْ خُدَایِێ خَوه ڤَه. بِێگُمَانْ تُو دِرِیَكَه رَاسْتْ و دُرِسْتْ دَه یِی.

٦٨. اَگَرْ اَوْ بِتَه رَه مُنَاقَشِێ بِكِنْ (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: خُدِێ، بِیَا كُو هُونْ دِكِنْ بِێهْتِرْ دِزَانَه.

٦٩. خُدِێ، رُوژَا قِیَامَتِێ دِنَاڤْبَرَا وَه دَه، دَرْ بَارِێ وَانْ مِژَارِێنْ كُو وَه دِژِیتِیَا هَڤْ دِكِرْ دَه، دِێ حُكِمْ بِدَه.

٧٠. مَا تُو نِزَانِی كُو چِه تِشْتِێنْ لِاَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه خُدِێ پِێ دِزَانَه؟ بِێگُمَانْ اَڤْ (زَانِینَا خُدِێ) دِكِتِێبَكِێ دَه (دِ لَوْحُ الْمَحْفُوظِێ دَه) نِڤِیسَانْدِی يَه و اَڤْ رَوشْ لِبَرْ خُدِێ هِێسَانَه.

٧١. اَوْ ژِ بِلِی خُدِێ عِبَادَتِێ تِشْتَكِی دِكِنْ كُو خُدِێ لِسَرِێ تُو دَلِیلْ دَانَخِسْتِیَه و زَانِینَكَه وَانْ ژِی پِێ نِینَه و ژِ بُۆ ظَالِمَانْ تُو ئَارِیكَارْ تُنَه يَه.

٧٢. دَمَا كُو ئَایَتِێنْ مَه یِێنْ اَشْكَرَا و رُونْكَرْ ژِ وَانْ رَه تِێنْ خَونْدِنْ، تُو دِێ ژِ رُوِیِێنْ وَانْ نَه رَازِیبُونِێ (یَا لِهَمْبَرِی قُرْئَانِێ) بِبِینِی. هِنْدِكْ دِمِینَه كُو اَوْ اِێرِیشِی وَانِێنْ كُو ئَایَتِێنْ مَه ژِ وَانْ رَه دِخُوِینِنْ بِكِنْ. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: مَا اَزْ ژِ وَه رَه یَا ژِ ڤِێ (هِێرْسُ و نَرَازِیبُونَا وَه) خَرَابْتِرْ بِبِێژِمْ؛ (اَو ژِی) ئَاگِرَه! خُدِێ، ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه پَیْمَانْ پِێ دَایَه. اَو، چِه پِیسْ وَارْگَهَه!

٧٣. گَلِی مِرُۆڤَانْ! ژِ وَه رَه دَرْبُ و مَسَلَكْ هَاتِیَه دَایِنْ، ڤِێجَا رِنْدْ لِێ گُهْدَارِی بِكِنْ؛ اَوِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ پَرَسْتِنَا وَانْ دِكِنْ و لِبَرْ وَانْ دِگَرِنْ، اَگَرْ اَوْ ژِ بُۆ وِێ ئَارْمَانْجِێ بِێنْ جَمْ هَڤْ ژِی، اَوْ نِكَارِنْ مِێشَكِێ ژِی بَئَافِرِینِنْ. اَگَرْ مِێشْ تِشْتَكِی ژِ (دَسْتِێ) وَانْ بِرَڤِینَه، اَوْ نِكَارِنْ وِی ژِی ژِێ ڤَگَرِینِنْ؟! یِێ كُو دِخَوازَه بِێ چَارَه يَه و یِێ كُو ژِێ تِێ خَوهسْتِنْ ژِی بِێ چَارَه يَه!

٧٤. وَانْ بَئَاوَایَكِی بَابَتِی خُدِێ، قَدْرِێ وِی نَگِرْتِنَه. بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ قَوِیَّه، عَزِيزَه.[217]

٧٥. خُدِێ هَمْ ژِ فِرِیشْتَیَانْ هَمْ ژِی ژِ مِرُۆڤانْ قَاصِدْ بِژَارْتِنَه. بِێگُمَانْ خُدِێ سَمِیعَه، بَصِیرَه.[218]

٧٦. خُدِێ، بِیَا كُو اَوْ دِكِنْ و بِیَا كُو اَوِێ بِكِنْ ژِی دِزَانَه. هَمُو كَارْ و بَارْ لِخُدِێ ڤَدِگَرِنْ.

٧٧. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! هَرِنْ رِكُوعِێ، هَرِنْ سِجُودِێ، عِبَادَتِێ خُدَایِێ خَوه بِكِنْ و قَنْجِیِێ بِكِنْ دَا كُو هُونْ بِسَرْ بِكَڤِنْ.

٧٨. دِبَرْ (دِینِێ) خُدِێ دَه بِرَاسْتُ و دُرِسْتِی كَارُ و خَبَاتِێ بِكِنْ. خُدِێ (ژِ بُۆ ئَارِیكَارِیَا دِینِێ خَوه) هُونْ بِژَارْتِنَه. دِمِژَارَا دِینْ دَه وِی تُو زَحْمَتِی لِوَه بَارْ نَكِرِیَه. بِدِنْ پَیْ دِینِێ بَاڤِێ خَوه اِبْرَاهِیمْ. خُدِێ، ژِ بَرِێ دَه و دِقُرْئَانِێ دَه ژِی هُونْ بِمُسِلْمَانِی نَاڤْ كِرِنَه. دَا كُو پِێخَمْبَرْ (رُوژَا قِیَامَتِێ) لِسَرْ وَه بِبَه شَاهِدْ و هُونْ ژِی لِسَرْ مِرُۆڤانْ بِبِنْ شَاهِدْ. نَاخَوه بِئَاوَایِێ پِێدِڤِی نِمِێژْ بِكِنْ، زَكَاتَا مَالِێ خَوه بِدِنْ و خَوه بِخُدِێ بِگِرِنْ. اَوْ دُوسْتُ و ئَارِیكَارِێ وَه يَه، ڤِێجَا اَوْ چِه خَوشْ دُوسْتَه، چِه خَوشْ ئَارِیكَارَه!

[211] الشَهِیدْ: اَوِێ كُو لِسَرْ مَخْلُوقِێ خَوه حَازِرْ و زِێرَڤَانَه. لِسَرْ خَوه بِیَكِتِی و دَادپَرُوَرِیِێ شَهدَیَیِێ دِدَه و دَمَا بَاوَرْمَنْدْ وِی یَكْ دِدِێرِنْ لِسَرْ رَاسْتِیتِیَا وَانْ شَهدَیِیِێ دِدَه و ژِ بُۆ پِێخَمْبَرْ و مَلاِئِكَتَانْ ژِی شَهدَیِیِێ دِدَه.

خُدِێ بَحْسَا اُۆلِێنْ لِسَرْ اَرْدِێ دِكَه. كُو اَوْ مُسِلمَانْ، یَهُودِی، فِلَهْ، صَابِئِی، مَجُوسِی و مُشْرِكِنْ. خُدِێ رُوژَا قِیَامَتِێ وَانْ لِهَڤْ كُومْ دِكَه و بِوِی حُكْمِێ خَوه یِێ عَادِلْ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه حُكِمْ دِدَه. وَانْ ژِ هَڤْ صَافِی دِكَه؛ كَا كِي لِدِنْیَایِێ لِسَرْ رِیَا رَاسْتْ بُو و كِی لِسَرْ رِیَا شَاشْ بُو. خُدِێ دِێ وَانْ لِسَرْ كِرِنِێنْ وَانْ جَزَا بِكَه. لَوْرَا خُدِێ تَڤَكِێ عَمَلِێ وَانْ نِڤِيسِیَه، تُومَارْ كِرِیَه و لِسَرِێ بُویَه شَاهِدْ. ژِ بَرْ ڤِێ یَكِێ؛ دِ دَاوِیَا ئَایَتِێ دَه «خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی شَهِیدَه» گُۆتِیَه.

[212] (دِ دِینْ دَه اَوِێ كُو حَرَامْبُونَا وَانْ) ژِ وَه رَه هَاتِیَه خَونْدِنْ، اَوْ نَه تِێدَه یَه، حَیوَانِێنْ دِنْ ژِ وَه رَه هَاتِنَه حَلالْكِرِنْ. اَوِێنْ كُو حَرَامْبُونَا وَانْ هَاتِیَه گُۆتِنْ ژِ سُورَهیِێ اَنْعَامْ ئَایَتَا ١٤٥ێ وِێ بَیَانْ دِكَه: (رَسُولِێ مِنْ!) بِبِێژَه: اَزْ دِ یَا كُو ژِ مِنْ رَه هَاتِیَه ئَاگَاهْكِرِنْ دَه، ژِ نَانْخَورَكِی رَه، رَاسْتِی تِشْتَكِی حَرَامْكِرِی نَایێمْ، ژِ بِلِی كُو مِرَارْ بَه یَانْ خُوِینَا هَرِكْ بَه یَانْ گُوشْتِێ بَرِێزْ بَه، ڤِێجَا بِێگُمَانْ اَوْ چَپَلْ و پِیسِنْ. یَانْ ژِی بِفَرْمَانْشِكِێنِی كُو نَه ژِ بُو خُدِێ بِێتَه شَرْژِێكِرِنْ (اَوْ ژِی چَپَلْ و پِیسِنْ).

[213] خُدِێ تَعَالٰى دِ ڤِێ ئَایَتِێدَه بَیَانْ دِكَه وِی گَلَكْ گُنْدْ و بَاژَارْ بِسَدَمَا ظُلْمَا كُو كِرِنْ وِێرَانْ كِرِیَه. وَانْ، اِنْكَارَا خُدِێ دِكِرْ و بِپِێخَمْبَرِێنْ وِی بَاوَرِى نَدِئَانِینْ، ڤِێجَه اَوْ بُو سَدَمَا هَلاكَا وَانْ و وِێرَانْكِرِنَا بَاژَارِێنْ وَانْ. اَڤْ وَاطَه دِ گَلَكْ ئَایَتَانْ دَه اَشْكَرَه و ڤَكِرِی هَاتِیَه. یَكْ ژِ وَانْ ژِ سُورَهیِێ طَلاقْ دِ ئَایَتَا ٨-١٠ێ دَه «گَلَكْ ژِ خَلْكِێ وَلاتَانْ ژِ فَرْمَانَا خُدَایِێ خَوه و پِیخَمْبَرِێ وِی دَرْكَتِنْ، ڤِێجَا مَه اَوْ كِشَانْدِنْ حَسَابَكِی دِژْوَارْ و مَه اَوْ بِعَزَابَكِی كَسْنَدِیتِی جَزَا كِرِنْ. وَانْ جَزَایِێ كَارْ و كِرِیَارِێنْ خَوه تَعْمْ كِرِنْ و دَاوِیَا رَوْشَا وَانْ ژِی زِیَانَه. خُدِێ ژِ وَانْ رَه عَزَابَكِی دِژْوَارْ ئَامَادَه كِرِیَه..»

[214] زَمَانْ، اِیزَافِی يَه. نَخَاسِمْ گَاڤَا مِرُۆڤ دِخَوازِنْ زُو زَمَانْ دَرْبَاسْ بِبَه، اَوْ زُو دَرْبَاسْ نَابَه بَلْكِی رُوژَكْ بِقَاسِی صَالْ و زَمَانَانْ دِرِێژْ تِێ گُمَانْكِرِنْ. اَڤْ ژِی نِیشَانْ دِدَه كُو زَمَانْ اِیزَافِی يَه. هَزَارْ صَالِێ كُو اَمْ دِژْمِێرِنْ لِجَمْ خُدِێ بِقَاسِی رُوژَكِێ كِنَه. لَوْرَا پَارْچَیَكِی زَمِێنْ یِێ كُو ژِ بُۆ خُدِێ سَرِێ وِی و بِنِێ وِی دِیَارْكِرِی بَه تُنَه يَه. لِنِكْ خُدِێ پِێدَاوِیبُونْ و هَرُوهَرِی هِیَه.

[215] العَلِیّ: اَوِێ كُو رَوْشَا وِی بِلِنْدَه، سَرْدَسْتِیَا وِی بِلِنْدَه و زَاتِێ وِی بِلِنْدَه، هَرْ تِشْتْ دِبِنْ سَرْدَسْتِیَا وِی و حُكِمْرَانِیَا وِی دَه يَه، تُو تِشْتْ دِسَرْ وِی رَه تُنِی.

الكَبِیرْ: اَوِێ كُو خُودِیِێ مَزْنَاتِیِێ يَه و ژِ هَرْ تِشْتِی مَزِنْتِرَه.

[216] الرَّووفْ: اَوِێ كُو رَحْمْ و دِلُوڤَانِیَا وِی پِرْ زِێدَه يَه. دِدِنْیَایِێ دَه ژِ بُۆ هَمِی مِرُۆڤانَه و لِئَاخْرَتِێ ژِ بُۆ هِنَكَانَه كُو اَوْ وَلِیِێ خُدِێ یِێ بَاوَرْمَنْدِنْ.

[217] القَوِیُّ: اَوِێ كُو هَرْ ژِێ رَه يَه قُدْرَتَا بِێ قَیْدُ و شَرْطْ دِگَلْ مَشِیئتَا پِێكِێمَاسِی.

العَزِیزْ: اَوِێ كُو تَڤَكِێ وَاتَیِێن عِزَّتِێ ژِێ رَه يَه؛ سَرْدَسْتِیَا قُوَّتِێ، ڤِێجَا یِێ وِی تِێكْ بِبَه تُنَه، سَرْدَسْتِیَا نَهِشْتِنِێ، اِیجَارْ نَه حَوجَیِێ تُو كَسِی يَه، سَرْدَسْتِیَا تِێكبِرِنْ، و سَرْكَفْتِنِێ نَاخَوه بِێ دَسْتُورَا وِی تُو تِشْتْ خَوه نَالَقِينَه.

[218] السَمِیعُ:اَوِێ كُو بِگُۆتِنَا پِسْتَپِسْتِی و یَا بِدِزِی، بِگُۆتِنَا اَشكَرَه و یَا خُیَا بِهِیزَرَه؛ بَلْكِی بِتَڤَكِێ دَنْگَانْ اَوْ چِقَاسْ هُورْ و گِرْ بِنْ ژِی و اَوِێ كُو بَرْسِڤَا لاڤَاكَارَانْ دِدَه.

البَصِيرْ: اَوِێ كُو دِعَالَمَا نَه لبَرْ چَاڤْ و یَا لِبَرْ چَاڤْ دَه بِهَمِی هِیِینَانْ بِینَرْ و دِیدَڤَانَه، هَرْ چِقَاسْ اَوْ ڤَشَارْتِی و اَشْكَرَه، هُورْ و گِرْ بِنْ ژِی.

٢٣. سُورَه يِێ مُوْمِنُونْ

سُورَهيِێ (مُوْمِنُونْ)، (١١٨) صَدْ و هِژدَه ئَایَتَه. لِمَكِّێ دَاكَتِیَه. ڤِی سُورَهیِی، نَخَاسِمْ ئَایَتِێنْ وِی یِێنْ پِێشِینْ ژِ بَرْ كُو بَحْسَا عِبَادَتْ، اَخْلاقْ، سِلُوكْ و نِعْمَتَانْ دِكَه كُو لِئَاخْرَتِێ اَوْ بَاوَرْمَنْدِێنْ بِڤَانْ سَالِخَانْ دِێ بِگِهِیژِنْ وَانْ و لِجِیهَانِێ ژِی بِگِهِیژِنْ سَرْكَفْتِنِێ، ژِێ رَه سُورَهيِێ مُومِنُونْ هَاتِیَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِێگُمَانْ بَاوَرْمَنْدْ سَرْفِرَازْ بُونَه و گِهِیشْتِنَه مِرَادَا خَوه.

٢. اَوِێنْ كُو دِنِمِێژَا خَوه دَه بِتِرْسِنْ..

٣. اَوِێنْ كُو بَرِێ خَوه ژِ كَلَڤَاژِیَانْ ڤَدِگَرِینِنْ..

٤. اَوِێنْ كُو زَكَاتَا مَالِێ خَوه دِدِنْ..

٥. اَوِێنْ كُو نَامُوسَا خَوه دِپَارِێزِنْ..

٦. ژِ بِلِی هَڤْسَرُ و جَارِیِێنْ وَانْ، اَوْ پِێگَازِنْدِنْ..

٧. نَاخَوه كِی بِخَوازَه ژِ ڤِێ و وِرْ دَه هَرَه، ڤِێجَا یِێنْ كُو تِخُوپِێ (حَلالِیِێ) دَرْبَاسْ
كِرِنَه اَوِنْ.

٨. اَوِێنْ كُو هَایْ ژِ اَمَانَتْ و پَیْمَانِێنْ خَوه هَنَه..

٩. اَوِێنْ كُو لِنِمِێژِێنْ خَوه مِقَاتَه نَه..

١٠. هَا اَڤِنْ، اَوِێنْ مِیرَاتْگِرْ..

١١. اَوِێنْ كُو فِرْدَوسِێ مِیرَاتَه وَرْدِگْرِنْ و اَوْ تِێدَه سَرَاقَتِی دِمِینِنْ.

١٢. صُونْدْ بَه كُو مَه اِنْسَانْ ژِ حَرِیَكَه صَفَانْدِی ئَافِرَانْدِيَه.

١٣. پَاشِێ مَه اَوْ كِرِیَه نُطْفَه (خُوِینْپَارَه) و دِمَالْزَارُوكِێ دَه بِجِهْ كِرِیَه.

١٤. پَاشِێ مَه اَوْ نُطْفَه كِرِیَه خُوِینَكَه هِشْكْ، دِپَیْ رَه مَه خُوِینَا هِشْكْ كِرِیَه پِچِكَكْ گُوشْتْ، مَه اَوْ پِچِكَا گُوشْتْ كِرِیَه هَسْتِی (سِكْلِێتْ)، مَه اَوْ هَسْتِی بِگُوشْتْ كِرَاسْ كِرِیَه، پَاشِێ مَه اَوْ كِرَه ئَافِرَانْدِیكِی دِنْ. ڤِێجَا خُدِێ پِیرُوزْ و بِلِنْدَه كُو اَوْ سِپَحِیتِرِینِێ ئَافِرِینِێرَانَه.

١٥. پِشْتِی ڤِێ قَاسِێ بِێگُمَانْ هُونِێ بِمِرِنْ.

١٦. پِشْتْرَه، هُونِێ رُوژَا قِیَامَتِێ تَقَزْ بِێنَه ڤَژَانْدِنْ.

١٧. صُونْدْ بَه، مَه دِسَرْ وَه رَه حَفْتْ ئَاسِیمَانْ ئَافِرَانْدِنَه و اَمْ ژِ وَانْ نَه بِێ هَایِنْ.

١٨. مَه ژِ عَوْرَانْ بِپِیڤَانْ (لِگُورِی پِێدِڤِیِێ) ئَاڤَكْ دَاخِسْتِيَه، ڤِێجَا مَه اَوْ دِ اَرْدِێ دَه دَایَه سَكِنَانْدِنْ و بِێگُمَانْ قُوَّتَا مَه لِسَرْ بِرِنَا وِێ ژِی هَیَه.

١٩. هَرْ وِهَا بِوِێ (ئَاڤِێ) مَه ژِ وَه رَه بَاخْچِێنْ خُرْمَه و تِرِی ئَانِینَه رَاسْتِێ كُو ژِ وَه رَه دِوَانْ بُوسْتَانَانْ دَه گَلَكْ مِێوَه هَنَه و هُونْ ژِ وَانْ دِخُونْ.

٢٠. مَه (بِوِێ ئَاڤِێ) ژِ وَه رَه دَارَكْ شِینْ كِرِیَه (كُو اَوْ دَارَا زَیْتُونِێ يَه) كُو لِچِیَایِێ سِینَایِێ چِێدِبَه. بَرِێ وِێ ژِ بُۆ كَسِێ كُو بِخَوه دِبَه رُونْ و پِێخَوارِنْ.

٢١. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ وَه دِتَرْشَانْ (دَڤَه، دَوَارْ و پَزْ) دَه ژِی عِبْرَتْ هَنَه. اَمْ ژِ یَا دِ زِكِێنْ وَانْ دَه بِوَه دِدِنْ ڤَخَوارِنْ و ژِ بُۆ وَه دِوَانْ دَه هِنْ فَیْدَیِێنْ دِنْ ژِی هَنَه، ژِ بِلِی ڤِێ هُونْ ژِ (گُوشْتِێ) وَانْ ژِی دِخُونْ.

٢٢. هُونْ لِسَرْ وَانْ و لِسَرْ كَشْتِیَانْ (بِسُوَارِی) تِێنَه هِلْگِرْتِنْ.

٢٣. صُونْدْ بَه كُو مَه نُوحْ ژِ گَلِێ وِی رَه شَانْدْ. ڤِێجَا وِی (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَی گَلِێ مِنْ! خُدِێ بِحَبِینِنْ، ژِ وِی پِێ ڤَه ژِ بُۆ وَه تُو اِلٰه نِینِنْ. اَرِێ مَا هِێ ژِی هُونْ خَوه نَاپَارِێزِنْ؟

٢٤. ڤِێجَا (لِهَمْبَرِی ڤِێ یَكِێ)، ژِ گَلِێ وِی، گِرَگِرِێنْ كُو كَافِرْبُونَه (ژِ پِیرَوِێنْ خَوه رَه) گُۆتِنْ: اَوْ ژِی، تَنِێ مِرُۆڤَكِی عَیْنِی وَكِی وَه يَه. اَوْ دِخَوازَه لِسَرْ وَه خَوه قُرَه بِكَه. اَگَرْ خُدِێ بِخَوهسْتَا (كُو پِێخَمْبَرَكِی بِشِینَه) مُحَقَّقْ دِێ فِرِیشْتَیَكْ بِشَانْدَا. مَه تِشْتَكِی مِینَا ڤِێ ژِ بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ خَوه یِێنْ پِێشِی نَبِهِیسْتِيَه.

٢٥. اَوْ زِلامَكِی وِسَا يَه كُو دِینِیتِیَكْ پِێ رَه هَیَه. نَاخَوه هَیَا دَمَكِێ چَاڤْدِێرِیَا وِی بِكِنْ.

٢٦. نُوحْ گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! ژِ بَرْ كُو بَاوَرِی بِمِنْ نَئَانِینْ ئَارِیكَارِیَا مِنْ بِكَه!

٢٧. مَه پَیَامْ دَا نُوحْ كُو دِبِنْ چَاڤْدِێرِیَا مَه دَه و بِئَاوَایِێ كُو مَه وَحِیْ ژِێ رَه رَاگِهَانْدِيَه كَشْتِیِێ سَازْ بِكَه. ڤِێجَا دَمَا فَرْمَانَا مَه (یَا بِهَلاكَا وَانْ) هَاتْ و ئَاڤْ ژِ تَنُورِێ زَا و پِژِقِی، ژِ هَرْ جِنْسَكِی حَیْوَانَانْ جُوتَكِی و -ژِ بِلِی وَانْ كَسِێنْ كُو فَرْمَانَا مَه بِهَلاكْبِرِنَا وَانْ هَاتِیَه- مَالْبَاتَا خَوه ژِی بِخَه كَشْتِیِێ. دَرْ بَارِێ وَانْ كَسِێنْ كُو ظُلِمْ كِرِنَه لِبَرْ مِنْ قَتْ نَگَرَه! بِێگُمَانْ اَوْ تَقَزْ دِێ بِێنَه بِنْئَاڤْكِرِنْ.

٢٨. (اَی نُوحْ!) دَمَا تُو و اَوْ كَسِێنْ كُو لِگَلْ تَه لِكَشْتِیِێ بِجِهْ بِبِنْ، وِهَا بِبِێژَه: حَمْدْ ژِ خُدِێ رَه بَه كُو اَمْ ژِ بَرَكَا ظَالِمَانْ رَهَا كِرِنْ.

٢٩. دِیسَا بِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ! مِنْ لِجِهَكِی پِیرُوزْ و بِبَرَكَتْ بِجِهْ بِكَه و هَرْ تُويِى چِێتِرِینِێ بِجِهْكَرَانْ.

٣٠. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه (ژِ بُۆ وَه) نِشَانْ هَنَه و بِێگُمَانْ مَه اَوْ پِێ جَرِبَانْدِنْ.

٣١. پَاشِێ لِدُوڤْ وَانْ مَه مِلَّتَكِی دِنْ ئَانِی حُۆلِێ.

٣٢. ڤِێجَا مَه ژِ نَاڤْ وَانْ بِخَوه پِێخَمْبَرَكْ ژِ بُۆ وَانْ شَانْدْ، (ژِ وَانْ رَه گُۆتْ): ژِ خُدِێ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ، ژِ بِلِی وِی ژِ بُۆ وَه تُو خُدَا نِینِنْ. اَرِێ مَا هِێ ژِی هُونْ (ژِ گُنَه و شِرْكِێ) خَوه نَاپَارِێزِنْ؟

٣٣. گِرَه گِرِێنْ گَلِێ وِی اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، اَوِێنْ كُو بَاوَرِی بِرُوژَا ئَاخْرَتِێ نَئَانِینْ و اَوِێنْ كُو ژِیَانَا نِعْمَتِێنْ كُو مَه دَایِی وَانْ اَوْ ژِ رِێ بِرِنْ، گُۆتِنْ: اَڤْ ژِی مِرُۆڤَكِی وَكِی وَه يَه؛ ژِ یَا كُو هُونْ دِخُونْ دِخَوه و ژِ یَا كُو هُونْ ڤَدِخُونْ اَوْ ژِی ڤَدِخَوه.

٣٤. (گِرَه گِرَانْ گُۆتْ): اَگَرْ هُونْ بِگُۆتِنَا مِرُۆڤَكِی وَكِی خَوه بِكِنْ، مُحَقَّقْ هُونِێ بِخَسِرِنْ.

٣٥. اَرِێ مَا اَوْ (پِێخَمْبَرْ) پَیْمَانِێ دِدَه وَه و دِبِێژَه: دَمَا هُونْ مِرِنْ و بُونَه ئَاخْ و هَسْتِی، هُونِێ جَارَكَه دِنْ (ژِ گُورِێنْ خَوه) بِێنَه دَرَانِینْ؟

٣٦. اَڤْ پَیْمَانَا كُو ژِ وَه رَه تِێ دَایِنْ دُورَه، دُورَه!

٣٧. اَڤْ ژِیَانَا مَه بَسْ ژِیَانَا ڤِێ دِنْیَایِێ يَه. اَمِێ بِمِرِنْ و هِنَكِێنْ دِنْ ژِی دِێ سَاغْ بِبِنْ (بِێنَه دِنْیَایِێ) و پِشْتِی مِرِنِێ اَمْ بِخَوه دِیسَا نَایِێنَه ڤَژَانْدِنْ.

٣٨. اَڤْ پِێخَمْبَرْ بَسْ زِلامَكَه، لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ دَرَوَانْ دِكَه. اَمْ بِخَوه پِێ نَبَاوَرِنْ.

٣٩. (پِێخَمْبَرِێ وَانْ) گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! بِسَدَمَا كُو وَانْ بَاوَرِی بِمِنْ نَئَانِی ئَارِكَارِیَا مِنْ بِكَه!

٤٠. (خُدِێ ژِێ رَه) گُۆتْ: دِدَمَكَه نِێزِیكْ دَه اَوْ دِێ (ژِ بَرْ كُفْرَا خَوه) پُوشْمَانْ بِبِنْ!

٤١. ڤِێجَا وِێ قِیرِینَا جَانْسُوژْ بِرَاسْتِی اَوْ گِرْتِنْ (و هَلَاكْ كِرِنْ). اِیجَارْ مَه اَوْ كِرِنْ وَكِی قَافُوكِێنْ سَرْ ئَاڤِێ. دُورْبُونَا ژِ رَحْمَا خُدِێ هَرْ ژِ بَرَكَا ظَالِمْ رَه بَه!

٤٢. پَاشِێ مَه لِدُوڤْ وَانْ هِنْ مِلَّتِێنْ دِنْ ئَانِینْ حُۆلِێ.

٤٣. قَتْ اُمَّتَكْ نَه دِكَارَه دَمَا (هِلاكَا) خَوه بِدَه پِێشْ نَه ژِی دِكَارَه بِدَه پَاشْ.

٤٤. پَاشِێ مَه لِپَیْ هَڤْ قَاصِدِێنْ خَوه شَانْدِنْ. ژِ كِیژَانْ اُمَّتِێ رَه قَاصِدِێ وِێ هَاتِبَه، هَرْ بَاوَرِی پِێ نَئَانِینَه. مَه ژِی (دِهَلاكِێ دَه) اَوْ دَانَه دُوڤْ هَڤْ و مَه اَوْ كِرِنْ مِژُولَاهِی (كُو خَلْكْ دِجِڤَاتَانْ دَه پِێ مِژُولْ دِبَه). ڤِێجَا هِلاكْ و عَذَابْ ژِ بُۆ مِلَّتَكِی بَه كُو
بَاوَرِی نَایینَه!

٤٥. پِشْتْرَه مَه مُوسَا و بِرَایِێ وِی هَارُونْ بِمُعْجِزَیِێنْ خَوه و تَڤِی دَلِیلِێنْ اَشْكَرَا شَانْدِنْ...

٤٦. بِبَالْ فِرْعَونْ و گِرَه گِرِێنْ وِی ڤَه. ڤِێجَا وَانْ خَوه قُرَه كِرْ (و بَاوَرِی نَئَانِینْ) و اَوْ جِڤَاتَكَه پُوزْبِلِنْدْ بُو.

٤٧. گُۆتِنْ: اَرِێ مَا اَمِێ بِدُو مِرُۆڤێنْ وَكِی خَوه بَاوَرِی بِینِنْ و رَوْشْ اَڤْه كُو خَلْكِێ وَانْ ژِی ژِ مَه رَه خِزْمَتْكَارِنْ؟

٤٨. ڤِێجَا وَانْ بَاوَرِی بِوانْ نَئَانِی و بُونَه ژِ یِێنْ هَلَاكْبُوِیِی.

٤٩. صُونْدْ بَه، مَه كِتِێبْ دَایَه مُوسَا دَا كُو اَوْ (زَارُویِێنْ اِسْرَائِیلْ پِێ) رَاسْتَرِێ بِبِنْ.

٥٠. مَه كُرِێ مَرْیَمِێ (عِيسَا) و دَایِكَا وِی ژِی كِرِنَه نِیشَانَكْ (لِسَرْ قُدْرَتَا خَوه) و مَه اَوْ لِجِهَكِی بِلِنْدْ كُو خُدَانْ دَارْ و كَانِی يَه نِشْتَجِهْ كِرِنْ.

٥١. گَلِی قَاصِدَانْ! ژِ خَوارِنِێنْ پَاكْ و حَلَالْ بِخُونْ و كَارِێنْ قَنْجْ بِكِنْ. بِێگُمَانْ اَزْ بِیَا كُو هُونْ دِكِنْ دِزَانِمْ.

٥٢. اَڤْ دِینِێ وَه تَڤَانْ یَكْ دِینَه، اَزْ ژِی خُدَایِێ وَه مَه، ڤِێجَا (بِپِێكْئَانِینَا فَرْمَانِێنْ مِنْ و بِدُورْبُونَا ژِ قَدَخَیَانْ) خَوه ژِ مِنْ بِپَارِێزِنْ.

٥٣. اِێدِی اَوْ (اُمَّتِێنْ پِێخَمْبَرَانْ) دِكَارِێ دِینِێ خَوه دَه پَرْچَه پَرْچَه بُونَه. هَرْ جِڤَاتْ بِیَا لِجَمْ خَوه دِلْخَوشِنْ.

٥٤. ڤِێجَا تُو حَیَانِی دَمَكِێ وَانْ دِنَاڤْ رِێشَاشِیَا وَانْ دَه بِهِێلَه!

٥٥. مَا ژِ وَانْ وَه يَه كُو بِوِی مَالْ و زَارُوكِێنْ كُو اَمْ دِدِنْ وَانْ...

٥٦. اَمْ ژِ وَانْ رَه لَزِێ لِخِێرَانْ دِكِنْ؟ نَا، بَلْكِی اَوْ تِێنَاگِهِیژِنْ.

٥٧. بِێگُمَانْ يِێنْ كُو ژِ تِرْسَا خُدَایِێ خَوه بِسَاوْ و بِتِرْسِنْ...

٥٨. اَوِێنْ كُو بَاوَرِی بَئَایَتِێنْ خُدَایِێ خَوه تِینِنْ...

٥٩. اَوِێنْ كُو ژِ خُدَایِێ خَوه رَه تِشْتَكِی نَاكِنْ هَڤْپِشْكْ...

٦٠. اَوِێنْ كُو یَا لِسَرْ وَانْ پِێوِسْتَه دِدِنْ دِگَلْ كُو دِلِێنْ وَانْ بِتِرْسَه ژِ بَرْ كُو بِرَاسْتِی اَوِێ لِخُدَایِێ خَوه ڤَگَرِنْ.

٦١. هَا اَڤِێنْ هَانِێ، لِخِێرْ و قَنْجِیَانْ دِبَزِنْ و بَرِی خَلْكِێ خَوه دَاڤِێژِنَه خِێرِێ.

٦٢. اَمْ تُو كَسِی زِێدهَیِی قُوَّتَا وِی بَرْپِرْسْ نَاگِرِنْ. لِبَالْ مَه كِتِێبَكْ (ئَا كَارْ و كِرِیَارَانْ) هَیَه كُو رَاسْتِیِێ دِبِێژَه و نَحَقِی دِێ لِوانْ نَیِێ كِرِنْ.

٦٣. نَخِێرْ، دَرْ بَارِێ ڤِێ قُرْئَانِێ دَه دِلِێنْ وَانْ (كَافِرَانْ) دِكُورِیتِی و نَزَانِینِێ دَه يَه و ژِ بِلِی ڤِێ ژِی هِنْ كَارِێنْ وَانِێنْ خَرَابْ هَنَه كُو اَوْ دِكِنْ.

٦٤. پَاشِێ دَمَا اَمْ دَوْلَمَنْد و سَرَكِێنْ وَانْ بِعَذَابْ بِگِرِنْ تُو دِێ بِبِینِی كُو اَوْ دِكِنْ
فَرْیَادْ و فِیخَانْ!

٦٥. (ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): اِيرُو، بَیْهُودَه نَكِنْ هَاوَارْ! بِێگُمَانْ هُونِێ ژِ مَه ئَارِیكَارِیِێ نَبِینِنْ!

٦٦. بِرَاسْتِی ژِی ئَایَتِێنْ مِنْ ژِ وَه رَه دِهَاتِنْ خَونْدِنْ، ڤِێجَا هُونْ لِسَرْ پَاحْنِیَا خَوه بِپَاشْ ڤَه زِڤِرِینْ (سَرْ كُفْرِێ) كُو وَه ژِ گُوهْدَارِكِرِنِێ بَرِێ خَوه زِيڤِرَانْدْ.

٦٧. بِبَیْتُ اللَّهِێ خَوه (لِسَرْ خَلْكِێ) قُرَه دِكِرِنْ، لِدُورْ بَیْتِێ دِكِرِنْ شَڤْبِهِێرْكْ كُو تِێدَه دَڤْ دَئَاڤِێتِنْ (قُرْئَانْ و پِێخَمْبَرْ).

٦٨. اَرِێ مَا اَوْ لِڤِێ قُرْئَانِێ قَتْ نَفِكِرِینَه؟ یَانْ ژِی، مَا یَا كُو بَرِێ ژِ بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ وَانْ رَه نَهَاتِبُو ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه؟

٦٩. یَانْ ژِی مَا هِێ وَانْ پِێخَمْبَرِێ خَوه نَاسْ نَكِرِیَه، ڤِێجَا ژِ بُۆ ڤِێ یَكِێ وِی اِنْكَارْ دِكِنْ؟

٧٠. یَانْ ژِی اَوْ دِبِێژِنْ: بِوِی رَه دِینِیتِیَكْ هَیَه؟ نَخِێرْ، بَلْكِی وِی حَقِی ژِ وَانْ رَه ئَانِيَه، دِگَلْ كُو پِرِێ وَانْ ژِ حَقِیِێ حَزْ نَاكِنْ.

٧١. اَگَرْ حَقِی بِدَایَا پَیْ هَوَسِێنْ وَانْ، مُحَقَّقْ (پَرْگَالا) اَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ و یِێنْ كُو دِوَانْ دَه هَنَه دِێ خَرَا بِبُوِیَا. نَا بَلْكِی مَه ژِ وَانْ رَه (اَڤْ قُرْئَانَا كُو) سَرْبِلِنْدِیَا وَانَه دَایَه وَانْ، لِێبَلِێ وَانْ بَرِێ خَوه ژِ سَرْبِلِنْدِیَا خَوه گُهَارْتِيَه.

٧٢. یَانْ ژِی مَا تُو خَرَاجَكِێ ژِ وَانْ دِخَوازِی (ڤِێجَا اَوْ نَائِێنَه اِیمَانِێ)؟ اِێدِی دَانَا خُدَایِێ تَه (ژِ یَا كُو اَوْ بِدِنْ) چِێتِرَه و هَرْ اَوْه چِێتِرِینِێ رِزِقْدَارَانْ.

٧٣. رَاسْتِی اَڤَه كُو تُو وَانْ ڤَدِخُوِینِی رِیَكَا رَاسْتْ و دُرِسْتْ.

٧٤. بِێگُمَانْ يِێنْ كُو بَاوَرِی بَئَاخْرَتِێ نَائِینِنْ اَوْ ژِ سَرْ رِیَا حَقْ و رَاسْتْ كَتِنَه.

٧٥. اَگَرْ اَمْ لِوَانْ بِهَاتِنَا رَحْمِێ و تَنْگَاسِیَا كُو گِهَاتِی وَانْ مَه ژِ سَرْ وَانْ رَاكِرَا، دِیسَا دِێ دِ رِێشَاشِیَا خَوه دَه بِكَتِنَا رِكِێ و اَوِێ حَيِرْمَايِى بِمَانَا.

٧٦. صُونْدْ بَه مَه اَوْ بِعَذَابِێ (بِرْچِیبُونِێ) گِرْتِنْ، دِیسَا ژِی وَانْ خَوه ژِ رَبِّێ خَوه رَه نِزْمْ نَكِرْ و بِزَارَه زَارْ لِبَرْ وِی نَگَرِیَانْ.

٧٧. حَیَانِی دَمَا اَمْ دَرِیِێ عَذَابَكِی دِژْوَارْ لِسَرْ وَانْ ڤَكِنْ، تُو دِێ بِنِێرِی كُو ڤَا يَه وَانْ لِوِرْ هِێڤِیَا خَوه وِنْدَا كِرِیَه، شَاشْ مَانَه!

٧٨. خُدِێ يَه، یِێ كُو ژِ بُۆ وَه گُه، چَاڤْ و دِلْ ئَافِرَانْدِنَه، هُونْ چِقَاسْ هِنْدِكْ سِپَاسِی(یَا وَانْ نِعْمَتَانْ) دِكِنْ!

٧٩. خُدِێ يَه، یِێ هُونْ لِسَرْ اَرْدِێ ئَافِرَانْدِنَه و هُونِێ لِبَرْ وِی بِێنَه جِڤَانْدِنْ.

٨٠. خُدِێ يَه، یِێ كُو سَاغْ دِكَه و دِمِرِینَه، گُهَرِینَا شَڤْ و رُوژِێ ژِی كَارِێ وِی يَه، مَا هِێ ژِی هُونْ ئَاقِلِێ خَوه بِكَارْ نَایِینِنْ!

٨١. دِگَلْ ڤِێ ژِی وَانْ وَكِی گُۆتِنَا پِێشِیِێنْ خَوه گُۆتْ.

٨٢. گُۆتِنْ: نَاخَوه رَاسْتَه كُو دَمَا اَمْ بِمِرِنْ، بِبِنْ ئَاخْ و هَسْتِی مَا اَمِێ دِیسَا بِێنَه سَاغْكِرِنْ؟

٨٣. صُونْدْ بَه عَیْنِی اَڤْ پَیْمَانْ هِێ بَرِێ ژِ مَه و بَاڤِێنْ مَه رَه هَاتِبُو دَایِینْ، (لِێبَلِێ) اَڤْ ژِ چِیرُوكْ - چِیڤَانُوكِێنْ پِێشِیَانْ پِێ ڤَه، نَه تِشْتَكِی دِنَه؟

٨٤. بِبِێژَه: اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ دِزَانِنْ (دَه كَا بِبِێژِنْ): اَڤْ جِیهَانْ و یِێنْ كُو تِێدَه هَنَه،
یِێنْ كِێ نَه؟

٨٥. دِێ بِبِێژِنْ: یِێنْ خُدِێ نَه. بِبِێژَه: كُو وِسَا يَه، اَرِێ مَا هُونْ ئَاقِلْ نَاگِرِنْ؟!

٨٦. بِبِێژَه: مَا خُدَایِێ ئَاسِیمَانِێنْ حَفْتْ طَبَقْ و خُدَایِێ عَرْشِێ مَزِنْ كِى يَه؟

٨٧. دِێ بِبِێژِنْ: یِێنْ خُدِێ نَه. بِبِێژَه: اَرِێ مَا ڤِێجَا هُونْ ژِێ نَاتِرْسِنْ؟

٨٨. بِبِێژَه: اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ دِزَانِنْ (دَه كَا بِبِێژِنْ): مَا كِى يَه، اَوِێ كُو مُلْكِیَتْ و گَرَا هَرْ تِشْتِی دِدَسْتِێ وِی دَه، اَوِێ كُو هَرْ تِشْتِی دِپَارِێزَه و اَوْ نَه حَوْجَیِی پَارَاسْتِنِێ يَه؟

٨٩. دِێ بِبِێژِنْ: (اَڤْ هَمُو) یِێنْ خُدِێ نَه. بِبِێژَه: نَاخَوه چَاوَا هُونْ تِێنْ خَاپَانْدِنْ؟

٩٠. نَخِێرْ، بِێگُمَانْ مَه حَقْ ژِ وَانْ رَه ئَانِيَه و بِێگُمَانْ اَوْ دَرَوْكَارِنْ.

٩١. خُدِێ (ژِ بُۆ خَوه) تُو زَارُوكْ نَگِرْتِنَه و دِگَلْ وِی تُو خُدَا ژِی تُنِنْ. اَگَرْ وِسَا بُویَا دِێ هَرْ خُدَایَكْ بِمَخْلُوقِێ خَوه ڤَه بُویَا (دِێ اَوْ اِیدَارَه بِكِرَا و نَهِشْتَا خُدَایِێنْ دِنْ مُسَلَّطِی سَرْ وِی بِبُویَا) و دِێ هِنَانْ ژِ وَانْ زُورَا یِێ دِنْ بِبِرَا. خُدَا ژِ یَا كُواَوْ وِی دُوَصِفِینِنْ، پَاكْ و بِلِنْدَه.

٩٢. خُدِێ، زَانَایِێ نَپَنِی و اَشْكَرَایَانَه، ڤِێجَا ژِ یَا كُو ژِێ رَه دِكِنْ شِرِیكْ اَوْ پِرْ بِلِنْدَه.

٩٣. بِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ! اَگَرْ تَه حُكِمْ دَابَه كُو هِێژْ اَزْ سَاغْ بِمْ تُو وَانْ بِدِی عَذَابِێ...

٩٤. خُدَایِێ مِنْ! مِنْ نَه ئِێخَه نَاڤْ جِڤَاتَا ظَالِمَانْ.

٩٥. بِێگُمَانْ اَمْ دِكَارِنْ هِنَكِی ژِ وِی عَذَابِێ كُو مَه پَیْمَانْ پِێ دَایَه نِیشَانِی تَه بِدِنْ.

٩٦. تُو نَبَاشِیِێ بِیَا هَرِی سِپَحِی بِدَه ئَالِی. اَمْ بِیَا كُواَوْ دَرْ حَقِێ تَه دَه دِبِێژِنْ، بِێهْتِرْ دِزَانِنْ.

٩٧. بِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ! اَزْ خَوه بِتَه ژِ تَاسَوَاسِێنْ شَیْطَانَانْ دِپَارِێزِمْ!

٩٨. خُدَایِێ مِنْ! اَزْ خَوه بِتَه دِپَارِێزِمْ كُواَوْ دِگَلْ مِنْ بِنْ.

٩٩. پَاشِێ دَمَا مِرِنَا یَكِی ژِ وَانْ (كَافِرَانْ) هَاتْ، دِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ! مِنْ ڤَگَرِینَه
(بَالْ دِنْيَايِێ)..

١٠٠. دَا كُو اَزْ بَرَانْبَرِی وِی عُمْرِێ خَوه یِێ كُو مِنْ بِێفَیْدَه بِهُورَانْدِیَه كَارِێ قَنْجِیِێ بِكِمْ. نَا! اَڤْ گُۆتِنَا كُو وِی گُۆتِی، گُۆتِنَكَه بِێفَیْدَه يَه. حَیَانِی رُوژَا كُو دِیسَا بِێنَه سَاغْكِرِنْ لِپِێشِیَا وَانْ بَرْزَخَكْ (ئَاسْتَنْگَكْ) هَیَه.

١٠١. دَمَا دِصُورِێ دَه هَاتَه پِفْكِرِنْ، اِێدِی وِێ رُوژِێ دِنَاڤْ وَانْ دَه تُو نَسَبْ (اَقْرَبَاتِى) نَامِينَه و پِرْسَا هَڤْ ژِی نَاكِنْ.

١٠٢. اِێدِی كِێشَانَا كِێ گِرَانْ وَرَه، هَا اَوْبِسَرْ كَتِنَه.

١٠٣. كِێشَانَا كِێ ژِی سِڤِكْ وَرَه، اِێدِی وَانْ ژِی بِخَوه زَرَارْ كِرِیَه، (لَوْرَا اَوْ) دِێ هَرْ و هَرْ لِدُوژَهِێ بِمِینِنْ.

١٠٤. لِدُوژَهِێ ئَاگِرْ رُوِیِێنْ وَانْ دِشَوتِینَه، لِێڤِێنْ وَانْ دِقُرْمِچِنْ و دِرَانِێنْ وَانْ قِیچْ دِبِنْ.

١٠٥. (ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): قَیْ ئَایَتِێنْ مِنْ ژِ وَه رَه نَدِهَاتِنْ خَونْدِنْ، ڤِێجَا وَه ژِی
اَوْ اِنْكَارْ دِكِرِنْ؟

١٠٦. اَوْ دِێ بِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! خَرَابِیَا مَه سَرِی ژِ مَه سْتَانْدْ و اَمْ جِڤَاتَكَه ژِرِێكَتِی بُونْ.

١٠٧. خُدَایِێ مَه! مَه ژِ ڤِرْ دَرِینَه. اَگَرْ جَارَكَه دِنْ اَمْ (لِكِرِنِێنْ خَوه یِێنْ خَرَابْ) ڤَگَرِنْ، اِێدِی خُیَا يَهكُواَمْ ظَالِمِنْ.

١٠٨. (خُدِێ ژِ وَانْ رَه) دِبِێژَه: لِوِرْ رَزِیلْ و رِسْوَا بِمِینِنْ، هِشْ بِنْ. اِێدِی بِمِنْ رَه نَپَیڤِنْ!

١٠٩. بِێگُمَانْ رَوْشْ اَڤْه، ژِ بَنْدِیِێنْ مِنْ جِڤَاتَكِێ دِگُۆتْ: خُدَایِێ مَه! مَه اِیمَانْ ئَانِيَه، لِگُنَهِێنْ مَه بِبِهُرَه و لِمَه وَرَه رَحْمِێ. بِێگُمَانْ هَرْ تُويِى چِێتِرِینِێ دِلُوڤَانَانْ.

١١٠. ڤِێجَا وَه اَوْ ژِ خَوه رَه كِرِنْ مِژُولاهِی حَیَانِی كُواَوْ طِنَازْپِێكِرِنَا وَه زِكْرِێ مِنْ ژِ بِیرَا وَه بِرْ و هُونْ هَرْ بِوَانْ بِطِنَازْكَرِی دِكَنِیَانْ.

١١١. اِيرُو مِنْ بَرَانبَرِێ وِێ صَبْرَا كُو كِێشَابُونْ خَلاتْ دَایَه وَانْ؛ بِێگُمَانْ هَرْ اَوِنْ يِێنْ خَلَاصْبُوِیی.

١١٢. (خُدِێ) دِبِێژَه: هُونْ چَنْدْ صَالَانْ لِسَرْ رُوِیِێ اَرْدِێ ژِیَانَه؟

١١٣. دِبِێژِنْ: اَمْ رُوژَكِێ یَانْ ژِی بِقَاسِی دَانَكِی ژِ رُوژِێ ژِیَانَه، ڤِێجَا دَه كَا ژِ يِێ كُو حَسَابْ دِگْرِنْ بِپِرْسَه.

١١٤. (خُدِێ) دِبِێژَه: اَگَرْ وَه بِزَانِبَا (كُو ژِیَانَا هُونْ بِبَالِێ ڤَه دِچِنْ چِقَاسْ دِرِێژَه)، هُونِێ بِزَانِنْ كُولِدِنْیَایِێ هُونْ هِنْدِكْ ژِیَانَه.

١١٥. (گَلِی مِرُۆڤانْ!) اَرِێ مَا هُونْ گُمَانْ دِكِنْ كُو مَه هُونْ بَرَدَایی ئَافِرَانْدِنَه و هُونْ گُمَانْدَارِنْ كُو هُونِێ لِمَه نِیِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ؟

١١٦. ڤِێجَا اَوْ خُدَایِێ حُكِمْرَانْ اِێ دَسْتْهِلاتَدَارْ اِێ حَقْ اِێ كُو ژِ گُۆتِنِێنْ مُشْرِكَانْ پَاكْ و بِلِنْدَه، ژِ وِی پِێ ڤَه تُو خُدَا نِینِنْ. اَوْ خَودِیِێ عَرْشِێ پِیرُوزَه.

١١٧. چِه كَسِێ كُو دِگَلْ خُدِێ عِبَادَتِێ اِلٰهَكِی دِنْ بِكَه كُو تُو دَلِیلَكَه وِی لِسَرِێ تُنَه يَه، ڤِێجَا جَزَایِێ وِی لِجَمْ خُدَایِێ وِی يَه. بِێگُمَانْ مِرُۆڤِێنْ كَافِرْ بِسَرْ نَاكَڤِنْ.

١١٨. بِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ! لِمِنْ بِبِهُرَه، لِمِنْ رَحْمِێ بِكَه، بِرَاسْتِى چِێتِرِینِێ دِلُوڤَانَانْ تُو يِى.

٢٤. سُورَه يِێ نُورْ

سُورَهيِێ(نُورْ)، ٦٤ (شِێسْتْ و چَارْ) ئَایَتَه. لِمَدِینِێ دَاكَتِیَه. ژِ بَرْ كُو دِئَایَتَا ٣٥انْ دَه هَاتِیَه گُۆتِنْ: «خُدِێ نُورَا ئَاسِیمَانَانْ و اَرْدِێ يَه« كُو نُورْ ژِی بِمَعْنَیَا رُونَاهِی يَه، ژِ ڤِی سُورَهیِی رَه نُورْ هَاتِیَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَڤْ سُورَهیَكَه كُو مَه اَوْ هِنَارْتِیَه و مَه (حُكْمِێنْ كُو تِێدَه نَه لِسَرْ وَه) فَرْزْ كِرِنَه. مَه ئَایَتِێنْ اَشْكَرَا تِێدَه ئَانِینَه دَا كُو هُونْ بِفِكِرِنْ، ژِێ شِیرَتْ بِگِرِنْ.

٢. ژِنْ و مِێرِێ زِنَاكَرْ هَرْ یَكِی ژِ وَانْ صَدْ دَارِی لِوَانْ بِدِنْ و اَگَرْ هُونْ بِخُدِێ و رُوژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَردَارِنْ، دِمِژَارَا دِینِێ خُدِێ دَه، بِلا دِبِوَارَا وَانْ دَه هَسْتِێ مَرْحَمَتِێ
(ژِ تَطْبِیقَا جَزَایِی) وَه نَگِرَه! بِلا ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ جِڤَاتَكْ حَازِرِی جَزَایِێ وَانْ بِبَه.

٣. زِلامِێ زِنَاكَرْ دِكَارَه تَنِێ بِژِنَكَه زِنَاكَرْ رَه یَانْ ژِی بِژِنَكَه مُشْرِكْ رَه بِزَوِجَه. ژِنَا زِنَاكَرْ ژِی تَنِێ بِمِێرَكِی زِنَاكَرْ رَه یَانْ ژِی مِێرَكِی پُوتْپَرَسْتْ دِكَارَه وِێ مَهرْ بِكَه. اَڤْ (زَوَاجَا بِزِنَاكَرَانْ رَه) لِسَرْ (مِێرْ و ژِنِـ)ـێنْ بَاوَرْمَنْدْ هَاتِیَه حَرَامْكِرِنْ.

٤. اَوْ كَسِێنْ كُو زِنَایِێ بَاڤِێژِنْ ستُوِیِێ ژِنِێنْ بِنَامُوسْ، پِشْتْرَه (ژِ بُۆ اِسْبَاتَا ڤِێ ژِی) چَارْ شَاهِدَانْ نَیِینِنْ، ڤِێجَا هَرْ یَكِی ژِ وَانْ هَشْتِێ دَارِی لِوَانْ بِدِنْ و اِیجَارْ تُو جَارْ شَاهِدِیَا وَانْ قَبُولْ نَكِنْ. هَا اَوْ ژِرِێدَرْكَتِی بِخَوه نَه.

٥. لِێبَلِێ اَوْ كَسِێنْ كُو پِشْتِی ڤِێ تُوبَه بِكِنْ (حَالْ و حَرَكَتِێنْ خَوه) رَاسْتْ بِكِنْ، اَوْ جُدَا نَه. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُوڤِینَه.

٦. اَوْ كَسِێنْ كُو زِنَایِێ بَاڤِێژِنْ ستُوِیِێ ژِنِێنْ خَوه و ژِ بِلِی وَانْ تُو شَاهِدِێنْ وَانْ ژِی تُنَه بَه، شَاهِدِیَا هَرْ یَكِی ژِ وَانْ اَڤَه كُو بِ(نَاڤِێ) خُدِێ چَارْ جَارَانْ صُونْدْ بِخَوه كُو اَوْ ژِ رَاسْتْبِێژَانَه.

٧. دِجَارَا پِێنْجِێ دَه ژِی، (اَوِێ بِبِێژَه): لَعْنَتَا خُدِێ لِوِی (مِێرِی) بَه اَگَرْ اَوْ ژِ
دَرَوْبِێژَانْ بَه.

٨. جَزَایِێ زِنَایِێ لِدِنْیَایِێ ژِ سَرْ تِێ ئَاڤِێتِنْ كُو ژِنْ ژِی، چَارْ جَارَانْ بِ(نَاڤِێ) خُدِێ صُونْدْ بِخَوه و شَاهْدِیی بِدَه كُو مِێرِێ وِێ ژِ دَرَوْبِێژَانَه.

٩. جَارَا پِێنْجِێ (دِێ بِبِێژَه): غَزَبَا خُدِێ لِوِێ (ژِنِێ) بِبَارَه اَگَرْ مِێرِێ وِێ ژِ
رَاسْتْبِێژَانْ بَه.

١٠. اَگَرْ قَنْجِی و دِلُوڤَانِیَا خُدِێ لِسَرْ وَه نَبُویَا (هُونِێ شَرْمَزَارْ و هَلاكْ بُونَا) و بِێگُمَانْ خُدِێ تُوبَه پَژْرِێنَه، خُدَانْحِكْمَتَه.

١١. بِێگُمَانْ اَوْ كَسِێنْ كُو اَڤْ بِێبَخْتِیَا گِرَانْ (لِدَایِكَا مُسِلْمَانَانْ عَائِشَیِێ) ئَانِینْ چَنْدْ كَسِێنْ ژِ وَه نَه. هُونْ ڤِێ یَكِێ ژِ خَوه رَه خَرَابِی حَسِێبْ مَكِنْ. بَلْكِی اَوْ ژِ بُۆ وَه خِێرَه. ژِ بُۆ هَرْ یَكِی وَانْ بِێبَخْتَانْ گُنَه هَیَه. اَوِێ كُو اَڤْ گُنَهِێ مَزِنْ ژِی هِلْگِرْتِیَه ژِێ رَه عَذَابَكِی مَزِنْ هَیَه.

١٢. دَمَا وَه اَڤْ (بِێبَخْتِیَا گِرَانْ) بِهِیسْتْ، دَه بِلا وَه مِێرْ و ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ دَرْ بَارِێ هَڤْ دَه ظَنَّكَه قَنْجْ بِكِرَا و وَه بِگُوتَا كُو اَڤْ بِێبَخْتِیكَه اَشْكَرَا يَه.

١٣. دَه بِلا وَانْ (بِێبَخْتَانْ) دَرْ بَارِێ وِێ (اِدِعَائَا خَوه) دَه چَارْ شَاهِدْ بَئَانِینَا؟ ڤِێجَا چِه دَمَا وَانْ شَاهِدْ نَئَانِینْ، اِیجَارْ لِجَمْ خُدِێ اَوْ دَرَوْكَرْ بِخَوه نَه.

١٤. اَگَرْ لِدِنْیَا و ئَاخْرَتِێ نَه ژِ قَنْجِی و دِلُوڤَانِیَا خُدِێ یَا لِسَرْ وَه بُویَا، ژِ بَرْ وِێ (بِێبَخْتِیَا كُو) وَه خَوه نُوقِی وِێ كِرِبُو، مُحَقَّقْ دِێ عَذَابَكِی مَزِنْ هُونْ بِهِنْگَافْتِنَا.

١٥. وِێ دَمِێ وَه بِزِمَانِێ خَوه ژِ هَڤْ رَه رَادِگِهَانْدْ و یَا كُو زَانِینَا وَه پِێ تُنَبُو وَه بِدَڤِێنْ خَوه دِگُۆتْ. وَه حِزِرْ دِكِرْ كُواَوْ تِشْتَكِی بِچُوكْ و هِێسَانَه. حَالْ اَڤْه كُو لِجَمْ خُدِێ
اَوْ پِرْ مَزِنَه.

١٦. دَمَا وَه اَوْ (بِێبَخْتِی) بِهِیسْتْ، دَه بِلا وَه بِگُوتَا: نَه بَابَتَه ژِ بُۆ مَه كُو اَمْ بِڤِێ بِپَیڤِنْ. حَاشَا؛ اَمْ خُدِێ پَاكْ دِدِێرِنْ كُوڤِێ دَرَوَا بِهَتِیكَتِی ژِ مَه رَه مُوسَامَحَه بِكَه! اَڤْ، بِێبَخْتِیكَه پِرْ مَزِنَه!

١٧. اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ بَاوَرْمَنْدِنْ؛ خُدِێ لِوَه شِیرَتْ دِكَه دَا كُو هَیَا هُونْ سَاغْ بِنْ جَارَكَه دِنْ لِبِێبَخْتِیكَه وِهَا ڤَنَگَرِنْ.

١٨. خُدِێ (دَرْ بَارِێ فَرْمَانْ و قَدَخَیِێنْ خَوه دَه) ژِ وَه رَه ئَایَتِێنْ خَوه اَشْكَرَا دِكَه، خُدِێ زَانَا يَه، خُودِیحِكْمَتَه.

١٩. بِێگُمَانْ اَوِێنْ حَزْ دِكِنْ كُو كِرْیَارِێنْ خَرَابْ (مِینَا زِنَایِێ) دِنَاڤْ بَاوَرْمَنْدَانْ دَه بَلاڤْ بِبَه (و بِكَڤَه ستُویِێ وَانْ)، ژِ وَانْ رَه هَمْ لِدِنْیَایِێ هَمْ ژِی لِئَاخْرَتِێ عَذَابَكِی جَانْسُوژْ هَیَه. خُدِێ دِزَانَه و هُونْ نِزَانِنْ.

٢٠. اَگَرْ نَه ژِ كَرَمْ و رَحْمَا خُدِێ یَا لِسَرْ وَه بُویَا (هُونِێ بِهَتِكِینَا و هَلاكْ بُونَا). بِێگُمَانْ خُدِێ خُودِیشَفْقَتَه، دِلُوڤِینَه.

٢١. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ! نَدِنْ پَیْ شُونْگَاڤِێنْ شَیْطِێنْ. كِی بِدَه پَی شُونْگَاڤِێنْ شَیْطِێنْ، (بِلا بِزَانَه كُو) بِێگُمَانْ شَیْطَانْ فَرْمَانِێ بِبێتُورَتِی و كِرْیَارِێنْ نَقَنْجْ دِكَه. اَگَرْ قَنْجِی و رَحْمَا خُدِێ لِسَرْ وَه نَبُویَا (كُو دَرِیِێ تُوبِێ لِوَه ڤَكِرِیَه)، ژِ وَه تُو كَسْ (ژِ گُنَهِێ وِێ بِێبَخْتِیِێ) پَاقِژْ نَدِمَا. لِێبَلِێ خُدِێ كِی بِڤِێ وِی پَاقِژْ دِكَه و خُدِێ بِهِیزَرَه، زَانَا يَه.

٢٢. بِلا ژِ وَه، اَوِێنْ كُو جَامِێرْ و خَودِی سَرْوَتِنْ صُونْدْ نَخُونْ كُو اِێدِی (ژِ مَالِێ خَوه) دِێ نَدِنْ خِزْمْ و بَلَنْگَازْ و یِێنْ كُو دِرِیَا خُدِێ دَه مُهَاجِرْ بُونَه؛ بِلا لِوَانْ بِبُورِنْ و لِوَانْ نَگِرِنْ. مَا هُونْ حَزْ نَاكِنْ كُو خُدِێ ژِی لِگُنَهِێنْ وَه بِبُورَه؟ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُوڤِینَه.[219]

٢٣. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدِێنْ دَاوپَاقِژْ يِێنْ كُو (ژِ زِنَایِێ) بِێئَاگَاهِنْ بِزِنَایِێ سُوجْدَارْ دِكِنْ لِدِنْیَا و ئَاخْرَتِێ لَعْنَتْ لِوَانْ هَاتِیَه بَارَانْدِنْ و ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِی مَزِنْ هَیَه.

٢٤. وِێ رُوژِێ دِێ زِمَانِێنْ وَانْ، دَسْتِێنْ وَانْ و پِیِێنْ وَانْ ژِ بَرْ ئَا كُو كِرِنَه، لِسَرْ وَانْ شَاهِدِیِێ بِدِنْ.

٢٥. وِێ رُوژِێ خُدِێ دِێ جَزَایِێ وَانْ پِێكِێمَاسِی بِدَه وَانْ و اَوِێ بِزَانِنْ كُو خُدَا حَقْ بِخَوه يَه.

٢٦. ژِنِێنْ پِيسْ ژِ بُۆ مِێرِێنْ ِپيسِنْ، زِلامِێنْ پِيسْ ژِی ژِ بُۆ ژِنِێنْ پِيسِنْ و ژِنِێنْ بَاشْ ژِ بُۆ مِێرِێنْ بَاشِنْ، مِێرِێنْ بَاشْ ژِی ژِ بُۆ ژِنِێنْ بَاشِنْ. هَا اَڤْ (اِێنْ دَاوِینْ) ژِ وِێ بِێبَخْتِیَا كُو (دَرْ بَارِێ وَانْ دَه) دِبِێژِنْ دُورْ و پَاكِنْ. ژِ بُۆ وَانْ لِێبُورِینَكْ و رِزْقَكِی بِرُومَتْ هَیَه.

٢٧. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ! ژِ بِلِی مَالا خَوه، حَتَا كُو هُونْ دَسْتُورِێ نَخَوازِنْ و لِسَرْ خَلْكِێ وِێ سِلَاڤِێ نَدِنْ نَچِنْ تُو مَالِێ. اَڤْ ژِ وَه رَه (ژِ چُونَا بِێدَسْتُورْ) چِێتِرَه. (مَه اَڤْ لِوَه فَرْمَانْ كِرْ) دَا كُو هُونْ بِفِكِرِنْ و تِێبِگِهِیژِنْ.

٢٨. اَگَرْ وَه لِوِێ (مَالِێ) تُو كَسْ نَدِیتْ (كُو دَسْتُورِێ بِدَه وَه)، حَیَانِی ژِ وَه رَه دَسْتُورْ نَیِێ دَایِنْ نَچِنْ وِرْ. اَگَرْ ژِ وَه رَه بِێ گُۆتِنْ: «ڤَگَرِنْ!» دِجِهْ دَه ڤَگَرِنْ. لَوْرَا اَڤْ (ڤَگَرِینْ) ژِ بُۆ وَه (ژِ رُونِشْتِنَا لِبَرْ دَرِی) بِخِێرْتِرَه. خُدِێ بِیَا كُو هُونْ دِكِنْ دِزَانَه.[220]

٢٩. لِسَرْ وَه تُو گُنَه تُنَه يَهكُو (بِێدَسْتُورْ) هُونْ بِچِنَه خَانِیِێنْ كُو مَالبَاتْ تِێدَه نَامِینِنْ، اَوِێنْ كُو ژِ بُۆ وَه جِهِێ فَیْدَهورْگِرْتِنِێ نَه (مِینَا خَانْ، خَوارِنْگَهْ و دَزْگَهِێنْ گِشْتِی). خُدِێ بِیَا كُو هُونْ اَشْكَرَا دِكِنْ و بِیَا كُو هُونْ ڤَدِشِێرِنْ دِزَانَه.

٣٠. ژِ زِلامِێنْ بَاوَرْمَنْدْ رَه بِبِێژَه: بِلا چَاڤِێنْ خَوه (ژِ حَرَامِیِێ) بِگِرِنْ، عَوْرَتِێنْ (شَرْمَگَهَا) خَوه بِپَارِێزِنْ. لَوْرَا اَڤْ (چَاڤگِرْتِنْ و نَامُوسْپَارِێزِی) ژِ بُۆ وَانْ چِێتِرَه. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ یَا كُواَوْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

٣١. ژِ ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ رَه ژِی بِبِێژَه: بِلا چَاڤِێنْ خَوه (ژِ نِێرِینَا حَرَامْ) بِگِرِنْ، عِفَّتْ و شَرْمَگَهَا خَوه بِپَارِێزِنْ، ژِ بَشَا كُو خُیَا دِكَه پِێ ڤَه -اَوْ نَه تِێدَه يَه- بِلا خَمِلْ و زِینَتَا خَوه دَرْنَخِنْ دَرْ. بِلا چَارِكِێنْ خَوه بَرْدِنْ سَرْ سِینْگِێنْ خَوه. بِلا خِشْرِێنْ خَوه ژِ بِلِی مِێرِێنْ خَوه، بَاڤِێنْ خَوه، خَزُورِێنْ خَوه، كُرِێنْ خَوه، كُرِێنْ مِێرِێنْ خَوه، بِرَایِێنْ خَوه، بِرَازِیِێنْ خَوه، خَوارْزِیِێنْ خَوه، ژِنِێنْ دِگَلْ خَوه، قَرْوَاشِێنْ خَوه یِێنْ كُو دِبِنْ دَسْتِێنْ وَانْ دَه نَه، ژِ مِێرَانْ ژِی اَوْ خِیزْمَتْكَارِێنْ كُوتُو پِێدِڤِیَا وَانْ بِژِنَانْ نَمَایَه یَانْ ژِی اَوْ زَارُوكِێنْ كُو هِێژْ نَگِهَانَه كُو دِلِێ وَانْ بِچَه دَڤَرِێنْ ڤَشَارْتِی یِێنْ ژِنَانْ، نِیشَانِی تُو كَسِی دِنْ نَدِنْ. بِلا (بِتَپِینِی) لِنْگِێنْ خَوهلِاَرْدِێ نَدِنْ كُو اِێدِی خِشْرِێنْ وَانْ يِێنْ ڤَشَارْتِی بِێنَه زَئَانِینْ. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ! تَڤْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه تُوبَه بِكِنْ دَا كُو هُونْ (هَمْ لِدِنْیَایِێ هَمْ ژِی لِئَاخْرَتِێ) سَرْفِرَازْ بِبِنْ.

٣٢. (گَلِی مُوْمِنَانْ!)عَزَبْ (و ژِنَبِیـِ)ـێنْ خَوه بِزَوجِینِنْ و كُولَه و قَرْوَاشِێنْ خَوه یِێن اَهِلْ ژِی بِزَوجِینِنْ. اَگَرْ اَوْ خِزَانْ بِنْ، خُدِێ ژِ كَرَمَا خَوه (بِزَوَاجِێ) دِێ وَانْ دَولَمَنْد بِكَه. خُدِێ خُدَانِێ كَرَمَكَه بَرْفِرَهَه و زَانَایِێ بِكِرْیَارِێنْ عِبَادِێنْ خَوهيَه.

٣٣. اَوْ كَسِێنْ كُو دَرْفَتَا زَواجِێ نَابِینِنْ بِلا نَامُوسَا خَوه بِپَارِێزِنْ (بِلا خَوه بِدِنْ زَحْمَتِێ و بِلا خَوه رَاگِرِنْ)، حَیَانِی كُو خُدِێ ژِ قَنْجِیَا خَوه وَانْ دَوْلَمَنْد بِكَه (اِێدِی كُو كَارِینْ بِزَوجِنْ بِلا اَوْ ژِی بِزَوجِنْ). اَوْ (كُولَه و قَرْوَاشِـ)ـێنْ وَه یِێنْ كُو دِخَوازِنْ بِوَه رَه تِفَاقَكِێ چِێكِنْ دَا كُو ئَازَادْ بِبِنْ، ڤِێجَا اَگَرْ هُونْ ژِ وَانْ اَمِینْ بِنْ كُواَوِێ ڤِێ تِفَاقِێ پِێكْ بِینِنْ بِوَانْ رَه (لِسَرْ هِنَكْ مَالْ) تِفَاقَا مُكَاتَبِێ دیْنِنْ و ژِ وِی مَالِێ كُو خُدِێ دَایَه وَه هِنَكِی بِدِنْ وَانْ. ژِ بُۆ كُو هُونْ هِنَكْ ژِ مَالِێ دِنْیَایِێ بِدَسْتْ بِخِنْ قَرْوَاشِێنْ وَه یِێنْ كُو دِگَلْ كُو اَوْ دِخَوازِنْ پَاقِژْ و بِنَامُوسْ بِمِینِنْ بِكُوتَكِی بَرِێ وَانْ نَدِنَه زِنَایِێ. كِی كُوتَكِیِێ لِوَانْ بِكَه، ڤِێجَا بِێگُمَانْ پِشْتِی زُورْدَسْتِیَا وَه لِسَرْ وَانْ، خُدِێ (ژِ بُۆ وَانْ) گُنَهْژِێبِرَه، دِلُوڤَانَه.

٣٤. (گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ!) صُونْدْ بَه كُو مَه ئَایَتِێنْ اَشْكَرَاكَرْ (يِێنْ كُو پِێدِڤِیَا وَه بِوَانْ هَبُوِیَه) و قِسَیِێنْ (سَرْپِێهَاتِیِێنْ) وَانْ كَسِێنْ كُو بَرِیَا وَه بُورِینَه ژِ وَه رَه ئَانِینَه كُواَوْ ژِ بُۆ تَقْوَهدَارَانْ پَنْدُ و شِیرَتِنْ.

٣٥. خُدِێ رُونِیكَرِێ اَرْدُ و ئَاسِیمَانَانَه. مِینَاكَا رُونَاهِیَا وِی، وَكِی كُلَكَكِێ يَهكُو تِێدَه چِرَایَكْ هَبَه. اَوْ چِرَا ژِی دِنَاڤْ شُوشَیَكِێ دَه بَه، اَوْ شُوشَه ژِی هَرْ وَكِی سْتِێرَكَه رُونَاكْ بَه كُو (رُونَاهِیَا وِێ) ژِ دَارَكَه پِیرُوزْ بَه كُو دَارَا زَیْتُونِێ يَه. نَه لِرُوژْهِلاتَه نَه ژِی لِرُوژَاڤَا يَه، چَنْدِی كُو ئَاگِرْ نَگِهِیژِێ ژِی هِنْدِكْ دِمِینَه كُو زَیْتَا وِێ رُونَاهِی بِدَه. (اَڤْ رُونَاهِی) نُورَا لِسَرْ نُورِێ يَه. خُدِێ، كِی كُو نُورَا وِی بِڤِێ وِی بِبَالْ ڤَه رَاسْتَرِێ دِكَه و خُدِێ ژِ بُۆ مِرُۆڤانْ دَرْبُ و مَسَلانْ تِینَه (دَا كُو تِێبِگِهِیژِنْ، ژِێ دَرْسْ وَرْگِرِنْ و بَاوَرِی بِینِنْ). خُدِێ بِهَرْ تِشْتِی زَانَا يَه.

٣٦. (اَڤْ رُونَاهِى) دِهِنْ مَالْ (و مِزْگَفْتِێنْ) وِسَا دَهيَهكُو خُدَا فَرْمَانْ دَایَه دَا اَوْ (مَالْ) بِێنَه بِلِنْدْكِرِنْ و نَاڤِێ خُدِێ دِوَانْ دَه وَرَه گُۆتِنْ و دِوَانْ دَه سِبَهُ و اِێڤَارَانْ (پِێنْجْ وَخْتْ) ژِ بُۆ خُدِێ نِمِێژْ بِێ كِرِنْ.

٣٧. هِنْ مَرِڤِێنْ وِسَا (دِوَانْ دَه هَنَه) كُو نَه بَازِرْگَانِی نَه ژِی دَانُ وسِتَانْدِنْ نِكَارَه ژِ بِیرْئَانِینَا (نَاڤِێ) خُدِێ، ژِ كِرِنَا نِمِێژِێ و دَانَا زَكَاتِێ وَانْ مِژُولْ بِكَه. اَوْ ژِ رُوژَكَه وِسَا دِتِرْسِنْ كُو تِێدَه دِلْ و چَاڤْ سَرُوبِنِی هَڤْ دِبِنْ.

٣٨. دَا كُو خُدِێ، ژِ یَا كُو كِرِنَه خَلاتَا هَرِی سِپَحِی بِدَه وَانْ و ژِ كَرَمْ و قَنْجِیَا خَوه ژِ وَانْ رَه هِێ زِێدَتِرْ بِكَه. خُدِێ كِێ بِڤِێ بِێحَسَابْ و پِێهَژْمَارْ رِزِقْ دِدِيِێ.

٣٩. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه كَدَا (كِرِنِێنْ) وَانْ، لِدَشْتَكَه تَنْهَا وَكِی لِیلَانَكِێ يَهكُو ژِ كَسِێ تِی وَه يَهكُواَوْ اڤَه، پَاشِێ دَمَا كُو بِگِهِیژَه وِێ لِوِرْ تِشْتَكِی نَابِینَه، ڤَجَا اَوْلِوِێ دَرِێ لَقَایِی خُدَایِێ خَوه دِبَه، اِێدِی حَسَابِێ وِی دِبِینَه. حَسَابْدِیتِنَا خُدِێ بِلَزَه.

٤٠. یَانْ ژِی (كَدَا كَارِێ كَافِرَانْ) وَكِی طَارِیتِیِێنْ دِبَحْرَكَه كُورْ دَهيَه (دَرْیَایَكَه وِسَا) كُو پِێلْ لِسَرْ پِێلِێ بِلِنْدْ بِبَه، لِسَرْ ڤَانْ پِێلَانْ پِێلَكَه دِنْ بِلِنْدْ بِبَه و دِسَرْ وِێ رَه ژِی عَوْرَكِی (رَشْ و طَارِی) هَبَه. اَڤْ طَارِیسْتَانِنْ، طَارِیسْتَانِێ لِسَرْ طَارِیسْتَانِێ نَه. (طَارِیسْتَانَكَه وِسَا) اَگَرْ كُو مِرُۆڤ دَسْتِێ خَوه دَرِینَه نِكَارَه دَسْتِێ خَوه بِبِینَه. اَوْ كَسِێ كُو خُدِێ رُونَاهِیكْ نَدَابَه وِی، ڤِێجَا ژِێ رَه تُو رُونَاهِیكَه (دِنْ) تُنَه.[221]

٤١. مَا تُو نِزَانِی كُو یِێنْ لِاَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه و طَیْرِێنْ لِهَوَایِێ بَاسِكْڤَكِرِیَه، (اَڤْ تَڤْ) خُدِێ پَاكْ دِدِێرِنْ؟ هَرْ یَكْ ژِ وَانْ نِمِێژْ و تَسْبِیحِێ خَوه دِزَانِنْ. خُدِێ بِیَا
كُواَوْ دِكِنْ دِزَانَه.

٤٢. خُدَانِی و حُكِمْرَانِیَا اَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ هَرْ ژِ خُدِێ رَه يَه و ڤَگَرْ ژِی هَرْ بِبَالْ خُدَا ڤَه يَه.

٤٣. مَا تُو نِزَانِی كُو خُدِێ، (جِهِێ بِڤِێ) عَوْرَانْ دَاژُو سَرْ وِرْ. پَاشِێ وَانْ تِینَه بَالْ هَڤْ، پِشْتْرَه وَانْ لِسَرْ هَڤْ دِكَه شِكِێرْ، ڤِێجَا تُو دِبِینِی كُو ژِ نَاڤَا وَانْ (عَوْرَانْ) بَارَانْ دِبَارَه. خُدِێ ژِ عَوْرِێنْ مِینَا چِیَانْ طَیْرُوكِێ دِبَارِینَه. اِیجَا خُدِێ كِێ بِڤِێ بِطَیْرُوكِێ لِێ دِخَه، كِێ ژِی بِڤِێ وِێ ژِ (سَرْ) وِی ڤَدِگَرِینَه. هِنْدِكْ دِمِینَه كُو رُونِیَا بِرُوسْكَانْ
چَاڤَانْ كُورْ بِكَه!

٤٤. خُدِێ، شَڤِێ و رُوژِێ لِهَڤْ وَرْدِگَرِینَه، بِێگُمَانْ دِڤِێدَه ژِ عَاقِلْمَنْدَانْ رَه عِبْرَتَكْ هَیَه.

٤٥. خُدِێ هَرْ رِێڤَهَرَكْ ژِ ئَاڤِێ ئَافِرَانْدِيَه. ژِ وَانْ هِنَكْ لِسَرْ زِكِێ خَوه دِمَشِنْ، هِنَكْ ژِی لِسَرْ دُو لِنْگَانْ، هِنَكْ ژِی لِسَرْ چَارْ لِنْگَانْ دِمَشِنْ. خُدِێ یَا كُو بِڤِێ دَئَافِرِینَه، بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

٤٦. صُونْدْ بَه كُو مَه ئَایَتِێنْ اَشْكَرَاكَرْ هِنَارْتِنَه. خُدَا یِێ كُو هِیدَئَایَتِێ بِڤِێ وِی لِسَرِێ رَاسْتَرِێ دِكَه.

٤٧. دِبِێژِنْ: مَه بَاوَرِی بِخُدِێ و بِپِێخَمْبَرِێ وِی ئَانِيَه و مَه بِگُۆتِنَا (وَانْ) كِرْ. پِشْتِی وِێ (اِقْرَارْ كِرِنِێ) دَسْتَیَكِێ ژِ وَانْ بَرِێ خَوه (ژِ حَقِیِێ) ڤَدِگَرِینِنْ. هَا اَوْ نَه بَاوَرْمَنْدِنْ.

٤٨. (اَوْ) دَمَا بَانْگْ لِوَانْ وَرَه كِرِنْ دَا كُو بِێنَه جَمْ خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی ژِ بُۆ كُو دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه حُكِمْ بِكَه، تُو دِنِێرِی كُو دَسْتَیَكْ ژِ وَانْ بَرِێ خَوه ژِێ ڤَدِگَرِینِنْ.

٤٩. لِێبَلِێ اَگَرْ اَوْ (حُكِمْدَایِنَا پِێخَمْبَرْ) حَقْ بِدَه وَانْ، اَوْژِ دِلْ و جَانْ تِێنْ بَرْ (حُكْمِێ) وِی و بِگُۆتِنَا وِی دِكِنْ.

٥٠. اَرِێ مَا دِدِلِێ وَانْ دَه نَخُوشِی (یَا نِیفَاقِێ) هَیَه، یَانْ ژِی (دَرْ بَارِێ پِێخَمْبَرِیَا مُحَمَّدْ دَه) كَتِنَه گُمَانِێ؟ یَانْ ژِی اَوْ دِتِرْسِنْ كُو خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی نَحَقِیِێ لِوَانْ بِكِنْ؟ نَخِێرْ، نَه وِسَانَه، بَلْكِی اَوْبِخَوه ظَالِمِنْ!

٥١. دَمَا كُو بَاوَرْمَنْدْ بِبَالْ حُكْمِێ خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی ڤَه بِێنَه گَازِكِرِنْ دَا كُو (پِێخَمْبَرْ) دِنَاڤْ وَانْ دَه حُكِمْ بِكَه، گُۆتِنَا وَانْ بَسْ اَڤَه: مَه (فَرْمَانَا تَه) سَحْ كِرْ و مَه قَبُولْ كِرْ. ڤِێجَا هَا اَڤْ، ێنْ كُو دِ دَاخَوازَا خَوه دَه سَرْفِرَازْ بُونَه.

٥٢. هَچِی كَسِێ كُو بِگُۆتِنَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی بِكَه، ژِ (عَذَابِێ) خُدِێ بِتِرْسَه و خَوه ژِ (حَرَامِیَانْ) بِپَارِێزَه، هَا اَوْ، يِێنْ (كُو بِدَانَا خُدِێ) سَرْفِرَازْ بُونَه.

٥٣. وَانْ مُنَافِقَانْ بِصُونْدَا هَرِی ئَاصِێ صُونْدْ خَوارْ؛ كُو اَگَرْ تَه فَرْمَانْ (ئَا دَرْكَتِنَا جِهَادِێ) لِوَانْ بِكِرَا مُحَقَّقْ دِێ اَوْ دَرْكَتِنَا (جِهَادِێ). بِبِێژَه: صُونْدْ نَخُونْ، اِطَاعَتْ اَشِیكَارَه! بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ یَا كُو هُونْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

٥٤. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: بِگُۆتِنَا خُدِێ و قَاصِدِێ وِی بِكِنْ. اَگَرْ وَانْ گُهْدَارِی نَكِرْ، ڤِێجَا بِزَانِنْ كُو اَوْ ژِ وَظِیفَیَا كُو لِسَرْ هَاتِیَه بَارْكِرِنْ بَرْپِرْسَه (ڤِێجَا وِی اَوْ بِجِهْ ئَانِی) و هُونْ ژِی ژِ وَظِیفَیَا كُو لِسَرْ وَه هَاتِیَه بَارْكِرِنْ بَرْپِرْسِنْ. اَگَرْ هُونْ بِگُۆتِنَا وِی بِكِنْ، هُونِێ رَاسْتَرِێ بِبِنْ. وَظِیفَیَا پِێخَمْبَرْ، بِرَوْشَكِی رُۆنْكَارْ و اَشكَرَه بَسْ تَبْلِیغَا فَرْمَانَا خُدِێ يَه.

٥٥. خُدِێ ژِ نَاڤْ وَه پَیْمَانْ دَایَه وَانْ كَسِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه؛ كُو تَقَزْ دِێ وَانْ لِشُونَا هِنَكِێنْ دِنْ لِاَرْدِێ بِكَه شُونْگِرْ، كَا چَاوَا اَوِێنْ بَرِیَا وَانْ ژِی لِشُونَا هِنَكِێنْ دِنْ كِرِبُونْ شُونْگِرْ. اَوِێ دِینِێ وَانْ (اِسْلَامِێ) دَسْتْهِلاتْ بِكَه، اَوْ دِینِێ كُو خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ هِلْبِژَارْتِیَه و پِێ رَازِی بُوِیَه. اَوِێ رَوْشَا وَانْ پِشْتِی تِرْسَا وَانْ بِاَوْلَهِی و تَنَاهِیِێ بِگُهَرِینَه. اَوِێ عِبَادَتِێ مِنْ بِكِنْ و دِێ تِشْتَكِی ژِ مِنْ رَه نَكِنْ هَڤْپِشْكْ. اِێدِی پِشْتِی ڤِێ كِی نَانْكُورِییِێ بِكَه ڤِێجَا هَا اَوْ فَاسِقْ بِخَوه نَه.[222]

٥٦. بِئَاوَایِێ پِێدِڤِی نِمِێژْ بِكِنْ، زَكَاتَا مَالِێ خَوه بِدِنْ و بِگُۆتِنَا قَاصِدْ بِكِنْ دَا كُو رَحْمَتْ لِوه بِێ كِرِنْ.

٥٧. تُو حِزِرْ نَكَه كُو اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه وَانْ زُۆرَا خُدِێ بِرِیَه كُو لِسَرْ اَرْدِێ نَهَاتِنَه عَذَابْدَانْ! جِهِێ وَانْ ئَاگِرَه، اَوْ چِه پِیسَجِهَه و چِه پِیسْ وَارْگَهَه!

٥٨. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ! اَوِێنْ كُو دِبِنْ دَسْتِێنْ وَه دَه (كُولَه و جَارِییِێنْ وَه) و اَوِێنْ كُو ژِ وَه هِێ بَالِغْ نَبُونَه بِلا دِ سِێ وَخْتَانْ دَه ژِ وَه دَسْتُورِێ بِخَوازِنْ (ژِ بُۆ كُو وَرِنْ جَمْ وَه)؛ بَرِیَا نِمِێژَا سِپِێدِێ (فَجْرِێ)، دَمَا نِیڤرُو وِێ وَخْتَا كُو هُونْ جِلِێنْ خَوه دَاتِینِنْ و پِشْتِی نِمِێژَا عَشَایِێ. ژِ وَه رَه اَوْ سِێ وَخْتْ؛ دَمِێنْ بِتَنِێمَایِنِێ نَه. پِشْتِی ڤَانْ سِێ دَمَانْ نَه ژِ وَه رَه نَه ژِی ژِ وَانْ رَه تُو گُنَهْ تُنَه (كُو بِێدَسْتُورْ اَوْ ژِ بُۆ خِزْمَتِێ) لِسَرْ وَه دِگَرِنْ؛ هِنْ ژِ وَه لِسَرْ هِنَانْ دِچِنْ و تِێنْ. هَرْ وِسَا خُدَا ژِ وَه رَه ئَایَتَانْ اَشْكَرَا دِكَه و خُدِێ (دِكَارْ و بَارِێ خَوه دَه) زَانَا يَه، كَارْبِنَجِهَه.

٥٩. دَمَا زَارُوكِێنْ وَه بَالِغْ بُونْ، بِلا اَوْ ژِی (ژِ بُۆ وَرِنْ جَمْ وَه) دَسْتُورِێ بِخَوازِنْ، كَا چَاوَا یِێنْ بَرِی وَانْ دَسْتُورْ خَوسْتِنَه. هَرْ وِهَا خُدِێ ژِ وَه رَه ئَایَتِێنْ خَوه اَشْكَرَا دِكَه (ژِ بُۆ كُو هُونْ رِێزْ و تُورَیَا خَوه ژِ وَانْ بِگِرِنْ و لِگُورِی وَانْ تَڤْبِگَرِنْ). خُدِێ (دِكَارْ و بَارِێ خَوه دَه) زَانَا يَه، كَارْبِنَجِهَه.

٦٠. اَوْ ژِنِێنْ كَتِی كُو ژِ زَواجِێ هِێڤِی بِرِینَه، ژِ وَانْ رَه تُو گُنَهَكْ تُنَه يَه كُواَوْ جِلِێنْ ژِ سَرْ خَوه دَیْنِنْ، بِێیِی كُو خِشْرِێنْ خَوه نِیشَانْ بِدِنْ. دِیسَا ژِی اَگَرْ اَوْ خَوه بِنِخُمِینِنْ ژِ وَانْ رَه هِێ چِێتِرَه. خُدِێ بِهِیزَرَه، زَانَا يَه.[223]

٦١. لِسَرْ يِێ كُورْ، لِسَرْ يِێ كُلَكْ و لِسَرْ يِێ نَخَوشْ گُنَهْ نِینَه (كُو ژِ جِهَادِێ بِپَاشْ دَه بِمِینِنْ، لَوْرَا كِرْیَارِێنْ كُواَوْ نِكَارِبِنْ بِكِنْ لِوَانْ نَایِێنَه بَارْكِرِنْ). ژِ وَه بِخَوه رَه ژِی گُنَهْ تُنَه كُو هُونْ ژِ مَالَا (زَارُوكِێنْ) خَوه، یَانْ ژِ مَالَا بَاڤِێنْ خَوه، یَانْ ژِ مَالَا دَایِكِێنْ خَوه، یَانْ ژِ مَالَا بِرَایِێنْ خَوه، یَانْ ژِ مَالَا خَوهِێنْ خَوه، یَانْ ژِ مَالَا ئَاپِێنْ خَوه، یَانْ ژِ مَالَا مَتِێنْ خَوه، یَانْ ژِ مَالَا خَالِێنْ خَوه، یَانْ ژِ مَالَا خَالَتِێنْ خَوه، یَانْ ژِ جِهِێنْ كُو كِلِیتِێنْ وَانْ دِدَسْتِێ وَه دَه نَه (یَانِی سِپَارَیِێنْ كُو بِێحَقْدَسْتْ هُونْ لِوَانْ دِنِێرِنْ) یَانْ ژِی ژِ مَالِێ دُوسْتِێنْ خَوه بِێدَسْتُورْ بِخُونْ. ژِ وَه رَه گُنَهْ تُنَه كُو هُونْ تَڤْ بِهَڤْ رَه، یَانْ ژِی ژِ هَڤْ جُدَا بِخُونْ. دَمَا هُونْ هَرِنْ مَالَكِێ (كُوتُو كَسْ لِهُنْدِرْ تُنَه بَه ژِی) بِوِێ سِلاڤَا كُو لِنِكْ خُدِێ پِیرُوزْ و پَاكَه، سِلاڤِێ لِسَرْ خَوه بِخَوه بِدِنْ. هَرْ وِهَا خُدِێ، ژِ وَه رَه ئَایَتَان اَشكَرَه دِكَه دَا كُو هُونْ (وَانْ) فَهمْ بِكِنْ (و لِگُورِی وَانْ تَڤْبِگَرِنْ).

٦٢. بِێگُمَانْ بَاوَرْمَنْدِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ، اَوِێنْ كُو ژِ دِلْ و جَانْ بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی بَاوَرِی ئَانِینَه. اَوْ دَمَا دِگَلْ پِێخَمْبَرْ دِكَارَكِی گِرِینْگِێ جِڤَاكِی دَه بِنْ، حَتَا كُو دَسْتُورِێ ژِێ نَخَوازِنْ اَوْ نَاچِنْ. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو ژِ تَه دَسْتُورِێ دِخَوازِنْ؛ هَا اَوِنْ يِێنْ كُو بِرَاسْتِی بَاوَرِی بِخُدَا و پِێخَمْبَرِێ وِی ئَانِینَه. نَاخَوه؛ دَمَا كُواَوْ ژِ بُۆ هِنْ كَارِێنْ خَوه دَسْتُورِێ ژِ تَه بِخَوازِنْ، ڤِێجَا ژِ وَانِێ كُوتُو بِڤِێ دَسْتُورَا چُونِێ بِدِيِێ. ژِ خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ لِێبُورِینَا گُنَهِێنْ وَانْ بِخَوازَه. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُوڤَانَه.

٦٣. (گَلِی مُومِنَانْ!) هُونْ گَازِیكِرِنَا پِێخَمْبَرْ ژِ بُۆ خَوه نَكِنْ مِینَا گَازِیكِرِنَا وَه یَا دِنَاڤْبَرَا خَوه دَه. بِێگُمَانْ خُدِێ، ژِ نَاڤْ وَه بِوَانِێنْ كُوخَوه ڤَدِدِزِنْ، دِپِشْتْ هَڤْ دَه خَوه دِقَلِێزِنْ (و بِێدَسْتُورْ) دَرْتِێنْ، دِزَانَه. ڤِێجَا بِلا اَوِێنْ كُو بِگُۆتِنَا وِی نَاكِنْ بِتِرْسِنْ كُو بَلایَكْ بِسَرْ وَانْ دَه بِێ، یَانْ ژِی عَذَابَكِی جَانْسُۆژْ اِصَابَتِی وَانْ بِكَه.[224]

٦٤. ئَاگَاهدَارْ بِنْ، بِێگُمَانْ چِه تِشْتِێنْ لِاَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه هَرْ اَوِێنْ خُدِێ نَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِرَوْشَا كُو هُونْ لِسَرِێ نَه دِزَانَه و رُوْژَا كُو هُونِێ تِێدَه لِخُدِێ ڤَگَرِنْ ژِی خُدِێ دِێ وَانْ ژِ كِرِنِێنْ وَانْ ئَاگَاهدَارْ بِكَه. خُدِێ بِهَرْ تِشْتِی زَانَا يَه.

[219] دَمَا دِیَا مُومِنَانْ عَائِشَه (ر.ض) بِاِفْتِرَایَكَه گِرَانْ رُوبِرُو بُو، یَكْ ژِ وَانْ مُفْتَرِیَانْ ژِی مُسْطَحْ بُو كُو اَبُوبَكِرْ اَوْ كِرِبُو بِنْ حِمَایَتَا خَوه و دَابَارَا وِی ژِی دَابُو سَرْ خَوه. پِشْتِی اَبُوبَكِرْ اَڤْ اِفْتِیرَا بِهِیسْتْ صُونْدْ خَوارْ كُواَوْ بَسْ ئَارِیكَارِیَا وِی بِكَه. ڤِێجَا ئَایَتْ نَازِلْ بُو كُو ژِ ڤِرْ و پِێ دَه لِسَرْ نَدَایِینِێ صُونْدْ نَخُنْ، ئَارِیكَارِیَا خَوه نَبِرِنْ و لِوَانْ بِبُورِنْ. هَرْ چِقَاسْ سَبَبِێ نُزُولا ڤِێ ئَایَتِێ خَاصْ بَه ژِی، لِێ مُرَادْ ژِێ گَلَمْپَرِی يَه. یَانِی خِطَابْ ژِ تَڤَكِێ مُومِنَانْ رَه يَه. بَاوَرْمَنْدْ تَڤْ ژِ مَفْهُومِێ ئَایَتِێ بَرْپِرْسِیَارِنْ.

[220] اَڤْ ئَایَتَا پِیرُوزْ، رِێزْ و تُورَیَكَه بِێهنْپَاكِی و قَاعِدَهیَكِی پِرْ گِرِنْگْ يَا شَارَزَایِیِێ هِینِی مِرُۆڤاتِیِێ دِكَه. مِرُۆڤَكْ گَاڤَا بِچَه مَالا یَكِی، دِڤِێ پِێشِی دَسْتُورِێ بِخَوازَه، پِشْتِی كُو ژِێ رَه دَسْتُورْ هَاتَه دَایِنْ، سِلاڤَا اِسْلامِێ لِخَلْكِێ مَالِێ بِكَه. لِگُورِی كُو هَاتِیَه رِیوَئَایَتْكِرِنْ، زِلامَكِی ژِ پِیخَمْبَرِێ خُدِێ ﷺ رَه گُۆتْ: « مَا اَزْ دَسْتُورَا چُونَا مَالِێ ژِ دِیَا خَوه ژِی بِخَوازِمْ؟ گُۆتْ: بَلِێ. زِلامِی گُۆتْ: ژِ مِنْ پِێ ڤَه تُو خِزْمَتْكَارِێ وِێ تُنِنْ، ڤِێجَا مَا چِهْ گَاڤَا اَزْ هَرِمْ مَالِێ دِیسَا اَزْ دَسْتُورِێ ژِێ بِخَوازِمْ؟ پِێخَمْبَرْ گُۆتْ: مَا تُو حَزْ دِكِی كُو دَایِكَا خَوه طَازِی بِبِینِی؟ گُۆتْ: نَا. گُۆتْ: نَاخَوه ژِێ دَسْتُورِێ بِخَوازَه.» اَڤْ شِیرَتَا كُو پِیخَمْبَرْ ﷺ لِوِی زِلامِی كِرِی ژِی، گِرِینْگِی و پِێدِڤِیَا ڤِێ قَاعِدَهیِێ نِیشَانْ دِدَه و دِدَه زَئَانِینْ كُو اِسْلَامِێ چِه قَاسِی شَرَفْ و رُومَتْ دَایَه اِنْسِێنْ، رِێزْ و حُرْمَتَا وِی گِرْتِيَه، مَافِێ وِی پَارَاسْتِيَه. لَوْرَا اِسْلامْ مَدَنِیتْ بِخَوهيَه.

[221] هِنْ زَانِسْتِێن عِلْمِێ طَبِیعَتِێ كُو نَه مِسْلِمَانِنْ اَڤْ ئَایَتْ ژِ مِسْلِمَانَانْ بِهِیسْتِنْ، ژِ وَانْ پِرْسْ كِرِنْ: گَلُو مُحَمَّدْ دِدَرْیَایِێ دَه گَرِیَایَه؟ گُۆتِنْ: نَا! ڤِێجَا وِی زَانِسْتِی شَهْدَیَا خَوه ئَانِی و گُۆتْ: اَزْ بَاوَرْ دِكِمْ كُو مُحَمَّدْ پِیخَمْبَرِێ خُدِێ يَه. ژِێ رَه گُۆتِنْ: تُو چَاوَا دِزَانِی كُواَوْ پِیخَمْبَرَه؟ گُۆتْ: اَزْ ژِ ڤِێ دِزَانِمْ. لَوْرَا اَڤْ وَصْفِێ دَرْیَایِێ بَسْ اَوْ مِرُۆڤێ كُو تَمَنِێ خَوه دِدَرْیَایِێ دَه دَرْبَاسْ كِرِبَه، تِێدَه ژِیَابَه و زَحْمَتِی و خَطَرِێنْ وِێ دِیتِبَه دِكَارَه ڤِێ بِزَانَه. دَمَا وَه گُۆتْ: «مُحَمَّدْ، صُوَارِی دَرْیَایِێ نَبُویَه و لِێ نَگَرِیَایَه« مِنْ زَانِی كُواَوْ ئَایَتْ نَه گُۆتِنَا وِی يَه؛ گُۆتِنَا خُدَايَه.

[222] اَڤْ ئَایَتَا پِیرُوزْ دِچَاخَكِی وِلُو دَه دَاكَتِیَه كُو پِیخَمْبَرْ، ژِ نُو دَسْتْ بِتَبلِیغِێ كِرِبُو، مُسِلْمَانْ هِێ لَاوَازْ بُونْ، ظُلِمْ و زُورْ لِوَانْ دِهَاتْ كِرِنْ، اَڤْ ئَایَتْ مِزْگِینْ دِدَا وَانْ كُو مُسِلْمَانْ پِشْتِی دَمَكَه نِێزْ دِێ زُورَا مُشْرِكَانْ بِبِنْ و دَسْتْهِلاتِی، دِێ بِكَڤَه دَسْتِێ وَانْ و دِینِێ وَانْ دِێ بَلاڤْ بِبَه، بِسَرْ بِكَڤَه.

[223] شَرْمَگَهَا پِیرَكِێ لِهَمْبَرْ یِێنْ دِنْ لِسَرْ سِێ بَشَانَه: ١- لِهَمْبَرْ مِێرِێ خَوه؛ ژِ مِێرِێ وِێ رَه دُرِسْتَه جِهِێ كُو بِخَوازَه لِێ بِنِێرَه. ٢- لِهَمْبَرْ ژِنْ و مَحْرَمِێنْ وِێ، جِیِێ كُو اَغْلَبْ خُیَا دِبَه اَوْ دِكَارِنْ لِێ بِنِێرِنْ، مِینَا؛ رُو، پُورْ، قِرِكْ، دَسْتْ، جَنْگْ، لِنْگْ و.. ٣- لِهَمْبَرْ زِلامِێنْ دِنْ، ژِ بِلِی اِحْتِیَاجِێ، مِینَا كُو ژِ بُۆ كُو پِێ رَه بِزَوِجِێ یَانْ ژِی ژِ بُۆ دَرْمَانْكِرِنِێ و غَیْنِی ڤَانْ.. اَوْ نِكَارِنْ لِرُویِێ وِێ و لِتُو جِهَكِی ژِنِێ بِنِێرِنْ. چِمَا؟ لَوْرَا فِتْنَا پِیرَكِێ بِرُویِێ وِێ يَه. فَاطِمَهیَا كَچَه مُنْزِرْ (خُدِێ ژِێ رَازِیبَه) گُۆتْ: «مَه رُویِێ خَوه ژِ زِلامَانْ دِگِرتْ.» (الحَاكِمْ) دِیَا مُومِنَانْ عَائِشَه (خُدِێ ژِێ رَازِیبَه) دِبِێژَه: «سُوَارْ دِبَرْ مَه رَه دَرْبَاسْ دِبُونْ و اَمْ دِگَلْ پِێخَمْبَرْ دِ اِحْرَامَانْ دَه بُونْ؛ دَمَا مِێرْ دِهَاتِنْ هَمْبَرِی مَه، مَه جِلْبَابِێ خَوه دَئَاڤِێتْ سَرْ رُویِێ خَوه و دَمَا ژِ مَه دَرْبَاسْ دِبُونْ مَه رُویِێ خَوه ڤَدِكِرْ.» (اَبُو دَاوودْ).

[224] اَڤْ ئَایَتَا پِیرُوزْ؛ ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ دَرْسَكَه، تَعْلِیمَكَه كُو وَانْ هِینِی بَرْسِڤْدَانَا پِیخَمْبَرْ دِكَه، دَا كُو مُسِلْمَانْ لِبِوَارَا پِێخَمْبَرْ نَه خَمْلِێسْ بِنْ. دَمَا گَازِی وَانْ كِرْ لازِمَه هَرْنَه حُظوُرَا وِی دَا كُو لِفَرْمَانِێنْ وِی گُهْدَارِی بِكِنْ. لَوْرَا پِێخَمْبَرْ ژِ بُۆ تِشْتِێ بَسِیطْ گَازِی وَانْ نَاكَه؛ اَوْ ژِ بُۆ رَوْشَكَه گِرِینْگْ و فَرْمَانَكَه گِشْتِی گَازِی وَانْ دِكَه. مِمْكُنَه مَرَڤْ لِهَمْبَرْ هَڤْ خَمْلِێسْ بَه؛ لِێبَلِێ لِپَشْبَرِی پِێخَمْبَرْ خَمْلِێسِی قَتْ نَابَه.

٢٥. سُورَه يِێ فُرْقَانْ

سُورَهيِێ(فُرْقَانْ)،٧٧ (حَفْتِێ و حَفْتْ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ دَاكَتِیَه. ژِ بَرْ كُو دِئَایَتَا یَكَمْ دَه بِێژَیَا فُرْقَانْ دَرْبَاسْ بُویَه كُواَوْ بِمَعْنَیَا جُدَاكَرَا حَقِی و بَاطِلِی يَه و نَئَاڤَكْ ژِ نَاڤِێنْ قُرْئَانَا پِیرُوزَه، ژِ ڤِی سُورَهیِی رَه فُرْقَانْ هَاتِیَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَوِێ كُو فُرْقَانْ ژِ عَڤْدِێ خَوه رَه هِنَارْتِیَه دَا كُو ژِ عَالَمِێ رَه بِبَه هِشِیَارْكَرْ، پَاكْ و پِیرُوزَه.

٢. اَوْ خُدَا يَه، یِێ كُو حُكِمْرَانِی و دَسْتْهِلاتِیَا اَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ هَرْ ژِێ رَه يَه، اَوْێ كُو تُو زَارُۆكْ ژِ خَوه رَه نَگِرْتِیَه و اَوْێ كُو دِ حُكِمْرَانِیَا وِی دَه تُو شِرِیكْ ژِێ رَه تُنَه، ڤِێجَا هَرْ تِشْتْ بِپِیڤَانْ و اَنْدَازْ ئَافِرَانْدِيَه.

٣. مُشْرِكَانْ ژِ بِلِی خُدِێ هِنْ مَعْبُودْ گِرْتِنَه كُو اَوْ نِكَارِنْ تِشْتَكِی بِخُلِقِینِنْ و اَوْ بِخَوه هَاتِنَه خُلِقَانْدِنْ. اَوْ نَه دِكَارِنْ تُو زَرَارِێ ژِ سَرْ خَوه بِدِنْ ئَالِی نَه ژِی فَیْدَیَكِێ بِدِنْ خَوه. اَوْ نَه دِكَارِنْ تُو كَسِی بِمِرِینِنْ و نَه ژِی سَاغْ بِكِنْ و اَوْ نِكَارِنْ تُو كَسِی پِشْتِی مِرِنِێ دِیسَا ڤَژِینِنْ.

٤. اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه گُۆتِنْ: اَڤْ (قُرْئَانْ) ژِ دَرَوكِێ پِێ ڤَه نِینَه كُو وِی اَوْ ژِ جَمْ خَوه ڤَه لِێئَانِيَه، دَرْ بَارِێ لِێئَانِینَا وِێ دَه قَوْمَكِی دِنْ ژِی ئَارِكَارِیَا وِی كِرِیَه. بِرَاسْتِی ژِی وَانْ كَافِرَانْ (بِڤِێ گُۆتِنَا خَوه) ظُلِمْ و دَرَوْكَارِی كِرِنَه...

٥. گُۆتِنْ: (اَڤْ قُرْئَانْ) چِیرُوكْ و چِیڤَانُوكِێنْ پِێشِیَانَه كُو (مُحَمَّدْ) اَوْ بِنِڤِیسْیَارَكِی دَانَه نِڤِیسَانْدِنْ. ڤِێجَا اَوْ سِبَهُ و اِێڤَارِێ ژِ وِی رَه تِێنَه خَونْدِنْ.

٦. بِبِێژَه: اَوْ خُدَایِێ كُو سِرْ و رَازَا اَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ دِزَانَه اَڤْ قُرْئَانْ (ژِ مِنْ رَه) شَانْدِيَه. بِێگُمَانْ اَوْ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُوڤَانَه.

٧. گُۆتِنْ: اَڤْ چِه پِێخَمْبَرَه كُو (اَوْ ژِی وَكِی مَه) خَوارِنِێ دِخَوه و لِسُوكَانْ دِگَرَه! دَه بِلا فَرِیشْتَیَكْ ژِ بُۆ وِی بِهَاتَا خَوارِێ دَا كُو پِێ رَه بِبُوِیَا هِشِیَارْكَرَكْ (و اَوْ رَاسْتْ بِدِێرَایَا)؟

٨. یَانْ ژِ بُۆ وِی (ژِ ئَاسْمِێنْ) گَنْجِینِیَكْ هَاتِبُوِیَا خَوارِێ، یَانْ ژِی ژِێ رَه بَاخْچَیَكْ هَبُویَا كُو ژِێ بِخَوارَا (دَا كُو فَرْقَكَه وِی ژِ مَه هَبُویَا). وَانْ ظَالِمَانْ (ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ رَه) گُۆتْ: بَسْ وَه دَایَه پَیْ زِلامَكِی سِێرلِێبُوِیی!

٩. (رَسُولِێ مِنْ!) دَه بِنِێرَه كَا چَاوَا دَرْ بَارِێ تَهدَه دَرْبُ و مَسَلْ ئَانِینَه. ڤِێجَا اَوْ ژِ رِێ كَتِنَه و اِێدِی اَوِێ رِێیَكِێ نَبِینِنْ.

١٠. پَاكْ و پِیرُوزَه، اَوِێ كُو اَگَرْ اَوْ بِڤِێ یِێنْ كُو ژِ ڤَانْ هِێ چِێتِرْ كُو اَوْ بِهِشْتِنْ كُو دِبِنِێ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ دِێ بِدَه تَه و اَوِێ كُوشْكُ و قَسْرَانْ ژِی بِدَه تَه.

١١. نَخِێرْ! بَلْكِی وَانْ بَاوَرِی بِرُوژَا قِیَامَتِێ نَئَانِیبُونْ و مَه ژِی ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو بَاوَرِی بِقِیَامَتِێ نَئَانِیَه ئَاگِرَكِی بِپِێتْ و هَارْ ئَامَادَه كِرِیَه.

١٢. دَمَا كُو جَهَنَمْ ژِ مَسَافَیكَه دُورْ ڤَه وَانْ دِبِینَه، اَوْ، گُرَه گُرْ و فِزِینِیَا وِێ هِێ ژِ دُورْ ڤَه دِبِهِیزِنْ.

١٣. دَمَا كُو دَسْتِێنْ وَانْ بِسِتُوِیِێ وَانْ ڤَه گِرِێدَایِی دِ دُوژَهِێ دَه لِجِهَكِی تَنْگْ بِێنَه وَرْكِرِنْ، لِوِێ دَرِێ مِرِنَا خَوه دِخَوازِنْ (دَا كُو ژِ عَذَابْ خَلاصْ بِبِنْ).

١٤. (ژِ وَانْ رَه دِێ بِێ گُۆتِنْ): اِيرُو نَه بَسْ جَارَكِێ؛ گَلَكْ جَارَانْ مِرِنَا خَوه بِخَوازِنْ (لِێ خَوسْتِنَا وَه دِێ تُو فَیْدِێ نَدَه وَه).

١٥. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَرِێ مَا اَڤْ (دُوژَهْ) چِێتِرَه یَانْ اَوْ بِهِشْتَا سَرَاقَتِی یَا كُو تَقْوادَارْ پِێ هَاتِنَه سُۆزْدَایِنْ كُواَوْ ژِ بُۆ وَانْ هَرْ پَادَاشْ و وَارَه؟

١٦. دِبِهِشْتِێدَه تِشْتِێ كُواَوْ دِخَوازِنْ ژِ وَانْ رَه هَیَه، اَوْ لِوِرْ دَائِمِی نَه. اَڤْ لِسَرْ خُدَایِێ تَه پَیْمَانَكَه مِسُوگَرَه كُو مَافْدَارْ ژِێ دِخَوازِنْ.

١٧. وِێ رُوژِێ خُدَا دِێ وَانْ و وَانْ مَعْبُودِێنْ كُو ژِ بِلِی وِی پَرَسْتِنَا وَانْ دِكِرِنْ، بِینَه جَمْ هَڤْ و (ژِ مَعْبُودَانْ رَه دِێ) بِبِێژَه: اَرِێ مَا وَه اَڤْ بَنْدَیِێنْ مِنْ ژِ رِێ خِسْتِنْ ئَانْ اَوْ بِخَوه ژِ رِێ كَتِنَه؟

١٨. اَوْ مَعْبُودْ دِبِێژِنْ: اَمْ ژِ كَارِێ كُو وَانْ كِرِی تَه پَاكْ دِدِێرِنْ. نَه حَدِێ مَه يَه كُو ژِ بِلِی تَه اَمْ دُوسْتُ و ئَارِیكَارَانْ ژِ خَوه رَه بِگِرِنْ، (ڤِێجَا اَمِێ چَاوَا بِبِێژِنْ بِلا خَلْكْ پَرَسْتِنَا مَه بِكِنْ). لِێبَلِێ تَه اَوْقَاسْ نِعْمَتْ لِوَانْ و بَاڤِێنْ وَانْ كِرِنْ حَتَا كُو وَانْ تُو ژِ بِیرْ كِرِنْ و اَوْ بُونْ قَوْمَكِی وِسَا كُو هَلاكْ حَقْ كِرِنَه.

١٩. (ژِ مُشْرِكَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): بِرَاسْتِی اَوِێنْ كُو وَه پَرَسْتِنَا وَانْ دِكِرْ، دِگُۆتِنَا وَه دَه هُونْ دَرَوِینْ دَرْخِسْتِنْ. ڤِێجَا هُونْ نَه دِكَارِنْ عَذَابْ ژِ خَوه ڤَگَرِینِنْ نَه ژِی دِكَارِنْ ئَارِیكَارِیَكِێ ژِ خَوه رَه بِكِنْ. ژِ نَاڤْ وَه كِی ظُلْمِێ (شِرْكِێ) بِكَه اَمِێ عَذَابَكِی مَزِنْ (و دِژْوَارْ) بِوِی بِدِنْ چِێژَانْدِنْ!

٢٠. (یَا مُحَمَّدْ!) مَه بَرِیَا تَه هَرْ چِقَاسْ پِێخَمْبَرَكْ شَانْدِبَه، هَرْ وَانْ خَوارِنْ دِخَوارْ و لِسُوكَانْ دِمَشِیَانْ. مَه هِنْ ژِ وَه ژِ هِنَانْ رَه كِرِنَه اِمْتِحَانُ و جَرِبَانْدِنْ، كَا هُونِێ خَوه رَاگِرِنْ (یَانْ نَا). خُدَایِێ تَه هَرْ بِینَرَه.

٢١. اَوِێنْ كُو هِێڤِیَا هَاتِنَا بَرْ دَسْتِێ مَه نَاكِنْ، گُۆتِنْ: دَه بِلا مَلَائِكَتْ ژِ بُۆ مَه هَاتِبُونَا خَوارِێ یَانْ ژِی دَه بِلا مَه اَشْكَرَا خُدَایِێ خَوه بِدِیتَایَا. صُونْدْ بَه، وَانْ دِنَفْسَا خَوه دَه خَوه مَزِنْ دِێرَا و بِپُوزْبِلِنْدِیَكَه مَزِنْ ژِ حَدِێ خَوه دَرْكَتِنْ.

٢٢. رُوژَا كُو (مُشْرِكْ) مَلَائِكَتَانْ دِبِینِنْ، وِێ رُوژِێ ژِ گُنَهْكَارَانْ رَه تُو مِزْگِینِیَا خِێرِێ تُنَه و مَلَائِكَتْ ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ: (بِهِشْتْ و دِلْشَادِی ژِ بُۆ وَه) مَمْنُوعَه (هُونْ ژِێ مَحْرُومِنْ)!

٢٣. اَمْ كَارْ و كِرْیَارِێنْ كُو وَانْ كِرِنْ تِینِنْ و اَمْ مِینَا تُوزِێ وِێ لِبَرْ بَا دِخِنْ.[225]

٢٤. وِێ رُوژِێ اَهلِێ بِهِشْتِێ دِچِێتِرِینْ جِهَانْ دَه و دِبَاشْتِرِینْ اِسْتِیرَاحَتْگَهَانْ دَه نَه.

٢٥. وِێ رُوژِێ ئَاسِیمَانْ دِگَل عَوْرِێنْ سِپِی شَقْ دِبَه و مَلَائِكَتْ بِێژِمَارْ تِێنَه خَوارِێ.

٢٦. هَا وِێ رُوژِێ حُكِمْرَانِیَا سَرْدَسْتْ ئَا رَاسْتَقِینَه ژِ خُدَایِێ رَحْمٰنْ رَه يَه. اَوْ ژِ بُۆ كَافِرَانْ رُوژَكَه دِژْوَارَه.

٢٧. وِێ رُوژِێ یِێ ظَالِمْ دِێ هَرْدُو دَسْتِێنْ خَوه گَزْ بِكَه و وِێ بِبِێژَه: خَوزِیكَا مِنْ لِگَلْ پِێخَمْبَرْ ژِ خَوه رَه رِیَكْ بِگِرْتَا!

٢٨. (دِبِێژَه): وَاخْ لِحَالِێ مِنْ بَه! خَوزِی مِنْ فِلانْكَسْ ژِ خَوه رَه نَكِرَا دُوسْتْ!

٢٩. صُونْدْ بَه، پِشْتِی كُو قُرْئَانْ ژِ مَه رَه هَاتْ وِی اَزْ خِرَانْدِمْ و ژِێ دَامَه پَاشْ. شَیْطَانْ ژِ بُۆ اِنْسَانَانْ هَرْ رَزِیلْكَرَه.

٣٠. پِێخَمْبَرْ گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! گَلِێ مِنْ قُرْئَانْ تَرْكْ كِرْ و پِێ عَمَلْ نَكِرِنْ.

٣١. هَرْ وِسَا اَمْ ژِ هَرْ پِێخَمْبَرَكِی رَه ژِ گُنَهْكَارَانْ دِژْمِنَكِی پَیْدَا دِكِنْ، خُدَایِێ تَه ژِ هِێلا رِێبَرِی و ئَارِیكَارِی ڤَه بَسِی تَه يَه.

٣٢. اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه گُۆتِنْ: دَه بِلا قُرْئَانْ بِیَكْ جَارِێ، بِنَقْلَكِێ ژِێ رَه بِهَاتَا هِنَارْتِنْ. مَه وِسَا اَوْ هِنْ بِهِنْ هِنَارْتْ دَا كُو اَمْ دِلِێ تَه پِێ مِكُومْ بِكِنْ و مَه اَوْ ئَايَتْ ئَايَتْ (بِرِێكَا جِبْرِيلْ) بِتَه دَا خَونْدِنْ.

٣٣. (یَا مُحَمَّدْ!) اَوْ چِقَاسْ مَسَلَیَكِێ لِهَمْبَرِێ تَه بِینِنْ (دَا كُو دُوزَا تَه پُوچْ بِكِنْ)، اَمْ هَرْ ئَا رَاسْتِرِینْ و تَفْسِیرَكَه سِپَحِیتِرْ ژِ تَه رَه تِینِنْ.

٣٤. اَوِێنْ كُو لِسَرْ رُوِیێنْ خَوه بَرْ بِدُوژَهِێ ڤَه تِێنَه ئَاژُوتِنْ، هَا اَوْ پِیسْتِرِینْ خُدَانْجِهِنْ و شَاشْتِرِینْ خُدَانْرِێكِنْ.

٣٥. صُونْدْ بَه، مَه كِتِێبْ دَایَه مُوسَا و مَه بِرَایِێ وِی هَارُونْ ژِی ژِ بُۆ وِی كِرَه وَزِیرْ و ئَارِیكَارْ.

٣٦. مَه ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: هَرِنْ بَالْ وِی قَوْمِێ كُو بَئَایَتِێنْ مَه بَاوَرِی نَائِێنِنْ، ڤِێجَا (پِشْتِی كُو اَوْ چُونْ و وَانْ بَاوَرِی نَئَانِی) مَه اَوْ ژِ بِنِی ڤَه قِرْ كِرِنْ.

٣٧. قَوْمِێ نُوحْ، چِه دَمَا كُو وَانْ بَاوَرِی بِپِێخَمْبَرَانْ نَئَانِی، مَه اَوْ ژِی بِطُوفَانِێ خَنِقَانْدِنْ و مَه اَوْ ژِ بُۆ مِرُۆڤانْ كِرِنْ عِبْرَتْ. مَه ژِ بُۆ ظَالِمَانْ (لِئَاخْرَتِێ) عَذَابَكِی جَانْسُوژْ
ئَامَادَه كِرِیَه.

٣٨. مَه عَادْ، سَمُودْ، خَلْكِێ رَسِّێ و گَلَكْ مِلَّتِێنْ كُو دِنَاڤْبَرَا ڤَانْ دَه ژِی...

٣٩. مَه ژِ هَرْ یَكِی ژِ وَانْ رَه ئَایَتْ و دَلِیلْ ئَانِینْ، (لِێبَلِێ ژِ بَرْ كُو وَانْ بَاوَرِی نَئَانِی) مَه تَڤَكْ بِرِنْ هَلاكِێ.

٤٠. صُونْدْ بَه، اَوْ (مُشْرِكْ) دِبَرْ وِی وَلاتِێ كُو بَارَانَا كَارَسَاتْ و بَلایَا پِیسْ لِێ بَارِیَایَه دَرْبَاسْ بُونَه. اَرِێ مَا وَانْ اَوْ نَدِدِیتْ (كُو ژِێ عِبْرَتْ بِگِرِنْ). نَا، بَلْكِی اَوْ بِسَاغْبُونَا پِشْتِی مِرِنِێ بَاوَرِی نَایِینِنْ.[226]

٤١. (یَا مُحَمَّدْ!) دَمَا كُو اَوْ تَه دِبِینِنْ اَوْ هَرْ حَنَكِێنْ خَوه بِتَه دِكِنْ (و دِبِێژِنْ): مَا اَوِێ كُو خُدِێ بِپِێخَمْبَرِی (ژِ مَه رَه) شَانْدِیَه اَڤَه؟

٤٢. (اَوْ ژِ هَڤْ رَه دِبِێژِنْ): اَگَرْ مَه لِسَرْ حَبَانْدِنَا مَعْبُودِێنْ خَوه سَبَاتْ نَكِرَا، هِنْدِكْ دِمَا كُو وِی اَمْ ژِ رِیَا اِلٰهِێنْ مَه بِخِرَانْدَا. پَاشِێ دَمَا اَوْ عَذَابْ بِبِینِنْ، اَوْ دِێ بِزَانِنْ كَا كِی رِێشَاشْتِرَه!

٤٣. (یَا مُحَمَّدْ!) اَرِێ مَا تَه اَوْ كَسِێ كُو هَوَسَا خَوه ژِ خَوه رَه كِرِیَه اِلٰهْ نَدِیتْ، اَرِێ مَا ڤِێجَا تُو یِێ بِبِی كَفِیلِێ وِی؟

٤٤. یَانْ ژِی، مَا ژِ تَه وَه يَه كُو پِرِێنْ وَانْ سَحْ دِكِنْ ئَانْ ژِی فَهمْ دِكِنْ؟ اَوْ بَسْ مِینَا دَوَارَانِنْ، بَلْكِی ژِ دَوَارَانْ ژِی رِێشَاشْتِرِنْ.

٤٥. مَا تُو نَانِێرِی كُو خُدَایِێ تَه چَاوَا سِی دِرِێژْ كِرِیَه؟ اَگَرْ بِخَوسْتَا تَقَزْ دِێ اَوْ نَلَبِتَانْدَا. پِشْتْرَه مَه رُوژْ ژِی لِسَرْ هَبُونَا وِێ كِرَه نِشَانْ.

٤٦. پَاشِێ مَه اَوْ سِی هِێدِی هِێدِی بِبَالْ خَوه ڤَه كِشَانْدْ.

٤٧. (گَلِی مِرُۆڤانْ!) خُدِێ يَه، یِێ كُو شَڤْ ژِ وَه رَه كِرِیَه سِتَارْگَه و خَوْ ژِی كِرِیَه تَنَاهِی و رُو ژِی كِرِیَه ڤَژِینْ ژِ بُۆ كَارْ و خَبَاتِێ.

٤٨. خُدِێ يَه، یِێ كُو بَرِی رَحْمَتَا خَوه بِبَارِینَه بِمِزْگِینْدِێرِی بَایِێ دِشِینَه و مَه ژِ ئَاسْمِێنْ بَارَانَكَه پَاقِژْكَرْ بَارَانْدْ.

٤٩. دَا كُو اَمْ وَلاتَكِی هِشْكَمِرِی پِێ ڤَژِینِنْ و هِنَكْ ژِ وَانْ حَیْوَانِێنْ كُو مَه اَوْ ئَافِرَانْدِنَه و گَلَكْ اِنْسَانَانْ ژِی پِێ ئَاڤْ بِدِنْ.

٥٠. صُونْدْ بَه، مَه اَوْ بَارَانْ دِنَاڤْ وَلاتَانْ دَه بَلاڤْ كِرْ دَا كُو خُدَایِێ خَوه دِبِیرْ بِینِنْ. ڤِێجَا پِرِێنْ مِرُۆڤانْ لِبَرْ وِێ ئَاصِێ بُونْ و وَانْ هَرْ نَانْكُورِی كِرْ.

٥١. اَگَرْ مَه بِخَوسْتَا هَلْبَتْ مَه دِێ ژِ هَرْ بَاژَارَكِی رَه (پِێخَمْبَرَكِی) هِشِیَارْكَرْ بِشَانْدَا، (لِێبَلِێ ژِ بُۆ هِشِیَارْكَرِیِێ مَه تُو بِژَارْتْ).

٥٢. ڤِێجَا بِگُۆتِنَا كَافِرَانْ مَكَه و بِقُرْئَانِێ لِهَمْبَرِی وَانْ جِهَادَكَه مَزِنْ بِكَه!

٥٣. خُدِێ يَه، یِێ كُو دُو دَرْیَا دِكِێلَكَا هَڤْ دَه، وَانْ ژِ وَانْ رَه بَرْدِدَه. اَڤَا هَا شِێرِینَكَه كُو تِیبُونِێ رَادِكَه و اَڤَا هَا ژِی شُورَكَه كُو تِیبُونِێ زِێدَه دِكَه. دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه نَاڤْبِرَكْ هَیَه كُو اَوْ تَڤْلِیهَڤْ نَابِنْ.

٥٤. خُدِێ يَه، یِێ كُو ژِ ئَاڤِێ اِنْسَانْ خُلِقَانْدِیَه و اَوْ كِرِیَه خُدَانْنَسَبْ و خُدَانْخِزْمِی. تَقَزْ خُدَایِێ تَه قَادِرِێ هَرْ تِشْتِی يَه.

٥٥. اَوْ (كَافِرْ) ژِ بِلِی خُدِێ پَرَسْتِنَا هِنْ تِشْتِێنْ وِسَا دِكِنْ كُو اَوْ نَه دِكَارِنْ فَیْدِێ بِدِنْ وَانْ نَه ژِی دِكَارِنْ زَرَارِێ بِدِنْ وَانْ. مِرُۆڤێ كَافِرْ لِهَمْبَرِی خُدَایِێ خَوه هَرْ (ژِ شَيْطِێنْ رَه پِشْتَكْ و) ئَارِیكَارَه.

٥٦. (یَا مُحَمَّدْ!) مَه تُو بَسْ بِمِزْگِینْبَرِی و هِشِیَارْكَرِی شَانْدِيَه.

٥٧. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَزْ، بَرَانْبَرِی ڤِێ (تَبلِیغَا خَوه) تُو حَقَكِێ ژِ وَه نَاخَوازِمْ. لِێبَلِێ اَوْ كَسِێ كُو بِڤِێ بِبَالْ خُدَایِێ خَوه ڤَه رِیَكِێ بِگِرَه (و دِرِیَا وِی دَه ژِ بُۆ رِزَایَا وِی مَالِێ خَوه بِدَه) اَوْ جُدَا يَه.

٥٨. تُو خَوه بِسْپِێرَه یِێ كُو هَرْ سَاغَه اَوِێ كُو هِیچْ نَامِرَه. حَمْدِێ وِی بِكَه ژِ هَرْ كِێمَاسِیێ پَاكْ بِدِێرَه. خُدِێ، بِگُنَهِێنْ بَنْدَیِێنْ خَوه ژِ ئَاگَاهْدَارِی ڤَه بَسَه.

٥٩. خُدِێ يَه، یِێ كُو اَرْدْ و ئَاسِیمَانْ و یِێنْ كُو دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه هَنَه دِشَشْ رُوژَانْ دَه ئَافِرَانْدِنَه. پَاشِێ خُدَایِێ رَحْمٰنْ لِسَرْ عَرْشِێ خَوه رَاسَرْ بُو (رَاسَرْبُونَكَه بَابَتِی خَوه)؛ ڤِێجَا تُو پِرْسِێ ژِ یَكِی زَانَا بِكَه (كُو اَوْ ژِی خُدَا يَه).

٦٠. دَمَا ژِ وَانْ رَه بِێ گُۆتِنْ: ژِ خُدَایِێ رَحْمٰنْ رَه هَرِنْ سِجُودِێ، دِبِێژِنْ: مَا خُدَایِێ رَحْمٰنْ چِى يَه؟ اَمِێ چَاوَا ژِ بُۆ یِێ كُو تُو فَرْمَانَا مَه بِسِجُودَا ژِێ رَه دِكِی هَرِنْ سِجُودِێ! اَڤْ گَازِیَا وَه نَفْرَتَا وَانْ زِێدَه دِكَه.

٦١. اَوِێ كُو لِاَسْمَانَانْ رِێگَهْ چِێكِرِنْ و تِێدَه رُوژْ و هَیْڤَكَه رُونَاكْ دَئَانِینْ، پِیرُوزْ و خُدَانْكَرَمَه.

٦٢. اَوَه، یِێ كُو شَڤْ و رُوژْ ژِ هَڤْ رَه كِرِنَه شُونْگِرْ، ژِ بُۆ وَانْ كَسِێنْ كُو بِخَوازَه (كَرَمْ و قَنْجِیَا خُدَا) بِینَه بِیرَا خَوه، یَانْ ژِی بِخَوازَه شُكْرِێ وِی بِكَه.

٦٣. بَنْدِیِێنْ رَحْمٰنْ ، اَوِێنْ كُو لِسَرْ اَرْدِێ بِنَفْسْبِچُوكِی بِرِێ ڤَه دِچِنْ و دَمَا كُو مِرُۆڤێنْ نَزَانْ ژِ وَانْ رَه پَیڤِێنْ نَه لِرِێ دِبِێژِنْ (اَوْ ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ) سِلاڤْ لِوه بَه (و ژِ وَانْ دَرْبَاسْ دِبِنْ)

٦٤. اَوِێنْ كُو ژِ خُدَایِێ خَوه رَه شَڤِێ لِپِیَانِنْ و سَجْدَه دِبِنْ...

٦٥. اَوِێنْ كُو دِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! عَذَابِێ دُوژَهِێ ژِ سَرْ مَه بِدَه ئَالِی. بِێگُمَانْ عَذَابِێ وِێ لازِمْ و دَائِمِی يَه.

٦٦. بِێگُمَانْ اَوْ دَرْ چِه پِیسَجِهْ و چِه پِیسْ وَارْگَهَه!

٦٧. اَوِێنْ كُو دَمَا خَرْجْ دِكِنْ، دَسْتْبَلاڤِی و دَسْتَنْگِیِێ نَاكِنْ و دِنَاڤَا هَرْدِیَانْ دَه رِێیَكَه نَاڤِنْجْ دِگِرِنْ.

٦٨. اَوِێنْ كُو دِگَلْ خُدِێ عِبَادَتِێ مَعْبُودَكِی دِنْ نَاكِنْ و بِنَحَقِی اَوْ جَانِێ كُو خُدِێ (كُشْتِنَا) وِی حَرَامْ كِرِیَه نَاكُژِنْ و زِنَایِێ نَاكِنْ. كِی كُو ڤَانْ بِكَه دِێ (لِئَاخْرَتِێ) رُوبِرُویِی جَزَا بِبَه.

٦٩. رُوژَا قِیَامَتِێ عَذَابِێ وِی دِێ قَاتْ بِقَاتْ زِێدَه بِبَه و بِشَرْپَزَیِی هَرْ و هَرْ دِێ تِێدَه بِمِینَه.

٧٠. ژِ بِلِی وِی كَسِێ كُو تُۆبَه بِكَه، بَاوَرِی بِینَه و كَارَكِی قَنْجْ بِكَه، ڤِێجَا هَا اَوْ، خُدِێ گُنَهِێنْ وَانْ بِخِێرَانْ تَبدِیلْ دِكَه. خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُوڤِینَه.

٧١. چِه كَسِێ كُو ژِ گُنَهَانْ تُۆبَه بِكَه و كَارْ و كِرْیَارِێنْ قَنْجْ بِكَه، بِێگُمَانْ اَوِێ بِتُوبَیَكَه مَقْبُولْ لِخُدِێ ڤَگَرَه.

٧٢. اَوِێنْ كُو شَاهْدَزُورِیِێ نَادِنْ و دَمَا دِبَرْ كِرِێتِی و كَلَڤَاژِیِێ رَه دَرْبَاسْ دِبِنْ، بِجُوَانْمِێرِی تِێكِلْ نَابِنْ.

٧٣. اَوِێنْ كُو دَمَا بَئَایَتِێنْ خُدَایِێ خَوه تِێنَه پَنْدْ و شِیرَتْكِرِنْ، اَوْ مِینَا كَرْ و كُۆرَانْ ژِێ غَافِلْ نَامِینِنْ.

٧٤. اَوِێنْ كُو دِبِێژِنْ، خُدَایِێ مَه! ژِ ژِنْ و زَارُوكِێنْ مَه تِشْتِێ كُو چَاڤِێ مَه پِێ رُونَاهِی بِبَه بِدَه مَه و مَه ژِ تَقْوَادَارَانْ رَه بِكَه رِێبَرْ و پِێشَوَا!

٧٥. هَا اَوْ (بَنْدَیِێنْ رَحْمٰنْ)، بِسَبُنَتْ صَبْرَا كُو كِێشَانَه دِێ بِبِهِشْتَا هَرِی بِلِنْدْ بِێنَه خَلاتْكِرِنْ و دِێ بِبِخِێرهَاتِنْ و سِلاڤَا (مَلَائِكَتَانْ) بِێنَه پِێشْوَازِیكِرِنْ.

٧٦. اَوْ تِێدَه سَرَاقَتِی و اَبَدِی نَه، اَوْ خَوشْ نِشْتَجِهْ و رِنْدلِێمَایِینَه!

٧٧. بِبِێژَه: اَگَرْ نَه ژِ دُعَا و عِبَادَتِێ وَه بَه، خُدَایِێ مِنْ دِێ چِه ژِ وَه بِكَه؟! ڤِێجَا وَه بَاوَرِی نَئَانِی، اِیجَارْ عَذَابْ دِێ لِسَرْ وَه مِسُوگَرْ بِبَه.[227]

[225] اَڤْ ئَایَتَا پِیرُوزْ دِدَه زَئَانِینْ كُو دَمَا مَرَڤِێ كَافِرْ كَارْ و بَارَكِی بَاشْ بِكَه، مِینَا كُو مِێڤَانَانْ خَودِی بِكَه، ئَارِیكَارِیَا خَودِی و دُوسْتَانْ بِكَه، سَرِیَا لِاَقرَبَا بِدَه، صَدَقَا بِدَه و دِ هَوارَا بِنْدَسْتْ و ژَارَانْ هَرَه، ژِ بُۆ كُو بَاوَرِی نَئَانِیَه تُو فَیْدِێ ژِێ نَابِینَه. لَوْرَا؛ یَا كُو اَوْ دِكَه نَه ژِ بُۆ خُدِێ يَه؛ یَانْ ژِ جِبِلِیَتَا وِی يَه یَانْ ژِی ژِبُو مَرَامَكَه دِنْ كِرِنَه. مَرَڤِێ مُسِلْمَانْ ژِی دَمَا نَه ژِبُو خُدِێ بِكَه خُدِێ ژِێ قَبُولْ نَاكَه.

[226] اَوْ وَلاتِێ كُو اَڤْ فَلاكَتْ هَاتَه سَرِێ وَانْ «سَدُومْ» بُو كُو اَوْ وَلاتِێ گَلِێ لُوطْ پِیخَمْبَرَه. خُدِێ، بِسَدَمْ عَمَلِێ وَانْ اِێ كِرِێتْ بَارَانْ و كَڤِرْ بِسَرْ وَانْ دَه بَارَانْدْ و اَوْ هِلاكْ كِرِنْ. مُشْرِكِێنْ قُرَیْشِی ژِی گَاڤَا ژِ بُۆ بَازِرْگَانِیِێ دِچُونَه سَفَرَا شَامِێ دِ وِی وَلاتِی رَه دَرْبَاسْ دِبُونْ، اَنْجَامَا خِرَابْ ئَا كُو هَاتِیَه سَرِێنْ وَانْ بِچَاڤِێ سَرِێ خَوه دِیتِنَه و دِیسَا ژِی عِبْرَتْ نَگِرْتِنَه و نَه هَاتِنَه اِیمَانِێ.

[227] خُدِێ تَعَالا ژِ ئَایَتَا ٦٣ێ حَیَانِی ئَایَتَا ٧٧ێ بَحْسَا سَالِخِێ «عِبَادُ الرَحْمَانْ» كِرِیَه.

عِبَادُ الرَحْمَانْ: لِگُورِی اَهْلِێ تَحْقِیقِێ، عِبَادَتْكَرِێ خُدَایِێ رَحْمٰنْ ، یَعْنِی اَوِێ كُو ژِ خُدِێ رَه عِبَادَتْ دِكِنْ. لَوْرَا عِبَادْ: گَلَژِمَارَا «عَابِدِ» يَه بِواتَیَا عِبَادَتْكَرَه.

تِشْتَا اَمْ ژِ ڤَانْ ١٥ ئَایَتَانْ فَهمْ دِكِنْ اَڤَه: پِێشِی، خُدِێ عِبَادْ نِسْبَتِی بَالْ خَوه ڤَه كِرِنَه دَا كُو اَمْ بِزَانِنْ؛ عِبَادَتْكِرِنَا ژِ خُدِێ رَه، ژِ بُۆ بَنِیَانْ نَه كِێمَاسِيَه بَلْكِی شَرَفَه. پَاشِێ، اَمْ بِزَانِنْ كُو اَڤْ قُرْئَانْ كَلامِێ خُدِێ يَه، بِپِیڤَانْ و اَنْدَازَه. پِشْتِێ ڤِێ اَمْ دِبِینِنْ كُو سَالِخِێنْ ِعِبَادِێنْ خُدِێ بِبَالْ چَارْ بَشَانْ ڤَه هَاتِیَه بَشكِرِنْ.

١- سَالِخِێنْ وَانْ اِێ دِكَسَایَتَا وَانْ دَه يَه. ٢- سَالِخِێنْ وَانْ اِێ دِگَلْ جِڤَاكَا وَانَه. ٣- سَالِخِێنْ وَانْ اِێ دِگَلْ خُدَایِێ وَانَه. ٤- سَالِخِێنْ وَانْ اِێ كُو بِسَدَمْ كُو جِڤَاكَا خَوه دِگِهِژِنَه لُتْكَیَا پَاقِژِی و مَدَنِیتِێ.

٢٦. سُورَه يِێ شُعَرَاء

سُورَهيِێ (شُعَرَاء) ، ٢٢٧ (دُو سَدْ و بِیسْتُ و حَفْتْ) ئَایَتَه. ژِ چَارْ ئَایَتِێنْ دَاوِیِێ پِێ ڤَه تَڤْ لِمَكِّێ دَاكَتِنَه. شُعَرَاء پِرْژِمَارِیَا بِێژَیَا «شَاعِرْ» كُو بِمَعْنَیَا هَلْبَسْتْڤَانَه. ژِ بَرْ كُو سُورَه دِئَایَتَا ٢٢٤‘اَمْ دَه بَحْسَا شَاعِرَانْ كِرِیَه ژِێ رَه شُعَرَاء هَاتِیَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. طَا، سِینْ، مِیمْ.

٢. اَوْ ئَایَتِێنْ كِتِێبَا رُونْكَرِنْ.

٣. (یَا مُحَمَّدْ!) هِنْدِكْ مَايَه تُو خَوه بِكُژِێ ژِ بَرْ اَنْدِیشَیَا كُو اَوْ بَاوَرِيِێ نَایِنِنْ؟

٤. اَگَرْ مَه بِخَوسْتَا مَه يِێ ژِ ئَاسْمِێنْ ژِ بُۆ وَانْ مُعْجِزَیَكْ بِئَانِيَا، ڤِێجَا اَوِێ ژِێ رَه سِتُوخَوارْ بِبُونَا.

٥. هَرْ چِقَاسْ ئَایَتَكَه نُو ژِ جَمْ خُدَایِێ رَحْمٰنْ ژِ وَانْ رَه وَرَه، هَرْ اَوْ بَرِێ خَوه ژِێ ڤَدِگَرِینِنْ.

٦. ڤِێجَا وَانْ پِێ بَاوَرِی نَئَانِی، اِێدِی خَبَرَا وِی عَذَابِێ كُو وَانْ پِێ طِنَازْ دِكِرْ، دِنِێزِیكْ دَه دِێ ژِ وَانْ رَه بِێ.

٧. مَا اَوْ لِاَرْدِێ نَامِیزِینِنْ كُو ژِ هَرْ رَنْگِێنْ خُوشِكْ و رِنْدْ مَه اَوْ هِێشِینْ كِرِیَه؟

٨. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه عِبْرَتَكْ هَیَه، لِێ پِرِێنْ وَانْ بَاوَرِی نَایینِنْ.

٩. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه هَرْ اَوَه یِێ دَسْتْهِلاتْ اِێ دِلُوڤَانْ.

١٠. وِێ دَمَا خُدَایِێ تَه گَازِی مُوسَا كِرْ (و ژِێ رَه گُۆتْ): بِپِێخَمْبَرِی هَرَه جَمْ قَومِێ سِتَمْكَارْ...

١١. كُو اَوْ قَوْمِێ فِرْعَوْنَه؛ كَا اَوْ خَوه نَاپَارِێزِنْ (و اِیمَانْ نَایینِنْ)؟!

١٢. مُوسَا گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! اَزْ دِتِرْسِمْ كُو اَوْ بَاوَرِی بِمِنْ نَئِێینِنْ...

١٣. دِلِێ مِنْ ژِی تَنْگْ بِبَه و زِمَانِێ مِنْ نَگَرَه، ڤِێجَا (وَحْیِێ) بِبَالْ هَارُونْ ڤَه بِشِینَه.

١٤. هَمْ ژِی طُۆلَكَه وَانْ لِسَرْ مِنْ هَیَه، ڤِێجَا اَزْ دِتِرْسِمْ كُو اَوْ مِنْ بِكُژِنْ.

١٥. خُدِێ گُۆتْ: نَخِێرْ، هُونْ هَرْدُو تَڤِی ئَایَتِێنْ مَه هَرِنْ. بِێگُمَانْ اَمْ دِگَلْ وَه نَه (و اَمْ لِسَرْ وَه) گُهْدِێرِنْ.

١٦. هُونْ هَرْدُو هَرِنْ جَمْ فِرْعَونْ و (ژِێ رَه) بِێژِنْ: بِرَاسْتِی اَمْ قَاصِدِێنْ پَرْوَرْدَگَارِێ
عَالَمِێ نَه.

١٧. (اَمْ هَاتِنْ كُو) تُو زَارُويِێنْ اِسْرَائیلْ دِگَلْ مَه بِشِینِی (و وَانْ بَسْ بِدِی عَذَابْدَانْ).

١٨. (فِرْعَونْ) گُۆتْ: اَرِێ مَا مَه تُو لِجَمْ خَوه بِزَارُوكِیتِی خَودِی نَكِرِبُو و مَا دِنَاڤْ مَه دَه تُو بِصَالانْ نَمَابُوِیِی؟

١٩. (پَاشِێ بَرَامْبَرِى قَنْجِيِێنْ مَه بِتَه كِرِنْ)، تَه اَوْ كِرْيَارْ ژِى كِرْ يَا تَه كِرِی (كُو تَه يَكْ ژِ مَه كُشْتِبُو) و تُو ژِ نَانْكُۆرَانِى.

٢٠. مُوسَا (ژِێ رَه) گُۆتْ: وِێ چَاخَا كُو مِنْ اَوْ كِرْ اَزْ نَزَانْ بُومْ (مِنْ نَه بِحَمْدِێ خَوه كِرْ).

٢١. ڤِێجَا ژِ بَرْ كُو اَزْ ژِ وَه تِرْسِیَامْ، اَزْ ژِ بَرْ وَه رَڤِیمْ. پِشْتْرَه خُدَایِێ مِنْ پِێخَمْبَرِی دَا مِنْ و اَزْ گَرَانْدِمْ ژِ پِێخَمْبَرَانْ.

٢٢. اَوَا كُو تُو مِنَتَا وِێ لِمِنْ دِكِی مَا اَوْ قَنْجِی یَه؛ تَه زَارُويِێنْ اِسْرَائِیلْ تَڤْ ژِ خَوه رَه كِرِنَه كُولَه و خِزْمَتْكَارْ!

٢٣. فِرْعَوْنْ گُۆتْ: خُدَایِێ عَالَمِێ كِيَه؟

٢٤. مُوسَا گُۆتْ: اَوْ خُدَایِێ اَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ و خُدَایِێ یِێنْ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه يَه، اَگَرْ كُو بِرَاسْتِی یَقِینِیَا وَه پِێ هَبَه.

٢٥. فِرْعَونْ، ژِ گِرَه گِرِێنْ هَاوِرْدُورَا خَوه رَه گُۆتْ: اَرِێ مَا وَه دَنْگِێ (مُوسَا) سَحْ نَكِرْ؟

٢٦. مُوسَا گُۆتْ: (رَبُ الْعَالَمِينْ) هَمْ خُدَایِێ وَه يَه هَمْ ژِی خُدَایِێ بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ وَه یِێنْ پِێشِینَه.

٢٧. فِرْعَونْ گُۆتْ: قَاصِدِێ كُو ژِ وَه رَه هَاتِیَه شَانْدِنْ مُحَقَّقْ دِینَه!

٢٨. مُوسَا گُۆتْ: اَگَرْ هُونْ عَاقِلِێ خَوه بِشُغِلِینِنْ (هُونِێ فَهِمْ بِكِنْ كُو) اَوْ خُدَایِێ رُوژْهِلاتْ و رُوژَاڤَا يَه و خُدَایِێ یِێ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه يَه.

٢٩. فِرْعَونْ گُۆتْ: اَگَرْ ژِ بِلِی مِنْ تُو ژِ خَوه رَه خُدَایَكِی دِنْ بِگِرِی، صُونْدْ بَه كُو اَزِێ تَه بِخِمْ زِینْدَانِێ!

٣٠. مُوسَا گُۆتْ: مَا كُو مِنْ تِشْتَكِی اَشْكَرَا ژِ تَه رَه ئَانِیبَه ژِی؟

٣١. فِرْعَونْ گُۆتْ: اَگَرْ بِرَاسْتِی تُو رَاسْتْگُو یِی، دَه هَایْدِێ وِی بِینَه!

٣٢. ڤِێجَا مُوسَا گُوپَالِێ خَوه ئَاڤِێتْ و دِیتْ كُو اَوْ بُو مَارَكِی ئَاشِیكَارْ!

٣٣. دَسْتِێ خَوه (ژِ پَاخِلا خَوه) دَرَانِی، اَوْ ژِی ژِ بُۆ تَمَاشَكَارَانْ بُو رُۆنَاهِیَكَه سِپِی.

٣٤. فِرْعَونْ، ژِ گِرَه گِرِێنْ هَاوِردُورَا خَوه رَه گُۆتْ: بِێگُمَانْ اَڤْ سِێرْبَازَكِی زَانَا يَه!

٣٥. اَوْ بِسِێرْبَازِیَا خَوه دِخَوازَه وَه ژِ جِهْ و وَارِێ وَه بِكَه دَرْ. (گَلِی گِرَه گِرَانْ!) ڤِێجَا هُونِێ چِه فَرْمَانِێ بِدِنْ؟

٣٦. گِرَه گِرَانْ ژِێ رَه گُۆتِنْ: وِی و بِرَایِێ وِی مِژُولْ بِكِنْ و وَظِیفَدَارَانْ بِشِینَه بَاژَارَانْ؛ بِلا سِێرْبَازَانْ بِجِڤِینِنْ..

٣٧. بِلا هَرْ سِێرْبَازِێنْ زَانَا ژِ تَه رَه بِینِنْ.

٣٨. ڤِێجَا سِێرْبَازْ دِرُوژَكَه كِفْشْكِرِی دَه هَاتِنْ جِڤَانْدِنْ.

٣٩. ژِ خَلْكِێ رَه ژِی هَاتْ گُۆتِنْ: دَه هُونْ ژِی كُومْ بِبِنْ!

٤٠. گُۆتِنْ: اَمْ دِوِێ هِێڤِیێ دَه نَه كُو سِێرْبَازْ بِسَرْ بِكَڤِنْ و اَمْ ژِی لِپَیْ وَانْ بِچِنْ.

٤١. ڤِێجَا چِه دَمَا سِێرْبَازْ هَاتِنْ ژِ فِرْعَونْ رَه گُۆتِنْ: اَگَرْ اَمْ بِسَرْ بِكَڤِنْ مَا ژِ بُۆ مَه خَلَاتَكْ هَیَه؟

٤٢. فِرْعَونْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: بَلِێ، تَقَزْ هُونْ دِێ بِبِنْ ژِ یِێنْ نِێزِیكِی مِنْ.

٤٣. مُوسَا ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: تِشْتِێ كُو هُونِێ بَاڤِێژِنْ، دَه هَایْدِێ بَاڤِێژِنْ!

٤٤. ڤِێجَا سِێرْبَازَانْ وَرِیسْ و گُوپَالِێنْ خَوه ئَاڤِێتِنْ و گُۆتِنْ: بِقُوَّتَا فِرْعَوْنْ هَرْ اَمِنْ یِێنْ سَرْكَفْتِی.

٤٥. ڤِێجَا مُوسَا ژِی گُۆپَالِێ خَوه ئَاڤِێتْ، دِیتِنْ (اَوْ بُو مَارَكِی مَزِنْ و) سِێرَا كُو وَانْ لِێئَانِی، دَادِبَلِینَه!

٤٦. سِێرْبَازَانْ (پِشْتِی كُو حَقِی دِیتِنْ) خَوه ئَاڤِێتِنْ اَرْدِێ و چُونَه سِجُودِێ.

٤٧. گُۆتِنْ: مَه بَاوَرِی بِخُدَایِێ عَالَمِێ ئَانِی...

٤٨. خُدَایِێ مُوسَا و هَارُونْ.

٤٩. فِرْعَونْ گُۆتْ: بَرِیَا اَزْ دَسْتُورِێ بِدِمْ وَه، وَه چَاوَا بَاوَرِی بِمُوسَا ئَانِی! بِێگُمَانْ هَرْ اَوَه مَزِنِێ وَه یِێ كُو سِێرْ فِێرِی وَه كِرِیَه! ڤِێجَا هُونِێ بِزَانِنْ (كَا اَزِێ چِه بِینِمْ سَرِێ وَه). صُونْدْ بَه، اَزِێ دَسْتْ و پِیِێنْ وَه چَپُ و رَاسْتْ ژِێكِمْ و اَزِێ وَه تَڤَانْ دَالَقِینِمْ.

٥٠. سِێرْبَازَانْ گُۆتْ: نَه غَمَا مَه يَه؛ اَمِێ مُحَقَّقْ لِخُدَایِێ خَوه ڤَگَرِنْ!

٥١. اَمْ هِێڤِی دِكِنْ كُو خُدَایِێ مَه لِگُنَهِێنْ مَه بِبُورَه، لَوْرَا مَه بَرِیَا هَرْ كَسِی بَاوَرِی ئَانِی.

٥٢. مَه وَحِی دَا مُوسَا كُو بَنْدَیِێنْ مِنْ بِشَڤْ (ژِ مِصْرِێ) دَرِینَه، مُحَقَّقْ هُونِێ بِێنَه تَعْقِیبْكِرِنْ (بَرِیَا هُنْ بِگِهِژِنْ بَحْرِێ بِلا نَگِهِژِنْ وَه).

٥٣. ڤِێجَا فِرْعَونْ وَظِیفَدَارْ شَانْدِنْ بَاژَارَانْ دَا كُو لَشْكَرَانْ بِدِنْ هَڤْ.

٥٤. (ژِ وَانْ رَه گُۆتْ): بِێگُمَانْ اَڤْ جِڤَاتَكَه هِنْدِكْ و كِێمْهِێزِنْ.

٥٥. بِرَاسْتِی ژِی وَانْ بِكَارْ و كِرِیَارِێنْ خَوه اَمْ هِێرْسْ كِرِنَه.

٥٦. اَمْ ژِی بِرَاسْتِی جِڤَاتَكَه (یَكْوِجُودْ و) هِشْیَارِنْ.

٥٧. ڤِێجَا مَه ژِی اَوْ (فِرْعَونْ و جِڤَاتَا وِی) ژِ نَاڤَا بَاخْچَه و كَانِیَانْ دَرَانِینْ...

٥٨. ژِ نَاڤَا خَزِینَه و (دِیوَانُ و) مَقَامِێنْ شَرَفْنَاكْ ژِی.

٥٩. هَا بِڤِی ئَاوَایِی (مَه اَوْ دَرَانِینْ و) مَه زَارُوكِێنْ اِسْرَائیلْ كِرِنْ مِیرَاتْگِرِێنْ وَانْ.

٦٠. (فِرْعَونْ و جِڤَاتَا خَوه) دِدَانِێ سِبَهِێ دَه كَتِنْ پَیْ شُوپَا وَانْ.

٦١. دَمَا هَرْدُو دَسْتَكَانْ هَڤْ دِیتِنْ، هَڤَالِێنْ مُوسَا گُۆتِنْ: هَیْ وَاخْ اَمْ هَاتِنْ گِرْتِنْ!

٦٢. مُوسَا گُۆتْ: نَخِێرْ، بِێگُمَانْ خُدَایِێ مِنْ دِگَلْ مِنَه، دِێ رِێ نِیشَانِی مِنْ بِدَه.

٦٣. بَرَانْبَرِی ڤِێ مَه پَیَامْ دَا مُوسَا، مَه ژِێ رَه گُۆتْ: گُوپَالِێ خَوه لِبَحْرِێ بِخَه! (چِه دَمَا گُوپَالِێ خَوه لِێ دَا) دِجِه دَه بُو دُو شَقْ هَرْ شَقَكِی ئَاڤِێ بُو وَكِی چِیَاكَكِی مَزِنْ.

٦٤. مَه اَوِێنْ دِنْ (فِرْعَونْ و دَسْتَگِرِێنْ وِی) دِبَحْرِێ دَه نِێزِیكِی وَانْ كِرِنْ.

٦٥. مَه مُوسَا و یِێنْ دِگَلْ وِی تَڤْ رِزْگَارْ كِرِنْ.

٦٦. پَاشِێ مَه اَوِێنْ دِنْ خَنِقَانْدِنْ.

٦٧. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه عِبْرَتَكْ هَیَه، لِێ پِرِێنْ وَانْ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

٦٨. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه هَرْ اَوَه یِێ دَسْتْهِلاتْ اِێ دِلُوڤَانْ.

٦٩. (یَا مُحَمَّدْ!) ژِ وَانْ رَه سَرْپِێهَاتِیَا اِبْرَاهِیمْ ژِی بِخُوِینَه.

٧٠. دَمَا اِبْرَاهِیمْ ژِ بَاڤِێ خَوه و گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: هُونْ چِه دِحَبِینِنْ؟

٧١. ژِێ رَه گُۆتِنْ: اَمْ پُوتَانْ دِحَبِینِنْ و اَمِێ هَرْ و هَرْ پَرَسْتِنَا وَانْ ژِی بِكِنْ.

٧٢. اِبْرَاهِیمْ گُۆتْ: اَرِێ بَاشَه، دَمَا كُو هُونْ لِبَرْ وَانْ دِگَرِنْ قَیْ اَوْ دَنْگِێنْ وَه دِبِهِیزِنْ؟

٧٣. مَا اَوْ فَیْدِێ یَانْ ژِی زَرَارِێ دِدِنْ وَه؟

٧٤. ژِێ رَه گُۆتِنْ: نَا! لِێبَلِێ مَه بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ خَوه دِیتِنْ كُو وَانْ ژِی وَلِێ دِكِرْ.

٧٥. اِبْرَاهِیمْ گُۆتْ: اَرِێ بَاشَه، مَا هُونْ فِكِرِینَه كَا هُونْ پَرَسْتِنَا چِه دِكِنْ؟

٧٦. هُونْ و بَاڤُ و بَاپِیرِێنْ وَه یِێنْ بَرِێ ژِی...

٧٧. بِێگُمَانْ اَوْ ژِ مِنْ رَه دِژْمِنِنْ؛ (دُوسْتِێ مِنْ) تَنِێ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ يَه...

٧٨. اَوَه یِێ كُو اَزْ ئَافِرَانْدِمَه و رِیَا رَاسْتْ نِیشَانِی مِنْ دَایَه...

٧٩. اَوَه یِێ كُو خَوارِنْ و ڤَخَوارِنِێ دِدَه مِنْ...

٨٠. دَمَا اَزْ نَخَوشْ بِكَڤِمْ اَوَه یِێ كُو مِنْ شِیفَا بِكَه...

٨١. اَوَه یِێ كُو مِنْ بِمِرِینَه، پَاشِێ (دِیسَا) مِنْ سَاغْ بِكَه...

٨٢. اَوَه یِێ كُو اَزْ هِێڤِی دِكِمْ كُو رُوژَا خَلاتْ و جَلاتِێ لِشَاشِیِێنْ مِنْ بِبُورَه.

٨٣. خُدَایِێ مِنْ! حِكْمَتِێ بِدَه مِنْ و مِنْ بِگِهِینَه قَنْجِیكَارَانْ.

٨٤. دِنَاڤَا كَسِێنْ كُو پِشْتِی مِنْ تِێنْ دَه، مِنْ بِكَه ژِ یِێنْ كُو بِرَاسْتِی و دُرِسْتِی بَحْسَا وَانْ تِێ كِرِنْ.

٨٥. مِنْ بِكَه ژِ مِیرَاتْگِرِێنْ بِهِشْتَا كُو نِعْمَتِێنْ وِێ پِرِنْ.

٨٦. لِبَاڤِێ مِنْ ژِی بِبُورَه، بِێگُمَانْ اَوْ ژِ رِێشَاشَانَه.

٨٧. رُوژَا كُو مِرُۆڤ بِێنَه سَاغْكِرِنْ، مِنْ رِسْوَا مَكَه...

٨٨. اَوْ رُوژَا كُو مَالْ و زَارُوكْ فَیْدِێ نَادِنْ تُو كَسِی.

٨٩. ژِ بِلِی یِێ كُو بِدِلَكِی پَاكْ پِێتَه بَالْ خُدِێ ڤَه.

٩٠. (وِێ رُوژِێ) جَنَّتْ ژِ مُتَّقِیَانْ رَه تِێ نِێزِیكْكِرِنْ.

٩١. جَهَنَمْ ژِی ژِ رِێشَاشِێنْ كَافِرْ رَه پِێشْچَاڤْ دِبَه.

٩٢. ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ: اَوِێنْ كُو وَه پَرَسْتِنَا وَانْ دِكِرْ، كَا لِكُونَه..؟

٩٣. اَرِێ، مَا ژِ بِلِی خُدِێ؛ اَوْ دِكَارِنْ ئَارِیكَارِیَا وَه بِكِنْ ئَانْ ژِی ئَارِیكَارِیَا خَوه بِكِنْ؟

٩٤. اِێدِی اَوْ و مَعْبُودِێنْ وَانْ یَكْ لِدُو یَكِی دِ دُوژَهِێ دَه تِێنْ وَرْكِرِنْ...

٩٥. تَڤَكِی لَشْكَرِێ اِبْلِیسْ ژِی.

٩٦. اَوْ لِگُنَهِێنْ خَوه مُكِرْ هَاتِنْ و بِهَڤْ رَه كَتِنْ نَاڤْ گَنْگَشِیِێ.

٩٧. اَمْ بِخُدِێ صُونْدْ دِخُونْ كُو اَمْ دِنَاڤْ رِێشَاشِیَكَه اَشْكَرَا دَه بُونْ.

٩٨. لَوْرَا مَه هُونْ و خُدَایِێ عَالَمِێ دِیَكْ رِێزَكِێ دَه دِگِرْتِنْ.

٩٩. هَرْ وَانْ گُنَهْكَارَانْ اَمْ ژِ رِێ خِسْتِنْ.

١٠٠. اِێدِی ژِ مَه رَه نَه مَهْدَرْڤَانْ هَنَه...

١٠١. نَه ژِی دُوسْتَكِی نِێزِیكْ هَیَه.

١٠٢. ئَاخْ خَوزِی ژِ مَه رَه ڤَگَرَكْ هَبُویَا، ڤِێجَا كُو اَمْ ژِی بِبُونَا ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ!

١٠٣. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه عِبْرَتَكْ هَیَه، لِێ پِرِێنْ وَانْ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

١٠٤. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه هَرْ اَوَه یِێ دَسْتْهِلاتْ، یِێ دِلُوڤَانْ.

١٠٥. گَلِێ نُوحْ ژِی بِرَسُولانْ (قَاصِدَانْ) بَاوَرِی نَئَانِینْ.

١٠٦. دَمَا بِرَایِێ وَانْ نُوحْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: مَا هُونْ (ژِ هَاتِنَا لِهَمْبَرِی فَرْمَانَا خُدِێ) نَاتِرْسِنْ؟

١٠٧. بِێگُمَانْ اَزْ ژِ بُۆ وَه پِێخَمْبَرَكِی پێبَاوَرِمْ.

١٠٨. ڤِێجَا ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ.

١٠٩. اَزْ ژِ بُۆ ڤِێ (تَبلِیغَا كُو ژِ وَه رَه رَادِگِهِینِمْ) تُو حَقَكِی نَاخَوازِمْ، تَقَزْ خَلاتَا مِنْ ژِ خُدَایِێ عَالَمِێ يَه.

١١٠. ڤِێجَا ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ.

١١١. (قَومِێ وِی ژِێ رَه) گُۆتِنْ: اَمِێ چَاوَا بَاوَرِی بِتَه بِینِنْ، مَا نَه یِێنْ كِێمْ و رَبَنْ
دَانَه پَیْ تَه؟!

١١٢. نُوحْ گُۆتْ: دَرْ بَارِێ یَا كُو اَوْ دِكِنْ دَه تُو زَانِینَا مِنْ نِینَه.

١١٣. حَسَابِێ وَانْ تَنِێ لِجَمْ خُدَایِێ مِنَه، اَگَرْ وَه بِزَانِبَا (وَه اَڤْ نَدِگُۆتْ).

١١٤. اَزْ نَه اَوِمْ كُو بَاوَرْمَنْدَانْ ژِ جَمْ خَوه بِقَورِینِمْ.

١١٥. اَزْ تَنِێ هِشِیَارْكَرَكِی اَشْكَرَا مَه.

١١٦. گُۆتِنْ: اَیْ نُوحْ! اَگَرْ تُو (ژِ ڤِێ دُۆزَا خَوه) ڤَنَگَرِی، تَقَزْ تُو یِێ بِكَڤِرَانْ بِێیِی كُشْتِنْ.

١١٧. نُوحْ گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! گَلِێ مِنْ، بَاوَرِی بِمِنْ نَئَانِی.

١١٨. اِێدِی دِنَاڤْبَرَا مِنْ و وَانْ دَه حُكْمِێ خَوه بِكَه، مِنْ و بَاوَرْمَنْدِێنْ دِگَلْ مِنْ رِزْگَارْ بِكَه.

١١٩. ڤِێجَا مَه نُوحْ و یێنْ كُو دِگَلْ وِی بُونْ دِكَشْتِیَا تِژَه (مِرُۆڤ، ئَاژَالْ و طَیرْ) دَه رَهَا كِرِنْ.

١٢٠. پَاشِێ مَه ێنْ مَایینْ دَئَاڤِێ دَه خَنِقَانْدِنْ.

١٢١. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه عِبْرَتَكْ هَیَه، لِێ پِرِێنْ وَانْ بَاوَرِی نَایینِنْ.

١٢٢. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه، هَرْ اَوَه یِێ دَسْتْهِلاتِێ دِلُوڤِینْ.

١٢٣. گَلِێ عَادْ ژِی بِرَسُولانْ بَاوَرِی نَئَانِینْ.

١٢٤. دَمَا بِرَایێ وَانْ هُودْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: مَا هُونْ ژِ خُدِێ نَاتِرْسِنْ؟

١٢٥. بِێگُمَانْ اَزْ ژِ بُۆ وَه پِێخَمْبَرَكِی اِێمِنْدَارِمْ.

١٢٦. ڤِێجَا ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ.

١٢٧. اَزْ ژِ وَه، تُو حَقَكِی نَاخَوازِمْ، تَقَزْ خَلاتَا مِنْ تَنِێ ژِ خُدَایِێ عَالَمِێ يَه.

١٢٨. اَرِێ مَا لِهَرْ جِهِێ بِلِنْدْ، هُونِێ بِێفَیْدَه و پِێمَقْصَدْ ئَاڤَاهِیِێنْ بِنَاڤْ و نِیشَانْ ئَاڤَا بِكِنْ؟

١٢٩. بِهِێڤِیَا كُو هُونِێ هَرْ و هَرْ بِمِینِنْ هُونْ ئَاڤَاهِیِێنْ مِكُومْ و مَزِنْ لِێدِكِنْ؟

١٣٠. دَمَا كُو هُونْ جَزَا دِدِنْ، هُونْ بِسِتَمْكَارِی جَزَا دِدِنْ؟

١٣١. ڤِێجَا ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ.

١٣٢. ژِ وِی خُدَایِێ كُو تِشْتِێ هُونْ دِزَانِنْ بَخْشِی وَه كِرِیَه بِتِرْسِنْ.

١٣٣. (ژِ وِی خُدَایِێ ) كُو تَرْشْ (دَڤَه، دَوَارْ و پَزْ) و زَارُوكْ بَخْشِی وَه كِرِنَه...

١٣٤. بَاخْچَه و كَانِی ژِی دَانَه وَه.

١٣٥. بِێگُمَانْ اَزْ ژِ بُۆ وَه، ژِ عَذَابِێ رُوژَكَه مَزِنْ دِتِرْسِمْ.

١٣٦. ژِێ رَه گُۆتِنْ: چِه تُو شِیرَتَانْ بِكِی، چِه ژِی تُو نَكِی ژِ مَه رَه وَكْهَڤَه (اَمْ بَاوَرِیِێ نَایێنِنْ).

١٣٧. اَڤَا (كُو اَمْ لِسَرِێ نَه) ژِ دِینِێ پِێشِییَانْ پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِی دِنَه...

١٣٨. اَمِێ قَتْ نِیێنْ عَذَابْدَایِنْ.

١٣٩. وَانْ بَاوَرِی بِهُودْ نَئَانِی، ڤِێجَا مَه ژِی اَوْ هَلاكْ كِرِنْ. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه عِبْرَتَكْ هَیَه، لِێ پِرِێنْ وَانْ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

١٤٠. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه هَرْ اَوَه یِێ دَسْتْهِلاتِێ دِلُوڤَانْ.

١٤١. گَلِێ سَمُودْ ژِی بِرَسُولانْ بَاوَرِی نَئَانِینْ.

١٤٢. وِێ دَمِێ بِرَایِێ وَانْ صَالِحْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: مَا هُونْ ژِ خُدِێ نَاتِرْسِنْ؟

١٤٣. بِێگُمَانْ اَزْ ژِ بُۆ وَه پِێخَمْبَرَكِی اِێمِنْدَارِمْ.

١٤٤. ڤِێجَا ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ.

١٤٥. اَزْ ژِ بُۆ ڤِێ تِه حَقَكِی ژِ وَه نَاخَوازِمْ، تَقَزْ خَلاتَا مِنْ بَسْ ژِ خُدَایِێ عَالَمِێ يَه.

١٤٦. اَرِێ مَا ژِ وَه وَه يَه كُو هُونِێ لِڤِێ (دِنْیَایِێ) اَوْلَه بِمِینِنْ و خُدِێ دِێ عَذَابْ نَدَه وَه؟

١٤٧. دِنَاڤَا بَاخْچَه و كَانِیَانْ دَه...

١٤٨. دِنَاڤَا چَانْدِنِی و دَارْخُرْمَیِێنْ گِهِشْتِی، تَازَه و خَوشْ دَه.

١٤٩. هُونْ بِهُوسْتَایِی چِیَانْ دِقَوِێرِنْ خَانِیَانْ چِێدِكِنْ.

١٥٠. ڤِێجَا ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ.

١٥١. بِگُۆتِنَا مُسْرِفَانْ مَكِنْ...

١٥٢. اَوِێنْ كُو لِسَرْ رُوِیێ اَرْدِێ فَسَادِیێ دِكِنْ و قَنْجِیێ نَاكِنْ.

١٥٣. ژِێ رَه گُۆتِنْ: بِێگُمَانْ تُو بَسْ ژِ وَانِێنْ سِێرْ لِوانْ هَاتِیَه كِرِنْ!

١٥٤. تُو ژِی مِرُۆڤكِی وَكِی مَه یِی. اَگَرْ بِرَاسْتِی تُو رَاسْتْ دِپِێژِی دَه هَایْدِێ مُعْجِزَیَكِێ ژِ مَه رَه بِینَه.

١٥٥. صَالِحْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: هَا اَڤْ دَڤَه ژِ وَه رَه مُعْجِزَه يَه، رُوژَكِێ دُورَا ئَاڤِێ ژِێ رَه يَه و رُوژَكَه دِیَارْ ژِی ژِ وَه رَه يَه.

١٥٦. زِنْهَارْ بِنَقَنْجِی دَسْتْ نَدِنِێ، ڤِێجَا عَذَابِێ رُۆژَكَه مَزِنْ دِێ وَه بِگِرَه.

١٥٧. لِێبَلِێ وَانْ اَوْ سَرْژِێكِرْ و (دِ پَيْدَه) پُۆشْمَانْ بُونْ.

١٥٨. ژِ بَرْ ڤِێ كِرِنَا وَانْ عَذَابْ اَوْ گِرْتِنْ. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه عِبْرَتَكْ هَیَه، لِێ پِرِێنْ وَانْ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

١٥٩. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه هَرْ اَوَه یِێ دَسْتْهِلاتْ اِێ دِلُوڤَانْ.

١٦٠. گَلِێ لُوطْ ژِی بِرَسُولانْ بَاوَرِی نَئَانِینْ.

١٦١. دَمَا بِرَایِێ وَانْ لُوطْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: مَا هُونْ ژِ خُدِێ نَاتِرْسِنْ؟

١٦٢. بِێگُمَانْ اَزْ ژِ بُۆ وَه پِێخَمْبَرَكِی پِێبَاوَرِمْ.

١٦٣. ڤِێجَا ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ.

١٦٤. اَزْ ژِ بُۆ ڤِێ ژِ وَه تُو حَقَكِی نَاخَوازِمْ، تَقَزْ خَلاتَا مِنْ ژِ خُدَایِێ عَالَمِێ يَه.

١٦٥. اَرِێ مَا ژِ عَالَمِێ هُونْ بِزِلامَانْ رَه تَالُقَاتِیێ دِكِنْ؟..

١٦٦. ژِنِێنْ وَه یِێنْ كُو خُدِێ ژِ وَه رَه ئَافِرَانْدِنْ ژِی هُونْ دِهِێلِنْ. نَخِێرْ، بَلْكِی هُونْ قَوْمَكِی تِخُوبْبِهِێرِنْ!

١٦٧. وَانْ ژِی گُۆتْ: اَیْ لُوطْ! اَگَرْ تُو ژِ ڤِێ (دُۆزَا خَوه) ڤَنَگَرِی بِێگُمَانْ اَمِێ تَه ژِ نَاڤْ خَوه دَرْخِنْ!

١٦٨. لُوطْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: بِێگُمَانْ اَزْ ژِ ڤِێ كِرِنَا وَه یَا كِرِێتْ پِرْ دِكَرِبِمْ.

١٦٩. خُدَایِێ مِنْ! مِنْ و مَالْبَاتَا مِنْ ژِ یَا كُو اَوْ دِكِنْ خَلاصْ بِكَه.

١٧٠. ژِ بُۆ ڤِێ دَاخَوازَا وِی، مَه اَوْ و مَالْبَاتَا وِی تَڤْ رِزْگَارْ كِرِنْ.

١٧١. لِێبَلِێ پِیرَكَا وِی نَا؛ اَوْ دِنَاڤْ اِێنْ هَلاكْبُوِیِی دَه مَا.

١٧٢. پِشْتْرَه مَه یِێنْ دِنْ قِرْ كِرِنْ.

١٧٣. مَه كَڤِرْ بِسَرْ وَانْ دَه بَارَانْدِنْ، چِه پِیسْ بَارَانْ بُو لِیِێنْ كُو هَاتِنْ هِشِیَارْكِرِنْ!

١٧٤. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه عِبْرَتَكْ هَیَه، لِێ پِرِێنْ وَانْ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

١٧٥. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه، هَرْ اَوَه یِێ دَسْتْهِلاتْ اِێ دِلُوڤَانْ.

١٧٦. گَلِێ اَیْكَتِێ ژِی بِرَسُولانْ بَاوَرِی نَئَانِینْ.

١٧٧. دَمَا شُعَیْبْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: مَا هُونْ ژِ خُدِێ نَاتِرْسِنْ؟

١٧٨. بِێگُمَانْ اَزْ ژِ بُۆ وَه پِێخَمْبَرَكِی اِێمِنْدَارِمْ.

١٧٩. ڤِێجَا ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ.

١٨٠. اَزْ ژِ بُۆ ڤِێ تُو حَقَكِی ژِ وَه نَاخَوازِمْ، تَقَزْ خَلاتَا مِنْ ژِ خُدَایِێ عَالَمِێ يَه.

١٨١. پِیڤَا نِێ تَامْ بِكِنْ و ژِ كِێمْكَرَانْ نَبِنْ.

١٨٢. بِمِێزِینَا رَاسْتْ بِكِشِینِنْ.

١٨٣. ژِ حَقِێ مِرُۆڤانْ تِشْتَكِی كِێمْ نَكِنْ و لِسَرْ اَرْدِێ گَلَاجِی و تَڤْدَانِێ دَرْنَخِنْ.

١٨٤. خَوه ژِ عَذَابِێ خُدِێ بِپَارِێزِنْ، اَوِێ كُو هُونْ و نِفْشِێنْ بَرِێ ئَافِرَانْدِنَه.

١٨٥. ژِێ رَه گُۆتِنْ: بِێگُمَانْ تُو، ژِ وَانْ كَسَانِی اَوِێ كُو سِێرْ لِوَانْ هَاتِیَه كِرِنْ؟

١٨٦. تُو ژِی مِرُۆڤكِی وَكِی مَه یِی و اَمْ تَه ژِ دَرَوْكَرَانْ دِزَانِنْ.

١٨٧. اَگَرْ بِرَاسْتِی تُو ژِ رَاسْتْگُۆیَانِی، دَه هَایْدِێ ژِ ئَاسْمِێنْ پَارْچَیَكِی بِسَرْ مَه دَه دَاخَه خَوارْ.

١٨٨. شُعَیْبْ گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ بِكِرِنِێنْ وَه بِێهْتِرْ دِزَانَه.

١٨٩. وَانْ بَاوَرِی پِێ نَئَانِی، ڤِێجَا عَذَابِێ رُوژَا بِعَوْرُ و مِژْ اَوْ گِرْتِنْ. بِرَاسْتِی اَوْ عَذَابِێ رُوژَكَه مَزِنْ بُو!

١٩٠. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه عِبْرَتَكْ هَیَه، لِێ پِرِێنْ وَانْ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

١٩١. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه هَرْ اَوَه، یِێ دَسْتْهِلاتْ اِێ دِلُوڤَانْ.

١٩٢. بِێگُمَانْ اَڤْ (قُرْئَانْ) ژِ ئَالِیِێ خُدَایِێ عَالَمِێ ڤَه هَاتِیَه نَازِلْكِرِنْ.

١٩٣. رُوحُ الاَمِينْ (جِبْرِیلْ) اَوْ (قُرْئَانْ) ئَانِيَه خَوارِێ.

١٩٤. لِسَرْ دِلِێ تَه، دَا كُو تُو بِبِی ژِ هِشْیَارْكَرَانْ.

١٩٥. بِزِمَانَكِی عَرَبِیَكَه زَلالْ.

١٩٦. بِێگُمَانْ (مِزْگِینْ و سَالُوخِێنْ ڤِێ) قُرْئَانِێ، دِكِتِێبِێنْ پِێشِیَانْ دَه هَیَه.

١٩٧. اَرِێ مَا كُو عَالِمِێنْ اِسْرَائیلِیَانْ ڤِێ قُرْئَانِێ نَاسْ دِكِنْ ژِ وَانْ رَه نَه دَلِیلَكَه؟

١٩٨. اَگَرْ مَه قُرْئَانْ لِسَرْ یِێ كُو نَه عَرَبِنْ هِنَارْتِبُویَا...

١٩٩. ڤِێجَا ژِ وَانْ رَه ژِی بِخَونْدَا، دِیسَا دِێ بَاوَرِی پِێ نَئَانِیَانَا.

٢٠٠. بِڤِی ئَاوَایِی مَه (تَكْزِیبَا) وِێ خِسْتِیَه دِلِێنْ سُوجْدَارَانْ.

٢٠١. حَتَا كُو اَوْ عَذَابِێ دِژْوَارْ نَبِینِنْ دِێ بَاوَرِی پِێ نَیِینِنْ.

٢٠٢. ڤِێجَا اَڤْ (عَذَابْ) ژِ نِشْكَا ڤَه دِێ بِسَرْ وَانْ دَه بِێ و هَایَا وَانْ ژِ (هَاتِنَا) وِی تُنَه.

٢٠٣. وِێ چَاخِێ دِێ بِبِێژِنْ: گَلُو ژِ بُۆ كُو اَمْ (بَاوَرِی بِینِنْ) مُهْلَتْ ژِ مَه رَه نَایِێ دَایِنْ؟

٢٠٤. قَیْ اَوْ بِلَزْ عَذَابِێ مَه دِخَوازِنْ؟

٢٠٥. (یَا مُحَمَّدْ!) دَه كَا بِبِێژَه، اَگَرْ بِصَالَانْ اَمْ ژِیَانَكَه خَوشْ بِدِنْ وَانْ.

٢٠٦. پِشْتْرَه (عَذَابِێ) كُو پَیْمَانَا وِی ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه دَایِنْ، بِسَرْ وَانْ دَه بِێ.

٢٠٧. اَوْ خَوشِیَا كُو پِێ ژِیَانَه دِێ فَیْدَیَكِێ نَدَه وَانْ.

٢٠٨. چِقَاسْ وَلاتَكِی كُو مَه (خَلْكِێ وِی) هَلاكْ كِرِبَه هَرْ ژِ وَانْ رَه هِشْیَارْكَرْ هَبُونَه.

٢٠٩. (اَوْ هِشِیَارْكَرِی دَا كُو ژِ وَانْ رَه) بِبَه پَنْدُ و شِیرَتْ. بِرَاسْتِی ژِی اَمْ نَه ظَالِمِنْ.

٢١٠. شَیْطَانَانْ اَڤْ (قُرْئَانْ) دَانَخِسْتِيَه.

٢١١. اَڤْ ژِ وَانْ رَه نَابَه و نِكَارِنْ ڤِێ بِكِنْ ژِی.

٢١٢. اَوْ ژِ گُهْدَارِیكِرِنَا وَحْیِێ هَاتِنَه دُورْخِسْتِنْ.

٢١٣. ڤِێجَا دِگَلْ خُدِێ عِبَادَتِێ تُو اِلٰهانْ نَكَه، ڤِێجَا تُو دِێ بِبِی ژِ یِێنْ كُو بِبَرْ عَذَابْ دِكَڤِنْ!

٢١٤. (بَرِی هَرْ كَسِی) خَودِی و لِێزِمِێنْ خَوه یِێنْ نِێزِیكْ هِشْیَارْ بِكَه.

٢١٥. ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدِێنْ كُو دَانَه پَیْ تَه خَوه پَرْشِكَسْتِی و نَرمْ بِكَه.

٢١٦. اَگَرْ گُهْدَارِیَا تَه نَكِرِنْ، ڤِێجَا بِبِێژَه: بِێگُمَانْ اَزْ ژِ یَا كُو هُونْ دِكِنْ بِێرِی مَه.

٢١٧. تُو خَوه بِسْپِێرَه وِی خُدَایِێ دَسْتْهِلاتْ اِێ دِلُوڤَانْ.

٢١٨. اَوْ خُدَایِێ دَمَا تُو رَادِبِی (شَڤْنِمِێژَانْ) تَه دِبِینَه.

٢١٩. رَابُونْ و رُونِشْتِنَا تَه یَا دِنَاڤْ نِمِێژْكَرَانْ دَه ژِی (دِبِینَه).

٢٢٠. بِێگُمَانْ خُدِێ، هَرْ اَوَه یِێ بِهِیزَرْ اِێ زَانَا.

٢٢١. مَا اَزْ ژِ وَه رَه نَبِێژِمْ كَا شَیْطَانْ دَادِكَڤِنْ سَرْ دِلِێ كِێ؟

٢٢٢. اَوْ دَادِكَڤِنْ سَرْ دِلِێ هَرْ كَسِێ پِرْ دَرَوْكَارْ اِێ پِرْ گُنَهْكَارْ.

٢٢٣. اَوْ (لِئَاسِیمَانَانْ) گُهْڤَچِنِیِێ دِكِنْ و پِرِێنْ وَانْ دَرَوْكَارِنْ.

٢٢٤. هَرْچِی كُو شَاعِرِنْ، مِرُۆڤِێنْ ژِرِێدَرْكَتِی بِپَیْ وَانْ دِكَڤِنْ.

٢٢٥. مَا تُو نِزَانِی كُو اَوْ بِێزَئَانِینْ و ئَارْمَانْجْ خَوه بَردِدِنْ نَاڤْ هَرْ دَرَوْ و هُنَرِێ.

٢٢٦. بِێگُمَانْ اَوْ یَا كُو نَاكِنْ دِبِێژِنْ.

٢٢٧. ژِ بِلِی يِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه، اَوِێنْ كُو كَارُ و كِرِیَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، يِێنْ كُو زِكْرِێ خُدِێ پِرْ كِرِنَه و پِشْتِی كُو نَحَقِی لِوَانْ هَاتِيَه كِرِنْ خَوه بِسَرْ خِسْتِنَه (اَوْ جُدَا نَه). یِێنْ كُو ظُلِمْ كِرِنَه تَقَزْ دِێ بِزَانِنْ كَا بِبَالْ كُو جِهِی و كِیژَان اَنْجَامِێ ڤَه ڤَگَرِنْ.

٢٧. سُورَه يِێ نَمِلْ

سُورَهيێ (نَمِلْ) ، ٩٣ (نُوتْ و سِێ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ دَاكَتِیَه. سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ پَیڤَا نَمِلْ گِرْتِیَه كُو بِمَعْنَیَا مِیرُو (مُورِی -گِێرِكْ) تِێ كُو دِئَایَتَا ١٨‘اَمْ دَه بِهُرِی.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. طَا، سِینْ. اَڤْ، ئَایَتِێنْ قُرْئَانِێ و كِتِێبَا رُونْكَرِنْ.

٢. اَوْ ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ، رِێبَرْ و مِزْگِینَه.

٣. اَوْ بَاوَرْمَنْدِێنْ كُو نِمِێژِێ بِئَاوَایِێ پِێدِڤِی دِكِنْ، زَكَاتِێ دِدِنْ و بَئَاخْرَتِێ ژِ دِلْ بَاوَرِی تِینِنْ..

٤. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِی بَئَاخْرَتِێ نَایِینِنْ، مَه ژِ وَانْ رَه كِرِیَارِێنْ وَانْ خَوشْ نِیشَانْ دَایَه، ڤِێجَا اَوْ ژِی تِێدَه سَرْگِێژَانَه دِگَڤِزِنْ.

٥. اَڤِێنْ هَا يِێنْ كُو (لِدِنْیَایِێ) ژِ وَانْ رَه پِیسْتِرِینْ عَذَابْ هَیَه و لِئَاخْرَتِێ ژِی اَوْ یِێنْ هَرِی خَسِرِی نَه.

٦. بِێگُمَانْ تُو ڤِێ قُرْئَانِێ ژِ جَمْ اِێ كُو حَكِیمَه، زَانَا يَه وَرْدِگِرِی.

٧. سَرْپِێهَاتِیَا مُوسَا دِبِیرْ بِینَه؛ دَمَا مُوسَا ژِ اَهْلِێ خَوه رَه گُۆتْ: مِنْ ئَاگِرَكْ دِیتْ، اَزِێ (بِچِمْ) ژِ وَه رَه ژِ وِێ دَرِێ خَبَرَكِێ بِینِمْ ئَانْ ژِی ژِ وَه رَه بِزُوتَكِی اِێگِرْ بِینِمْ ژِ بُۆ كُو هُونْ خَوه پِێ گَرْمْ بِكِنْ!

٨. گَاڤَا مُوسَا هَاتَه جِهِێ ئَاگِرْ، بَانْگْ لِێ هَاتَه كِرِنْ: اَوِێنْ لِجَمْ اِێگِرْ و یِێنْ لِهَاوِرْدُورَا اِێگِرْ پِیرُوزْدِێرَایِی نَه و اَوْ خُدَایِێ كُو پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ يَه ژِ هَمُو كِێمَاسِیَانْ
پَاكْ و دُورَه!

٩. اَیْ مُوسَا! رَوْشْ اَڤْه؛ اَزْ خُدَا مَه، اَوِێ كُو دِكَارْ و بَارِێ خَوه دَه سَرْدَسْتَه، خُدَانْحِكْمَتَه.

١٠. تُو گُوپَالِێ خَوه بَاڤِێژَه! (مُوسَا ژِی گُوپَالِێ خَوه ئَاڤِێتْ). ڤِێجَا دَمَا مُوسَا دِیتْ كُو گُوپَالِێ وِی وَكْ مَارْ بِلَزْ خَوه دَاڤِێژَه و دِچَه، (ژِ تِرْسَا) رَڤِی و لِپِشْتْ خَوه نَزِڤِرِی. (مَه ژِێ رَه گُۆتْ): اَیْ مُوسَا! مَتِرْسَه، بِێگُمَانْ پِێخَمْبَرْ لِجَمْ مِنْ نَاتِرْسِنْ.

١١. لِێبَلِێ یِێ كُو ظُلِمْ كِرِبَه، پَاشِێ تُۆبَه بِكَه و لِشُونَا خَرَابِیِێ قَنْجِیِێ بِكَه، بِێگُمَانْ اَزْ گُنَهْژِێبِرْ و دِلُوڤِینِمْ.

١٢. دَسْتِێ خَوه تِێخَه پَاخِلَا خَوه، دِێ سِپِی دَرْكَڤَه؛ سْپِیتِیَكَه نَه ژِ نَخَوشِی. تُو دِگَلْ نَهْ مُعْجِزَیَانْ هَرَه جَمْ فِرْعَوْنْ و گَلِێ وِی. بِێگُمَانْ اَوْ جِڤَاتَكَه ژِرِێدَرْكَتِی و فَاسِقِنْ.

١٣. چِه دَمَا كُو مُعْجِزِیِێنْ مَه اَشْكَرَا هَاتِنْ پِێشْبَرِی چَاڤِێنْ وَانْ، گُۆتِنْ: اَڤْ سِێرَكَه
اَشْكَرَا يَه.

١٤. وَانْ ژِ بَرْ ظُلْمُ و قُرَتِیَا خَوه مُعْجِزَه اِنْكَارْ كِرِنْ، حَالْ اَڤْه كُو وَانْ ژِ قِنْیَاتَا دِلِێ خَوه بَاوَرْ كِرِنَه كُواَڤْ (مُعْجِزَه رَاسْتْ و) حَقِنْ. دَه تُو بِنِێرَه اَنْجَامَا مُفْسِدَانْ كَا چَاوَا بُو!

١٥. صُونْدْ بَه، مَه زَئَانِینْ دَابُو دَاوُدْ و سُلَيْمَانْ. هَرْدِیَانْ گُۆتْ: حَمْدْ ژِ خُدِێ رَه بَه كُواَمْ دِسَرْ گَلَكْ بَنْدَیِێنْ خَوه یِێنْ بَاوَرْمَنْدْ رَه گِرْتِنَه.

١٦. سُلَيْمَانْ بُو مِیرَاتْگِرِێ دَاوُدْ. سُلَيْمَانْ گُۆتْ: گَلِی مِرُۆڤانْ! زِمَانِێ طَیْرَانْ بِمَه هَاتِیَه فِێرْكِرِنْ و ژِ هَرْ تِشْتِی (نَصِیبِێ) مَه هَاتِیَه دَایِنْ. بِێگُمَانْ اَڤْ، هَرْ اَوْ كَرَمَا اَشْكَرَا يَه (كُو خُدِێ اَمْ پِێ دِسَرْ خَلْكِێ رَه گِرْتِنَه).[228]

١٧. ژِ خِزْمَتَا سُلَيْمَانْ رَه لَشْكَرِێنْ وِی یِێنْ كُو ژِ جِنْ، اِنْسَانْ و طَیْرَانْ پِێكْهَاتِی، پِێكْڤَه هَاتِنْ جِڤَانْدِنْ. ڤِێجَا اَوْ تَڤْ (ژِ ئَالِیِێ سُلَيْمَانْ ڤَه) بِئَاوَایَكِی رِێكُوپِێكْبُوِیِی
دِهَاتِنْ بَرْكَارْكِرِنْ.

١٨. حَتَا كُو هَاتِنْ نَوَالَا مِیرُویَانْ، مِیرُوِیَكِێ گُۆتْ: گَلِی مِیرُویَانْ! بِكَڤِنْ كُنِێنْ خَوه؛ بِلا سُلَيْمَانْ و لَشْكَرِێنْ وِی بِێهَایْ وَه نَپَلْچِقِینِنْ!

١٩. ڤِێجَا سُلَيْمَانْ بِگُۆتِنَا مِیرُوِیِێ كَنِیَا و گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! تَوْفِيقِێ بِدَه مِنْ ژِ بُۆ كُو اَزْ سِپَاسِیَا ڤَانْ نِعْمَتِێنْ كُو تَه لِمِنْ و دِێ و بَاڤِێ مِنْ كِرِنَه بِكِمْ و اَزْ كَارِێ قَنْجْ اِێ كُوتَه قَایِلْ دِكَه بِكِمْ و بِرَحْمَا خَوه مِنْ بِخَه نَاڤَا عَڤْدِێنْ خَوه یِێنْ قَنْجِیكَارْ دَه.

٢٠. سُلَيْمَانْ پِشْتِی چَاڤِێ خَوه لِطَیْرَانْ گَرَانْدْ گُۆتْ: چِمَا اَزْ هُدْهُدْ (لِڤِرْ) نَابِینِمْ؟ مَا اَوْ
نَه حَازِرَه؟!

٢١. صُونْدْ بَه، اَزِێ عَذَابَكِی جَانْسُوژْ بِدِمْ هُدهُدْ، ئَانْ اَزِێ وِی شَرْژِێ بِكِمْ ئَانْ ژِی اَوِێ دَلِیلَكَه اَشْكَرَا و بِهِێزْ ژِ مِنْ رَه بِینَه.

٢٢. هِێ دَمَكَه دِرِێژْ نَبِهُرِی هُدْهُدْ هَاتْ، گُۆتْ: اَزْ فِێرِی تِشْتَكِی بُومْ كُوتُو ژِی نِزَانِی. مِنْ ژِ سَبَئِێ خَبَرَكَه رَاسْتْ (و گِرِینْگْ) ژِ تَه رَه ئَانِيَه.

٢٣. بِێگُمَانْ مِنْ خَانِمَكْ (بَلقِیسْ) دِیتْ كُو حُكِمْ لِوَانْ (سَبَئِێانْ) دِكَه و ژِێ رَه هَرْ جُرَه دَرْفَتْ هَاتِنَه دَایِنْ و تَخْتَكِی وِێ یِی مَزِنْ هَیَه.

٢٤. مِنْ اَوْ خَانِمْ و گَلِێ وِێ دِیتْ كُواَوْ ژِ بِلِی خُدِێ ژِ رُوژِێ رَه عِبَادَتْ دِكِنْ. شَیْطَانْ اَڤْ كَارِێنْ وَانْ ژِ وَانْ رَه خَمِلانْدِیَه و اَوْ ژِ رِیَا رَاسْتْ دَانَه پَاشْ، ڤِێجَا اَوبِسَرْ رِیَا رَاسْتْ و دُرِسْتْ ڤَه نَابِنْ.

٢٥. (اَوْ ژِ رِیَا رَاسْتْ دَانَه پَاشْ) دَا كُو ژِ خُدِێ رَه عِبَادَتْ نَكِنْ، اَوْ خُدَایِێ كُو یَا لِاَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ ڤَشَارْتِی دَرْدِخَه مَیْدَانِێ و بِیَا كُو هُونْ ڤَدِشِێرِنْ و بِیَا كُو هُونْ اَشْكَرَا ژِی دِكِنْ، دِزَانَه.

٢٦. خُدِێ، اَوِێ كُو ژِ بِلِی وِی تُو مَعْبُودِێ حَقْ تُنِنْ، اَوْ خَودِیێ عَرْشِێ مَزِنَه.

٢٧. سُلَیْمَانْ ژِ هُدهُدْ رَه گُۆتْ: اَمِێ بِنِێرِنْ كَا تَه رَاسْتْ گُۆتِیَه یَانْ ژِی تُو ژِ دَرَوِینَانِی؟

٢٨. ڤِێ نَامَیَا مِنْ هَرَه بِدَه وَانْ، پِشْتْرَه خَوه هِنَكِی ژِ وَانْ بِدَه پَاشْ و بِنِێرَه كَا اَوِێ چِه بَرْسِڤِێ بِدِنْ.

٢٩. (پِشْتِی كُو شَاهْبَانُۆیَا سَبَئِێ نَامَیَا سُلَيْمَانْ وَرْگِرتْ) گُۆتْ: گَلِی گِرَه گِرَانْ! ژِ مِنْ رَه نَامَیَكَه گِرِینْگْ و هِێژَا هَاتِيَه.

٣٠. بِێگُمَانْ اَڤْ نَامَه ژِ سُلَيْمَانْ هَاتِیَه و اَوْ «بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ» دَسْتْ پِێ دِكَه.

٣١. (تِێدَه وِهَا نِڤِیسِيَه): خَوه لِسَرْ مِنْ مَزِنْ نَدِێرِنْ، لِهَمْبَرِی مِنْ رَانَبِنْ و وَرِنْ بَرْدَسْتِی
مِنْ بِبِنْ.

٣٢. وِێ گُۆتْ: گَلِی گِرَه گِرَانْ! دَرْ بَارِێ ڤِێ رَوْشِێ دَه بِبِێژِنْ كَا اَزْ چِه بِكِمْ؟ اَزْ نَه اَوِمْ كُو بِێیِی شِێوْرَا وَه تُو بِرْیَارِێ بِدِمْ.

٣٣. گِرَه گِرَانْ گُۆتِنْ: اَمْ مِرُۆڤِێنْ خُدَانْهِێزْ و دَسْتْهَلاتِنْ، دِشَرَانْ دَه اَمْ مِێرْخَاسِنْ، فَرْمَانْ ئَا تَه يَه؛ ڤِێجَا بِنِێرَه كَا تِێ چِه فَرْمَانْ بِكِی.

٣٤. وِێ گُۆتْ: بِێگُمَانْ دَمَا حُكِمْدَارْ دِكَڤِنْ وَلاتَكِی وِی كَاڤِلْ و وِێرَانْ دِكِنْ، عَزِیزِێ وِی زَلِیلْ دِكِنْ و كَارِێ وَانْ هَرْ اَڤْه.

٣٥. اَزِێ خَلاتَكِێ ژِ وَانْ رَه بِشِینِمْ، ڤِێجَا اَزِێ بِنِێرِمْ كَا قَاصِدْ دِێ بِچِه ڤَگَرِنْ؟

٣٦. ڤِێجَا دَمَا هَاتِنْ جَمْ سُلَيْمَانْ؛ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: مَا هُونْ دِخَوازِنْ كُو بِمَالْ مِنْ قَایِلْ بِكِنْ (دَا كُو اَزْ دَڤْ ژِ وَه بَردِمْ)؟ ڤِێجَا یَا كُو خُدِێ دَایَه مِنْ ژِ یَا دَایَه وَه چِێتِرَه. بَلْكِی هُونْ بِهَدِیَگِرْتِنْ و هَدْیَدَانِێ دِلْخَوشْ دِبِنْ.

٣٧. (سُلَيْمَانْ ژِ قَاصِدِێ سَبَئِیَانْ رَه گُۆتْ): لِوَانْ ڤَگَرَه (و ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه)، اَمِێ بِلَشْكَرَكِی وِسَا بِێنَه سَرْ وَانْ كُو نِكَارِنْ خَوه لِبَرْ وَانْ بِگِرِنْ و تَقَزْ اَمِێ وَانْ دِحَالَكِی شَرْپَزَه و رَبَنْ دَه ژِ وِێ دَرِێ دَرْخِنْ!

٣٨. (سُلَيْمَانْ) گُۆتْ: گَلِی گِرَه گِرَانْ! بَرِیَا اَوْ بِێنْ رَادَسْتِی بَرْ مِنْ بِبِنْ كِی ژِ وَه دِكَارَه تَخْتِێ وِێ ژِ مِنْ رَه بِینَه؟

٣٩. عِفْرِیتَكِی جِنِی گُۆتْ: بَرِیَا تُو ژِ ڤِی جِهِێ خَوه رَابِی، اَزِێ تَخْتِێ وِێ ژِ تَه رَه بِینِمْ. هِێزَا مِنْ ژِ ڤِی كَارِی رَه هَیَه و اَزْ بِخَوه بَاوَرِمْ.

٤٠. اَوِێ كُو ژِ كِتِێبِێ لِجَمْ وِی زَئَانِینْ هَبُو، گُۆتْ: بَرِیَا تُو چَاڤِێ خَوه بِگِرِی و ڤَكِی، اَزِێ تَخْتِێ وِێ ژِ تَه رَه بِینِمْ. ڤِێجَا دَمَا سُلَيْمَانْ تَخْتِێ وِێ لِبَرْ خَوه حَازِرْ دِیتْ، گُۆتْ: اَڤْ ژِ كَرَمَا خُدَایِێ مِنَه، دَا كُو مِنْ بِجَرِبِینَه، كَا اَزِێ سِپَاسِیَا وِی بِكِمْ ئَانْ ژِی نَانْكُورِیِێ بِكِمْ. كِی شُكْرِێ خُدِێ بِكَه تَقَزْ فَیْدَا وِی هَرْ ژِێ رَه يَه. كِی ژِی نَانْكُورِیِێ بِكَه بِێگُمَانْ خُدَایِێ مِنْ دَوْلَمَنْدَه، خُدَانْكَرَمَه.

٤١. سُلَيْمَانْ گُۆتْ: تَخْتِێ وِێ بِگُهَرِینِنْ بِخِنْ حَالَتَكِی كُو نَاسْ نَكَه، اَمِێ بِنِێرِنْ كَا وِێ نَاسْ بِكَه یَانْ ژِی وِێ بِبَه ژِ وَانِێنْ كُو نَاسْ نَاكَه؟

٤٢. دَمَا (بَلْقِیسْ) هَاتْ، ژِێ رَه گُۆتِنْ: مَا تَخْتِێ تَه ژِی وِهَا يَه؟ گُۆتْ: هَرْ وَكِی اَوْ بِخَوه يَه! ژِخَوه بَرِیَا ڤِێ (مُعْجِزَیِێ دَرْ بَارِێ پِێخَمْبَرْتِیَا تَه دَه) زَئَانِینْ ژِ مَه رَه هَاتِیَه دَایِنْ و اَمْ ژِ تَه رَه بَرْدَسْتْ بُونْ.

٤٣. پَرَسْتِنَا ژِ بِلِی خُدِێ اَوْ ژِ بَاوَرِیَا تَوْحِیدِێ دَابُو پَاشْ. بِێگُمَانْ اَوْ ژِ قَوْمَكِی كَافِرْ بُو.

٤٤. ژِێ رَه گُۆتِنْ: كَرَمْ كَه هَرَه كُۆشْكِێ. ڤِێجَه دَمَا بَلْقِیسِێ (رِێكَا) كُۆشْكِێ دِیتْ، وِێ اَوْ ئَاڤَكَه كُورْ گُمَانْ كِرْ و دَاوْ و دَلِنْگِێنْ خَوه هِلْدَانْ (دَا كُو تِێ رَه دَرْبَاسْ بِبَه). سُلَيْمَانْ گُۆتْ: اَڤْ، كُۆشْكَكَه هِلُو يَه ژِ شُوشَانْ هَاتِیَه چِێكِرِنْ. بَلْقِیسِێ گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! بِێگُمَانْ مِنْ (بِرُوژْپَرَسْتِیِێ) ظُلِمْ لِخَوه كِرِیَه. اَزْ دِگَلْ سُلَيْمَانْ ژِ خُدِێ رَه بَرْدَسْتْ بُومْ كُو اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ يَه.

٤٥. صُونْدْ بَه، مَه ژِ گَلِێ سَمُودْ رَه بِرَایِێ وَانْ صَالِحْ بِپِێخَمْبَرِی شَانْدْ، (دَا كُو ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه): عَڤْدِیتِیِێ ژِ خُدِێ رَه بِكِنْ! ڤِێجَا دِجِهْ دَه اَوْ بُونَه دُو بَنْدْ و بِهَڤْ كَتِنْ.

٤٦. (صَالِحْ ژِ مَانْدَلْكَرَانْ رَه) گُۆتْ: گَلِی مِلَّتِێ مِنْ! هُونْ چِمَا بَرِیَا قَنْجِیِێ لِنَقَنْجِیِێ لَزِێ دِكِنْ؟ دَه ژِ خُدِێ لِێبُورِینَا گُنَهِێنْ خَوه بِخَوازِنْ دَا كُو رَحْمْ لِوَه بِێ كِرِنْ.

٤٧. قَوْمِێ وِی گُۆتْ: دِ رُویِێ تَه و یِێنْ دِگَلْ تَه دَه پِێقُدُوشِی (بِێ وخِرِی) لِمَه بَارِیَایَه. صَالِحْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: تِشْتِێ ژِ بَاشِی و نَبَاشِیِێ وَرَه سَرِێ وَه اَوْ ژِ جَمْ خُدِێ يَه. بَلْكِی هُونْ مِلَّتَكِی وِسَانَه كُو هُونْ تِێنَه جَرِبَانْدِنْ.

٤٨. دِوِی بَاژَارِی دَه نَهْ كَسْ هَبُونْ كُو وَانْ لِسَرْ رُویِێ اَرْدِێ گَلاجِی دِكِرِنْ و هِیچْ قَنْجِی نَدِكِرِنْ.

٤٩. (وَانْ نَهْ كَسَانْ) ژِ هَڤْ رَه گُۆتِنْ: ژِ هَڤْ رَه بِخُدِێ صُونْدْ بِخُونْ كُو اَمِێ تَقَزْ بِشَڤْ ژِ غَافِلْ ڤَه بَاڤِێژِنْ سَرْ صَالِحْ و اَهْلِێ وِی (و اَمِێ تَڤَانْ بِكُژِنْ)، پِشْتْرَه اَمِێ ژِ خَودِیێ وِی رَه بِێژِنْ: مَه كُشْتِنَا وَانْ بِچَاڤْ نَدِیتِیَه و بِرَاسْتِی ژِی اَمْ رَاسْتْبِێژِنْ.

٥٠. وَانْ (ژِ بُۆ كُشْتِنَا صَالِحْ) دَافَكْ ڤَدَا و مَه ژِی بِێیِی هَایَا وَانْ ژِێ چِێبَه (ژِ بُۆ پُوچْكِرِنَا دَافَا وَانْ) دَافَكْ ڤَدَا.

٥١. دَه تُو بِنِێرَه كَا اَنْجَامَا حِیلَیَا وَانْ چَاوَا بُویَه. بِێگُمَانْ مَه اَوْ و قَومِێنْ وَانْ پِێكڤَه هَلاكْ كِرِنْ!

٥٢. ڤِێجَا ژِ بَرْ ظُلْمَا كُو وَانْ كِرِیَه خَانِیِێنْ وَانْ كَاڤِلْ و ڤَالا نَه (خُدِێ اَوْ هَلاكْ كِرِنْ)! بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ یِێنْ تِێگِهِیشْتِی نِیشَانْ و عِبْرَتْ هَنَه.

٥٣. مَه اَوِێنْ كُو بَاوَرِی (بِصَالِحْ) ئَانِینْ و خَوه (ژِ شِرْكِێ) پَارَاسْتِنْ، خَلاصْ كِرِنْ.

٥٤. لُوطْ دِبِیرْ بِینَه، دَمَا ژِ گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: اَرِێ مَا هِێ ژِی هُونْ فَحْشِیتِیێ دِكِنْ دِگَلْ كُو هُونْ دِزَانِنْ اَوْ فَحْشِیتِی يَه؟

٥٥. مَا هِێ ژِی هُونْ دِشُونَا ژِنَانْ دَه بِشَهْوَتِی دِچِنْ بَالْ مِێرَانْ؟ نَه وَكِى وَيَه، بَلْكِی هُونْ قَوْمَكِی نَزَانِنْ!

٥٦. بَرْسِڤَا گَلِێ لُوطْ هَرْ اَڤْ بُو: مَالْبَاتَا لُوطْ ژِ وَلاتِێ خَوه دَرِینِنْ، بِرَاسْتِی اَوْ مِرُۆڤِێنْ وِسَا نَه كُو خَوه (ژِ لِیوَاطِێ) پَاقِژْ دِدِێرِنْ!

٥٧. ڤِێجَا، مَه اَوْ و اَهْلِێ وِی (اَوِێنْ كُو پِێ بَاوَرِی ئَانِیبُونْ) رِزْگَارْ كِرِنْ، ژِ بِلِی ژِنَا وِی؛ مَه اَوْ گَرَانْدْ ژِ يِێنْ هَلاكْبُوِیِی.

٥٨. مَه بَارَانَكْ (ژِ كَڤِرِێ سِنْجِرِی) بِسَرْ وَانْ دَه بَارَانْدْ. ڤِێجَا اَوْ بَارَانَا كُوبِسَرْ يِێنْ هَاتِنْ هِشِیَارْكِرِنْ دَه بَارِی چِقَاسْ پِیسْ بُو!

٥٩. (یَا مُحَمَّدْ!) بِبِێژَه: پَسِنْ و شِێكِرِی هَرْ ژِ خُدِێ رَه بَه و سِلَاڤْ لِسَرْ بَنْدَيِێنْ خُدِێ بَه، اَوِێنْ كُو خُدِێ اَوْ (ژِ پِێخَمْبَرِیِێ رَه) هِلْبِژَارْتِنَه. اَرِێ مَا خُدِێ چِێتِرَه یَانْ اَوِێنْ كُو هُونْ ژِێ رَه دِكِنْ هَڤْپِشْكْ؟

٦٠. يَانْ ژِی اَوِێ كُو اَرْدُ و ئَاسِیمَانْ چِێكِرِنْ و ژِ عَوْرَانْ ئَاڤْ ژِ وَه رَه ئَانِيَه خَوارِێ. ڤِێجَا مَه بِوِێ ئَاڤِێ بَاخْچَيِێنْ خَوشِكْ هِێشِینْ كِرِنَه كُو وَه نِكَارِیبُو دَارِێنْ وَانْ هِێشِینْ بِكِنْ. اَرِێ، مَا دِگَلْ خُدِێ اِلٰهكِی دِنْ هَیَه؟! (نَه وِسَانَه) بَلْكِی اَوْ قَوْمَكَه كُو بَرِێ خَوه ژِ حَقِیِێ ڤَدِگَرِینِنْ.

٦١. يَانْ ژِی اَوِێ كُو اَرْدْ كِرِیَه شُونْوَارْ، دِنَاڤْبَرَا اَرْدِێ دَه چَمْ هَرِكَانْدِنَه، ژِ بُۆ اَرْدِێ چِیَايِێنْ مِكُومْ خُلِقَانْدِنَه و دِنَاڤَا هَرْ دُو دَرْیَانْ دَه نَاڤْبَرَكْ ڤَكِشَانْدِیَه؟ اَرِێ، مَا دِگَلْ خُدِێ اِلٰهَكِی دِنْ هَیَه؟ لِێ پِرِێنْ وَانْ (مُشْرِكَانْ رَاسْتِیِێ) نِزَانِنْ.

٦٢. يَانْ ژِی اَوِێ كُو دَمَا خَودَانْدَرْد گَازِی وِی دِكِنْ بَرْسِڤَا وَانْ دِدَه، تَنْگَاسِیِێ ژِ سَرْ وَانْ رَادِكَه و وَه دِكَه شُونْگِرْ و دَسْتْهِلاتِێنْ سَرْ اَرْدِێ؟ اَرِێ مَا دِگَلْ خُدِێ اِلٰهَكِی دِنْ هَیَه (كُو هُونْ پَرَسْتِنَا وِی دِكِنْ)؟! هُونْ چِقَاسْ هِنْدِكْ دِفِكِرِنْ!

٦٣. يَانْ ژِی اَوِێ كُو دِنَاڤَا طَارِسْتَانَا بَژْ و بَحْرِێ دَه رِێ نِیشَانِی وَه دِدَه و بَرِیَا رَحْمَا خَوه بَایِێ وَكْ مِزْگِینْبَرْ دِشِینَه؟ اَرِێ مَا دِگَلْ خُدِێ اِلٰهكِی دِنْ هَیَه؟! خُدَا ژِ وَانْ تِشْتِێنْ كُو هُونْ ژِێ رَه دِكِنْ هَڤْپِشْكْ و هَڤَالْ، پَاكْ و بِلِنْدَه!

٦٤. يَانْ ژِی اَوِێ كُو ژِ تُنَیِی دِئَافِرِینَه، پِشْتْرَه ژِ نُو ڤَه دِیسَا وَه ڤَدِژِینَه و هَمْ ژِ ئَاسْمِێنْ هَمْ ژِی ژِ اَرْدِێ رِزْقِێ وَه دِدَه. اَرِێ مَا دِگَلْ خُدِێ اِلٰهَكِی دِنْ هَیَه؟! بِبِێژَه: اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ، دَه كَا دَلِیلا خَوه بِینِنْ!

٦٥. بِبِێژَه: ژِ بِلِی خُدِێ، يِێنْ لِاَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ تُو كَسْ ژِ وَانْ غَیْبِێ نِزَانَه. اَوْ نِزَانِنْ كَا كَنْگِێ دِێ بِێنَه سَاغْكِرِنْ ژِی..

٦٦. دَڤْ ژِ ڤِێ بَرْدَه؛ بَلْكِی زَانِینَا وَانْ دَرْبَارِی ئَاخْرَتِێدَه قَدِیَا يَه. نَخِێرْ؛ بَلْكِی اَوْ دِڤِێ دَرْبَارِێ دَه گُمَانْدَارِنْ. نَخِێرْ؛ بَلْكِی اَوْ فَهْمْكُورِنْ.

٦٧. اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه گُۆتِنْ: اَرِێ مَا چَاخِێ اَمْ و بَاڤَانِێنْ مَه (مِرِنْ و) بُونَه ئَاخْ، اَرِێ مَا دِیسَا اَمِێ (سَاغْ بِبِنْ و ژِ تِربَانْ) بِێنَه دَرَانِینْ؟!

٦٨. صُونْدْ بَه، مَا نَه اَڤْ گَفْ و تِرْسْ لِمَه و ژِ بَرِێ دَه ژِی لِبَاڤَانِێنْ مَه هَاتِبُو كِرِنْ. اَڤْ بَسْ چِیرُوكْ و چِیڤَانُوكِێنْ پِێشِیَانِنْ.

٦٩. بِبِێژَه: دَه هَایْدِێ لِسَرْ رُوِیِێ اَرْدِێ بِگَرِنْ، ڤِێجَا بِنِێرِنْ كَا دُومَاهِیَكَا گُنَهْكَارَانْ چَاوَا بُویَه!

٧٠. تُو ژِ بُۆ وَانْ غَمْگِینْ مَبَه، ژِ دَافِێنْ كُواَوْ لِبَرْ تَه ڤَدِدِنْ ژِی دِلتَنْگْ مَبَه.

٧١. (اَوْ مُشْرِكْ) دِبِێژِنْ: اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ (دِ دُۆزَا خَوه دَه) رَاسْتْگُو نَه، اَڤْ پَیْمَانْ (ئَا بِهَاتِنَا عَذَابِێ) كَا كَنْگِێ تِێ؟

٧٢. بِبِێژَه: اَوْ عَذَابِێ كُو هُونْ لَزِێ لِهَاتِنَا وِی دِكِنْ، هِێڤِی هَیَه كُو دِنِێزِیكْ دَه هِنَكْ ژِێ بِسَرْ وَه دَه بِێ.

٧٣. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه ژِ مِرُۆڤانْ رَه خُدَانِێ كَرَمِێ يَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤانْ وِی نَاشِێكِرِینِنْ.

٧٤. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه بِیَا كُو اَوْ دِسِینْگا خَوه دَه ڤَدِشِێرِنْ و بِیَا كُو اَشْكَرَا ژِی دِكِنْ دِزَانَه.

٧٥. لِاَرْدْ و ئَاسْمِێنْ هَرْ چِه تِشْتِێ نَدِیَارْ، هَرْ اَوْ دِكِتِێبَكَه اَشْكَرَا دَه نِڤِیسَانْدِی يَه.

٧٦. بِێگُمَانْ اَڤْ قُرْئَانْ ژِ اِسْرَائیلِیِیَانْ رَه پِرَانِیَا وَانْ تِشْتِێنْ كُو تِێدَه لِهَڤْ نَدِكِرِنْ و تِێدَه كَتِبُونْ اِخْتِیلافِێ اَشْكَرَا دِكَه.

٧٧. بِێگُمَانْ اَڤْ قُرْئَانْ ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ رَه رِێبَرْ و رَحْمَتَه.

٧٨. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه، دِێ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه بِحُكْمِێ خَوه دَارَازْ بِكَه و هَرْ اَوَه یِێ سَرْدَسْتِێ زَانَا.

٧٩. نَاخَوه تُوخَوه بِسِپِێرَه خُدِێ، لَوْرَا تُو لِسَرْ وِێ حَقِیَا اَشْكَرَا یِی.

٨٠. بِێگُمَانْ تُو نِكَارِی (حَقِیِێ) بِدِلْمِرِیَانْ بِدِی بِهِیسْتِنْ و تُو دُوزَا خَوه بِوَانْ پِێگُهِێنْ كُو پِشْتَا خَوه دَانَه حَقِیِێ و ژِێ دِرَڤِنْ ژِی، نَشِێ بِدِی گُهْدَارِیكِرِنْ.

٨١. تُو نَشِێ فَهِمْكُۆرَانْ ژِ رِێشَاشِیَا وَانْ ڤَگَرِینِی و وَانْ رَاسْتَرِێ بِكِی، ژِ يِێنْ كُو بَاوَرِی بَئَایَتِێنْ مَه ئَانِيَنَه پِێڤَه تُو نِكَارِی (دُۆزَا حَقِيِێ) بِدِی گُهْدَارِیكِرِنْ؛ لِێ، هَرْ اَوِنْ يِێنْ خَوه سِپَارْتِنَه خُدِێ

٨٢. دَمَا عَذَابْ لِسَرْ وَانْ پِێوِیسْتْ بُو، اَمِێ ژِ بُۆ وَانْ ژِ اَرْدِێ دَابَهیَكِی (رِێڤَهَرَكِی) دَرِینِنْ كُو اَوِێ بِوَانْ رَه بِئَاخِڤَه ؛ ژِ بَرْ كُو اِنْسَانَانْ بَئَایَتِێنْ مَه بَاوَرِی نَدَئَانِینْ.

٨٣. وِێ رُوژِێ اَمِێ ژِ هَرْ اُمَّتِێ بِرَكِێ ژِ وَانِێنْ كُو بَئَایَتِێنْ مَه بَاوَرِی نَئَانِیبُو لِهَڤْ بِجِڤِینِنْ. اِێدِی اَوْ لِجِهَكِی تِێنَه گِرْتِنْ (و ژِ بُۆ حَسَابِێ خَوه بِدِنْ) تِێنَه ئَاژُوتِنْ.

٨٤. حَتَا گَاڤَا كُو اَوْ بِێنْ (مَیْدَانَا حَسَابِێ، خُدِێ ژِ وَانْ رَه) دِبِێژَه: اَرِێ مَا دِگَلْ كُو زَانَبُونَا وَه تَامْ پِێ تُنَه بُو ژِی وَه اِنْكَارَا ئَایَتِێنْ مِنْ دِكِرْ؟ (كُو نَه وِهَا بَه) نَاخَوه اَوْ چِبُو كُو وَه دِكِرْ؟

٨٥. ژِ بَرْ ظُلْمَا كُو كِرِنْ، عَذَابْ لِسَرْ وَانْ مِسُوگَرْ بُو، ڤِێجَا اَوْ نِكَارِنْ بَئَاخِڤِنْ (دَا كُو بَرْسِڤَا خَوه بِدِنْ).

٨٦. مَا وَانْ نَدِیتِیَه كُو مَه شَڤْ ئَافِرَانْدِیَه دَا كُو اَوْ تِێدَه بِێهْنَا خَوه بِدِنْ و مَه رُوژْ ژِی كِرِیَه رُونَاهِی؟ ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو بَاوَرِی بِینَه، تَقَزْ دِڤِێ دَه عِبْرَتْ هَنَه.

٨٧. رُوژَا دِصُورِێ دَه وَرَه پِفْكِرِنْ، ژِ بِلِی يِێنْ كُو خُدِێ نَخَوسْتِیَه كُو بِتِرْسِنْ، چِه تِشْتِێنْ لِاَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه دِێ بِتِرْسِنْ. تَڤَكِی مَخْلُوقَانْ دِێ مَلُولْ و شِكَسْتِی بِێنَه حِزُورَا خُدِێ.

٨٨. تُو گُمَانْ دِكِی كُو چِیَا رَاوَسْتَایِی و بِێحَرَكَتِنْ. نَه وِسَانَه؛ بَلْكِى اَوْ مِینَا گَرَا عَورَانْ دِگَرِنْ. اَڤْ كَارِێ خُدِێ يَه. اَوْ خُدَایِێ كُو هَرْ تِشْتْ تَكُوزْ و بِحِكْمَتْ چِێكِرِیَه. بِێگُمَانْ خُدِێ، ژِ كِرِنِێنْ وَه ئَاگَاهْدَارَه.

٨٩. كِی كُو بِقَنْجِی وَرَه حِزُورَا خُدِێ، ڤِێجَا یَا هَرِی چِێتِرْ ژِێ رَه هَیَه (كُو بِهِشْتَه) و وِێ رُوژَا بِتِرْسْ اَوْ ژِ تِرْسَكَه مَزِنْ ژِی اَوْلَه نَه.

٩٠. كِی كُو بِنَبَاشِی وَرَه حِزُورَا خُدِێ، اَوْ بِسَرْ دَڤِێنْ خَوه ڤَه دِئِێگِرْ تِێنَه وَرْكِرِنْ (و ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): هُونْ بَسْ جَزَایِێ یَا كُو وَه لِدِنْیَایِێ كِرِیَه، دِكِشِینِنْ!

٩١. (یَا مُحَمَّدْ! بِبِێژَه): فَرْمَانْ لِمِنْ هَاتِیَه كِرِنْ كُو اَزْ بَسْ ژِ پَرْوَرْدَگَارِێ ڤِی بَاژَارِی رَه (كُو مَكَّه يَه) عِبَادَتْ بِكِمْ. اَوْ خُدَایِێ كُو صِیَانَتْ دَایِێ (و اَوْ حَمَانْدِيَه)، هَرْ تِشْتْ بَسْ یِێ وِی يَه و فَرْمَانْ لِمِنْ هَاتِیَه كِرِنْ كُو اَزْ مُسِلْمَانْ بِژِیمْ و مُسِلْمَانْ بِمِرِمْ.

٩٢. اَزْ هَاتِمَه فَرْمَانْبَرْكِرِنْ كُو اَزْ قُرْئَانِێ بِخُوِینِمْ. ڤِێجَا كِی وَرَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ، اَوْ ژِ بُۆ خَوه هَاتِیَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ و كِی كُو ژِ رِێ بِكَڤَه اِیجَا ژِێ رَه بِبِێژَه: اَزْ بَسْ هِشْیَارْكَرَكِی ژِ پِێخَمْبَرِێنْ هِشْیَارْكَرِمْ.

٩٣. بِبِێژَه: حَمْدْ ژِ بُۆ خُدِێ يَه. اَوْ خُدَایِێ كُو ئَایَتِێنْ خَوه (دِنَفْسَا وَه دَه و دِاَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ دَه) دِێ نِیشَانِی وَه بِدَه، هُونِێ وَانْ ژِی نَاسْ بِكِنْ. بِێگُمَانْ پَرْوَرْدَگَارِێ تَه ژِ تِشْتِێ كُو هُونْ دِكِنْ نَه غَافِلَه.

[228] دِ ئَایَتِێ دَه دَرْبَاسْ بُو كُو سُلَیمَانْ پِێخَمْبَرْ بُو وِێرتِێ بَئَاڤِێ خَوه دَاوودْ پِێخَمْبَرْ. لِگُورِی ظَاهِرْ اَوْ ژِ بَئَاڤِێ خَوه مِرَاتْگِرِێ مَالْ و مِلْكَه. لِێبَلِێ هَرُوَكِی ژِ سُورَهیِێ مَرِیمْ ئَایَتَا ٥-٦ێ «بِرَاسْتِی اَزْ پِشْتِی خَوه ژِ یِێنْ كُو بِكَڤِنْ سَرْ كَارْ اَنْدِیشَه دِكِمْ (كُو اَوْ دِینْ بَرَڤَاژِی نِیشَانْ بِدِنْ). پِیرَكَا مِنْ ژِی زَارُوكَانْ نَایِینَه، ڤِێجَا ژِ جَمْ خَوه سَرْكَارْ و مِیرَاتْگِرَكِی بِدَه مِنْ. دَا كُو اَوْ بِبَه مِیرَاتْگِرِێ مِنْ و مِیرَاتْگِرِێ مَالْبَاتَا یَعْقُوبْ ژِی. خُدَایِێ مِنْ، وِی بِكَه مِرُوڤَكِی (تُو) ژِێ رَازِی!» نِیشَانْ دِدَه كُو اَڤْ مِیرَاتْگِرِی نَه یَا مَالْ و مِلْكَه؛ بَلْكِی یَا عِلْمْ و دِینَه.

٢٨. سُورَه يِێ قَصَصْ

سُورَهيِێ (قَصَصْ)، ٨٨ (هَشْتِێ و هَشْتْ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ دَاكَتِیَه. اَلقَصَصْ بِمَعْنَیَا رُودَانْ، قِصَه و حِيكَایَانَه. سُورَهیِی نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایَتَا ٢٥-اَمْ گِرْتِيَه. مِژَارِێنْ سُورَهیِی يِێنْ سَرَكِیِی ژِ زَارُوكَاتِیَا وِی و پِێ دَه ژِیَانَا نَبِی مُوسَا، تِێكُوشِینَا وِی، سَرْكَفْتِنَا اَهْلِێ اِیمَانِێ و بَاوَرْنَبُونَا بِسَرْوَتَا دِنْیَایِێ پِێكْ تِێنْ. سُورَهيِێ قَصَصْ -وَكِی هَمُو سُورَهتيِێنْ كُو لِمَكِّێ نَازِلْ بُونَه.- بِگِرِینْگِی لِسَرْ مِژَارَا بِیرْ و بَاوَرِیِێ: «یَكِیتِیَا خُدِێ تَعَالا، پِیخَمْبَرتِی و سَاغْبُونَا پِشْتِی مِرِنِێ» رَادِوَسْتَه كُو اَوْ؛ هَمْ ژِ ئَالِیِێ رِێبَازِێ ڤَه هَمْ ژِ ئَالِیِێ دَاكَتِنِێ ڤَه دِگَلْ سُورَهيِێنْ «شُعَرَاء و نَمِلْ» ئَاهَنْگسَازَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. طَا. سِینْ. مِیمْ.

٢. اَڤْ ئَایَتِێنْ كِتِێبَا رُونْكَرِنْ.

٣. ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو بَاوَرْ بِكِنْ اَمِێ ژِ تَه رَه هِنَكِی ژِ ئَاگَاهِيِێنْ مُوسَا و فِرْعَوْنْ بِرَاسْتُ و دُرِسْتِی بِخُوِینِنْ.

٤. بِێگُمَانْ فِرْعَونْ لِسَرْ عَرْدِێ ژِ سَرْ خَوه ڤَه چُویَه و خَلْكِێنْ وِێ ژِ هَڤْ پَرْچَه كِرِیَه. دَسْتَیَكِێ ژِ وَانْ قَلْسْ دِكَه؛ كُرِێنْ وَانْ دِكُژَه و كَچِێنْ وَانْ سَاغْ دِهِێلَه. بِێگُمَانْ اَوْ هَرْ ژِ مُفْسِدَانْ بُو.

٥. اَمْ ژِی دِخَوازِنْ لِوَانِێنْ كُو لِسَرْ اَرْدِێ هَاتِنَه قَلْسْكِرِنْ كَرَمِێ بِكِنْ و اَمْ وَانْ بِكِنْ رِێبَرْ و اَمْ وَانْ بِكِنْ مِیرَاتْگِرِێ اَرْدِێ.

٦. اَمْ دِڤِێنْ وَانْ لِاَرْدِێ دَسْتْهِلاتْدَارْ بِكِنْ و اَمْ بِفِرْعَونْ، هَامَانْ و لَشْكَرِێنْ وَانْ يَا كُو اَوْ ژِێ دِتِرْسِیَانْ، بِدِنْ دِیتِنْ.

٧. (دَمَا مُوسَا ژِ دَایِیكَا خَوه بُو) مَه سِرُوشْ (اِلْهَامْ) دَا دَایِیكَا مُوسَا؛ (مَه ژِێ رَه گُۆتْ): وِی بِمِێژِینَه (وِی شِیرْ بِدَه). ڤِێجَا اَگَرْ تُو ژِێ تِرْسِیَا اِیجَارْ وِی (بِكَه صِنْدُوقِێ و) بَاڤِێژَه دَرْیَایِێ. نَتِرْسَه و غَمْگِینْ ژِی مَبَه (لَوْرَا اَوْ نَاخَنِقَه). بِێگُمَانْ اَمِێ دِیسَا وِی لِتَه ڤَگَرِینِنْ و اَمِێ وِی بِكِنْ پِێخَمْبَرْ.

٨. ڤِێجَا مَالْبَاتَا فِرْعَونْ اَوْ گِرْتِنْ، دِ دَاوِی دَه دِێ ژِ وَانْ رَه بِبَه نَیَارْ و غَمْگِینِی. بِێگُمَانْ فِرْعَونْ، هَامَانْ و لَشْكَرِێنْ وَانْ هَرْ گُنَهْكَارْ بُونْ.[229]

٩. ژِنَا فِرْعَوْنْ گُۆتْ: (اَڤْ زَارُوكْ) دِێ ژِ بُۆ مِنْ و تَه بِبَه رُۆنِيَا چَاڤَانْ (بِبَه كِێفْ و دِلْخَوشِی)، وِی مَكُژِنْ، دِبَه كُو فَیْدِێ بِدَه مَه، یَانْ ژِی اَمْ وِی ژِ خَوه رَه بِكُرِینِی بِگِرِنْ. حَالْ اَڤْه كُو اَوْ نِزَانِنْ (كُو هَلاكَا وَانْ دِێ لِسَرْ دَسْتِێ وِی بَه).

١٠. دَایِیكَا مُوسَا (پِشْتِی بِهِیسْتْ كُو مُوسَا كَتِیَه دَسْتِێ فِرْعَونْ) ژِ بَرْ غَمَا مُوسَا دِلِێ وِێ ژِێ چُو. اَگَرْ مَه دِلِێ وِێ مِكُومْ نَكِرِبُویَا هِنْدِكْ مَابُو وِى اَشْكَرَا بِكَه (كُو اَوْ كُرِێ وِێ يَه). (ڤِێجَا مَه صَبِرْ و سَبَاتْ دَایِێ) دَا كُو اَوْ بَاوَرْ بِكَه كُو سُۆزَا مَه پِێ رَه دَایَه حَقَه (مُحَقَّقْ دِێ بِجِهْ ژِی وَرَه).

١١. دَایِیكَا مُوسَا ژِ خَوشْكَا وِی رَه گُۆتْ: لِپَیْ شُۆپَا وِی هَرَه. وِێ اَوْ ژِ دُورْ ڤَه دِیتْ، وَانْ نِزَانِی اَوْ خَوشْكَا وِی يَه،

١٢. بَرِیَا اَمْ لِدَایِیكَا وِی ڤَگَرِینِنْ مَه نَهِێلا اَوْ شِیرِێ پِرَكَانْ بِخَوه. ڤِێجَا (خِوشْكَا وِی ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: مَا اَزْ مَالَكِێ نِیشَانِی وَه بِدِمْ كُو وِی ژِ وَه رَه خَودِی بِكَه و اَوْ لِێ گُهْدَارْ بِنْ؟

١٣. ڤِێجَا مَه اَوْ لِدَایِیكَا وِی ڤَگَرَانْدْ دَا كُو چَاڤِێ وِێ بِێ رُونِی بِبَه، غَمْگِینْ نَبَه و بِزَانِبَه كُو پَیْمَانَا خُدِێ (دَایِی) حَقْ و رَاسْتَه. لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤانْ (ڤِێ) نِزَانِنْ.

١٤. دَمَا مُوسَا (ژِ هِێزْ و ئَاقِلْ ڤَه) گِهَا كَمَالا خَوه، مَه حِكْمَتْ و زَئَانِینْ دَایِێ. هَا بِڤِی ئَاوَایِی اَمْ قَنْجِیكَارَانْ خَلاتْ دِكِنْ.

١٥. مُوسَا دِنَاڤْبَرَكِێ دَه چُو بَاژِێرْ كُو هَایَا خَلْكِێ بَاژِێرْ ژِێ نَبُو. لِوِێ دَرِێ دِیتْ كُو دُو زِلامْ شَرْ دِكِنْ. یَكْ ژِ وَانْ ژِ قَومِێ وِی بُو و اَوِێ دِنْ ژِی ژِ نَیَارِێ وِی بُو. ڤِێجَا زِلامِێ ژِ قَومِێ وِی هَاوَارَا خَوه گِهَانْدِێ دَا كُو لِهَمْبَرِی دِژْمِنِێ وِی ئَارِیكَارِیَا وِی بِكَه. مُوسَا ژِی كُلْمَكْ لِێ دَا و اَوْ كُشْتْ. (مُوسَا) گُۆتْ: اَڤْ (كُشْتِنْ) كَارِێ شَیْطِێنَه. بِێگُمَانْ اَوْ نَیَارْ و رِێشَاَشْكَرَكِی اَشْكَرَا يَه.

١٦. مُوسَا (پُوشْمَانْ بُو و) گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! بِێگُمَانْ مِنْ لِخَوه ظُلِمْ كِرِیَه. لِمِنْ بِبُورَه و گُنَهِێنْ مِنْ ژِێ بِبَه! اِێدِی خُدِێ ژِی گُنَهِێ وِی ژِێ بِرْ. بِێگُمَانْ خُدِێ، اَوَه یِێ گُنَهْژِێبِرْ يِێ دِلُوڤَانْ.

١٧. مُوسَا گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! ژِ بَرْ وِێ كَرَمَا تَه لِمِنْ كِرِی (كُو تَه اَزْ بَخْشَانْدِمْ) اِێدِی اَزِێ ژِ سُوجْكَرَانْ رَه نَبِمْ پِشْتَكْ و ئَارِیكَارْ.

١٨. اِێدِی مُوسَا، دِنَاڤْ بَاژِێرْ دَه بِتِرْسْ دِمَا، چَاڤْدِێرِی لِخَوه دِكِرْ (دَا كُو ژِ بَرْ كُشْتِنَا مِرُۆڤێ فِرْعَونْ تِشْتَكْ نَیِێ سَرِێ وِی). ژِ نِشْكَا ڤَه دِیتْ اَوِێ كُو دُه ئَارِیكَارِی ژِێ خَوسْتِی، دِیسَا هَاوَارَا خَوه دِگِهِینِێ. مُوسَا ژِێ رَه گُۆتْ: بِێگُمَانْ تُو رِێشَاَشْكَرَكِی اَشْكَرَا یِی!

١٩. چِه دَمَا مُوسَا خَوسْتْ وِی زِلَامِێ (قِپطِی) كُو دِژْمِنِێ هَرْ دِیَانْ بُو بِخُرْتِی بِگِرَه، (یِێ اِسْرَائِیلِی) گُۆتْ: اَیْ مُوسَا! تُو دِخَوازِی مِنْ ژِی بِكُژِی چَاوَا كُو تَه دُهْ یَكْ كُشْتِبُو؟ بَسْ دِخَوازِی تُو بِبِی زُورْدَارَكِی خُونْرِێژْ و تُو نَاخَوازِی بِبِی ژِ يِێنْ قَنْجِیكَارْ؟!

٢٠. زِلَامَكْ ژِ دُومَاهِیكَا بَاژِێرْ بِلَزْ هَاتَه جَمْ مُوسَا و گُۆتْ: اَیْ مُوسَا! گِرَه گِرْ دَرْبَارِێ تَه دَه رَایْ و شِێوْرِێ دِكِنْ دَا كُو تَه بِكُژِنْ، ڤِێجَا (ژِ بَاژِێرْ) دَرْكَڤَه، بِێگُمَانْ اَزْ خِێرَا تَه دِخَوازِمْ.

٢١. اِێدِی مُوسَا بِتِرْسْ و سَاوْ ژِ بَاژِێرْ دَرْكَتْ، لِخَوه چَاڤْنِێرِی دِكِرْ و گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! مِنْ ژِ ڤِێ جِڤَاتَا ظَالِمْ رِزْگَارْ بِكَه.

٢٢. دَمَا مُوسَا بَرِێ خَوه دَا رَخِێ مَدْیَنِێ (بَاژَارِێ نَبِی شُعَیبْ) گُۆتْ: اَزْ هِێڤِیدَارِمْ كُو خُدَایِێ مِنْ بَرِێ مِنْ بِدَه رِیَا رَاسْتْ.

٢٣. ڤِێجَا وَخْتِێ گِهِیشْتْ سَرْ ئَاڤَا مَدْیَنِێ، لِسَرْ ئَاڤِێ بِرَكْ مِرُۆڤْ دِیتِنْ كُو وَانْ پَزِێنْ خَوه ئَاڤْ دِدَانْ. ژِ بِلِی وَانْ ژِی دُو ژِنْ دِیتِنْ كُو وَانْ پَزِێنْ خَوه دِدَانْ پَاشْ. مُوسَا (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: وَه خِێرَه؟ گُۆتِنْ: حَتَا كُو شِڤَانْ خَوه نَدِنْ پَاشْ، اَمْ (خَوه نَاخِنْ نَاڤَا وَانْ و پَزِێنْ خَوه) ئَاڤْ نَادِنْ؛ بَاڤِێ مَه ژِی كَالَكِی پِیرَه (ژِ وِی پِێشْتِرْ كَسَكِی مَه نِینَه، ژِ نَچَارِی اَمْ هَاتِنَه بَرْ پَزْ).

٢٤. اِێدِی مُوسَا (پَزِێنْ) وَانْ ئَاڤْ دَا، دُوڤْرَه پِشْتَا خَوه دَا وَانْ، چُو بَرْ سِیِێ و وِهَا دُعَا كِرْ: خُدَایِێ مِنْ! اَزْ مُحْتَاجِێ قَنْجِیَكِێ مَه كُو تُو ژِ بُۆ مِنْ بِشِینِی.[230]

٢٥. پَاشِێ یَكْ ژِ هَرْ دِیَانْ بِحَیَا و اَدَبْ هَاتَه جَمْ مُوسَا، ژِێ رَه گُۆتْ: بَاڤِێ مِنْ گَازِی تَه دِكَه، ژِ بَرْ كُو تَه پَزِێ مَه ئَاڤْ دَابُو دِخَوازَه حَقِێ تَه بِدَه تَه. ڤِێجَا دَمَا مُوسَا هَاتَه جَمْ وِی (شُعَیبْ) و قِصَتَا خَوه ژِێ رَه گُۆتْ. (شُعَیبْ) گُۆتْ: مَتِرْسَه، تُو ژِ وِی مِلَّتِێ سِتَمْكَارْ خَلَاصْ بُوِیِی.

٢٦. ژِ وَانْ هَرْ دُو كَچَانْ یَكِێ گُۆتْ: بَاڤُو! وِی بِخِزْمَتْكَارِى بِگِرَه، بِێگُمَانْ اَوْ چِێتِرِینْ كَسَه كُو تُو بِخِزْمَتْكَارِى بِگِرِی، اَوْ خُرْتْ و اَمِینَه.

٢٧. (شُعَیبْ ژِ مُوسَا رَه) گُۆتْ: اَزْ دِخَوازِمْ ژِ ڤَانْ هَرْ دُو كَچِێنْ خَوه یَكِێ لِتَه مَهِرْ بِكِمْ بِشَرْطِێ كُو تُو هَشْتْ صَالانْ لِبَالْ مِنْ بِخِزْمَتْكَارِى بِمِینِی. اَگَرْ تُو دَهْ صَالانْ تَمَامْ بِكِی اَوْ قَنْجِیكَه ژِ جَمْ تَه يَه و اَزْ نَاخَوازِمْ ژِ تَه رَه زَحْمَتِیِێ چِێكِمْ. خُدِێ حَزْ بِكَه تُو یِێ مِنْ مِرُۆڤكِی قَنْجِیكَارْ بِبِینِی.

٢٨. مُوسَا گُۆتْ: اَڤْ دِنَقَبَا مِنْ و تَه دَه يَه. اَزْ ژِ ڤَانْ هَرْ دُو قَوْلَانْ كِیژَانِی تَمَامْ بِكِمْ، زِێدهَیِی ژِ مِنْ نَایِێ خَوهسْتِنْ. خُدِێ لِسَرْ قَوْلِێ مَه شَاهِدَه.

٢٩. ڤِێجَا دَمَا مُوسَا قَوْلِێ خَوه تَمَامْ كِرْ بِخَانِمَا خَوه ڤَه دَرْكَتْ رِێ، لِئَالِیِێ (چِیَایِێ) طُورْ ئَاگِرَكْ دِیتْ. ژِ َخَانِمَا خَوه رَه گُۆتْ: هُونْ (لِڤِرْ) رَاوَسْتِنْ، مِنْ ئَاگِرَكْ دِیتْ، دِبَه كُو ژِ وِێ اَزْ ژِ وَه رَه خَبَرَكِێ یَانْ ژِی پِێتَكْ ئَاگِرْ بِینِمْ دَا كُو هُونْ خَوه پِێ گَرْمْ بِكِنْ.

٣٠. دَمَا هَاتْ جَمْ اِێگِرْ، ژِ ئَالِیِێ رَاسْتِێ یِێ نَوالِێ، لِوِی جِهِێ پِیرُوزْ ژِ دَارِێ هَاتَه گَازِیكِرِنْ: اَیْ مُوسَا! بِێگُمَانْ اَزْ خُدَا مَه؛ پَرْوَرْدِگَارِێ تَڤَكِی عَالَمِێ مَه.

٣١. گُوپَالِێ خَوه بَاڤِێژَه! ڤِێجَا دَمَا مُوسَا دِیتْ كُو گُوپَالِێ وِی وَكْ مَارْ بِلَزْ خَوه دَاڤِێژَه و دِچَه، (ژِ تِرْسَا) رَڤِی و لِپِشْتْ خَوه نَزِڤِرِی. (مَه ژِێ رَه گُۆتْ): اَیْ مُوسَا! مَتِرْسَه، بِێگُمَانْ تُو ژِ يِێنْ پِشْترَاسْتُ و اَمِینِی.

٣٢. دَسْتِێ خَوه تِێخَه پَاخِلَا خَوه دِێ سپِی دَرْكَڤَه، سپِیتِیَكَه نَه ژِ نَخَوشِی. چَنْگِێ خَوه یِێ كُو ژِ تِرْسِێ (ڤَبُويَه) بِبَرْ خَوه ڤَه بِكِشِینَه (تِرْسَا تَه دِێ بِچَه). هَا اَڤْ ژِ خُدَایِێ تَه، ژِ بُۆ فِرْعَونْ و گِرَه گِرِێنْ وِی دُو دَلِیلْ و مُعْجِزَيِێنْ بِنْبِرِنْ. بِێگُمَانْ اَوْ هَرْ مِلَّتَكِی ژِرِێدَرْكَتِی نَه.

٣٣. مُوسَا گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! مِنْ شَخْصَكْ ژِ وَانْ كُشْتِبُو، ڤِێجَا اَزْ دِتِرْسِمْ كُو اَوْ مِنْ بِكُژِنْ.

٣٤. بِرَایِێ مِنْ هَارُونْ ژِ مِنْ بِزِمَانْتِرَه، ڤِێجَا وَكْ پِشْتَڤَانْ و ئَارِیكَارْ دِگَلْ مِنْ بِشِینَه دَا كُو اَوْ مِنْ رَاسْتْ بِدِێرَه، اَزْ دِتِرْسِمْ كُو اَوْ بِمِنْ بَاوَرِی نِیِینِنْ.

٣٥. خُدِێ گُۆتْ: اَمِێ بِبِرَایِێ تَه پِشْتَا تَه قَایِیمْ بِكِنْ و اَمِێ بِئَایَتْ و مُعْجِزَيِێنْ خَوه سَرْدَسْتِیِێ بِدِنْ وَه، اِێدِی اَوْ نَاگِهِیژِنْ وَه. هُونْ و يِێنْ كُو لِپَیْ وَه تِێنْ، تَقَزْ دِێ بِسَرْ بِكَڤِنْ.

٣٦. ڤِێجَا دَمَا مُوسَا بِئَایَتِێنْ مَه يِێنْ اَشْكَرَا ژِ وَانْ رَه هَاتْ، گُۆتِنْ: اَڤْ، ژِ سِێرَكَه چِێكِرِی پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِی دِنَه. مَه تِشْتَكِی وِهَا ژِ بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ خَوه يِێنْ پِێشِینْ نَبِهِیسْتِيَه.

٣٧. مُوسَا گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ بِێهْتِرْ دِزَانَه كَا كِێ ژِ جَمْ وِی هِیدَئَایَتْ ئَانِيَه و اَنْجَامَا خِێرِێ كَا ژِ كِێ رَه يَه. بِێگُمَانْ ظَالِمْ بِسَرْ نَاكَڤِنْ.

٣٨. فِرْعَوْنْ گُۆتْ: گَلِی گِرَه گِرَانْ! اَزْ ژِ بُۆ وَه، ژِ خَوه پِێ ڤَه خُدَایَكِی دِنْ نَاسْ نَاكِمْ. اَیْ هَامَانْ! دَه هَایْدِێ ژِ بُۆ مِنْ لِسَرْ هَرِیِێ ئَاگِرْ پِێخَه (كَرْپِیچَانْ چِێكَه)، ژِ مِنْ رَه كُوشْكَكِی لِێبِكَه كُو اَزْ خُدَایِێ مُوسَا بِبِینِمْ، لِێبَلِێ اَزْ گُمَانْ دِكِمْ كُو تَقَزْ اَوْ ژِ دَرَوْكَرَانَه.

٣٩. فِرْعَوْنْ و لَشْكَرِێنْ خَوه بِنَحَقِی خَوه لِسَرْ ئَاخَا مِصْرِێ مَزِنْ دِێرَانَه و ژِ وَانْ وَه يَه كُو اَوِێ لِمَه ڤَنَگَرِنْ.

٤٠. مَه ژِی اَوْ و لَشْكَرِێنْ وِی گِرْتِنْ و دِدَرْیَایِێ دَه وَرْكِرِنْ. دَه بِنِێرَه اَنْجَامَا ظَالِمَانْ كَا چَاوَا بُویَه!

٤١. مَه اَوْ كِرِنْ سَرُوكِێنْ كُو (خَلْكِێ) گَازِی بَالْ اِێگِرْ ڤَه دِكِنْ و رُوژَا قِیَامَتِێ ئَارِیكَارِیَا وَانْ دِێ نَیِێ كِرِنْ.

٤٢. مَه لِڤِێ جِیهَانِێ لَعْنَتْ (دُورْكَتِنَا ژِ رَحْمَا خُدِێ) لِوَانْ بَارَانْدْ. رُوژَا قِیَامَتِێ ژِی اَوْ ژِ لَعْنَتِیَانِنْ.[231]

٤٣. صُونْدْ بَه، پِشْتِی كُو مَه اُمَّتِێنْ پِێشِی ژِحۆلِێ رَاكِرِنْ، مَه كِتِێبْ دَا مُوسَا ژِ بُۆ كُو ژِ مِرُۆڤانْ رَه بِبَه رُۆنَاهِی، رَاسْتَرِێیِی و رَحْمَتْ، دَا كُو اَوْ ژِێ شِیرَتَانْ وَرْگِرِنْ.

٤٤. دَمَا اَمْ دِگَلْ مُوسَا ئَاخِڤِینْ، تُو (اَیْ مُحَمَّدْ) نَه لِئَالِیِێ رُوژْئَاڤَایِێ چِیَایِێ طُورْ بُویِی و تُو لِوِرْ ژِی نَه حَازِرْ بُویِی.

٤٥. لِێبَلِێ مَه گَلَك اُمَّتْ ئَافِرَانْدِنْ، ڤِێجَا بِسَرْ وَانْ دَه دَمِێنْ دِرِێژْ دَرْبَاسْ بُونْ. تُو دِنَاڤْ خَلْكِێ مَدْیَنِێ دَه نِشْتَجِهْ ژِی نَبُویِی كُو تُو ژِ وَانْ رَه بِخُوِینِی. لِێبَلِێ مَه تُو بِپِێخَمْبَرِی هِنَارْتِی (و مَه سَرْپِێهَاتِيِێنْ وَانْ ژِ تَه رَه دَانْ زَئَانِینْ).

٤٦. دَمَا مَه بَانْگِی مُوسَا كِرْ ژِی تُو نَه لِكِێلَكَا (چِیَایِێ) طُورْ بُویِی. لِێبَلِێ خُدَایِێ تَه ژِ دِلُوڤَانِیَا خَوه (وَحِی ژِ تَه رَه شَانْدْ؛ تُو كِرِی پِێخَمْبَرْ) دَا كُو تُو خَلْكَكِی كُو بَرِیَا تَه تُو پِێخَمْبَرْ ژِ بُۆ وَانْ نَهَاتِبُونْ، هِشْیَارْ و ئَاگَاهْدَارْ بِكِی؛ هِێڤِی هَیَه اَوْ تِێ بِگِهِیژِنْ و لِخَوه بِزِڤِرِنْ.

٤٧. اَگَرْ كُو نَه ژِ بَرْ ڤِێ هِێنْجَتَا كَافِرَانْ بُویَا؛ دَمَا كُو بِسَدَمَا كُفْرَا خَوه هَاتِنْ عَذَابْدَایِنْ، ڤِێجَا بِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! دَه بِلا تَه پِێخَمْبَرَكْ ژِ مَه رَه شَانْدِبُوِیَا، ڤِێجَا مَه ژِی بِدَایَا پَیْ ئَایَتِێنْ تَه و اَمْ بِبُونَا ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ (مَه تُو بِپِێخَمْبَرِی ژِ وَانْ رَه نَدِشَانْدْ).

٤٨. ڤِێجَا دَمَا ژِ جَمْ مَه حَقْ (قُرْئَانْ) ژِ وَانْ رَه هَاتْ، گُۆتِنْ: دَه بِلا یَا ژِ بُۆ مُوسَا هَاتِی ژِ وِی رَه ژِی بِهَاتِیَا؟ بَاشَه، قَیْ وَانْ ئَا كُو هِێ بَرِێ ژِ مُوسَا رَه ژِی هَاتِبُو دَایِنْ مَانْدَلَه نَكِرِبُونْ؟ قَیْ وَانْ نَگُۆتِبُو: اَڤْ هَرْ دُو (مُحَمَّدْ و مُوسَا) دُو سِێرْبَازِنْ پِشْتَڤَانِیَا هَڤْ دِكِنْ و گُۆتِنْ؛ بِێگُمَانْ مَه بِهَرْدِیَانْ ژِی بَاوَرِی نِینَه.

٤٩. بِبِێژَه: اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ رَاسْتْگُو نَه، نَاخَوه هُونْ ژِی كِتِێبَكِێ ژِ (جَمْ) خُدِێ بِینِنْ كُو اَوْ ژِ هَرْ دِیَانْ (قُرْئَانْ و تَوْرَاتِێ) رَاسْتِرْ بَه، ڤِێجَا دَا كُو اَزْ بِدِمْ پَیْ وِێ!

٥٠. اَگَرْ اَوْ بَرْسِڤَا تَه نَدِنْ، بِزَانَه كُو اَوْ تَنِێ لِپَیْ هَوَسِێنْ خَوه دِچِنْ. قَیْ ژِ وِی كَسِی كِی رِێشَاشْتِرَه كُو بِێیِی رِێزَانَكِی ژِ خُدِێ ژِێ رَه هَبَه، لِپَیْ هَوَسَا خَوه بِچَه؟ بِێگُمَانْ خُدِێ جِڤَاتَا ظَالِمْ رَاسْتَرِێ نَاكَه.

٥١. صُونْدْ بَه، مَه ئَایَتِێنْ قُرْئَانِێ لِدُوڤْ هَڤْ، ژِ بُۆ وَانْ هِنَارْتْ دَا كُو اَوْ ژِێ شِیرَتَانْ وَرْگِرِنْ.

٥٢. اَوِێنْ كُو بَرِی قُرْآنِێ مَه كِتِێبْ دَانَه وَانْ (مَقْصَدْ پِێ؛ اَوْ فِلَهُ و جِهُويِێنْ كُو تَحْرِيفَا كِتِێبَا خَوَه نَكِرِنَه) بَاوَرِی بِڤِێ قُرْآنِێ ژِی تِینِنْ.

٥٣. دَمَا قُرْئَانْ ژِ وَانْ رَه تِێ خَونْدِنْ، دِبِێژِنْ؛ مَه بَاوَرِی پِێ ئَانِی. بِێگُمَانْ اَوْ حَقَه، ژِ جَمْ خُدَایِێ مَه هَاتِيَه. بِێگُمَانْ بَرِی وِێ ژِی اَمْ مُسِلْمَانْ بُونْ.

٥٤. هَا ژِ بَرْ صَبْرَا وَانْ دُو جَارَانْ خِێرْ ژِ وَانْ رَه تِێ دَایِنْ. اَوْ نَقَنْجِیِێ بِقَنْجِیِێ دِدِنْ ئَالِی و رِزْقِێ كُو مَه دَایَه وَانْ ژِی ژِ بُۆ رِزَایَا خُدِێ خَرْجْ دِكِنْ.

٥٥. دَمَا اَوْ گُۆتِنَا پُوچْ/كَلَڤَاژِی دِبِهِیزِنْ، بَرِێ خَوه ژِێ ڤَدِگَرِینِنْ و دِبِێژِنْ: كَارِێنْ مَه ژِ مَه رَه و كَارِێنْ وَه ژِ وَه رَه. ژِ مَه اَمِینْ بِنْ و اَمْ ژِ خِێرِێ پِێ ڤَه لِوه نَازِڤِرِینِنْ، اَمْ نَاخَوازِنْ تِێكِلِی نَزَانَانْ بِبِنْ.

٥٦. تُو نِكَارِی یِێ كُو تُو ژِێ حَزْ دِكِی بِینِی هِیدَئَایَتِێ، لِێبَلِێ خُدِێ كِی بِڤِێ وِی تِینَه هِیدَئَایَتِێ و اَوْ چِێتِرْ دِزَانَه؛ كَا كِی لِسَرْ هِیدَئَایَتِێ يَه.[232]

٥٧. گُۆتِنْ: اَگَرْ اَمْ دِگَلْ تَه بِدِنْ پَیْ رِیَا رَاسْتْ، اَمِێ ژِ وَلاتِێ خَوه بِێنَه دَرْخِسْتِنْ. (خُدِێ دِبِێژَه): قَی مَه اَوْ لِجِهَكِی كُو (ظُلِمْ) لِێ حَرَامْ و لِجِهَكِی اَوْلَه جِیوَارْ نَكِرِنْ كُو ژِ كَرَمَا مَه ژِ هَرْ جِهِی فِێكِيِێنْ هَرْ تِشْتِی بِبَالْ ڤَه تِێنْ؟ لِێبَلِێ پِرِێنْ وَانْ نِزَانِنْ.

٥٨. مَه گَلَكْ وَلاتْ وِێرَانْ كِرِنْ بِسَدَمَا كُو بِطْرِی كِرِنْ و ژِ سَرْ خَوه ڤَه چُونْ. ڤِێجَا هَا اَڤْ وَارِێنْ وَانِنْ، كَاڤِلِنْ! پِشْتِی وَانْ ئَاڤَا نَبُونَه -كُو بِرِێبِوارِی نَبَه- كَسْ دِوَانْ دَه نِشتَجِهْ نَبُویَه و اَمْ بُونَه مِیرَاتْگِرِێنْ وَانْ.

٥٩. خُدَایِێ تَه تُو وَلاتِی وِێرَانْ نَاكَه حَتَا كُو پِێخَمْبَرَكِی ژِ وَانْ رَه نَشِینَه، دَا كُو ئَایَتِێنْ مَه ژِ وَانْ رَه بِخُوِینَه. لَوْرَا؛ مَه تُو وَلاتْ ژِ نَاڤِێ نَبِرِنَه اَگَرْ كُو خَلْكِێ وِی بِخَوه نَه
ظَالِمْ بِنْ.

٦٠. هَرْ تِشْتَكِی خُدِێ دَایَه وَه ڤِێجَا اَوْ خَمْلُ و پِێخَوشِیَا ژِیَانَا دِنْیَایِێ يَه و یَا كُو لِجَمْ خُدِێ يَه، اَوْ ژِێ چِێتِرْ و دَائِمِیتِرَه. اَرِێ مَا هِێ ژِی هُونْ ئَاقِلْ نَاگِرِنْ؟

٦١. مَا اَوِێ كُو مَه ژِ جَمْ خَوه پَیْمَانَا بِبِهِشْتِێ ژِێ رَه دَایَه كُو هَرْ دِێ بِگِهِیژِێ، وَكَه وِی كَسِی يَه كُو مَه پِێخَوشِیَا ژِیَانَا دِنْیَایِێ دَایِێ، پَاشِی رُوژَا قِیَامَتِێ اَوْ بِبَه ژِ يِێنْ كُو دِدُوژَهِێ دَه تِێنْ جِڤَانْدِنْ.

٦٢. وِێ رُوژَا كُو خُدِێ گَازِی وَانْ دِكَه و دِبِێژَه: كَا اَوْ هَڤْپِشْكِێنْ كُو بِدَرَوْ وَه ژِ بُۆ مِنْ چِێدِكِرِنْ لِكُو نَه؟

٦٣. (وِێ رُوژِێ) اَوِێنْ كُو عَذَابْ ژِ وَانْ رَه پِێدِڤِی بُویَه، دِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! هَا اَڤِێ هَانِنْ، اَوِێنْ كُو مَه اَوْ ژِ رِێ خِسْتِنَه، چَاوَا اَمْ ژِ رِێ كَتِبُونْ هَرْ وِهَا مَه ژِی اَوْ ژِ رِێ خِسْتِنْ. اَمْ لِجَنَابِێ تَه اَشْكَرَا دِكِنْ كُو اَمْ ژِ (سُوجِێنْ) وَانْ بِێرِی و دُورِنْ. ژِخَوه وَانْ پَرَسْتِنَا مَه نَدِكِرْ (بَلْكِی وَانْ پَرَسْتِنَا دِلخَوازِيِێنْ خَوه دِكِرْ).

٦٤. (وِێ رُوژِێ) ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ: دَه هَایْدِێ گَازِی وَانْ هَڤْپِشْكِێنْ خَوه بِكِنْ! اَوْ ژِی گَازِی وَانْ دِكِنْ، لِێبَلِێ اَوْ (پُوتْ) نَشِێنْ بَرْسِڤَا وَانْ بِدِنْ. دَمَا اَوْ (لِپِێشْبَرِی خَوه) عَذَابْ و دُوژَهِێ دِبِینِنْ (هِنْگِی ژِ دِلْ پُۆشْمَانْ دِبِنْ و دِبِێژِنْ): خَوزِی اَمْ لِدِنْیَایِێ لِسَرْ رِیَا رَاسْتْ بُونَا.

٦٥. وِێ رُوژِێ خُدِێ گَازِی وَانْ دِكَه، دِبِێژَه: وَه چِه بَرْسِڤْ دَا پِێخَمْبَرَانْ؟

٦٦. هَا وِێ رُوژِێ تَمَامِێ دَلِیلَانْ ژِ بَرْ وَانْ تِێنْ ڤَشَارْتِنْ، اَوِێ نِكَارِبِنْ ژِ هَڤْ ژِی بِپِرْسِنْ.

٦٧. ڤِێجَا چِه كَسِێ تُۆبَه بِكَه، بَاوَرِی بِینَه و كَارِێ قَنْجْ بِكَه، هِێڤِی هَیَه كُو اَوْ بِبَه ژِ يِێنْ كُو سَرْفِرَازْ بُونَه.

٦٨. خُدَایِێ تَه، یِێ كُو بِڤِێ دِئَافِرِینَه و وِی ژِ دُۆسْتَانِیَا خَوه رَه دِبِژِێرَه. ژِ وَانْ رَه مَافِێ بِژَارْتِنِێ تُنَه يَه. خُدِێ ژِ وِێ یَا كُو ژِێ رَه دِكِنْ هَڤْپِشْكْ مُنَزَّهْ و بِلِنْدَه.

٦٩. خُدَایِێ تَه بِیَا كُو اَوْ دِسِینْگا خَوه دَه ڤَدِشِێرِنْ و بِیَا كُو اَشْكَرَا ژِی دِكِنْ دِزَانَه.

٧٠. هَا اَوْ خُدِێ يَه، اَوِێ ژِ وِی پِێ ڤَه تُو اِلٰهْ تُنِنْ. حَمْدُ و سِپَاسِی لِدِنْیَا و ئَاخْرَتِێ هَرْ ژِ بُۆ وِی يَه. حُكْمُ و فَرْمَانْ هَرْ يِێنْ وِی نَه و هُونِێ هَرْ بِبَالْ وِی ڤَه بِێنْ ڤَگَرَانْدِنْ.

٧١. بِبِێژَه: دَه ژِ مِنْ رَه بِبِێژِنْ، اَگَرْ خُدِێ حَتَا رُوژَا قِیَامَتِێ شَڤِێ لِسَرْ وَه بِهِێلَه، مَا ژِ بِلِی خُدِێ اِلٰهَكْ هَیَه كُو ژِ وَه رَه رُوژِێ بِینَه؟ اَرِێ مَا هِێ ژِی هُونْ گُهِێ خَوه ڤَنَاكِنْ و تِێنَاگِهِیژِنْ؟

٧٢. بِبِێژَه: دَه كَا ژِ مِنْ رَه بِێژِنْ، اَگَرْ خُدِێ حَتَا رُوژَا قِیَامَتِێ لِسَرْ وَه رُوژِێ بِهِێلَه ژِی، ژِ بِلِی خُدِێ كِیژَانْ اِلٰهِ(ێنْ كُو هُونْ وَانْ دِپَرِێسِنْ) هَیَه كُو ژِ وَه رَه وِێ شَڤِێ بِینَه كُو هُونْ تِێدَه بِێهْنَا خَوه بَرْدِنْ؟ اَرِێ مَا هِێ ژِی هُونْ نَابِینِنْ؟

٧٣. خُدِێ، ژِ دِلُوڤَانِیَا خَوه ژِ بُۆ وَه شَڤْ و رُوژْ ئَافِرَانْدِنَه دَا كُو هُونْ بِشَڤِێ بِێهْنَا خَوه بَرْدِنْ و (بِرُوژِێ ژِی) ژِ كَرَمَا وِی لِرِزْقِێ خَوه بِگَرِنْ و دَا كُو هُونْ (دِشَڤْ و رُوژِێ دَه) سِپَاسِیَا (نِعْمَتِێنْ) وِی بِكِنْ.

٧٤. وِێ رُوژَا كُو خُدِێ گَازِی وَانْ دِكَه و دِبِێژَه: كَا اَوْ هَڤْپِشْكِێنْ كُو بِدَرَوْ وَه ژِ بُۆ مِنْ چِێدِكِرِنْ، لِكُو نَه (دَه كَا بِلا ئَارِیكَارِیَا وَه بِكِنْ)؟

٧٥. (وِێ رُوژِێ) اَمْ ژِ هَرْ اُمَّتَكِێ شَاهِدَكِی دَرْدِخِنْ و دِبِێژَه: كَا دَلِیلْ و نِیشَانِێنْ خَوه بِینِنْ (كُو ژِ خُدِێ رَه هَڤْپِشْكْ هَنَه)؟! ڤِێجَا یَقِینْ زَئَانِینْ كُو حَقِّی هَرْ ژِ بُۆ خُدَا يَه و اَوْ هَڤْپِشْكِێنْ كُو لِێدِئَانِینْ ژِ بَرْ وَانْ وِنْدَا بُونْ.

٧٦. بِێگُمَانْ قَارُونْ ژِ گَلِێ مُوسَا بُو. ڤِێجَا خَوه لِسَرْ مِلَّتِێ خَوه مَزِنْ دِێرَا و لِوَانْ ظُلِمْ كِرْ. مَه هِنْ گَنْجِینِيِێنْ وِسَا دَابُونْ وِی كُو (هِلْگِرْتِنَا) كِلِیتِێنْ وَانْ ژِ دَسْتَیَكَه خُرْتْ رَه ژِی زُورْ و گِرَانْ دِهَاتْ. گَلِێ وِی ژِێ رَه گُۆتِنْ: چَاڤْسُۆرِیِێ مَكَه و بِطِرْ مَبَه! بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ چَاڤْسُۆرْ و بِطْرَانْ حَزْ نَاكَه.

٧٧. بِوِی مَالِێ كُو خُدِێ دَایَه تَه مَالا ئَاخْرَتِێ بِخَوازَه. لِێبَلِێ پَارَا خَوه ژِ جِیهَانِێ ژِی ژِ بِیرْ نَكَه. خُدِێ وَكِی كُو قَنْجِی لِتَه كِرِیَه تُو ژِی وِسَا قَنْجِیِێ (لِخَلْكِێ) بِكَه و لِاَرْدِێ خَرَابِیِێ نَخَوازَه. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ مُفْسِدَانْ حَزْ نَاكَه.

٧٨. قَارُونْ گُۆتْ: اَوْ (سَرْوَتْ و مَالْ) تَنِێ بِزَانِینَا مِنْ ژِ مِنْ رَه هَاتِیَه دَایِنْ. قَیْ قَارُونْ نِزَئَانِیبُو كُو خُدِێ ژِ وَانْ اُمَّتِێنْ بَرِیَا وِی، گَلَكْ مِلَّتِێنْ ژِێ بِهِێزتِرْ و تِێرمَالْتِرْ ژِی ژِ نَاڤِێ بِرِبُونْ؟ گُنَهْكَارْ (رُوژَا قِیَامَتِێ) ژِ گُنَهِێنْ خَوه نَايِێنْ پِرْسِیَارْكِرِنْ (لَوْرَا خُدِێ بِگُنَهِێنْ وَانْ دِزَانَه، بَسْ ژِ بُۆ لِخَوه مِكُرْ وَرِنْ و پِیسْ بِبِنْ تِێنَه پِرْسِیَارْكِرِنْ).

٧٩. قَارُونْ بِاِحْتِیشَامْ و خَمْلا خَوه دَرْكَتْ پِێشْبَرِی گَلِێ خَوه. اَوِێنْ كُو ژِیَانَا جِیهَانِێ دِخَوسْتِنْ، گُۆتِنْ: خَوزِی وَكِی یَا ژِ قَارُونْ رَه هَاتِیَه دَایِنْ ژِ مَه رَه ژِی هَبُویَا. بِێگُمَانْ اَوْ خُدَانْ هَبُونَكَه مَزِنَه!

٨٠. اَوِێنْ كُو زَئَانِینْ ژِ وَانْ رَه هَاتِبُو دَایِنْ، ژِ وَانْ رَه وِهَا گُۆتِنْ: خََولِی لِسَرِێ وَه بَه! قَنْجِیَا خُدِێ یَا ژِ بُۆ وِی كَسِێ كُو بَاوَرِی بِینَه و كَارِێ قَنْجْ بِكَه چِێتِرَه. اَوْ ژِی تَنِێ ژِ صَبِرْكِێشَانْ رَه تِێ دَایِنْ.

٨١. ڤِێجَا مَه قَارُونْ بِمَالْ و خَانِی ڤَه دِ عَرْدِێ دَه بِرَه خَوارِێ. اِێدِی ژِێ رَه تُو دَسْتَیَكْ نَبُو كُو لِهَمْبَرِی خُدِێ ئَارِیكَارِیَا وِی بِكَه و وِی بِخَوه ژِی نَكَارِی ئَارِیكَارِیَا خَوه بِكَه.

٨٢. اَوِێنْ كُو هِێ دُهْ دِخَوسْتِنْ (اَوْ) لِشُونَا قَارُونْ بُونَا، دِگُۆتِنْ: هِیْ وَاخْ! رَاسْتَه، خُدِێ ژِ عَڤْدِێنْ خَوه كِێ بِڤِێ رِزْقِێ وِی فِرَهْ دِكَه (و كِێ بِڤِێ رِزْقِێ وِی) تَنْگْ دِكَه. اَگَرْ خُدِێ كَرَمْ لِمَه نَكِرَا دِێ اَمْ ژِی بِخِسْتِنَا بِنِێ عَرْدِێ. هَیْ وَاخْ! رَاسْتَه، كَافِرْ بِسَرْ نَاكَڤِنْ.

٨٣. هَا اَوْ مَالا ئَاخْرَتِێ! اَمْ وِێ دِدِنْ يِێنْ كُو لِعَرْدِێ بِطْرِی و فَسَادِیِێ نَاخَوازِنْ. اَنْجَامَا (هَرِی رِنْدْ) ژِ بُۆ تَقْوَادَارَانَه.

٨٤. كِی (رُوژَا قِیَامَتِێ) بِقَنْجِیَكِێ وَرَه، ژِێ رَه خَلاتَكَه ژِ وِێ چِێتِرْ هَیَه. كِی ژِی بِنَقَنْجِیَكِێ وَرَه، ڤِێجَا اَوِێنْ كُو نَقَنْجِیَانْ بِكِنْ، تَنِێ بِقَاسِی یَا كُو كِرِنَه جَزَا دِخُونْ.[233]

٨٥. (یَا مُحَمَّدْ!) بِێگُمَانْ اَوْ خُدَایِێ كُو قُرْئَانْ لِسَرْ تَه فَرْزْ كِرِیَه، مِسُوگَرْ دِێ تَه (دِیسَا) ڤَگَرِینَه وِی جِهِێ كُو تُو (دِخَوازِی) لِێ ڤَگَرِی. بِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ بِێهْتِرْ دِزَانَه كَا كِی لِسَرْ هِیدَئَایَتِێ يَه و كِی ژِی دِنَاڤْ رِێشَاشِیَكَه اَشْكَرَا دَه يَه.

٨٦. تَه هِێڤِی نَدِكِرْ كُو اَڤْ قُرْئَانْ ژِ تَه رَه وَرَه وَحِیكِرِنْ. لِێبَلِێ اَڤْ ژِ خُدَایِێ تَه هَرْ رَحْمَتَكَه. نَاخَوه زِنْهَارْ، ژِ كَافِرَانْ رَه نَبَه ئَارِیكَارْ!

٨٧. پِشْتِی ئَایَتِێنْ خُدِێ ژِ تَه رَه هَاتِنْ هِنَارْتِنْ، اِێدِی زِنْهَارْ بِلا اَوْ مُشْرِكْ تَه ژِ وَانْ ئَایَتَانْ ڤَنَگَرِینِنْ. تُو (خَلْكِێ) ڤَخُوِینَه بَالْ (دِینِێ) خُدَایِێ خَوه ڤَه و زِنْهَارْ تُو نَبَه ژِ مُشْرِكَانْ!

٨٨. دِگَلْ خُدِێ ژِ تُو اِلٰهانْ رَه عِبَادَتِێ نَكَه. ژِ بِلِی وِی تُو اِلٰهْ تُنِنْ. ژِ خُدِێ پِێ ڤَه هَرْ تِشْتْ فَانِیيَه و نَامِینَه. حُكْمْ و فَرْمَانْ هَرْ ژِێ رَه يَه و هُونِێ هَرْ بِبَالْ ڤَه ڤَگَرِنْ.

[229] فِرْعَونْ و مَالْبَاتَا وِی دِفِكِرِینْ كُو اَڤْ لاوِكْ ژِ وَانْ رَه بِبَه دِلْخَوشِی و شَاهِی، لِێبَلِێ دَاوِی دِێ ژِ وَانْ رَه بِبَه نَیَارْ و غَمْگِینِی. اَوْ چِه دِفِكِرِینْ چِه چِێبُو؟ اَڤْ قِصَّتْ دِدَه فَهْمْكِرِنْ كُو فِرْعَوْنِێ كُو دِگُۆتْ اَزْ اِلٰهِمْ بِێهِشْ و بِێبَصِیرَتْ بُو. پِشْتِی كُو كَاهِنَه اَوْ هِشِیَارْ كِرِنْ كُو ڤِی لاوِكِی نَگِرَه مَالِێ و پِشْتِی خَوْنَا كُو دِیتِی كُو اَڤْ لاوِكْ ژِ ژِیَانْ و حُكِمْرَانِیَا وِی رَه خَطَرَه، رَازِی بُو كُو وِی دِ مَالا خَوه دَه مَزِنْ بِكَه. اَڤْ رَوشْ ڤِێ ئَایَتَا پِیرُوزْ «بِزَانِنْ كُو خُدِێ دِكَڤَه نَاڤْبَرَا اِنْسِێنْ و دِلِێ وِی دَه» رَاسْت دَرِێخِێ. اَنفَال:٢٤

[230] اَوْ چَنْدْ رُوژْ بُونْ كُو زَادْ دِقِرِكَا مُوسَا رَه نَچُوبُو خَوارْ، كَتِبُو رَوْشَكَه وِهَا زَحْمَتْ كُو چِه بِكَتَا دَسْتِێ وِی دِێ بِخَوارَا و كِێ چِه بِدَا وِی دِێ قَبُولْ بِكِرَا و بِڤِێ گُۆتِنَا خَوه لِبَرْ رَبِّێ خَوه دِگَرِیَا كُو زَادَكِی بِكَه قِسْمَتِێ وِی.

[231] یَا كُو خُدِێ تَعَالَا دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه فَرْمَانْ دِكَه: لِفِرْعَونْ و پِیْرَوِێنْ وِی دِ دِنِیَایِێ دَه لَعْنَتْ لِدُوڤْ وَانْ تِێ خِسْتِنْ. ئَانْگُو پِشْتِی مِرِنَا وَانْ ژِی لَعْنَتْ لِوَانْ تِێ بَارَانْدِنْ. خُدِێ اَڤْ رَوشْ ژِ سُورَهیِێ هُودْ دِ ئَایَتَا ٩٩انْ دَه «َو هَمْ لِڤِێ دِنِیَایِێ هَمْ ژِی رُوژَا قِیَامَتِێ لَعْنَتْ لِپَی خَوه هِشْتِنَه. یَا كُو ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه دَایینْ چِه پِیسْ دَایِنَه!» ژِی بَیَانْ كِرِیَه.

دِ ئَایَتِێ «مَقْبُوحِینْ» دَرْبَاسْ بُو. مَه اَوْ بِلَعْنَتِێ مَعْنَه كِرْ. لَوْرَا مُفَسِّرِێ نَاڤْدَارْ زَمَخْشَرِی پَیْڤَا «مَقْبُوحِینْ»ێ بِقَوِرَانْدِنْ و دُورْكِرِنِێ مَعْنَه كِرِیَه. ئَانْگُو ژِ نَاڤْ بَنْدَیِێنْ صَالِحْ هَاتِیَه قَوِرَانْدِنْ و ژِ رَحْمَا خُدِێ هَاتِیَه دُورْكِرِنْ.

[232] خُدِێ دِ ڤِێ ئَایَتَا پِیرُوزْ دَه بَیَانْ دِكَه كُو پِێخَمْبَرِێ وِی نِكَارَه یِێ كُو هِدَئَایَتَا وِی بِڤِێ وِی بِینَه هِدَایَتِێ. لِێبَلِێ یِێ كُو اَوْ كِێ بِڤِێ كُو هِدَایَتْ بِكَه وِی هِیدَایَتْ دِكِێ اَلله تَعَالٰى یَه. اَڤْ مَعْنَا كُو اَڤْ ئَایَتْ دِلالَتِی سَرْ دِكَه بِبَرْفَرَهِی دِ ئَایَتْنَه دِنْ دَه ژِى هَاتِیَه. مِینَاكْ: ژِ سُورَهیِێ نَحْلْ ئَایَتَا ٣٧ێ «(یَا مُحَمَّدْ!) چِقَاسْ تُو لِسَرْ رَاسْتَرِێكِرِنَا وَانْ بِرِژْدْ بِی ژِی، ڤِێجَا بِرَاسْتِی خُدِێ كَسِێ كُو خَوه ژِ رِێ خِسْتِیَه نَایِینَه رِیَا رَاسْت و ژِ بُو وَانْ تُو ئَارِیكَارْ ژِی نِینِنْ.» و ژِ سُورَهیِێ مَائِدَه ئَایَتَا ٤١ێ «چِه كَسِێ كُو خُدِێ، بَرْزَبُونِێ ژِێرَه بِخَوازَه تُو دِێ نِكَارِبِی لِهَمْبَرِی خُدِێ تِشْتَكِی ژِێرَه بِكِی اَڤِێنْ هَا اَوِنْ كُو خُدِێ نَخَوسْتِیَه دِلِێ وَانْ (ژِ كُفْرِێ) پَاقِژْ بِكَه« و دِ گَلَكْ جِهِێنْ دِنْ دَه بِئَاوَایَكِی فَرَهْ و زَلالْ اَشْكَرَه دِكَه.

[233] پِێخمْبَرْ وِهَا فَرْمَانْ دِكَه:» كِی، دِاِسْلامِێ دَه عَادَتَكِی قَنْجْ دَرِینَه حُۆلِێ، پِێ عَمَلْ بِكَه خِێرَا وِێ ژِ وِی رَه يَه، هَمْ ژِی بِقَاسِی خِێرَا كَسِێ كُو پِشْتِی وِی ژِی پِێ عَمَلْ بِكَه ژِێ رَه هَیَه و تِشْتَكْ ژِ خِێرَا وَانْ ژِی كِێمْ نَابَه. كِی، دِاِسْلامِێ دَه عَادَتَكِی نَقَنْجْ دَرِینَه حُۆلِێ، پِێ عَمَلْ بِكَه گُنَهِێ وِێ ژِ وِی رَه يَه، هَمْ ژِی بِقَاسِی گُنَهِێ كَسِێ كُو پِشْتِی وِی پِێ عَمَلْ بِكَه ژِی ژِێ رَه گُنَه هَیَه و تِشْتَكْ ژِ گُنَهِێنْ وَانْ ژِی كِێمْ نَابَه«. مُسْلِمْ.

٢٩. سُورَه يِێ عَنْكَبُوتْ

سُورَهيِێ (عَنْكَبُوتْ)، ٦٩ (شِێسْتْ و نَه) ئَایَتَه. لِمَكِّێ دَاكَتِیَه.عَنْكَبُوتْ بِمَعْنَیَا پِیرَڤُوكِێ يَه. ژِ بَرْ كُو دِئَایَتَا ٤١‘اَمْ دَه تَشبِیهَا كَارِێ كَافِرَانْ بِتَڤْنَا پِیرِێ هَاتِیَه كِرِنْ ژِ ڤِی سُورَهیِی رَه عَنْكَبُوتْ هَاتِیَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِفْ. لامْ. مِیمْ.

٢. اَرِێ مَا ژِ مِرُۆڤَانْ وَه يَه كُو اَوْ بِبِێژِنْ: «مَه بَاوَرِی ئَانِی» دِێ دَڤْ ژِ وَانْ بِێ بَرْدَانْ و اَوِێ نِيِێنْ جَرِبَانْدِنْ؟

٣. صُونْدْ بَه، مَه اَوِێنْ بَرِیَا وَانْ ژِی جَرِبَانْدِنَه. نَاخَوه خُدِێ مُحَقَّقْ دِێ رَاسْتْبِێژَانْ دَرِینَه رَاسْتِێ، تَقَزْ دِێ دَرَوكَرَانْ ژِی دَرِینَه حُۆلِێ.

٤. یَانْ ژِی مَا اَوِێنْ كُو گُنَهَانْ دِكِنْ گُمَانْ دِكِنْ كُو اَمْ نِكَارِنْ وَانْ بِدِنْ عَذَابِێ؟ اَڤْ حُكْمِێ كُو پِێ حُكِمْ دِكِنْ چِقَاسْ پِیسَه.

٥. اَوْ كَسِێ چُونَا حُزُورَا خُدِێ هِێڤِی بِكَه، ڤِێجَا بِرَاسْتِی اَوْ جِڤَانِێ كُو خُدِێ (ژِێ رَه) دِیَارْ كِرِیَه مُحَقَّقْ دِێ وَرَه. خُدِێ بِهِیزَرَه، زَانَا يَه.

٦. اَوْ كَسِێ كُو جَهْدِێ بِكَه، ڤِێجَا اَوْ تَنِێ ژِ بُۆ خَوه جَهدِێ دِكَه. بِێگُمَانْ پِێدِڤِیَا خُدِێ بِعَالَمِێ تُنَه.

٧. اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، بِێگُمَانْ اَمِێ گُنَهِێنْ وَانْ ژِ سَرْ وَانْ بِبِنْ و اَمِێ خَلاتَكِی سِپَحِیتِرْ ژِ یَا كُو وَانْ كِرِنْ بِدِنْ وَانْ!

٨. مَه فَرْمَانْ لِاِنْسَانَانْ كِرْ كُو لِدِێ و بَاڤِێنْ خَوه قَنْجِیِێ بِكِنْ. اَگَرْ اَوْ بِتَه رَه تِێبِكُوشِنْ دَا كُو اَوْ تِشْتِێ كُو زَانَبُونَا تَه پِێ تُنَه يَه تُو ژِ مِنْ رَه بِكِی هَڤَالْ و هَڤْپِشْكْ، ڤِێجَا هِنْگِێ بِگُۆتِنَا وَانْ مَكَه. ڤَگَرَا وَه هَرْ بِبَالْ مِنْ ڤَه يَه، ڤِێجَا اَزِێ بِیَا كُو وَه دِكِرْ وَه
ئَاگَاهدَارْ بِكِمْ.[234]

٩. اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، تَقَزْ اَمِێ وَانْ بِخِنْ نَاڤْ قَنْجِیكَارَانْ.

١٠. ژِ مِرُۆڤانْ هِنْ هَنَه كُو دِبِێژِنْ: «مَه، بَاوَرِی بِخُدِێ ئَانِيَه«، لِێبَلِێ گَاڤَا كُو ژِ بُۆ خُدِێ بِێنَه اِێشَانْدِنْ، اِیشْكَنْجَیَا مِرُۆڤانْ وَكِی عَذَابِێ خُدِێ دِگِرِنْ. اَگَرْ كُو سَرْكَفْتِنَكْ ژِ خُدَایِێ تَه وَرَه، تَقَزْ دِێ بِبِێژِنْ: «اَمْ بِوَه رَه بُونْ». اَرِێ مَا خُدِێ نَه زَانَاتِرِێ بِیَا دِسِینْگا عَالَمِێ دَه يَه؟

١١. صُونْدْ بَه، خُدِێ تَقَزْ دِێ بِزَانِبَه كَا كِێ ژِ دِلْ و جَانْ بَاوَرِی ئَانِيَه و تَقَزْ دِێ بِزَانِبَه كَا كِی ژِی مُنَافِقْ بُویَه.

١٢. اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ رَه دِبِێژِنْ: بِدِنْ پَیْ رِیَا مَه، اَمِێ گُنَهِێنْ وَه ژِی هِلْگِرِنْ. حَالْ اَڤْه كُو ژِ گُنَهِێنْ وَانْ اَوْ نِكَارِنْ تِشْتَكِی هِلْگِرِنْ. بِێگُمَانْ اَوْ دَرَوْكَرِنْ.

١٣. صُونْدْ بَه، اَوْ (كَافِرْ) تَقَزْ دِێ گُنَهِێنْ خَوه و دِگَلْ گُنَهِێنْ خَوه گُنَهِێنْ وَانِێنْ كُو اَوْ ژِ رِێ بِرِنَه ژِی هِلْگِرِنْ! بِێگُمَانْ اَوِێ رُوژَا قِیَامَتِێ ژِ اِفْتِیرَايِێنْ كُو كِرِنْ ژِی بِێنَه پِرْسِیَارْكِرِنْ!

١٤. صُونْدْ بَه مَه نُوحْ ژِ گَلِێ وِی رَه شَانْدْ، اَوْ پَێنْجِی كِێمْ هَزَارْ صَالْ دِنَاڤْ وَانْ دَه مَا، ڤِێجَا دِرَوْشَا كُو وَانْ ظُلِمْ دِكِرْ طُوفَانِێ اَوْ هِنْگَافْتِنْ.

١٥. لِێبَلِێ مَه نُوحْ و خَلْكِێنْ دِكَشْتِیِێ دَه رَهَا كِرِنْ و مَه اَوْ كِرَه عِبْرَتَكْ ژِ بُۆ عَالَمِێ .

١٦. اِبْرَاهِیمْ ژِی (بِێنِنْ بِیرَا خَوه)؛ وِێ دَمَا ژِ گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: عِبَادَتِێ خُدِێ بِكِنْ و خَوه ژِ عَذَابِێ وِی بِپَارِێزِنْ. هَا اَڤْ ژِ وَه رَه چِێتِرَه. اَگَرْ هُونْ دِزَانِنْ (هُونِێ ڤِێ پِێكْبِینِنْ).

١٧. بِرَاسْتِی ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ بَسْ ژِ پُوتَانْ رَه عِبَادَتِێ دِكِنْ و هُونْ گُۆتِنِێنْ بِێبِنْیَاتْ لِێتِینِنْ. بِێگُمَانْ اَوْ پُوتِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ، اَوْ نِكَارِنْ رِزْقِێ وَه بِدِنْ. ڤِێجَا هُونْ رِزْقِێ خَوه ژِ خُدِێ بِخَوازِنْ، عِبَادَتِێ وِی بِكِنْ و وِی بِشِێكِرِینِنْ؛ هُونِێ بِبَالْ ڤَه بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

١٨. اَگَرْ هُونْ بَاوَرِی نِیِینِنْ ڤِێجَا بِرَاسْتِی اُمَّتِێنْ بَرِیَا وَه ژِی بَاوَرِی نَئَانِیبُونْ. لِسَرْ پِێخَمْبَرْ ژِ بِلِی تَبْلِیغِێ تُو اَرْكَكَه دِنْ تُنَه يَه.

١٩. اَرِێ مَا اَوْ نَابِینِنْ كُو چَاوَا خُدِێ ژِ تُنَیِی مِرُۆڤ ئَافِرَانْدِنَه پِشْتِی (مِرِنِێ) دِیسَا دِێ وَانْ ڤَگَرِینَه؟ بِێگُمَانْ اَڤْ لِبَرْ خُدِێ هِێسَانَه.

٢٠. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: ژِ خَوه رَه بِگَرِنْ، ڤِێجَا بِنِێرِنْ؛ كَا چَاوَا خُدِێ جَارَا پِێشِی ژِ تُنَیِی مِرُۆڤ ئَافِرَانْدِنَه، پَاشِێ خُدِێ نِفْشِێ ئَاخْرَتِێ ژِی دِئَافِرِینَه. بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی كَارَا يَه.

٢١. خُدِێ كِێ بِڤِێ دِدَه عَذَابِێ، كِێ ژِی بِڤِێ لِێ تِێ رَحْمِێ. هُونِێ بَسْ لِخُدِێ بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٢٢. هُونِێ، نَه لِسَرْ عَرْدِێ نَه ژِی لِئَاسْمِێنْ خُدِێ نَاچَارْ نَهِێلِنْ. ژِ خُدِێ پِێ ڤَه ژِ بُۆ وَه نَه دُوسْتْ و نَه ژِی ئَارِیكَارَكْ هَیَه.

٢٣. اَوِێنْ كُو ئَایَتِێنْ خُدِێ و چُونَا حِزُورَا وِی مَانْدَلَه كِرِنْ، هَا اَوْ ژِ رَحْمَا مِنْ بِێهِێڤِی بُونَه و ژِ وَانْ رَه عَذَابَكِی دِژْوَارْ هَیَه.

٢٤. بَرْسِڤَا گَلِێ اِبْرَاهِیمْ بَسْ (اَڤْ) گُۆتِنَا وَانْ بُو: اِبْرَاهِیمْ بِكُژِنْ، ئَانْ ژِی بِسُۆژِنْ! لِێبَلِێ خُدِێ اَوْ ژِ اِێگِرْ خَلاصْ كِرْ. بِرَاسْتِی دِڤِێ دَه، ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو بَاوَرِی بِینَه
عِبْرَتْ هَنَه.

٢٥. (اِبْرَاهِیمْ ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: بِێگُمَانْ اَڤَا كُو ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ پُوتَانْ دِحَبِینِنْ، اَڤْ دِنَاڤْبَرَا وَه دَه حَزْژِێكِرِنَكَه دِنْیَوِی يَه (تَقَزْ اَڤْ دِێ بِدَاوِی بِبَه و دِێ وَرَه بِرِینْ). پَاشِێ رُوژَا قِیَامَتِێ هِنَكْ ژِ وَه دِێ هِنَكَانْ اِنْكَارْ بِكِنْ و هُونِێ لَعْنَتِێ لِهَڤْ بِینِنْ. اِێوِرْگَهَا وَه دُوژَهَه و ژِ بُۆ وَه تُو ئَارِیكَارْ ژِی تُنِنْ.[235]

٢٦. ڤِێجَا لُوطْ بَاوَرِی بِاِبْرَاهِیمْ ئَانِی. اِبْرَاهِیمْ وِهَا گُۆتْ: بِێگُمَانْ اَزِێ هِجْرَتِی بَالْ خُدَایِێ خَوه ڤَه بِكِمْ. بِێگُمَانْ خُدَایِێ مِنْ سَرْدَسْتَه زَانَایَه.

٢٧. مَه اِسْحَاقْ و یَعْقُوبْ بَخْشِی اِبْرَاهِیمْ كِرِنْ، مَه پِێخَمْبَرِی و كِتِێبْ دِكِنِێسَا وِی دَه گَرَانْدِنْ، مَه پَادَاشَا وِی لِجِیهَانِێ دَایِێ و بِێگُمَانْ اَوْ لِئَاخْرَتِێ ژِی ژِ قَنْجِیكَارَانَه.

٢٨. لُوطْ ژِی (بِێنِنْ بِیرَا خَوه)؛ وِێ دَمَا ژِ گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: بِرَاسْتِی هُونْ فَحِیشَتِیَكَه وِسَا دِكِنْ كُو بَرِیَا وَه ژِ عَالَمِێ تُو كَسِی اَوْ (فَحْشِیتِی) نَكِرِیَه!

٢٩. اَرِێ مَا هُونْ دِچِنْ جَمْ زِلامَانْ، هُونْ رِیَا دِبِرِنْ و دِجِڤِینِێنْ خَوه دَه پِێتُورَتِیِێ دِكِنْ؟! بَرْسِڤَا گَلِێ وِی تَنِێ اَڤْ گُۆتِنَا وَانْ بُو: اَگَرْ بِرَاسْتِی تُو رَاسْتْ دِپِێژِی دَه هَایْدِێ عَذَابِێ خُدِێ ژِ بُۆ مَه بِینَه!

٣٠. لُوطْ وِهَا دُعَا كِرْ: خُدَایِێ مِنْ! لِهَمْبَرِی ڤِێ جِڤَاتَا ژِرِێدَرْكَتِی ئَارِیكَارِیَا مِنْ بِكَه.

٣١. گَاڤَا قَاصِدِێنْ مَه مِزْگِینِی ژِ اِبْرَاهِیمْ رَه ئَانِینْ (ژِێ رَه وِهَا) گُۆتِنْ: اَمِێ گَلِێ ڤِی وَلاتِی (سَدُومِێ یِێ گَلِێ لُوطْ) هَلاكْ بِكِنْ. بِێگُمَانْ گَلِێ وِی هَرْ سِتَمْكَارِنْ.

٣٢. اِبْرَاهِیمْ ژِ قَاصِدَانْ رَه گُۆتْ: مَا نَه لُوطْ تِێدَه يَه! قَاصِدَانْ گُۆتْ: اَمْ بِێهْتِرْ دِزَانِنْ كَا كِی تِێدَه يَه. مِسُوگَرْ اَمِێ لُوطْ و مَالْبَاتَا وِی رِزْگَارْ بِكِنْ، ژِ بِلِی ژِنَا وِی؛ اَوْ بُو ژِ يِێنْ هِلاكْبُوِیِی.

٣٣. دَمَا قَاصِدِێنْ مَه هَاتِنْ جَمْ لُوطْ، اَوْ (ژِ تِرْسَا دَسْتْدِرِێژِیَا لِسَرْ وَانْ) بِهَاتِنَا وَانْ غَمْگِینْ بُو و (ژِ بُۆ خَلَاسِيَا وَانْ) بِێ طَاقَتْ بُو. قَاصِدَانْ ژِێ رَه گُۆتْ: مَتِرْسَه و غَمْگِینْ مَبَه! بِێگُمَانْ اَمِێ تَه و مَالْبَاتَا تَه رِزْگَارْ بِكِنْ، ژِ بِلِی ژِنَا تَه؛ اَوْ ژِ يِێنْ كُو هَلاكْ بُونَه.

٣٤. بِێگُمَانْ اَمِێ بِسَرْ خَلْكِێ ڤِی وَلاتِی دَه، ژِ بَرْ ژِرِێدَرْكَتِنَا وَانْ عَذَابَكِی (دِژْوَارْ) ژِ ئَاسْمِێنْ بِینِنْ خَوارِێ.

٣٥. صُونْدْ بَه، مَه ژِ وِی گُنْدِی ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو تِێ بِگِهِیژَه نِیشَانَكَه اَشْكَرَا هِێلایَه.

٣٦. مَه ژِ (گَلِێ) مَدْیَنِێ رَه ژِی بِرَایِێ وَانْ شُعَیبْ شَانْدْ و وِی وِهَا گُۆتْ: گَلِی مِلَّتِێ مِنْ! عِبَادَتِێ خُدِێ بِكِنْ، هِێڤِیَا خَوه بِرُوژَا ئَاخْرَتِێ ڤَه گِرِێبِدِنْ و لِسَرْ رُویِێ اَرْدِێ فَسَادِیِێ زِێدَه نَكِنْ!

٣٧. لِێبَلِێ وَانْ بِشُعَیبْ بَاوَرِی نَئَانِی، ڤِێجَا وِێ عَرْدْهَژَا جَانْسُۆژْ اَوْ گِرْتِنْ، اِیجَارْ دِخَانِیِێ خَوه دَه لِسَرْ چُوكَانْ كُمِشِی مَانْ.

٣٨. مَه عَادْ و سَمُودْ ژِی (بِرِنْ هَلاكِێ). تَقَزْ ژِ بُۆ وَه (یَا هَاتِی سَرِێ وَانْ) ژِ جِهْ و وَارِێنْ وَانْ اَشْكَرَا تِێ زَئَانِینْ. بِێگُمَانْ شَیْطَانْ ژِ وَانْ رَه كِرِنِێنْ وَانْ سِپَحِی نِیشَانْ دَانْ و اَوْ ژِ رِیَا حَقْ دَرَانِینْ. حَالْ اَڤْه كُو اَوْ بِخَوه بِیرَوَرْ بُونْ.

٣٩. مَه قَارُونْ، فِرْعَونْ و هَامَانْ ژِی (بِرِنْ هَلاكِێ). صُونْدْ بَه، مُوسَا ئَایَتْ ژِ وَانْ رَه ئَانِیبُونْ، ڤِێجَا وَانْ لِسَرْ اَرْدِێ خَوه قُرَه كِرِنْ و اَوْ نِكَارِنْ زُۆرَا مَه بِبِنْ.

٤٠. مَه هَرْ یَكْ ژِ وَانْ ژِ بَرْ گُنَهِێنْ وَانْ، بِعَذَابْ اَوْ گِرْتِنْ. هِنْ ژِ وَانْ مَه كَڤِرْ بِسَرْ وَانْ دَه بَارَانْدِنْ، هِنْ ژِ وَانْ قِیرِینَا جَانْسُوژْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ، هِنْ ژِ وَانْ مَه اَوْ دِ عَرْدِێ دَه بِرِنْ خَوارِێ و هِنْ ژِ وَانْ مَه اَوْ دِئَاڤِێ دَه خَنِقَانْدِنَه. خُدِێ نَه اَوَه كُو ظُلْمِێ لِوَانْ بِكَه، لِێبَلِێ اَوْ بِخَوه ظُلْمِێ لِخَوه دِكِنْ.

٤١. مِینَاكَا وَانِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ ژِ خَوه رَه دُوسْتْ و ئَارِیكَارْ گِرْتِنَه، عَیْنِی مِینَا كُونِێ تَڤْنَپِیرِێ يَه. حَالْ اَڤْه كُو مَالا هَرِی قَلْسْ مَالا تَڤنَپِیرِێ يَه. اَگَرْ وَانْ اَڤْ زَانِبَایَا (دِێ پَرَسْتِنَا وَانْ پُوتَانْ نَكِرِبُونَا).

٤٢. بِێگُمَانْ خُدِێ دِزَانَه كُو اَوِێنْ ژِ بِلِی خُدِێ ژِ وَانْ رَه عِبَادَتِێ دِكِنْ، نَه تِشْتَكِنْ. هَرْ خُدِێ يَه یِێ سَرْدَسْتْ، یِێ خَودِی حِكْمَتْ.

٤٣. اَمْ ڤَانْ مِینَاكَانْ ژِ بُۆ مِرُۆڤانْ دَرْبُ و مَسَلْ تِینِنْ، ژِ يِێنْ زَانَا پِێ ڤَه كَسْ تِێ نَاگِهِیژِنْ.

٤٤. خُدِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ بِرَاسْتِی ئَافِرَانْدِنَه. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ نِیشَانَكْ هَیَه.

٤٥. (یَا مُحَّمَدْ!) اَڤْ وَحْیَا كُو ژِ ڤِێ قُرْئَانِێ ژِ تَه رَه هَاتِی بِخُوِینَه و بِئَاوَایِێ پِێدِڤِی نِمِێژْ بِكَه. بِێگُمَانْ نِمِێژْ مِرُۆڤ ژِ نَقَنْجِی و پِێتُۆرَتِیَانْ دُورْ دِگِرَه و بِرَاسْتِی زِكْرِێ خُدِێ (ژِ هَرْ تِشْتِی) مَزِنْتِرَه. خُدِێ بِیَا كُو هُونْ دِكِنْ دِزَانَه.

٤٦. لِهَمْبَرْ اَهْلِیكِتِێبَانْ بِیَا هَرِی سِپَحِی تِێبِكۆشِنْ. لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو ژِ وَانْ ظُلْمْ كِرِنْ، اَوْ جُدَا نَه. بِبِێژِنْ: مَه بِیَا كُو ژِ مَه رَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ و بِیَا كُو ژِ وَه رَه ژِی هَاتِیَه هِنَارْتِنْ بَاوَرِی ئَانِيَه، خُدَایِێ مَه و خُدَایِێ وَه یَكَه و اَمْ ژِێ رَه بَرْدَسْتْ بُونَه.[236]

٤٧. (چَاوَا مَه ژِ یِێ بَرِیَا تَه رَه هِنَارْتِیَه) هَرْ وِسَا مَه ژِ تَه رَه ژِی كِتِێبْ هِنَارْتِیَه. ڤِێجَه اَوِێنْ كُو مَه كِتِێبْ ژِ وَانْ رَه هِنَارْتِیَه بَاوَرِی پِێ تِینِنْ و ژِ ڤَانْ ژِی یِێنْ كُو بَاوَرِی تِینِنْ هَنَه. ژِ كَافِرَانْ پِێ ڤَه كَسْ ئَایَتِێنْ مَه مَانْدَلَه نَاكَه.

٤٨. تَه بَرِیَا ڤِێ قُرْئَانِێ، نَه نِڤِیسَكْ دِخَونْدْ نَه ژِی بِدَسْتِێ خَوه خَتَكْ دِنِڤِیسَانْدْ. اَگَرْ تَه خَونْدِنْ و نِڤِیسِینْ زَئَانِیبُویَا، وِێ دَمِێ كَافِرَانْ دَرْ بَارِێ وِێ دَه دِێ گُمَانْ بِكِرَا.

٤٩. نَخِێرْ، بَلْكِی اَڤْ قُرْئَانْ دِسِینْگا وَانِێنْ كُو ژِ وَانْ رَه زَئَانِینْ هَاتِیَه دَایِنْ دَه نِیشَانِێنْ اَشْكَرَا نَه. ژِ یِێنْ ظَالِمْ پِێ ڤَه تُو كَسْ ئَایَتِێنْ مَه مَانْدَلَه نَاكَه.

٥٠. (يِێنْ كَافِرْ) گُوتِنْ: دَه بِلا ژِ خُدَایِێ وِی هِنْ مُعْجِزَه ژِێ رَه بِهَاتِنَا. بِبِێژَه: مُعْجِزَه بَسْ لِجَمْ خُدِێ نَه. بِێگُمَانْ اَزْ تَنِێ هِشِیَارْكَرَكِی اَشْكَرَا مَه.

٥١. اَرِێ مَا (بِمُعْجِزَتِی) نَه بَسِی وَانَه كُو مَه اَڤْ كِتِێبْ ژِ تَه رَه هِنَارْتِیَه كُو ژِ وَانْ رَه تِێ خَونْدِنْ؟ بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو بَاوَرِی بِینَه رَحْمَتْ و بِیرْئَانِینْ هَیَه.

٥٢. (رَسُولِێ مِنْ!) بِبِێژَه: دِنَقَبَا مِنْ و وَه دَه بِشَاهِدِی خُدِێ بَسَه. اَوْ، بِتِشْتِێ كُو دِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ دَه هَیَه دِزَانَه. اَوِێنْ كُو بَاوَرِی بِیَا پُوچْ ئَانِینَه و خُدَا مَانْدَلَه كِرِنَه، هَا اَوْ يِێنْ خَسِرِینَه.

٥٣. اَوْ ژِ تَه لَزْكِرِنَا عَذَابْ دِخَوازِنْ. اَگَرْ نَه ژِ بَرْ جِڤَانَكِی بِنَاڤْكِرِی بُویَا دِێ عَذَابْ ژِ بُۆ وَانْ بِهَاتَا. صُۆنْدْ بَه، تَقَزْ عَذَابْ ژِ نِشْكَا ڤَه دِێ بِسَرْ وَانْ دَه بِێ و اَوْ لِخَوه هَایْ نَابِنْ.

٥٤. اَوْ ژِ تَه لَزْكِرِنَا عَذَابْ دِخَوازِنْ، بِێگُمَانْ جَهْنَمِێ دُۆرْ لِكَافِرَانْ گِرْتِیَه.

٥٥. وِێ رُۆژِێ عَذَابْ دِێ وَانْ (كَافِرَانْ) هَمْ ژِ سَرْ وَانْ ڤَه هَمْ ژِ بِنْ وَانْ ڤَه وَانْ بِگِرَه. خُدِێ ژِی دِێ ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه: دَه (جَزَایِێ) یَا كُو وَه كِرِیَه تَعْمْ بِكِنْ!

٥٦. گَلِی بَنْدَیِێنْ مِنْ يِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! پِێگُمَان عَرْدَا مِنْ فِرَهَه، ڤِێجَه بِبَالْ عَرْدَا مِنْ ڤَه هِجْرَتْ بِكِنْ و هَرْ ژِ مِنْ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ.

مُسِلْمَانْ، دِڤِێ لِوَلَاتَكِی كُو نِكَارِبَه عِبَادَتِێ رَبِّێ خَوه بِكَه، نَمِینَه. عَرْدَا خُدِێ فَرَهَه. اَڤْ ئَایَتَا پِیرُوزْ دِدَه زَئَانِینْ كُو لِسَرْ مِرُۆڤِێ مُسِلْمَانْ فَرْزَه كُو هِجْرَتِی وَلاتِێ اِسْلامِێ بِكَه.

٥٧. هَرْ نَفِسْ دِێ مِرِنِێ تَعْمْ بِكَه. پَاشِێ هُونِێ لِمَه بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٥٨. اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، اَمِێ وَانْ لِبِهِشْتِێ دِكُۆشْكِێنْ بِلِنْدْ دَه بِجِهْ بِكِنْ كُو دِبِنْ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ و اَوْ هَرْ و هَرْ دِێ لِوَانْ بِمِینِنْ. چِه رِنْدْ خَلاتَه؛ خَلاتَا یِێنْ كُو كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ!..

٥٩. (اَوْ)، يِێنْ كُو صَبِرْكِێشِنْ و خَوه بَسْ دِسِبِێرِنْ خُدَایِێ خَوه.

٦٠. گَلَكْ حَیْوَانْ هَنَه كُو رِزْقِێ وَانْ نَه لِسَرْ پِشْتَا وَانَه. خُدِێ رِزْقِێ وَانْ و یِێ وَه ژِی دِدَه. اَوَه یِێ بِهِیزَرْ، یِێ زَانَا.

٦١. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ تُو ژِ كَافِرَانْ بِپِرْسِی؛ یِێ كُو عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ ئَافِرَانْدِنَه، یِێ كُو رُۆژْ و هَیْڤْ بَرْدَسْتْ كِرِنَه، كِيَه؟ تَقَزْ دِێ بِبِێژِنْ: خُدِێ يَه. نَاخَوه اَوْ چِمَا بَرِێ خَوه (ژِ اِیمَانَا پِێ) ڤَدِگَرِینِنْ؟

٦٢. خُدِێ، ژِ بَنْدَیِێنْ خَوه كِێ بِڤِێ (ژِ بُۆ جَرِبَانْدِنِێ) رِزْقِێ وِی فِرَهْ دِكَه، كِێ ژِی بِڤِێ رِزْقِێ وِی تَنْگْ دِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِهَرْ تِشْتِی زَانَا يَه.

٦٣. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ تُو ژِ كَافِرَانْ بِپِرْسِی؛ اَوِێ كُو ژِ عَوْرَانْ ئَاڤِێ دَادِخَه و عَرْدِێ -پِشْتِی هِشْكْبُونَا وِێ. پِێ هِێشِینْ دِكَه، كِيَه؟ تَقَزْ دِێ بِبِێژِنْ: «خُدِێ يَه«. (لِسَرْ ڤَانْ دَلِيلِێنْ بِنْبِرْ كُو مُشْرِكَانْ نَاچَارْ دِهِێلَه) بِبِێژَه: حَمْدْ ژِ خُدَايِێ عَالَمِێ رَه بَه. دَڤْ ﮊِ ڤِێ ﮊِى بَرْدَه؛ پِرِێنْ وَانْ ﮊِى تِێنَاگِهِیژِنْ.

٦٤. اَڤْ ژِیَانَا جِیهَانِێ تَنِێ كِێفْ و لِیسْتِكَه. بِێگُومَانْ حَچِی مَالا ئَاخْرَتِێ يَه، اَوْ ژِیَانَا رَاسْتَقِینَه يَه، خَوزِی وَانْ اَڤْ بِزَانِیَا.

٦٥. ڤِێجَه دَمَا كُو اَوْ لِكَشْتِیِێ سُوَارْ دِبِنْ، بِدِلَكِی صَافِی اَوْ هَاوَارَا خَوه دِگِهِینِنْ خُدِێ. ڤِێجَه دَمَا خُدِێ بِسَلامَتِی وَانْ دَرْدِخَه بَژِێ، هَا تُو دِبِینِی كُو وَا يَه اَوْ ژِ خُدِێ رَه شَرِیكَانْ چِێدِكِنْ.

٦٦. بِلا اَوْ دَرْحَقِى نِعْمَتِێنْ مَه دَه نَانْكُۆرِیِێ بِكِنْ و بِلا خَوشْ بِژِینْ، پَاشِێ اَوِێ بِزَانِنْ!

٦٧. مَا اَوْ نَابِینِنْ كُو مَه (وَلاتِێ وَانْ مَكَّهْ) كِرِیَه وَارَكِی رِێزْدَارْ و اَوْلَه؟ حَالْ اَڤْه كُو لِهَاوِرْدُۆرَا وَانْ مِرُۆڤ تِێنَه رَڤَانْدِنْ (تِێنَه كُشْتِنْ و دِیلْ تِێنَه گِرْتِنْ). اَرِێ مَا هِێ ژِی اَوْ بِبَاطِلِى بَاوَرْ دِكِنْ و دَرْ بَارِێ نِعْمَتِێنْ خُدِێ دَه نَانْكُۆرِی دِكِنْ؟

٦٨. اَرِێ مَا ژِ وِی كَسِێ كُو لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ بِدَرَوِینْ خَبَرْ دِدَه، یَانْ ژِی بِوِێ وَحْیَا كُو ژِ پِێخَمْبَرِێ وِی رَه هَاتِیَه بَاوَرِی نَایِینَه ظَالِمْتِرْ كِی هَیَه؟ اَرِێ مَا دِجَهْنَمِێ دَه ژِ بُۆ كَافِرَانْ جِه تُنَه يَه؟!

٦٩. اَوِێنْ كُو ژِ بُۆ مَه جِهَادْ كِرِنْ، تَقَزْ اَمِێ وَانْ لِسَرْ رِێكِێنْ خَوه رَاسْتَرِێ بِكِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ بِقَنْجِیكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ رَه يَه.[237]

[234] سَعْدْ كُرِێ اَبُو وَقَّاصْ دِبِێژَه: اَزْ شَخْصَكِی وِسَا بُومْ كُو مِنْ پِرْ قَنْجِی لِدِیَا خَوه دِكِرْ. ڤِێجَا گَاڤَا اَزْ مُسِلْمَانْ بُومْ. گُوتَه مِنْ: هَیْ سَعْدْ! اَڤْ چِه دِینَه كُو تَه خَوه پِێ گِرْتِیَه؟ یَانْ تُو دِێ دَڤْ ژِ ڤِی دِینِی بَرْدِی، یَانْ ژِی اَزْ تِشْتَكِی نَاخُومْ حَیَا اَزْ بِمْرِمْ. سَعْدْ دِبِێژَه: دِیَا مِنْ رُوژَكْ و شَڤَكِێ وِسَا مَا و نَخَوارْ. لِێ بُو سِبَه و ژِ حَالْ كَتْ. پِشْتْرَه رُوژْ و شَڤَكَه دِنْ ژِی نَخَوارْ. مِنْ ژِێ رَه گُۆتْ: دَایِكَا مِنْ! اَزْ بِخُدِێ صُونْدْ دِخُومْ تُو ژِی بَاشْ دِزَانِی كُو سَدْ رُوحِێنْ تَه هَبِنْ و یَكْ بِیَكْ رُوحِێنْ تَه دَرْكَڤِنْ ژِی اَزِێ ژِ بُۆ تَه دَڤْ ژِ دِینِێ خَوه بَرْنَدِمْ! ڤِێجَا تَه دڤِی بِخَوه و تَه دڤِی نَخَوه. چِه گَاڤَا وِێ اَڤْ رَوشْ دِیتْ، خَوارْ.لِسَرْ ڤِێ يَكِێ خُدِێ اَڤْ ئَایَتْ نَازِلْ كِرْ.

[235] خُدِێ دِ ڤِێ ئَایَتَا پِیرُوزْ دَه بَیَانْ دِكَه كُو پِێخَمْبَرِێ وِی نِكَارَه یِێ كُو هِدَئَایَتَا وِی بِڤِێ وِی بِینَه هِدَایَتِێ. لِێبَلِێ یِێ كُو اَوْ كِێ بِڤِێ كُو هِدَایَتْ بِكَه وِی هِیدَایَتْ دِكِێ اَلله تَعَالٰى یَه. اَڤْ مَعْنَا كُو اَڤْ ئَایَتْ دِلالَتِی سَرْ دِكَه بِبَرْفَرَهِی دِ ئَایَتْنَه دِنْ دَه ژِى هَاتِیَه. مِینَاكْ: ژِ سُورَهیِێ نَحْلْ ئَایَتَا ٣٧ێ «(یَا مُحَمَّدْ!) چِقَاسْ تُو لِسَرْ رَاسْتَرِێكِرِنَا وَانْ بِرِژْدْ بِی ژِی، ڤِێجَا بِرَاسْتِی خُدِێ كَسِێ كُو خَوه ژِ رِێ خِسْتِیَه نَایِینَه رِیَا رَاسْت و ژِ بُو وَانْ تُو ئَارِیكَارْ ژِی نِینِنْ.» و ژِ سُورَهیِێ مَائِدَه ئَایَتَا ٤١ێ «چِه كَسِێ كُو خُدِێ، بَرْزَبُونِێ ژِێرَه بِخَوازَه تُو دِێ نِكَارِبِی لِهَمْبَرِی خُدِێ تِشْتَكِی ژِێرَه بِكِی اَڤِێنْ هَا اَوِنْ كُو خُدِێ نَخَوسْتِیَه دِلِێ وَانْ (ژِ كُفْرِێ) پَاقِژْ بِكَه« و دِ گَلَكْ جِهِێنْ دِنْ دَه بِئَاوَایَكِی فَرَهْ و زَلالْ اَشْكَرَه دِكَه.

[236] لِهَمْبَرْ اَهْلِیكِتِێبَانْ بِیَا هَرِی سِپَحِی مُجَادَلَه بِكِنْ. خُدِێ تَعَالٰى بِڤِێ ئَایَتَا پِیرُۆزْ لِپِێخَمْبَرِێ خَوه فَرْمَانْ دِكَه كُو كُو بِدِژْبَرِێ خَوه رَه بِرِێكَا هَرِی سَهْلْ مُجَادَلَه بِكَه؛ دَمَا تَه حَقْ بَيَانْ كِرْ هِێدِی و بِنَرْمِی اِفَادَه بِكِێ و خَوه ژِ اَزِیتْدَانَا وَانْ دُورْ بِگرَه. لِێبَلِێ اَگَرْ كُو اَوْ لِهَمْبَرْ مُسِلْمَانَانْ ئَالٰیَا جَنْگِێ بِچِكِینِنْ؛ وِێ دَمِێ تُو یِێ بِوَانْ رَه مِینَا وَانْ مُجَادَلَه بِكِێ هَیَئَانِی كُو بَاوَرِی بِینِنْ ئَانْ بِێ اِعْتِرَاظْ جِزِیِێ بِدِنْ. ژِ سُورَهیِێ نَمِلْ ئَایَتَا ١٢٥ێ «تُو بِحِكْمَتْ و بِشِیرَتَا سِپَحِی (مِرُوڤَانْ) ڤَخُوِینَه رِیَا خُدَایِێ خَوه و بِوَانْ رَه بِرِنْدْتِرِینْ ئَاوَایِی تِێبِكُوشَه« و ژِ سُورَهیِێ طَهَ ئَایَتَا ٤٤ێ «هُونْ هَردُو گُۆتِنَكَه خُوَشْ ژِێرَه بِبِێژِنْ. بَلْكِی اَو ئَاقِلْ بِگِرَه، یَانْ ژِی (ژِ خُدِێ) بِتِرْسَه« ژِی ڤِێ رَوشِێ اِفَادَه دِكَه. شَكْلِێ گُۆتِنَا خَوشْ ژِی خُدِێ ژِ سُورَهیِێ نَازِیعَاتْ ئَایَتَا ١٨-١٩ێ دَه وِهَا فَرْمَانْ دِكَه: بِبِێژَه: مَا تَه دِڤِێ تُو خَوه (ژِ گُنَهَانْ) پَاقِژْ بِكِی و (تَه دِڤِێ) اَزْ بَرِێ تَه بِدِمَه بَالْ رَبِّێ تَه ڤَه، ڤِێجَه تُو یِێ (هَایْ ژِ فَرْمَانِێنْ وِی هَبِێ و تُو دِێ بِحَقِی ژِێ) بِتِرْسِی.

[237] خُدِێ تَعَالٰى دِ ڤِێ ئَایَتَا پِیرُۆزْ دَه گُۆتِیَه: اَوِێ كُو دِ رِێكَا دِینِێ مَه دَه، دِ رِێكَا رَازِیبُونَا مَه دَه جَهْدْ بِكِێ، بِصُۆنْدْ اَمِێ ژِی رِێكَا خَوه ژِ وَانْ رَه دِیَارْ بِكِنْ و اَمِێ وَانْ لِسَرِێ رَاسْتْرِێ بِكِنْ. ژِ سُورَهیِێ مُحَمَّدْ ئَایَتَا ١٧ێ ژِی «اَوِ ێنْ كُو لِسَرْ رِیَا رَاسْت رَاسْتَرِێ بُونَه، خُدِێ هِیدَایَتَا وَانْ زِێدَه دِكَه و رِێكَا تَقُوَادَارِیَا وَانْ فِێرِی وَانْ دِكَه« ڤِێ وَاطَيِێ دِ تَكِزِێنِێ.

٣٠. سُورَه يِێ رُومْ

سُورَهيِێ (رُومْ)، ٦٠ (شِێسْتْ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . ژِ بَرْ كُو سُورَهیِی بَحْسَا رُومِیِێنْ كُو دِشَرِێ لِهَمْبَرِی مَجُوسِیَانْ كِرِبُونْ و تِێ دَه تِێكْچُوبُونْ دِكَه ژِێ رَه سُورَهيِێ رُومْ هَاتِیَه گُوتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِفْ، لامْ، مِیمْ.

٢. رُومْ، هَاتَه شِكَانْدِنْ (بِدَسْتِێ فُرْسِێ/فَارِسَانْ).

٣. دِعَرْدَا هَرِی نِزِمْ دَه. اَوْ (رُومْ) پِشْتِی ڤِێ تِێكْچُونِێ دِێ بِسَرْكَڤِنْ.

٤. اَڤْ (سَرْكَفْتِنْ) ژِی دِنَاڤَا چَنْدْ صَالانْ دَه چِێدِبَه. اَمْرُ و فَرْمَانْ دِسَرِی و دَاوِی دَه هَرْ ژِ بُۆ خُدِێ يَه. دِ وِێ رُۆژِێ دَه بَاوَرْمَنْدْ ژِی دِلْشَادْ دِبِنْ..[238]

٥. بَئَارِیكَارِیَا خُدِێ. اَوْ كِێ بِڤِێ ئَارِیكَارِیَا وِی دِكَه. هَرْ خُدِێ يَه یِێ سَرْدَسْتْ، یِێ دِلُۆڤَانْ.

٦. (اَڤْ سَرْكَفْتِنْ) پَیْمَانَا خُدِێ يَه. خُدِێ ژِ پَیْمَانَا خَوه ڤَنَاگَرَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤانْ نِزَانِنْ.[239]

٧. اَوْ ژِیَانَا جِیهَانِێ یَا لِبَرْ چَاڤَانْ دِزَانِنْ، اَوْ بِخَوه ژِ ژِیَانَا ئَاخْرَتِێ بِێ هَایِنْ.

٨. اَرِێ مَا اَوْ دِچِێبُونَا خَوه دَه نَافِكِرِنْ. خُدِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ و یِێنْ كُو دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه هَنَه بَسْ بِحَقِی و ژِ بُۆ دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی ئَافِرَانْدِنَه؟ بِێگُمَانْ ژِ مِرُۆڤانْ پِرْ كَسْ هَنَه كُو بِچُونَا بَرْ دَسْتِێ خُدِێ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

٩. مَا اَوْ لِسَرْ رُویِێ عَرْدِێ نَگَرِیَانَه، ڤِێجَه كُو بِنِێرِنْ كَا اَنْجَامَا اُمَّتِێنْ بَرِیَا وَانْ چَاوَا بُویَه؟ كُو اَوْ بِخَوه ژِی، ژِ وَانْ خُرْتْتِرْ بُونْ و وَانْ عَرْدْ بِێهْتِرْ چَانْدِبُونْ و بِێهْتِرْ ئَاڤَسَازْ كِرِبُونْ. پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ ژِی ژِ وَانْ رَه گَلَكْ دَلِیلْ و مُعْجِزَیِێنْ اَشْكَرَا ئَانِیبُونْ. ڤِێجَه نَه بَابَتِێ خُدِێ يَه كُو اَوْ ظُلْمِێ لِوَانْ بِكَه، لِێبَلِێ وَانْ بِخَوه ظُلِمْ لِخَوه دِكِرْ.

١٠. پَاشِێ دُومَاهِیكَا گُنَهْكَارَانْ ژِ بَرْ كُو وَانْ بِئَایَتِێنْ خُدِێ بَاوَرِی نَئَانِیبُونْ و پِێ طِنَازْ دِكِرِنْ، بُۆ پِیسْتِرِینْ دُومَاهِیَكْ.

١١. خُدِێ پِێشِی دَسْتْ بِئَافِرَانْدِنِێ دِكَه، پِشْتْرَه وِی ڤَدِژِینَه، پَاشِێ هُونِێ بِبَالْ ڤَه بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

١٢. رُۆژَا كُو قِیَامَتْ رَادِبَه، گُنَهْكَارْ بِێهِێڤِی و بِێدَنْگْ دِمِینِنْ.

١٣. ژِ وَانْ هَڤْپِشْكِێنْ (كُو ژِ بِلِی خُدِێ اَوْ دِحَبَانْدِنْ) تُو كَسْ ژِ بُۆ وَانْ نَابَه مَهْدَرْڤَانْ و اَوِێ هَڤْپِشْكِێنْ خَوه ژِی مَانْدَلَه بِكِنْ.

١٤. رُۆژَا قِیَامَتْ رَادِبَه، وِێ رُۆژِێ (مُومِنْ و كَافِرْ) ژِ هَڤْ ڤَدِقَتِنْ.

١٥. ڤِێجَه هَرْچِی اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، اَوْ دِنَاڤْ بَاخْچَیِێنْ بِهِشْتِێ دَه تِێنْ دِلْخَوشْكِرِنْ.

١٦. هَرْچِی اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و وَانْ بِئَایَتِێنْ مَه و بِرُۆژَا قِیَامَتِێ بَاوَرِی نَئَانِینَه، ڤِێجَه هَا اَوْ دِعَذَابْ دَه تِێنَه كُۆمْكِرِنْ.

١٧. اِێدِی دَمَا لِوَه بُۆ اِێڤَارْ و دَمَا لِوَه بُۆ سِبَهْ خُدِێ ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ پَاكْ بِدِێرِنْ.

١٨. لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ پَسِنْ و شِێكِرِی هَرْ ژِێ رَه يَه و پَاشِیَا رُۆژِێ و دَمَا كُو رُۆ لِوَه دِبَه رُۆ لِنِیڤْرُۆ.[240]

١٩. خُدِێ، یِێ سَاغْ ژِ یِێ مِرِی دَرْدِخَه و یِێ مِرِی ژِی ژِ یِێ سَاغْ دَرْدِخَه، اَوْ عَرْدِێ پِشْتِی مِرِنَا (هِشْكْبُونَا) وِێ زِنْدِی دِكَه و هَرْ وِسَا هُونْ ژِی دِێ (ژِ گُورِێنْ خَوه) بِێنَه دَرَانِینْ.

٢٠. ژِ نِیشَانِێنْ (قُدْرَتَا) خُدِێ يَه كُو هُونْ ژِ ئَاخِێ ئَافِرَانْدِنَه، پِشْتْرَه هُونْ بُونَه مِرُۆڤ و (لِسَرْ عَرْدِێ) بَلاڤْ دِبِنْ.

٢١. ژِ نِیشَانِێنْ (قُدْرَتَا) خُدِێ يَه كُو ژِ بُۆ وَه، ژِ جِنْسِێ وَه ژِنْ ئَافِرَانْدِنَه دَا كُو صَبْرُ و هَدَانَا وَه بِوَانْ بِێ، حَزْكِرِنْ و لِهَڤْبَئَانِینْ ژِى دِنَاڤْبَرَا وَه دَه پَیْدَا كِرِیَه. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو بِفِكِرِنْ عِبْرَتْ هَنَه.

٢٢. ژِ نِیشَانِێنْ (قُدْرَتَا) خُدِێ يَه كُو عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ ئَافِرَانْدِنَه، زِمَانِێنْ وَه و رَنْگِێنْ وَه ژِ هَڤْ جُدَا چِێكِرِنَه. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ مِرُۆڤِێنْ زَانَا دَرْسُ و عِبْرَتْ هَنَه.[241]

٢٣. ژِ نِیشَانِێنْ (قُدْرَتَا) خُدِێ يَه كُو هُونْ دِشَڤْ و رُۆژِێ دَه رَادِزِنْ و هُونْ دِ وَانْ دَه ژِ كَرَمَا خُدِێ دَاخَوازَا رِزْقِێ خَوه دِكِنْ. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو گُهْدَارِی بِكِنْ عِبْرَتْ هَنَه.

٢٤. ژِ نِیشَانِێنْ (قُدْرَتَا) خُدِێ يَه كُو بِرُوسْكِێ بِتِرْسُ و بِهِێڤِی نِیشَانِی وَه دِدَه. ژِ عَوْرَانْ ئَاڤِێ دِبَارِینَه و بِوِێ پِشْتِی هِشْكْبُونَا عَرْدِێ، وِێ هِێشِینْ دِكَه. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو تِێبِگِهِیژِنْ عِبْرَتْ هَنَه.

٢٥. ژِ نِیشَانِێنْ (قُدْرَتَا) خُدِێ يَه كُو عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ بِفَرْمَانَا وِی خَوه رَادِگِرِنْ. پَاشِێ گَاڤَا (رُۆژَا قِیَامَتِێ) بِیَكْ گَازِیَكِێ گَازِی وَه بِكَه، دِجِهْ دَه هُونِێ ژِ گُورِێنْ خَوه بِێنَه دَرْ.

٢٦. چِقَاسْ تِشْتِێنْ لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه اَوْ تَڤْ یِێنْ خُدِێ نَه. تَڤْ لِبَرْ فَرْمَانَا وِی
ئَامَادَه نَه.

٢٧. اَوْ خُدَا يَه یِێ كُو ژِ نَبُونِێ مَخْلُوقْ چِێكِرِنَه و پَاشِێ دِێ وِی ڤَژِینَه. اَڤْ ڤَژَانْدِنْ ژِێ رَه ژِ یَا اَوِلْ هِێسَانْتِرَه. لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ پَسْنِێنْ هَرِی بِلِنْدْ يِێنْ خُدِێ نَه. هَرْ اَوَه یِێ دَسْتْهِلاتْ، یِێ خَویْحِكْمَتْ.

٢٨. (خُدِێ) ژِ بُۆ وَه دَرْبُ و مَسَلَكِێ ژِ وَه تِینَه؛ مَا كِی ژِ وَه رَازِی دِبَه كُو كُۆلَیِێ وَه دِ وِی مَالِێ كُو مَه دَایَه وَه دَه بِبَه هَڤْپِشْكِێ وَه؛ ڤِێجَه كُو هُونْ و اَوْ تِێ دَه وَكْهَڤْ بِنْ و چَاوَا هُونْ ژِ هَڤْ دِتِرْسِنْ هُونْ ژِ وَانْ ژِی بِتِرْسِنْ. هَرْ وِسَا ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو تِێدِگِهِیژِنْ اَمْ ئَایَتِێنْ خَوه بَرْفِرَهْ اَشْكَرَا دِكِنْ.[242]

٢٩. نَخِێرْ، بَلْكِی اَوِێنْ كُو ظَالِمْ بُونَه؛ بِنَزَانِی دَانَه پَیْ اَرَزُویِێنْ خَوه. ڤِێجَه اَوْ كَسِێ كُو خُدِێ وِی ژِ رِێ بِخَه اَوْ كِيَه وِی رَاسْتَرِێ بِكَه؟ ژِ بُۆ وَانْ تُو ئَارِیكَارْ ژِی تُنِنْ.

٣٠. تُو بَرِێ خَوه رَاسْتْ و دُرِسْتْ، بِێ فَتْلُ و ڤِیچْ بِدَه دِینِێ حَقْ؛ خَوه بِفِطْرَتَا ژِ جَمْ خُدِێ بِگِرَه. اَوْ فِطْرَتَا كُو خُدِێ اِنْسَانْ لِسَرِێ چِێكِرِیَه. ژِ فِطْرَتَا (چِێكِرِنَا) خُدِێ رَه گُهَارْتِنْ تُنَه. هَا اَڤْ، رِێكَا رَاسْتُ و دُرِسْتَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤَانْ (پِێ) نِزَانِنْ.[243]

٣١. هُونْ تَڤْ (بِاِخْلاصْ و تُۆبِێ) لِخُدَایِێ خَوه ڤَگَرِنْ، بِنَكِرِنَا گُنَهَانْ خَوه ژِێ بِپَارِێزِنْ، بَئَاوَایِێ پِێدِڤِی نِمِێژْ بِكِنْ و نَبِنْ ژِ مُشْرِكَانْ...

٣٢. نَبِنْ ژِ وَانِێنْ كُو دِینِێ خَوه ژِ هَڤْ پَارْچَه كِرِنْ و بُونَه بَنْدُ و جِڤَاتْ كُو هَرْ هَڤْبَنْدِیَكْ بِیَا لِجَمْ خَوه دِلْشَادْ دِبَه.

٣٣. دَمَا تَنْگَزَارِیَكْ بِسَرْ مِرُۆڤانْ دَه وَرَه، لِخُدَایِێ خَوه ڤَدِگَرِنْ و لاڤَه لاڤِێ ژِێ دِكِنْ. پِشْتْرَه دَمَا كُو خُدِێ ژِ جَمْ خَوه نِعْمَتَكِی بِوَانْ بِدَه تَعِمْكِرِنْ، تُو دِنِێرِی كُو بَرَكْ ژِ وَانْ ژِ خُدَایِێ خَوه رَه شَرِیكَانْ چِێدِكِنْ.

٣٤. دَه بِلَا اَوْ لِبِوَارَا نِعْمَتِێنْ كُو مَه دَانَه وَانْ نَانْكُۆرِیِێ بِكِنْ و ڤِێجَه بِلا خَوشْ بِژِینْ، پَاشِێ اَوِێ بِزَانِنْ (يَا بِێ سَرِێ وَانْ).

٣٥. یَانْ ژِی مَا مَه دَلِیلَكْ ژِ وَانْ رَه ئَانِيَه خَوارِێ، كُو اَوْ دَلِیلْ ژِ وَانْ رَه ژِ یَا كُو اَوْ ژِ خُدِێ رَه دِكِنَه شَرِیكْ خَبَرْ دِدَه؟!

٣٦. دَمَا اَمْ خَوشِیَكِێ بِمِرُۆڤانْ بِدِنْ چِێژَانْدِنْ ژِ سَرْ خَوه ڤَه دِچِنْ و اَگَرْ بِسَدَمَا یَا كُو دَسْتِێنْ وَانْ كِرِیَه بَلایَكْ وَرَه سَرِێ وَانْ دِجِهْ دَه اَوْ بِێهِێڤِی دِبِنْ.

٣٧. مَا اَوْ بِخَوه نَابِینِنْ كُو خُدِێ كِێ بِڤِێ رِزْقِێ وِی فِرَهْ دِكَه، كِێ ژِی بِڤِێ رِزْقِێ وِی تَنْگْ دِكَه. بِرَاسْتِی دِڤِێ دَه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو بَاوَرْ بِكِنْ، دَرْسُ و عِبْرَتْ هَنَه.

٣٨. نَاخَوه تُو، مَافِێ خِزمَانْ، بَلَنگَازَانْ و رِێوِیَانْ بِدَه وَانْ. ژِ بُۆ یِێنْ كُو لِرِزَایَا خُدِێ بِگَرِنْ اَڤْ یَا هَرِی رِنْدَه. هَا اَوِنْ يِێنْ كُو (لِدِنْیَا و ئَاخْرَتِێ) سَرْفِرَازِنْ.

٣٩. اَوْ مَالِێ كُو وَه (بِسَلَفْ) دَایَه خَلْكِێ دَا كُو ژِ مَالِێ وَانْ مَالِێ وَه زِێدَه بِبَه، ڤِێجَه اَوْ لِجَمْ خُدِێ قَتْ زِێدَه نَابَه. اَوَا كُو وَه بِزَكَاتْ دَایَه كُو هُونْ بِوِێ رِزَایَا خُدِێ دِڤِێنْ، ڤِێجَه هَا اَوِنْ يِێنْ كُو خِێرَا وَانْ قَاتْ بِقَاتْ زِێدَه دِبَه.

٤٠. خُدِێ يَه یِێ كُو هُونْ ئَافِرَانْدِنَه، پِشْتْرَه رِزْقِێ وَه دَایَه، پِشْتْرَه اَوِێ وَه بِمِرِینَه، پِشْتْرَه اَوِێ وَه ڤَژِینَه. اَرِێ مَا ژِ نَاڤْ وَانِێنْ كُو هُونْ پَرَسْتِنَا وَانْ دِكِنْ یَكِی كُو بِكَارِبَه تِشْتَكِی ژِ ڤَانْ بِكَه هَیَه؟ خُدِێ ژِ یَا كُو هُونْ دِكِنَه شَرِیكْ، پَاكْ و بِلِنْدَه.

٤١. ژِ بَرْ گُنَهِێنْ كُو مِرُۆڤانْ بِدَسْتِێنْ خَوه كِرِنْ، خَرَابِی لِبَژْ و بَحْرِێ خُیَا بُویَه، ڤِێجَه خُدِێ دِێ هِنَكِی ژِ یَا كُو كِرِنْ بِوَانْ بِدَه تَعِمْكِرِنْ، دَا كُو اَوْ (ژِ كِرِنِێنْ خَوه) ڤَگَرِنْ.

٤٢. بِبِێژَه: لِسَرْ رُویِێ عَرْدِێ بِگَرِنْ، دَ بِنِێرِنْ كَا دُومَاهِیكَا وَانْ مِلَّتِێنْ بَرِێ كُو پِرِێنْ وَانْ مُشْرِكْ بُونْ چَاوَا بُۆ يَه؟!

٤٣. ڤِێجَه بَرِێ خَوه بِدَه دِینِێ رَاسْتُ و دُرِسْتْ، بَرِیَا رُوژَكَه وِسَا وَرِێ كُو لِجَمْ خُدِێ ژِێ رَه ڤَگَرْ تُنَه يَه! وِێ رُۆژِێ (مِرُۆڤْ) كُۆمْ بِكُۆمْ دِێ ژِ هَڤْ بِقَتِنْ.[244]

٤٤. چِه كَسِێ كَافِرْ بِبَه وَبَالِێ كَافِرِیَا وِی ژِێ رَه يَه و چِه كَسِێ كَارْ و بَارِێنْ قَنْجْ بِكَه اَوْ (لِبِهِشْتِێ) جِهِێ خَوه بَسْ ژِ خَوه رَه ئَامَادَه دِكَه.

٤٥. (اَوْ ژِ هَڤْ دِقَتِنْ) دَا كُو خُدِێ وَانِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، ژِ قَنْجِیَا خَوه خَلاتْ بِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ كَافِرَانْ حَزْ نَاكَه.

٤٦. (گَلِی مِرُۆڤانْ!) ژِ نِیشَانِێنْ (قُدْرَتَا خُدِێ) يَه كُو بَایِێ وَكْ مِزْگِینْبَرْ دِشِینَه، دَا كُو هِنَكِی ژِ دِلُوڤَانِیَا خَوه بِوَه بِدَه تَعِمْكِرِنْ، دَا كُو كَشْتِی بِفَرْمَانَا وِی بِكِشِنْ، ژِ بُۆ هُونْ ژِ كَرَمَا وِی لِرِزْقِێ خَوه بِگَرِنْ و دَا كُو هُونْ وِی بِشِێكِرِینِنْ.

٤٧. (رَسُولِێ مِنْ!) صُۆنْدْ بَه كُو مَه بَرِیَا تَه ژِی گَلَكْ پِێخَمْبَرْ ژِ گَلِێنْ وَانْ رَه شَانْدِنْ، ڤِێجَه اَوْ بِمُعْجِزَه و بَلْگَه ژِ گَلِێ خَوه رَه هَاتِنْ. اِیجَارْ مَه اَوِێنْ كُو گُنَهْ كِرِنْ (بِهَلاكَا وَانْ) تُۆلْ لِوَانْ ڤَكِرْ و لِسَرْ مَه مِسُوگَرْ بُویَه كُو اَمْ بَاوَرْمَنْدَانْ بِسَرْ بِخِنْ.

٤٨. خُدِێ يَه، اَوِێ كُو بَایِێ دِشِینَه، ڤِێجَه اَوْ بَا عَوْرَانْ رَادِكَه و دِلِڤِینَه. اَوْ چَاوَا بِڤِێ وِسَا لِئَاسِیمَانَانْ بَلاڤْ دِكَه، وَانْ پَارْچَه پَارْچَه دِگَرِینَه؛ اِێدِی تُو دِبِینِی كُو وَا يَه بَارَانْ ژِ نَاڤَا وَانْ دِبَارَه. ڤِێجَه دَمَا خُدِێ ژِ بَنْدَیِێنْ خَوه كِێ بِڤِێ بَارَانِێ لِێ بِبَارِینَه، دِجِهْ دَه كِێفْخَوشْ دِبِنْ...

٤٩. چَنْدِی كُو اَوْ، بَرِیَا بَارَانْ لِسَرْ وَانْ بِبَارَه بِێهِێڤِی ژِی بُوبُونْ.

٥٠. ڤِێجَه دَه لِبَرْهَمِێنْ رَحْمَا خُدِێ بِنِێرَه؛ پِشْتِی مِرِنَا (هِشْكْبُونَا) عَرْدِێ كَا چَاوَا وِێ ڤَدِژِینَه؟ بِێگُمَانْ اَوِێ كُو عَرْدِێ سَاغْ دِكَه تَقَزْ یِێ مِرِی ژِی سَاغْ دِكَه. بِێگُمَانْ اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

٥١. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ كُو اَمْ بَایَكِی (بِسَرْ چَانْدِنِیَا وَانْ دَه) بِشِینِنْ و اَوْ ژِی چَانْدِنِیَا خَوه زَرْبُوِیِی بِبِینِنْ، پِشْتِی وِێ زَرْبُونِێ تَقَزْ دِێ نَانْكُۆرِیِێ بِكِنْ.

٥٢. بِێگُمَانْ تُو نِكَارِی گُوتِنَا خَوه بِدِلْمِرِیَانْ بِدِی بِهِیسْتِنْ و تُو دُۆزَا خَوه نِكَارِی بِیِێنْ كَرْ بِدِی بِهِیسْتِنْ دَمَا پِشْتَا خَوه بِدِنْ تَه و ژِ تَه بِرَڤِنْ.

٥٣. تُو نِكَارِی دِلْكُورَانْ ژِی ژِ رِێشَاشِیَا وَانْ ڤَگَرِێنِی سَرْ رِیَا رَاسْتْ. بَسْ تُو دِكَارِی (دُۆزَا خَوه) بِگِهِینِی وَانِێنْ كُو بَاوَرِی بِئَایَتِێنْ مَه تِینِنْ، ڤِێجَه اَوْ ژِ فَرْمَانَا مَه رَه بَرْدَسْتِنْ.

٥٤. خُدِێ يَه، اَوِێ كُو هُونْ لَوَازْ ئَافِرَانْدِنَه، پِشْتِی لَوَازِیِێ هُونْ بِهِێزْ و خُرْتْ كِرِنَه، پِشْتِی خُرْتِیِێ هُونْ لاوَازْ و كَالْ كِرِنْ. خُدِێ چِه بِڤِێ وِێ دِخُلِقِینَه. اَوَه یِێ عَلِيمْ یِێ قَدِیرْ.

٥٥. رُۆژَا كُو قِیَامَتْ رَادِبَه، گُنَهْكَارْ صُۆنْدْ دِخُونْ كُو اَوْ ژِ دَمَكَه پِرْ كِنْ پِێ ڤَه (لِدِنْیَایِێ) نَمَانَه. هَا وَانْ (لِدِنْیَایِێ) وِسَا بَرِێ خَوه (ژِ حَقِیِێ) ڤَدِگَرَانْدِنْ.

٥٦. اَوِێنْ كُو زَئَانِینْ و اِیمَانْ ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه دَایِنْ (ژِ وَانْ مُنْكِرَانْ رَه) گُوتِنْ: صُۆنْدْ بَه؛ لِگُورِی نِڤِیسَا خُدِێ هُونْ حَتَا رُۆژَا ڤَژِینِێ مَانْ. ڤِێجَه هَا اَڤْ رُۆژْ رُۆژَا قِیَامَتِێ يَه، لِێبَلِێ وَه نَدِزَانِی.

٥٧. اِێدِی وِێ رُۆژِێ لِێبُورِینْخَوسْتِنَا وَانِێنْ كُو ظَالِمِنْ تُو كَارِی نَادَه وَانْ و ژِ وَانْ نَایِێ خَوهسْتِنْ كُو اَوْ خُدِێ ژِی ژِ خَوه رَازِی بِكِنْ.

٥٨. صُۆنْدْ بَه؛ مَه دِڤِێ قُرْئَانِێ دَه ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ هَرْ تَخْلِیتْ مِینَاكْ اَشْكَرَا كِرِنَه. (رَسُولِێ مِنْ!) بِصُۆنْدْ؛ اَگَرْ تُو ژِ وَانْ رَه مُعْجِزَیَكِێ ژِی بِینِی تَقَزْ اَوِێنْ كَافِرْبُونَه دِێ بِبِێژِنْ: هُونْ تَنِێ پُوچِیِێ ژِ بُۆ مَه تِینِنْ.

٥٩. بِڤِی ئَاوَایِی خُدِێ مُۆرِێ لِسَرْ دِلِێنْ وَانِێنْ نَزَانْ دِخَه.

٦٠. ڤِێجَه تُو صَبْرِێ بِكِێشَه، لَوْرَا پَیْمَانَا خُدِێ حَقَه. زِنْهَارْ بِلا اَوِێنْ كُو (بِقِیَامَتِێ) ژِ دِلْ بَاوَرِی نَایْینِنْ تَه سِسْتْ و بِێتَبَاتْ مَكِنْ!

[238] دِ وِێ رُوژِێ دَه بَاوَرْمَنْدْ ژِی دِلْشَادْ دِبِنْ.. بِسَدَمَا ئَارِیكَارِیَا خُدِێ (ژِ بُۆ وَانْ). لِگُۆرِی لِێكُولِینَا خَوه، بِقَاسِی مِنْ ژِ تَفْسِیرَانْ فَهْمْ كِرِیَه مَعْنٰى ئَایَتِێ وِهَا چِێدِبَه: وِێ رُۆژَا كُو رُومْ لِهَمْبَرْ فُرْسِێ بِسَرْ بِكَڤِنْ، بِئَارِیكَارِیَا خُدِێ مُؤْمِنْ ژِی لِهَمْبَرْ مُشْرِكِێنْ مَكِّێ بِسَرْدِكَڤِنْ و بِڤِێ رَوْشِێ مُؤْمِنْ دِلْخُوَشْ دِبِنْ.

[239] اَڤْ سَرْكَفْتِنَا رُومِێ لِسَرْ فُرْسِێ و سَرْكَفْتِنَا مُؤْمِنَانْ لِهَمبَرْ مُشْرِكَانْ و بِسَدَمْ ئَارِیكَارِیَا خُدِێ دِلْشَادِیَا مُؤْمِنَانْ پَیْمَانَكَه ژِ جَمْ خُدِێ یَه. خُدِێ ژِی ژِ پَیْمَانَه خَوه ڤَنَاگَرِێ، لِێبَلِێ پِرِێ مِرُوڤَانْ نِزَانِنْ. خُدِێ تَعَالٰى دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه چَارْ رَوشْ بَیَانْ كِرِنْ: ١- خُدِێ تُو جَارْ ژِ پَیمَانَا خَوه نَادَه پَاشْ. ٢- پِرِێ مِرُوڤَانْ كُو اَوْ مُشْرِكِنْ نَزَانِنْ. ٣- اَوْ مُشْرِكْ ژِ ژِیَانَا دِنْیَایِێ بَسْ یَا لِبَرْ چَاڤْ دِزَانِنْ. ٤- اَو ژِ حَیَاتَا ئَاخْرَتِێ غَافِلِنْ.

[240] عَبْدُالله اِێ كُرِێ عَبَّاسْ گُوتِیَه: هَرْ پِێنْجْ نِمِێژِێنْ فَرْظْ دِڤَانْ هَرْدُو ئَایَتَانْ دَه هَاتِنَه دِیَارْكِرِنْ، لَوْرَا؛ دِهَڤُوكَا «دَمَا لِوَه بُۆ اِێڤَارْ دُو نِمِێژْ؛ مَغْرَبْ و عِیشَا، دِه ئَایَتَا «لِوَه بُۆ سِبَهْ»دَه نِمِێژَا سِبَهِێ هَیَه. دِیَا پَاشِیَا رُۆژِێ دَه، نِمِێژَا عَصْرِێ هَیَه و دِیَا دَمَا نِیڤْرُو دَه ژِی نِمِێژَا نِیڤرُوِیِێ هَیَه.

[241] نَهوَكْهَڤْبُونَا زِمَانِێ مِرُۆڤانْ دِدَه نِیشَانْ كُو خَالِقِێ وَانْ چِه قَاسْ مَزِنْ و حَكِيمَه. لَوْرَا دِگَلْ كُو اَصْلِێ وَانْ یَكَه ژِی لِێ دِیسَا زِمَانِێ وَانْ و رَنْگِێ وَانْ نَه یَكِنْ. بِرَاسْتِی اَڤْ ئَایَتْ، بِكُرْتِی رَامَانَا اِسْلامِێ یَا دِبَارَا زِمَانْ و رَنْگَانْ دَه اَشكَرَه دِكَه. هَرْ وِهَا دِدَه زَئَانِینْ كُو دِ اِسْلامِێ دَه زِمَانْ تَڤْ وَكْهَڤْ بِنِرْخِنْ و نَاڤْگِینَا ژِ هَڤْ فِێمْكِرِنِێ نَه. لِگُورِی فَهْمَا ژِ ڤِێ ئَایَتِێ، اِنْسَانِێ كُو اِنْكَارَا زِمَانَكِی بِكَه هَرْ وَكِی كُو اِنْكَارَا نِیشَانَكِێ ژِ نِیشَانِێنْ قُدْرَتَا خُدِێ بِكَه و لِبَرْ قَدَرَا خُدِێ رَابَه. مِرُۆڤێ كُو زِمَانَكِی قَدَخَه بِكَه و مِلَّتَكِی اَسِیمِیلَه بِكَه اَوْ هَرْ وَكِی كُو نِیشَانَكِی ژِ نِیشَانِێنْ خُدِێ ژِ هُۆلِێ رَادِكَه و حِكْمَتَا وِی قَبُولْ نَاكَه. هِیچْ مَافِێ تُو كَسْ و چِه سَازُومَانِێ تُنَه كُو بِتُو بَهَانَیِێ خَبَرْدَانَا مِلَّتَكِی بِزِمَانِێ وِی و پَرْورْدَیَا وِی قَدَخَه بِكَه.

[242] اَڤْ ئَایَتَا پِیرُوزْ دِیمَنَكِی زِنْدِی ژِ بُومَه تِینَه دَا كُو رِنْدْ تِێبِگِهِژِنْ. مِرُۆڤِێ ئَازَادْ، رَازِی نَابَه كُو دِڤَانْ چَنْدْ رُۆژِێنْ دِدِنْیَایِێ دَه مِرُۆڤكِی كُولَه و خِزْمَتْكَارْ بِكَه شَرِیكْ و خَودِیِێ سَرْوَتَا خَوه. چِقَاسْ كُو اَوْ ژِ جِنْسِێ وِی يَه ژِی. ڤِێجَه اَوِێنْ كُو هُونْ وَانْ ژِ خُدِێ رَه دِكِنْ شَرِیكْ، دِگَلْ كُو اَوْ مَخْلُوقِێ خُدِێ نَه، خُدِێ دِێ چَاوَا رَازِی بِبَه كُو هُونْ ژِێ رَه بِكِنْ هَڤْپِشْكْ و هَڤْتَا. خُدَا قَبُولْ نَاكَه كُو چِه تِشْتْ ژِێ رَه بِبَه شَرِیكْ. خُدِێ دِسَالِخِێنْ خَوه یِێ اُلُوهِیَّتْ و رُبُوبِیَّتِێ دَه یَكَه، تَكَه، پِێهِمْكُوفْ و پِێهَڤْتَا يَه.

[243] خُدِێ، بِڤِێ ئَایَتِێ فِطْرَتَا بَشَرِی و فِطْرَتَا دِینِێ اِسْلامێ بِهَڤْ ڤَه گِرِێ دِدَه؛ اَڤْ هَرْ دُو ژِی ژِ كَارِێ خُدِێ نَه. اَڤْ هَرْدُو مُوافِقِێ قَانُونَا هَیِینِێ نَه و هَرْ دُو دِ سِرُشْتْ و بَرِێدَانِێ دَه بِهَڤْ ڤَه گِرِێدَایِی نَه. یِێ كُو دِلِێ اِنْسَانْ خُلِقَانْدِیَه، اَڤْ دِينْ ژِی خُلِقَانْدِیَه، دَا كُو دِینْ لِسَرْ دِلِێ اِنْسَانْ حُكِمْ بِكَه؛ ژِ نَبَاشِیِێ وِی دَاگَرِینَه، نَخَوشِیَا وِی دَرْمَانْ بِكَه و وِی رَاسْتَرِێ بِكَه. لَوْرَا خُدِێ بِێهْتِرْ بِمَخْلُوقِێ خَوه دِزَانَه. فِطْرَتْ و دِینْ هَرْدُو ژِی سَابِتِنْ؛ نَایێنْ گُهَرتِنْ. ڤِێجَه دَمَا نَفْسَا اِنْسَانْ ژِ فِطْرَتَا خَوه دَرْكَتْ، ژِ بِلِی ڤِی دِنِێ كُو بِفِطْرَتِێ رَه گِرِێدَایِییَه چُو تِشْتْ نَفْسِێ نَاڤَگَرِینَه سَرْ فِطْرَتَا وِێ یَا كُو خُدِێ اَو لِسَرِێ خُلِقَانْدِیَه.

[244] مَه دِ ڤِێ ئَایَتِێ «يَصَّدَّعُونْ» بِـ « ژِ هَڤْ دِقَتِنْ؛ دِبِنْ دُو جَلَبْ (كُو یَكْ ژِ وَانْ جَنَّتِی و یَا دِنْ ژِی جَهَنَّمِی نَه)» مَعْنَى كِرِیَه. چِمَا؟ لَوْرَا ژِ كِتِێبَا خُدِێ ئَایَتِێنْ كُو دِلالَتِی سَرْ ڤِێ مَعْنَایِێ دِكِنْ هَنَه: ژِ وَانْ ئَایَتَانْ؛ یَكْ: ژِ ڤِی سُورَهیِی ئَایَتَا ١٤-١٦ێ «رُۆژَا قِیَامَتْ رَادِبَه، وِێ رُۆژِێ (مُؤْمِنْ و كَافِرْ) ژِ هَڤْ ڤَدِقَتِنْ. ڤِێجَه هَرْچِی اَوِ ێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه و كَارِێنْ قَنْجِی كِرِنَه، اَو دِ نَاڤْ بَاخْچَیِێنْ بِهِشْتِێ دَه تِێنْ دِلْخَوشْكِرِنْ. هَرْچِی اَو ِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و وَانْ بِئَایَتِێنْ مَه و بِرُۆژَا قِیَامَتِێ بَاوَرِی نَئَانِینَه، ڤِێجَه هَا اَوْ دِ عَذَابْ دَه تِێنَه كُومْكِرِنْ» و ژِ سُورَهیِێ شُورَا ئَایَتَا ٧ێ «وِێ رُۆژِێ، هِنْ دِ بِهِشْتِێ دَه نَه هِنْ ژِی دِ ئَاگِرِێ بِپِێتْ دَنَه».

٣١. سُورَه يِێ لُقْمَانْ

سُورَهيِێ (لُقْمَانْ) ، ٣٤ (سِهْ و چَارْ) ئَایَتَه. ژِ ئَایَتِێنْ ٢٧‘اَمْ، ٢٨‘اَمْ و ٢٩‘اَمْ پِێ ڤَه تَڤْ لِمَكِّێ دَاكَتِنَه. ژِ بَرْ كُو تِێ دَه قِصَیَا لُقْمَانِێ حَكِیمْ هَاتِیَه رَاگِهَانْدِنْ، ژِێ رَه سُورَهيِێ لُقْمَانْ هَاتِیَه گُوتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِفْ، لامْ، مِیمْ.

٢. هَا اَڤْ، ئَایَتِێنْ كِتِێبَا خُدَانْحِكْمَتَه.

٣. اَوْ، ژِ بُۆ مِرُۆڤێنْ قَنْجِیكَارْ رِێبَرْ و رَحْمَتَه..

٤. اَوِێنْ كُو بَئَاوَایِێ پِێدِڤِی نِمِێژْ دِكِنْ، زَكَاتَا مَالِێ خَوه دِدِنْ و ژِ قِنْیَاتَا دِلِێ خَوه بِئَاخْرَتِێ بَاوَرِی تِینِنْ..

٥. هَا اَوْ لِسَرْ هِیدَئَایَتَكَه ژِ جَمْ خُدَایِێ خَوه ڤَه نَه و هَا اَوِێنْ كُو (لِدِنْیَایِێ و ئَاخِرَتِێ) سَرْفِرَازْ و رِزْگَارْ بُونَه.

٦. هِنْ ژِ اِنْسَانَانْ هَنَه كُو گُوتِنَا كَلَڤَاژِی و پُوچْ دِكِرِنْ دَا كُو بِێزَئَانِینْ مِرُۆڤانْ ژِ رِیَا خُدِێ دَرْخِنْ و وِێ ژِ خَوه رَه بِكِنْ طِنَازُوكْ. هَا اَوْ، عَذَابِێ رِسْواكَرْ هَرْ ژِ وَانْ رَه يَه.

٧. دَمَا كُو ئَایَتِێنْ مَه ژِێ رَه تِێنْ خَونْدِنْ، ژِ پُوزْبِلِنْدِیَا خَوه پِشْتَا خَوه دِدَه وَانْ، هَرْ وَكِی كُو وِی اَوْ نَه بِهِیسْتِبِنْ و هَرْ وَكِی كُو دِگُهِێنْ وِی دَه كَرِیتِی هَبَه. ڤِێجَه تُو مِزْگِینِیَا عَذَابَكِی جَانْسُوژْ بِدِيِێ!

٨. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، ژِ وَانْ رَه بِهِشْتِێنْ خَودِینِعْمَتْ هَنَه.

٩. اَوْ هَرْ و هَرْ تِێ دَه مَایینْدَه نَه، اَڤْ سُوزَا خُدِێ يَه كُو تِێ دَه گُمَانْ تُنَه يَه و هَرْ اَوَه، یِێ دَسْتْهِلاتْ، یِێ كَارْبِنَجِهْ.

١٠. خُدَا اَڤْ ئَاسِیمَانِێ كُو هُونْ دِبِینِنْ، بِێ ستُونْ ئَافِرَانْدِیَه. چِیَایِێنْ ئَاصِێ و مِكُۆمْ دِعَرْدِێ دَه دَئَانِینَه دَا كُو وَه نَهَژِینَه. هَرْ تَخْلِیتْ حَیوَانْ تِێ دَه ئَافِرَانْدِنَه و ژِ هَڤْ زِێدَه كِرِنَه. مَه ژِ عَورَانْ ئَاڤَكْ بَارَانْدِیَه، ڤِێجَه اَمْ تِێ دَه هَرْ تَخْلِیتْ گِیَایِێنْ بِفَیْدَه هِێشِینْ دِكِنْ.

١١. هَا اَڤْ تَڤْ مَخْلُوقِێنْ خُدِێ نَه. ڤِێجَه دَه كَا نِیشَانِی مِنْ بِدِنْ؛ اَوِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ وَه اَوْ دِهحَبَانْدِنْ كَا چِه ئَافِرَانْدِنَه؟ نَا، بَلْكِی یِێنْ سِتَمْكَارْ هَرْ دِرِێشَاشِیَكَه
اَشْكَرَا دَه نَه.

١٢. صُۆنْدْ بَه، بِرَاسْتِى مَه حِكْمَتْ دَا لُقْمَانْ؛ كُو شِێكِرِیَا خُدَایِێ خَوه بِكَه. چِه كَسِێ شِێكِرِیَا خُدِێ بِكَه اَوْ ژِ بُۆ خَوه دِكَه و كِی ژِی نَانْكُۆرِیِێ بِكَه بِلا بِزَانَه كُو بِێگُمَانْ خُدِێ دَوْلَمَنْدَه، هِێژَایِێ پَسِنْدَایِینِێ يَه.

١٣. وِێ دَمِێ لُقْمَانْ شِیرَتْ لِكُرِێ خَوه كِرْ و ژِێ رَه گُوتْ: كُرْكِێ مِنُو! ژِ خُدِێ رَه شَرِیكَانْ چِێنَكَه! بِێگُمَانْ شَرِیكْچِێكِرِنْ هَرْ ظُلْمَكَه مَزِنَه.

١٤. مَه ژِ بُۆ دِێ و بَاڤَانْ فَرْمَانْ لِمِرُۆڤانْ كِرْ -كُو دَاییكَا وِی بِزُورْ و زَحْمَتِی اَوْ هِلْگِرْتِیَه و دِ دُو صَالانْ دَه بِشِیرْ ڤَكِرِیَه-؛ كُو شِێكِرِیَا مِنْ و شِێكِرِیَا دِێ و بَاڤِێنْ خَوه بِكِنْ. ڤَگَرْ، تَنِێ بِبَالْ مِنْ ڤَه يَه.

١٥. اَگَرْ دِێ و بَاڤْ، بِتَه رَه تِێبِكُوشِنْ دَا كُو یَا تُو پِێ نِزَانِی ژِ مِنْ رَه بِكِی شَرِیكْ، وِێ چَاخِێ بِگُوتِنَا وَانْ مَكَه! (لِێبَلِێ دِیسَا ژِی) لِدِنْیَایِێ بِوَانْ رَه خَوشْ دَرْبَاسْ بِكَه و بِدَه دُوڤْ رِیَا كَسِێ كُو بِبَالْ مِنْ ڤَه تُوبَه كِرِیَه. پَاشِێ ڤَگَرَا وَه بَسْ بِبَالْ مِنْ ڤَه يَه. وِێ چَاخِێ یَا كُو وَه دِكِرْ اَزِێ وَه پِێ ئَاگَاهْدَارْ بِكِمْ.

١٦. (لُقْمَانْ گُوتْ) كُرْكِێ مِنُو! اَوْ تِشْتِێ كُو تُو بِكِی (چِه خِێرْ بَه چِه ژِی گُنَهْ) چَنْدِی بِقَاسِی گِرَانِیَا لِبَكَه خَردَلِێ بَه و دِنَاڤَا زِنَارَكِی دَه بَه ژِی، یَانْ لِئَاسِیمَانَانْ بَه یَانْ ژِی لِعَرْدِێ بَه، دِیسَا خُدِێ دِێ وِێ بِینَه (پِێشْبَرِی تَه و حَسَابِێ وِێ ژِ تَه بِپِرْسَه). بِێگُمَانْ خُدِێ، لُطُفْكَارَه، ئَاگَاهْدَارَه.

١٧. كُرْكِێ مِنُو! بِئَاوَایِێ پِێدِڤِی نِمِێژْ بِكَه، بِیَا قَنْجْ فَرْمَانْ بِكَه، ژِ یَا نَقَنْجْ پَاشْ ڤَه بِدَه و لِهَمْبَرِی (بَلا)یَا كُو وَرَه سَرِێ تَه، خَوه رَاگِرَه. بِێگُمَانْ اَڤْ ژِ كَارِێنْ لازِمْ و پِێدِڤِی نَه.

١٨. ژِ چَاڤْسُۆرِی بَرِێ خَوه ژِ مِرُۆڤانْ ڤَنَگَرِینَه و بِقُرَّتِی لِسَرْ عَرْدِێ نَمَشَه. بِێگُمَانْ خُدِێ، ژِ تُو قُرَیِێ خَومَزِنْدِێرْ حَزْ نَاكَه.

١٩. دِرِێڤَچُونَا خَوه دَه ئَاسَایِی بَه. دَنْگِێ خَوه نِزْمْ بِكَه. بِێگُمَانْ دَنْگِێ هَرِی كِرِێتْ دَنْگِێ كَرِێ يَه.[245]

٢٠. (گَلِی مِرُۆڤانْ!) مَا هُونْ نَابِینِنْ كُو خُدِێ لِعَرْدِێ و تِشْتِێنْ لِئَاسِیمَانَانْ هَنَه ژِ بُۆ وَه ستُوخَوارْ كِرِنَه و نِعْمَتِێنْ خَوه یِێنْ خُیَایی و نَخُیَایی لِسَرْ وَه رَشَانْدِنَه. ژِ مِرُۆڤانْ هِنْ هَنَه كُو بِێ زَئَانِینْ، بِێ رِێبَرْ و بِێ بَلْگَیَكَه رُونْكَرْ دَرْ بَارِێ خُدِێ دَه خِرَه جِرْ و زِمَانْدِرِێژِیِێ دِكِنْ.

٢١. دَمَا ژِ وَانْ رَه بِێ گُوتِنْ: بِدِنْ پَیْ وَحْیَا كُو خُدِێ اَوْ هِنَارْتِیَه، دِبِێژِنْ: نَخِێرْ، بَلْكِی اَمِێ بِدِنْ پَیْ یَا كُو مَه بَاڤَانِێنْ خَوه لِسَرِێ دِیتِیَه. اَرِێ مَا كُو شَیْطَانْ وَانْ گَازِی بَالْ ئَاگِرِێ بِپِێتْ ڤَه ژِی بِكَه (اَوِێ بِدِنْ پَیْ وِی)؟[246]

٢٢. كِی كُو خَوه بِسِپِێرَه خُدِێ و رَاسْتُ و دُرِسْتْ بَه، ڤِێجَه بِرَاسْتِی وِی خَوه بِقُلْپَا سَاغْلَمْ گِرْتِیَه و اَنْجَامَا كَارْ و بَارَانْ هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه يَه.

٢٣. چِه كَسِێ كُو كَافِرْ بِبَه، بِلا كَافِرِیَا وِی تَه غَمْگِینْ مَكَه! ڤَگَرَا وَانْ تَنِێ بِبَالْ مَه ڤَه يَه، ڤِێجَه اَمِێ یَا كُو وَانْ كِرِیَه ژِ وَانْ رَه بِبِێژِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِیَا دِدِلانْ دَه دِزَانَه.

٢٤. اَمْ (لِڤِێ دِنْیَایِێ) هِنْدِكِی وَانْ دِچِێژِینِنْ، پِشْتْرَه اَمِێ وَانْ بَاژُۆنَه بَرْ بِعَذَابَكِی گِرَانْ و دِژْوارْ ڤَه.

٢٥. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ تُو ژِ وَانْ بِپِرْسِی كِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ ئَافِرَانْدِنَه؟ تَقَزْ دِێ بِبِێژِنْ، خُدِێ يَه. (لِسَرْ ڤِێ اِقْرَارَا مُشْرِكَانْ كُو نَاچَارْ مَانَه) بِبِێژَه: حَمْدْ ژِ خُدِێ رَه بَه. دَڤْ ﮊِ ڤِێ ﮊِى بَرْدَه؛ پِرِێنْ وَانْ نِزَانِنْ (كَااَوْ چِه دِبِێژِنْ).

٢٦. هَرْ تِشْتِێنْ كُو لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه اَوْ تَڤْ یِێنْ خُدِێ نَه. بِێگُمَانْ خُدِێ، دَوْلَمَنْدَه، هِێژَایِێ پَسِنْدَایِینِێ يَه.

٢٧. اَگَرْ بِرَاسْتِی چِقَاسْ دَارِێنْ لِعَرْدِێ هَنَه قَلَمْ بِنْ، دَرْیَا و بِقَاسِی وِێ حَفْتْ دَرْیَایِێنْ دِنْ ژِی حِبْرَا وَانْ بِنْ، (ڤِێجَه گُوتِنِێنْ خُدِێ بِوَانْ بِنِڤِیسِنْ) گُوتِنِێنْ خُدِێ دِێ خَلاصْ نَبِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ عَزِيزَه، حَكِيمَه.

٢٨. (گَلِی مِرُۆڤانْ!) ئَافِرَانْدِنَا وَه و سَاغْكِرِنَا وَه تَڤَكَانْ لِجَمْ خُدِێ وَكِی ئَافِرَانْدِنْ و سَاغْكِرِنَا یَكْ مِرُۆڤَكِيَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِهِیزَرَه، بِینَرَه.

٢٩. مَا تُو نِزَانِی كُو خُدِێ شَڤِێ دِخَه سَرْ رُۆژِێ و رُۆژِێ ژِی دِخَه سَرْ شَڤِێ، رُۆژْ و هَیْڤْ ژِ فَرْمَانَا خَوه رَه ستُوخَوارْ كِرِنَه و اَڤْ تَڤْ حَیَا دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی دِگَرِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ یَا كُو هُونْ دِكِنْ، ئَاگَاهْدَارَه.

٣٠. اَڤْ رَوْشْ، ژِ بُۆ كُو هُونْ بِزَانِنْ و اِقْرَارْ بِكِنْ كُو خُدِێ هَرْ حَقَه و بِرَاسْتِى اَوِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ تِێنْ حَبَانْدِنْ هَرْ بَاطِلْ و پُوچِنْ و بِێگُمَانْ الله، اَوْ بِلِنْدَه، مَزِنَه.

٣١. مَا تُو نَابِینِی كُو كَشْتِی بِكَرَمَا خُدِێ دِبَحْرِێ دَه دِكِشِنْ دَا كُو هِنَكْ ژِ نِیشَانِێنْ قُدْرَتَا خَوه نِیشَانِی وَه بِدَه. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه، ژِ بُۆ هَرْ كَسِێ زِێدَه خَورَاگِرْ و سِپَاسْدَارْ دَرْسُ و نِیشَانْ هَنَه.

٣٢. دَمَا پِێلِێنْ بَحْرِێ یِێنْ مِینَا چِیَانْ لِوَانْ هَاتِنْ هَڤْ، پِێرَه پِێرَه ژِ دِلَكِی خَالِصْ لِبَرْ خُدِێ دِگَرِنْ. گَاڤَا كُو خُدِێ اَوْ دَرَانِینَه بَژِێ و رِزْگَارْ كِرِنْ، ڤِێجَه هِنْ ژِ وَانْ كِێمْ دِشِێكِرِێنِنْ. ژِ بِلِی یِێ غَدَّارِێ نَانْكُۆرْ كَسْ ئَایَتِێنْ مَه مَانْدَلَه نَاكَه.

٣٣. گَلِی مِرُۆڤانْ! هَایْ ژِ فَرْمَانِێنْ پَرْوَرْدَگَارِێ خَوه هَبِنْ و ژِ رُوژَكَه وِسَا بِتِرْسِنْ كُو تُو بَاڤْ دِ بَرْ زَارُوكِێنْ خَوه دَه تِشْتَكِى نَاكَه و تُو زَارُوكْ ژِی دِ بَرْ بَاڤِێ خَوه دَ تِشْتَكِى نَاكَه. بِێگُمَانْ سُۆزَا كُو خُدِێ دَایَه حَقَه. زِنْهَارْ بِلا ژِیَانَا جِیهَانِێ وَه نَخَاپِینَه و بِلا شَیْطَانِێ خَاپِینُوكْ ژِی وَه نَخَاپِینَه!

٣٤. بِرَاسْتِی زَانِینَا رَابُونَا قِیَامَتِێ لِجَمْ خُدِێ يَه و بَارَانِێ اَوْ دِبَارِینَه، یَا كُو دِمَالْزَارُوكَانْ دَه يَه ژِی اَوْ پِێ دِزَانَه، قَتْ تُو كَسْ نِزَانَه كَا سِبَهِێ اَوِێ چِه قَزَنْجْ بِكَه و تُو كَسْ نِزَانَه اَوِێ لِكِیژَانْ عَرْدِێ بِمِرَه. بِێگُمَانْ خُدِێ زَانَا و ئَاگَاهْدَارَه.[247]

[245] دِ رِێڤَچُونَا خَوه دَه اَسَایِی بَه: ژِ سُورَهیِێ فُرْقَانْ ئَایَتَا ٦٣ێ «بَنْدَیِێنْ رَحْمَئَانِی، اَوِ ێنْ كُو لِسَرْ عَرْدِێ بِنَفْسْبِچوكِی بِرِێ ڤَه دِچِنْ و دَمَا كُو مِرُۆڤِێنْ نَزَانْ ژِ وَانْ رَه پَیْڤِێنْ نَه لِرِێ دِبِێژِنْ (ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ) سِلاڤْ لِوَه بَه (و ژِ وَانْ دَرْبَاسْ دِبِنْ)» و ژِ نَفْسَا ڤِی سُورَهیِی ئَایَتَا ١٨ێ «ژِ پۆزْبِلِنْدِی بَرِێ خَوه ژِ مِرُوڤَانْ ڤَنَگَرِینَه و بِقُرَّتِی لِسَرْ عَرْدِێ نَمَشَه. بِێگُمَانْ خُدِێ، ژِ تُو قُرَیِێ خَومَزِنْدِێرْ حَزْ نَاكَه» ڤِێ هَڤُوكِێ زَلَالْ و رُۆنَاكْ دِكِنْ.

[246] اَرِێ مَا كُو شَیْطَانْ وَانْ گَازِی بَالْ ئَاگِرِێ بِپِێتْ ڤَه ژِی بِكَه (اَوِێ بِدِنْ پَیْ وِی)؟ ژِ سُورَهیِێ حَجْ ئَایَتَا ٤ێ ڤِی جُمْلَیِێ بَرْفَرَهِی بَیَانْ دِكَه: «حُكِمْ لِسَرْ شَیْطِێنْ هَاتِیَه دَایِینْ؛ چِه كَسِێ كُو وِی ژِ خَوه رَه بِكَه دُۆسْتْ و ئَارِیكَارْ، مُحَقَقْ اَوِێ رِیَا رَاسْتْ لِبَرْ وِنْدَا بِكَه و اَوِێ بَرِێ وِی بِدَه رِیَا ئَاگِرِێ بِپِێتْ».

[247] اَڤْ ئَایَتَا پِیرُوزْ تَفْسِیرَا ئَایَتَا ٥٩ێ ژِ سُورَهیِێ اَنْعَامَه؛ «كِلِیتِێنْ جِیهَانَا نَپَنْدِی هَرْ لِجَمْ خُدِێ نَه، ژِ وِی پِێڤَه كَسْ بِوَانْ نِزَانَه ...» بَلِێ، زَئَانِینَا بِغَیْبِێ تَرْخَانِێ بِخُدِێ ڤَه یَه. ژِ وِی پِێڤَه تُو كَسْ؛ چِه مَلاِئِيكَتْ، چِه جِنْ و چِه اِنْسْ كَسْ پِێ نِزَانَه. ژِ اِنْسَانَانْ ژِی، چِه پِێخَمْبَرْ، چِه وَلِی و چِه عَالِمْ بَه دِیسَا كَسْ پِێ نِزَانَه. دِ ڤِێ دَرْبَارِێ دَه: خُدِێ لِپِێخَمْبَرِێ خَوه فَرْمَانْ دِكَه كُو ژِ اُمَّتَا خَوه رَه بِبِێژَه: «بِبِێژَه: اَزْ ژِ وَه رَه نَابِێژِمْ كُو خَزِینَیێنْ خُدِێ لِجَمْ مِنِنْ، اَزْ بِغَیْبِێ ژِی نِزَانِمْ و اَزْ ژِ وَه رَه نَابِێژِمْ كُو اَزْ مَلائِیكَتِمْ. بَسْ اَزْ دِدِمَه پَیْ ئَاكُو ژِ مِنْ رَه تِێتَه وَحِیكِرِنْ.» اَنعَامْ: ٥٠. لِێ بَلِێ خُدِێ اَگَرْ بِڤِێ هِنَكِی ژِ غَیْبِێ بِبَنْدِیِێ خَوه یِێ اَوْ بِڤِێ دِدَه اگَاهْدَارْكِرِنْ. مِینَاكْ: «خُدِێ وَه بِسَرْ غَیْبِێ ڤَه نَاكَه ژِ بِلِی یِێ كُو ژِ رَسُولِێنْ خَوه اَو بِڤِێ. الِ عِمْرَانْ:١٧٩ و ژِ سُورَهیِێ جِنْ ئَایَتَا ٢٦-٢٧ێ دَه ژِی، «خُدِێ زَانَایِێ بِغَیْبِێ یَه. اَوْ، ژِ بِلِى ژِ رَسُولانْ یِێ بِڤِێ كَسِی بِسَرْ غَیْبَا خَوه ڤَه نَاكَه.» ڤِێجَه چِقَاسْ خَبَرْدَانَا ژِ غَیْبِێ اَگَرْ كُو نَه بِرِێیَا وَحْیِێ بَه اَوْ ژِرِێكَتِنَه.

٣٢. سُورَه يِێ سَجْدَه

سُورَهيِێ (سَجْدَه) ٣٠ (سِهْ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . نَاڤِێ وِی ژِ ئَایَتَا ١٥اَمْ تِێ كُو تِێ دَه خُدِێ پَسْنِێ بَاوَرْمَنْدَانْ دِدَه؛ دَمَا كُو ئَایَتِێنْ قُرْئَانَا مَزِنْ دِبِهِیزِنْ دِچِنْ سِجُودِێ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلِفْ، لامْ، مِیمْ.

٢. نَازِلْبُونَا كِتِێبِێ -كُو تِێ دَه گُمَانْ نِینَه. ژِ طَرَفِێ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ ڤَه يَه.

٣. بَلْكِی اَوْ دِبِێژِنْ وِی اَوْ ژِ جَمْ خَوه لِێئَانِیَه. نَخِێرْ، بَلْكِی اَوْ حَقْ بِخَوه يَه، ژِ جَمْ رَبِّێ تَه يَه، ژِ بُۆ كُو تُو پِێ مِلَّتَكِی هِشْیَارْ بِكِی كُو بَرِیَا تَه تُو هِشْیَارْكَرْ ژِ وَانْ رَه نَهَاتِنَه، دَا كُو اَوْ بِێنَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ.

٤. اَلله، اَوِێ كُو عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ و یِێنْ كُو دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه هَنَه دِشَشْ رُۆژَا نْ دَه ئَافِرَانْدِنَه و پَاشِێ لِسَرْ عْرْشْ رَاسَرْ بُویَه، ژِ وِی پِێ ڤَه ژِ بُۆ وَه تُو ئَارِیكَارْ و مَهْدَرْڤَانْ تُنِنْ. اَرِێ مَا هِێ ژِی هُونْ ئَاقِلْ نَاگِرِنْ؟

٥. خُدِێ، ژِ ئَاسْمِێنْ حَیَانِی عَرْدِێ هَمُو كَارْ و بَارِی بِرِێ ڤَه دِبَه. پَاشِێ (اَوْ كَارْ و بَارْ) دِرُوژَكِێ دَه بِبَالِێ ڤَه بِلِنْدْ دِبِنْ كُو اَوْ رُۆژْ بِقَاسِی هَزَارْ صَالِی يَه ژِ رُۆژِێنْ كُو هُونْ دِژِمِێرِنْ.

٦. هَا اَوْ، زَانَایِێ یَا نَپَنْدِی و دَارِیچَاڤَه، یِێ دَسْتْهِلاتِێ دِلُوڤِینَه.

٧. اَوْ خُدَایِێ كُو هَرْ تِشْتْ مِكُۆمْ چِێكِرِیَه و دِسَرِێ پِێشِینْ دَه اِنْسَانْ ژِ حَرِیِێ ئَافِرَانْدِیَه.

٨. پِشْتْرَه زُرِیتَا اِنْسِێنْ ژِ دِلُوپَكْ ئَاڤَا لَاوَازْ چِێكِرِیَه.

٩. پِشْتْرَه دِرُوڤْ دَایِێ؛ دُرِسْتْ كِرْ و ژِ رِحِێ كُو مَخْلُوقِێ وِی يَه پِفْ كِرِیِێ و ژِ وَه رَه گُهْ، چَاڤْ و دِلْ چِێكِرِنْ. هُونْ خُدَایِێ خَوه چِقَاسْ هِنْدِكْ دِشِێكِرِینِنْ!

١٠. اَوْ دِبِێژِنْ: اَرِێ مَا چَاخِێ اَمْ دِنَاڤْ ئَاخِێ دَه وِنْدَا بِبِنْ، اَرِێ مَا دِیسَا اَمِێ ژِ نُو ڤَه بِێنَه خُلْقَانْدِنْ؟ نَخِێرْ، بَلْكِی اَوْ چُونَا حِزُورَا خُدَایِێ خَوه اِنْكَارْ دِكِنْ.

١١. (رَسُولِێ مِنْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: مَلَكِێ مِرِنِێ یِێ كُو بُویَه كَارْسِپَارِێ (سِتَانْدِنَا) رُوحِێ وَه دِێ وَه بِمِرِینَه، پَاشِێ هُونِێ لِخُدَایِێ خَوه بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

١٢. اَگَرْ، دَمَا گُنَهْكَارْ لِبَرْ خُدَایِێ خَوه سَرْطَوَانْدِی (كُو دِبِێژِنْ) خُدَایِێ مَه! مَه دِیتْ و مَه بِهِیسْتْ، ڤِێجَه مَه ڤَگَرِینَه (دِنْیَایِێ) دَا كُو اَمْ كَارِێنْ قَنْجْ بِكِنْ و بِێگُمَانْ اَمْ ژِ دِلْ بَاوَرِی تِینِنْ، تَه بِدِیتَا (تَه یِێ دِیمَنَكِی عَجِێبْ بِدِیتَا).

١٣. اَگَرْ مَه بِڤِیَا؛ مَه دِێ هِیدَئَایَتْ بِدَایَا هَرْ كَسِی. لِێبَلِێ گُوتِنَا «صُۆنْدْ بَه؛ كُو اَزِێ جَهَنَمِێ ژِ تَڤَكِێ (گُنَهْكَارْ و كَافِرِێنْ) جِنْ و اِنْسَا دَاگِرِمْ» مِسُوگَرْ بُۆ.

١٤. (دَمَا كُو كَافِرْ دِچِنْ دُوژَهِێ دَرْگَهْڤَانْ ژِ وَانْ رَه وِهَا دِبِێژِنْ): بِسَدَمَا كُو هُونْ ژِ ڤِێ رُۆژِێ غَافِلْ مَانْ، دَه ڤِێجَه عَذَابْ بِچِێژِنْ. بِرَاسْتِی اَمْ ژِی وَه دِعَذَابْ دَه دِهِێلِنْ. دَه هَایْدِێ بِسَدَمَا كِرِنِێنْ خَوه عَذَابِێ هَرْ و هَرِی بِچِێژِنْ!

١٥. بِێگُمَانْ بَسْ اَوْ كَسْ بَاوَرِی بِئَایَتِێنْ مَه تِینِنْ؛ اَوِێنْ كُو دَمَا بِوَانْ ئَایَتَانْ شِیرَتْ لِوَانْ بِێنَه كِرِنْ دِچِنْ سِجُودِێ و دِگَلْ حَمْدِێ وِى خُدَایِێ خَوه ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ پَاكْ دِدِێرِنْ و خَوه قُرَه ژِی نَاكِنْ..[248]

١٦. اَوِێنْ كُو طَنِشْتِێنْ وَانْ ژِ نِڤِینِێنْ وَانْ دُورِنْ. بِطِرْسُ و بِهِێڤِی لِبَرْ خُدَایِێ خَوه دِگَرِنْ و ژِ رِزْقِێ كُو مَه دَایَه وَانْ ژِی (دِرِیَا خُدِێ دَه) خَرْجْ دِكِنْ.

١٧. ڤِێجَه تُو كَسْ نِزَانَه كَا خُدِێ ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ، بِسَدَمَا یَا كُو كِرِنْ، ژِ وَانْ تِشْتِێنْ كُو چَاڤْ پِێ رُونِی دِبِنْ، چِه پَادَاشْ هِلانْدِیَه.

١٨. اَرِێ مَا كَسِێ كُو بَاوَرْمَنْدْ بَه مِینَا كَسِێ ژِرِێدَرْكَتِی يَه؟ تَقَزْ اَوْ نَه مِینَا هَڤِنْ.

١٩. حَچِی يِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و عَمَلِێ قَنْجْ كِرِنْ، ڤِێجَه ژِ وَانْ رَه بِسَدَمَا عَمَلِێ كُو كِرِنْ بِهِشْتِێنْ لِێمَایِینِێ هَنَه.

٢٠. لِێبَلِێ حَچِی يِێنْ كُو ژِ رِێ دَرْكَتِنَه، جِهِێ وَانْ ئَاگِرَه. چِه دَمَا كُو اَوْ بِخَوازِنْ ژِێ دَرْكَڤِنْ بِپَاشْ ڤَه تِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ. ژِ وَانْ رَه تِێ گُوتِنْ: دَه هَایْدِێ عَذَابِێ اِێگِرْ اَوِێ كُو وَه بَاوَرِی پِێ نَدِئَانِی، بِچِێژِنْ.

٢١. صُۆنْدْ بَه، بَرِیَا عَذَابِێ هَرِی مَزِنْ، اَمِێ وَانْ بِعَذَابِێ نِێزِیكْ بِدِنْ چِێژَانْدِنْ دَا كُو اَوْ لِخَوه ڤَگَرِنْ و بَاوَرِی بِینِنْ.

٢٢. مَا ژِ وِی كَسِێ كُو بَئَایَتِێنْ خُدَایِێ خَوه وَرَه هِشِیَارْكِرِنْ و پَاشِێ بَرِێ خَوه ژِ وَانْ ڤَگَرِینَه، ظَالِمْتِرْ كِی هَیَه؟ مُحَقَّقْ اَمِێ ژِ سُوجْدَارَانْ تُۆلِێ هِلِینِنْ.

٢٣. صُۆنْدْ بَه، مَه كِتِێبْ دَایَه مُوسَا ڤِێجَه تُو ژِ گِهَاشْتِنَا وِێ (كِتِێبِێ) نَكَڤَه گُمَانِێ و مَه اَوْ ژِ زَارُوِیِێنْ اِسْرَائِیلْ رَه كِرِبُو رِێبَرْ.

٢٤. چِه دَمَا وَانْ صَبِرْ كِرْ و وَانْ ژِ دِلْ بَئَایَتِێنْ مَه بَاوَرِی ئَانِی، مَه ژِ نَاڤْ وَانْ گَلَكْ رِێبَرْ دَرْخِسْتِنْ كُو بِاَمْرِێ مَه (خَلْكْ) رَاسْتَرِێ دِكِرِنْ.

٢٥. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه رُۆژَا قِیَامَتِێ دَرْبَارِێ یَا كُو دِحَقِێ وَانْ دَه اَوْ بِهَڤْ كَتِبُونْ، دِێ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه دَارَازْ (حُكِمْ) بِكَه.

٢٦. اَرِێ مَا ژِ وَانْ رَه عَیَانْ نَبُویَه كُو بَرِیَا وَانْ مَه گَلَكْ اُمَّتْ بِرِنَه هَلَاكِێ، كُو اَوْ ژِی لِشُونْوَارِێنْ وَانْ دِگَرِنْ؟ بِێگُمَانْ دِڤَانْ دَه گَلَكْ نِیشَانْ و دَلِیلْ هَنَه. مَا هِێ ژِی اَوْ گُهِێ خَوه نَادِنِێ؟

٢٧. اَرِێ مَا اَوْ نَابِینِنْ كُو اَمْ ئَاڤِێ دَاژُونَه سَرْ عَرْدَهِشْكَا بێ گِیَا، ڤِێجَه اَمْ دَخِلْ و دَانِێ پِێ هِێشِینْ دِكِنْ كُو هَمْ تَرْشْ (دَڤَه، دَوارْ و پَزْ)ێنْ وَانْ هَمْ ژِی اَوْ بِخَوه ژِێ دِخُونْ؟ اَرِێ مَا هِێ ژِی اَوْ لِێ نَافِكِرِنْ؟[249]

٢٨. اَوْ دِبِێژِنْ: اَگَرْ بِڕَا هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ، دَه كَا اَوْ سَرْكَفْتِنَا كُو هُونْ بَحْسِێ ژِێ
دِكِنْ كَنْگِێ يَه؟

٢٩. بِبِێژَه: رُۆژَا سَرْكَفْتِنِێ اَوْ رُۆژَا كُو بَاوَرِیَا كَافِرَانْ تُو فَیْدِێ نَادَه وَانْ و ژِ وَانْ رَه دِێ مُهْلَتْ ژِی نَیِێ دَایِنْ![250]

٣٠. ڤِێجَه تُو دَڤْ ژِ وَانْ بَرْدَه و چَاڤْ لِرِێ بَه، بِێگُمَانْ اَوْ ژِی چَاڤْ لِرِێ نَه.

[248] اَڤْ ئَایَتَا سِجُودَا خَونْدِنِێ يَه. دِڤِێ بَابَتِێ دَه پِێخَمْبَرْ ﷺ وِسَا فَرْمَانْ كِرِیَه: دَمَا ئَادَمِیَكْ (ئَایَتَا) سِجُودِێ خَونْدْ و هَرَه سِجُودِێ، شَیْطَانْ دِگِرِی، خَوه ژِێ دُورْ دِكَه و دِبِێژَه: هَیْ وَاخْ لِمِنْ! فَرْمَانَا سِجُودِێ لِزَارُوِیِێ ئَادَمْ هَاتْ كِرِنْ، اَوْ چُو سِجُودِێ، ژِێ رَه بِهِشْتْ هَیَه و فَرْمَانَا سِجُودِێ لِمِنْ هَاتْ كِرِنْ، اَزْ نَچُومْ سِجُودِێ، ڤِێجَه دُوژَهْ ژِ مِنْ رَه يَه.

[249] ژِ سُورَهیِێ طَهَ ئَایَتَا ٥٣-٥٤ێ «اَو خُدَایِێ كُو عَردْ ژِ وَه رَه رَاسْت كِرِیَه و ژِ وَه رَه تِێ دَه رِێ ڤَكِرِنَه (چُونْ و هَاتِنْ هِێسَانْ كِرِیَه) و بَارَانْ ژِ اَسْمِێنْ (عَوْرَانْ) ژِ وَه رَه بَارَانْدِیَه. ڤِێجَا بِوِێ، مَه تَخْلِیتِێنْ گِیَا و شِینْكَاتِیَانْ جُرْ بِجُرْ و جُوتْ دَرَئَانِینَه. ژِێ بِخُوِنْ و تَرْشِێنْ خَوه لِێ بِچِێرِینِنْ. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ دَه ژِ بُو عَاقِلْمَنْدَانْ نِیشَانْ هَنَه» ڤِێ ئَايَتَا ٢٧ێ خَوشْ رَاڤَه دِكَه.

[250] مُفَسِّرِێ نَاڤْدَارْ شَنْقِیطِی دِبِێژَه: لِجَمْ مِنْ گُۆتِنَا مُفَسِّرَانْ یَا دَرْحَقِی «یَوْمُ الفَتْحْ»ی دَه یَا هَرِی اَشْكَرَه كُو بِوَاطَیَا رُۆژَا حُكِمْدَایِنِێ یَه. دَلِیلا لِسَرْ ڤِێ وَاطَیِێ ژِ سُورَهیِێ اَعْرَافْ ئَایَتَا ٨٩ێ «..مَه خَوه هَرْ سپَارْتِیَه خُدِێ. خُدِێیو، دِ نَاڤْبَرَا مَه و گَلِێ مَه دَه (دِ وِی تِشْتِێ كُو اَمْ تِێ دَه تِێكُوشِینِێ بِهَڤْ رَه دِكِنْ) بِعَدَالَتِی حُكِمْ بِكَه. تَقَزْ تُو چِێتِرِینِێ حُكِمْدَارَانِی» و ژِ سُورَهیِێ شُعَرَاء ئَایَتَا ١١٧-١١٨ێ «نُوحْ گُۆتْ: خُدَایِێ مِن! گَلِێ مِنْ، بَاوَرِی بِمِنْ نَئَانِی.اِێدِی دِ نَاڤْبَرَا مِنْ و وَانْ دَه حُكْمِێ خَوه بِكَه، مِنْ و بَاوَرْمَنْدِێنْ دِگَلْ مِنْ رِزْگَارْ بِكَه « و ژِ سُورَهیِێ سَبَأ ئَایَتَا ٢٦ێ «بِبِێژَه: خُدَایِێ مَه دِێ (رُۆژَا قِیَامَتِێ) مَه و وَه لِهَڤْ بِجِڤِینَه، پِشْتْرَه دِێ دِ نَاڤْبَرَا مَه دَه بِعَدَالَتِی حُكِمْ بِكَه. هَرْ اَوَه یِێ فَتَّاحْ یِێ عَلِیمْ.» ڤِێ وَاطَیِێ تَكَزْ دِكَه.

٣٣. سُورَه يِێ اَحْزَابْ

سُورَهيِێ (اَحْزَابْ)٧٣ (حَفْتِێ و سِێ) ئَایَتَه. لِمَدِینِێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایَتَا ٢٠‘اَمْ گِرْتِیَه كُو تِێ دَه پَیڤَا اَحْزَابْ دَرْبَاسْ بُویَه و پِرْژِمَارِیَا «حِزْبَه «كُو اَوْ ژِی بِمَعْنَیَا پَارْتْ، جِڤَاتْ، ئَاژَالْ و قَافِیلَه تِێ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَیْ پِێخَمْبَرْ! هَایْ ژِ اَمْرُ و نَهْیِێ خُدِێ هَبَه و بِگُوتِنَا كَافِرْ و مُنَافِقَانْ مَكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ زَانَا يَه، خَویْحِكْمَتَه.

٢. بِدَه پَیْ وَحْیَا كُو ژِ جَمْ خُدَایِێ تَه ژِ تَه رَه هَاتِیَه. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ یَا كُو هُونْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

٣. خَوه بِسْپِێرَه خُدِێ، ژِ كَارْسِپَارِی ڤَه خُدَا تَقَزْ بَسِی تَه يَه.

٤. خُدِێ، دُو حَبْ دِلْ نَخِسْتِنَه سِینْگا تُو زِلامَانْ، ژِنِێنْ وَه ژِی اَوِێنْ كُو وَه ظِهَارْ بِوَانْ رَه كِرِیَه نَخِسْتِیَه شُونَا دَایِیكِێنْ وَه و زِرْكُرِێنْ وَه ژِی ژِ وَه رَه نَكِرِنَه وَكِی كُرِێنْ وَه یِێنْ ژِ وَه! اَڤْ گُوتِنِێنْ وَه نَه، كُو هُونْ ژِ خَوه رَه دِبِێژِنْ. خُدِێ گُۆتِنَا رَاسْتْ دِبِێژَه و رِیَا رَاسْتْ دِدَه بَرْ وَه.[251]

٥. (اَوْ زَارُوكِێنْ كُو وَه بِعَیَالِی ژِ خَوه رَه وَرْگِرْتِیَه ) بِبَاڤِێنْ وَانْ گَازِی وَانْ بِكِنْ، اَڤْ لِجَمْ خُدِێ دَادْمَنْدْتِرْ و رَاسْتِرَه. ڤِێجَه كُو هُونْ نِزَانِبِنْ بَاڤِێنْ وَانْ كِيَه، اَوْ دِ دِینْ دَه بِرَا و ئَارِیكَارِێنْ وَه نَه. دِیَا كُو هُونْ شَاشْ بِبِنْ دَه (كُو هُونْ نَه بِبَاڤِێنْ وَانْ گَازِی وَانْ بِكِنْ) ژِ وَه رَه گُنَهْ تُنَه. لِێبَلِێ دِیَا كُو دِلِێنْ وَه قَصْدْ بِكَه دَه ژِ وَه رَه وَبَالْ هَیَه. خُدِێ تَقَزْ گُنَهْڤَشِێرَه، دِلُۆڤَانَه.

٦. پِێخَمْبَرْ ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ ژِ نَفْسَا وَانْ بِخَوه ژِی چِێتِرْ و لِپِێشْتِرَه. خَانِمِێنْ وِی ژِی دَایِكِێنْ بَاوَرْمَنْدَانِنْ. يِێنْ كُو خِزْمِێنْ هَڤِنْ لِگُورِی كِتِێبَا خُدِێ ژِ بَاوَرْمَنْدِێن اَنْصَارْ و مُهَاجِرَانْ لِپِێشْتِرْ و نِێزِیكْتِرِێ هَڤِنْ. لِێبَلِێ كُو هُونْ بِدُوسْتِێنْ خَوه قَنْجِیَكِێ بِكِنْ اَوْ جُدَا يَه. اَڤَا مَه گُوتِی دِكِتِێبِێ دَه نِڤِیسَانْدِی يَه.

٧. بِێنَه بِيرَا خَوه؛ وێ دَمَا مَه ژِ پِێخَمْبَرَانْ پَیْمَانْ وَرْگِرتْ و (مَه پَيْمَانْ) ژِ تَه، ژِ نُوحْ، ژِ اِبْرَاهِیمْ، ژِ مُوسَا و ژِ عِیسَایِێ كُرِێ مَرْیَمِێ ژِى و مَه سُۆزَكَه مِكُۆمْ و گِرَانْ ژِ وَانْ وَرْگِرتْ..[252]

٨. دَا كُو خُدِێ ژِ رَاسْتْگُویَانْ پِرْسَا رَاسْتِیَا وَانْ بِكَه و ژِ بُۆ كَافِرَانْ ژِی عَذَابَكِی جَانْسُۆژْ ئَامَادَه كِرِیَه.

٩. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ! قَنْجِیَا كُو خُدِێ لِوَه كِرِیَه دِبِیرْ بِینِنْ؛ وِێ دَمَا كُو لَشْكَرَانْ اِێرِیشِی سَرْ وَه كِرْ، ڤِێجَه مَه ژِی بَاهُۆزْ و لَشْكَرَكِی كُو وَه اَوْ نَدِدِیتِنْ بِسَرْ وَانْ دَه شَانْدِنْ. خُدِێ بِیَا كُو هُونْ دِكِنْ بِینَرَه.

١٠. بِێنَه بِيرَا خَوه؛ وێ دَمَا كُو اَوْ ژِ ژُورْ و ژِ ژِێرْ ڤَه بِسَرْ وَه دَه هَاتِنْ و دَمَا چَاڤْ ژِ تِرْسَا بَرَڤَاژِی بُونْ، دِلْ گِهَابُونْ قِرِكِێ و وَه ژِی دَرْبَارِێ خُدِێ دَه حِزْرِێنْ جُدَا دِكِرْ (مَا گَلُو اَوِێ ئَارِیكَارِیَا مَه بِكَه؟).

١١. هَا دِ وِێ گَاڤِێ دَه بَاوَرْمَنْدْ هَاتِبُونْ جَرِبَانْدِنْ و بِئَاوَایَكِی دِژْوَارْ هَاتِبُونْ هَژَانْدِنْ.

١٢. وِێ دَمِێ مُنَافِقَانْ و اَوِێنْ كُو دِدِلِێنْ وَانْ دَه نَخَوشِی (زَعِیفِیَا اِیمَانِێ) هَبُو، دِگُوتِنْ: خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی مَگَرْ پَیْمَانِێنْ خَاپَانْدِنِێ دَانَه مَه!

١٣. وِێ دَمِێ دَسْتَیَكِێ ژِ مُنَافِقَانْ گُوتْ: گَلِی یَثْرِبِیَانْ (خَلْكِێ مَدِینِێ)! اِێدِی ژِ بُۆ وَه (لِڤِێ دَرِێ) جِهْ تُنَه، هَایْدِێ ڤَگَرِنْ مَالا خَوه! ژِ وَانْ (مُنَافِقَانْ) بِرَكِێ ژِی ژِ پِێخَمْبَرْ دَسْتُورْ دِخَوسْتْ، دِگُوتِنْ: بِرَاسْتِی مَالِێنْ مَه نَه ئَاصِێكِرِی نَه. حَالْ اَڤَه كُو مَالِێنْ وَانْ ئَاصِێكِرِی بُونْ، تَنِێ وَانْ دِخَوسْتْ (ژِ جَنْگِێ) بِرَڤِنْ.

١٤. اَگَرْ (دِژْمِنْ) ژِ هَاوِرْدُۆرْ ڤَه بِهَاتِنَا سَرْ وَانْ و ژِ وَانْ بِخَوسْتِنَا كُو ژِ دِینْ ڤَگَرِنْ، تَقَزْ دِێ وَانْ اَڤْ قَبُولْ بِكِرَا.

١٥. صُۆنْدْ بَه، وَانْ بَرِێ پَیْمَانْ دَابُو خُدِێ كُو اَوْ پِشْتَا خَوه نَدِنْ نَیَارْ و (ژِ جَنْگِێ) نَرَڤِنْ و اَڤْ پَیْمَانَا كُو وَانْ دَا خُدِێ اَوِێ تَقَزْ ژِێ بِێنَه پِرْسِیَارْكِرِنْ.

١٦. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَگَرْ هُونْ ژِ طِرْسَا مِرِنِێ یَانْ ژِی ژِ طِرْسَا كُشْتِنِێ ژِ شَرْ بِرَڤِنْ، بِزَانِنْ كُو اَڤْ رَڤْ تُو فَیْدِێ نَادَه وَه و وِێ چَاخِێ ژِی هُونِێ بَسْ دَمَكَه هِنْدِكْ بِێنَه ژِیَانْدِنْ.

١٧. بِبِێژَه: اَگَرْ خُدِێ بِخَوازَه زَرَارِێ بِدَه وَه یَانْ ژِی اَوْ بِخَوازَه رَحْمِێ لِوَه بِكَه اَوْ كِيَه كُو وَه ژِێ بِپَارِێزَه؟! اَوِێ ژِ بِلِی خُدِێ ژِ بُۆ خَوه تُو دُۆسْتُ و ئَارِیكَارَكِی ژِی نَبِینِنْ.

١٨. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ نَاڤْ وَه، اَوِێنْ كُو خَلْكِێ ژِ چُونَا جِهَادِێ دِدِنْ پَاشْ و اَوِێنْ كُو ژِ بِرَایِێنْ خَوه (یِێنْ مُنَافِقْ) رَه دِبِێژِنْ: «وَرِنْ بَشْدَارِی مَه بِبِنْ (بِمُحَمَّدْ رَه دَرْنَكَڤِنْ جِهَادِێ)» بَاشْ بِوَانْ دِزَانَه و ژِخَوه كِێمْ جَارَانْ اَوْ تِێنَه شَرْ.

١٩. اَوْ مُنَافِقْ لِسَرْ (ئَارِیكَارِیَا) وَه پِرْ چِكُوسْ و نَمَرْدِنْ. ڤِێجَه دَمَا تِرْسْ بِسَرْ وَانْ دَه بِێ، تُو وَانْ دِبِینِی كُو اَوْ لِتَه دِنِێرِنْ مِینَا یِێ كُو مِرِنِێ اَوْ گِرْتِبَه؛ چَاڤِێنْ وَانْ لِدُورْ وَانْ دِلِییزِنْ. ڤِێجَه دَمَا كُو طِرْسْ ژِ سَرْ وَانْ رَابُو، بِزِمَانِێنْ خَوه یِێنْ تُوژْ وَه دِ ئِێشِینِنْ و ژِ تَمَاهْكَارِی مَالِێ غَنِيمَتِێ ژِ تَه دِخَوازِنْ. هَا ڤَانْ بَاوَرِی نَئَانِی. ڤِێجَه خُدِێ كِرِنِێنْ وَانْ پُوچْ كِرِنَه و اَڤْ لِجَمْ خُدِێ هِێسَانَه.

٢٠. ژِ وَانْ مُنَافِقَانْ وَه يَه كُو هِێزِێنْ هَڤْكَارْ يِێنْ دِژْمِنْ هِێ ژِی ژِ دُۆرَا مَدِینِێ نَچُونَه. اَگَرْ كُو لَشْكَرِێنْ هَڤَالْبَنْدَانْ دِیسَا ڤَگَرِنْ (شَرِێ وَه)، اَوْ مُنَافِقْ دِخَوازِنْ كُو هَرِنْ چُۆلِێ، بِكَڤِنْ نَاڤَا بَدَوِیَانْ و ژِ دُورْ ڤَه دَرْ حَقِێ وَه دَه خَبَرَانْ بِگِرِنْ. ژِخَوه اَگَرْ اَوْ دِنَاڤْ وَه دَه بُونَا ژِی دِێ هِنْدِكِی شَرْ بِكِرِنَا.

٢١. (گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ!) صُۆنْدْ بَه ژِ بُۆ وَه، دِ(ژِیَانْ و تَڤگَرِێنْ) رَسُولِێ خُدِێ دَه، ژِ بُۆ وِی كَسِێ كُو (قَنْجِیَا) خُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ هِێڤِی بِكَه و زِكْرِێ خُدِێ ژِی پِرْ دِكَه، مِینَاكْ و نِمُونَیكَه سِپَحِی و كَامِلْ هَیَه.

٢٢. چِه دَمَا كُو بَاوَرْمَنْدَانْ هِێزِێنْ هَڤَالبَنْدْ دِیتِنْ، دِگُوتِنْ: هَا اَڤْ یَا كُو خُدِێ و قَاصِدِێ وِی پَیْمَانَا وِێ دَابُو مَه، خُدِێ و قَاصِدِێ وِی رَاسْتْ گُوتِنَه و ڤِێ رَوْشِێ تَنِێ بَاوَرِی و رَادَسْتْبُونَا وَانْ ژِ خُدِێ رَه زِێدَه كِرِیَه.

٢٣. ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ هِنْ زِلامِێنْ وِسَا هَنَه كُو وَانْ اَوْ پَیْمَانَا دَانَه خُدِێ بِجِهْ ئَانِينَه. ڤِێجَه هِنْ ژِ وَانْ جَانِێ خَوه فَدَا كِرِنْ و هِنْ ژِ وَانْ ژِی چَاڤْنِێرِیِێ دِكِنْ و پَیْمَانَا خَوه نَگُهَارتِنَه (لِسَرْ سُوزَا خَوه مَانَه)...

٢٤. دَا كُو خُدِێ رَاسْتْگُۆیَانْ بِرَاسْتْبِێژَیَا وَانْ خَلاتْ بِكَه و مُنَافِقَانْ ژِی -اَگَرْ اَوْ بِڤِێ. دِێ بِدَه عَذَابْدَانْ، یَانْ ژِی (اَگَرْ اَوْ تُۆبَه بِكِنْ) دِێ تُۆبَیَا وَانْ قَبُولْ بِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

٢٥. اَوِێنْ كُو كَافِرْبُونَه، خُدِێ اَوْ بِكِینْ و غَزَبَا وَانْ ڤَه ڤَگَرَانْدِنْ. وَانْ تُو فَیْدَه بِدَسْتْ خَوه ڤَه نَئِانِی. خُدِێ دِشَرْ دَه بَسِی بَاوَرْمَنْدَانَه. بِێگُمَانْ خُدِێ خُرْتُ و دَسْتْهِلاتَه.

٢٦. خُدِێ، ژِ اَهلِی كِتِێبْ اَوِێنْ كُو هَڤْكَارِیَا وَانْ (هَڤَالبَنْدِێنْ مُشْرِكْ) كِرِنْ، اَوْ ژِ كَلَهِێنْ وَانْ ئَانِینَه خَوارِێ و طِرْسَا وَه ئَاڤِێتِیَه دِلِێنْ وَانْ؛ ڤِێجَه هُونْ هِنَكَانْ ژِ وَانْ (ژِ بَرْ خِیَانَتَا وَانْ) دِكُژِنْ، هِنَكَانْ ژِ وَانْ ژِی دِیلْ دِگِرِنْ.

٢٧. خُدِێ هُونْ كِرِنْ مِیرَاتْگِرِێنْ جِهْ، خَانِی و سَرْوَتِێنْ وَانْ و هُونْ كِرِنْ مِیرَاتْگِرِێ عَرْدَكَه كُو هِێ ژِی وَه پِێ لِێ نَكِرِیَه. بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی كَارَا يَه.[253]

٢٨. اَیْ پِێخَمْبَرْ! ژِ خَانِمِێنْ خَوه رَه بِبِێژَه: اَگَرْ هُونْ ژِیَانَا دِنْیَایِێ و خِشْرِێ وِێ دِخَوازِنْ، وَرِنْ اَزْ مَهْرَا وَه بِدِمْ وَه و بِرِنْدِی وَه بَرْدِمْ.

٢٩. اَگَرْ هُونْ خُدِێ، رَسُولِێ وِی و مَالا ئَاخْرَتِێ دِخَوازِنْ، بِزَانِنْ كُو خُدِێ ژِ نَاڤْ وَه، ژِ بُۆ قَنْجِیكَارِێنْ رَاسْتُ و دُرِسْتْ خَلاتَكَه مَزِنْ ئَامَادَه كِرِیَه.

٣٠. گَلِی خَانِمِێنْ پِێخَمْبَرْ! ژِ وَه كِی بِێتُۆرَتِیَكَه اَشْكَرَا بِكَه، عَذَابِێ وِێ دُو قَاتْ تِێ زِێدَه كِرِنْ. اَڤْ لِجَمْ خُدِێ هِێسَانَه.

٣١. چِه كَسِێ ژِ وَه بِگُۆتِنَا خُدِێ و رَسُولِێ وِی بِكَه و دِگَلْ ڤِێ ژِی كَارِێ قَنْجْ بِكَه، اَمِێ خَلَاتَا وِێ دُو قَاتْ بِدِنِێ و مَه ژِ بُۆ وِێ رِزْقَكِی رِنْدْ ئَامَادَه كِرِیَه.

٣٢. گَلِی خَانِمِێنْ پِێخَمْبَرْ! هُونْ، ژِ ژِنَانْ نَه مِینَا یَكِێ ژِ وَانِنْ، (بَلْكِی هُونْ دِسَرْ وَانْ رَه نَه) بِشَرْطِێ كُو هُونْ خَوه ژِ بِێاَمْرِیَا خُدِێ و رَسُولِێ وِی بِپَارِێزِنْ. نَاخَوه لِهَمْبَرْ زِلَامِێنْ بِیَانِی گُۆتِنِێنْ خَوه نَرِمْ و نَازِكْ نَكِنْ، ڤِێجَه كُو یِێ دِ دِلِێ وِی دَه نَخَوشِی هَبَه مَیْلَا وِی چِێبَه و هُونْ بِگُۆتِنَكَه بِرِێزْ و اَدَبْ بِئَاخِڤِنْ.

اَڤْ فَرْمَانَا خُدِێ هَرْ چِقَاسْ بِنَاڤِێ خَانِمِێنْ پِێخَمْبَرْ هَاتِبَه گُۆتِنْ، لِێبَلِێ تَڤَكِێ خَانِمِێنْ مُسِلْمَانْ دِكَڤِنْ بِنْ دَه. لَوْرَا خَانِمِێنْ پِێخَمْبَرْ نِمُونَه و مِینَاكِنْ ژِ بُۆ خَانِمِێنْ مُسِلمَانْ رَه. اَڤْ خِطَابِێنْ بِڤِی ئَاوَایِی گَلَكْ جَارَانْ دَرْبَاسْ دِبِنْ.

٣٣. دِمَالِێنْ خَوه دَه بِرِێزْدَارِی رُونِنْ و مِینَا ژِنِێنْ بَرِی اِسْلَامِێ بِخَمْلُ و خِشِرْ خَوه بَرْنَدِنْ دَرْڤَه. بَرْدَوَامِی نِمِێژْ بِكِنْ، زَكَاتَا مَالِێ خَوه بِدِنْ و بِگُۆتِنَا خُدِێ و قَاصِدِێ وِی بِكِنْ. گَلِی اَهْلِێ مَالَا پِێخَمْبَرْ! بِێگُمَانْ خُدِێ بِڤِێ پَنْدُ و شِیرَتِێ بَسْ دِخَوازَه قِرِێژِێ ژِ سَرْ وَه رَاكَه و وَه ژِ هَرْ كِرِێتِیِێ پَاكْ و پَاقِژْ بِكَه.[254]

٣٤. ئَایَتِێنْ خُدِێ و حِكْمَتَا كُو دِمَالِێنْ وَه دَه تِێنَه خَونْدِنْ بِینِنْ بِیرَا خَوه. بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ تِشْتِی بِتَمَامِی دِزَانَه و پِێ ئَاگَاهْدَارَه.

٣٥. بِێگُمَانْ، زِلَامِێنْ مُسِلْمَانْ و ژِنِێنْ مُسِلْمَانْ، زِلَامِێنْ بَاوَرْمَنْدْ و ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ، زِلَامِێنْ عِبَادَتْكَرْ و ژِنِێنْ عِبَادَتْكَرْ، زِلَامِێنْ رَاسْتْگُو و ژِنِێنْ رَاسْتْبِێژْ، زِلَامِێنْ خَورَاگِرْ و ژِنِێنْ صَبِرْكِێشْ، زِلَامِێنْ ژِخُدِێطِرْسْ و ژِنِێنْ ژِخُدِێطِرْسْ، زِلَامِێنْ خِێرْكَرْ و ژِنِێنْ خِێرْكَرْ، زِلَامِێنْ رُوژِیگِرْ و ژِنِێنْ رُوژِیگِرْ، زِلَامِێنْ نَامُوسْپَارِێزْ و ژِنِێنْ نَامُوسْپَارِێزْ، زِلَامِێنْ ژِ خُدِێ رَه پِرْ زِكِرْكَرْ و ژِنِێنْ زِكِرْكَرْ، تَقَزْ خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ لِێبُورِینَكْ و خَلَاتَكَه مَزِنْ ئَامَادَه كِرِیَه.

٣٦. دَمَا كُو خُدِێ و رَسُولِێ وِی لِسَرْ كِێشَیَكِی حُكِمْ ڤَبِرِینْ، ژِ بُۆ تُو مِێرْ و ژِنَكَه بَاوَرْمَنْدْ مَافْ تُنَه يَه كُو لِگُۆرِی دَاخَوازَا دِلِێ خَوه تَڤْبِگَرَه. چِه كَسِێ بِگُۆتِنَا خُدِێ و رَسُولِێ وِی نَكَه، اِێدِی بِرَاسْتِی وِی بِرَوْشَكَه ئَاشِیكَارْ رِێ شَاشْ كِرِیَه.

٣٧. وِێ دَمَا ژِ بُۆ وِی یِێ كُو خُدِێ (بِاِسْلَامِێ) قَنْجِی لِێ كِرِی و تَه ژِی (بِئَازَادْكِرِنَا وِی) قَنْجِی لِێ كِرِبُو، تَه دِگُوتْ: ژِنَا خَوه بَرْنَدَه و (دَرْ بَارِێ وِێ دَه) ژِ خُدِێ بِطِرْسَه! حَالْ اَڤْه كُو تِشْتِێ خُدِێ دِخَوازَه وِێ دَرِینَه، ژِ طِرْسَا لُومَكَارَانْ تَه اَوْ دِ دِلِێ خَوه دَه ڤَدِشَارْتْ. حَالْ اَڤْه یِێ كُو حَقَه تُو ژِێ بِتِرْسِی خُدِێ يَه. ڤِێجَه چِه دَمَا كُو زَیدْ پِێوَنْدِیَا خَوه ژِێ بِرِی، مَه اَوْ لِتَه مَهِرْ كِرْ، دَا كُو (ژِ ڤِرْ و پِێ دَه) دَرْ بَارِێ زَوَاجَا بِپِیرَكِێنْ كُرْگِرْتِیِێنْ خَوه دَه، دَمَا كُو وَانْ دَسْتِێ خَوه لِسَرْ وَانْ هِلَانِی، تُو گُنَه لِسَرْ بَاوَرْمَنْدَانْ تُنَه يَه كُو وَانْ مَهِرْ بِكِنْ. فَرْمَانَا خُدِێ هَرْ بِجِهَه.[255]

٣٨. لِسَرْ پِێخَمْبَرْ تُو گُنَه نِینَه كُو یَا خُدِێ ژِێ رَه تَقْدِیرْ كِرِیَه وِێ بِینَه جِهْ. اَڤْ قَانُونَا خُدِێ يَه دَرْ بَارِێ پِێخَمْبَرَانْ دَه، اَوِێنْ كُو بَرِێ دَرْبَاسْ بُونَه. فَرْمَانَا خُدِێ مِسُوگَرْ دِێ وَرَه جِهْ، (اَڤْ) قَدَرَكَه نِڤِیسَانْدِی يَه.

٣٩. اَوْ پِێخَمْبَرِێنْ كُو وَحْیَا خُدِێ رَادِگِهِینِنْ، ژِێ دِطِرْسِنْ و ژِ خُدِێ پِێ ڤَه ژِ تُو كَسِی دِنْ نَاطِرْسِنْ. ژِ حَسَابْگِرِی ڤَه خُدِێ بِتَنِێ بَسَه.

٤٠. مُحَمَّدْ، ژِ زِلَامِێنْ وَه نَه بَاڤِێ كَسِی ژِ وَه يَه. لِێبَلِێ اَوْ رَسُولِێ خُدِێ و پَاشِیڤَانِێ پِێخَمْبَرَانَه. خُدِێ تَقَزْ بِهَرْ تِشْتِی دِزَانَه.

٤١. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! ذِكْرِێ خُدِێ پِرْ بِكِنْ.[256]

٤٢. دِسِبَهُ و اِێڤَارِێ دَه وِی پَاكْ بِدِێرِنْ.

٤٣. خُدِێ يَه، یِێ كُو رَحْمَا خَوه لِوَه دِكَه و مَلَائِيكَتِێنْ وِی ژِی (لِێبُورِینَا وَه دِخَوازِنْ) دَا كُو وَه ژِ طَارِیتِیَانْ دَرْخَه بَرْ رُونَاهِیِێ. خُدِێ دِگَلْ بَاوَرْمَنْدَانْ پِرْ دِلُوڤِینَه.

٤٤. رُۆژَا كُو اَوْ (بَاوَرْمَنْدْ) دِگِهِنْ حِزُورَا خُدِێ، پِێشْوَازِیَا وَانْ ژِ هَڤْ رَه «سِلَاڤَـ»ه. خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ پَادَاشَكَه رِنْدْ ئَامَادَه كِرِیَه.

٤٥. اَیْ پِێخَمْبَرْ! بِرَاسْتِی مَه تُو بِشَاهِدِی، بِمِزْگِینْبَرِی و بِهِشْیَارْكَرِی هِنَارْتِیَه...

٤٦. دَا كُو بِدَسْتُورَا خُدِێ تُو بِبِی دُۆزْكَارِێ بَالْ رِیَا خُدِێ و بِبِی چِرَایَكَه رُۆنَاكْ و رُونْكَرْ.

٤٧. مِزْگِینِێ بِدَه بَاوَرْمَنْدَانْ كُو بِێگُمَانْ ژِ جَمْ خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ قَنْجِیَكَه مَزِنْ هَیَه.

٤٨. بِگُۆتِنَا كَافِرْ و مُنَافِقَانْ مَكَه، گُهْ مَدَه اَزِیتَا وَانْ، خَوه بِسْپِێرَه خُدِێ، بِوَكِیلِی خُدِێ هَرْ بَسَه.

٤٩. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ! دَمَا كُو وَه ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ لِخَوه مَهِرْ كِرِنْ، بَرِیَا هُونْ هَرِنْ لِڤِینَا وَانْ وَه اَوْ بَرْدَانْ، ڤِێجَه ژِ بُۆ وَه لِسَرْ وَانْ تُو عِدَّه (دَمَا نَمِێرْكِرِنِێ) تُنَه يَه كُو هُونْ لِسَرْ وَانْ بِژِمِێرِنْ. نَاخَوه ژِ مَالِێ خَوه قَنْجِیَكِێ بِوَانْ بِكِنْ و بِئَاوَایَكِی رِنْدْ رِیَا وَانْ ڤَكِنْ.

٥٠. اَیْ پِێخَمْبَرْ! مَه ژِ بُۆ تَه اَوْ خَانِمِێنْ تَه، یِێنْ كُو تَه مَهْرَا وَانْ دَایَه، اَوْ جَارِیَه یِێنْ كُو خُدِێ بِغَنِيمَتِی دَانَه تَه و دُوتْمَامِێنْ تَه، كَچْمَتِێنْ تَه، كَچْخَالْ و كَچْخَالَتِێنْ تَه؛ اَوِێنْ كُو بِتَه رَه هِجْرَتْ كِرِنْ، مَهْرْكِرِنَا وَانْ لِتَه حَلَالْ كِرِیَه. اَگَرْ ژِنَكَه بَاوَرْمَنْدْ خَوه بَخْشِی پِێخَمْبَرْ بِكَه و پِێخَمْبَرْ ژِی بِخَوازَه وِێ مَهِرْ بِكَه -نَه ژِ بَاوَرْمَنْدِێنْ دِنْ رَه- تَنِێ ژِ تَه رَه (مَه حَلَالْ كِرِیَه). بِرَاسْتِی دَرْ بَارِێ ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدَانْ و قَرْوَاشِێنْ كُو دِبِنِێ دَسْتِێ وَانْ دَه نَه، مَه ژِ وَانْ رَه تِشْتِێ كُو فَرْظْ كِرِیَه دَایَه زَئَانِینْ، دَا كُو ژِ تَه رَه تُو گُنَهْ و زَحْمَتِی چِێنَبَه. خُدِێ گُنَهْژِێبِرْ و دِلُوڤِینَه.[257]

٥١. ژِ وَانْ (خَانِمِێنْ خَوه) یَا كُو تُو بِڤِێ، تُو دِێ وِێ بِهِێلِی پَاشْ، یَا كُو تُو وِێ بِڤِێ ژِی تُو دِێ وِێ بِینِی جَمْ خَوه. ژِ وَانْ ژِنِێنْ كُو تَه اَوْ ژِ خَوه دُورْ كِرِنَه تُو كِیژَانِێ بِڤِێ ژِ تَه رَه تُو گُنَه تُنَه يَه كُو دِیسَا تُو وِێ بِینِی جَمْ خَوه. هَا اَڤْ مُنَاسِبْتِرْ و نِێزِیكْتِرِی یَا كُو چَاڤِێنْ وَانْ پِێ رُونِی بِبِنْ، اَوِێ غَمْگِینْ ژِی نَبِنْ و بِیَا كُو تُو بِدِی وَانْ هَمُو یِێ پِێ رَازِی بِبِنْ. خُدِێ بِیَا كُو دِدِلِێنْ وَه دَه يَه دِزَانَه. خُدِێ هَرْ زَانَا و بِێهنْفِرَهَه.

٥٢. ژِ ڤَانْ (خَانِمِێنْ تَه) پِێ ڤَه اِێدِی ژِنْ، ژِ تَه رَه نَه حَلَالِنْ و (نَه حَلَالَه) تُو وَانْ بِهِنْ ژِنِێنْ دِنْ بِگُهَرِینِی ژِی، چَنْدِی سِپَحِیتِیَا وَانْ لِخَوشَا تَه بِچَه ژِی. لِێبَلِێ قَرْوَاشِێنْ كُو دِبِنِێ دَسْتِێ تَه دَه نَه، اَوْ جُدَا نَه. خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی چَاڤْدِێرَه.

٥٣. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ! نَچِنْ مَالَا پِێخَمْبَرْ، لِێبَلِێ ژِ بُۆ خَوارِنَكِێ كُو دَسْتُورْ ژِ وَه رَه بِێ دَایِنْ اَوْ جُدَا يَه. (دَمَا كُو ژِ بُۆ خَوارِنَكِێ هُونْ هَرِنْ مَالَا پِێخَمْبَرْ ژِی) چَاڤْنِێرِیَا پَحْتِنَا خَوارِنِێ نَكِنْ. لِێبَلِێ دَمَا كُو هُونْ بِێنَه ڤَخَونْدِنْ هَرِنْ مَالَا وِی و دَمَا كُو وَه خَوارِنْ خَوارْ ژِی دِجِهْ دَه بَلَاڤْ بِبِنْ (و پِشْتِی خَوارِنِێ لِمَالَا پِێخَمْبَرْ) خَوه نُوقِی صُحْبَتِێ نَكِنْ. لَوْرَا اَڤْ حَرَكَتَا وَه پِێخَمْبَرْ دِئِێشِینَه، ڤِێجَه اَوْ شَرِمْ دِكَه (وَه ژِ مَالِێ دَرْخَه). لِێبَلِێ خُدِێ ژِ گُۆتِنَا حَقِیِێ شَرِمْ نَاكَه. دَمَا كُو هُونْ تِشْتَكِی ژِ خَانِمِێنْ پِێخَمْبَرْ بِخَوازِنْ لِپِشْتْ پَرْدَیَكِێ بِخَوازِنْ. اَڤْ هَمْ ژِ بُۆ دِلِێنْ وَه هَمْ ژِی ژِ بُۆ دِلِێنْ وَانْ بِزَاڤَكَه پَاكْتِرَه. ژِ وَه رَه قَتْ نَه دُرِسْتَه كُو هُونْ پِێخَمْبَرِێ خُدِێ بِئِێشِینِنْ و نَه دُرِسْتَه كُو پِشْتِی وِی خَانِمِێنْ وِی ژِى مَهِرْ بِكِنْ. بِێگُمَانْ اَڤْ تَڤگَرَا وَه لِنِكْ خُدِێ (گُنَهَكِی) مَزِنَه.[258]

٥٤. اَگَرْ هُونْ تِشْتَكِی اَشْكَرَا بِكِنْ ئَانْ ژِی وِی ڤَشِێرِنْ، ڤِێجَه بِرَاسْتِی خُدِێ بِهَرْ تِشْتِی زَانَا يَه.

٥٥. ژِ خَانِمِێنْ پِێخَمْبَرْ رَه تُو گُنَهْ نِینَه كُو بَاڤِێنْ وَانْ، كُرِێنْ وَانْ، بِرَایِێنْ وَانْ، بِرَازِیِێنْ وَانْ، خَوارْزِیِێنْ وَانْ و ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ و (جَارِیَه و كُولَه)یِێنْ دِبِنْ دَسْتِێ وَانْ دَه (كُو بِێپَرْدَه وَانْ بِبِینِنْ). (گَلِی خَانِمِێنْ پِێخَمْبَرْ!) خَوه ژِ حَرَامِێنْ خُدِێ بِپَارِێزِنْ، بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی حَازِرْ و نَاظِرَه.

٥٦. بِێگُمَانْ خُدِێ رَحْمِێ لِپِێخَمْبَرْ دِكَه، مَلَائِكَتِێنْ خُدِێ ژِی بَخْشَانْدِنَا وِی دِخَوازِنْ، گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ هُونْ ژِی ژِێ رَه دُعَا بِكِنْ و بِتَكُوزِی ژِێ رَه بَرْدَسْتْ بِبِنْ.

٥٧. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو خُدِێ و رَسُولِێ وِی بِئِێشِینِنْ، خُدِێ هَمْ لِدِنْیَایِێ هَمْ ژِی لَاخْرَتِێ لَعْنَتْ لِوَانْ بَارَانْدِیَه و ژِ وَانْ رَه عَذَابَكِی رِسْوَاكَرْ ئَامَادَه كِرِیَه.

٥٨. اَوِێنْ كُو زِلَامِێنْ بَاوَرْمَنْدْ و پِیرَكِێنْ بَاوَرْمَنْدْ دَرْ بَارِێ سُوجَكِی دَه كُو وَانْ نَكِرِیَه بِئِێشِینِنْ، ڤِێجَه بِرَاسْتِی وَانْ بِێبَخْتِی و گُنَهَكِی اَشْكَرَا كِرِیَه.

٥٩. اَیْ پِێخَمْبَرْ! ژِ خَانِمِێنْ خَوه رَه، ژِ كَچِێنْ خَوه رَه و ژِ پِیرَكِێنْ بَاوَرْمَنْدَانْ رَه بِبِێژَه: (دَمَا كُو ژِ بُۆ پِێدِڤِیَكِێ دَرْكَڤِنْ دَرْڤَه)، بِلَا بَدَنَا خَوه بِپَرْدَپُوشِیِێنْ خَوه بِنِخُمِینِنْ. اَڤْ یَا هَرِی نِێزِكَه كُو اَوْ (ژِ دَاوْپِیسَانْ) بِێنَه نَاسْكِرِنْ، ڤِێجَه دَا نَئِێنَه اِێشَانْدِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرْ و دِلُوڤِینَه.

٦٠. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ كُو مُنَافِقْ و اَوِێنْ كُو دِ دِلِێ وَانْ دَه نَخَوشِیَا (فِحُوشِێ) هَیَه و اَوِێنْ كُو لِمَدِینِێ خَبَرِێنْ دَرَوْ بَلَاڤْ دِكِنْ، دَڤْ ژِ ڤَانْ (بِزَاڤِێنْ خَوه) بَرْنَدِنْ اَمِێ دَسْتُورَا تَه لِوِانْ بِدِنْ (كُو تُو شَرِێ وَانْ بِكِی و وَانْ ژِ مَدِینِێ دَرِینِی). پِشْتْرَه لِوِێ دَرِێ لِجَمْ تَه اَوِێ بَسْ دَمَكَه هِنْدِكْ بِشِێنْ بِمِینِنْ.

٦١. لَعْنَتْ لِوَانْ هَاتِیَه بَارَانْدِنْ. اَوْ لِكُو دَرِێ بِێنَه بِدَسْتْخِسْتِنْ اَوِێ بِێنَه گِرْتِنْ و بِێنَه كُشْتِنْ.

٦٢. دَرْ بَارِێ وَانِێنْ كُو بَرِێ هَاتِنَه و چُونَه دَه عَادَتِێ خُدِێ اَڤَه و تُو یِێ ژِ عَادَتِێ خُدِێ رَه تَقَزْ تُو گُهَرتِنِێ نَبِینِی.

٦٣. (یَا مُحَمَّدْ!) اِنْسَانْ پِرْسَا قِیَامَتِێ ژِ تَه دِكِنْ، كَا كَنْگِێ يَه؟ بِبِێژَه: زَانِینَا وِێ بَسْ لِجَمْ خُدِێ يَه. مَا تُو چِه دِزَانِی، دِبَه كُو قِیَامَتْ نِێزِیكْ بَه ژِی.

٦٤. بِێگُمَانْ خُدِێ، لَعْنَتْ لِكَافِرَانْ بَارَانْدِیَه و ژِ وَانْ رَه ئَاگِرَكِی بِپِێتْ ئَامَادَه كِرِیَه.

٦٥. اَوِێ هَرْ و هَرْ دِوِی ئَاگِرِێ بِپِێتْ دَه بِمِینِنْ، اَوْ دِێ ژِ بُۆ خَوه نَه دُوسْتَكِی نَه ژِی ئَارِیكَارَكِی بِبِینِنْ.

٦٦. رُۆژَا كُو رُویِێنْ وَانْ دِ اِێگِرْ دَه تِێنَه وَرْگَرَانْدِنْ، دِێ بِبِێژِنْ: هَیْ وَاخْ لِمَه بَه! خَوزِكَا مَه بِگُۆتِنَا خُدِێ و بِگُۆتِنَا پِێخَمْبَرْ كِرِبُویَا!

٦٧. كَافِرْ دِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! مَه بِگُۆتِنَا سَرْدَارْ و مَزِنِێنْ خَوه كِرْ و وَانْ ژِی اَمْ ژِ رِێ دَرْخِسْتِنْ.

٦٨. خُدَایِێ مَه! دُو قَاتِی عَذَابْ بِدَه وَانْ و بِلَعْنَتَكَه مَزِنْ وَانْ لَعْنَتْ بِكَه.

٦٩. گَلِی یِێنْ بَاوَرِی ئَانِینَه! هُونْ ژِی نَبِنْ وَكْ وَانِێنْ كُو وَانْ مُوسَا اێشَانْدِیَه! ڤِێجَه خُدِێ مُوسَا ژِ یَا كُو دِگُۆتِنْ پَاكْ و پَاقِژْ كِرْ. مُوسَا لِجَمْ خُدِێ (پِێخَمْبَرَكِی) بِصِیَانَتْ و رُومَتْدَارَه.

٧٠. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ! خَوه ژِ (بِێاَمْرِیَا) خُدِێ بِپَارِێزِنْ و گُۆتِنَا رَاسْتْ و دُرِسْتْ بِبِێژِنْ.

٧١. خُدِێ دِێ كَارْ و بَارِێنْ وَه لِهَڤْ بِینَه و لِگُنَهِێنْ وَه بِبُورَه. چِه كَسِێ بِگُۆتِنَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی بِكَه، وِی سَرْكَفْتِنَكَه مَزِنْ بِدَسْتْ خِسْتِیَه.

٧٢. مَه اَمَانَتِێ خَوه لَاسِیمَانَانْ، لِعَرْدِێ و لِچِیَانْ دَرْپِێشْ كِرْ، وَانْ خَوه نَدَا بَرْ هِلْگِرْتِنَا وِی (سِپَارِیی) و (ژِ بَرْپِرْسِیَا وِی) تِرْسِیَانْ، لِێبَلِێ اِنْسِێنْ اَوْ هِلْگِرتْ. (ڤِێجَه اِنْسِێن اَرْكَا خَوه پِێكْ نَئَانِی) بِرَاسْتِی اَوْ سِتَمْكَارَه، نَزَانَه.

٧٣. (خُدِێ اَڤْ اَمَانَتْ دَا اِنْسِێنْ) دَا كُو خُدِێ زِلَامِێنْ مُنَافِقْ و پِیرَكِێنْ مُنَافِقْ، زِلَامِێنْ مُشْرِكْ و پِیرَكِێنْ مُشْرِكْ بِدَه عَذَابِێ و دَا كُو خُدِێ تُوبَیَا زِلَامِێنْ بَاوَرْمَنْدْ و پِیرَكِێنْ بَاوَرْمَنْدْ قَبُولْ بِكَه. خُدِێ هَرْ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُوڤَانَه.

[251] ظِهَارْ، اَوَه كُو زِلامْ ژِ پِیرَكَا خَوه رَه بِبِێژَه: «تُو، ژِ مِنْ رَه وَكِی پِشْتَا دِیَا مِنْ بِی.» یَعْنِی چَاوَا دِیَا مِنْ ژِ مِنْ رَه حَرَامَه تُو ژِی وِسَا ژِ مِنْ رَه حَرَامْ بِی. بَرِیَا اِسْلامِێ گَاڤَا زِلامَكِی اَڤْ گُوتِنَا هَا ژِ پِیرَكَا خَوه رَه بِگُۆتَا، اَوْ پِیرَكْ دَڤْ ژِێ دِهَاتْ بَرْدَانْ، وَكَه دِیَا وِی دِهَاتْ دِیتِنْ و وِی نِكَارِبُو نِێزِیكِی نِڤِینَا وِێ بِبَه. خُدِێ بِڤِێ ئَایَتِێ اَڤْ عَادَتْ بِمِینَاكَكَه عَجِێبْ ژِ هُۆلِێ رَاكِرْ؛ كَا چَاوَا دِنَاڤَا مِرُۆڤكِی دَه دُو دِلْ نَابِنْ، هَرْ وِهَا نَه مُمْكِنَه كُو پِیرَكَكْ هَمْ ژِنْ بَه هَمْ ژِی دَایِیكْ بَه. بِرَاسْتِی اَڤْ دَابَاشْ بِدُورْفَرَهِی دِێ دِسُورَهيِێ مُجَادَلَه دَه وَرَه.

[252] اَڤْ ئَایَتَا پِیرُۆزْ بَیَانْ دِكَه كُو خُدِێ ژِ پِێخَمْبَرَانْ پَیْمَانَا وَانْ وَرْگِرتِیَه، پَاشِێ پِێنجْ ژِ وَانْ تَرْخَانْ كِرِنَه؛ مُحَمَّدْ، نُوحْ، اِبْرَاهِیمْ، مُوسَا و عِیسَا كُو اَوْ ژِ رَسُولانْ یِێنْ اُولُو الْعَزْمِنْ. دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه اَوْ مِیسَاقَا (پَيْمَانَا) كُو خُدِێ ژِ وَانْ سِتَانْدِیَه اَشْكَرَا نَكِرِیَه. لِێبَلِێ خُدِێ اَوْ مِیسَاقْ، ژِ سُورَهیِێ الِ عِمْرَانْ دِ ئَایَتَا ٨١ێ دَه بَیَانْ كِرِیَه: بِێنَه بِیرَا خَوه؛ وِێ دَمِێ كُو خُدِێ پَیْمَانْ ژِ پِێخَمْبَرَانْ وَرْگِرتْ و گُۆتْ: «دَمَا مِنْ كِتِێبْ و حِكْمَتْ دَا وَه، پَاشِێ قَاصِدَكْ ژِ وَه رَه بِێ و یَا كُو بِوَه رَه یَه ژِی رَاسْت بِدِێرَه، تَقَزْ دِڤِێ هُونْ بَاوَرِیِێ بِوِی بِینِنْ و پِشْتَڤَئَانِیَا وِی بِكِنْ.» (خُدِێ) گُۆتْ: مَا وَه قَبُولْ كِرْ و وَه لِسَرْ ڤِێ یَكِێ ژِ مِنْ پَیْمَانْ وَرْگِرت؟ (وَانْ ژِی) گُۆتْ: «بَلِێ، مَه قَبُولْ كِرْ. (خُدِێ) گُۆتْ: نَاخُوَه لِسَرْ ڤِێ یَكِێ شَاهِدْ بِنْ و اَزْ ژِی دِگَلْ وَه ژِ شَاهِدَانِمْ.

[253] خُدِێ تَعَالٰى دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه «اَوِ ێنْ كَافِرْبُونَه، خُدِێ اَو بِكِینْ و غَزَبَا وَانْ ڤَه و بِێ كُو تُو فَیْدِێ بِدَسْتْ بِخِنْ اَوْ ڤَگَرَانْدِنْ. خُدِێ دِ شَرْ دَه بَسِی بَاوَرْمَنْدَانَه..» بَیَانْ دِكَه كُو وِی مُشْرِكْ ژِ سَرْ مُسِلْمَانَانْ ڤَگَرَانْدِنَه. اَوْ بِچِه و چَاوَا ژِ شَرِێ لِهَمْبَرْ مُسِلْمَانَانْ ڤَگَرَانْدِنَه بَیَانْ نَكِرِیَه. لِێبَلِێ خُدِێ دِ نَفْسَا سُورَهیِی دَه دِ ئَایَتَا ٩ێ وِهَا بَیَانْ كِرِیَه «گَلِی بَاوَرْمَنْدَان! قَنْجِیَا كُو خُدِێ لِوَه كِرِیَه دِ بِیرْ بِینِنْ؛ وِێ دَمَا كُو لَشْكَرَانْ اِێرِیشِی سَرْ وَه كِرْ، ڤِێجَه مَه ژِی بَاهُوزْ و لَشْكَرَكِی كُو وَه اَو نَدِدِیتِنْ بِسَرْ وَانْ دَه شَانْدْ..».

[254] اَهْلِ البَیْتْ: مَعْنَا وِێ خَلْكِێ مَالَا پِێخَمْبَرَه.عَالِمَانْ گَلَكْ تَعْرِیفْ لِێئَانِینَا، لِێ یَا مُنَاسِبْ اَڤَه: زَارُوكِێنْ پِێخَمْبَرْ، خَانِمِێنْ وِی، نَڤِیِێنْ وِی حَسَنْ و حُسَینْ و زَاڤَایِێ پِێخَمْبَرْ عَلِی يَه (رض). ژِ ڤَانْ تَڤَانْ رَه اَهلِی بَیتْ تِێ گُۆتِنْ.

[255] بَرِێ دِنَاڤ عَرَبَانْ دَه عَادَتْ بُۆ كُو دَمَا یَكِی زَارُوكَكْ بِكُرِینِی دِگِرتْ، اَوْ زَارُوكْ دِبُو كُرِێ وِی و بِنَاڤِێ وِی دِهَاتْ گَازِیكِرِنْ. ڤِێ ئَایَتَا پِیرُوزْ اَڤْ عَادَتْ رَاكِرْ و حُكْمَكِی گَلَمْپَرِی ژِ نُو ڤَه دَانِی. حُكِمْ اَوِێنْ كُو بِكُرِینِی تِێنْ گِرْتِنْ بِهَرْ ئَاوَایِی نَه مِینَا كُرِێنْ حَقِیقِی نَه؛ اَوْ نَابِنَه وَارِسْ و نِكَاحَا ژِنِێنْ وَانْ ژِی لِیِێنْ كُو بِبَالْ ڤَه دِهَاتْ گَازِیكِرِنْ حَرَامْ نَابَه. ڤِێجَه خُدِێ خَوسْتْ كُو اَڤْ حُكِمْ بِتَطْبِیقَا پِێخَمْبَرْ دُرِسْتْ بِبَه. بَرِێ دِگُۆتِنْ «زِیْدِێ كُرِێ مُحَمَّدْ»پِشْتِی نُزُولَا ئَایَتِێ «زَیْدِێ كُرِێ حَارِثَه«هَاتَه گُۆتِنْ. بَرِی ئَایَتْ نَازِلْ بِبَه خَانِمَا زَیْدْ كُو بَرْدَانَه ژِی لِپِێخَمْبَرْ حَرَامْ بُۆ، پِشْتِی نُزُولَا ئَایَتِێ زَیدْ اَوْ بَرْدَا و پِێخَمْبَرْ بِاَمْرِێ خُدِێ اَوْ مَهِرْ كِرْ.

زَیدْ كُرِێ حَارِثَه، هِێ بِزَارُوكَاتِی هَاتِبُو دِیلْ گِرْتِنْ. خَدِیجَه بِكُۆلَتِی اَوْ كِرِیبُو و ژِ پِێخَمْبَرْ رَه دِیَارِی كِرِبُو. پِێخَمْبَرْ ژِی، اَوْ ئَازَادْ كِرْ و ژِ خَوه رَه بِكُرِینِی گِرتْ. پِێخَمْبَرْ ﷺ پِرْ ژِ زَیدْ حَزْ دِكِرْ و كَچْمَتَا خَوه زَینَبْ كَچَا جَحْشْ لِێ مَهِرْ كِرْ. لِێبَلِێ زَیْنَبِێ بِزَیدْ رَه نَبُرَانْدْ. لَوْرَا زَیْنَبْ ژِنَكَه اَسِیلْزَادَه بُۆ، نَخَوسْتْ كُو بِكُۆلَیكِی ئَازَادْكِرِی رَه بِزَوِجَه، لِێبَلِێ ژِ بُۆ خَاطِرِێ پِێخَمْبَرْ پِێ رَه زَوِجِی. بِكُرْتِی؛ بِهَڤْ رَه دَرْبَاسْ نَكِرِنْ. زَیدْ هَاتْ جَمْ پِێخَمْبَرْ و ژِێ رَه گُوتْ: اَزْ دِخَوازِمْ زَیْنَبِێ بَرْدِمْ. پِێخَمْبَرْ ژِێ رَه گُوتْ: «ژِنَا خَوه بَرْنَدَه و دَرْبَارِی مَافِێ وِێ دَه ژِ خُدِێ بِتِرْسَه!»پَاشِێ زِیدْ اَوْ بَرْدَا و پِێخَمْبَرْ بِاَمْرِێ خُدِێ اَوْ مَهرْ كِرْ.

[256] خُدِێ تَعَالٰى بِڤِێ ئَایَتَا پِیرُۆزْ لِمَه فَرْمَانْ دِكَه كُو اَمْ ذِكرِێ خُدِێ بِكِنْ (پِرْ پِرْ دِبِیرْ بِینِنْ). ژِ سُورَهیِێ نِسَاء ئَایَتَا ١٠٣یِێ «ڤِێجَا دَمَا وَه نِمِێژَا خَوه كِرْ اِیجَارْ لِسَرْ پِیَانْ، رُونِشْتِی و لِسَرْ طنِشْتِێنْ خَوه زِكْرِێ خُدِێ بِكِنْ..» ژِ سُورَهیِێ ئَالِ عِمْرَانْ ئَایَتَا ١٩١ێ «اَوِێنْ كُو ژِ پِیَانْ و رُونِشْتِی و لِسَرْ طَنِشْتِێنْ خَوه دِرِێژْبُوِیِی ذِكْرِێ خُدِێ دِكِنْ (خُوَدَا دِ بِیرْ تِینِنْ)..» و گَلَكْ ئَایَتِێنْ دِنْ ژِی ڤِێ فَرْمَانِێ بَیَانْ دِكِنْ.

[257] دِڤِی سُورَهيێ دَه اَڤْ گَازِیَا چَارَمَه ژِ بُۆ پِێخَمْبَرْ. اَڤْ گَازِی دَرْبَارِێ هِنَكْ رَوْشَانْ دَه يَه كُو هِنَكْ ژِ وَانْ بِاُمَتِێ رَه هَڤْپِشْكِنْ و هِنْ ژِ وَانْ خَاصِێ بِپِێخَمْبَرِنْ كُو خُدِێ كَرَمَا خَوه پِێ رَه كِرِیَه و دَرَجَا وِی پِێ بِلِنْدْ كِرِیَه. هِنَكْ ژِ وَانْ تَقرِیرَا رَوْشَا حَازِرِنْ و هِنَكْ ژِ وَانْ ژِی حُكْمِنْ ژِ پِێژَرُۆژِێ رَه. اَوِێنْ كُو تَرْخَانِی بِجَنَابِێ پِێخَمْبَرِنْ، مِینَا زَوِجَانْدِنْ پِێخَمْبَرْ بِزَێدَیِی چَارْ ژِنَانْ رَه، زَوجَانْدِنَا وِی بِوِێ ژِنَا كُو خَوه دِیَارِی بِكَه ژِ بُۆ پِێخَمْبَرْ. اَڤْ هَرْدُو خَصْلَتْ بَسْ خَئَاصِێ بِپِێخَمْبَرْ ڤَه نَه.

[258] اَڤْ ئَایَتْ چَاوَا كُو دِصَحِيحَا بُخَارِی دَه دَرْبَاسْ بُویَه كُو ژِ اَنَسْ كُرِێ مَالِكْ هَاتِیَه رَاگِهَانْدِنْ دِدَرْبَارِی چَنْدْ كَسَانْ دَه نَازِلْ بُویَه كُو ژِ بُۆ خَوارِنِێ هَاتِبُونْ مَالَا پِێخَمْبَرْ و رَانَدِبُونْ. اَڤْ ئَایَتْ ژِ بُۆ مُومِنَانْ تُورَیَكِی دَاتِینَه كُو كَا چَاوَا بَاوَرْمَنْدْ لِهَمْبَرِی مَالَا پِێخَمْبَرْ تَڤْبِگَرِنْ و كَا چَاوَا بُاوَرْمَنْدْ لِپِێشْبَرِی مَالِێنْ هَڤْ ژِی تَڤْبِگَرِنْ. مَافِێ تُو كَسِی تُنَه كُو بِسَرَدَانَا خَوه اَزِیتِێ بِدَه تُو كَسِی. بَاوَرْمَنْدْ لَازِمَه بِرِسْتْ و رِێزْ بِنْ؛ نَه بِێشَرْمْ و بِێفِهِێتْ بِنْ.

٣٤. سُورَه يِێ سَبَأْ

سُورَهيِێ (سَبَأْ) ، ٥٤ (پِێنْجِی و چَارْ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ بِێژَیَا سَبَئِێ گِرْتِیَه كُو اَوْ دِ ئَایَتَا ١٥‘اَمْ دَه دَرْبَاسْ بُویَه و اَوْ لِیَمَنِێ نَاڤِێ هَرِێمَكِێ يَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. حَمْدْ (پَسْنْ و سِپَاسِی) هَرْ ژِ خُدِێ رَه يَه. اَوِێ كُو چِقَاسْ تِشْتِێنْ لِعرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه هَرْ مِلْكِێ وِی نَه و پَسِنْدَارِیَا ئَاخْرَتِێ هَرْ ژِێ رَه يَه و اَوْ دِكَارْ و بَارِێ خَوه دَه خُودِیحِكْمَتَه، ئَاگَاهْدَارَه.

٢. اَوْ دِزَانَه یَا كُو دِكَڤَه عَرْدِێ و یَا كُو ژِ عَرْدِێ دَرْدِكَڤَه، یَا كُو ژِ ئَاسْمِێنْ دَاكَڤَه و یَا كُو هِلْدِكِشَه ئَاسْمِێنْ. اَوَه یِێ دِلُۆڤَانْ، اِێ گُنَهْژِێبِرْ.

٣. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، گُۆتِنْ: قِیَامَتْ بِسَرْ مَه دَه نَایِێ. بِبِێژَه: بَلِێ! بِخُدَایِێ مِنْ اَوِێ كُو زَانَایِێ یَا نَپَنْدَه صُۆنْدْ بَه؛ مِسُوگَرْ قِیَامَتْ هَرْ دِێ بِسَرْ وَه دَه بِێ. لِعرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ بِقَاسِی گِرَانِیَا زَریَكِی ژِی تِشْتَكْ ژِ بَرْ وِی وِنْدَا نَابَه. یَا كُو ژِ زَرَه یِێ بِچُوكْتِرْ و یَا كُو ژِێ مَزِنْتِرْ ژِی هَرْ اَوْ دِكِتِێبَكَه اَشْكَرَا دَه نَه (كُو اَوْ لَوْحُ الْمَحْفُوظَه).

٤. ) ژِ بُۆ كُو خُدِێ اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه وَانْ پَادَاشْ بِكَه. هَا ژِ بُۆ وَانْ لِێبُورِینْ و رِزْقَكِی خَوشْ هَیَه.

٥. اَوِێنْ كُو دَرْ بَارِێ (پُوچْكِرِنَا حُكْمِێ) ئَایَتِێنْ مَه دَه پِیكُولِیِێ دِكِنْ، (گُمَانْ دِكِنْ) كُو اَوِێ خُدِێ نَاچَارْ بِهِێلِنْ. هَا ژِ بُۆ وَانْ ژِی عَذَابَكِی اَرْژَنْگْ و غَمْنَاكْ هَیَه.

٦. (یَا مُحَمَّدْ!) اَوِێنْ كُو عِلْمُ و زَانِینْ ژِ بُۆ وَانْ هَاتِیَه دَایِنْ، اَوْ بَاشْ دِزَانِنْ كُو اَڤْ قُرْئَانْ ژِ جَمْ خُدَایِێ تَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ، اَوْ حَقْ و رَاسْتَه. اَوْ بَرِێ (مِرُۆڤانْ) دِدَه رِیَا وِی خُدَایِێ دَسْتْهِلَاتْ، یِێ هِێژَایِی پَسِنْدَایینِێ.

٧. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه ژِ هَڤْ رَه وِهَا گُۆتِنْ: مَا اَمْ زِلَامَكِی وِسَا نِیشَانِی وَه بِدِنْ (قَصْدَا وَانْ پِێخَمْبَرَه) كُو اَوْ ژِ وَه رَه بِبِێژَه؛ دَمَا كُو هُونْ ژِ هَڤْ پَارْچَه پَارْچَه بُونْ و ژِ هَڤْ پَلِشِینْ، بِراسْتِى هُونِێ (پِشْتِی مِرِنِێ) دِیسَا ژِ نُو ڤَه رَابِنْ و سَاغْ بِبِنْ؟!

٨. (وَانْ ژِ هَڤْ رَه گُوتْ): مَا گَلُو لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ بِدَرَوَانْ بِێبَخْتِیِێ دِكَه یَانْ ژِی پِێ رَه دِینِیتِی هَیَه؟ نَخِێرْ، بَلْكِی اَوِێنْ كُو بَئَاخْرَتِێ بَاوَرِی نَایینِنْ دِنَاڤْ عَذَابْ و رِێشَاشِیكَه دُورْ دَه نَه.

٩. اَرِێ مَا اَوْ كَافِرْ لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانِێنْ كُو لِپِێشِی و پَاشِیَا وَانَه، نَامَيْزِینِنْ؟ اَگَرْ اَمْ بِڤِێنْ اَمِێ وَانْ دِ عَرْدِێ دَه بِبِنْ خَوارِێ، یَانْ ژِی اَمِێ ژِ ئَاسْمِێنْ پَارْچَیِێنْ اِێگِرْ بِسَرْ وَانْ دَه بَرْدِنْ. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ هَرْ عَڤْدِێ كُو(لِخُدَایِێ خَوه) ڤَگَرَه، عِبْرَتَكْ هَیَه.

١٠. صُۆنْدْ بَه مَه ژِ جَمْ خَوه قَنْجِیَكْ دَا دَاوُدْ و مَه گُوتْ: گَلِی چِیَا و گَلِی طَیْرَانْ، هُونْ ژِی دِگَلْ وِی تَسْبِیحَانْ بِدِنْ و مَه ژِێ رَه هَسِنْ ژِی نَرِمْ كِرْ.

١١. (مَه ژِ مَالْبَاتَا دَاوُدْ رَه گُوتْ): زِرْخِێنْ فِرَهْ چِێكِنْ، فَسَالَا وَانْ بِاَنْدَازْ بِكِنْ و كَارِێنْ هِێژَا بِكِنْ، بِێگُمَانْ اَزْ لِسَرْ یَا كُو هُونْ دِكِنْ بِینَرِمْ.

١٢. مَه ژِ سُلَيْمَانْ رَه بَا مِسِخُرْ كِرِبُو كُو دَانِێ سِپِێدِێ قُونَاخَا مَهَكِێ وِی بِبَه و دَانِێ اِێڤَارِێ ژِی كُو قُونَاخَا مَهَكِێ وِی بِینِێ، مَه كَانِیَا پَاخِرْ ژِێ رَه هَرِكَانْدْ و ژِ جِنَانْ ژِی یِێنْ كُو لِبَرْ دَسْتِێ وِی رِێنْجْبَرِی دِكِرِنْ، هَبُونْ. ژِ وَانْ كِی ژِ فَرْمَانَا مَه دَرْكَتَایَا ڤِێجَه مَه دِێ ئَازَارَا ئَاگِرِێ سِنْجِرِی پِێ بِدَا تَعِمْكِرِنْ.

١٣. وَانْ ژِ سُلَيْمَانْ رَه تِشْتَا بِخَوهسْتَا ژِ كَلَهَانْ، پَیْكَرَانْ، جِفْنِیِێنْ مِینَا حَوْظَانْ و دِیزِێنْ (دِعَرْدِێ دَه) بِجِهْكِرِی چِێدِكِرِنْ. (مَه ژِ وَانْ رَه گُوتْ): گَلِی مَالْبَاتَا دَاوُدْ! خُدَایِێ خَوه بِشِێكِرِینِنْ، تَقَزْ ژِ بَنْدَیِێنْ مِنْ (یِێنْ) شُكِرْدَارْ كِێمِنْ!

١٤. اِێدِی دَمَا ژِ بُۆ سُلَيْمَانْ مَه مِرِنْ حَقْ كِرْ، بَسْ كُرْمِكِێ كُو گُوپَالِێ وِی دِخَوارْ مِرِنَا وِی رَاڤَایِی وَانْ كِرْ. ڤِێجَه دَمَا كُو اَوْ كُمِشِی سَرْ اَرْدِێ، ژِ جِنَانْ رَه دِیَارْ بُۆ كُو اَگَرْ بِنَپَنْدِیِێ بِزَئَانِيبُو نَا، هَوْقَاسِی دِ وِێ كَفْتَلَفْتَا رِسْواكَرْ دَه نَدِمَانْ.[259]

١٥. صُۆنْدْ بَه، دِجِهْ و وَارِێ گَلِێ سَبَئِێ دَه نِیشَانَكَه مَزِنْ هَبُو، لِرَخِێ رَاسْتِێ دُو بَاخْچَه و لِرَخِێ چَپِێ دُو بَاخْچَه هَبُونْ. (ژِ وَانْ رَه هَاتْ گُۆتِنْ): ژِ رِزْقِێ خُدَایِێ خَوه بِخُونْ و شُكْرِێ وِی بِكِنْ. ژِ بُۆ وَه جِهَكِی نِعْمَتْخَوشْ و خُدَایَكِی غَفُورْ هَیَه.

١٦. لِێبَلِێ وَانْ بَرِێ خَوه(ژِ خُدِێ و سِپَاسِیَا نِعْمَتِێنْ وِی) ڤَگَرَانْدِنْ. ژِ بُۆ ڤِێ(نَانْكُۆرِیَا وَانْ) مَه ژِی شَاپِیَكَه دِژْوَارْ بِسَرْ وَانْ دَه ئَانِی. مَه هَرْ دُو بَاخْچَیِێنْ وَانْ بِدُ بَاخْچَیِێنْ دِنْ گُهَرَانْدِنْ كُو خَويِی خَوارِنِێنْ تَحِلْ و هِنْ دَارْگَزْ (كِفِێرِی) و تِشْتَكِی هِنْدِكْ ژِی ژِ دَارْكَنِێرِێ بُونْ.

١٧. اَڤْ، بِسَدَمَا كُو زِێدَه اِنْكَارِی كِرِنْ مَه اَوْ وِسَا دَانَه جَزَادَانْ و ژِ بِلِی یِێ مَانْدَلْكَرْ اَمْ تُو كَسِی جَزَا نَاكِنْ.

١٨. مَه دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه و وَانْ گُنْدِێنْ كُو مَه بَرَكَتْ خِسْتِبُوِیِێ، گَلَكْ گُنْدِێنْ ژِ دَرْڤَیِی وَانْ ئَانِینَه هُۆلِێ و مَه دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه چَنْدْ قُونَاخْ دَئَانِینْ، (مَه ژِ وَانْ رَه گُوتْ): دَه بِشَڤْ و رُۆژْ هُونْ چَاوَا دِخَوازِنْ ژِ خَوه رَه بِئَوْلَیِی بِگَرِنْ.

١٩. دِپَیْ ڤِێ دَه وَانْ گُوتْ: خُدَایِێ مَه! نَاڤْبَرَا وَانْ بَاژَارَانْ يِێنْ كُو اَمْ بِرِێوِنْگِی دِچِنْ، ژِ هَڤْ دُورْ بِكَه. وَانْ (بِسَبُنَتْ بِێشُكْرِی و كُفْرَا خَوه) لِخَوه ظُلِمْ كِرِنْ. ڤِێجَه مَه اَوْ كِرِنْ مِژُولِی (یَا سَرْ زِمَانِێ خَلْكِێ) و مَه اَوْ ژِ هَڤْ بَلَاوَلَا كِرِنْ. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ هَرْ كَسِێ صَبِرْكِێشْ و شُكِرْدَارْ رَه بَلْگَه و نِیشَانْ هَنَه.

٢٠. صُۆنْدْ بَه، شَیْطَانْ تَخْمِینَا خَوه یَا دِحَقِێ وَانْ (كَافِرَانْ) دَه بِجِهْ ئَانِی، ڤِێجَه ژِ بِلِی بِرَكَه بَاوَرْمَنْدْ پِێ ڤَه، تَڤَكِی وَانْ دَانَه پَیْ وِی.

٢١. حَالْ اَڤْه كُوتُو پِێكَارِینَكَه شَیْطِێنْ لِسَرْ وَانْ تُنَه بُۆ، بَسْ (مَه اَڤْ كَیْسْ دَایِێ) دَا كُو اَمْ یِێنْ كُو بَاوَرِی بَئَاخْرَتِێ تِینِنْ ژِ یِێنْ كُواَوْ ژِێ بِشِكِنْ، نَاسْ بِكِنْ. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه لِسَرْ هَرْ تِشْتِی پَارِێزْكَارَه.

٢٢. بِبِێژَه: يِێنْ كُو دِشُونَا خُدِێ دَه وَه اَوْ اِلٰهێنْ رَاسْتِینْ حِزِرْ دِكِرِنْ، گَازِی وَانْ بِكِنْ (بِلَا دِهَوارَا وَه بِێنْ). اَوْ لِعرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ بِقَاسِی گِرَانِیَا زَرِیَكِێ ژِی نَه خَودِیِێ تِشْتَكِی نَه. دِنَاڤْ وَانْ دَه ژِ خُدِێ رَه تُو هَڤْكَارْ تُنِنْ و ژِ نَاڤْ وَانْ ژِێ رَه تُو پِشْتَكْ و ئَارِیكَارْ ژِی نِینِنْ.

٢٣. شَفَاعَتْ ژِی لِجَمْ خُدِێ فَیْدَه نَادَه ژِ بِلِی یِێ كُو خُدِێ دَسْتُورْ دَابَه پِێ ڤَه. پِشْتِی كُو تِرْسْ ژِ دِلِێنْ وَانْ چُو؛ (ژِ فِرِیشْتِیَانْ رَه) دِبِێژِنْ: خُدَایِێ وَه چِه گُوتْ؟ (فِرِیشْتَه) دِبِێژِنْ: رَاسْتِی گُوتْ. هَرْ اَوَه یِێ بِلِنْدْ، یِێ مَزِنْ.

٢٤. بِبِێژَه: مَا كِيَه یِێ كُو ژِ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ رِزْقْ دِدَه وَه؟ بِبِێژَه: خُدِێ يَه! نَاخَوه اَمْ ئَانْ ژِی هُونْ، یَكْ ژِ مَه یَانْ لِسَرْ رِیَا رَاسْتَه یَانْ ژِی دِنَاڤَا رِێشَاشِیَكَه اَشْكَرَا دَه يَه.

٢٥. بِبِێژَه: هُونْ ژِ گُنَهِێنْ كُو مَه كِرِنْ نَایِێنْ پِرْسِیَارْكِرِنْ و اَمْ ژِی ژِ یَا هُونْ دِكِنْ نَایِێنْ پِرْسِیَارْكِرِنْ.[260]

٢٦. بِبِێژَه: خُدَایِێ مَه دِێ (رُۆژَا قِیَامَتِێ) مَه و وَه لِهَڤْ بِجِڤِینَه، پِشْتْرَه دِێ دِنَاڤْبَرَا مَه دَه بِعَدَالَتِی حُكِمْ بِكَه. هَرْ اَوَه یِێ فَتَّاحْ یِێ عَلِيمْ.[261]

٢٧. بِبِێژَه: دَه كَا اَوْ(پُوتِـ)ـێنْ كُو دِعِبَادَتِێ دَه وَه اَوْ ژِ خُدِێ رَه كِرِنَه هَڤْپِشْكْ نِیشَانِی مِنْ بِدِنْ؟ نَخِێرْ، نَه وَكِی وَه حِزِرْ دِكِرْ! بَلْكِی خُدِێ يَه یِێ دَسْهِلَاتْ، یِێ خَویْحِكْمَتْ.

٢٨. (رَسُولِێ مِنْ!) مَه تُو ژِ تَڤَكِێ اِنْسَانَانْ رَه بَسْ مِزْگِینْبَرْ و هِشْیَارْكَرْ شَانْدِیَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤانْ (بِڤِێ) نِزَانِنْ.

٢٩. كَافِرْ دِبِێژِنْ: اَگَرْ هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ، اَوْ عَذَابِێ تَه پَیْمَانْ پِێ دَایَه كَا كَنْگِێ تِێ جِهْ؟

٣٠. بِبِێژَه: خُدِێ ژِ بُۆ عَذَابْ رُوژَكْ دَانِی. هُونْ نَه سَاعَتَكِێ ژِێ لِپَاشْ دِمِینِنْ نَه ژِی سَاعَتَكِێ هُونْ دِدِنْ پِێشِیَا وِێ.

٣١. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، گُۆتِنْ: اَمْ نَه ژِ ڤِێ قُرْئَانِێ بَاوَرْ دِكِنْ و نَه ژِی ژِ كِتِێبِێنْ بَرِیَا وِێ. اَگَرْ تَه اَوْ كَافِرِێنْ ظَالِمْ لِبَرْ دَسْتِێ خُدَایِێ خَوه رَاوَسْتَایی بِدِیتَا كُو چَاوَا اَوْ لِهَڤْ گُۆتِنَانْ ڤَدِگَرِینِنْ؛ اَوِێنْ كُو (لِدِنْیَایِێ) قَلْسْ بُونْ، ژِ وَانِێنْ كُو خَوه مَزِنْ دِدِێرَانْ رَه دِبِێژِنْ: اَگَرْ نَه ژِ وَه بُویَا تَقَزْ اَمِێ بَاوَرْمَنْدْ بُونَا.

٣٢. اَوِێنْ كُو (لِدِنْیَایِێ) خَوه مَزِنْ دِدِێرَانْ ژِ یِێنْ قَلْسْ رَه دِبِێژِنْ: پِشْتِی هِیدَئَایَتْ ژِ وَه رَه هَاتْ، مَا مَه هُونْ ژِێ ڤَگَرَانْدِنْ؟ نَا، بَلْكِی هُونْ بِخَوه گُنَهْكَارْ بُونْ.

٣٣. اَوِێنْ كُو قَلْسْ بُونْ، ژِ یِێنْ خُومَزِنْدِێرْ رَه وِهَا دِبِێژِنْ: نَا! بِشَڤْ و رُۆژْ كَارِێنْ وَه حِیلَه و فَنْدْ بُۆ. هَرْ تِمْ وَه فَرْمَانْ لِمَه دِكِرْ دَا كُو اَمْ خُدِێ اِنْكَارْ بِكِنْ و اَمْ ژِێ رَه هَڤْپِشْكَانْ چِێكِنْ. اِێدِی پَیْرَوْ و پِێشْرَوْ پِشْتِی كُو عَذَابْ دِبِینِنْ، ژِ كَزَبَا شَوتِی پُۆشْمَانْ دِبِنْ. اَمْ ژِی دِێ زِنْجِیرَانْ بِخِنْ سِتُوِیِێنْ وَانِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، اَوْ ژِ جَزَایِێ یَا كُو كِرِنَه پِێ ڤَه نَائِێنَه جَزَاكِرِنْ.

٣٤. چِه وَلَاتَكِی كُو مَه پِێخَمْبَرَكْ شَانْدِبێ، هَرْ مَالْدَارْ و سَرْكَارِێنْ وِی دِگُۆتِنْ: اَمْ بِاَمْرُ و فَرْمَانِێنْ كُو هُونْ پِێ هَاتِنَه شَانْدِنْ بَاوَرِی نَائِێنِنْ.

٣٥. هَمْ دِگُۆتِنْ: اَمْ ژِ ئَالِیِێ مَالْ و زَارُوكَانْ ڤَه (ژِ وَه) پِێهْتِرِنْ و اَمْ نَه اَوِنْ كُو بِێنَه عَذَابْدَانْ.

٣٦. بِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ، كِێ بِڤِێ رِزْقِێ وِی فِرَه دِكَه و (كِێ ژِی بِڤِێ رِزْقِێ وِی) تَنْگْ دِكَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤانْ (بِڤِێ) نِزَانِنْ.

٣٧. نَه مَالِێنْ وَه نَه ژِی زَارُۆكِێنْ وَه، وَه نِێزِیكِی بَالْ مَه ڤَه نَاكِنْ. لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو وَانْ بَاوَرِی ئَانِی و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، اَوْ جُدَا نَه. ڤِێجَه هَا اَوْ، بِسَدَمَا یَا كُو كِرِنْ، ژِ بُۆ وَانْ قَاتْ بِقَاتْ پَادَاشْ هَیَه. اَوْدِكُۆشْكِێنْ بِلِنْدْ دَه دِ نَاڤْ (رِحَتِی و) اَوْلَهِیِێ دَه نَه.

٣٨. اَوِێنْ كُو دَرْ بَارِێ ئَایَتِێنْ مَه دَه پِیكُولِیِێ دِكِنْ (ژِ وَانْ وَه يَه كُواَوِێ) زُۆرَا مَه بِبِنْ، هَا اَوْ دِێ رُوبِرُوِیِی عَذَابْ بِێنَه هِشْتِنْ.

٣٩. بِبِێژَه: بِێگُمَانْ خُدَایِێ مِنْ ژِ عَڤْدِێنْ خَوه كِێ بِڤِێ رِزْقِێ وِی فِرَهْ دِكَه و (كِێ ژِی بِڤِێ رِزْقِێ وِی) تَنْگْ دِكَه. ڤِێجَه هُونْ (ژِ بُۆ خُدِێ) چِه خَرْجْ بِكِنْ، خُدِێ دِێ خَلَفَا وِێ ڤَگَرِنَه و هَرْ خُدِێ يَه چِێتِرِینِێ رِزِقْدَارَانْ.

٤٠. وِێ رُۆژَا كُو خُدِێ تَڤَكِێ مُشْرِكَانْ لِهَڤْ كُۆمْ دِكَه، پَاشِێ ژِ فِرِیشْتَیَانْ رَه دِبِێژَه؛ مَا اَڤْ بُونْ یِێنْ كُو ژِ وَه رَه عِبَادَتْ دِكِرِنْ؟

٤١. فِرِیشْتَه دِێ بِبِێژِنْ: تُو پَاكْ و بِلِنْدِی، دُوسْتُ و پِشْتَڤَانِێ مَه بَسْ تُويِى؛ نَه اَوِنْ. (وَانْ پَرَسْتِنَا مَه نَدِكِرْ)، بَلْكِی پَرَسْتِنَا جِنَانْ دِكِرِنْ. پِرِێنْ وَانْ بِجِنَانْ بَاوَرِی ئَانِیبُونْ.

٤٢. ڤِێجَه اِيرُو هُونْ نِكَارِنْ تُو فَیْدِێ و تُو خَسَارِێ بِگِهِینِنْ هَڤْ. اَمِێ ژِ وَانِێنْ كُو ظُلِمْ كِرِنَه رَه بِبِێژِنْ: دَه هَایْدِێ عَذَابِێ وِی ئَاگِرِێ كُو وَه اَوْ اِنْكَارْ دِكِرْ بِچِێژِنْ!

٤٣. دَمَا كُو ئَایَتِێنْ مَه یِێنْ رُونْكَارْ ژِ وَانْ رَه دِهَاتِنْ خَونْدِنْ، دِگُۆتِنْ: اَڤْ بَسْ شَخْصَكَه كُو دِخَوازَه وَه ژِ پَرَسْتِنَا وَانْ (پُوتَانْ) ڤَگَرِینَه، اَوِێنْ كُو بَاڤْ و كَالِێنْ وَه عِبَادَتِێ وَانْ دِكِرِنْ. دِگُۆتِنْ: اَڤْ(قُرْئَانْ) ژِی بَسْ دَرَوكَه كُو وِی ژِ جَمْ خَوه چِێكِرِیَه. دَمَا كُو حَقْ (قُرْئَانْ) ژِ وَانْ رَه هَاتْ، اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه گُۆتِنْ: اَڤْ بَسْ سِێرَكَه اَشْكَرَا يَه.

٤٤. (یَا مُحَمَّدْ!) مَه تُو كِتِێبْ نَدَانَه وَانْ كُو اَوْ وِێ بِخُوِینِنْ و مَه بَرِیَا تَه ژِ وَانْ رَه تُو پِێخَمْبَرْ ژِی نَشَانْدِنَه.

٤٥. اُمَّتِێنْ بَرِیَا وَانْ ژِی بَاوَرِی بِپِێخَمْبَرِێنْ خَوه نَئَانِینْ. اَڤْ(مُشْرِكِێنْ مَكِّێ) نَاگِهِنَه دَهْیَكَا یَا كُو مَه (هِێزْ و تَمَنْ) دَایَه وَانْ. ڤِێجَه وَانْ بِپِێخَمْبَرِێنْ مِنْ بَاوَرِی نَئَانِینْ (و مِنْ اَوْ بِرِنْ هَلَاكِێ)، دَڤِێجَه جَزَادَانَا مِنْ چَاوَا بُۆ؟

٤٦. بِبِێژَه: اَزْ بَسْ یَكْ شِیرَتَكِێ لِوَه دِكِمْ؛ ژِ بُۆ خَاطِرِێ خُدِێ دِدُۆ دِدُۆ و یَكُو یَكُو (بِمِێژِیَكِی ئَازَادْ) حَقِیِێ طَلَبْ بِكِنْ، پَاشِێ بَاشْ بِفِكِرِنْ، (هُونِێ بِبِینِنْ كُو) لِدُۆرْ هَڤَالِێ وَه (مَقْصَدْ پِێ پِێخَمْبَرَه) تُو دِینِیتِی تُنَه يَه. اَوْ هَرْ پِێخَمْبَرَكَه، بِهَاتِنَا عَذَابَكِی دِژْوَارْ و غَمْنَاكْ وَه هِشْیَارْ دِكَه.

٤٧. بِبِێژَه: مِنْ (لِسَرْ تَبلِیغَا اِسْلَامِێ) تُو حَقَكْ ژِ وَه نَخَوسْتِیَه؛ ڤِێجَه مَالِێ وَه یِێ وَه يَه. پَادَاشَا مِنْ هَرْ لِخُدِێ يَه و اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی شَاهِدَه.

٤٨. بِبِێژَه: بِرَاسْتِى خُدَایِێ مِنْ، حَقِیِێ دَاڤِێژَه سَرْ دِلِێ پِێخَمْبَرِێنْ خَوه و خُدِێ بِغَیْبِێ تَقَزْ ئَاگَاهْدَارَه.

٤٩. بِبِێژَه: حَقْ هَاتْ و اِێدِی بَاطِلْ تِشْتَكِی دَرْنَاخَه هُۆلِێ و اَوْ بِتُو اَوْایَانْ ڤَنَاگَرَه.

٥٠. بِبِێژَه: اَگَرْ اَزْ ژِ حَقِیِێ شَاشْ بِبِمْ، بِرَاسْتِى اَزِێ لِهَمْبَرِی خَوه شَاشْ بِبِمْ، اَگَرْ اَزْ رِیَا رَاسْتْ بِبِینِمْ، اَڤْ ژِی بِخِێرَا ڤِێ(قُرْئَانِێ) يَه كُو خُدَایِێ مِنْ پَیَامَا وِێ دَایَه مِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِهِیزَرَه، نِێزِیكَه.

٥١. خَوزِی تَه بِدِیتَا دَمَا طِرْسِێاَوْ گِرْتِنْ، ڤِێجَه تُو جِهِێ رَڤِێ ژِ وَانْ رَه تُنَه يَه و اَوْ ژِ جِهَكِی نِێزِیكْ ڤَه هَاتِنَه گِرْتِنْ.

٥٢. (پِشْتِی عَذَابِێ خَوه دِیتِنْ) گُۆتِنْ: مَه بَاوَرِی پِێ ئَانِی. اَرِێ مَا اَوِێ لِجِهَكِی دُورْ وِێ چَاوَا اِیمَانِێ بِدَسْتْ بِخِنْ.

٥٣. حَالْ اَڤْه كُو اَوْ بَرِێ كَافِرْ بُوبُونْ و ژِ جِیهَكِی دُورْ ڤَه دَرْحَقِێ غَیْبِێ دَه تَخْمِینْ دِكِرِنْ.

٥٤. اِێدِی نَاڤبِرَكْ دِنَاڤْبَرَا وَانْ و یَا كُو دِلِێ وَانْ دِچُوِیِێ دَه هَاتِیَه دَئَانِینْ، چَاوَا كُو بَرِێ بِیِێنْ مِینَا وَانْ ژِی هَاتِبُو كِرِنْ. بِرَاسْتِی اَوْ دِ نَاڤَا شِكْ و گُمَانِێ دَه بُونْ.

[259] خُدِێ بِڤِێ ئَایَتِێ دَرْسَكِێ دِدَه مِرُۆڤانْ. ژِ وَانْ رَه دِیَارْ دِكَه كُو جِنْ بِغَیْبِێ نِزَانِنْ. اَگَرْ بِزَانِیَانَا پِشْتِی وَفَاتَا سُلَيْمَانْ پِێخَمْبَرْ زَمَانَكِی دِرِێژْ وَانْ خِزْمَتْ نَدِكِرْ. دِ دَمَا مَه یَا اِيرُو دَه گَلَكْ مِرُۆڤ ژِ بُۆ هِنْ دَاخَوازِێنْ خَوه دِچِنْ جَمْ هِنْ كَسِێنْ كُو قَاشُو بِجِنَانْ رَه هَڤَالِنْ دَا كُو دَاخَوازِێنْ وَانْ بِینِنْ جِهْ. اَڤْ چُونَا جَمْ ڤَانْ گُنَهَه و بَاوَرْكِرِنَا ژِ وَانْ گُنَهْتِرَه.

[260] خُدِێ تَعَالٰى دِ ڤِێ ئَایَتِێ دَه لِپِێخَمْبَرِێ خَوه فَرْمَانْ دِكَه كُو كَافِرَانْ رَه بِبِێژَه: تُو كَسْ ژِ كَارِێ تُو كَسِی نَه مَسْوُولَه. بَلْكِی هَرْ كَسْ بِعَمَلِێ خَوه تِێ جَزَاكِرِنْ و یِێنْ دِنْ ژِێ بِێرِی نَه. خُدِێ اَڤْ رَوشْ دِ مِژَارِنَه دِنْ دَه وِهَا بَیَانْ كِرِیَه. ژِ سُورَهیِێ یونُسْ ئَایَتَا ٤١ێ «اَگَرْ وَانْ بَاوَرِی بِتَه نَئَانِی، بِبِێژَه: كَارِێ مِنْ ژِ مِنْ رَه یَه، كَارِێ وَه ژِی ژِ وَه رَه یَه. هُونْ ژِ یَا كُو اَزْ دِكِمْ بِێرِی نَه، اَزْ ژِی ژِ یَا كُو هُونْ دِكِنْ بِێرِی مَه« و ژِ سُورَهیِێ بَقَرَه ئَایَتَا ١٣٤ێ «یَا كُو وَانْ بِدَسْتْ خِسْتِیَه ژِ وَانْ رَه یَه و یَا كُو وَه بِدَسْتْ خِسْتِیَه ژِ وَه رَه یَه. هُونْ ژِ یَا كُو وَانْ كِرِیَه نَه بَرْپِرْسِیَارِنْ» و یَا كُو خُدِێ پِێخَمْبَرِێ خُدِێ هُودْ گُۆتِیَا: “..هُودْ، (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: اَزْ خُدِێ دِكِمْ شَاهِدْ و هُونْ ژِی شَاهِدْ بِنْ كُو بِرَاسْتِی اَزْ ژِ وَانِێنْ كُو هُونْ (ژِ خُدِێ رَه) دِكِنْ هَڤپِشْكْ، دُورْ و بِێرِی مَه..» ڤِێ وَاطَیِێ تَكَزْ دِكَه.

[261] الفَتَّاحْ: اَوِێ كُو دَرِیِێ خَزِنَیَا مِلْكِێ خَوه، دَرِیِێ خَزِنَیَا دِلُوڤَانِی و رِزْقِێ خَوه، تِشْتَا ژِێ بِڤِێ، لِگُورِی حِكْمَتْ و زَانِینَا خَوه ژِ كَسِێ اَوْ بِخَوازِێ رَه ڤَدِكَه.

العَلِیمْ: اَوِێ كُو زَانِینَا وِی دُۆرْ لِهَرْ بَرْچَاڤْ و ڤَشَارَیَانْ، رَازْ و اَشْكَرَیَانْ، عَالَمَا ژُورِینْ و ژِێرِینْ، دَمَا بُورِی، دَمَا تِێدَیِی و دَمَا وَرِێ گِرْتِیَه و تِشْتَكْ لِبَرْ وِی ڤَشَارْتِی و نَهَانْ نَامِینَه.

٣٥. سُورَه يِێ فَاطِرْ

سُورَهيِێ (فَاطِرْ)، ٤٥ (چِلْ و پِێنْجْ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایَتَا ١‘اَمْ تِێ كُو كَلِيمَیَا فَاطِرْ تِێ دَه دَرْبَاسْ بُویَه و اَوْ بِمَعْنَیَا ئَافِرِینَرَه یِێ كُو بِێ نِمُونَه تِشْتْ اِیجَادْ كِرِنَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. حَمْدْ (پَسِنْ و سِپَاسِی) ژِ بُۆ خُدِێ يَه كُو اَوْ چِێكَرِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانَه، فِرِیشْتَیِێنْ خُدَانْبَازْ؛ دُو بَازْ، سِێ بَازْ و چَارْ بَازْ كِرِنَه قَاصِدْ. خُدِێ، يَا بِڤِێ زِێدَه دِخُلِقِینَه. بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

٢. چِه تِشْتِێ خُدِێ ژِ دِلُوڤَانِیَا خَوه بِدَه مِرُۆڤانْ، ڤِێجَه تُو كَسِێ كُو وِێ ژِ وَانْ بِگِرَه تُنَه. یَا كُو خُدِێ وِێ بِگِرَه، ڤِێجَه پِشْتِی وِی كَسْ نِكَارَه وِێ ژِ وَانْ رَه بَرْدَه. هَرْ اَوَه یِێ دِكَارْ و بَارِێ خَوه دَه دَسْتْهِلَاتْ، خَویْحِكْمَتْ.

٣. گَلِی مِرُۆڤانْ! قَنْجِیَا كُو خُدِێ لِوَه كِرِیَه بِینِنْ بِیرَا خَوه. اَرِێ مَا ژِ بِلِی خُدِێ خَالِقَكِی دِنْ هَیَه كُو ژِ عَرْدُ و ئَاسْمِێنْ رِزْقِێ وَه بِدَه؟ ژِ بِلِی خُدِێ تُو مَعْبُودِێ بِرَاسْتِی نِینَه. ڤِێجَه چَاوَا هُونْ بَرِێ خَوه ژِێ ڤَدِگَرِینِنْ؟

٤. (یَا مُحَمَّدْ!) اَگَرْ اَوْ بِتَه بَاوَرِی نَایِینِنْ، ڤِێجَه بِرَاسْتِی بَرِیَا تَه ژِی گَلَكْ پِێخَمْبَرْ بَاوَرِی بِوَانْ نَهَاتِبُو ئَانِينْ و هَمُو كَارْ و بَارْ هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه دِێ بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٥. گَلِی مِرُۆڤانْ! بِێگُمَانْ پَیْمَانَا خُدِێ حَقَه. ڤِێجَه زِنْهَارْ بِلَا ژِیَانَا جِیهَانِێ وَه نَخَاپِینَه و بِلَا شَیْطَانِێ خَاپِینُوكْ ژِی بِ(عَفُوكِرِنَا) خُدِێ وَه نَخَاپِینَه!

٦. بِێگُمَانْ شَیْطَانْ ژِ وَه رَه نَیَارَه. نَاخَوه هُونْ ژِی، وِی ژِ خَوه رَه نَیَارْ قَبُولْ بِكِنْ (و لِدُوڤْ نَچِنْ). اَوْ بَسْ گَازِی هَڤَالبَنْدِێنْ خَوه دِكَه دَا كُو اَوْ بِبِنْ ژِ خَلْكِێنْ ئَاگِرِێ بِپِێتْ.

٧. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، ژِ وَانْ رَه عَذَابَكِی دِژْوارْ هَیَه، اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، ژِ بُۆ وَانْ لِێبُورِینْ و خَلَاتَكَه مَزِنْ هَیَه.

٨. اَرِێ مَا اَوْ كَسِێ كُو كَارِێ وِی یِێ پِیسْ ژِێ رَه وَرَه خَمِلَانْدِنْ؛ ڤِێجَه اَوْ ژِی وِی كَارِی قَنْجْ بِبِینَه (مَا دِبَه مِینَا وِی كَسِێ قَنْجِیِێ قَنْجْ و خَرَابِیِێ خَرَابْ بِبِینَه)!؟ بِرَاسْتِی ژِی خُدِێ كِی بِڤِێ وِی ژِ رِێ دِخَه و كِی ژِی بِڤِێ وِی رَاسْتَرِێ دِكَه. نَاخَوه ژِ غَمَا لِسَرْ وَانْ خَوه نَبَه هَلَاكِێ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِیَا اَوْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

٩. خُدِێ يَه یِێ كُو بَایَانْ دِشِینَه و عَوْرَانْ دِخَه بِزَاڤِێ. هَا بِڤِی ئَاوَایِی اَمْ وَانْ دِشِینِنْ دَڤَرَا مِرِی (هِشْكْبُوِیی) و پِشْتِی هِشْكْبُونَا عَرْدِێ اَمْ دِیسَا وِێ هِێشِینْ دِكِنْ. هَرْ وِسَا اَمْ مِرِیَانْ ژِی پِشْتِی مِرِنِێ سَاغْ دِكِنْ.

١٠. چِه كَسِێ كُو شَرَفْ و رُومَتِێ بِخَوازَه، ڤِێجَه عِزَّتْ و رُومَتْ تَڤْ ژِ جَمْ خُدِێ نَه. گُۆتِنِێنْ خَوشْ و رِنْدْ هَرْ بِبَالْ وِی ڤَه بِلِنْدْ دِبِنْ و كَارِێ قَنْجْ ژِی وَانْ گُۆتِنَانْ بِلِنْدْ دِكِنْ. هَرْچِی اَوِێنْ كُو فَنْدِێنْ خَرَابْ دِكِنْ، ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِی دِژْوَارْ هَیَه و فَنْدِێنْ وَانْ پُوچْ دِبِنْ.

١١. خُدِێ هُونْ ژِ ئَاخِێ، پَاشِێ (هُونْ) ژِ دِلُوپَكْ ئَاڤْ چِێكِرِنْ، پِشْتْرَه هُونْ كِرِنْ هَڤْسَرْ (ژِنْ و مِێرْ). تُو مِێیِكْ بَرْ نَاگِرَه و بَرِێ خَوه دَانَایِنَه كُو نَه بِزَئَانِینْ و تَقْدِیرَا خُدَا بَه. هَرْ جَانْدَارَكِی كُو تَمَنِێ وِی دِرِێژْ بِبَه یَانْ ژِی كِێمْ بِبَه، اَوْ هَرْ دِكِتِێبِێ دَه يَه. بِێگُمَانْ اَڤْ لِجَمْ خُدِێ هِێسَانَه.

١٢. هَرْدُو دَرْیَا نَه وَكْ هَڤِنْ؛ اَڤَا پِرْ شِێرِینَه، تِێهْنَاهِیِێ دِبَه، ڤَخَوارِنَا وِێ هِێسَانَه و اَڤَا هَا ژِی پِرْ شُورَه، تَحْلَه. هُونْ ژِ تَڤَانْ ژِی گُوشْتَكِی تَازَه (مَاسِی) دِخُونْ و خِشْرَكِی كُو هُونْ لِخَوه دِكِنْ ژِێ دَرْدِخِنْ. تُو كَشْتِیَانْ دِبِینِی كُو بَحْرِێ دِقَلِێشِنْ (و دِكِشِنْ) دَا كُو هُونْ ژِ قَنْجِیَا خُدِێ (لِرِزْقِێ خَوه) بِگَرِنْ و (ژِ بُۆ كُو خُدِێ اَڤْ قَنْجِی دَایَه وَه هُونْ) شُكْرِێ وِی بِكِنْ.

١٣. خُدِێ شَڤِێ دِخَه سَرْ رُۆژِێ و رُۆژِێ ژِی دِخَه سَرْ شَڤِێ. رُۆژْ و هَیْڤْ ژِ فَرْمَانَا خَوه رَه ستُوخَوارْ كِرِنَه. هَرْ یَكْ ژِ وَانْ هَیَا دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی دِێ دِ رِێگَهَا خَوه دَه بِگَرِنْ. هَا (یِێ كُو اَڤْ تَڤْ كِرِنَه) پَرْوَرْدَگَارِێ وَه خُدِێ يَه. مُلْكْ (و دَسْتْهِلَاتَدَارِی) یِێ وِی يَه. اَوِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ، اَوْ نَه خَودِیِێ قَاشِلْكَا سَرْ
سِیسِكِێ نَه ژِی.

١٤. اَگَرْ هُونْ گَازِی وَانْ (پُوتَانْ) بِكِنْ، اَوْ گَازِیَا وَه نَابِهِیزِنْ. اَگَرْ (گَازِیَا وَه) بِبِهِیزِنْ ژِی، اَوْ نِكَارِنْ بَرْسِڤَا وَه بِدِنْ. رُۆژَا قِیَامَتِێ اَوِێ وِێ يَا كُو وَه اَوْ كِرِنَه شِريكْ ژِی مَانْدَلَه بِكِنْ. كَسْ مِینَا وِی خُدَایِێ كُو بِهَرْ تِشْتِی زَانَا تَه ئَاگَاهدَارْ نَاكَه.

١٥. گَلِی مِرُۆڤانْ! هُونْ هَرْ حَوْجَیِی بَالْ خُدِێ ڤَه نَه و خُدِێ، هَرْ دَوْلَمَنْدَه، هِێژَایِێ پَسِنْدَایِینِێ يَه.

١٦. خُدِێ اَگَرْ بِڤِێ دِێ وَه ژِ نَاڤِێ بِبَه و مَخْلُوقَكِی دِنْ بِینَه شُونَا وَه.

١٧. اَڤْ یَكْ ژِ بُۆ خُدِێ هَلْبَتْ نَه زَحْمَتَه.

١٨. تُو كَسْ گُنَهِێ تُو كَسِێ دِنْ هِلْنَاگِرَه. اَگَرْ یَكِی گُنَهْگِرَانْ گَازِی بِكَه دَا كُو گُنَهِێ وِی هِلْگِرَه، چَنْدِی اَوْ لِێزِمِێ وِی بَه ژِی، تِشْتَكْ ژِ گُنَهِێنْ وِی نَایِێ هِلْگِرْتِنْ. بِێگُمَانْ بَسْ تُو وَانِێنْ كُو دِغَیْبِێ دَه ژِ خُدَایِێ خَوه دِطِرْسِنْ و بَرْدَوَامِی نِمِێژْ دِكِنْ دِكَارِی (بِڤِێ قُرْئَانِێ) بِتِرْسِینِی. چِه كَسِێ(ژِ گُنَهَانْ) خَوه پَاقِژْ بِكَه، اَوْ خَوه تَنِێ ژِ بُۆ خَوه پَاقِژْ دِكَه و دُومَاهِیكَا هَمُو مَخْلُوقَانْ هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه يَه.

١٩. (دِ فِێمْكِرِنَا دِينْ دَه) یِێ كُۆرْ و یِێ بِچَاڤْ نَه مِینَا هَڤِنْ.

٢٠. هَمْ طَارِیتِی و رُونَاهِی..

٢١. سِی و گَرْمَایِی ژِی.

٢٢. هَمْ یِێنْ سَاغْ و یِێنْ مِرِی نَه وَكْ هَڤِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ كِێ بِڤِێ بِوِی دِدَه سَحْكِرِنْ. (یَا مُحَمَّدْ!) تَقَزْ تُو نِكَارِی (حَقِیِێ) بِمِرِیِێنْ دِگُۆرَانْ دَه بِدِی سَحْكِرِنْ.

٢٣. بَسْ تُو هِشِیَارْكَرَكِی.

٢٤. بِێگُمَانْ مَه تُو دِگَلْ حَقِیِێ مِزْگِینْبَرْ و هِشِیَارْكَرْ شَانْدِیَه. تُو مِلَّتَكْ تُنَه يَه كُو پِێخَمْبَرَكْ ژِ بُۆ وَانْ نَهَاتِبَه.

٢٥. اَگَرْ اَوْ بِتَه بَاوَرِی نَیِینِنْ بِێگُمَانْ وَانِێنْ بَرِیَا وَانْ ژِی بَاوَرِی نَئَانِیبُونْ، دِگَلْ كُو (پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ) مُعْجِزَه، صُحُفْ و كِتِێبِێنْ رُونَاهِیكَرْ ژِ وَانْ رَه ئَانِیبُونْ ژِى.

٢٦. پَاشِێ اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، مِنْ اَوْ بِعَذَابْ هِنْگَافتِنْ، دَه كَا بِنِێرَه جَزَادَانَا مِنْ
چَاوَانْ بُۆ؟

٢٧. اَرِێ مَا تُو نَابِینِی كُو خُدِێ ژِ عَوْرَانْ ئَاڤَكْ بَارَانْدِیَه، ڤِێجَه مَه بِوِێ ئَاڤِێ فِێكِیِێنْ رَنْگَه رَنْگْ و دِچِیَانْ دَه ژِی ضَمَارِێنْ سِپِی، سُۆرْ و رَشْطَارِی كُو رَنْگِێنْ وَانْ نَه وَكْ هَڤِنْ چِێكِرِنَه.

٢٨. هَرْ وِسَا مَه اِنْسَانْ، دَوَارْ و تَرْشْ (دَڤَه و پَزْ) ژِی رَنْگَه رَنْگْ (ئَافِرَانْدِنَه). ژِ بَنْدَیِێنْ خُدِێ بَسْ یِێنْ عَالِمْ (زَانَا) ژِ خُدِێ بِحَقِی دِتِرْسِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ دَسْتْهِلَاتْ و گُنَهْژِێبِرَه.[262]

٢٩. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو كِتِێبَا خُدِێ دِخُوِینِنْ، بَرْدَوَامِی نِمِێژْ دِكِنْ و ژِ رِزْقِێ كُو مَه دَایَه وَانْ بِدِزِی و اَشْكَرَا (دِرِیَا خُدِێ دَه) خَرْجْ دِكِنْ، اَوْ (ژِ خُدَایِێ خَوه) بَازِرْگَانِیكَه بِێخَسَارْ هِێڤِی دِكِنْ.

٣٠. (اَوْ ڤِێ دِكِنْ) دَا كُو خُدِێ خَلَاتَا (رَفْتَارِێنْ) وَانْ بِدَه وَانْ و ژِ قَنْجِیَا خَوه دِێ زِێدَه ژِی بِدَه وَانْ. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، شُكِرْدَارَه.

٣١. (یَا مُحَمَّدْ!) اَوَا مَه ژِ بُۆ تَه ژِ ڤِێ كِتِێبِێ هِنَارْتِیَه اَوْ حَقَه، رَاسْتدَرِێخِێ كِتِێبِێنْ بَرِیَا خَوه يَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِبَنْدِیِێنْ خَوه تَقَزْ ئَاگَاهْدَارَه، بِینَرَه.

٣٢. پَاشِێ وَانَێنْ كُو مَه اَوْ ژِ نَاڤَا بَنْدَیِێنْ خَوه بِژَارْتِنَه، مَه اَوْ كِرِنْ وَارِسِێ كِتِێبِێ. ڤِێجَه هِنْ ژِ وَانْ هَنَه كُو نَحَقِیِێ لِخَوه دِكِنْ و هِنْ ژِ وَانْ دِرِیَا نَاڤِنْجْ (عَادِلْ) دَه دِچِنْ و هِنْ ژِ وَانْ بِدَسْتُورَا خُدِێ دِقَنْجِیَانْ دَه پِێشْبَازِیِێ دِكِنْ. هَا اَڤْ، كَرَمَا مَزِنَه.

٣٣. (اَوْ كَرَمَا مَزِنْ) بِهِشْتِێن عَدْنِێ نَه كُو دِچِنِێ، اَوْ تِێ دَه بِبَازِنِێنْ زِێرِینْ و مُورِیَكِێنْ نَقِشَانْدِی تِێنَه خَمِلَانْدِنْ و جِلِێنْ وَانْ ژِی تِێ دَه هَڤْرِیشِمَه.

٣٤. اَوْ دِبِێژِنْ: حَمْدْ ژِ وِی خُدَایی رَه بَه كُو دَرْدُ و كُوڤَانْ ژِ مَه بِرِنْ. بِێگُمَانْ خُدَایِێ مَه هَرْ غَفُورَه، شَكُورَه.[263]

٣٥. اَوْ خُدَايِێ كُو ژِ قَنْجِیَا خَوه اَمْ خِسْتِنَه مَالَا لِێمَایِینَا بِێدَاوِینْ. تُو زَحْمَتِی تِێ دَه نَاگِهِیژَه مَه و نَه ژِی كَرِخَانْدِنْ.

٣٦. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، ژِ وَانْ رَه ژِی ئَاگِرِێ دُوژَهِێ هَیَه. حُكِمْ ێ مِرِنِێ لِسَرْ وَانْ نَایِێ بِرِینْ كُو اَوْ بِمِرِنْ (و رَهَا بِبِنْ). هَمْ لِسَرْ وَانْ عَذَابِێ دُوژَهِێ ژِی قَتْ نَایِێ سِڤِكْكِرِنْ. هَا بِڤِی ئَاوَایِی اَمْ كَافِرَانْ جَزَا دِكِنْ.

٣٧. اَوْ لِدُوژَهِێ دِكِنَه فَرْیَادْ و دِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! مَه دَرِینَه دَا كُو ژِ بِلِی وِی كَارِێ كُو مَه دِكِرْ اَمْ كَارَكِی قَنْجْ بِكِنْ. (خُدَا ژِ وَانْ رَه دِبِێژَه): مَا مَه تَمَنَكِی وِسَا نَدَابُو وَه كُو كَسِێ تِێ دَه بِفِكِرَه اَوِێ ژِێ شِیرَتْ وَرْگِرَه و ژِ وَه رَه هِشِیَارْكَرْ ژِی هَاتِبُو. نَاخَوه عَذَابْ تَعْمْ بِكِنْ، اِیجَارْ ژِ ظَالِمَانْ رَه تُو ئَارِیكَارْ ژِی تُنِنْ.

٣٨. بِێگُمَانْ خُدِێ زَانَایِێ بِغَیْبَا عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانَه. بِێگُمَانْ اَوْ بِیَا دِدِلَانْ دَه ژِی دِزَانَه.

٣٩. خُدِێ يَه یِێ كُو لِسَرْ عَرْدِێ هُونْ كِرِنَه شُونْگِرِێنْ هَڤْ. ڤِێجَه چِه كَسِێ كَافِرْ بِبَه وَبَالِێ كَافِرِیَا وِی ژِێ رَه يَه. كُفْرَا كَافِرَانْ لِجَمْ خُدَایِێ وَانْ، ژِ هِێرسِێ پِێ ڤَه اَوْ تِشْتَكِی دِنْ لِوَانْ زِێدَه نَاكَه. كُفْرَا كَافِرَانْ ژِ زِیَانِێ پِێ ڤَه تِشْتَكِی دِنْ لِوَانْ زِێدَه نَاكَه.

٤٠. بِبِێژَه: ژِ مِنْ رَه بِێژِنْ، اَوْ هَڤْپِشْكِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ وَه عِبَادَتِێ وَانْ دِكِرْ، نِیشَانِی مِنْ بِدِنْ كَا چِه ژِ عَرْدِێ ئَافِرَانْدِنَه؟ یَانْ مَا دِئَافِرَانْدِنَا ئَاسِیمَانَانْ دَه (ژِ خُدِێ رَه) هَڤْپَارِیَكَه وَانْ هَیَه؟ یَانْ ژِی مَه پِرْتُوكَكْ دَایَه وَانْ ڤِێجَه ژِ وِێ پِرْتُوكِێ دَلِیلَكَه وَانْ هَیَه؟!. نَخِێرْ، اَوْ ظَالِمْ ژِ خَاپَانْدِنِێ پِێ ڤَه تُو پَیْمَانِێ نَادِنْ هَڤْ.

٤١. بِێگُمَانْ خُدِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ رَادِگِرَه دَا كُو نَكَڤِنْ و اَگَرْ كُو بِكَڤِنْ ژِی پِشْتِی وِی كَسْ نِكَارَه وَانْ رَاگِرَه. بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ بَرْبِهِێرَه، گُنَهْژِێبِرَه.

٤٢. وَانْ كَافِرِێنْ (مَكِّێ) بِ(نَاڤِێ) خُدِێ صُونْدَا ئَاصِێ خَوارْ؛ اَگَرْ كُو پِێخَمْبَرَكْ ژِ وَانْ رَه وَرَه اَوِێ ژِ تَمَامِێ اُمَّتَانْ (جِهُو و فِلَهَانْ) بِێهْتِرْ دِرِیَا رَاسْتْ دَه بِنْ. لِێبَلِێ چِه دَمَا پِێخَمْبَرْ ژِ وَانْ رَه هَاتْ، هَاتِنَا وِی ژِ بِلِی كُو اَوْ ژِ حَقِیِێ دُورْ كِرِنْ پِێ ڤَه تِشْتَكِی دِنْ لِوَانْ زِێدَه نَكِرْ...

٤٣. (ژِ بَرْ كُو) خَوه لِسَرْ عَرْدِێ قُرَه دِكِرِنْ و فَنْ و فُوتْ دِگَرَانْدِنْ. حَالْ اَڤَه كُو دُۆلَابِێنْ پِیسْ تَنِێ خَودِیِێ خَوه دُۆرْپِێچْ دِكَه. ڤِێجَه بَسْ اَوْ چَاڤْنِێرِیَا فَرْمَانَا خُدِێ دِكِنْ، یَا كُو لِسَرْ يِێنْ بَرِێ بِكَارْ هَاتِبُو. تُو یِێ دِ عَادَتِێنْ خُدِێ دَه تُو گُهَارْتِنِێ نَبِینِی و تُو یِێ دِ عَادَتِێنْ خُدِێ دَه تُو ڤَگُهَاسْتِنِێ ژِی نَبِینِی.

٤٤. مَا اَوْ لِسَرْ عَرْدِێ نَاگَرِنْ، ڤِێجَه بِبِینِنْ كَا اَنْجَامَا وَانْ (اُمَّتِـ)ـێنْ بَرِیَا وَانْ چَاوَا بُویَه كُو اَوْ ژِ وَانْ هَرْ زِێدَه خُرْتْتِرْ بُونْ ژِى. نَه لِاَسْمَانَانْ نَه ژِی لِعَرْدِێ تُو هِێزَكَه كُو خُدِێ نَچَارْ بِهِێلَه تُنَه. بِرَاسْتِی ژِی خُدِێ عَلِیمَه، قَدِیرَه.[264]

٤٥. اَگَرْ خُدِێ ژِ بَرْ گُنَهِێنْ مِرُۆڤانْ اَوْ زُو بِزُو جَزَا بِكِرَانَا، دِێ لِسَرْ رُویِێ عَرْدِێ تُو زِنْدِیَكْ نَهِشْتِبُویَا. لِێبَلِێ خُدِێ جَزَایِێ وَانْ هَیَا دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی دِدَه پَاشْ. ڤِێجَه دَمَا جِڤَانِێ وَانْ وَرِێ، بِێگُمَانْ خُدِێ بِینَرِێ بِعَڤْدِێنْ خَوه يَه.

[262] عَالِمْ (زَانَا): اَوْ كَسَه كُو خُدِێ تَامْ نَاسْ بِكَه، وِی مَزِنْ بِدِێرَه و بِزَانَه كُو اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه. ژِ عِلْمِێ ژِی مَقْصُودْ؛ اَوْ عِلْمَه كُو دِگَلْ وِی اِیمَانْ ژِی هَبَه. اِبْنُ كَثِیرْ گُۆتِیَه: «زَانَایِێنْ كُو خُدِێ نَاسْ دِكِنْ اَوْ تَامْ ژِێ دِطِرْسِنْ. لَوْرَا مِرُۆڤ لِگُورِی دَرَجَيَا نَاسكِرِنَا خُدِێ ژِ خُدِێ دِتِرْسَه.

[263] الغَفُورْ: اَوِێ كُو گُنَهِێ گُنَهْكَارَانْ دِسِتِرِینَه، وَانْ نَاهَتِكِینَه و لِسَرِێ وَانْ نَادَه عَذَابِێ.

الشَّكُورْ: عَمَلِێ هِنْدِكْ لِبَالِێ زِێدَه دِبَه و پَادَاشَا وَانْ قَاتْ بِقَاتْ زِێدَه دِدَه وَانْ. ڤِێجَه شِێكِرِیَا خُدِێ ژِ عَبْدِێ وِی رَه كُو لِهَمْبَرِی قَنْجِیَا وَانْ خِێرِێ دِدَه وَانْ و عَمَلِێ وَانْ قَبُولْ دِكَه.

[264] العَلِیمْ: اَوِێ كُو زَانِینَا وِی لِيَا بَرْچَاڤْ و يَا ڤَشَارْتِی، يَا رَازْ و اَشْكَرَه، لِعَالَمَا ژُورِینْ و ژِێرِینْ، دِ دَمَا بُورِی، دَمَا تِێدَیِی و دَمَا وَرِێ دَه دُۆرْ گِرْتِیَه و تِشْتَكْ لِبَرْ وِی ڤَشَارْتِی و نَهَانْ نَامِینَه.

القَادِرُ: اَوِێ كُو لِسَرْ هَرْ تِشْتِی كَارَایَه، دِ عَرْدُ او ئَاسِیمَانَانْ دَه تُو تِشْتْ وِی نَاچَارْ نَاهِێلَه، اَوَه یِێ كُو هَرْ تِشْتِی تَقْدِیرْ دِكَه.

القَدِیرُ: اَڤْ بِواتِیَا «قَادِر»ی تِێ. لِێبَلِێ پَیڤَا «قَدِیر»ێ دِپَسِنْدَایِینَه خُدِێ دَه زِێدَه وَاتَبَارْتِرَه ژِ پَیڤَا «قَادِر»ێ.

٣٦. سُورَه يِێ یَاسِینْ

سُورَه يِێ (یَاسِینْ)، ٨٣ (هَشْتِێ و سِێ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُویَه. سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایَتَا ١‘اَمْ گِرْتِیَه.

سُورَه يِێ یَاسِینْ، بِپِرَانِی لِسَرْ بَاوَرِیَا بِسَاغْبُونَا پِشْتِی مِرِنِێ و حَشْرُ و نَشْرِێ، قِصَیَا خَلْكِێ گُنْدَكِی و دَلِیلِێنْ كُو یَكِیتِیَا خُدِێ نِیشَانْ دِدِنْ دِسَكِنَه.

سُورَه، هَلْوَسْتَا دُوزْڤَانِێ بَاوَرْمَنْدْ «حَبِیبِێ نَجَّار» بِبِیرْ تِینَه كُو شِیرَتْ لِمِلَّتِێ خَوه كِرِبُو و ژِ لُومَا اَوْ كُشْتِبُونْ. سُورَه، بَحْسَا دَلِیلِێنْ یَكِیتِی و قُدْرَتَا خُدِێ دِكَه اَوِێنْ كُو دِڤِێ كَائِنَاتَا عَجِێبْ دَه قَومِینَه و دِقَومِنْ. پِێشِی، ژِ تَمَاشَگَهَا عَرْدَا هِشْكْ و ژِ تَمَاشَگَهَا شَڤِێ یَا كُو اَوْ رَشْطَارِی يَه و رُۆ ژِێ ڤَدِقَتَه، ژِ تَمَاشَگَهَا رُۆژَا رُۆنَاكْ ئَا كُو بِقُدْرَتَا خُدِێ كُو دِ رِێگَهَا خَوه دَه دِگَرَه و هِیچْ خَالَكِێ ژِی شَاشْ نَاكَه، ژِ تَمَاشَگَهَا هِیڤِێ كُو دِكَڤَه رِێگَهِێنْ خَوه و ژِ تَمَاشَگَهَا كَشْتِیَا تِژَه یَا كُو كِنِێسَا پِێشِیَانْ هِلْدِگْرَه بَحْسْ كِرِیَه كُو اَڤْ هَمُو دَلِیلِێنْ اَشكَرَه نَه و قُدْرَتَا خُدِێ نِیشَانِی خَویْعَقْلانْ دِدِنْ.

سُورَه، دَاوِیِێ بَحْسَا سَاغْبُونَا پِشْتِی مِرِنِێ و پَادَاشْ و سَزَایِێ دِكَه و ژِ ڤِێ رَه دَلِیلانْ تِینَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. یَاسِینْ.

٢. قَسَمْ بِقُرْئَانَا حَكِیمْ بَه.

٣. بِێگُمَانْ تُو (اَیْ مُحَمَّدْ) ژِ پِێخَمْبَرَانِی.

٤. لِسَرْ رِیَكَه رَاسْتُ و دُرِسْتِی.

٥. (اَڤْ قُرْئَانْ)، ژِ جَمْ خُدَایِێ عَزِیزْ يِێ رَحِیمْ ڤَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ...

٦. دَا كُو تُو قَوْمَكِی هِشْیَارْ بِكِی كُو بَاڤْ و كَالِێنْ وَانْ نَهَاتِبُونْ هِشْیَارْكِرِنْ، ڤِێجَه هَایَا وَانْ (ژِ اِیمَانْ و حَقِیقَتِێ) تُنَه.

٧. صُۆنْدْ بَه، لِسَرْ پِرِێنْ وَانْ عَذَابْ پِێوِیسْتْ بُویَه، ڤِێجَه اَوْ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

٨. بِێگُمَانْ مَه قَیْدُ و زِنْجِیرْ خِسْتِنَه ستُویِێنْ وَانْ، اِێدِی اَوْ قَیْدْ گِهِیشْتِنَه حَیَا چَنَیَا وَانْ، ڤِێجَه سَرْرَاكِرِی مَانَه.

٩. مَه لِپِێشِیَا وَانْ بَنْدَكْ و لِپِشْتْ وَانْ ژِی بَنْدَكْ دَانِیَه و مَه پَرْدَیَكْ خِسْتِیَه سَرْ چَاڤِێنْ وَانْ، اِێدِی اَوْ (حَقِیِێ) نَابِینِنْ.

١٠. ژِ وَانْ رَه وَكْهَڤَه، چِه تُو وَانْ (ژِ عَذَابِێ خُدِێ) هِشِیَارْ بِكِی، چِه تُو وَانْ هِشِیَارْ نَكِی، هَرْ اَوْ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

١١. بِێگُمَانْ بَسْ تُو، وِی یِێ كُو دِدَه پَیْ قُرْئَانِێ و دِحَالِێ نَپَنْدِیِێ دَه ژِی ژِ خُدَایِێ رَحْمٰنْ بِتِرْسَه، دِكَارِی (بِڤِێ قُرْئَانِێ) هِشِیَارْ بِكِی. ڤِێجَه تُو مِزْگِینَا لِێبُورِینْ و خَلاتَكَه
هِێژَا بِدِيِێ.

١٢. بِێگُمَانْ بَسْ اَمِنْ يِێنْ مِرِیَانْ سَاغْ دِكِنْ. اَمْ كَارْ و بَارِێنْ كُو وَانْ لِپِێشِیَا خَوه شَانْدِنَه (ئَاخِرَتِێ) و بَرْهَمِێنْ كُو لِدُوڤْ خَوه هِشْتِنَه ژِی دِنِڤِیسِنْ و هَرْ تِشْتْ دِكِتِێبَكَه دِیَارْكَرْ دَه نِڤِیسَانْدِی يَه؟

١٣. (هَىْ مُحَمَّد) ژِ بُۆ وَانْ مِینَاكَا خَلْكِێ وِی بَاژَارِی بِینَه، وِێ دَمَا ژِ وَانْ رَه رَسُولْ هَاتِنْ شَانْدِنْ.

١٤. وِێ دَمِێ مَه ژِ بُۆ وَانْ دُو پِێخَمْبَرْ شَانْدِنْ، ڤِێجَه وَانْ بَاوَرِی بِوَانْ نَئَانِی. مَه ژِی بِپِێخَمْبَرِێ سِێیَمْ پِشْتْگِرِیَا وَانْ كِرْ. وَانْ (هَرْ سِێ پِێخَمْبَرَانْ) بِهَڤْ رَه (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: بِێگُمَانْ اَمْ قَاصِدِێنْ خُدِێ نَه، ژِ بُۆ وَه هَاتِنَه شَانْدِنْ!

١٥. گُۆتِنْ: هُونْ بَسْ مِرُۆڤێنْ مِینَا مَه نَه. خُدَایِێ رَحْمٰنْ ژِ بُۆ مَه تِشْتَكْ نَشَانْدِیَه. بَسْ هُونْ هَرْ دَرَوَانْ دِكِنْ.

١٦. (رَسُولَانْ) گُۆتِنْ: خُدَایِێ مَه دِزَانَه كُو بِرَاسْتِی اَمْ ژِ بُۆ وَه بِرَسُولِى هَاتِنَه شَانْدِنْ.

١٧. هَمْ ژِ بِلِی تَبْلِیغَا اَشْكَرَا اَمْ بِتُو تِشْتِی نَه بَرْپِرْسِنْ.

١٨. گُۆتِنْ: بِرَاسْتِى ژِ رُویِێ وَه دَه بِێقُدُوشِی بِسَرْ مَه دَه هَاتْ. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ هُونْ ژِ ڤِێ دُۆزَا خَوه ڤَنَگَرِنْ اَمِێ هَرْ وَه بِكَڤِرَانْ بِرَجِمِینِنْ و ژِ جَمْ مَه ڤَه تَقَزْ اِیشْكَنْجَیَكَه اَرْژَنْگْ دِێ بِهِنْگِڤَه وَه.

١٩. (پِێخَمْبَرَانْ) گُۆتْ: بِێقُدُوسِیَا وَه (ژِ بَرْ كُفْرَا وَه) لِگَلْ وَه يَه. اَرِێ مَا ژِ بُۆ كُو شِیرَتْ لِوَه هَاتِیَه كِرِنْ (بِێقُدُوشِی بِسَرْ وَه دَه هَاتْ)؟ نَخِێرْ، نَه وِسَانَه! بَلْكِی هُونْ مِلَّتَكِی كُو زِێدَه سَرْخَوڤَچُوِیِی نَه.

٢٠. دِڤِێ نَاڤِێ دَه، ژِ دُورِی وِی بَاژَارِی زِلامَكْ بِبَزْ هَاتْ و گُۆتْ: هَیْ قَومِێ مِنْ! بِدِنْ پَیْ ڤَانْ رَسُولانْ!

٢١. بِدِنْ پَیْ ڤَانِێنْ كُو ژِ وَه تُو حَقْدَسْتِی (اُجْرَتِێ) نَاخَوازِنْ، بِێگُمَانْ اَوْ لِسَرْ رِێیَكَه رَاسْتِنْ.

٢٢. زِلامْ گُۆتْ: مَا چِه لِمِنْ قَوِمِیَه كُو اَزْ عِبَادَتِێ خُدِێ نَكِمْ، اَوِێ كُو اَزْ خُلِقَانْدِمَه و اَوِێ كُو هُونِێ بِبَالْ ڤَه بِێنْ ڤَگَرَانْدِنْ.

٢٣. اَرِێ مَا اَزِێ ژِ بِلِی خُدِێ (ژِ خَوه رَه) اِلٰهَكِی دِنْ بِگِرِمْ؟ اَگَرْ اَوْ خُدَا یِێ رَحْمٰنْ، ژِ بُۆ مِنْ زَرَارَكِێ بِخَوازَه مَهْدَرَا وَانْ (پُوتِێنْ وَه) دِێ فَیْدَیَا تِشْتَكِی نَدَه مِنْ. اَوْ قَتْ نِكَارِنْ مِنْ (ژِ عَذَابِێ خُدِێ) رِزْگَارْ بِكِنْ.

٢٤. (اَگَرْ اَزْ ژِ بِلِی ﷲ لِخُدَایَكِی دِنْ بِگَرِمْ)، وِێ چَاخِێ تَقَزْ اَزْ دِرِێشَاشِیكَه اَشْكَرَا دَه مَه.

٢٥. بِێگُمَانْ مِنْ بَاوَرِی بِخُدَایِێ وَه ئَانِیَه؛ ڤِێجَه لِمِنْ گُهْدَارِی بِكِنْ.

٢٦. (پِشْتِی ڤِێ ئَاخَافْتِنِێ اَوْ كُشْتِنْ، ڤِێجَه) ژِێ رَه هَاتْ گُۆتِنْ: تِێكَڤَه بِهِشْتِێ! (پِشْتِی وِی كَرَمَا خُدَایِێ خَوه دِیتْ) گُۆتْ: خَوزِی گَلِێ مِنْ ژِی اَڤْ بِزَانِیَا...

٢٧. بِیَا كُو خُدَایِێ مِنْ اَزْ غَفِرَانْدِمَه و اَزْ گَرَانْدِمَه ژِ یِێنْ كُو قَنْجِی لِوَانْ بُویَه.

٢٨. مَه پِشْتِی (شَهِیدْبُونَا) وِی ژِ بُۆ (هَلاكَا) گَلِێ وِی، ژِ ئَاسْمِێنْ تُو لَشْكَرَكْ دَانَخِسْتِیَه و اَمْ دَانَاخِنْ ژِی.

٢٩. بَسْ اَوْ یَكْ قِیرَكَه دِژْوَارْ بُۆ، ڤِێجَه دِجِهْ دَه مِرِنْ.

٣٠. هَیْ وَاخْ لِرَوْشَا عِبَادَانْ! چِقَاسْ پِێخَمْبَرَكْ ژِ وَانْ رَه هَاتِبَه، هَرْ وَانْ طِنَازْ پِێ كِرِنَه.

٣١. مَا اَوْ نَابِینِنْ كُو مَه بَرِیَا وَانْ چَنْدْ قَوِمْ بِرِنَه هَلاكِێ كُو بِرَاسْتِی ژِی اَوْ جَارَكَه دِنْ
لِوَانْ نَازِیڤِرِنْ.

٣٢. هَلْبَتْ اَوْ هَمُو (ژِ بُۆ حَسَابِێ خَوه) دِێ لِحِزُورَا مَه بِێنَه كُۆمْ كِرِنْ.

٣٣. عَرْدَا مِرِی (یَا هِشْكْ و هُولَا) كُو اَمْ وِێ سَاغْ (و هِێشِینْ) دِكِنْ و اَمْ ژِێ حَبْ و تَنَه دَرْدِخِنْ، ڤِێجَه اَوْ ژِێ دِخُونْ (و پِێ دِژِینْ)، ژِ بُۆ وَانْ نِیشَانْ و دَلِیلَه (كُو خُدِێ دِكَارَه ژِ گُۆرَانْ ژِی مِرِیَانْ سَاغْ رَاكَه).

٣٤. مَه تِێ دَه گَلَكْ بَخْچَیِێنْ خُرْمَا و رَزِێنْ تِرِی دَانِینَه و مَه تِێ دَه گَلَكْ كَانِی ژِێ پِژِقَانْدِنْ و هَرِكَانْدِنَه.

٣٥. دَا كُو اَوْ ژِ فِێكِیِێنْ وَانْ بِخُونْ و اَوْ نَه بِدَسْتِێنْ وَانْ هَاتِیَه چِێكِرِنْ. اَرِێ مَا هِێ ژِی شُكْرِێ خُدِێ نَاكِنْ؟

٣٦. اَوْ خُدَایِێ كُو ژِ تِشْتِێن عَرْدْ هِێشِینْ دِكَه و ژِ مِرُۆڤانْ و ژِ مَخْلُوقِێنْ كُو هِێ ژِی اِنْسَانْ رَاسْتِیَا وَانْ نِزَانَه، هَرْ تِشْتْ جُوتْ (نِێرْ و مِێ) ئَافِرَانْدِنَه (ژِ هَرْ كِێمَاسِی و ژِ یَا نَهِێژَا) پَاكْ و پَاقِژَه.

٣٧. شَڤْ ژِی ژِ بُۆ وَانْ نِیشَانْ و دَلِیلَه (لِسَرْ قُدْرَتَا خُدِێ). اَمْ رُۆژِێ ژِ سَرْ وِێ رَادِكِێشِنْ، ڤِێجَه دِ وِێ دَمِێ دَه اَوْ دِطَارِیِێ دَه دِمِینِنْ.

٣٨. رُۆژْ ژِی ژِ بُۆ وَانْ نِیشَانَه، اَوْ دِرِێگَهَا خَوه دَه دِگَرَه. هَا اَڤْ تَقْدِیرَا خُدَایِێ دَسْتْهِلَاتْ اِێ زَانَا يَه.

٣٩. هَیْڤْ ژِی ژِ بُۆ وَانْ نِیشَانْ و دَلِیلَه، مَه ژِ بُۆ هِیڤِێ ژِی هِنْ قُۆنَاخْ (رِێگَهْ) تَرْخَانْ كِرِنَه، حَیَانِی پَاشِێ اَوْ وَكِی چِقْلِێ دَارَا خُرْمِێ خَوارْ دِبَه (دِبَه هِیلَالْ) و ڤَدِگَرَه.

٤٠. نَه ژِ رُۆژِێ رَه دُرِسْتَه كُو بِگِهِیژَه هِیڤِێ نَه ژِی شَڤْ دِكَارَه بِدَه پِێشِیَا رُۆژِێ. هَرْ یَكْ ژِ وَانْ دِ رِێگَهْ و چَرْخَكِێ دَه مَلَڤَانِی دِكِنْ و چَرْخْ دِبِنْ.

٤١. ژِ بُۆ وَانْ نِیشَانْ و دَلِیلَه كُو مَه كِنِێسَا مِرُۆڤانْ دِكَشْتِیَا تِژَه دَه هِلْگِرْتِیَه.

٤٢. مَه ژِ بُۆ وَانْ گَلَكْ تِشْتِێنْ وَكِی كَشْتِیِێ كُو اَوْ لِێ سُوَارْ بِبِنْ چِێكِرِنْ.

٤٣. اَگَرْ اَمْ بِخَوازِنْ (دِگَلْ كَشْتِیَانْ ژِی) اَمِێ وَانْ بِنْئَاڤْ بِكِنْ و بِخَنِقِینِنْ، وِێ چَاخِێ ژِ وَانْ رَه نَه هَوارْ دِێ هَبَه نَه ژِی اَوِێ بِێنَه رِزْگَارْكِرِنْ.

٤٤. ژِ بِلِی كُو اَمْ حَتَا دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی ژِ جَمْ خَوه دِلُوڤَانِی و پِێخَوشْبُونَكِێ بِدِنْ وَانْ.

٤٥. دَمَا ژِ وَانْ رَه بِێ گُۆتِنْ: ژِ عَذَابِێ دِنْیَایِێ و یِێ ئَاخِرَتِێ خَوه بِپَارِێزِنْ، دَا كُو رَحْمَتْ لِوَه بِێ كِرِنْ (اَوْ دَنْگْ نَابِنْ خَوه).

٤٦. چِقَاسْ ئَایَتَكْ ژِ ئَایَتِێنْ خُدَایِێ وَانْ ژِ وَانْ رَه هَاتِبَه هَرْ وَانْ بَرِێ خَوه ژِێ گُهَارْتِنَه.

٤٧. دَمَا كُو ژِ وَانْ رَه بِێ گُۆتِنْ؛ ژِ وِی رِزْقِێ كُو خُدِێ دَایَه وَه دِخِێرِێ دَه خَرْجْ بِكِنْ؛ اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه ژِ یِێنْ بَاوَرْمَنْدْ رَه دِبِێژِنْ: اَرِێ مَا اَمِێ خَوارِنِێ بِدِنْ وَانِێنْ كُو اَگَرْ خُدِێ بِخَوسْتَه دِێ خَوارِنْ بِدَا وَانْ؟ بِێگُمَانْ هُونْ بَسْ دِرِێشَاشِیَكَه اَشْكَرَا دَه نَه.

٤٨. دِبِێژِنْ: اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ رَاسْتْگُو نَه (دَه كَا بِبِێژِنْ)؛ مَا اَڤْ پَیْمَانْ (ئَا سَاغْبُونَا پِشْتِی مِرِنِێ) كَنْگِێ يَه؟

٤٩. اَوْ تَنِێ چَاڤْنِێرِیَا قِیرَكِێ دِكِنْ كُو ژِ نِشْكَا ڤَه اَوْ وَانْ بِگِرَه و بِهِنْگِێڤَه و كُو اَوْ هِێژْ بِهَڤْ رَه دِنِیقَاشِێ دَه نَه.

٥٠. وِێ دَمِێ اَوْ نَه دِكَارِنْ وَسِیتَكِێ بِكِنْ نَه ژِی دِكَارِنْ لِمَالْبَاتِێنْ خَوه ڤَگَرِنْ.

٥١. دِصُورِێ (بُوقِێ) دَه تِێ پِفْكِرِنْ، هَا (تُو دِبِینِی كُو وَا يَه) اَوْ ژِ گُۆرَانْ رَادِبِنْ، بِلَزْ و بَزْ تِێنَه حِزُورَا خُدَایِێ خَوه.

٥٢. هَا وِێ چَاخِێ (یِێنْ كَافِرْ) دِبِێژِنْ؛ هَیْ وَاخْ لِحَالِێ مَه بَه! كِێ ژِ تِرْبِێنْ مَه
اَمْ ڤَژَانْدِنَه؟ (ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ) اَڤْ، یَا كُو خُدَا یِێ رَحْمٰنْ سُۆزْ پِێ دَابُو و پِێخَمْبَرَانْ ژِی ژِێ رَاسْتْ خَبَرْ دَابُو!

٥٣. اَڤْ رُودَانْ بَسْ یَكْ قِیرَكَه، وِێ هِنْگِێ اَوْ هَمُو لِحِزُورَا مَه ئَامَادَه دِبِنْ.

٥٤. اِيرُو بِتُو تِشْتِی نَحَقِی لِتُو كَسِی نَایِێ كِرِنْ و ژِ بِلِی یَا وَه كِرِی پِێ ڤَه هُونْ نَایِێنَه جَزَاكِرِنْ.

٥٥. بِێگُمَانْ اِيرُو بِهِشْتِی بِدِلْخَوشِی دِنَاڤْ خَوشِیَانْ دَه مِژُولِنْ.

٥٦. اَوْ و ژِنِێنْ خَوه دِبِنِێ سِیَانْ دَه لِسَرْ تَخْتَانْ پَالْدَایِی نَه.

٥٧. تِێ دَه هَرْ تَخْلِیتْ مِێوَه و چِه تِشْتِێ اَوْ بِخَوازِنْ ژِ بُۆ وَانْ هَیَه.

٥٨. ژِ جَمْ خُدَايِێ رَحْمٰنْ، ژِ وَانْ رَه «سِلاڤْ»تِێ گُۆتِنْ.

٥٩. اِيرُو، گَلِی گُنَهْكَارَانْ (ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ) ڤَقَتِنْ!

٦٠. گَلِی زَارُوكِێنْ ئَادَمْ! اَرِێ مَا (بِنَاڤْگِینَا پِێخَمْبَرَانْ) مَه قَوِێتِی لِوَه نَكِرِبُو كُو هُونْ شَیْطِێن نَحَبِینِنْ. بِێگُمَانْ اَوْ ژِ بُۆ وَه نَیَارَكِی اَشْكَرَا يَه!

٦١. (مَا مَه قَوِیتِی نَكِرِبُو كُو) هُونْ بَسْ مِنْ بِحَبِینِنْ. هَا اَڤْ رِیَا رَاسْتُ و دُرِسْتَه!؟

٦٢. شَیْطَانْ ژِ وَه، پِرْ كَسْ ژِ رِێ خِسْتِنْ. اَرِێ مَا هُونْ تِێنَاگِهِیژِنْ؟

٦٣. (ژِ وَانْ رَه لِئَاخْرَتِێ وِهَا تِێ گُۆتِنْ): هَا اَڤْه، اَوْ دُوژَهَا كُو سُوزَا وِێ ژِ وَه رَه هَاتِبُو دَایِنْ.

٦٤. ژِ بَرْ كَافِرِیَا كُو وَه دِكِرْ، اِيرُو دَه بِكَڤِنِێ!

٦٥. اِيرُو اَمِێ دَڤِێنْ وَانْ مُۆرْ بِكِنْ و دَسْتِێنْ وَانْ دِێ بِمَه رَه بِئَاخِڤِنْ و لِنْگِێنْ وَانْ دِێ شَادَهِیِێ بِدِنْ بِيَا كُو كِرِنَه.

٦٦. اَگَرْ مَه خَوسْتِبُویَا مَه دِێ چَاڤِێنْ وَانْ كُۆرْ و خِتِمْ بِكِرِنَا، اِێدِی بِلَزْ و بَزْ بِكَتِنَا سَرْ رِێ، ڤِێجَه كَا چَاوَا اَوِێ رِێ بِبِینِنْ؟

٦٧. اَگَرْ مَه خَوسْتِبُویَا مَه دِێ اَوْ دِجِهِێ وَانْ دَه بِگُهَارْتَا، ڤِێجَه وَانْ دِێ نَكَارِبُویَا بِپِێشْ ڤَه هَرِنْ و نَه ژِی بِپَاشْ ڤَه ڤَگَرِنْ.

٦٨. چِه كَسِێ كُو اَمْ تَمَنِێ وِی دِرِێژْ بِكِنْ، اَمْ دِخُلْقِیتَا وِی دَه وِی دِگُهَرِینِنْ (اِێدِی بِێهِێزْ و پِشْتْخُوزْ دِبَه). اَرِێ مَا اَوْ ژِ ڤِێ ژِی ئَاقِلْ نَاگِرِنْ؟

٦٩. مَه سِرْ فِێرِی پِێخَمْبَرْ نَكِرِیَه و اَڤْ نَه بَابَتِێ وِی يَه ژِی. یَا كُو مَه فِێرِی وِی كِرِیَه، بَسْ هَایْدَارِی و قُرْئَانَا رُۆنَاكَه.

٧٠. دَا كُو اَوْ بِڤِێ قُرْئَانِێ كَسِێ زِنْدِی هِشْیَارْ بِكَه و دَا كُو لِسَرْ كَافِرَانْ ژِی عَذَابْ
مِسُۆگَرْ بِبَه.

٧١. اَرِێ مَا اَوْ كَافِرْ نَابِینِنْ كُو مَه ژِ كَارِێ دَسْتِێ خَوه ژِ بُۆ وَانْ تَرْشْ ئَافِرَانْدِنَه، ڤِێجَه اَوْ ژِ وَانْ رَه خَودِی نَه؟!

٧٢. مَه اَوْ تَرْشْ ژِ وَانْ رَه سَرْنَرْمْ كِرِنَه، ڤِێجَه هِنْ ژِ وَانْ لِێسِوَارَكِێنْ وَانِنْ و هِنْ ژِ وَانْ ژِی گُۆشْتِێ وَانْ دِخُونْ.

٧٣. ژِ بُۆ وَانْ، دِڤَانْ دَه گَلَكْ بَرْژَوَنْدِی و گَلَكْ ڤَخَوارِنْ هَنَه. اَرِێ مَا هِێ ژِی
اَوْ شُكِرْ نَاكِنْ؟

٧٤. دِیسَا وَانْ بِهِێڤِیَا كُو دِێ ئَارِیكَارِیَا وَانْ بِكِنْ، ژِ بِلِی خُدِێ ژِ بُۆ خَوه هِنْ اِلٰهْ گِرْتِنْ.

٧٥. اَوْ قَتْ نِكَارِنْ ئَارِیكَارِیَا وَانْ بِكِنْ، لِێبَلِێ اَوْ بِخَوه دِخِزْمَتَا وَانْ دَه ئَامَادَه نَه.

٧٦. (یَا مُحَمَّدْ!) بِلا گُۆتِنَا وَانْ تَه غَمْگِینْ نَكَه. بِێگُمَانْ اَمْ بِیَا كُو اَوْ ڤَدِشِێرِنْ و بِیَا كُو اَشْكَرَا ژِی دِكِنْ، دِزَانِنْ.

٧٧. مَا اِنْسَانْ نَابِینَه كُو مَه اَوْ ژِ دِلُوپَكْ ئَاڤْ ئَافِرَانْدِیَه، لِێ تُو دِبِینِی وَا يَه اَوْ بُویَه
دِژْمِنَكِی اَشْكَرَا.

٧٨. دَرْ حَقِێ مَه دَه دَرْبُ و مَسَلَانْ لِدَارْ دِخَه و خُلْقِیتَا خَوه ژِ بِیرْ كِرِیَه، دِبِێژَه؛ مَا كِی یِێ ڤِی حَسْتِیِێ رِزِیَایی سَاغْ بِكَه؟!

٧٩. بِبِێژَه: اَوْ خُدَایِێ كُو جَارَا پِێشِینْ اَوْ ئَافِرَانْدِیَه دِێ وَانْ سَاغْ ژِی بِكَه. اَوْ بِهَرْ
مَخْلُوقِی زَانَا يَه.

٨٠. اَوِێ كُو ژِ دَارَا هِێشِینْ ژِ وَه رَه ئَاگِرْ دَرَانِی، ڤِێجَه هُونْ پِێ اِێگِرْ ڤِێدِخِنْ.

٨١. اَوِێ كُو عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ ئَافِرَانْدْ اَرِێ مَا نِكَارَه یِێنْ مِینَا وَانْ بِئَافِرِینَه؟ بَلِێ، هَلْبَتْ دِكَارَه. هَرْ اَوْه یِێ خَلّاقْ یِێ عَلِيمْ.

٨٢. فَرْمَانَا خُدِێ -دَمَا كُو اَوْ تِشْتَكِی بِخَوازَه- تَنِێ اَڤَه كُو ژِێ رَه بِبِێژَه «بِبَه». ڤِێجَه اَوْ ژِی چِێدِبَه.

٨٣. اَوِێ كُو مِلْكْ و حُكِمْرَانِییَا هَرْ تِشْتِی دِدَسْتِێ وِی دَه يَه (ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ) پَاكْ و پَاقِژَه و هُونِێ هَرْ بِبَالْ وِی ڤَه ڤَگَرِنْ.

٣٧. سُورَه يِێ صَافَّاتْ

سُورَه يِێ (صَافَّاتْ)١٨٢ (سَدْ و هَشْتِێ و دُو) ئَایَتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایَتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِێ دَه بِێژَیَا صَافَّاتْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَیَا وَانِێنْ كُو صَفْ گِرْتِنَ/ڤَوَسْتَانَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بِوَانِێنْ كُو رِێزْ بِرِێزْ صَفْ گِرْتِنَه..

٢. بِوَانِێنْ كُو دَاژُونْ..

٣. بِوَانِێنْ كُو زِكِرْ دِخُوِینِنْ..

٤. بِێگُمَانْ خُدَایِێ وَه هَرْ یَكَه.

٥. اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ عَرْدُ و اسْمَانَانْ و چِقَاسْ تِشْتِێ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه و پَرْوَرْدَگَارِێ رُۆژْهِلاتَانَه.

٦. بِێگُمَانْ مَه ئَاسِیمَانِێ جِیهَانِێ بِخَوشِكَاهِیَا سِتِێرَانْ خَمِلانْدِیَه.

٧. مَه (بِسِتِێرَانْ) ئَاسِیمَانْ ژِ هَرْ شَیْطَانِێ سَرْهِلْدِێرْ پَارَاسْتِیَه.

٨. اَوْ (شَیْطَانْ) نِكَارِنْ لِجِڤَاتَا بِلِنْدْ (ئَا فِرِیشْتَیَانْ) گُهْدَارِی بِكِنْ و ژِ هَرْ ئَالِیی ڤَه (بِسِتِێرَانْ) تِێنَه رَجِمَانْدِنْ.

٩. دَا كُو وَانْ بِقَورِینِنْ و ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِی سَرَاقَتِی هَیَه.

١٠. لِێبَلِێ یِێ كُو (ژِ گُۆتِنِێنْ فِرِیشْتَیَانْ) تِشْتَكِی بِدَسْتْخَه بِزُۆتِێنْ شَوَاطُۆكْ و قُلْكَرْ وِی دِشُۆپِینِنْ.

١١. ڤِێجَه ژِ وَانْ (مُشْرِكَانْ) بِپِرْسَه؛ مَا چِێكِرِنَا وَانْ ژِ خُدِێ رَه زُۆرَه، یَانْ چِێكِرِنَا تِشْتِێنْ دِیتِرْ؟ بِێگُمَانْ مَه اَوْ ژِ حَرِیَكَه زَلْقِینُوكْ ئَافِرَانْدِنَه.

١٢. نَا، بَلْكِی تُو (ژِاِنْكَارْكِرِنَا وَانْ) شَاشْ دِمِینِی، دِگَلْ كُو اَوْ ژِی طِنَازِێ خَوه دِكِنْ.

١٣. دَمَا كُو (بِقُرْئَانِێ) بِێنَه شِیرَتْكِرِنْ ژِی؛ نَافِكِرِنْ و شِیرَتْ نَاگِرِنْ.

١٤. دَمَا كُو مُعْجِزَیَكِێ بِبِینِنْ؛ طِنَازِێنْ خَوه پِێ دِكِنْ.

١٥. دِبِێژِنْ: اَڤْ، تَنِێ سِێرْبَازِیَكَه اَشْكَرَا يَه.

١٦. اَرِێ دَمَا اَمْ مِرِنْ، بُونَه ئَاخْ و حَسْتِی، مَا (دِیسَا) اَمِێ بِێنَه سَاغْكِرِنْ؟!

١٧. اَرِێ مَا بَاڤِێنْ مَه یِێنْ پِێشِینْ ژِی (دِێ بِێنَه سَاغْكِرِنْ)؟

١٨. بِبِێژَه: بَلِێ، هَمْ ژِی هُونِێ شَرْپَزَه و رَبَنْ بِنْ.

١٩. ڤِێجَه بِرَاسْتِى اَوْ (سَاغْكِرِنْ) تَنِێ یَكْ قِیرَكَه، ژِ نِشْكَا ڤَه اَوْ (رَادِبِنْ و لِدَهْشَتَا قِیَامَتِێ) دِنِێرِنْ.

٢٠. كَافِرْ دِبِێژِنْ: هَیْ وَاخْ لِمَه! اَڤْ رُۆژَا حَسَابْ و جَزَایِێ يَه.

٢١. هَا اَڤْ، رُۆژَا حُكِمْبِرِینِێ يَه، یَا كُو وَه بَاوَرِی پِێ نَدِئَانِی.

٢٢. (خُدِێ لِمَلَائِيكَتَانْ فَرْمَانْ دِكَه): سِتَمْكَارَانْ و هَڤَالِێنْ وَانْ لِهَڤْ بِجِڤِینِنْ و اَوِێنْ كُو عِبَادَتِێ وَانْ دِكِرِنْ...

٢٣. ژِ بِلِی خُدِێ. ڤِێجَه بَرِێ وَانْ بِدِنْ رِێكَا دُوژَهِێ.

٢٤. وَانْ (سِتَمْكَارَانْ) بِدِنْ سَكِنَانْدِنْ، بِێگُمَانْ اَوِێ بِێنَه پِرْسِیَارْكِرِنْ.

٢٥. (ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): اَرِێ مَا چِه ژِ وَه بُویَه كُو هُونْ ئَارِیكَارِیَا هَڤْ نَاكِنْ؟

٢٦. نَخِێرْ! اَوْ اِيرُو (بِرَبَنِی) رَادَسْتْ بُونَه.

٢٧. هِنْ ژِ وَانْ بَرِێ خَوه دِدِنْ هِنَكَانْ و هَڤْ سُوجْدَارْ دِكِنْ.

٢٨. دِبِێژِنْ: بِرَاسْتِى هُونْ بِهِێزْ دِهَاتِنْ مَه (وَ بِظُۆرِێ اَمْ ژِ رِێ خِسْتِنْ).

٢٩. (پِێشْرَوْ ژِی ژِ پَیْرَوَانْ رَه وِهَا) دِبِێژِنْ: نَا، بَلْكِی وَه بَاوَرِی نَئَانِیبُو..

٣٠. تُو هِێزَا مَه یَا كُو اَمْ زُۆرِێ لِوَه بِكِنْ ژِی نَبُو. لِێبَلِێ هُونْ بِخَوه جِڤَاتَكَه ژِرِێدَرْكَتِی بُونْ.

٣١. ڤِێجَه عَذَابِێ خُدَایِێ مَه لِسَرْ مَه و لِسَرْ وَه پِێوِیسْتْ بُۆ. بِێگُمَانْ اَمِێ ژِی (وِی جَزَایِی) طَعْمْ بِكِنْ.

٣٢. ڤِێجَه مَه هُونْ ژِ رِێ خِسْتِنْ، لَوْرَا اَمْ بِخَوه ژِی دِرِێشَاشِیِێ دَه بُونْ.

٣٣. بِێگُمَانْ وِێ رُۆژِێ دِعَذَابِێ دَه اَوْ هَڤْپَارِنْ.

٣٤. بِرَاسْتِى اَمْ، هَا بِڤِی ئَاوَایِی لِگُنَهْكَارَانْ دِكِنْ.

٣٥. بِرَاسْتِى اَوْ، دَمَا كُو ژِ وَانْ رَه دِهَاتْ گُۆتِنْ «ژِ خُدِێ پِێ ڤَه تُو اِلٰهْ تُنِنْ» وَانْ خَوه مَزِنْ دِدِێرَانْ (قَبُولْ نَدِكِرِنْ).

٣٦. دِگُۆتِنْ: اَرِێ مَا اَمِێ ژِ بُۆ شَاعِرَكِی دِینْ دَڤْ ژِ اِلٰهێنْ خَوه بَردِنْ؟

٣٧. نَخِێرْ، وِی رَاسْتِی ئَانِيَه و قَاصِدِێنْ (بَرِیَا خَوه) ژِی رَاسْتْ دِێرَانَه.

٣٨. بِرَاسْتِى هُونِێ (بِسَدَمَا كُفْرَا خَوه) عَذَابِێ دِژْوَارْ تَعْمْ بِكِنْ.

٣٩. بِتَنِێ هُونِێ بِیَا كُو وَه كِرِیَه بِێنَه جَزَاكِرِنْ.

٤٠. (ژِ ڤِی عَذَابِی) تَنِێ عَڤْدِێنْ خُدِێ یِێنْ مُخْلِصْ دِێ مُعافْ بِێنَه گِرْتِنْ.

٤١. اَوِێنْ هَا، ژِ بُۆ وَانْ رِزْقَكِی ڤَبِرِی هَیَه.

٤٢. هَمُو تَخْلِیتِێنْ فِێكِیَانْ دِخُونْ و قَدْرِێ وَانْ تِێ گِرْتِنْ.

٤٣. دِبِهِشْتِێنْ خَودِینِعْمَتْ دَه..

٤٤. لِسَرْ تَخْتَانْ، لِپِێشْبَرِی هَڤْ رُونِشْتِی نَه.

٤٥. ژِ كَانِیِێنْ هَرَكْ كَئَاسِێنْ مَیِێ لِسَرْ وَانْ رَه تِێنْ گَرَانْدِنْ.

٤٦. شَرَابَكَه سِپِی يَه، لَزَّتِێ دِدَه ڤَخَورَانْ.

٤٧. نَه تِێ دَه سَرْسَمْكِرِنْ هَیَه نَه ژِی پِێ سَرْخَوشْ دِبِنْ.

٤٨. لِجَمْ وَانْ، ژِنِێنْ چَاڤْرِنْدْ و چَاڤْمَزِنْ هَنَه كُو تَنِێ لِوَانْ (مِێرِێنْ خَوه) دِنِێرِنْ.

٤٩. هَرْ وَكِی اَوْ هِێكِێنْ ڤَشَارْتِینَه.

٥٠. هَا وِێ چَاخِێ، هِنْ خَلْكِێ بِهِشْتِێ بَرِێ خَوه دِدِنْ هَڤْ؛ لِهَڤْ دِپِرْسِنْ.

٥١. ژِ نَاڤْ وَانْ یَكْ دِبِێژَه: بِرَاسْتِی هَڤَالَكِی مِنْ (لِدِنْیَایِێ) هَبُو...

٥٢. (ژِ طِنَازْ ڤَه ژِ مِنْ رَه) دِگُۆتْ: اَرِێ مَا تُو ژِی ژِ وَانِێنْ كُو (بِسَاغْبُونَا پِشْتِی مِرِنِێ) بَاوَرِی تِێنِنْ؟

٥٣. اَرِێ مَا دَمَا كُو اَمْ بِبِنْ ئَاخْ و حَسْتِی اَمِێ بِێنَه جَزَاكِرِنْ؟

٥٤. (وِی ژِ بِهِشْتِیَانْ رَه) گُۆتْ: مَا هُونْ ژِی لِێ نَانِهِێرِنْ.

٥٥. ڤِێجَه وِی چَاڤِێ خَوه لِدُوژَهِێ گَرَانْدْ، وِی دِیتْ كُو (هَڤَالِێ وِی) دِنِیڤِێ دُوژَهِێ
دَه يَه.

٥٦. ژِێ رَه گُۆتْ: اَزْ بِخُدِێ كِمْ، هِنْدِكْ مَابُو تُو مِنْ ژِی ژِ رِێ بِبِی.

٥٧. اَگَرْ نَه ژِ قَنْجِیَا خُدَایِێ مِنْ بُویَا، تَقَزْ اَزْ ژِی دِبُومْ ژِ دُوژَهِیَانْ.

٥٨. (دُوژَهِی گُۆتْ): اَرِێ مَا ڤِێجَه اَمْ هَوْ دِمِرِنْ؟

٥٩. (جَنَّتِی گُۆتْ): اَمْ ژِ مِرِنَا خَوه یَا پِێشِینْ پِێ ڤَه نَامِرِنْ و اَمْ نَایِێنَه عَذَابْدَایِنْ؟

٦٠. بِێگُمَانْ اَڤَا كُو اَمْ گِهَانِێ بِرَاسْتِی ژِی اَوْ رِزْگَارِیَا مَزِنَه.

٦١. ژِ بُۆ سَرْفِرَازِیَكَه وِسَا بِلا یِێنْ كَارْكَرْ كَارْ بِكِنْ.

٦٢. (خُدِێ دِبِێژَه): مَا ژِ ئَالِیِێ مِێڤَانْدَارِی ڤَه اَڤْ نِعْمَتِێنْ مَه گُۆتِی چِێتِرِنْ یَانْ ژِی دَارَا رُولِێ (زَقُومِێ)؟

٦٣. بِێگُمَانْ مَه اَوْ (دَارَا رُولِێ) ژِ ظَالِمَانْ رَه كِرِیَه اِمْتِيحَانْ و جَرِبَانْدِنْ.

٦٤. بِێگُمَانْ اَوْ دَارَكَه وِسَا يَه كُو ژِ بِنِێ دُوژَهِێ هِێشِینْ دِبَه.

٦٥. فِێكِیِێنْ وِێ هَرْ وَكِی كُو اَوْ سَرِێنْ شَیطَانَانَه.

٦٦. بِێگُمَانْ (دُوژَهِی) ژِێ دِخُونْ، ڤِێجَه اَوْ زِكِێنْ خَوه ژِ وِێ تِژِی دِكِنْ.

٦٧. پِشْتْرَه بِسَرْ خَوارِنَا زَقُۆمِێ دَه ژِ وَانْ رَه ڤَخَوارِنَكَه (ژِ عَدَابْ و خُوِینِێ) تِێكِلْهَڤْ هَیَه.

٦٨. پَاشِێ بِرَاسْتِى ڤَگَرَا وَانْ بِبَالْ دُوژَهِێ ڤَه يَه.

٦٩. بِێگُمَانْ وَانْ بَاڤْ و كَالِێنْ خَوه دِنَاڤَا رِێشَاشِیِێ دَه دِیتِنْ.

٧٠. ڤِێجَه وَانْ ژِی دِشُۆپَا بَاڤْ و كَالِێنْ خَوه دَه دِلَزَانْدْ.

٧١. صُۆنْدْ بَه، (رَسُولِێ مِنْ!) گَلَكْ قَومِێنْ بَرِی وَانْ ژِی كَتِبُونْ ضَلالَتِێ.

٧٢. بِصُۆنْدْ، مَه ژِ نَاڤْ وَانْ، ژِ وَانْ رَه پِێخَمْبَرْ شَانْدِنْ دَا كُو وَانْ هِشْیَارْ بِكِنْ.

٧٣. دَه بِنِێرَه، كَا اَنْجَامَا وَانِێنْ هَاتِنَه هِشْیَارْكِرِنْ چَاوَا بُویَه؟!

٧٤. ژِ بِلِی بَنْدَیِێنْ خُدِێ یِێنْ دِلْصَافِی (یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ اَوْ ژِ عَذَابْ خِلَاصْبُونَه).

٧٥. صُۆنْدْ بَه، نُوحْ هَاوَارَا خَوه گِهَانْدَه مَه، ڤِێجَه اَمْ چِه خَوشْ بَرْسِڤْدَارِنْ.

٧٦. مَه نُوحْ و مَالْبَاتَا وِی ژِ تَنْگَاسِیَا مَزِنْ خَلاصْ كِرْ.

٧٧. مَه زُرِیتَا وِی تَنِێ لِسَرْ رُویِێ عَرْدَێ هِشْتْ.

٧٨. مَه دِنَاڤْ یِێنْ كُو دِپِشْتِی وِی (نُوحْ) دَه تِێنْ نَاڤِێ وِی بِقَنْجِی هِێلَا.

٧٩. دِنَاڤْ تَمَامِێ عَالَمِێ دَه اِێمِنَاهِیَا ژِ كِرِێتِیَانْ ژِ نُوحْ رَه بَه!

٨٠. مُحَقَّقْ اَمْ بِڤِی ئَاوَایِی قَنْجِیكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ خَلاتْ دِكِنْ.

٨١. بِرَاسْتِی نُوحْ، ژِ بَنْدَیِێنْ مَه یِێنْ بَاوَرْمَنْدْ بُۆ.

٨٢. پَاشِێ مَه يِێنْ دِنْ (یِێنْ كُو بَاوَرِی نَئَانِیبُونْ) بِنْئَاڤْ كِرِنْ و خَنِقَانْدِنْ.

٨٣. بِێگُمَانْ یِێنْ كُو لِسَرْ رِێكْ و رِێبَازَا نُوحْ دِچِنْ یَكْ ژِ وَانْ ژِی اِبْرَاهِیمَه.

٨٤. دَمَا (اِبْرَاهِیمْ) بِدِلَكِی پَاكْ و صَافِي هَاتَه جَمْ خُدَایِێ خَوه..

٨٥. گَاڤَا كُو ژِ بَاڤِێ خَوه و گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: هُونْ عِبَادَتِێ چِه دِكِنْ؟

٨٦. مَا هُونْ بِدَرَوَانْ هِنْ اِلٰهێنْ ژِ بِلِی خُدِێ دِخَوازِنْ؟

٨٧. نَاخَوه دَرْ بَارِێ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ دَه حِزِرْ و دِیتِنَا وَه چِى يَه؟

٨٨. ڤِێجَه اِبْرَاهِیمْ بَرِێ خَوه دَا سِتِێرَانْ.

٨٩. (ژِ وَانْ رَه) گُۆتْ: بِرَاسْتِى اَزْ نَخُوشِمْ (نِكَارِمْ دَرْكَڤِمْ جَژْنِێ).

٩٠. پَاشِێ پِشْتَا خَوه دَانَه اِبْرَاهِیمْ و چُونْ.

٩١. اِیجَارْ (اِبْرَاهِیمْ) بِدِزِیكَا بَرِێ خَوه دَا بَالْ پُوتِێنْ وَانْ و ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: اَرِێ مَا چِمَا هُونْ خَوارِنِێ نَاخُونْ؟!

٩٢. مَا ژِ بُۆ چِه هُونْ نَاپَیْڤِنْ؟

٩٣. بِسَرْ پُوتَانْ ڤَه چُو و بِهِێزْ اَوْ شِكَانْدِنْ.

٩٤. (گَاڤَا دِیتِنْ كُو پُوتِێنْ وَانْ هَاتِنَه شِكَانْدِنْ) بِبَزْ بَرْ بِاِبْرَاهِيمْ ڤَه چُونْ.

٩٥. اِبْرَاهِیمْ گُۆتْ: مَا هُونْ عِبَادَتِێ تِشْتِێنْ كُو وَه اَوْ چِێكِرِنَه، دِكِنْ؟

٩٦. خُدِێ هُونْ ژِی و یَا كُو هُونْ دِكِنْ ژِی ئَافِرَانْدِیَه.

٩٧. (پُوتْپَرَسْتَانْ ژِ هَڤْ رَه) گُۆتِنْ: ژِ بُۆ وِی ئَاڤَاهِیَكِێ سَازْ بِكِنْ و دِجِهْ دَه وِی بَاڤِێژِنْ اِێگِرْ دَه!

٩٨. وَانْ خَوسْتْ لِاِبْرَاهِیمْ كَمِینِێ چِێكِنْ، ڤِێجَه مَه اَوْ رَزِیلْ و رِسْوَا كِرِنْ.

٩٩. اِبْرَاهِیمْ گُۆتْ: اَزْ دِچِمْ بَالْ خُدَایِێ خَوه ڤَه، اَوِێ مِنْ رَاسْتَرِێ بِكَه.

١٠٠. گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! زَارُوكَكِی قَنْجِیكَارْ بِدَه مِنْ.

١٠١. پِشْتِى ڤِێ مَه مِزْگِینَا كُرَكِی مُلائیمْ و اِطَاعَتْكَارْ دَا اِبْرَاهِیمْ.

١٠٢. چِه دَمَا كُرِێ وِی گِهِیشْتَه چَاخَا كُو بِبَاڤِێ خَوه رَه بِگَرَه و دِگَلْ وِی كَارْ بِكَه، اِبْرَاهِیمْ ژِێ رَه وِهَا گُۆتْ: كُرْكِێ مِنُۆ! مِنْ دِخَوْنِێ دَه دِیتِیَه كُو مِنْ تُو شَرْژِێ دِكِرْ. ڤِێجَه تُو چِه دِبِێژِی؟ وِی ژِی بَرْسِڤْ دَا و ژِێ رَه گُۆتْ: بَاڤُو فَرْمَانَا كُو لِتَه هَاتِیَه كِرِنْ، بِجِهْ بِینَه. خُدِێ حَزْكَه، تُو دِێ مِنْ ژِ صَبِرْكِێشَانْ بِبِینِی.

١٠٣. ڤِێجَه دَمَا كُو هَرْدُو (ژِ اَمْرِێ خُدِێ رَه) تَسْلِیمْ بُونْ؛ اَوْ لِسَرْ ئَانِیَا وِی گِێرْ كِرْ.

١٠٤. مَه بَانْگِی وِی كِرْ؛ اَیْ اِبْرَاهِیمْ!

١٠٥. بِرَاسْتِی تَه خَونْ بِجِهْ ئَانِی. بِێگُمَانْ اَمْ بِڤِی ئَاوَایِی قَنْجِیكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ خَلاتْ دِكِنْ.

١٠٦. بِێگُمَانْ اَڤَا هَا، هَرْ اِمْتِيحَانَكَه اَشْكَرَا يَه.

١٠٧. مَه قُرْبَانَكَه مَزِنْ كِرَه گُۆرِیَا وِی.

١٠٨. مَه دِنَاڤْ یِێنْ كُو دِپِشْتِی وِی (اِبْرَاهِیمْ) دَه تِێنْ نَاڤِێ وِی بِقَنْجِی هِێلا.

١٠٩. سِلاڤْ لِاِبْرَاهِیمْ بَه!

١١٠. هَا اَمْ بِڤِی ئَاوَایِی قَنْجِیكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ خَلاتْ دِكِنْ.

١١١. بِێگُمَانْ اَوْ ژِ بَنْدَیِێنْ مَه یِێنْ بَاوَرْمَنْدْ بُۆ.

١١٢. مَه بِچِێبُونَا اِسْحَاقْ مِزْگِینْ دَایِێ كُو اَوْ پِێخَمْبَرَكِی ژِ صَالِحَانَه.

١١٣. مَه بَرَكَتَا خَوه دَا سَرْ وِی و دَا سَرْ اِسْحَاقْ. ژِ كِنِێسَا وَانْ هِنَكْ بَاشْ بُونْ و هِنَكْ ژِی ژِ بُۆ خَوه سِتَمْكَارِێنْ اَشْكَرَه بُونْ.

١١٤. صُۆنْدْ بَه، مَه قَنْجِیَا خَوه لِمُوسَا و هَارُونْ ژِی كِرْ.

١١٥. مَه اَوْ هَرْدُو و گَلِێنْ وَانْ ژِی ژِ تَنْگَاسِیَا مَزِنْ رِزْگَارْ كِرِنْ.

١١٦. مَه ئَارِیكَارِیَا وَانْ كِرْ، ڤِێجَه اَوْ هَرْ یِێنْ سَرْكَفْتِی بُونْ.

١١٧. مَه كِتِێبَا رُۆنَاكْ و اَشْكَرَا دَایَه وَانْ.

١١٨. مَه هَرْدُو لِسَرْ رِیَا رَاسْتْ رَاسْتَرِێ كِرِنْ.

١١٩. مَه دِنَاڤْ یِێنْ كُو دِپِشْتِی هَرْدِیَانْ (مُوسَا و هَارُونْ) دَه تِێنْ نَاڤِێ وَانْ بِقَنْجِی هِێلا.

١٢٠. سِلاڤْ لِمُوسَا و هَارُونْ بَه!

١٢١. بِێگُمَانْ اَمْ بِڤِی ئَاوَایِی قَنْجِیكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ خَلاتْ دِكِنْ.

١٢٢. بِرَاسْتِی هَرْ دُو ژِی ژِ بَنْدَیِێنْ مَه یِێنْ بَاوَرْمَنْدْ بُونْ.

١٢٣. مُحَقَّقْ اِلْیَاسْ ژِی ژِ پِێخَمْبَرَانَه.

١٢٤. وِێ دَمَا ژِ گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ، مَا هُونْ (ژِ خُدِێ) نَاطِرْسِنْ؟

١٢٥. مَا هُونْ چِێتِرِینِێ ئَافِرِینَرَانْ دِهِێلِنْ و هُونْ ژِ بَعْلِێ رَه عِبَادَتِێ دِكِنْ؟

١٢٦. كُو اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ وَه و پَرْوَرْدَگَارِێ بَاپِيرِێنْ وَه يِێنْ پِێشِینَه ژِی.

١٢٧. ڤِێجَه وَانْ بَاوَرِی پِێ نَئَانِی و بِێگُمَانْ اَوِێ (دِدُوژَهِێ دَه) بِێنَه بَرْهَڤْكِرِنْ.

١٢٨. ژِ بِلِی بَنْدَیِێنْ خُدِێ یِێنْ دِلْصَافْ (اَوْ ژِ ڤِێ جُدَا نَه).

١٢٩. مَه دِنَاڤْ یِێنْ كُو دِپِشْتِی وِی (اِلْیَاسْ) دَه تِێنْ نَاڤِێ وِی بِقَنْجِی هِێلا.

١٣٠. سِلاڤْ لِسَرْ اِلْیَاسِینْ بَه!

١٣١. بِێگُمَانْ اَمْ بِڤِی ئَاوَایِی قَنْجِیكَارِێنْ رَاسْتْ و دُرِسْتْ خَلاتْ دِكِنْ.

١٣٢. بِرَاسْتِی اَوْ ژِی ژِ بَنْدَیِێنْ مَه یِێنْ بَاوَرْمَنْدْ بُۆ.

١٣٣. بِێگُمَانْ لُوطْ ژِی ژِ پِێخَمْبَرَانَه.

١٣٤. وِێ دَمِێ مَه لُوطْ و مَالْبَاتَا وِی تَڤْ رِزْگَارْ كِرِنْ..

١٣٥. ژِ بِلِی پِیرَژِنَكِێ؛ اَوْ دِگَلْ یِێنْ لِپَاشْ، مَا.

١٣٦. پِشْتْرَه مَه يِێنْ دِنْ بِرِنْ هَلاكِێ.

١٣٧. بِێگُمَانْ هُونْ سِبَهَانْ دِبَرْ (جِهْ و وَارِێنْ) وَانْ رَه دِبِهُرِنْ...

١٣٨. اِێڤَارَانْ ژِی. مَا هِێ ژِی هُونْ ئَاقِلْ نَاگِرِنْ؟

١٣٩. بِێگُمَانْ یُونُسْ ژِی ژِ پِێخَمْبَرَانَه.

١٤٠. دَمَا (ژِ گَلِێ خَوه) رَڤِیَا چُوبُو كَشْتِیَا بَارْكِرِی.

١٤١. ڤِێجَه یِێنْ دِكَشْتِیِێ دَه پِشْكْ ئَاڤِێتِنْ، اِیجَارْ یُونُسْ بُۆ ژِ یِێنْ كُو پِشِكْلِێكَتِی.

١٤٢. پَاشِێ (پِشْتِى یُونُسْ ئَاڤِێتِنْ بَحْرِێ) مَاصِی یُونُسْ دَابَلانْدْ و اَوْ بُۆ ژِ یِێنْ كُو لُۆمَه لِوَانْ بُویَه.

١٤٣. بِرَاسْتِی، اَگَرْ اَوْ نَه ژِ وَانِێنْ كُو خُدِێ پَاكْ دِدِێرَانْ بُویَا..

١٤٤. دِێ حَیَانِی رُۆژَا قِیَامَتِێ دِ زِكِێ مَاصِی دَه بِمَایَا.

١٤٥. پَاشِێ مَه اَوْ (ژِ زِكِێ مَاصِی) ئَاڤِێتْ بَژَاهِیِێ و اَوْ نَخَوشْحَالْ بُۆ.

١٤٦. مَه دَارَكَه ژِ كُنْدِرَانْ لِسَرْ وِی هِێشِینْ كِرْ (دَا كُو سِیَا خَوه بِدَه سَرْ وِی).

١٤٧. (پِشْتِی كُو سِحَّتَا وِی هَاتَه جِهْ) مَه اَوْ (بِپِێخَمْبَرِی) ژِ سَدْ هَزَارَانْ و هِێ بِێهتِرِی رَه شَانْدْ.

١٤٨. ڤِێجَه وَانْ بَاوَرِی بِیُونُسْ ئَانِینْ، اِیجَارْ مَه حَیَا دَمَكِێ ژِیَانَكَه خَوشْ دَا وَانْ.

١٤٩. ژِ وَانْ بِپِرْسَه: اَرِێ مَا كَچْ يِێنْ خُدَایِێ تَه نَه و كُرْ ژِی یِێنْ وَانِنْ؟

١٥٠. یَانْ ژِی، دَمَا كُو مَه مَلائِیكَتْ كَچْ ئَافِرَانْدِنْ، اَوْ لِوِرْ حَازِرْ بُونْ؟

١٥١. ئَاگَاهدَارْ بِنْ! بِرَاسْتِی اَوْ بِدَرَوْ و بِێبَخْتِی دِبِێژِنْ...

١٥٢. كُو خُدِێ (فِرِیشْتَه) وَلِدَانْدِنَه. بِێگُمَانْ اَوْ هَرْ دَرَوَانْ دِكِنْ.

١٥٣. قَیْ خُدِێ، كَچْ دِسَرْ كُرَانْ رَه گِرْتِنَه؟!

١٥٤. چِه بِوَه هَاتِیَه، هُونْ چَاوَا حُكِمْ دِدِنْ؟

١٥٥. مَا هُونْ قَتْ نَافِكِرِنْ؟

١٥٦. یَانْ ژِی دَلِیلَكَه وَه یَا اَشْكَرَا هَیَه؟

١٥٧. ڤِێجَه اَگَرْ بِڕَا هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ، دَه كَا كِتِێبَا خَوه بِینِنْ!

١٥٨. وَانْ دِنَقَبَا خُدِێ و جِنَانْ دَه خِزِمْتِی دَئَانِینَه. صُۆنْدْ بَه، جِنْ ژِی دِزَانِنْ كُو بِرَاسْتِى اَوِێنْ بِێنَه بَرْهَڤْكِرِنْ.

١٥٩. خُدِێ ژِ یَا كُو اَوْ وِی پِێ دِوَصِفِینِنْ پَاكْ و بِلِنْدَه.

١٦٠. ژِ بِلِی بَنْدَیِێنْ خُدِێ یِێنْ مُخْلِصْ (اَوْ ژِ ڤِێ جُدَا نَه).

١٦١. بِرَاسْتِی هُونْ و اَوِێنْ كُو هُونْ پَرَسْتِنَا وَانْ دِكِنْ...

١٦٢. هُونْ نِكَارِنْ تُو كَسِی ژِ رِێ بِخِنْ.

١٦٣. ژِ بِلِی كَسِێ كُو دِێ بِچَه دُوژَهِێ.

١٦٤. (مَلَائِيكَتْانْ گُۆتْ): ژِ بُۆ هَرْ یَكِی ژِ مَه مَقَامَكِی كِفْشْكِرِی هَیَه.

١٦٥. بِێگُمَانْ اَمْ، هَرْ اَوِێنْ كُو صَفْ دِگِرِنْ...

١٦٦. بِرَاسْتِی ژِی اَمْ هَرْ اَوِێنْ كُو خُدِێ ژِ هَرْ پُوچِیِێ پَاكْ دِدِێرِنْ.

١٦٧. هَرْ چِقَاسْ وَانْ دِگُۆتْ...

١٦٨. اَگَرْ كِتِێبَكْ ژِ كِتِێبِێنْ پِێشِیَانْ لِجَمْ مَه هَبُویَا..

١٦٩. تَقَزْ اَمِێ ژِی بِبُونَا بَنْدَیِێنْ خُدِێ یِێنْ دِلْصَافْ!

١٧٠. ڤِێجَه (دَمَا كِتِێبْ ژِ بُۆ وَانْ هَاتْ) وَانْ بَاوَرِی پِێ نَئَانِی. پَاشِێ اَوِێ بِزَانِنْ كَا دُومَاهِیكَا وَانْ دِێ بِبَه چِه.

١٧١. صُۆنْدْ بَه، مَه ژِ بَنْدَیِێنْ خَوه یِێنْ پِێخَمْبَرْ رَه سُۆزْ دَابُو..

١٧٢. بِرَاسْتِی سَرْكَفْتِنْ هَرْ ژِ وَانْ رَه يَه.

١٧٣. بِێگُمَانْ لَشْكَرِێنْ مَه ژِی تَقَزْ دِێ بِسَرْ كَڤِنْ.

١٧٤. (یَا مُحَمَّدْ!) ڤِێجَه حَتَا دَمَكِێ تُو بَرِێ خَوه ژِ وَانْ ڤَگَرِینَه.

١٧٥. تُو چَاڤْنِێرِیَا وَانْ بِكَه، اَوْ ژِی دِێ بِبِینِنْ.

١٧٦. اَرِێ مَا ڤِێگَا اَوْ بِلَزْ عَذَابْ ژِ مَه دِخَوازِنْ؟

١٧٧. ڤِێجَه دَمَا كُو دَاكَڤَه قَادَا وَانْ، سِبَهَا وَانِێنْ كُو هَاتِنَه هِشْیَارْكِرِنْ، چِقَاسْ پِیسْ دِبَه!

١٧٨. تُو حَتَا دَمَكِێ بَرِێ خَوه ژِ وَانْ ڤَگَرِینَه.

١٧٩. چَاڤْنِێرِیِێ بِكَه، اَوِێ ژِی دِێ بِبِینِنْ.

١٨٠. پَرْوَرْدَگَارِێ تَه، اَوِێ كُو خَودِیِێ عِزَّتْ و رُومَتِێ يَه، ژِ یَا كُو اَوْ وِی پِێ دِوَصِفِینِنْ پَاكَه، بِلِنْدَه.

١٨١. سِلاڤْ لِهَمُو پِێخَمْبَرَانْ بِنْ!

١٨٢. حَمْدْ (پَسْنْ و سِپَاسِی) ژِ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ رَه بَه.

٣٨. سُورَه يِێ صَادْ

سُورَه يِێ (صَادْ)، ٨٨ (هَشْتِێ و هَشْتْ) ئَایَتَه. پِشْتِی سُورَه يِێ قَمَرِێ لِمَكِّێ نَازِلْ بُویَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صَادْ! صُۆنْدْ بَه، بِڤِێ قُرْئَانَا كُو خُدَانْ پَنْدُ و شِیرَتَه.

٢. نَخِێرْ، بَلْكِی اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه دِنَاڤْ قُرَتِی و دِژْبَرِیَكِێ دَه نَه.

٣. بَرِیَا وَانْ مَه گَلَكْ مِلَّتْ بِرِنَه هَلَاكِێ. ڤِێجَه وَانْ (دَمَا عَذَابْ دِدِیتِنْ) گَازِی و هَاوَارْ دِكِرْ، (لِێبَلِێ) دَمْ نَه دَمَا خَلاسِی و رَڤِێ بُۆ.

٤. اَوْ (يِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه) عَجِێبْ دِیتِنْ كُو ژِ نَاڤْ وَانْ پِێخَمْبَرَكْ ژِ وَانْ رَه بِێ. كَافِرَانْ دِگُۆتْ: اَڤْ، سِێرْبَازَكِی پِرْ دَرَوْكَارَه!

٥. اَرِێ مَا اَوْ تَڤَكِی اِلٰهانْ دِكَه یَكْ اِلٰهْ، بِرَاسْتِی ژِی اَڤْ تِشْتَكِی پِرْ عَجِێبَه!

٦. گِرَه گِرْ و مَزِنِێنْ وَانْ دَرْكَتِنْ و (ژِ هَڤْ رَه) گُۆتِنْ: لِسَرْ یَا خَوه بَرْدَوَامْ بِنْ، لِسَرْ پَرَسْتِنَا پُوتِێنْ خَوه صَبْرُ و سَبَاتْ بِكِنْ. بِێشِكْ اَڤَا كُو ژِ وَه تِێ خَوهسْتِنْ تِشْتَكِی مَزِنَه.

٧. مَه تِشْتَكِی وِسَا دِ دِینِێ ڤِێ دَاوِیِێ دَه ژِی نَبِهِیسْتِیَه. بَسْ اَڤْ تِشْتَكَه كُو وِی ژِ جَمْ خَوه دَرْخِسْتِیَه.

٨. اَرِێ مَا ژِ نَاڤْ مَه هَمُویَانْ اَڤْ قُرْئَانْ، بِتَنِێ ژِێ رَه هَاتْ؟ (خُدِێ گُۆتْ): بَلْكِی اَوْ دَرْحَقِێ قُرْئَانَا مِنْ دَه دِ گُمَانِێ دَه نَه. نَخِێرْ! بَلْكِی وَانْ هِێژْ عَذَابِێ مِنْ تَعْمْ نَكِرِیَه.

٩. یَانْ ژِی، مَا خَزِینَیِێنْ قَنْجِیَا خُدَایِێ تَه لِجَمْ وَانِنْ، اَوِێ كُو دَسْتْهِلاتِێ دَایَنْدَه يَه؟!

١٠. یَانْ ژِی، مَا خُدَانِییَا عَرْدُ و ئَاسِمَانَانْ و یِێنْ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه ژِ وَانْ رَه يَه؟ ڤِێجَه (كُو وِسَا بَه) دَه بِلا بِهَمُو نَاڤگِینَانْ هِلْكِشِنْ ئَاسِیمَانَانْ (و اَوْ كِێ بِڤِێنْ بِلا وَحْیِێ بِدِنِێ)!.

١١. اَوْ ئَارْتِێشَكَه بِێخِێرَه كُو ژِ چَنْدْ قَفِيلانْ پِێكْ تِێ، لِوِرْ تِێكچُوِیی يَه.

١٢. بَرِیَا وَانْ، گَلِێ نُوحْ، گَلِێ عَادْ و فِرْعَونِێ كُو خُدَانْ هِێزْ و سَلطَنَتْ بُۆ، بِپِێخَمْبَرِێنْ خَوه بَاوَرِی نَئَانِیبُونْ.

١٣. قَوْمِێ سَمُودْ، قَوْمِێ لُوطْ و خَلْكِێ اَیْكَتِێ ژِی (بِپِێخَمْبَرِێنْ خَوه بَاوَرِی نَئَانِیبُونْ). هَا اَڤْ تَڤْ هَڤَالْبَنْدِێنْ هَڤِنْ.

١٤. تَڤَكِێ وَانْ بِپِێخَمْبَرِێنْ خَوه بَاوَرِی نَئَانِینْ، ڤِێجَه عَذَابْ لِسَرْ وَانْ مِسُوگَرْ بُۆ.

١٥. اَڤِێ هَانْ ژِی، بَسْ چَاڤْنِێرِیَا یَكْ قِیرَكِێ دِكِنْ، (گَاڤَا كُو اَوْ بِێ) ژِێ رَه ڤَگَرْ و رَاوَسْتَانْ تُنَه يَه.

١٦. (كَافِرَانْ ) گُۆتِنْ: خُدَایِێ مَه! بَرِیَا رُۆژَا حَسَابْدِیتِنِێ، پَارَا مَه (ژِ جَزَا) زُو بِدَه مَه.

١٧. (یَا مُحَمَّدْ!) خَوه لِهَمْبَرِی یَا كُو اَوْ دِبِێژِنْ رَاگِرَه و عَڤْدِێ مَه دَاوُدْ دِبِیرَا خَوه بِینَه كُو اَوْ خُدَانْهِێزْ بُۆ. بِرَاسْتِی ژِی بَرِێ وِی هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه بُۆ.

١٨. بِرَاسْتِی مَه چِیَا مِسِخُرْ كِرِنْ، هَمُویَانْ، سِبَهْ و اِێڤَارِێ لِگَلْ وِی تَسْبِيحْ دِدَانْ.

١٩. هَمْ (مَه) طَیْرْ ژِى (ژِێ رَه مِسِخُرْ كِرِبُونْ كُو ژِ هَرْ ئَالِیِێ ڤَه لِێ) كُۆمْ دِبُونْ؛ هَمِیَانْ تَسْبِیحْ لِێ ڤَدِگَرَانْدِنْ.

٢٠. مَه حُكِمْرَانِیَا وِی خُرْتْ كِرْ، مَه حِكْمَتْ و قَابِلِیتَا ئَاخَافْتِنَكَه خَوشْ و زَلالْ دَابُوِیِێ.

٢١. مَا خَبَرَا هَرْ دُو دَاعْوَدَارَانْ دَمَا بِسَرْ دِیوَارِێ مِحْرَابِێ كَتِنْ ژِ تَه رَه نَهَاتْ؟

٢٢. وِێ دَمَا (هَرْ دُو دَاعْوَدَارْ)كَتِنْ جَمْ دَاوْدْ، ڤِێجَه ژِ وَانْ طِرْسِیَا. ژِێ رَه گُۆتِنْ: مَطِرْسَه، اَمْ دُو دَاعْوَدَارِنْ؛ یَكِی ژِ مَه نَحَقِی لِیِێ دِنْ كِرِیَه، دَه دِنَاڤْبَرَا مَه دَه تُو بِعَدَالَتِی حُكِمْ بِكَه، نَحَقِیِێ نَكَه و مَه لِسَرْ رِیَا رَاسْتْ رَاسْتَرِێ بِكَه.

٢٣. (یَكِی ژِ وَانْ گُۆتْ): اَڤْ بِرَایِێ مِنَه، نُۆتْ و نَه مِێشِنِێنْ وِی هَنَه و یِێ مِنْ ژِی یَكْ مِێشِنَكَه بِتَنِێ يَه. ژِ مِنْ رَه دِبِێژَه: وِێ ژِی بِدَه مِنْ و بِخَبَرْدَانِێ ظُۆرَا مِنْ بِرِیَه.

٢٤. دَاوُدْ ژِێ رَه وِهَا گُۆتْ: صُۆنْدْ بَه؛ وِی بِخَوسْتِنَا مِێشِنَا تَه، ژِ بُۆ بِخَه نَاڤْ مِێشِنِێنْ خَوه نَحَقِی لِتَه كِرِیَه. بِێگُمَانْ پِرِێنْ شَرِیكَانْ، تَجَاوِزِی مَافِێ هَڤْ دِكِنْ. لِێبَلِێ شَرِیَكِێنْ كُو بَاوَرِی بِینِنْ و كَارِێنْ قَنْجْ بِكِنْ اَوْ جُدَا نَه، اَوْ ژِی پِرْ پِرْ هِنْدِكِنْ! دَاوُدْ بَاوَرْ كِرْ كُو مَه اَوْ اِمْتِيحَانْ كِرِیَه. ڤِێجَه ژِ خُدَایِێ خَوه لِێبُورِینْ خَوسْتْ، چُو سِجُودِێ و تُۆبَه كِرْ.

٢٥. (خُدِێ گُۆتْ) ڤِێجَه اَمْ ژِی لِێ بُورِینْ. بِێگُمَانْ لِجَمْ مَه ژِێ رَه مَقَامَكِی بِلِنْدْ و لِێڤَگَرَكَه سِپَحِی هَیَه.

٢٦. اَیْ دَاوُدْ! مَه تُو لِسَرْ عَرْدِێ كِرِی شُونْگِرْ. ڤِێجَه دِنَاڤْبَرَا مِرُۆڤانْ دَه بِعَدَالَتِی
حُكِمْ بِكَه و نَدَه دُوڤْ نَفْسِێ، ڤِێجَه اَوِێ تَه ژِ رِیَا خُدِێ شَاشْ بِكَه. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو ژِ رِیَا خُدِێ شَاشْ بِبِنْ، بِسَدَمْ كُو وَانْ رُۆژَا حَسَابِێ ژِبِیرْ كِرِیَه ژِ وَانْ رَه عَذَابَكِی دِژْوَارْ هَیَه.

٢٧. مَه عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ و یِێنْ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه مِشِێیَا چِێنَكِرِیَه. اَڤْ (ئَا كُو دِبِێژِنْ اَوْ مِشِێیَا يَه) گُمَانَا وَانِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه. ڤِێجَه هَیْ وَاخْ لِحَالِێ كَافِرَانْ بَه، ژِ بَرْ كُو دِێ
بِكَڤِنْ اِێگِرْ!

٢٨. اَرِێ مَا اَمِێ وَانِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ و وَانِێنْ كُو لِسَرْ اَرْدِێ فَسَادِیِێ دِكِنْ وَكْ هَڤْ بِگرِنْ. یَانْ ژِی اَمِێ وَانَێنْ كُو خَوه ژِ عَذَابِێ خُدِێ بِپَارِێزِنْ و وَانِێنْ كُو ژِ رِیَا رَاسْتِی دَرْكَتِنَه وَكْ هَڤْ بِگرِنْ؟

٢٩. مَه اَڤْ قُرْئَانْ ژِ بُۆ تَه نَازِلْ كِرْ كُو اَوْ پِیرُوزَه، دَا كُو دِ ئَایَتِێنْ وِێ دَه بِفِكِرِنْ و ئَاقِلْمَنْدْ ژِێ شِیرَتِێ بِگِرِنْ.

٣٠. مَه (كُرَكْ بِنَاڤِێ) سُلَيْمَانْ دَایَه دَاوُدْ. سُلَيْمَانْ چِه خَوشْ بَنْدَه بُۆ! بِرَاسْتِی ژِی اَوْ پِرْ تُۆبَكَارْ بُۆ.

٣١. دِبِيرْ بِينَه؛ دَمَا دِچَاخِێ اِێڤَارِێ دَه ژِێ رَه هَسْپِێنْ رَوَانْ هَاتِنْ رَاپِێشْكِرِنْ.

٣٢. سُلَيمَانْ گُۆتْ: بِێگُمَانْ ژِ بُۆ كُو اَزْ خُدَایِێ خَوه دِبِیرْ بِینِمْ (و دِینِێ وِی بِهِێزْ بِكِمْ) مِنْ ژِ هَسْپَانْ حَزْكِرِیَه. (هَسْپْ دَانَه بَزَانْدِنْ) حَیَانِی ژِ بَرْ چَاڤَانْ وِنْدَا بُونْ.

٣٣. (پَاشِێ گُۆتْ) وَانْ ژِ مِنْ رَه بِینِنْ، (پِشْتِی ئَانِینْ) پِی و سِتُویِێنْ وَانْ مِزْدَانْ (دَا كُو بِزَانَه كَا دِوَانْ دَه نَخَوشِی هَیَه يَانْ نَا).

٣٤. صُۆنْدْ بَه؛ مَه سُلَیْمَانْ اِمْتِيحَانْ كِرْ؛ مَه جَسَدَكْ ئَاڤِێتْ سَرْ تَخْتِێ وِی. پِشْتْرَه وِی تُۆبَه كِرْ و لِخُدَایِێ خَوه ڤَگَرِیَا.

٣٥. وِهَا دُعَا كِرْ: خُدَایِێ مِنْ! لِمِنْ بِبُورَه، حُكِمْدَارِیَكَه وِسَا بِدَه مِنْ كُو پِشْتِی مِنْ تُو كَسْ نَگِهِیژَه وِێ. بِێگُمَانْ هَرْ تُويِى یِێ دَایَنْدَه.

٣٦. ڤِێجَه مَه ژِێ رَه بَا ستُوخُوارْ كِرْ كُو دَڤَرَا اَوْ بِخَوازَه دِێ بِفَرْمَانَا وِی بِنَرْمَاهِی بِگَرَه.

٣٧. (مَه ژِێ رَه) شَیْطَانْ ژِی (مِسِخُرْ كِرِنْ); چِقَاسْ يِێنْ كُو هُۆسْتَا و غَوَّاصْ بُونْ (كُو ژِێ رَه قَصِرْ لِێ دِكِرِنْ و ژِ بَحْرِێ جَوْهَرْ دَرْتَانِينْ)..

٣٨. هِنَكَه دِنْ ژِی كُو بِقَیْدَانْ گِرِێدَایِی بُونْ.

٣٩. (مَه ژِێ رَه) گُۆتْ: هَا دَانَا مَه اَڤَه. ڤِێجَه تُو دِخَوازِی بِدَه ئَانْ ژِی دِخَوازِی نَدَه، تُو ژِێ نَایِێ پِرْسِیَارْكِرِنْ.

٤٠. بِێگُمَانْ لِنِكْ مَه، مَقَامَكِی وِی یی بِلِنْدْ و لِێڤَگَرَكَه رِنْدْ هَیَه.

٤١. (هَىْ مُحَمَّدْ) بَحْسَا بَنْدَیِێ مَه اَیُوبْ بِكَه، وِێ دَمَا گَازِی خُدَایِێ خَوه كِرْ: بِێگُمَانْ شَیْطِێنْ مَشَقَتْ و ئَازَارْ گِهَانْدِیَه مِنْ.

٤٢. (مَه ژِێ رَه گُۆتْ): لِنْگِێ خَوه لِعَرْدِێ بِخَه. اَڤْ ئَاڤَكَه سَارَه ژِ بُۆ ڤَخَوارِنْ و
شُوشْتِنِێ يَه.

٤٣. مَه ژِنْ و زَارُوكِێنْ وِی و بِقَاسِی وَانْ ژِی هِنَكِی دِنْ لِێ ڤَگَرَانْدِنْ، اَڤْ دِلُوڤَانِیكَه ژِ جَمْ مَه بُۆ يَه و ژِ بُۆ ئَاقِلْدَارَانْ بِیرْئَانِینَكَه.

٤٤. (مَه ژِ اَیوبْ رَه گُۆتْ): رَاهِێژَه بَاقَكِی بِدَسْتْ خَوه بِگِرَه، ڤِێجَه بِوَانْ لِێ بِدَه و نَكَڤَه گُنَهِێ. بِێگُمَانْ مَه اَیُّوبْ عَڤْدَكِی صَبِرْكِێشْ دِیتْ؛ چِه خَوشْ عَڤْدَه اَوْ! بِێگُمَانْ اَوْ پِرْ تُوبَكَارْ بُۆ.

٤٥. بَحْسَا بَنْدَیِێنْ مَه اِبْرَاهِیمْ، اِسْحَاقْ و یعْقُوبْ ژِی بِكَه، اَوِێنْ كُو خُدَانْهِێزْ، شَارَزَا و خَودَانْ بَصِیرَتْ بُونْ.

٤٦. بِێگُمَانْ مَه اَوْ ژِ بُۆ خَوه بِخَصْلَتِێنْ پَاقِژْ بِژَارْتِنْ كُو اَوْ هَرْتِمْ لِئَاخْرَتِێ دِفِكِرِینْ.

٤٧. بِێگُمَانْ اَوْ لِجَمْ مَه ژِ قَنْجِیكَارِێنْ بِژَارْتَه نَه.

٤٨. بَحْسَا اِسْمَاعِيلْ، اَلِیَسَعِی و زُولْكِفِلْ ژِی بِكَه. هَمُو ژِی ژِ بِژَارْتَیَانِنْ.

٤٩. هَا اَڤْ (بَحْسَا ڤَانْ پِێخَمْبَرَانْ) بِبِیرْئَانِینَكَه. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ یِێ مُتَّقِی تَقَزْ لِێڤَگَرَكَه رِنْدْ هَیَه..

٥٠. كُو بِهِشْتِێنْ لِێمَایِنِێ نَه، دَرگَهِێنْ وَانْ لِتَاقِێ (ژِ وَانْ رَه) ڤَكِرِی نَه.

٥١. اَوْ تِێ دَه (لِسَرْ تَخْتَانْ) پَالْدَایِی نَه، اَوْ تِێ دَه گَلَكْ فِێكِی و ڤَخَوارِنَانْ دَاخَوازْ دِكِنْ.

٥٢. لِجَمْ وَانْ دِیلْبَرْ هَنَه كُو چَاڤِێنْ وَانْ تَنِێ لِمِێرِێ وَانِنْ كُو ژِ هَڤْ رَه هَڤْسَالِنْ.

٥٣. هَا اَڤِنْ، تِشْتِێنْ كُو ژِ بُۆ رُۆژَا حَسَابْدِیتِنِێ سُۆزَا وَانْ ژِ وَه رَه هَاتِیَه دَایِنْ.

٥٤. بِێگُمَانْ اَڤْ، دَایِنَا مَه يَه كُو ژِێ رَه هِيچْ قَدَانْدِنْ نِینَه.

٥٥. اَڤْ وِسَا يَه، بِرَاسْتِی ژِ كَافِرِێنْ سَرْخَوڤَچُوِیِی رَه عَاقِیبَتَكَه پِرْ خَرَابْ هَیَه..

٥٦. عَاقِیبَتَا وَانْ دُوژَهَه. اَوْ دُوژَه چِه پِیسْ لِڤِینَه.

٥٧. هَا اَوْ جَزَا، ئَاڤَكَه كَلِی، سِژْ و عَدَابَه، اِێدِی بِلا وِی عَذَابِی تَعْمْ بِكِنْ.

٥٨. مِینَا ڤِی عَذَابِی (ژِ بُۆ وَانْ) هِنْ عَذَابِێنْ دِنْ ژِی هَنَه.

٥٩. (ژِ گِرَه گِرْ و سَرُوكِێنْ كَافِرَانْ رَه دِێ بِێگُۆتِنْ): هَا اَڤْ جِڤَاتْ (لِدِنْیَایِێ دُوڤكَتِیِێنْ وَه بُونْ) دِگَلْ وَه نُوقِی دُوژَهِێ دِبِنْ. (گِرَه گِرْ و سَرُوكْ دِێ بِێژِنْ): هُونْ نَه بِخِێرْ و نَه بِسَلامَتِی هَاتِنْ! بِێگُمَانْ اَوِێ بِكَڤِنْ ئَاگِرِێ جَهَنَّمِێ.

٦٠. (دُوڤْكَتِی ژِی ژِ سَرُوكِێنْ خَوه رَه) دِبِێژِنْ: نَخِێرْ، بَلْكِی هُونْ نَه بِخِێرْ و نَه بِسَلامَتِی هَاتِنْ! وَه اَڤْ ئَانِی پِێشِیَا مَه. ڤِێجَه اَڤْ چِه پِیسْ وَارْگَهَه!

٦١. دِیسَا اَوْ دِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! كِی اَڤْ ئَانِیبَه پِێشِیَا مَه، تُو عَذَابِێ وِی دِجَهْنَمِێ دَه قَاتْ قَاتْ زِێدَه بِكَه!

٦٢. (سَرُوكْ و گِرَه گِرِێنْ كَافِرْ) دِبِێژِنْ: اَرِێ مَا ژِ بُۆ چِه اَمْ وَانْ زِلامِێنْ كُو مَه اَوْ ژِ خَرَابَانْ دِحَسِبَانْدِنْ لِڤِرْ نَابِینِنْ؟

٦٣. یَانْ مَه بِخَلَتِی طِنَازِێنْ خَوه بِوَانْ دِكِرْ (ڤِێجَه اَوْ بَاشْ بُونْ) یَانْ ژِی اَوْ دِ اِێگِرْ دَه نَه، ژِ بَرْ چَاڤِێنْ مَه وِنْدَا بُونَه؟

٦٤. بِێگُمَانْ اَڤْ هَڤْرِكِیَا دُوژَهِیَانْ (دِڤِی شَكْلِی دَه) رَاسْتَه و تَقَزْ دِێ مِسُوگَرْ بِبَه.

٦٥. (هَىْ مُحَمَّدْ) بِبِێژَه: اَزْ بَسْ هِشِیَاركَرَكِمْ، ژِ خُدِێ پِێ ڤَه تُو مَعْبُودِێ حَقْ تُنَه، اَوْ خُدَایِێ كُو هَرْ یَكَه و هِێزْشِكِێنِێ هَرْ هِێزِێ يَه.

٦٦. (اَوْ) پَرْوَرْدَگَارِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانَه و پَرْوَرْدَگَارِێ چِقَاسْ تِشْتِێ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه يَه، اَوِێ كُو دَسْتْهِلاتَه اِێ گُنَهْژِێبِرَه.

٦٧. بِبِێژَه: اَڤْ قُرْئَانْ خَبَرَكَه گَلَكْ مَزِنَه.

٦٨. هُونْ ژِی بَرِێ خَوه ژِێ ڤَدِگَرِینِنْ.

٦٩. تُو زَانَبُونَا مِنْ، بِجِڤَاتَا بِلِنْدْ (ئَا مَلَائِيكَتَانْ) دَمَا كُو وَانْ (دَرْ بَارِێ چِێكِرِنَا ئَادَمْ دَه) دِنَاڤْ خَوه دَه مُنَاقَشَه دِكِرْ تُنَه بُۆ (اَگَرْ كُو نَه ژِ وَحْیِێ بُویَا).

٧٠. ژِ بُۆ مِنْ وَحِی تِێ كُو اَزْ بَسْ هِشِیَارْكَرَكِی اَشْكَرَا مَه.

٧١. وِێ دَمِێ خُدَایِێ تَه ژِ مَلَائِيكَتَانْ رَه گُۆتْ؛ بِێگُمَانْ اَزِێ ژِ حَرِیِێ مِرُۆڤكِی بَئَافِرِینِمْ.

٧٢. ڤِێجَه دَمَا مِنْ اَوْ تَمَامْ كِرْ و مِنْ ژِ جَمْ خَوه رُحْ بَرْدَایِێ، ڤِێجَه هَمَنْ ژِێ رَه هَرِنْ سِجُودِێ.

٧٣. اِیجَارْ هَمُو مَلَائِيكَتْ ژِێ رَه چُونَه سِجُودِێ.

٧٤. لِێبَلِێ اِبْلِیسْ نَچُو سِجُودِێ؛ وِی خَوه مَزِنْ دِێرَا و اَوْ بُۆ ژِ كَافِرَانْ.

٧٥. خُدِێ ژِێ رَه گُۆتْ: اَیْ اِبْلِیسْ! اَوْ چِه تِشْتْ بُۆ نَهِێلا كُو تُو ژِ بُۆ وِی هَرِی سِجُودِێ، اَوِێ كُو مِنْ اَوْ بِدَسْتِێنْ خَوه ئَافِرَانْدِی؟ اَرِێ مَا تَه خَوه مَزِنْ دِێرَا یَانْ ژِی تُو بُویِی ژِ یِێنْ كُو بِلِنْدِنْ؟

٧٦. اِبْلِیسْ گُۆتْ: اَزْ ژِ وِی چِێتِرِمْ، تَه اَزْ ژِ اِێگِرْ ئَافِرَانْدِمَه و تَه اَوْ ژِ حَرِیِێ ئَافِرَانْدِیَه.

٧٧. خُدَا گُۆتْ: نَاخَوه ژِ وِێ دَرْكَڤَه، هَرَه! اِێدِی بِێگُمَانْ تُو (ژِ رَحْمَا مِنْ) هَاتِی قَوِرَانْدِنْ!

٧٨. بِێگُمَانْ حَیَا رُۆژَا قِیَامَتِێ لَعْنَتَا مِنْ لِسَرْ تَه يَه!

٧٩. اِبْلِیسْ گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! نَاخَوه حَتَا رُۆژَا قِیَامَتِێ مُهْلَتِێ (دَرْفَتِێ) بِدَه مِنْ.

٨٠. خُدِێ ژِێ رَه گُۆتْ: مُهْلَتْ ژِ تَه رَه هَاتْ دَایِنْ..

٨١. (مُهْلَتْ ژِ تَه رَه يَه) حَیَا رُۆژَا دِیَارْكِرِی.

٨٢. اِبْلِیسْ گُۆتْ: بِعِزَّتْ و عَظَمَتَا تَه صُۆنْدْ بَه، تَقَزْ اَزِێ وَانْ تَڤَانْ ژِ رِیَا رَاسْتِیِێ دَرِینِمْ!

٨٣. لِێبَلِێ، عَڤْدِێنْ تَه یِێنْ بَاوَرْمَنْدْ يِێنْ دِلْپَاكْ اَوْ جُدَا نَه (اَزْ نِكَارِمْ وَانْ ژِ رِێ دَرِینِمْ).

٨٤. (خُدِێ) گُۆتْ: رَاسْتِی (ژِ ئِالِيِێ مِنْ ڤَه يَه) و اَزْ ژِ رَاسْتِیِێ پِێ ڤَه تِشْتَكِى نَابِێژِمْ.

٨٥. صُۆنْدْ بَه اَزِێ دُوژَهِێ ژِ (شَیْطَانِێ مِینَا) تَه و ژِ وَانِێنْ كُو لِپَیْ تَه بِێنْ، دَاگِرِمْ.

٨٦. بِبِێژَه: اَزْ لِسَرْ رَاگِهَانْدِنِێ تُو حَقَكِی ژِ وَه نَاخَوازِمْ و اَزْ لِسَرْ وَه نَه زُۆرْدَارِمْ.

٨٧. اَڤْ (قُرْئَانْ)، ژِ بُۆ تَڤَكِێ عَالَمِێ بَسْ دَرْسُ و شِیرَتَه.

٨٨. صُۆنْدْ بَه هُونِێ تَقَزْ خَبَرِێنْ وِێ پِشْتِی دَمَكِێ بِزَانِنْ و فَهِمْ بِكِنْ.

٣٩. سُورَه يِێ زُمَرْ

سُورَه يِێ (زُمَرْ)، ٧٥ (حَفْتِێ و پِێنْجْ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایَتِێنْ ٧١‘اَمْ و ٧٣‘اَمْ تِێ كُو دِوَانْ دَه بِێژَیَا زُمَرْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَیَا جِڤَاتِێنْ جُرْ بِجُرَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَڤْ كِتِێبْ، ژِ جَمْ خُدِێ ڤَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ، اَوِێ كُو عَزِيزَه، حَكِيمَه.

٢. بِێگُمَانْ مَه اَڤْ قُرْئَانْ بِدُرِسْتِی ژِ تَه رَه هِنَارْتِیَه، ڤِێجَه تُو ژِی ژِ بُۆ خُدِێ ژِ دِلْ
عِبَادَتْ بِكَه.

٣. ئَاگَاهدَارْ بِنْ! دِینِێ خَالِصْ و دُرِسْتْ ژِ بُۆ خُدِێ يَه. اَوِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ ژِ خَوه رَه دُۆسْتُ و ئَارِیكَارَانْ دِگرِنْ –دِبِێژِنْ؛ اَمْ بَسْ دَا كُو اَوْ مَه نِێزِیكِی خُدِێ بِكِنْ اَمْ پَرَسْتِنَا وَانْ دِكِن- بِێگُمَانْ خُدِێ، دِێ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه، دَرْ بَارِێ یَا كُو اَوْ تِێ دَه كَتِنَه اِخْتِلافِێ حُكِمْ بِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ، یِێ كُو زِێدَه دَرَوْكَارْ و كَافِرَه، رَاسْتَرِێ نَاكَه.

٤. اَگَرْ خُدِێ بِخَوهسْتَا كُو ژِ خَوه رَه زَارُوكْ بِگِرْتَا، هَلْبَتْ ژِ مَخْلُوقِێنْ خَوه وِی كِی بِخَوهسْتَا دِێ اَوْ ژِ خَوه رَه بِگِرْتَا. خُدِێ پَاكْ و بِلِنْدَه. خُدِێ هَرْ یَكَه و هِێزْشِكِێنِێ هَرْ هِێزِێ يَه.

٥. خُدِێ عَرْدْ و ئَاسِیمَانْ بِدُرِسْتِی و بِحِكْمَتْ ئَافِرَانْدِنَه. اَوْ شَڤِێ لِسَرْ رُۆژِێ دِپِێچَه، رُۆژِێ ژِی لِسَرْ شَڤِێ دِپِێچَه. رُۆژْ و هَیْڤْ ژِ فَرْمَانَا خَوه رَه طَوَانْدِنَه. هَرْ یَكْ ژِ وَانْ حَتَا دَمَكَه دِیَارْكِرِی دِێ (دِرِێگَهَا خَوه دَه) بِگَرِنْ. ئَاگَاهدَارْ بِنْ! هَرْ خُدِێ يَه یِێ دَسْتْهِلاتْ، یِێ گُنَهْژِێبِرْ.

٦. خُدِێ، هُونْ ژِ یَكْ نَفْسِێ ئَافِرَانْدِنَه. پَاشِێ ژِ وِێ ژِی هَڤْژِینَا وِێ ئَافِرَانْدِیَه (دَا كُو ذُرِیتْ ژِ وَانْ زِێدَه بِبَه). ژِ بُۆ وَه ژِ تَرْشَانْ (دَڤَهْ، دَوَارْ و پَزْ) هَشْتْ زُۆ خُلِقَانْدِنَه. دِزِكِێ دَایِكِێنْ وَه دَه، دِنَاڤْ سِێ طَارِیتِیَانْ (زِكْ، مَلْزَارُۆكْ و رَحْمَا دَايِكِێ) دَه، بِچِێكِرِنَكَه دِپَیْ چِێكِرِنَكِێ دَه هُونْ ئَافِرَانْدِنْ. هَا اَوْ، پَرْوَرْدَگَارِێ وَه خُدِێ يَه. خُدَانِی و حُكُمْرَانِی هَرْ ژِ بُۆ وِی يَه. ژِ وِی پِێ ڤَه تُو اِلٰهْ تُنِنْ. ڤِێجَه چَاوَا هُونْ ژِ رَاسْتِیِێ تِێنْ ڤَگَرَانْدِنْ؟!

٧. اَگَرْ (پِشْتِی بَاوَرِیِێ) هُونْ كَافِرْ بِبِنْ، ڤِێجَه بِرَاسْتِی حَوْجَدَارِیَا خُدِێ بِوَه تُنَه و اَوْ بِكُفْرَا وَه ژِی نَقَایِلَه. اَگَرْ هُونْ شُكْرِێ وِی بِكِنْ اَوْ بِڤِێ ژِ وَه قَایِلْ دِبَه. قَتْ تُو گُنَهْكَارَكْ گُنَهِێ تُو كَسِی هِلْنَاگِرَه. پَاشِێ (لِئَاخْرَتِێ) ڤَگَرَا وَه بَسْ بِبَالْ خُدَایِێ وَه ڤَه يَه، ڤِێجَه یَا كُو وَه (لِدِنْیَایِێ) كِرِی دِێ ژِ وَه رَه بِبِێژَه. بِرَاسْتِی خُدِێ، بِیَا دِلانْ دَه ڤَشَارْتِی دِزَانَه.

٨. دَمَا كُو مِرُۆڤ دِكَڤَه تَنْگَزَارِیِێ، لِخُدَایِێ خَوه ڤَدِگَرَه و ژِێ لاڤَه لاڤِێ دِكَه. پَاشِێ دَمَا خُدِێ قَنْجِیَكِێ ژِ جَمْ خَوه پِێ بِكَه، اَوْ وِێ لاڤَه لاڤَا كُو بَرِێ ژِ خُدِێ دِكِرْ، ژِ بِیرْ دِكَه و ژِێ رَه هَڤْپِشْكَانْ چِێدِكَه دَا كُو مِرُۆڤانْ ژِ رِیَا وِی بِخَه. بِبِێژَه: بِڤِێ كُفْرُ و نَانْكُۆرِیَا خَوه هِنَكِی خَوشْ بِژِی، بِرَاسْتِی تُو هَرْ ژِ خَلْكِێنْ دُوژَهِێ یِی!

٩. اَرِێ مَا اَوِێ طَاعَتْكَارْ كُو دِدَمِێنْ شَڤِێ دَه، دِسُجُودْ و لِسَرْ پِیَانْ، ژِ (عَذَابِێ) ئَاخْرَتِێ دِتِرْسَه و دِلُوڤَانِیَا خُدَایِێ خَوه هِێڤِی دِكَه، چِێتِرْ و بِرُومَتِرَه (یَانْ اَوِێ كُو كَافِرْ بُویَه)؟ بِبِێژَه: مَا اَوِێنْ كُو دِزَانِنْ و اَوِێنْ كُو نِزَانِنْ قَتْ دِبِنْ وَكهَڤْ؟ بِرَاسْتِی تَنِێ یِێنْ عَاقِلْمَنْدْ دَرْسُ و عِبْرَتْ وَرْدِگرِنْ.

١٠. بِبِێژَه: گَلِی بَنْدَیِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! خَوه ژِ عَذَابِێ خُدَایِێ خَوه بِپَارِێزِنْ. ژِ بُۆ یِێنْ كُو لِڤِێ دِنْیَایِێ قَنْجِیِێ دِكِنْ بِهِشْتْ هَیَه. عَرْدَا خُدِێ فِرَهَه. بِێگُمَانْ مُكَافَاتَا صَبِرْكِێشَانْ بِێحَسَابْ تِێ دَایِنْ.[265]

١١. (یَا مُحَمَّدْ!) بِبِێژَه: بِێگُمَانْ فَرْمَانْ لِمِنْ هَاتِیَه كِرِنْ كُو اَزْ ژِ دِلَكِی صَافْ بَسْ ژِ بُۆ خُدِێ عِبَادَتْ و طَاعَتِێ بِكِمْ.

١٢. فَرْمَانْ لِمِنْ هَاتِیَه كِرِنْ كُو (ژِ ڤِێ اُمَّتِێ) اَزْ بِبِمْ ژِ پِێشِیَكِێ مُسِلْمَانَانْ.

١٣. بِبِێژَه: اَگَرْ اَزْ بِێاَمْرِیَا خُدَایِێ خَوه بِكِمْ، بِرَاسْتِى اَزْ ژِ عَذَابِێ رُۆژَكَه مَزِنْ دِطِرْسِمْ.

١٤. بِبِێژَه: اَزْ هَرْ ژِ خُدِێ رَه عِبَادَتِێ دِكِمْ، عِبَادَتِێ مِنْ بَسْ ژِ بُۆ وِی يَه.

١٥. (گَلِی پُوتْپَرَسْتَانْ!) ڤِێجَه هُونْ ژِ بِلِی خُدِێ كِێ دِڤِێنْ ژِێ رَه عِبَادَتْ بِكِنْ! بِبِێژَه: بِرَاسْتِی یِێنْ خَسِرِینَه اَوِنْ كُو رُۆژَا قِیَامَتِێ خَوه و مَالْبَاتَا خَوه لِزَرَارِێ دَانَه. ئَاگَاهدَارْ بِنْ! هَا خَسَارْكِرِنَا اَشْكَرَا اَڤْ بِخَوه يَه.

١٦. ژِ بُۆ وَانْ (كَافِرَانْ) دِسَرْ وَانْ رَه تَبَقَیِێنْ ژِ اِێگِرْ هَنَه و دِبِنْ وَانْ دَه ژِی تَبَقَیِێنْ ژِ اِێگِرْ هَنَه. هَا خُدِێ بَنْدَیِێنْ خَوه ژِ ڤِێ دِطِرْسِینَه. هَىْ بَنْدَیِێنْ مِنْ! نَاخَوه هَایْ ژِ اَمرْ و نَهِیِێنْ مِنْ هَبِنْ.

١٧. اَوِێنْ كُو خَوه ژِ عِبَادَتْكِرِنَا بُۆ شَیْطَانْ و طَاغُوتِی دُۆرْ دِگِرِنْ و (بِتُۆبِێ) لِخُدِێ ڤَدِگَرِنْ؛ هَرْ ژِ وَانْ رَه مِزْگِینِی هَیَه. ڤِێجَه مِزْگِینِێ بِدَه بَنْدَیِێنْ مِنْ.

١٨. اَوْ بَنْدَیِێنْ كُو لِگُۆتِنَانْ گُهْدَارِی دِكِنْ و لِدُوڤْ ئَا هَرِی بَاشْ دِچِنْ. هَا اَوِنْ یِێنْ كُو خُدِێ اَوْ رَاسْتَرِێ كِرِنَه و اَوْ بِخَوه نَه یِێنْ خُدَانْهِشْ و بِئَاقِلْ.

١٩. اَرِێ مَا ڤِێجَه اَوِێ كُو حُكْمِێ عَذَابْ لِسَرْ هَاتِیَه مِسُوگَرْكِرِنْ اِێدِی تُو یِێ وِی ژِ اِێگِرْ خَلاصْ بِكِی؟

٢٠. لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو (اَمْرْ و نَهْیِێنْ) خُدَایِێ خَوه پَارَاسْتِنَه، ژِ بُۆ وَانْ اُۆدَه لِسَرْ اُۆدِێ رَاكِرِی هَاتِنَه ئَاڤَاكِرِنْ كُو دِبِنِێ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ. هَا اَڤْ سُۆزَا خُدِێ يَه كُو ژِ بَنْدَیِێ خَوه یِێ تَقْوَادَارْ رَه دَایَه. بِێگُمَانْ خُدِێ سُۆزَا كُو دَایَه ژِێ ڤَنَاگَرَه.

٢١. (اَیْ اِنْسَانْ!) مَا تُو نَابِینِی كُو خُدِێ ژِ عَوْرَانْ ئَاڤْ بَارَانْدِیَه، وِێ ئَاڤِێ دِخَه سَرْ كَانِیِێنْ لِسَرْ عَرْدِێ، پِشْتْرَه بِوِێ چَانْدِنِیِێنْ رَنْگَه رَنْگْ هِێشِینْ دِكَه. پِشْتْرَه اَوْ هِشْكْ دِبَه تُو دِبِینِی كُو اَوْ زَرْ بُویَه پِشْتْرَه وِێ دِكَه كَواشَه. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ ئَاقِلْمَنْدَانْ عِبْرَتْ و شِیرَتْ هَنَه.

٢٢. اَرِێ مَا كَسِێ كُو خُدِێ دِلِێ وِی ژِ بُۆ اِسْلامِێ ڤَكِرِبَه، ڤِێجَه اَوْ ژِ جَمْ خُدَایِێ خَوه لِسَرْ رُونَاهِیَكِێ بَه (مَا دِبَه مِینَا وِی كَسِێ كُو دِلِێ وِی ژِ پَێْیمَانِی هِشْكْ بُوبَه)؟ ڤِێجَه وَاخْ لِحَالِێ وَانْ كَسَانْ بَه كُو دِلِێنْ وَانْ ژِ بِێ ذِكْرِی هِشْكْ بُویَه! هَا اَوْ، دِنَاڤْ رِێشَاشِیكَه اَشْكَرَا دَه نَه.

٢٣. خُدِێ سِپَحِیتِرِینِێ پَیْڤَانْ هِنَارْتِیَه، كِتِێبَكَه كُو ئَایَتِێنْ وِێ مِینَا هَڤْ و لِهَڤْهَاتِی كُو تِێنَه دُبَارَكِرِنْ. ژِ خَونْدِنَا وِێ چَرِمِێ وَانِێنْ كُو ژِ خُدَایِێ خَوه دِطِرْسِنْ پِرْچُۆسِنْگِى دِبَه، پَاشِێ چَرْمِێنْ وَانْ و دِلِێنْ وَانْ بِبَالْ ذِكْرِێ خُدِێ ڤَه ئَارَامْ و نَرْمْ دِبَه. هَا اَڤْ (كِتِێبْ)، هِیدَئَایَتَا خُدِێ يَه. خُدِێ كِی بِڤِێ پِێ تِینَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ. چِه كَسِێ كُو خُدِێ وِی ژِ رِێ بِخَه اِێدِی تُو كَسْ نِینَه كُو وِی رَاسْتَرِێ بِكَه.

٢٤. اَرِێ مَا اَوِێ كُو رُۆژَا قِیَامَتِێ بِرُوِیِێ خَوه ژِ عَذَابِێ پِیسْ و دِژْوَارْ خَوه دِپَارِێزَه (دِبَه مِینَا یِێ كُو ژِ اِێگِرْ رِزْگَارْبُویِی)؟ ژِ ظَالِمَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ: دَه هَایْدِێ جَزَایِێ گُنَهِێنْ كُو وَه بِكَدَا خَوه قَازَانْجْ كِرِیَه بِچِێژِنْ!

٢٥. يِێنْ بَرِیَا وَانْ بَاوَرِی (بِپِێخَمْبَرِێ خَوه) نَئَانِی، ڤِێجَه عَذَابِێ خُدِێ ژِ جِهَكِی كُو وَانْ حِزِرْ نَدِكِرْ، بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ.

٢٦. ڤِێجَه خُدِێ لِدِنْیَایِێ رِسْواتِی بِوَانْ دَا تَعِمْكِرِنْ. بِرَاسْتِی عَذَابِێ ئَاخِرَتِێ مَزِنْتِرَه، كَا كُو وَانْ اَڤْ زَئَانِیبُویَا.

٢٧. صُۆنْدْ بَه، مَه دِڤِێ قُرْئَانِێ دَه ژِ بُۆ مِرُۆڤانْ هَرْ مِژَارِێنْ مِینَاكَانْ دَانَه، دَا كُو اَوْ ژِێ عِبْرَتْ بِگِرِنْ.

٢٨. مَه اَڤْ قُرْئَانْ بِێیِی كُو خَوارِی و شَاشِی تِێ دَه هَبَه بِزِمَانِێ عَرَبِی هِنَارْتِیَه، دَا كُو مِرُۆڤ (ژِ كُفْرِێ) خَوه پِێ بِپَارِێزِنْ.

٢٩. خُدِێ ژِ بُۆ وَه مِینَاكَكِێ تِینَه؛ كُۆلَیَكِی كُو چَنْدْ كَسِێنْ سَرْهِشْكْ و بِهَڤْ نَه خَوشْ تِێ دَه هَڤْپِشْكِنْ و كُۆلَیَكِی كُو تَنِێ یِێ یَكْ زِلامَكِی بَه، اَرِێ مَا رَوْشَا ڤَانْ هَرْ دِیَانْ وَكْهَڤَه؟ مَدْحُ وسَنَایِێنْ تَكُوزْ هَرْ ژِ بُۆ خُدِێ بِنْ. لِێبَلِێ پِرِێنْ وَانْ ڤِێ نِزَانِنْ (كُو هَڤْپِشْكَانْ ژِ خُدِێ رَه چِێدِكِنْ).

٣٠. (یَا مُحَمَّدْ!) تَقَزْ تُو ژِی دِێ بِمِرِی و اَوْ ژِی دِێ بِمِرِنْ.

٣١. پَاشِێ، (گَلِی مِرُۆڤانْ!) بِێگُمَانْ هُونِێ رُۆژَا قِیَامَتِێ لِجَمْ رَبِّێ خَوه بِهَڤْ رَه
نِیقَاشِێ بِكِنْ.

٣٢. مَا ژِ وِی كَسِێ كُو لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ دَرَوَانْ بِكَه و دَمَا كُو قُرْئَانْ ژِێ رَه هَاتْ بَاوَرِی پِێ نَیِینَه، ظَالِمْتِرْ كِی هَیَه؟! اَرِێ مَا قَیْ دِ دُوژَهِێ دَه ژِ بُۆ كَافِرَانْ جِه تُنَه؟

٣٣. اَوْ (پِێخَمْبَرِ)ێ كُو رَاسْتِی ئَانِيَه و اَوْ (پَیْرَوِ)ێنْ كُو وِێ رَاسْتْ دِدِێرِنْ، هَا اَوْ یِێنْ تَقْوَادَارْ بِخَوه نَه.

٣٤. لِجَمْ رَبِّێ وَانْ، اَوْ چِه بِخَوازِنْ ژِ وَانْ رَه هَيَه. هَا اَڤَه خَلاتَا قَنْجِیكَارِێنْ رَاسْتُ و دُرِسْتْ.

٣٥. (خُدِێ اَڤْ پَیْمَانْ بِوَانْ رَه دَا)؛ دَا كُو نَقَنْجِیَا بَرِێ كِرِنْ ڤَشِێرَه و دَا كُو بِقَنْجِیَا اَوْ دِكِنْ بِیَا هَرِی سِپَحِیتِرْ وَانْ خَلاتْ بِكَه.

٣٦. اَرِێ مَا خُدِێ نَه بَسِی بَنْدَیِێ خَوه يَه؟ (رَسُولِێ مِنْ!) اَوْ، ژِ وَانِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ اَوْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ تَه دِطِرْسِینِنْ. خُدِێ، كِێ ژِ رِێ بِخَه اِێدِی ژِ بُۆ وِی تُو
رِێنِیشَانْدَرْ تُنَه يَه.

٣٧. خُدِێ كِێ بِینَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ، اِێدِی تُو كَسِی كُو وِی ژِ رِێ بِخَه تُنَه يَه. اَرِێ مَا خُدِێ نَه عَزِيزَه، تُۆلْڤَكَرَه؟!

٣٨. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ تُو ژِ وَانْ بِپِرْسِی، كِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ ئَافِرَانْدِنَه، تَقَزْ دِێ بِبِێژِنْ؛ خُدِێ ئَافِرَانْدِنَه. بِبِێژَه: نَاخَوه اَگَرْ خُدِێ بِخَوازَه زَرَارَكِێ بِدَه مِنْ، مَا اَوْ (پُوتِـ)ـێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ، اَوْ دِكَارِنْ زَرَارَا خُدِێ ژِ سَرْ مِنْ رَاكِنْ؟ یَانْ ژِی خُدِێ بِخَوازَه قَنْجِیَكِێ بِدَه مِنْ، مَا اَوْ دِكَارِنْ وِێ ژِ سَرْ مِنْ بِگِرِنْ؟ بِبِێژَه: خُدِێ بَسِی مِنَه، یِێنْ هِێڤِیدَارْ بَسْ خَوه دِسْبِێرِنْ وِی.

٣٩. بِبِێژَه: گَلِی مِلَّتِێ مِنْ! هُونْ لِسَرْ شُۆپْ و حَالِێ خَوه كَارْ بِكِنْ، بِرَاسْتِی اَزِێ ژِی لِسَرْ رِێكْ و رِێبَازَا خَوه كَارْ بِكِمْ. ڤِێجَه پَاشِێ هُونِێ بِزَانِنْ...

٤٠. كَا عَذَابِێ كُو وِی رِسْوَا بِكَه دِێ وَرَه سَرْ كِێ و كَا عَذَابِێ سَرَاقَتِی دِێ (لِئَاخْرَتِێ) بِێ سَرْ كِێ!

٤١. (یَا مُحَمَّدْ!) بِێگُمَانْ مَه قُرْئَانْ ژِ بُۆ مِرُۆڤانْ، ژِ تَه رَه بِحَقِی هِنَارْتِیَه. اِێدِی كِی رَاسْتَرِێ بِبَه ڤِێجَه اَوْ ژِ بُۆ خَوه دِبَه و كِی ژِی ژِ رِێ بِكَڤَه اِیجَارْ اَوْ لِدِژِی خَوه رِێشَاشْ دِبَه و تُو لِسَرْ وَانْ نَه وَكِیلِى (كُو بِكُۆتَكِی وَانْ بِینِی سَرْ رِیَا رَاسْتْ).

٤٢. خُدِێ نَفْسِێنْ كُو چَاخِێ مِرِنَا وَانْ تِێ دِسْتِینَه و یِێنْ سَاغْ ژِی دِخَوِێ دَه (وَانْ دِسْتِینَه)؛ ڤِێجَه یَا كُو لِسَرِێ خُدِێ بِمِرِنِێ حُكِمْ كِرِبَه (لِجَمْ خَوه وِێ) دِگِرَه، یَا دِنْ ژِی حَتَا دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی وِێ بَرْدِدَه بَدَنِێ. بِرَاسْتِی دِڤِێ دَه ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو بِفِكِرَه نِشَانْ و عِبْرَتْ هَنَه.[266]

٤٣. بَلْكِی ژِ بِلِی خُدِێ وَانْ ژِ خَوه رَه شَفَاعَتْكَارْ گِرْتِنَه. بِبِێژَه: اَرِێ مَا كُو اَوْ نَه خَودِیِێ تِشْتَكِی بِنْ و تِێنَگِهِیژِنْ ژِی؟

٤٤. بِبِێژَه: شَفَاعَتْ تَڤْ بِدَسْتُورَا خُدِێ ڤَه گِرِێدَاهِی يَه. خُدَانِی و رِێڤَبَرِیَا عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَرْ ژِ بُۆ وِی يَه. پَاشِێ هُونِێ هَرْ بِبَالْ ڤَه بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٤٥. دَمَا كُو بَحْسَا خُدِێ بِتَنِێ تِێ كِرِنْ، دِلِێ وَانِێنْ كُو بَئَاخْرَتِێ بَاوَرِی نَایِنِنْ تَنْگْ دِبَه و دَمَا بَحْسَا یِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ تِێ كِرِنْ، دِجِهْ دَه رُویِێنْ وَانْ گَشْ دِبَه.

٤٦. بِبِێژَه: اَیْ خُدَایِێ مِنْ، اَیْ خَالِقِێ ئَاسِیمَانَانْ و عَرْدِێ، اَیْ زَانَایِێ نَپَنْدِی و دَارِیچَاڤِێ! یِێ كُو دِنَاڤْبَرَا بَنْدِیِێنْ خَوه دَه لِسَرْ یَا كُو بِهَڤْ كَتِنْ دَه حُكِمْ دِكَه هَرْ تُوي.

٤٧. بِرَاسْتِی، اَگَرْ (رُۆژَا قِیَامَتِێ) تَمَامِێ تِشْتِێ كُو لِعَرْدِێ هَیَه و بِقَاسِی وِێ ژِی پِێرَه، ژِ سِتَمْكَارَانْ رَه هَبُویَا؛ ژِ بَرْ وِێ شِدَتَا عَذَابِێ رُۆژَا قِیَامَتِێ دِێ تَقَزْ (دِبَرْ خَوه دَه) بِگَرَوِی بِدَانَا. حَالْ اَڤَه كُو وِێ رُۆژِێ، ژِ بُۆ وَانْ ژِ جَمْ خُدِێ ڤَه یَا كُو قَتْ حَسَابْ نَدِكِرِنْ، دِیَارْ بُویَه.

٤٨. ژِ وَانْ رَه خَرَابِیِێنْ كُو (لِدِنْیَایِێ) بِدَسْتْ خِسْتِنْ دِیَارْ دِبَه و اَوْ جَزَایِێ كُو پِێ طِنَازْ دِكِرِنْ چَارْ طَرَفْ بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ.

٤٩. ڤِێجَه چِه دَمَا كُو طَنْگَاسِیَكْ بِسَرْ اِنْسَانِی دَه وَرَه (ژِ بُۆ رَاكِرِنَا وِێ) لِبَرْ مَه دِگَرَه، پَاشِێ دَمَا كُو ژِ جَمْ خَوه، اَمْ قَنْجِیَكِێ بِدِنِێ، دِبِێژَه: اَڤْ بَسْ بِزَانِینَا مِنْ ژِ مِنْ رَه هَاتِیَه دَایِنْ. نَخِێرْ، بَلْكِی اَوْ جَرِبَانْدِنَكَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ اِنْسَانَانْ نِزَانِنْ.

٥٠. مِلَّتِێنْ بَرِێ ژِی اَڤْ گُۆتِبُونْ، لِێبَلِێ تِشْتِێ كُو بِدَسْتْخِسْتِبُونْ تُو فَیدَه نَدَا وَانْ.

٥١. ڤِێجَه جَزَایِێ كِرِنِێنْ وَانْ گِهِیشْتَه وَانْ. ژِ نَاڤْ ڤَانْ ژِی یِێنْ كُو ظُلِمْ كِرِنْ، جَزَایِێ نَقَنْجِیِێنْ وَانْ دِێ وَرَه سَرِێ وَانْ. تَقَزْ اَوْ نِكَارِنْ خُدِێ نَچَارْ بِهِێلِنْ.

٥٢. مَا اَوْ نِزَانِنْ كُو خُدِێ كِێ بِڤِێ رِزْقِێ وِی فِرَهْ دِكَه، كِێ ژِی بِڤِێ (رِزْقِێ وِی) تَنْگْ دِكَه. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه ژِی ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو بَاوَرْ بِكِنْ، دَرْسُ و عِبْرَتْ هَنَه.

٥٣. (رَسُولِێ مِنْ!) تُو ڤِێ گُۆتِنَا مِنْ ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه: گَلِی بَنْدَیِێنْ مِنْ يِێنْ كُو ژِ اُۆلَا خَوه دَرْكَتِنَه! هِێڤِیَا خَوه ژِ رَحْمَا خُدِێ نَبِرِنْ! بِێگُمَانْ خُدِێ لِتَڤَكِی گُنَهَانْ دِبُورَه. بِێگُمَانْ یِێ گُنَهْژِێبِرْ، یِێ دِلُۆڤَانْ هَرْ اَوْ بِخَوه يَه.

٥٤. بَرِیَا كُو عَذَابْ بِسَرْ وَه دَه وَرَه، بِبَالْ رَبِّێ خَوه ڤَه ڤَگَرِنْ و تَسْلِیمِی فَرْمَانَا وِی بِبِنْ، پَاشِێ (اَگَرْ هُونْ تُۆبَه نَكِنْ) ئَارِیكَارِیَا وَه دِێ نَیِێ كِرِنْ.[267]

٥٥. بَرِیَا كُو ژِ نِشْكَا ڤَه عَذَابْ بِسَرْ وَه دَه وَرَه و كُو هُونْ ژِێ بِێ هَايْبِنْ، بِدِنْ پَیْ يَا سِپَحِیتِرِینْ، اَوَا كُو ژِ وَه رَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ.

٥٦. (پُۆشْمَانْ بِبِنْ و تُۆبَه بِكِنْ) بَرِیَا كُو هِنَكْ ژِ وَه بِبِێژِنْ؛ هَیْ وَاخْ لِمِنْ پُۆشْمَانِی كُو ژِ بَرْ تَقْصِیرَاتِیَا مِنْ ئَا كُو لِهَمْبَرِی خُدَا مِنْ كِرِیَه و بِرَاسْتِی ژِی اَزْ ژِ طِنَازْكَرَانْ بُومْ!

٥٧. یَانْ بَرِیَا كُو اَوْ بِبِێژِنْ؛ اَگَرْ خُدِێ اَزْ رَاسْتَرِێ كِرِبُومَا تَقَزْ اَزِێ بِبُومَا ژِ مُتَّقِیَانْ.

٥٨. یَانْ ژِی دَمَا كُو عَذَابْ بِبِینَه، وِێ بِبِێژَه: خَوزِی ژِ بُۆ مِنْ دَرْفَتَا ڤَگَرَكَه (دِنْيَایِێ) هَبُویَا، ڤِێجَه هَرْ اَزِێ بِبُومَا ژِ قَنْجِیكَارِێنْ رَاسْتُ و دُرِسْتْ!

٥٩. (ژِ طَرَفِێ خُدَا ڤَه دِێ بِێ گُۆتِنْ): اَرِێ، مَا نَه ئَایَتِێنْ مِنْ ژِ تَه رَه هَاتِبُونْ، ڤِێجَه تَه بَاوَرِی بِوانْ نَئَانِی، تَه خَوه مَزِنْ دِێرَا و تُو بُویِی ژِ كَافِرَانْ.

٦٠. رُۆژَا قِیَامَتِێ، اَوِێنْ دَرْ حَقِێ خُدِێ دَه دَرَوْ كِرِنْ، تُو یِێ وَانْ بِبِینِی كُو رُویِێ وَانْ رَشْ بُویَه. اَرِێ مَا دِجَهْنَمِێ دَه ژِ خَومَزِنْدِێرَانْ رَه جِهْ تُنَه يَه؟

٦١. اَوِێنْ كُو خَوه (ژِ شِرْكِێ) پَارَاسْتِنَه، بِسَبُونَتْ سَرْكَفْتِنَا وَانْ (دِكِرِنَا كَارِێنْ قَنْجْ دَه) خُدِێ وَانْ رِزْگَارْ دِكَه، عَذَابْ نَاگِهِیژَه وَانْ و اَوْ غَمْگِینْ ژِی نَابِنْ.

٦٢. خُدِێ، ئَافِرِینَرِێ هَرْ تِشْتِی يَه و اَوْ، لِسَرْ هَرْ تِشْتِی رِێڤَبِرَه.

٦٣. كِلِیتِێنْ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَرْ يِێنْ خُدِێ نَه. اَوِێنْ كُو ئَایَتِێنْ خُدِێ مَانْدَلَه دِكِنْ، هَا یِێنْ دِخَسِرِنْ اَوْ بِخَوه نَه.

٦٤. بِبِێژَه! گَلِی نَزَانَانْ! مَا هُونْ لِمِنْ اَمِرْ دِكِنْ كُو اَزْ ژِ بِلِی خُدِێ عِبَادَتِێ تِشْتَكِی دِنْ بِكِمْ؟

٦٥. صُۆنْدْ بَه، بِرَاسْتِی بِبَالْ تَه ڤَه و بِبَالْ وَانْ پِێخَمْبَرِێنْ بَرِیَا تَه ژِی وَحِی هَاتِیَه هِنَارْتِنْ. اَگَرْ تُو ژِ خُدَا رَه شَرِیكَانْ چِێكِی، كَارِێنْ تَه دِێ پُوچْ بِبِنْ و تُو دِێ بِبِی ژِ یِێنْ خَسِرِی.

٦٦. نَاخِێرْ، بَسْ عِبَادَتِێ خُدِێ بِكَه و بِبَه ژِ شُكِرْدَارَانْ.

٦٧. وَانْ قَدْرِێ خُدِێ بَئَاوَایَكِی كُو لاییقِی وِی بَه و بَابَتِی مَزِنَاهِیَا وِی بَه نَگِرتْ. حَالْ اَڤَه كُو رُۆژَا قِیَامَتِێ عَرْدْ تَڤْ دِتَصَرُوفَاتِیَا وِی دَه يَه. ئَاسِیمَانْ ژِی دِدَسْتِێ وِی یِێ رَاسْتِێ دَه لِهَڤْ پِێچَانْدِی يَه. خُدِێ ژِ تِشْتِێنْ كُو ژِ وِی رَه دِكِنْ شَرِیكْ پَاكْ و بِلِنْدَه.

٦٨. دَمَا كُو دِصُورِێ دَه هَاتَه پِفْكِرِنْ، ژِ بِلِی یِێنْ كُو خُدِێ بِڤِێ -اَوْ جُدَا نَه- لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ كِی هَیَه تَڤْ دِمِرِنْ. پَاشِێ دَمَا كُو جَارَكَه دِنْ تِێ دَه وَرَه پِفْكِرِنْ، ڤِێجَه دِجِهْ دَه رَادِبِنْ و چَاڤْنِێرِیِێ دِكِنْ (كَا دِێ چِه بِێ سَرِێ وَانْ).[268]

٦٩. عَرْدْ بِنُورَا خُدَایِێ خَوه رُۆنِی دِبَه، كِتِێبَا عَمَلانْ تِێ دَئَانِینْ، پِێخَمْبَرْ و شَاهِدْ تِێنَه ئَانِینْ و دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه بِعَدَالَتِی حُكِمْ تِێ كِرِنْ و نَحَقِی لِوَانْ نَایِێ كِرِنْ.

٧٠. هَرْ كَسْ ئَا كُو قَزَنْجْ كِرِیَه بِتَمَامِی ژِێ رَه تِێ دَایِنْ. خُدِێ، بِیَا كُو وَانْ كِرِیَه بِێهْتِرْ دِزَانَه.

٧١. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، بِرْ بِبِرْ بَرْ بِدُوژَهِێ ڤَه تِێنَه ئَاژُۆتِنْ حَتٰى كُو گِهِیشْتِنِێ؛ دَرْگَهِێنْ وِێ ژِ وَانْ رَه ڤَدِبِنْ و نُۆتِرْڤَانِێنْ وِێ دِێ ژِ وَانْ رَه بِبِێژِنْ: مَا ژِ نَاڤْ وَه پِێخَمْبَرِێنْ كُو ئَایَتِێنْ رَبِّێ وَه دِخَونْدِنْ و وَه ژِ ڤِێ رُۆژِێ دِطِرْسَانْدِنْ، ژِ بُۆ وَه نَهَاتِبُونْ شَانْدِنْ؟ اَوْ دِبِێژِنْ: بَلِێ هَاتِبُونْ. لِێبَلِێ مَه خَوه مَزِنْ دِێرَا و مَه عِينَادْ كِرْ. ڤِێجَه پَیْمَانَا بِعَذَابِێ ژِ بُۆ كَافِرَانْ حَقْ و پِێوِیسْتْ بُویَه.

٧٢. اِێدِی ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ: دِڤَانْ دَرْگَهَانْ دَه تِێكَڤِنْ دُۆژَهِێ، هَرْ و هَرْ تِێ دَه بِمِینِنْ، ڤِێجَه جِهِێ خَومَزِنْدِێرَانْ چِه پِیسْ جِهَه!

٧٣. اَوِێنْ كُو خَوه ژِ (عَذَابِێ) رَبِّێ خَوه پَارَاسْتِنَه، بِرْ بِبِرْ بَرْ بِبِهِشْتِێ ڤَه تِێنَه ئَاژُوتِنْ،
حَتٰى كُو تِێنَه بَرْ دَرِێ وِێ و دَرْگَهِێنْ وِێ ژِ وَانْ رَه تِێنْ ڤَكِرِنْ و نُوتِرْڤَانِێنْ وِێ ژِ وَانْ رَه وِهَا دِبِێژِنْ: سِلَاڤْ لِسَرْ وَه بَه! هُونْ خَوشْ بِژِینْ. ڤِێجَه تِێكَڤِنْ بِهِشْتِێ و سَرَاقَتِی لِێ بِمِینِنْ.

٧٤. اَوْ دِبِێژِنْ: حَمْدْ ژِ خُدِێ رَه بَه كُو پَیْمَانَا دَایَه مَه بِجِهْ ئَانِی و اَمْ كِرِنْ مِیرَاتْگِرِێنْ بِهِشْتِێ كُو جِهِێ اَمْ بِڤِێنْ لِوِرْ جِهْوَارْ بِنْ. ڤِێجَه پَادَاشَا خَبَاتْكَارَانْ چِقَاسْ رِنْدَه!

٧٥. تُو یِێ مَلَائِيكَتَانْ بِبِینِی كُو هَاوِيرْدُۆرَا عَرْشْ گِرْتِنَه، بِحَمْدِێ پَرْوَرْدَگَارِێ خَوه تَسْبِیحْ دِكِنْ. ڤِێجَه دِنَاڤْبَرَا مَخْلُوقَانْ دَه بِعَدَالَتِی حُكِمْ تِێ كِرِنْ و تِێ گُۆتِنْ: حَمْدْ ژِ خُدِێ رَه بَه كُو اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ يَه.

[265] ژِ ڤِێ ئَایَتِێ تِێ فَهْمْكِرِنْ؛ مِرُوڤْ دَمَا لِجِهَكِی كُو نِكَارَه لِگُورِی بَاوَرِیَا خَوه بِژِی و نِكَارَه یَا خُدِێ ژِێ دِخَوازَه بِكَه لازِمَه كُو ژِ وِی جِهِی كُوچْبَرْ بِبَه هَرَه جِهَكِی كُو بِكَارَه دِینِێ خَوه ژِ پِیَا بِگِرَه و بِگُۆرِی وِی بِژِی. خُدِێ اَڤْ رَوشْ دِ هِنْ مِژَارِێنْ دِنْ دَه ژِی بَیَانْ كِرِیَه. مِینَاك؛ ژِ سُورَهیِێ نِسَاءْ ئَایَتَا ٩٧ێ «بِێگُمَانْ اَوِ ێنْ كُو ظِلمْ لِخُوَه كِرِنْ (؛هِجْرَتْ نَكِرِنْ و دِ نَاڤْ گَاوِرَانْ دَه مَانْ) مَلائِیكَتْ جَانِێ وَانْ دِسْتِینِنْ و دِبِێژِنَه وَانْ: هُونْ (دِ بَارَا دِینِێ خَوه دَه) دِ چِه كَارِی دَه بُونْ؟ دِبِێژِنْ: اَمْ لِعَرْدِێ بِێچَارَه و بِندَسْتْ بُونْ. مَلائِیكَتْ دِبِێژِنْ: قَیْ عَرْدَا خُدِێ نَه فِرَه بُو كُو هُونْ ژِێ كُوچْبَرْ بِبُونَا!؟..» و ژِ سُورَهیِێ عَنْكَبُوتْ ئَایَتَا ٥٦ێ «گَلِی بَنْدِیِێنْ مِنْ يِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَهَ! بِێگُمَانْ عَرْدَا مِنْ فِرَهَه، ڤِێجَه بِبَالْ عَرْدَا مِنْ ڤَه هِجْرَتْ بِكِنْ و هَرْ ژِ مِنْ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ» ڤِێ رَوْشِێ تَكَزْ دِكَه.

[266] اَمْ بِكِرْپْ دِبِێژِنْ كُو، اَڤْ شَاشِیَا دِفَرقْ نِێخِسْتِنَا نَاڤَا نَفْسِێ و رُوحْ دَه بُویَه سَبَبِێ بَتَالْهِشْتِنَا هُورْكُولِینِێنْ نَفْسِی یِێنْ فَرْدِی دِ پِسِیقُولُوژِییِێ دَه و هُورْكُولِینِێنْ نَفْسِی یِێنْ جِڤَاتِی دِ سُۆسْیُۆلُۆژِیِێ دَه. بِڤِێ یَكِێ (وَكَه مَه گُوتِی) اُمَّتِێ پَیْڤَانَا رَاسْتْخَونْدِنَا تَارِیخِێ و تَحْلِیلْكِرِنَا بُیَرَانْ ژِ دَسْتْ بَرْدَایَه. بِسَدَمْ كُو اُمَّتِێ اَڤْ پِیڤَانْ و مَیْدَانْ ژِ غَرْپِێ رَه هِشْتِییَه كُو بِسَایَا خَبِتَانْدِنَا عِلْمِێ پسِیكُۆلُۆژِی و سُۆسْیُۆلُۆژِیِێ كَارِیبُونَه شَرْقِێ بِخِنْ بِنْ دَسْتِێ خَوه، خُوِینَا وِێ بِمِژِنْ و كُلْتُرَا خَوه بِخِنْ نَاڤِێ؛ وِێ بِكِنْ وَكِی خَوه.

[267] تُوبَه، بَرْدَوَامِی وَاجِبَه، لَوْرَا كَتِنَا گُنَهَانْ ژِ سِرُشْتَا اِنْسِێنَه. پِێخَمْبَرْ (سِلاڤَا خُدِێ لِسَرْ بَه) دِبِێژَه: «زَارُویِێنْ ئَادَمْ هَمِی گُنَهْكَارِنْ و قَنْجْتِرِینِێ گُنَهْكَارَانْ یِێنْ تُوبَكَرِنْ.» (تِرْمِذِی) دِفَرْمُۆدَیَكَه دِنْ دَه: «اَگَرْ وَه گُنَهْ نَكِرِبَانَا؛ خُدِێ دِێ وَه ژِ هُۆلِێ بِبِرَانَا و یِێ قَوْمَكِی دِنْ بِخُلِقَانْدَا كُو وَانْ گُنَهْ بِكِرَانَا ڤِێجَه دِێ وَانْ ژِ بَرْ ڤِێ یَكِێ لِێبُورِینَا گُنَهِێنْ خَوه ژِ خُدِێ بِخَوهسْتَا، اِێدِی خُدِێ ژِی دِێ اَوْ بِغَفِرَانْدَا.» (مُسْلِمْ).

[268] لِگُۆرِی ڤِێ ئَایَتَا پِیرُوزْ دُو پُفْكِرِنْ ژِ صُورِێ رَه هَنَه؛ یَا پِێشِینْ ئَا مِرِنِێ يَه. یَا دُویَمْ ئَا سَاغْبُونَا پِشْتِی مِرِنِێ يَه. اَوِێنْ كُو اَوْ جُدَا نَه كُو دِپِفْكِرِنَا صُورَا اَوْلْ دَه نَامِرِنْ؛ جِبْرِيلْ، مِیكَائِیلْ، اِسْرَافِیلْ،عِزْرَائِیلْ، حَمَلَتُ العَرْشْ، رِضُوانْ، حُورِی، خَزِینَدَارِێنْ بِهِشْتِێ، زَبَانِی، مَالِكْ و پَاسَڤَانِێنْ دُوژَهِێ نَه.

٤٠. سُورَه يِێ غَافِرْ

سُورَهيِێ (غَافِرْ)،٨٥ (هَشْتِێ و پِێنْجْ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایَتَا سِێیَمْ تِێ كُو تِێ دَه كَلِیمَیَا غَافِرْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَیَا بَخْشِینْكَارَه. نَاڤَكِی ڤِی سُورَهیِی دِنْ ژِی اَلْمُوْمِنَه كُو اَوْ ژِی بِمَعْنَیَا بَاوَرْمَنْدَه. سُورَهیِی، اَڤْ نَاڤْ ژِی ژِ ئَایَتِێنْ ٢٨انْ و ٦٥انْ گِرْتِیَه كُو پَسْنِێ وِی بَاوَرْمَنْدِی دِدِنْ كُو اَوْ ژِ مَالْبَاتَا فِرْعَونْ بُۆ، لِێبَلِێ بِمُوسَا بَاوَرِی ئَانِيبُو.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. حَا، مِیمْ.

٢. اَڤْ كِتِێبْ ژِ ئَالِیِێ خُدَایِێ دَسْتْهِلاتْ يِێ زَانَا ڤَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ.

٣. اَوِێ كُو گُنَهْبَخْشَه، تُۆبَپَژِێرَه، عَذَابْدِژْوَارَه و خُدَانْكَرَمَه. ژِ وِی پِێ ڤَه تُو مَعْبُودِێ بِرَاسْتِی تُنِنْ. ڤَگَرْ، تَنِێ بِبَالْ وِی ڤَه يَه.

٤. ژِ بِلِى يِێنْ كَافِرْ بُونَه پِێ ڤَه تُو كَسِێ دِنْ دَرْ بَارِێ ئَایَتِێنْ خُدِێ دَه تِێنَاكُۆشَه. نَاخَوه بِلَا گَرْ و فَرَا وَانْ ئَا دِ وَلاتَانْ دَه تَه نَخَاپِینَه.

٥. بَرِیَا وَانْ، گَلِێ نُوحْ و جِڤَاتِێنْ پِشْتِی وَانْ ژِی (بِپِێخَمْبَرِێنْ خَوه) بَاوَرِی نَئَانِینْ. هَرْ اُمَّتِێ حَوِلْ دَایَه دَا كُو پِێخَمْبَرِێ خَوه بِگِرَه (كُو وِی بِكُژَه). بِبَاطِلِی تِێكُوشِیَانَه دَا كُو پِێ حَقِیِێ پُوچْ بِكِنْ و ژِ هُۆلِێ رَاكِنْ. ڤِێجَه مِنْ اَوْ (بِعَذَابِێ خَوه) هِنْگَافْتِنْ. اِیجَارْ دَه بِنِێرَه كَا عَذَابِێ مِنْ ژِ بُۆ وَانْ چَاوَا بُۆ!

٦. هَا بِڤِی ئَاوَایِی گُۆتِنَا خُدَایِێ تَه یَا دَرْ بَارِێ وَانِێنْ كَافِرْ دَه كُو بِرَاسْتِى اَوْ خَلْكِێ دُوژَهِێ نَه، مِسُۆگَرْ بُۆ و هَاتَه جِهْ.

٧. اَوْ مَلَائِكَتِێنْ كُو عَرْشِێ خُدِێ هِلْدِگِرِنْ و اَوِێنْ كُو لِدُۆرَا عَرْشِنْ، اَوْ حَمْدِێ خُدَایِێ خَوه دِكِنْ و ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ وِی پَاكْ دِدِێرِنْ، اَوْ پِێ بَاوَرِی تِینِنْ و ژِ یِێنْ كُو وَانْ بَاوَرِی ئَانِيَه رَه ژِی لِێبُورِینِێ دِخَوازِنْ، دِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! دِلُۆڤَانِی و زَانِینَا تَه سَرْ هَرْ تِشْتِی گِرْتِیَه. نَاخَوه اَوِێنْ كُو وَانْ تُوبَه كِرِیَه و دَانَه سَرْ رِیَا تَه، وَانْ بِبَخْشِینَه و ژِ عَذَابِێ دُوژَهِێ بِپَارِێزَه!

٨. خُدَایِێ مَه! وَانْ (مُومِنَانْ ) تِێخَه بِهِشْتِێن عَدْنِێ، اَوِێنْ كُو تَه سُۆزْ پِێ دَابُو وَانْ. ژِ بَاڤِێنْ وَانْ و ژِنِێنْ وَانْ و زُرِیتِێنْ وَانْ ژِی، اَوِێنْ كُو اِیمَانْ ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ (تِێخَه بِهِشْتِێن عَدْنِێ). پِێگُمَانْ يِێ دَسْتْهِلاتْ يِێ خُدَانْحِكْمَتْ هَرْ تُويِى!

٩. وَانْ ژِ هَمُو كِرِنِێنْ نَبَاشْ بِپَارِێزَه. تُو، وِێ رُۆژِێ كِێ ژِ كِرِنِێنْ نَبَاشْ بِپَارِێزِی، ڤِێجَه تَقَزْ تَه دِلُۆڤَانِی لِێ كِرِیَه. هَا اَڤْ، سَرْفِرَازِیَا مَزِنْ بِخَوه يَه.

١٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كَافِرْ بُونَه (ژِ ئَالِیِێ مَلَائِكَتَانْ ڤَه) وِهَا تِێنَه گَازِیكِرِنْ: صُۆنْدْ بَه، عَذَابِێ خُدِێ ژِ هِێرسَا وَه یَا لِهَمْبَرِی وَه دِژْوَارْتِرَه. دَمَا كُو بَانْگَا اِیمَانِێ لِوَه هَاتْ كِرِنْ، ڤِێجَه وَه بَاوَرِی نَدِئَانِی.

١١. اَوْ كَافِرْ (دَمَا كُو عَذَابْ و جَانْسُوژِیِێنْ ئَاخْرَتِێ دِبِینِنْ وِهَا) دِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! تَه دُو جَارَانْ اَمْ مِرَانْدِنَه و دُو جَارَانْ اَمْ سَاغْ كِرِنَه. اِێدِى اَمْ ژِی لِگُنَهِێنْ خَوه مُكِرْ هَاتِنْ ڤِێجَه مَا (ژِ ڤِی ئَاگِرِی) تُو رِیَكَه دَرْكَتِنِێ تُنَه؟[269]

١٢. (ژِ وَانْ رَه وِهَا تِێ گُۆتِنْ): عَذَابِێ كُو هُونْ تِێ دَه نَه، ژِ بَرْ ڤِێ يَه كُو دَمَا (لِدِنْیَایِێ) هُونْ تَنِێ بِبَالْ خُدِێ ڤَه دِهَاتِنْ ڤَخَونْدِنْ، وَه اَوْ اِنْكَارْ دِكِرْ و چِه دَمَا كُو ژِ خُدِێ رَه هَڤْپِشْكْ دِهَاتِنْ چِێكِرِنْ وَه بَاوَرْ دِكِرْ و رَاسْتْ دِدِێرَا. اِێدِی حُكِمْ و فَرْمَانْ هَرْ ژِ خُدَایِێ بِلِنْدْ، يِێ مَزِنْ رَه يَه.

١٣. اَوْ خُدَا يَه، یِێ كُو نِیشَانِێنْ (قُدْرَتْ و یَكِیتِیَا) خَوه نِیشَانِی وَه دِدَه و ژِ ئَاسْمِێنْ رِزْقِێ وَه دَادِخَه. ژِ بِلِی یِێ كُو بَرِێ خَوه بِدَه خُدِێ كَسْ عِبْرَتِێ نَاگِرَه.

١٤. ڤِێجَه ژِ دِلْ، بِێ خَوارْ و ڤِیچْ تَنِێ عِبَادَتِێ خُدِێ بِكِنْ، چَنْدِی كَافِرْ ڤِێ نَخَوازِنْ ژِی.

١٥. خُدِێ، مَرْتَبَیِێنْ وِی بِلِنْدِنْ، خَودِیِێ عَرْشِێ حُكِمْرَانِییِێ يَه. اَوْ ژِ بَنْدَیِێنْ خَوه كِێ بِڤِێ وَحْیِێ ژِێ رَه دِشِینَه دَا كُو (مِرُۆڤانْ ژِ عَذَابِێ) رُۆژَا قِیَامَتِێ هِشْیَارْ بِكَه.

١٦. وِێ رُۆژَا كُو اَوْ (ژِ گُورِێنْ خَوه) دَرتِێنَه مَیْدَانِێ. تِشْتَكْ ژِ وَانْ لِبَرْ خُدِێ نَه ڤَشَارْتِی يَه. (خُدِێ دِێ ژِ وَانْ بِپِرْسَه)؛ اِيرُو خُدَانِی و حُكِمْرَانِی ژِ بُۆ كِێ يَه؟ اَوْ هَرْ ژِ بُۆ خُدَایِێ یَكْ يِێ هِێزْشِكِێنَه.

١٧. اِيرُو، هَرْ كَسْ بِیَا كُو بِدَسْتْ خِسْتِی (بِخَلاتِێ یَانْ جَلاتِێ) دِێ پِێتَه جَزَاكِرِنْ، اِيرُو ظِلِمْكَارِی نِینَه. بِێگُمَانْ حَسَابِێ خُدِێ بِلَزْ و بَزَه.

١٨. تُو وَانْ بِرُۆژَا قِيَامَتِێ (اَوَا كُو نِێزِیكِی وَانْ دِبَه) هِشِیَارْ بِكَه. (ژِبَرْ دِژْوَارِیَا) وِێ رُۆژِێ دِلِێ وَانْ تِێ بَرْ گَوْرِيَا وَانْ كُو دِلِێ وَانْ تِژَه تِرْسُ و دَرْدُ و كُلَه. ژِ بُۆ ظَالِمَانْ نَه دُۆسْتَكْ نَه ژِی شَفَاعَتْكَارَكِی كُو (شَفَاعَتَا وِی) تِێ قَبُولْكِرِنْ هَیَه.

١٩. خُدِێ بِچَاڤِێنْ خَایِینْ و یَا كُو دِلْ وِێ ڤَدِشِێرِنْ دِزَانَه.

٢٠. خُدِێ بِعَدَالَتِێ حُكِمْ دِكَه. اَوِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ تِێنَه پَرَسْتِنْ، اَوْ نِكَارِنْ بِتِشْتَكِی حُكِمْ بِكِنْ. بِێگُمَانْ یِێ (بِهَرْ تِشْتِی) بِهِیزَرْ، یِێ زَانَا هَرْ خُدِێ يَه.

٢١. مَا اَوْ لِسَرْ رُویِێ عَرْدِێ نَاگَرِنْ، ڤِێجَه كُو بِنِێرِنْ كَا اَنْجَامَا وَاناْ اُمَّتِێنْ بَرِیَا وَانْ چَاوَا بُویَه؟! بِێگُمَانْ اَوْ لِسَرْ عَرْدِێ ژِ ڤَانْ مُشْرِكَانْ بِهِێزتِرْ بُونْ و ژِ وَانْ پِرْتِرْ خَودِی پِیشَه و پِرْتِرْ خَودِی بَرْهَمْ بُونْ. ڤِێجَه خُدِێ اَوْ بِسَبُونَتْ گُنَهِێنْ وَانْ، اَوْ هِنْگَافتِنْ و تُو كَسِێ كُو وَانْ ژِ (عَذَابِێ) خُدِێ رِزْگَارْ بِكَه ژِی تُنَه بُۆ.

٢٢. اَڤْ یَكْ، بِسَبُونَتْ كُو پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ مُعْجِزَیِێنْ اَشكَرَه ژِ وَانْ رَه دِئَانِینْ، ڤِێجَه وَانْ اَوْ اِنْكَارْ كِرِنْ، پَاشِێ خُدِێ ژِی بِعَذَابْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ، هِێزَا وِی نَایِێ شِكَانْدِنْ و عَذَابِێ وِی دِژْوَارَه.

٢٣. صُۆنْدْ بَه، مَه مُوسَا بِمُعْجِزَیِێنْ ژِ جَمْ خَوه و دَلِیلَكَه اَشْكَرَه هِنَارْتْ.

٢٤. مَه ژِ فِرْعَونْ، هَامَانْ و قَارُونْ رَه اَوْ شَانْدْ. ڤِێجَه وَانْ گُۆتْ: اَڤْ سِێرْبَازَكِی پِرْ دَرَوْكَرَه!

٢٥. چِه دَمَا كُو مُوسَا ژِ جَمْ مَه ئَایَتْ و مُعْجِزَه ژِ بُۆ وَانْ بِرِنْ، گُۆتِنْ: اَوِێنْ كُو وَانْ بَاوَرِی ئَانِيَه كُرِێنْ وَانْ بِكُژِنْ و كَچِێنْ وَانْ (ژِ بُۆ خِزْمَتِێ) بِهِێلِنْ! لِێبَلِێ فَنْ و فُوتِێن كَافِرَانْ تَقَزْ دِێ پُوچْ بِبَه.

٢٦. فِرْعَونْ گُۆتْ: دَڤْ ژِ مِنْ بَرْدِنْ دَا كُو اَزْ مُوسَا بِكُژِمْ، ڤِێجَه دَه بِلا گَازِی خُدَایِێ خَوه بِكَه! بِرَاسْتِی اَزْ دِتِرْسِمْ كُو اَوْ، اُۆلَا وَه (نِیزَامَا وَه) بِگُهَرِینَه یَانْ ژِی لِسَرْ عَرْدِێ فَسَادِیِێ دَرِینَه.

٢٧. مُوسَا گُۆتْ: اَزْ ژِ (شَرِێ) هَرْ پُوزْبِلِنْدِێ كُو بَاوَرِی بِرُۆژَا قِیَامَتِێ نَایینَه خَوه بِرَبِّێ خَوه و بِرَبِّێ وَه دِپَارِێزِمْ.

٢٨. ژِ مَالْبَاتَا فِرْعَونْ زِلامَكِی بَاوَرْمَنْدْ كُو اِیمَانَا خَوه ڤَدِشَارْتْ گُۆتْ: مَا هُونِێ زِلامَكِی ژِ بَرْ كُو دِبِێژَه «خُدَایِێ مِنْ «اَللَّهَ «بِكُژِنْ؟ حَالْ اَڤَه كُو وِی ژِ جَمْ خُدَایِێ وَه ژِ بُۆ وَه مُعْجِزَیِێنْ اَشْكَرَه ژِی ئَانِینَه. اَگَرْ اَوْ نَه رَاسْتْ دِبِێژَه، ڤِێجَه جَزَایِێ دَرَوَا وِی ژِێ رَه يَه. اَگَرْ اَوْ رَاسْتْ دِبِێژَه، هِنَكْ ژِ وِی عَذَابِێ كُو بِوِی گَفَانْ لِوَه دِخَوه، تَقَزْ دِێ وَرَه سَرِێ وَه. بِرَاسْتِی ژِی مِرُۆڤێ كُو سِینُورْبِهِێرْ و پِرْ دَرَوْكَارْ بَه خُدِێ وِی رَاسْتَرِێ نَاكَه.

٢٩. (زِلِێمْ) گُۆتْ: گَلِی مِلَّتِێ مِنْ! اِيرُو دَسْتْهِلاتِی یَا وَه يَه، لِسَرْ ڤِێ عَرْدِێ هُونْ حُكِمْرَانِنْ. ڤِێجَه اَگَرْ عَذَابِێ خُدِێ بِسَرْ مَه دَه بِێ، اَوْ كِيَه كُو ئَارِیكَارِیَا مَه بِكَه؟ فِرْعَونْ گُۆتْ: اَزْ هَرْ ئَا كُو چِێتِرْ دِبِینِمْ نِیشَانِی وَه دِدِمْ و اَزْ بَسْ لِسَرْ رِیَا رَاسْتْ وَه رَاسْتَرِێ دِكِمْ.

٣٠. وِی (زِلامِێ) كُو بَاوَرِی ئَانِيبُو گُۆتْ: گَلِی مِلَّتِێ مِنْ! بِرَاسْتِی اَزْ دِتِرْسِمْ كُو عَذَابَكِی مِینَا ێ رُۆژَا اَحْزَابَانْ بِسَرْ وَه دَه بِێ...[270]

٣١. عَذَابَكِی وَكِی عَذَابِێ گَلِێ نُوحْ، عَادْ، سَمُودْ و اَوْ جِڤَاتِێنْ كُو پِشْتِی وَانْ هَاتِنَه. خُدِێ نَه اَوَه كُو ژِ بَنْدَیِێنْ خَوه رَه ظُلْمِێ بِخَوازَه.

٣٢. گَلِی مِلَّتِێ مِنْ! بِرَاسْتِی اَزْ ژِ بُۆ وَه ژِ (عَذَابِێ) رُۆژَا گَازِی و هَاوَارِێ دِتِرْسِمْ.

٣٣. وِێ رُۆژَا كُو هُونِێ بِپِشْتْ خَوه ڤَه ڤَگَرِنْ و بِرَڤِنْ كُو تُو كَسِی وَه ژِ (عَذَابِێ) خُدِێ بِپَارِێزَه تُنَه يَه. خُدِێ كِێ ژِ رِێ بِخَه، ڤِێجَه تُو كَسِێ كُو وِی بِینَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ نِینَه.

٣٤. صُۆنْدْ بَه، بَرِێ، یوسُفْ ژِی نِیشَانِێن اَشْكَرَه ژِ وَه رَه ئَانِیبُونْ. وِێ چَاخِێ ژِی هُونْ دَرْ بَارِێ یَا كُو ژِ وَه رَه ئَانِیبُو، هَرْ دِگُمَانِێ دَه بُونْ. حَتَا دَمَا كُو یُوسِفْ وَفَاتْ كِرْ، وَه گُۆتْ: اِێدِی خُدِێ دِێ پِشْتِی یُوسِفْ پِێخَمْبَرَكِی نَشِینَه. هَا وِسَا خُدِێ اَوِێنْ كُو تِخُوبْبِهِێرْ و شِبْهَهكَارِنْ دِبَه دضَلَالَتِێ.

٣٥. اَوِێنْ دَرْ حَقِێ ئَایَتِێنْ خُدِێ دَه بِێیی دَلِیلَكَه كُو ژِ جَمْ خُدِێ ژِ وَانْ رَه هَاتِبَه تِێدِكُوشِنْ، لِهَمْبَرِی ڤِێ هَڤرِكِیَا وَانْ، لِجَمْ خُدِێ و لِجَمْ وَانِێنْ كُو وَانْ بَاوَرِی ئَانِيَه رِكْ و هِێرْسْ مَزِنْ بُویَه. هَا وِسَا خُدِێ دِلِێ هَرْ زُۆرْدَارِێ خُومَزِنْدِێرْ مُۆرْ دِكَه.

٣٦. فِرْعَونْ گُۆتْ: اَیْ هَامَانْ، ژِ مِنْ رَه ئَاڤَاهِیَكَه گَلَكْ بِلِنْدْ لِێكَه، بَلْكِی اَزْ بِوِێ بِگِهِیژِمْ دَرْگَهْ و رِیَانْ...

٣٧. اَزْ بِگِهِیژِمْ رِێكِێنْ ئَاسِیمَانَانْ دَا كُو بِسَرْ خُدَایِێ مُوسَا ڤَه بِبِمْ! بِرَاسْتِی ژِی اَزْ مُوسَا هَرْ دَرَوِینْ دِزَانِمْ. هَا بِڤِی ئَاوَایِی كَارِێ فِرْعَونْ اِێ پِیسْ ژِێ رَه خَوشِكْ هَاتَه نِیشَانْدَانْ و ژِ رِیَا حَقْ هَاتَه خِسْتِنْ. بِێگُمَانْ فَنْ و فُوتِێنْ فِرْعَونْ هَرْ پُوچِی و خُسْرَانْ بُۆ.

٣٨. وِی زِلامِێ كُو بَاوَرِی ئَانِیبُو گُۆتْ: گَلِی مِلَّتِێ مِنْ! لِپَیْ مِنْ وَرِنْ، اَزِێ رِیَا رِزْگَارِیِێ نِیشَانِی وَه بِدِمْ.

٣٩. گَلِی مِلَّتِێ مِنْ! قَتْ گُمَانْ تُنَه يَه كُو اَڤْ ژِیَانَا دِنْیَایِێ خُوشِیكَه دَمْكُرتَه، لِێبَلِێ ئَاخِرَتْ مَالا لِێمَایینِێ يَه.

٤٠. چِه كَسِێ كَارَكِی نَه بَاشْ بِكَه، ڤِێجَه بِقَاسِی وِى هَرْ دِێ جَزَا بِبِینَه. كِی ژِی - چِه ژِنْ بَه چِه مِێرْ- كَارَكِی بَاشْ بِكَه و اَوْ بَاوَرْمَنْدْ بَه، ڤِێجَه هَا اَوِێ تِێكَڤِنْ بِهِشْتِێ و اَوِێ تِێ دَه بِێحَسَابْ بِێنَه رِزِقْدَانْ.

٤١. گَلِی مِلَّتِێ مِنْ! اَڤْ چِه حَالَه؛ اَزْ وَه ڤَدِخُوِینِمْ بِبَالْ ئَازَادِیِێ، هُونْ ژِی مِنْ ڤَدِخُوِینِنْ بَالْ اِێگِرْ ڤَه؟

٤٢. هُونْ مِنْ ڤَدِخُوِینِنْ دَا كُو اَزْ خُدِێ اِنْكَارْ بِكِمْ و یَا كُو تُو زَانِینَا مِنْ بِوَانْ تُنَه يَه اَزْ ژِێ رَه بِكِمْ هَڤْپِشْكْ. اَزْ ژِی وَه ڤَدِخُوِینِمْ بَالْ خُدِێ ڤَه، اَوِێ دَسْتْهِلاتِێ گُنَهْژِێبِرْ.

٤٣. بِێگُمَانْ اَوِێ كُو هُونْ مِنْ ڤَدِخُوِینِنْ بِبَالْ ڤَه، نَه لِدِنْیَایِێ نَه ژِی لِئَاخِرَتِێ بَرْسِڤَا تُو گَازِیِێ نَادَه. بِێگُمَانْ ڤَگَرَا مَه هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه يَه و هَرْچِی یِێنْ سِینُورْ بُهِێرِنْ تَقَزْ اَوْ خَلْكِێ اِێگِرِنْ.

٤٤. اِێدِى اَڤَا كُو اَزْ ژِ وَه رَه دِبِێژِمْ هُونِێ دِنِێزْ دَه دِبِیرَا خَوه بِینِنْ و اَزْ كَارِێ خَوه هَرْ دِسْپِێرِمْ خُدِێ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِتَڤَكِی بَنْدَیِێنْ خَوه بِینَرَه.

٤٥. خُدِێ اَوْ بَاوَرْمَنْدْ ژِ خَرَابِیَا دَكْ و دُولابِێنْ وَانْ پَارَاسْتْ و عَذَابِێ پِیسْ ژِی دُۆرْ لِمَالْبَاتَا فِرْعَونْ گِرتْ.

٤٦. سِبَهُ و اِێڤَارِێ اَوْ ژِ اِێگِرْ رَه تِێنَه رَاپِێشْكِرِنْ (و پِێ تِێنَه سُوتِنْ) رُۆژَا كُو قِیَامَتْ رَادِبَه ژِی (ژِ مَلَائِكَتَانْ رَه وِهَا دِێ بِێگُۆتِنْ): مَالْبَاتَا فِرْعَونْ تِێخِنْ عَذَابِێ هَرِی دِژْوَارْ!

٤٧. وِێ دَمَا كُو دِ اِێگِرْ دَه كَافِرْ بِهَڤْ دِكَڤِنْ؛ یِێنْ قَلْسْ ژِ یِێنْ گِرَه گِرْ رَه دِبِێژِنْ: بِێگُمَانْ اَمْ پِیْرَوِێنْ وَه بُونْ، ڤِێجَه مَا هُونْ نِكَارِنْ هِنَكِی ژِ اِێگِرْ ژِ سَرْ مَه بِدِنْ ئَالِی؟

٤٨. اَوِێنْ كُو گِرَه گِرْ بُونْ دِبِێژِنْ: بِرَاسْتِی اَمْ تَڤْ بِهَڤْ رَه تِێ دَه نَه. بِێگُمَانْ خُدِێ دِنَاڤْبَرَا عَڤْدِێنْ خَوه دَه حُكِمْ دَایَه.

٤٩. اَوِێنْ كُو دِئِێگِرْ دَه نَه، ژِ نُوتِرڤَانِێنْ دُوژَهِێ رَه دِێ بِبِێژِنْ: لِبَرْ خُدَایِێ خَوه بِگَرِنْ بِلا رُۆژَكِێ عَذَابْ ژِ سَرْ مَه سِڤِكْ بِكَه!

٥٠. نُوتِرڤَانِێنْ دُوژَهِێ ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ: مَا پِێخَمْبَرِێنْ وَه ژِ وَه رَه دَلِیلِێنْ اَشْكَرَه نَئَانِینْ؟ اَوْ ژِی دِبِێژِنْ: بَلِێ، ئَانِینْ. (نُوتِرڤَانْ ژِی) دِبِێژِنْ: هُونْ بِخَوه دَاخَوازْ بِكِنْ. (خُدِێ دِبِێژَه): دَاخَوازَا كَافِرَانْ هَرْ دِپُوچْبُونِێ دَه يَه.

٥١. بِێگُمَانْ اَمِێ دِ ژِیَانَا ڤِێ جِیهَانِێ دَه و رُۆژَا كُو شَاهِدْ رَادِبِنْ (كُو رُۆژَا قِیَامَتِێ يَه) ئَارِیكَارِیَا پِێخَمْبَرِێنْ خَوه بِكِنْ و ئَارِیكَارِیَا وَانِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه ژِی.

٥٢. وِێ رُۆژَا كُو هِێنْجَتَا ظَالِمَانْ تُو فَیْدِێ نَادَه وَانْ و هَرْ لَعْنَتْ ژِ بُۆ وَانَه و هَرْ مَالا پِیسْ یَا وَانَه.

٥٣. صُۆنْدْ بَه، مَه هِدَئَایَتْ دَا مُوسَا و زَارُویِێنْ اِسْرَائِیلْ كِرِنْ مِیرَاتْگِرِێ تَوْرَاتِێ.

٥٤. اَوْ (تَوْرَاتْ)، رِێبَرْ و بِیرْئَانِینَه ژِ بُۆ ئَاقِلْمَنْدَانْ.

٥٥. ڤِێجَه تُو بِێهنَا خَوه فِرَهْ بِكَه. بِێگُمَانْ سُۆزَا خُدِێ دَایَه حَقْ و رَاسْتَه. لِێبُورِینَا گُنَهِێنْ خَوه بِخَوازَه. سِبَهُ و اِێڤَارِێ حَمْدِێ خُدَایِێ خَوه بِكَه و ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ وِی پَاكْ بِدِێرَه.

٥٦. اَوِێنْ كُو دَرْحَقِێ ئَایَتِێنْ خُدِێ دَه نِیقَاشِێ دِكِنْ –بِێیِی دَلِیلَكَه ڤَبِرِی كُو ژِ وَانْ رَه هَاتِبَه- ژِ بِلِی كِبْرُ و قُرَتِیَكِێ پِێ ڤَه دِ دِلِێنْ وَانْ دَه تِشْتَكْ تُنَه. اَوِێ نَگِهِیژِنْ ئَارْمَانْجَا خَوه. نَاخَوه تُو خَوه بَاڤِێژَه بَرْ حِفْظَا خُدِێ. بِێگُمَانْ خُدِێ، هَرْ اَوَه یِێ بِهِیزَرْ، یِێ بِینَرْ.

٥٧. تَقَزْ چِێكِرِنَا عَرْدُ و ئَاسِمَانَانْ زَحْمَتْتِرَه ژِ چِێكِرِنَا اِنْسَانَانْ. لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤانْ
(ڤِێ) نِزَانِنْ.

٥٨. مَرَڤِێ كُۆرْ و یِێ بِچَاڤْ نَه وَكْ هَڤِنْ، یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ ژِی نَه مِینَا یِێنْ نَقَنْجِنْ. مَا هُونْ چِقَاسْ هِنْدِكِی عِبْرَتْ دِگِرِنْ!

٥٩. بِێگُمَانْ قِیَامَتْ هَرْ تِێ، دِهَاتِنْ و هَبُونَا وِێ دَه تُو شِبْهَه تُنَه يَه. لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤانْ بَاوَرِی نَایِێنِنْ.

٦٠. خُدَایِێ وَه گُۆتْ: هُونْ هِێڤِی و دُعَا ژِ مِنْ بِكِنْ، اَزِێ ژِی بَرْسِڤَا وَه بِدِمْ. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو لِسَرْ عِبَادَتْكِرِنَا ژِ بُۆ مِنْ خَوه مَزِنْ دِدِێرِنْ دِێ رَزِیلْ بِچِنْ دُوژَهِێ.

٦١. خُدِێ يَه، اَوِێ كُو ژِ بُۆ وَه شَڤْ طَارِی ئَافِرَانْدِیَه دَا كُو هُونْ تِێ دَه بِێهنَا خَوه بَردِنْ، رُۆژْ ژِی رُونَاهِیكَرْ (ئَافِرَانْدِیَه دَا كُو هُونْ تِێ دَه بِخَبِتِنْ). بِێگُمَانْ خُدِێ، لِسَرْ مِرُۆڤانْ خَودِی كَرَمَه. لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤانْ نَاشِێكِرِینِنْ.

٦٢. هَا اَوْ، خُدِێ يَه، پَرْوَرْدَگَارِێ وَه يَه، خَالِقِێ هَرْ تِشْتِی يَه، ژِ وِی پِێ ڤَه تُو خُدِێ تُنِنْ؛ ڤِێجَه هُونْ چَاوَا بَرِێ خَوه ژِێ ڤَدِگَرِینِنْ!

٦٣. هَا بِڤِی ئَاوَایِی اَوِێنْ كُو ئَایَتِێنْ خُدِێ مَانْدَلَه دِكِنْ، (ژِ حَقِیِێ) تِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٦٤. خُدِێ يَه، اَوِێ كُو عَرْدْ ژِ وَه رَه كِرِیَه وَارْگَه و ئَاسِیمَانْ ژِی كِرِیَه بَانْ، دِرُوڤْ دَایَه وَه و بِشَكْلَكِی پِرْ سِپَحِی هُونْ چِێكِرِنَه و ژِ نِعْمَتِێنْ پَاكْ و حَلالْ رِزْقِێ وَه دَایَه. هَا یِێ كُو اَڤْ كِرِنَه خُدِێ يَه كُو اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ وَه يَه. ڤِێجَه اَوْ خُدَایِێ كُو پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ يَه، پَاكْ و پِیرُۆزَه.

٦٥. هَا اَوْ خُدِێ يَه، اَوِێ كُو هَرْ سَاغَه، ژِ وِی پِێ ڤَه تُو مَعْبُودْ تُنِنْ، ڤِێجَه ژِ دِلْ ژِێ رَه عِبَادَتِێ بِكِنْ، دِعِبَادَتِێ دَه ژِێ رَه شَرِیكَانْ چِێنَكِنْ (و بِبِێژِنْ): پَسْنِێنْ بِێ هَمْپَا و شُكْرِێ بِێ دَاوِی هَرْ ژِ خُدِێ رَه بَه كُو اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ يَه.

٦٦. بِبِێژَه: بِێگُمَانْ پِشْتِی كُو ژِ جَمْ خُدَایِێ مِنْ ژِ مِنْ رَه دَلِیلِێنْ اَشْكَرَه هَاتِنْ، اَزْ هَاتِمَه نَهِیكِرِنْ كُو اَزْ عِبَادَتِێ وَانْ پُوتَانْ بِكِمْ اَوِێنْ كُو هُونْ دِشُونَا خُدِێ دَه وَانْ دِحَبِینِنْ و فَرْمَانْ لِمِنْ هَاتِیَه كِرِنْ كُو اَزْ رَادَسْتِی بَرْ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ بِبِمْ.

٦٧. اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ كُو(هُونْ) ژِ ئَاخِێ، پِشْتْرَه ژِ دِلُۆپَكْ ئَاڤْ، پِشْتْرَه ژِ خُوِینْپَارَیَكِێ هُونْ چِێكِرِنَه، پِشْتْرَه وَه زَارُۆكْ دِ وَلِدِینَه، پِشْتْرَه وَه دِهِێلَه دَا كُو هُونْ بِگِهِیژِنْ كَمَالا خَوه، پِشْتْرَه دِیسَا وَه دِهِێلَه دَا كُو هُونْ پِیرْ و كَالْ بِبِنْ و هِنْ ژِ وَه بَرِی ڤَانْ رَوْشَانْ دِمِرِنْ و وَه دِهِێلَه دَا كُو هُونْ بِگِهِیژِنْ دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی و دَا كُو هُونْ تِێبِگِهِژِنْ.

٦٨. اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ كُو سَاغْ دِكَه هَمْ ژِی دِمِرِینَه. ڤِێجَه دَمَا كُو اَوْ بِخَوازَه كَارَكِی بِكَه، بَسْ ژِێ رَه دِبَژِێ «چِێبِبَه!» اَوْ ژِی چِێدِبَه.

٦٩. اَرِێ مَا تُو عَجِێبْ نَامِینِی ژِ وَانِێنْ كُو دَرْ بَارِێ ئَایَتِێنْ خُدِێ دَه مُجَادَلِێ دِكِنْ، اَوْ چَاوَا بَرِێ خَوه ژِ اِیمَانِێ دَادِگَرِینِنْ؟!

٧٠. اَوِێنْ كُو بِقُرْئَانِێ و بَوَحْیَا كُو مَه پِێخَمْبَرِێنْ خَوه پِێ شَانْدِیَه بَاوَرِی نَایِنِنْ، اَوِێ
پَاشِێ بِزَانِبِنْ...

٧١. دَمَا كُو قَیْدِێنْ هَسِنِی و زِنْجِیرْ بِكَڤِنْ سِتُویِێنْ وَانْ و بِێنَه خِژْكِرِنْ...

٧٢. بِبَالْ ئَاڤَا كَلِی ڤَه. پَاشِێ اَوِێ دِ ئِێگِرْ دَه بِێنَه شَوِتَانْدِنْ.

٧٣. پِشْتْرَه ژِ وَانْ رَه دِێ وَرَه گُۆتِنْ: لِكُو نَه اَوِێنْ كُو وَه ژِ خُدِێ رَه دِكِرِنْ هَڤْپِشْكْ...

٧٤. ژِ بِلِی خُدِێ؟! اَوْ ژِی دِێ بِبِێژِنْ: ژِ بَرْ مَه وِنْدَا بُونْ (چُونْ و اَمْ دِعَذَابْ دَه هِشْتِنْ). بَلْكِی مَه بَرِێ عِبَادَتِێ تِشْتَكِی نَدِكِرْ. هَا بِڤِی ئَاوَایِی خُدِێ دِێ كَافِرَانْ شَاشْ بِكَه.

٧٥. اَڤْ عَذَابْ، بِسَدَمَا كُو هُونْ بِێحَقِی لِسَرْ عَرْدِێ (بِشِرْكُ و اِنْكَارِێ) كِێفْخَوشْ دِبُونْ و بِسَدَمَا كُو هُونْ دِسَرْ خَوه ڤَه چُوبُونْ.

٧٦. دَه هَایْدِێ دِ دَرْگَهِێنْ دُوژَهِێ دَه تِێكَڤِنِێ و تِێ دَه هَرْ و هَرْ بِمِینِنْ. ڤِێجَه جِهِێ سَكْنُ و مَایِینَا قُرَه و پُوزْبِلِنْدَانْ چِقَاسْ پِیسَه.

٧٧. (رَسُولِێ مِنْ!) ڤِێجَه تُو بِێهنَا خَوه فِرَهْ بِكَه. بِێگُمَانْ سُۆزَا خُدِێ دَایَه حَقْ و رَاسْتَه. اِێدِى اَگَرْ اَمْ هِنَكِی ژِ وِی عَذَابِێ كُو مَه ژِ بُۆ وَانْ سُۆزْ دَایَه، نِیشَانِی تَه بِدِنْ، یَانْ ژِی بَرِیَا (اَمْ عَذَابْ بِینِنْ سَرْ وَانْ) اَمْ تَه بِمِرِینِنْ، اَوِێ هَرْ لِمَه بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ (ڤِێجَه اَوْ ژِ بَرْ مَه خَلاَصْ نَابِنْ).

٧٨. (رَسُولِێ مِنْ!) صُۆنْدْ بَه، مَه بَرِیَا تَه ژِی گَلَكْ پِێخَمْبَرْ هِنَارْتِنَه. مَه سَرْپِێهَاتِیِێنْ هِنَكَانْ ژِ وَانْ ژِ تَه رَه گُوتِنَه و یِێنْ هِنَكَانْ ژِی مَه ژِ تَه رَه قِصَه نَكِرِنَه. نَه بَابَتِێ تُو پِێخَمْبَرِی يَه كُو بِێیِی دَسْتُورَا خُدِێ ژِ بَرْ خَوه ڤَه مُعْجِزَیَكِێ بِینَه. اِیجَارْ دَمَا فَرْمَانَا خُدِێ بِێ، بِحَقْ و عَدَالَتِێ تِێ دَارَازْكِرِنْ. هَا وِێ دَمِێ اَوِێنْ كُو دِ رِیَا بَاطِلِی دَه دِخَبِتِینْ خَسِرِینَه.

٧٩. هَا اَوْ خُدِێ يَه، اَوِێ كُو ژِ بُۆ وَه تَرْشْ (دَڤَه، دَوَارْ و پَزْ) ئَافِرَانْدِنَه دَا كُو هُونْ لِهِنَانْ ژِ وَانْ سُوَارْ بِبِنْ و ژِ هِنَكَانْ ژِی گُوشْتِێ وَانْ بِخُونْ.

٨٠. ژِ بُۆ وَه دِتَرْشَانْ دَه گَلَكْ فَیْدِێنْ دِنْ ژِی هَنَه؛ ژِ بُۆ كُو هُونْ لِوَانْ سُوَارْ بِبِنْ، بِگِهِیژِنْ دَاخَوازِێنْ كُو دِدِلِێنْ وَه دَه نَه. هُونْ (لِبَژِێ) لِسَرْ وَانْ و (لِدَرْیَایِێ ژِی) لِكَشْتِیَانْ تِێنَه هِلْگِرْتِنْ.

٨١. خُدِێ نِیشَانِێنْ خَوه شَانِی وَه دِدَه، ڤِێجَه مَا هُونِێ كِیژَانْ ئَایَتِێنْ خُدِێ مَانْدَلَه بِكِنْ؟

٨٢. اَرِێ مَا ڤِێجَه اَوْ لِسَرْ رُویِێ عَرْدِێ نَاگَرِنْ، دَا كُو بِبِینِنْ عَاقِیبَتَا وَانْ مِلَّتِێنْ بَرِیَا وَانْ چَاوَا بُویَه؟ دِگَلْ كُو اَوْ بِهَژْمَارْ ژِ وَانْ پِرْتِرْ بُونْ، ژِ ئَالِیِێ هِێزْ و شِیَانْ ڤَه دِژْوارْتِرْ بُونْ و ژِ ئَالِیِێ جِهْ و وَارْ ڤَه مِكُۆمْ و ئَاصِێتِرْ بُونْ. ڤِێجَه یَا كُو وَانْ بِدَسْتْ خَوه خِسْتِبُو قَتْ فَیْدَه نَدَا وَانْ.

٨٣. ڤِێجَه چِه دَمَا كُو پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ ژِ وَانْ رَه ئَایَتْ و دَلِیلِێن اَشْكَرَه ئَانِینْ، اَوْ بِوِێ زَانِینَا لِجَمْ خَوه یَا كُو لِدِژِی زَانِینَا پِێخَمْبَرَانَه كِێفْخَوشْ بُونْ و اَوْ عَذَابِێ كُو وَانْ پِێ طِنَازْ دِكِرْ بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ.

٨٤. اِێدِی چِه دَمَا كُو وَانْ اَوْ عَذَابِێ مَه یِێ دِژْوَارْ دِیتْ، گُۆتِنْ: مَه بَسْ بَاوَرِی بِخُدِێ تَنِێ ئَانِیَه و اَمْ وَانْ (پُوتِـ)ـێنْ كُو مَه ژِێ رَه دِكِرْ هَڤْپِشْكْ، اِنْكَارْ دِكِنْ.

٨٥. ڤِێجَه پِشْتِی كُو عَذَابِێ مَه دِیتِنْ، (اَوْ اِیمَانِێ بِینِنْ ژِی) اِیمَانَا وَانْ دِێ قَتْ فَیْدَیَكِێ نَدَه وَانْ. اَڤْ رِێكْ و رِێبَازَا خُدِێ يَه كُو دَرْ بَارِێ بَنْدَیِێ وِی دَه دَرْبَاسْ بُویَه و هَا لِوِێ دَرِێ كَافِرْ خَسَارْ دِكِنْ.

[269] مِرِنَا یَكَمْ، حَالِێ اِنْسِێنْ اِێ بَرِیَا چِێبُونَا ژِ دِیَا خَوه يَه. مِرِنَا دُیمْ؛ مِرِنَا لِدِنْیَایِێ يَه. ژِیَانَا یَكَمْ اَوْ ژِیَانَه كُو بِچِێبُونِێ رَه دَسْتْ پِێ دِكَه. ژِیَانَا دُیمْ؛ سَاغْبُونَا پِشْتِی مِرِنِێ يَه كُو اِێدِی دِپِشْتِی وِێ رَه مِرِنْ تُنَه يَه.

[270] اَحْزَابْ: گَلَژِمَارَا حِزْبِێ يَه بِواتَیَا پَارْتْ و بَنْدْ تِێ. دَمَا لِسَرْ حَادِسَیَكِێ قَوِمْ، خَلْكْ بِێنَه جَمْ هَڤْ ژِ وَانْ رَه اَحْزَابْ تِێ گُۆتِنْ. دِڤِرْ دَه، اَوْ خَلْكِێنْ كُو لِسَرْ دِژَاتِیَا پِێخَمْبَرَانْ هَاتِنَا جَمْ هَڤْ و ژِ هَڤْ رَه بُونَه هَڤَالْبَنْدْ.

٤١. سُورَه يِێ فُصِّلَتْ

سُورَهيِێ (فُصِّلَتْ)٥٤ (پِێنْجِی و چَارْ) ئَایَتَه. پِشْتِی سُورَهتِێ غَافِرْ لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایَتَا ٣‘اَمْ گِرْتِیَه. هِنْ نَاڤِێنْ ڤِی سُورَيِی یِێنْ دِنْ ژِی اَڤِنْ: سَجْدَه، حَا.مِیمْ و مَصَابِیحَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. حَا، مِیمْ.

٢. اَڤْ، ژِ جَمْ خُدَایِێ مِهْرِیڤَانِێ دِلُۆڤَانْ ڤَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ.

٣. اَڤْ كِتِێبَكَه كُو ئَایَتِێنْ وِێ بِبَرْفِرَهِی ژِ هَڤْ هَاتِنَه ڤَقَتَانْدِنْ، اَوْ قُرْئَانَكَه عَرَبِی يَه ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو وِێ دِزَانِنْ.

٤. اَوْ مِزْگِینْبَرْ و هِشِیَارْكَرَه، ڤِێجَه پِرَانِیَا مِرُۆڤانْ پِشْتَا خَوه دَانِێ و اَوْ قَتْ دَنْگِێ وِێ نَابِنَه خَوه.

٥. مُشْرِكَانْ دِگُۆتْ: دِلِێنْ مَه، لِبَارَا دُۆزَا كُو تُو مَه بِبَالْ ڤَه گَازِی دِكِی، گِرْتِی نَه. دِگُهِێنْ مَه دَه كَرْبُونَكْ هَیَه و دِنَاڤْبَرَا مَه و تَه دَه ژِی پَرْدَیَكْ هَیَه، ڤِێجَه تُو وَكِی خَوه بِكَه، بِێگُمَانْ اَمِێ ژِی وَكِی خَوه بِكِنْ.

٦. بِبِێژَه: بِێگُمَانْ اَزْ هَرْ وَكِی وَه تَنِێ مِرُۆڤكِمْ. ژِ مِنْ رَه پَیَامْ هَاتِیَه كُو اَزْ بِبِێژِمْ: بِێگُمَان خُدَایِێ وَه هَرْ خُدَایَكِی یَكَه، ڤِێجَه بِرَاسْتُ و دُرِسْتِی بَرِێ خَوه بِدِنِێ و لِێبُورِینَا (گُنَهِێنْ) خَوه ژِێ بِخَوازِنْ. وَاخْ لِحَالِێ مُشْرِكَانْ!

٧. اَوْ مُشْرِكِێنْ كُو زَكَاتَا مَالِێ خَوه نَادِنْ و تِمْ ئَاخِرَتِێ اِنْكَارْ دِكِنْ.

٨. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، ژِ بُۆ وَانْ خَلاتَكَه بِێ نَاڤبِرْ هَیَه.

٩. بِبِێژَه: هُونْ چَاوَا وِی خُدَایِێ كُو عَرْدْ دِ دُو رُۆژَانْ دَه ئَافِرَانْدِیَه اِنْكَارْ دِكِنْ و هُونْ چَاوَا ژِێ رَه هَڤْپِشْكَانْ چِێدِكِنْ؟ هَا اَوْ، پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ يَه.

١٠. خُدِێ دِعَرْدِێ دَه چِیَایِێنْ مِكُۆمْ و بِلِنْدْ بِجِهْ كِرِنَه و بَرَكَتَا خَوه خِسْتِیَه عَرْدِێ و دِچَارْ رُۆژَانْ دَه ژِ بُۆ یِێنْ كُو تِێ دَه لِرِزْقِێ خَوه دِگَرِنْ قُوتِێ وَانْ بِرِێكُوپِێكْ كِرِیَه.

١١. پَاشِێ خُدِێ بَرِێ خَوه دَا ئَافِرَانْدِنَا ئَاسِیمَانَانْ كُو اَوْ دُومَانْ بُۆ، ژِ ئَاسْمِێنْ و عَرْدِێ رَه گُۆتْ: بِدِلِێ خَوه یَانْ ژِی بِێیی دِلِێ خَوه وَرِنْ رَادَسْتِی فَرْمَانَا مِنْ بِبِنْ. هَرْ دِیَانْ ژِی گُۆتْ: اَمْ بِدِلِێ خَوه هَاتِنْ رَادَسْتِی بَرْ فَرْمَانَا تَه بُونْ.

١٢. ڤِێجَه خُدِێ اَوْ حَفْتْ ئَاسِیمَانْ دِ دُو رُۆژَانْ دَه تَمَامْ كِرِنْ و ژِ هَرْ ئَاسِیمَانِی رَه وَظِیفَیَا وِی ژِێ رَه وَحِی كِرْ. مَه ئَاسِیمَانِێ دِنْیَایِێ بِسْتِێرَانْ خَمِلانْدْ و مَه اَوْ پَارَاسْتِیَه. هَا اَڤْ، تَقْدِیرَا خُدَایِێ دَسْتْهِلاتْ يِێ زَانَا يَه.[271]

١٣. اِیجَارْ اَگَرْ اَوْ بَرِێ خَوه (ژِ اِیمَانِێ) ڤَگَرِینِنْ، (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَزْ وَه بِیَكْ هَلاكِێ هِشِیَارْ دِكِمْ، مِینَا وِێ هَلاكَا كُو بِسَرِێ قَوْمِێ عَادْ و سَمُودْ دَه هَاتِیَه.

١٤. دَمَا كُو پِێخَمْبَرِێ وَانْ ژِ هَرْ رَخِی ڤَه و بِهَرْ وَسِیلَیِێ هَاتِنْ جَمْ وَانْ و ژِ وَانْ رَه گُۆتِنْ: ژِ بِلِی خُدِێ عِبَادَتِێ تُو تِشْتِی نَكِنْ. گُۆتِنْ: اَگَرْ خُدَایِێ مَه بِخَوهسْتَا دِێ فِرِیشْتَه ژِ مَه رَه بِشَانْدِنَا. ڤِێجَه بِرَاسْتِی ژِی اَڤَا كُو هُونْ پِێ هَاتِنَه شَانْدِنْ، اَمْ بَاوَرِی پِێ نَایِینِنْ.

١٥. ڤِێجَه هَچِی كُو گَلِێ عَادْ بُۆ، وَانْ ژِ نَحَقِی لِعَرْدِێ خَوه مَزِنْ دِێرَانْ و دِگُۆتِنْ: مَا كِی ژِ مَه خُرْتِرْ و بِهِێزْتِرَه؟ اَرِێ مَا اَوْ نِزَانِنْ كُو بِرَاسْتِى اَوْ خُدَایِێ كُو اَوْ چِێكِرِنَه ژِ وَانْ خُرْتِرْ و بِهِێزْتِرَه. هَمْ وَانْ ئَایَتِێنْ مَه هَرْ اِنْكَارْ دِكِرِنْ.

١٦. اِێدِی مَه ژِی دِوَانْ رُۆژِێنْ شُومْ و بِێقُدُۆشْ دَه بَایَكِی سَارِێ سَقَمِی و بِڤِیزَه ڤِیزْ شَانْدْ سَرْ وَانْ، دَا كُو اَمْ دِ ژِیَانَا دِنْیَایِێ دَه عَذَابِێ رِسْوَاكَرْ بِوَانْ بِدِنْ چِێژَانْدِنْ. عَذَابِێ ئَاخِرَتِێ تَقَزْ رِسْواكَرْتِرَه و ئَارِیكَارِیَا وَانْ ژِی نَایِێ كِرِنْ.

١٧. هَچِی كُو گَلِێ ثَمُودَه، مَه رِیَا رَاسْتْ نِیشَانِی وَانْ دَا، ڤِێجَه وَانْ رِێشَاشِی دِسَرْ هِیدَئَایَتِێ رَه گِرْتِنْ. اِێدِی بِسَبُونَتْ ئَا كُو بِدَسْتْ خِسْتِنْ بِرُوسْكَا عَذَابِێ رِسْوَاكَرْ اَوْ هِنْگَافْتِنْ.

١٨. مَه اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و اَوِێنْ كُو تَقْوادَارْ بُونْ، خَلاصْ كِرِنْ.

١٩. وِێ رُۆژَا كُو دِژْمِنِێنْ خُدِێ بَرْ بِئِێگِرْ ڤَه تِێنَه جِڤَانْدِنْ، ڤِێجَه تَڤْ لِجِهَكِی تِێنَه گِرْتِنْ.

٢٠. حَتٰى دَمَا كُو اَوْ هَاتِنْ قَادَا حَشْرِێ، (وِێ هِنْگِێ) گُهِێنْ وَانْ، چَاڤِێنْ وَانْ و چَرْمِێنْ وَانْ لِهَمْبَرِی یَا كُو وَانْ (لِدِنْیَایِێ) كِرِیَه دِێ لِسَرْ وَانْ شَاهِدِیِێ بِدِنْ.

٢١. اَوْ ژِ چَرْمِێنْ خَوه رَه دِبِێژِنْ: وَه ژِ بُۆ چِه لِسَرْ مَه شَاهِدِی دَا؟ چَرْمِێنْ وَانْ ژِی دِبِێژِنْ: اَوْ خُدَایِێ كُو هَرْ تِشْتِی دِدَه ئَاخَافْتِنْ اَمْ ژِی دَانَه ئَاخَافْتِنْ. هَرْ خُدِێ يَه يِێ جَارَا پِێشِینْ هُونْ ئَافِرَانْدِنْ و هُونِێ هَرْ بِبَالْ ڤَه بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٢٢. وَه خَوه ژِ گُهِێنْ خَوه، چَاڤِێنْ خَوه و چَرْمِێنْ خَوه نَدِپَارَاسْتْ كُو اَوِێ شَاهِدِیِێ لِسَرْ وَه بِدِنْ. لِێبَلِێ وَه حِزِرْ دِكِرْ كُو خُدِێ بِپِرَانِیَا تِشْتِێنْ كُو وَه دِكِرْ، نِزَانَه.

٢٣. هَا ڤِێ هِزْرَا وَه یَا كُو وَه دَرْ بَارِێ خُدِێ دَه دِكِرْ، هُونْ بِرِنْ هَلَاكِێ ڤِێجَه هُونْ بُونْ ژِ یِێنْ كُو خَسَارْكِرِنْ.

٢٤. ڤِێجَه اَگَرْ اَوْ دِعَذَابْ دَه خَوه رَاگِرِنْ ژِ خَوه جِهِێ وَانْ ئَاگِرَه. اَگَرْ اَوْ بِڤِێنْ بِزِڤِرِنْ دِنْیَایِێ دَا كُو خُدِێ ژِ خَوه رَازِی بِكِنْ، ڤِێجَه هِێنْجَتَا وَانْ نَایِێ قَبُولْكِرِنْ.

٢٥. مَه ژِ وَانْ (مُشْرِكَانْ) رَه هِنْ هَڤَالْ و هُۆگِرْ ئَامَادَه كِرِنْ، ڤِێجَه وَانْ ژِ هَرْ ئَالِی ڤَه كِرِنِێنْ وَانْ ژِ بُۆ وَانْ خَوشِكْ نِیشَانْ دَانْ. لِسَرْ وَانْ عَذَابْ مِسُۆگَرْ بُۆ، كُو اَوْ عَذَابْ ژِ اُمَّتِێنْ بَرِیَا وَانْ لِسَرْ هِنْ كَسِێنْ جِنْ و اِنْسِی ژِی پِێوِسْتْ بُوبُو. بِێگُمَانْ وَانْ هَرْ خَسَارْ كِرِیَه.

٢٦. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه (ژِ هَڤْ رَه) دِگُۆتِنْ: لِڤِێ قُرْئَانِێ گُهْدَارِی مَكِنْ، دَمَا كُو اَوْ بِێ خَونْدِنْ، بِكِنْ قِیرَه وِیرْ، هِێڤِی هَیَه هُونْ بِسَرْ بِكَڤِنْ.

٢٧. صُۆنْدْ بَه، اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه تَقَزْ اَمِێ عَذَابَكِی دِژْوَارْ بِوَانْ بِدِنْ چِێژَانْدِنْ و اَمِێ بِپِیسْتِرِینْ كَارِێ كُو وَانْ دِكِرْ وَانْ جَزَا بِكِنْ.

٢٨. هَا اَڤْ ئَاگِرْ جَزَایِێ دِژْمِنِێنْ خُدِێ يَه. ژِ بَرْ كُو وَانْ بِزَئَانِینْ ئَایَتِێنْ مَه مَانْدَلَه دِكِرِنْ، جَزَایِێ وَانْ (دُوژَهَه كُو اَوْ) مَالا سَرَاقَتِی يَه.

٢٩. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه دِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! ژِ جِنْ و اِنْسَانَانْ وَانْ هَرْ دِیِێنْ كُو اَمْ ژِ رِێ خِسْتِنَه نِیشَانِی مَه بِدَه دَا كُو اَمْ وَانْ بِخِنْ بِنْ پِیِێنْ خَوه، دَا كُو اَوْ بِبِنْ ژِ یِێنْ دِبِنِێ دُوژَهِێ دَه!

٣٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو دِبِێژِنْ «پَرْوَرْدَگَارِێ مَه خُدِێ» يَه، پَاشِێ خَوه رَاسْتُ و دُرِسْتْ ژِی دِكِنْ؛ (لِبَرْ مِرِنِێ) مَلَائِكَتْ بِسَرْ وَانْ دَه تِێنْ (و ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ)؛ مَتِرْسِنْ، غَمْگِینْ مَبِنْ و بِوِێ بِهِشْتَا كُو سُۆزَا وِێ ژِ وَه رَه هَاتِیَه دَایِنْ، دِلْشَادْ بِبِنْ!

٣١. (مَلَائِكَتْ دِبِێژِنْ): اَمْ لِژِیَانَا دِنِیَایِێ و لِئَاخِرَتِێ ژِی دُۆسْتُ و پِشْتْگِرِێنْ وَه نَه، دِبِهِشْتِێ دَه تِشْتِێ كُو دِلِێ وَه بِبِژِیِێ و یَا كُو هُونْ بِڤِێنْ، ژِ بُۆ وَه هَیَه.

٣٢. اَڤْ قَدِرْگِرْتِنث و مَازُوڤَانِیكَه ژِ جَمْ خُدِێ يَه، اَوِێ كُو گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

٣٣. اَرِێ مَا گُۆتِنَا كِێ ژِ یَا وِی كَسِی لَاوْتِرْ و سِپَحِیتِرَه، اَوِێ كُو خَلْكِێ گَازِی بَالْ خُدِێ ڤَه دِكَه، كَارْ و كِرْیَارِێنْ قَنْجْ دِكَه و دِپِێژِێ: بِێگُمَانْ اَزْ ژِ مُسِلْمَانَانِمْ؟

٣٤. قَنْجِی و نَقَنْجِی نَه وَكْهَڤِنْ. تُو (نَقَنْجِیِێ) بِهَلْوَسْتَكَه هَرِی سِپَحِی رَاكَه. وِێ چَاخِێ (تُو دِێ بِبِینِی) اَوْ كَسِێ كُو دِنَاڤْبَرَا تَه و وِی دَه نَیَارْتِیَكْ هَیَه، دِێ بِبَه هَرْ وَكِی دُوسْتَكِی گَرْمُ و نِێزِیكْ.

٣٥. ژِ وَانْ كَسِێنْ كُو خَورَاگِرِنْ پِێ ڤَه تُو كَسِێنْ دِنْ نَاگِهِیژِنْ ڤِێ رَادَیِێ و ژِ بِلِی وَانِێنْ كُو دِخِێرْ و قَنْجِیِێ دَه خَودِیِێ پَارَكَه مَزِنِنْ تُو كَسِێنْ دِنْ نَاگِهِیژِنْ ڤِێ دَرَجَیِێ.

٣٦. اَگَرْ ژِ شَیْطِێنْ فِكْرَكِی نَبَاشْ تَه (ژِ ڤَانْ مَرْتَبَیِێنْ بَاشْ) ڤَگَرِینَه، دِجِهْ دَه خَوه بِخُدِێ بِپَارِێزَه. بِێگُمَانْ خُدِێ، هَرْ اَوَه یِێ بِهِیزَرْ، یِێ زَانَا.

٣٧. شَڤْ و رُۆ، رُۆژْ و هَیڤْ ژِ نِیشَانِێنْ خُدِێ نَه. اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ دِخَوازِنْ تَنِێ عِبَادَتِێ خُدِێ بِكِنْ. ژِ رُۆژْ و هِیڤِێ رَه نَچِنْ سِجُودِێ؛ ژِ خُدِێ رَه هَرِنْ سِجُودِێ، اَوِێ كُو وِی اَوْ (هَیڤْ و رُۆژْ) ئَافِرَانْدِنَه.

٣٨. اَگَرْ مِرُۆڤ خَوه قُرَه بِكِنْ (و ژِ خُدِێ رَه عِبَادَتْ نَكِنْ)، ڤِێجَه اَوْ مَلَائِكَتِێنْ كُو لِجَمْ خُدَایِێ تَه، بِشَڤْ و رُۆژْ خُدِێ پَاكْ دِدِێرِنْ و اَوْ قَتْ رَانَاوَسْتِنْ ژِی.

٣٩. ژِ نِیشَانِێنْ (هِێزْ و قُدْرَتَا) خُدِێ يَه كُو تُو دِبِینِی عَرْدْ هِشْكْ و هُولا يَه، ڤِێجَه دَمَا كُو اَمْ بَارَانِێ دَادِخِنْ سَرْ وِێ، دِلِڤَه و بِئَاڤِێ دِنَپِخَه؛ بِلِنْدْ دِبَه. اَوْ خُدَایِێ كُو عَرْدِێ (بِئَاڤِێ) ڤَدِژِینَه، تَقَزْ اَوِێ مِرِیَانْ ژِی ڤَژِینَه. بِێگُمَانْ خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

٤٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو ئَایَتِێنْ مَه اِنْكَارْ دِكِنْ اَوْ ژِ بَرْ مَه نَایِێنَه ڤَشَارْتِنْ. اَرِێ مَا ڤِێجَه اَوِێ كُو دِ اِێگِرْ دَه تِێ ئَاڤِێتِنْ چِێتِرَه، یَانْ اَوِێ كُو رُۆژَا قِیَامَتِێ بِاَوْلَهِی وَرَه؟ هُونْ چِه دِڤِێنْ وِێ بِكِنْ، بِێگُمَانْ خُدِێ بِتِشْتِێنْ كُو هُونْ دِكِنْ بِینَرَه.

٤١. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو دَمَا قُرْئَانْ ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه بَاوَرِی پِێ نَئَانِینْ، (ژِ وَانْ رَه دُوژَه هَیَه). بِێگُمَانْ اَوْ كِتِێبَكَه قَدِرْبِلِنْدُ و زُۆرْشِكِێنَه.

٤٢. نَه ژِ پِێشْ وِێ ڤَه، نَه ژِی ژِ پِشْتْ وِێ ڤَه پُوچِی تِێكِلِی وِێ نَابَه. اَوْ ژِ جَمْ خُدَایِێ حَكِیمْ اِێ حَمِیدْ ڤَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ.

٤٣. (یَا مُحَمَّدْ!) یَا ژِ تَه رَه هَاتِیَه گُۆتِنْ، هَرْ اَوْ ژِ پِێخَمْبَرِێنْ بَرِیَا تَه رَه ژِی هَاتِیَه گُۆتِنْ. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه تَقَزْ خُدَانِێ مَغْفِرَتِێ يَه، هَمْ ژِی خُدَانِێ عَذَابَكِی جَانْسُۆژَه.

٤٤. اَگَرْ مَه اَڤْ قُرْئَانْ نَه بِزِمَانِێ عَرَبِی بِهِنَارْتَا، ڤِێجَه دِێ بِگُۆتِنَا :دَه بِلا ئَایَتِێنْ وِێ بِعَرَبِی بِهَاتَا رُونِیكِرِنْ، (دَا كُو مَه ژِێ فَهمْ كِرِبُویَا)، اَرِێ مَا اَڤْ چِێدِبَه كُو قُرْئَانْ عَجَمِی و پِێخَمْبَرْ ژِی عَرَبِی بَه؟ بِبِێژَه: اَڤْ قُرْئَانْ، ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو اِیمَانْ ئَانِییَه، رِێبَرْ و شِیفَا يَه. اَوِێنْ كُو اِیمَانْ نَایِینِنْ، دِگُهِێنْ وَانْ دَه كَرِیتِیَكْ هَیَه. اَڤْ قُرْئَانْ لِسَرْ وَانْ طَارِیتِی و گُمَانَكَه (كُو اَوْ تِێنَاگِهِیژِنْ). هَرْ وَكِی كُو ژِ جِهَكِی دُورْ ڤَه بَانْگْ لِوَانْ بِێ كِرِنْ (ڤِێجَه اَوْ تِێنَگِهِیژِنْ و فَهمْ نَكِنْ).

٤٥. صُۆنْدْ بَه، مَه كِتِێبْ ژِ مُوسَا رَه هِنَارْتْ، ڤِێجَه خَلْكِێ وِی دَرْبَارِێ وِێ دَه بِهَڤْ كَتِنْ. اَگَرْ نَه ژِ بَرْ سُۆزَا خُدَایِێ تَه بُویَا اَوَا كُو بَرِێ دَایَه، دِێ دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه (بِهَلاكَا وَانْ) حُكِمْ هَاتِبُویَا دَایِنْ. بِرَاسْتِى اَوْ دَرْ بَارِێ قُرْئَانِێ دَه دِنَاڤْ گُمَانَكَه گُمَانْدَارْ دَه نَه.

٤٦. چِه كَسِێ كُو كَارَكِی قَنْجْ بِكَه اَوْ ژِ خَوه رَه دِكَه و كِی ژِی نَقَنْجِیَكِێ بِكَه، ڤِێجَه زَرَارَا وِێ هَرْ ژِێ رَه يَه. رَبِّێ تَه ژِ بَنْدَیِێ خَوه رَه نَه سِتَمْكَارَه.

٤٧. زَانِینَا قِیَامَتِێ هَرْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه تِێ سپَارْتِنْ (هَرْ اَوْ دِزَانَه). بِێیِی زَانِینَا وِی تُو فِێكِی ژِ كُمِكَا خَوه دَرْنَاكَڤَه، تُو مِێیِكْ ژِی بِێیِی زَانِینَا وِی بَرْ نَاگِرَه و بَرِێ خَوه دَانَایِنَه. وِێ رُۆژِێ خُدِێ گَازِی وَانْ دِكَه: كَا لِكُو نَه اَوْ هَڤْپِشْكِێنْ مِنْ (اَوِێنْ كُو وَه ژِ مِنْ رَه دِكِرِنْ شَرِیكْ)؟ اَوْ دِبِێژِنْ: اَمْ ژِ جَنَابِێ تَه رَه اَشْكَرَه دِكِنْ كُو دَرْ بَارِێ ڤِێ دَه تُو شَاهِدْ ژِ مَه تُنِنْ.

٤٨. اَوْ تِشْتِێنْ كُو وَانْ بَرِێ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِرْ ژِ بَرْ وَانْ وِنْدَا بُونْ و وَانْ بَاشْ یَقِینْ كِرْ كُو ژِ وَانْ رَه تُو جِهِێ رَڤِێ تُنَه يَه.

٤٩. اِنْسَانْ ژِ خَوسْتِنَا خِێرِێ نَاوَسْتَه، لِێبَلِێ اَگَرْ خَرَابِیَكْ بِسَرْ دَه بِێ دِجِهْ دَه هِێڤِیَا خَوه وِنْدَا دِكَه و اُمِیدَا وِی نَامِینَه.

٥٠. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ پِشْتِی تَنْگَزَارِیَكَه كُو بِسَرْ اِنْسِێنْ دَه بِێ، اَمْ ژِ جَمْ خَوه قَنْجِیَكِێ پِێ بِدِنْ تَعِمْكِرِنْ، تَقَزْ دِێ بِبِێژَه: اَڤْ، بِكَدَا مِنْ بُۆ و مِنْ نَه بَاوَرَه كُو قِیَامَتْ ژِی رَابَه. اَگَرْ اَزْ لِخُدَایِێ خَوه ڤَگَرِمْ ژِی، تَقَزْ لِجَمْ وِی ژِ مِنْ رَه یَا هِێ سِپَحِیتِرْ هَیَه. صُۆنْدْ بَه، اَمِێ وَانِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه بِهَمُو كَارِێنْ كُو كِرِنْ هَرْ ئَاگَاهْدَارْ بِكِنْ و تَقَزْ اَمِێ ژِ عَذَابِێ گِرَانْ وَانْ بِدِنْ چِێژَانْدِنْ.

٥١. دَمَا كُو اَمْ قَنْجِیَكِێ بِدِنْ اِنْسِێنْ بَرِێ خَوه (ژِ مَه) ڤَدِگَرِینَه و خَوه دُورْ دِكَه. لِێبَلِێ دَمَا كُو خَرَابِیَكْ بِسَرْ دَه بِێ، دِجِهْ دَه دُعَا و لاڤَه لاڤِێنْ دِرِێژْ ژِ مَه دِكَه.

٥٢. (رَسُولِێ مِنْ ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: دَه كَا هُونْ بِێژِنْ: اَگَرْ اَڤْ (قُرْئَانْ) ژِ جَمْ خُدِێ بَه و پَاشِێ وَه ژِی اَوْ مَانْدَلَه كِرِبَه، وِێ چَاخِێ ژِ وِی كَسِێ كُو كَتِیَه اِخْتِلافَكَه دُورِی حَقِیِێ رِێشَاشْتِرْ كِی هَیَه؟

٥٣. تَقَزْ اَمِێ دَلِیلِێنْ خَوه دِئَاسُۆیَانْ دَه و دِنَفْسَا اِنْسِێنْ بِخَوه دَه ژِی نِیشَانِی وَانْ بِدِنْ، حَیَانِی كُو ژِ وَانْ رَه تَام اَشْكَرَه بِبَه كُو اَڤْ (قُرْئَانْ) حَقْ و رَاسْتَه. اَرِێ مَا نَه بَسِی تَه يَه كُو بِرَاسْتِى خُدَایِێ تَه لِسَرْ هَرْ تِشْتِی حَازِرْ و شَاهِدَه.

٥٤. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! بِرَاسْتِی اَوْ كَافِرْ ژِ چُونَا بَرْ حِزُورَا خُدِێ بِشِكْ و گُمَانِنْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! بِێگُمَانْ خُدِێ (بِزَانِینَا خَوه) دُۆرْ لِهَرْ تِشْتِی گِرْتِیَه.

[271] وَاتَیَا كُو «ژِ هَرْ ئَاسِیمَانِی رَه وَظِیفَیَا وِی ژِێ رَه وَحِی كِر» اَڤَه؛ مَلائِیكَتْ، سْتِێرْ و جِسْمِێنْ ئَاسِیمَانِی یِێنْ دِنْ لِهَرْ ئَاسِیمَانِی لِگُۆرِی پِێدِڤِیَا وِی بِجِهْ كِرِیَه و كَارِێ هَرْ یَكِی، ژِ وَانْ رَه بِوَانْ دَایَه زَانِینْ.

٤٢. سُورَه يِێ شُورَا

سُورَهيێ (شُورَا)،٥٣ (پِێنْجِی و سِێ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایَتَا ٣٨‘اَمْ گِرْتِیَه كُو تِێ دَه بِێژَیَا شُورَا دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَیَا «شِێوْرَه» كُو اَوْ ژِی، بِنْگَهْ و پْرَنْسِیبَكَه گِرِینْگْ ئَا دَسْتْهِلاتِیَا مُسِلْمَانَانَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. حَا، مِیمْ،

٢. عَینْ، سِینْ، قَافْ.

٣. (یَا مُحَمَّدْ!) خُدَایِێ دَسْتْهِلاتِێ كَارْبِنَجِه، بِڤِی ئَاوَایِی وَحْیِێ بِبَالْ تَه ڤَه و بِبَالْ پِێخَمْبَرِێنْ بَرِیَا تَه ڤَه دِشِینَه.

٤. چِه تِشْتِێنْ دِ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ دَه هَنَه هَرْ یِێنْ خُدِێ نَه. هَرْ اَوَه یِێ بِلِنْدْ يِێ مَزِنْ.

٥. هِنْدِكْ مَا كُو ئَاسِیمَانْ دِسَرْ هَڤْ رَه (ژِ هَیْبَتَا خُدِێ) بِقَلِشْنْ! مَلائِیكَتْ ژِی، خُدَایِێ خَوه دِگَلْ پَسِنْدَانَا وِى ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ وِى پَاكْ دِدِێرِنْ و ژِ بُۆ یِێنْ لِعَرْدِێ لِێبُورِینِێ دِخَوازِنْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! بِێگُمَانْ خُدِێ هَرْ اَوَه یِێ گُنَهْژِێبِرْ، یِێ دِلُۆڤَانْ.

٦. اَوِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ ژِ بُۆ خَوه دُوسْتُ و ئَارِیكَارْ گِرْتِنَه، خُدِێ لِسَرْ وَانْ هَرْ تِمْ زِێرَڤَانَه و تُو ژِی لِسَرْ كَارِێنْ وَانْ نَه كَفِيلِی.

٧. مَه بِڤِی ئَاوَایِی ژِ بُۆ تَه قُرْئَانَكْ بِزِمَانِێ عَرَبِی وَحِی كِرِیَه دَا كُو تُو خَلْكِێ مَكِّێ و یِێنْ كُو لِهَاوِرْدُۆرَا وِێ نَه، هِشْیَارْ بِكِی و تُو وَانْ ژِ رُۆژَا جِڤِینِێ بِتِرْسِینِی، اَوْ رُۆژَا كُو تِێ دَه قَتْ گُمَانْ تُنَه يَه. وِێ رُۆژِێ، هِنْ دِبِهِشْتِێ دَه نَه هِنْ ژِی دِ ئَاگِرِێ بِپِێتْ دَه نَه.

٨. اَگَرْ خُدَا بِڤِیَا تَقَزْ دِێ هَمُو مِرُۆڤْ كِرِبُونَا یَكْ اُمَّتْ. لِێبَلِێ خُدِێ كِێ بِڤِێ وِی دِخَه نَاڤْ رَحْمَا خَوه. اَوِێنْ كُو ظَالِمِنْ (كَافِرِنْ) ژِ بُۆ وَانْ تُو دُوسْتُ و ئَارِیكَارَكْ تُنَه.

٩. (دَڤْ ژِ وَانْ بَرْدَه) بَلْكِى وَانْ ژِ بِلِی خُدِێ ژِ بُۆ خوه خَودِی و ئَارِیكَارْ گِرْتِنَه. (اَگَرْ اَوْ خَودِی و ئَارِيكَارَانْ بِگْرِنْ) ڤِێجَه خُدِێ، بَسْ خَودِی و ئَارِيكَارَه و بَسْ اَوْ مِرِیَانْ سَاغْ دِكَه و اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

١٠. چِه دَمَا هُونْ ژِ كَارْ و بَارِێنْ خَوه دِتِشْتَكِی دَه كَتِنْ اِخْتِلافِێ، ڤِێجَه حُكْمِێ وِی بِدِنْ بَالْ خُدِێ ڤَه. هَا اَوْ خُدَایِێ كُو حُكْمِێ هَرْ تِشْتِی لِجَمَه پَرْوَرْدَگَارِێ مِنَه. مِنْ خَوه سپَارْتِیِێ و اَزِێ بِبَالْ ڤَه ڤَگَرِمْ.

١١. ئَافِرِینَرِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانَه. وِی ژِ بُۆ وَه ژِ جِنْسِێ وَه هَڤْژِینْ خُلِقَانْدِیَه و ژِ تَرْشَانْ ژِی، ژِ جِنْسِێنْ وَانْ هَڤْژِینْ ئَافِرَانْدِنَه. وَه (بِڤِی ئَاوَایِی) بِوَانْ زِێدَه دِكَه. تُو تِشْتْ مِینَا خُدِێ تُنَه يَه. هَرْ خُدِێ يَه یِێ بِهِیزَرْ، یِێ بِینَرْ.

١٢. كِلِیتِێنْ (خَزِینِیِێنْ) ئَاسِیمَانَانْ و عَرْدِێ یِێنْ خُدِێ نَه. اَوْ كِێ بِڤِێ رِزْقِێ وِی فِرَه دِكَه، كِێ ژِی بِڤِێ (رِزْقِێ وِی) تَنْگْ دِكَه. بِێگُمَانْ اَوْ بِهَرْ تِشْتِی زَانَا يَه.

١٣. دِ دِینْ دَه یَا كُو لِنُوحْ هَاتِیَه اَمِرْكِرِنْ و یَا كُو مَه ژِ بُۆ تَه شَانْدِی و یَا كُو مَه اِبْرَاهِیمْ، مُوسَا و عِيسَا پِێ فَرْمَانْبَرْ كِرِنْ، ژِ بُۆ وَه كِرِیَه رِێكْ و رِێبَازْ دَا كُو هُونْ دِینْ لِسَرْ پِیَانْ بِگِرِنْ و هُونْ تِێ دَه نَكَڤِنْ اِخْتِلافِێ. اَڤَا كُو هُونْ مُشْرِكَانْ گَازِی بَالْ ڤَه دِكِنْ لِسَرْ وَانْ گِرَانْ تِێ. خُدِێ كِێ بِڤِێ ژِ دِینِێ خَوه رَه دِبِژِێرَه و كَسِێ كُو (بِتُۆبِێ) لِخُدِێ ڤَگَرَه، وِی رَاسْتَرِێ دِكَه.

١٤. اَوْ پِشْتِی كُو زَانِینْ ژِ وَانْ رَه هَاتِنْ، هَرْ ژِ چَاڤْنَبَارِیَا خَوه، دِنَاڤْبَرَا خَوه دَه كَتِنْ اِخْتِلافِێ. اَگَرْ گُوتِنَا خُدَایِێ تَه، بِپَاشْدَخِسْتِنَا جَزَایِێ وَانْ حَتَا رُۆژَا قِیَامَتِێ دَرْبَاسْ نَبُویَا دِێ دِجِهْ دَه دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه (بِهَلاكَا وَانْ) حُكِمْ بِهَاتَا كِرِنْ. بِرَاسْتِی اَوِێنْ كُو پِشْتِی گَلِێنْ خَوه بُونَه وِێرِسِێ كِتِێبِێ، دَرْ بَارِێ قُرْئَانِێ دَه، دِنَاڤَا شِكْ و گُمَانِێ دَه نَه.

١٥. (رَسُولِێ مِنْ!) ڤِێجَه بِبَالْ وِی (دِینِێ رَاسْتْ) ڤَه گَازِی خَلْكِێ بِكَه و چَاوَا فَرْمَانْ لِتَه هَاتِیَه كِرِن وِسَا خَوه رَاسْتُ و دُرِسْتْ بِكَه و نَدَه پَیْ هَوَسِێنْ وَانْ. ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه: مِنْ بِكِتِێبَا كُو خُدِێ اَوْ هِنَارْتِیَه بَاوَرِی ئَانِی و لِمِنْ هَاتِیَه فَرْمَانْكِرِنْ كُو اَزْ دِنَاڤْبَرَا وَه دَه بِعَدَالَتِی حُكِمْ بِكِمْ. خُدَا، پَرْوَرْدَگَارِێ مَه و پَرْوَرْدَگَارِێ وَه يَه. جَزَایِێ كَارِێنْ مَه ژِ مَه رَه يَه و جَزَایِێ كَارِێنْ وَه ژِی ژِ وَه رَه يَه. دِنَاڤْبَرَا مَه و وَه دَه تُو مُنَاقَشَه تُنَه يَه. خُدِێ دِێ مَه و وَه تَڤَانْ (رُۆژَا قِیَامَتِێ) لِهَڤْ بِجِڤِینَه، ڤَگَرْ ژِی هَرْ بِبَالْ وِی ڤَه يَه.

١٦. اَوِێنْ كُو دَرْ بَارِێ (دِینِێ) خُدِێ دَه پِشْتِی كُو مِرُۆڤانْ اَوْ قَبُولْكِرِنْ و ژِێ رَه تَسْلِیمْ بُونْ، گَنْگَشِی و نِیقَاشِێ دِكِنْ؛ نِیقَاشْ و دَلِیلِێنْ وَانْ لِجَمْ خُدَایِێ وَانْ پُوچْ و بَطَالِنْ. (لِدِنْیَایِێ) غَزَبْ لِسَرْ وَانَه و (لِئَاخْرَتِێ ژِی) ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِی دِژْوَارْ هَیَه.

١٧. اَوِێ كُو كِتِێبْ و تَرَازِی بِحَقِی شَانْدِنَه (دَا كُو مِرُۆڤ دِهَمُو كَارِێنْ خَوه دَه بِعَدَالَتِی رَابِنْ) خُدَا يَه. مَا تُو چِه دِزَانِی، دِبَه كُو رُۆژَا قِیَامَتِێ نِێزِیكْ بَه.

١٨. اَوِێنْ كُو بِرُۆژَا قِیَامَتِێ بَاوَرِی نَایِنِنْ لَزِێ لِهَاتِنَا وِێ دِكِنْ. اَوِێنْ كُو بَاوَرِی پِێ ئَانِینَه ژِێ دِتِرْسِنْ و ژِ دِلْ دِزَانِنْ كُو اَوْ حَقَه. هَایْدَارْ بِنْ! بِرَاسْتِی اَوِێنْ كُو دَرْ بَارِێ رُۆژَا قِیَامَتِێ دَه تِێدِكُوشِنْ، اَوْ دِ نَاڤْ رِێشَاشِیَكَه دُورْ دَه نَه.

١٩. خُدِێ ژِ بَنْدَیِێنْ خَوه رَه لُطِفْكَارَه؛ اَوْ كِێ بِڤِێ رِزْقِێ وِی دِدَه و هَرْ اَوَه یِێ خُدَانْهِێزْ، یِێ دَسْتْهِلاتْ.

٢٠. چِه كَسِێ (بِعَمَلِێ خَوه) قَازَانْجَا ئَاخْرَتِێ بِخَوَازَه، اَمِێ قَازَانْجَا وِی ژِێ رَه زِێدَه بِكِنْ و چِه كَسِێ دَسْكَفْتِیِێنْ دِنْیَایِێ بِخَوَازَه، اَمِێ ژِ وِێ تِشْتَكِی بِدِنِێ و لِئَاخْرَتِێ ژِێ رَه تُو پَارَكْ تُنَه.

٢١. یَانْ ژِی، مَا ژِ وَانْ رَه اِلٰهِنْ هَنَه كُو ژِ وَانْ رَه حُكْمِێنْ دِینْ دَاتِینِنْ، یَا كُو خُدِێ دَسْتُورْ پِێ نَدَایَه؟ اَگَرْ حُكْمِێ خُدِێ نَبُویَا كُو اَوِێنْ رُۆژَا قِیَامَتِێ ژِ هَڤْ بِێنَه جُدَاكِرِنْ ، دِجِهْ دَه دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه حُكِمْ (بِعَذَابِێ) دِێ بِهَاتَا دَایِنْ. بِێگُمَانْ ژِ یِێنْ ظَالِمْ رَه عَذَابَكِی جَانْسُوژْ هَیَه.

٢٢. تُو (رُۆژَا قِیَامَتِێ) ظَالِمَانْ دِبِینِی كُو اَوْ ژِ بَرْ كِرِنِێنْ خَوه (یِێنْ خَرَابْ) بِطِرْسِنْ. تَقَزْ اَوِێ بِسَرْ وَانْ دَه وَرَه. اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، اَوْ دِبَخْچَیِێنْ بِهِشْتِێ دَه نَه. لِجَمْ خُدَایِێ وَانْ، ژِ وَانْ رَه یَا كُو بِخَوَازِنْ هَیَه. هَا اَڤْ، كَرَمْ و قَنْجِیَا مَزِنْ بِخَوه يَه.

٢٣. هَا اَڤْ (كَرَمْ و قَنْجِی) یَا كُو خُدِێ مِزْگِینِیَا وِێ دِدَه بَنْدَیِێنْ خَوه یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه. (رَسُولِێ مِنْ! ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: اَزْ ژِ بِلِی پَارَاسْتِنَا (حِقُوقِێ) اَقرَبَاتِیِێ تُو حَقَكِی (لِسَرْ تَبْلِيغِێ) ژِ وَه نَاخَوَازِمْ. چِه كَسِێ كُو قَنْجِیَكِێ بِكَه اَمْ پَادَاشَا وِی زِێدَه دِكِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، شُكِرْوَرْگِرَه.

٢٤. یَانْ مَا اَوْ دِبِێژِنْ: وِی لِسَرْ (نَاڤِێ) خُدِێ دَرَوْ لِێئَانِیَه؟ اَگَرْ خُدَا (هَتِیكَتِیَا تَه) بِخَوهسْتَا دِێ سَرْ دِلِێ تَه مُورْ بِكِرَا (و بِتَه بِدَانَا ژِبِیرْكِرِنْ). خُدِێ پُوچِی (یَا كُو اَوْ دِبِێژِنْ) ژِ هُۆلِێ رَادِكَه و بِئَایَتِێنْ خَوه، حَقِیِێ بِجِهْ دِكَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِیَا دِدِلْ و سِینْگانْ دَه ڤَشَارْتِی دِزَانَه.

٢٥. اَوَه یِێ كُو ژِ بَنْدِیِێنْ خَوه تُوبِێ قَبُولْ دِكَه و لِنَقَنْجِیِێنْ وَانْ دِبُورَه و بِیَا كُو هُونْ دِكِنْ دِزَانَه.

٢٦. خُدِێ بَرْسِڤَا (بَرْگَرِینَا) وَانِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه دِدَه و ژِ قَنْجِیَا خَوه زِێدَهیِی یَا كُو كِرِنْ ژِی دِدَه وَانْ. هَرْچِی كُو كَافِرِنْ، ژِ وَانْ رَه ژِی عَذَابَكِی دِژْوَارْ هَیَه.

٢٧. اَگَرْ خُدِێ ژِ عَڤْدِێنْ خَوه رَه رِزِقْ فِرَهْ بِكِرَا دِێ لِسَرْ رُویِێ عَرْدِێ ژِ سَرْ خَوه ڤَه بِچُونَا. لِێبَلِێ خُدَا، بِقَاسِی كُو دِڤِێ رِزْقِێ وَانْ دِشِینَه. بِێگُمَانْ خُدِێ بِبَنْدَیِێنْ خَوه ئَاگَاهْدَارَه بِینَرَه.

٢٨. اَوَه یِێ كُو بَارَانِێ پِشْتِی كُو مِرُۆڤ (ژِ هَاتِنَا وِێ) بِێهِێڤِی بُونْ، دِبَارِینَه. رَحْمَتَا خَوه لِهَرْ ئَالِیِی بَلاَڤْ دِكَه. اَوَه، یِێ دُوسْتُ و ئَارِیكَارْ، یِێ بَابَتِێ پَسِنْدَایِینِێ.

٢٩. ژِ نِیشَانِێنْ (قُدْرَتْ و یَكِیتِیَا) خُدِێ يَه كُو عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ و رِێڤَهَرِێنْ كُو دِنَاڤَا وَانْ دَه بَلاڤْ كِرِنْ ژِی خُلِقَانْدِنَه و خُدَا دَمَا بِخَوَازَه لِسَرْ لِهَڤْكُۆمْكِرِنَا وَانْ قَادِرَه.

٣٠. چِه مُصِیبَتَكَه كُو وَرَه سَرِێ وَه هَرْ اَوْ بِسَبُونَتْ گُنَهِێنْ كُو وَه كِرِنَه و خُدِێ لِپِرِێنْ وَانْ ژِی دِبُورَه.

٣١. هُونِێ (خُدِێ) لِسَرْ عَرْدِێ نَچَارْ نَهِێلِنْ و ژِ بِلِی خُدِێ، ژِ بُۆ وَه تُو دُۆسْتُ و ئَارِیكَارَكْ ژِی تُنَه.

٣٢. ژِ نِیشَانِێنْ خُدِێ نَه؛ اَوْ كَشْتِیِێنْ كُو مِینَا چِیَانْ دِبَحْرِێ دَه دِكِشِنْ.

٣٣. اَگَرْ خُدَا بِخُوَازَه دِێ بَا رَاوَسْتِینَه، ڤِێجَه كَشْتِی ژِی دِێ لِسَرْ رُویِێ بَحْرِێ سَكنَانْدِی بِمِینِنْ. بِێگُمَانْ دِڤِێ دَه، ژِ بُۆ هَرْ كَسِێ صَبِرْكِێشْ و شُكِرْدَارْ رَه نِیشَانْ هَنَه.

٣٤. یَانْ ژِی بِسَبُونَتْ كِرِنِێنْ وَانْ دِێ وَانْ هَلاكْ بِكَه، (لِێبَلِێ اَوْ) لِپِرِێ تِشْتَانْ دِبُورَه.

٣٥. (بِڤِی ئَاوَایِی) دَا كُو اَوِێنْ دَرْ بَارِێ ئَایَتِێنْ مَه دَه تِێدِكُوشِنْ بِزَانِنْ كُو ژِ وَانْ رَه تُو جِهِێ رَڤِێ تُنَه يَه.

٣٦. اِێدِى چِه تِشْتِێ كُو ژِ وَه رَه هَاتِیَه دَایِنْ، ڤِێجَه اَوْ پَرْتَالِێ ژِیَانَا ڤِێ دِنْیَایِێ يَه و ژِ بُۆ یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه و خَوه دِسِبِێرِنْ پَرْوَرْدَگَارِێ خَوه، یَا لِجَمْ خُدِێ چِێتِرْ و مَایِینْدَتِرَه.

٣٧. اَوْ بَاوَرْمَنْدِێنْ كُو ژِ گُنَهِێنْ مَزِنْ و ژِ فَحْشِیتِیَانْ (بِێتُورَیِیَانْ) خَوه دِپَارِێزِنْ و دَمَا كُو اَوْ هِێرْسْ دِبِنْ ژِی عَفُو دِكِنْ.

٣٨. اَوِێنْ كُو بَرْسِڤَا بَانْگَا خُدَایِێ خَوه دَانَه، نِمِێژْ كِرِنَه، دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه كَارِێنْ وَانْ بِشِێورِێ يَه و ژِ وِی رِزْقِێ كُو مَه دَایَه وَانْ ژِی (دِجِهِێ وِێ دَه) خَرْجْ دِكِنْ.

٣٩. اَوِێنْ كُو دَمَا نَحَقِی لِوَانْ دِبَه (ژِ یِێ نَحَقْ) حَقِێ خَوه دِسْتِینِنْ و تَعْدَهِیِێ نَاكِنْ.

٤٠. جَزَایِێ نَقَنْجِیَكِێ بِنَقَنْجِیَكَه عَیْنِی مِینَا وِێ يَه. لِێبَلِێ كِی كُو لِێ بِبُورَه؛ اَشْتِیِێ سَازْ بِكَه تَقَزْ خَلاتَا وِی لِسَرْ خُدِێ يَه. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ ظَالِمَانْ حَزْ نَاكَه.

٤١. كِی پِشْتِی كُو نَحَقِی لِێ هَاتَه كِرِنْ حَقِێ خَوه سِتَانْدْ، ڤِێجَه تُو رِێیَكْ (ژِێ رَه) لِسَرْ يِێ ظَالِمْ تُنَه (كُو وِى جَزَا و شَرْمَزَارْ بِكَه).

٤٢. رِیَا (جَزَاكِرِنِێ) تَنِێ لِهَمْبَرِی وَانْ كَسَانَه كُو لِمِرُۆڤِانْ ظُلْمِێ بِكِنْ و لِسَرْ عَرْدِێ بِنَحَقِی تَڤْدَانِێ دَرْخِنْ. هَا ژِ كَسِێنْ وِهَا رَه عَذَابَكِی جَانْسُوژْ هَیَه.

٤٣. كِی كُو (لِهَمْبَرِی ئَازَارَا خَلْكِێ) خَوه رَاگِرَه و وَانْ بِبَخْشِینَه، بِێگُمَانْ اَڤْ ژِ كَارِێنْ هِێژَا و پَسْنَانْدَه يَه.

٤٤. خُدِێ كِێ ژِ رِێ بِخَه؛ ڤِێجَه پِشْتِی خُدِێ ژِ بُۆ وِی تُو خَودِی و ئَارِیكَارْ تُنِنْ. دَمَا ظَالِمْ عَذَابْ دِبِینِنْ؛ تُو یِێ وَانْ بِبِینِی كُو دِبِێژِنْ: «اَرِێ مَا ژِ بُۆ گُواَمْ ڤَگَرِنْ دِنْیَایِێ تُو رِێیَكْ نِینَه»؟

٤٥. دَمَا اَوْ ژِ ئَاگِرِێ دُۆژَهِێ رَه تِێنَه رَاپِێشْكِرِنْ، تُو وَانْ دِبِینِی كُو ژِ رَبَنِی و رِسْوَایِی بِتِرْسِنْ كُو دِبِنْ چَاڤِێنْ خَوه دَه بِهِێدِی و دِزِی (لِعَذَابِێ خَوه) دِنِێرِنْ. اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه دِبِێژِنْ: بِرَاسْتِی یِێنْ كُو خَسِرِینَه، اَوِێنْ كُو رُۆژَا قِیَامَتِێ خَوه و خَلْكِێ خَوه خِسْتِنَه خَسَارِێ. گُهْدَارْ بِنْ! بِێگُمَانْ يِێنْ ظَالِمْ دِنَاڤْ عَذَابَكِی سَرَاقَتِی دَه نَه.

٤٦. ژِ بُۆ وَانْ لِهَمْبَرِی عَذَابِێ خُدِێ تُو خَودِی و ئَارِیكَارْ نِینِنْ كُو وَانْ رِزْگَارْ بِكِنْ. خُدِێ (بِسَبُونَتْ كُفْرُ و ظُلْمَا وَانْ) كِێ ژِ رِێ بِخَه اِێدِی ژِێ رَه تُو رِێ(یِێنْ رِزْگَاربُونِێ) نِینِنْ.

٤٧. بَرْسِڤَا (گَازِیَا) خُدَایِێ خَوه بِدِنْ بَرِیَا كُو ژِ طَرَفْ خُدِێ ڤَه رُۆژَكْ وَرَه (كُو قِیَامَتَه)، كُو اِێدِی نَه پِێكَانَه تُو كَسْ وِێ (رُۆژِێ) ڤَگَرِینَه. لَوْرَا وِێ رُۆژِێ ژِ بُۆ وَه تُو ئَاصِێگَهَكَه كُو ژِ عَذَابْ وَه خَلاصْ بِكَه و تُو چَارَیَا مَانْدَلَكِرِنَا گُنَهَانْ ژِی تُنَه يَه.

٤٨. اَگَرْ اَوْ بَرِێ خَوه (ژِ حَقِيێ) ڤَگَرِینِنْ، بِزَانَه كُو مَه تُو لِسَرْ وَانْ وَكْ چَاڤْدِێرْ نَشَانْدِیَه، بَس اَركَا تَه رَاگِهَانْدِنَه. بِرَاسْتِى چِه دَمَا كُو اَمْ ژِ جَمْ خَوه قَنْجِیَكِێ بِاِنْسِێنْ بِدِنْ چِێژَانْدِنْ، بِوِێ دِلْشَادْ دِبَه. لِێبَلِێ اَگَرْ ژِ بَرْ سُوجِێنْ كُو وَانْ كِرِنْ بَلایَكْ وَرَه سَرِێ وَانْ، ڤِێجَهِ اِنْسَانْ بِرَاسْتِى ژِى پِرْ نَانْكُۆرَه!

٤٩. خُدَانِی و رِێڤَبَرِیَا عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَرْ ژِ خُدِێ رَه يَه. اَوْ چِه بِڤِێ وِێ دِئَافِرِینَه. اَوْ كِێ بِڤِێ كَچَانْ و كِێ ژِی بِڤِێ كُرَانْ دِدِیِێ...

٥٠. یَانْ ژِی كُرْ و كَچَانْ بِهَڤْ رَه دِدَه وَانْ. كِێ ژِی بِڤِێ بَرْنَگِرْ دِهِێلَه (نَه كُرْ ژِێ رَه چِێدِبِنْ نَه ژِی كَچْ). بِێگُمَانْ خُدِێ زَانَا و كَارَا يَه.

٥١. ژِ تُو كَسِی رَه نَه مِمْكُنَه كُو خُدِێ پِێ رَه بِئَاخِڤَه، ژِ بِلِی كُو بِرِێكِا وَحْیِێ بَه یَانْ ژِ پِشْتْ پَرْدِێ یَانْ ژِی قَاصِدَكِی ژِێ رَه بِشِینَه، ڤِێجَه بِدَسْتُورَا خُدِێ یَا كُو خُدِێ بِڤِێ ژِێ رَه وَحِی بِكَه. بِرَاسْتِی ژِی خُدِێ بِلِنْدَه، كَارْبِنَجِهَه.

٥٢. (یَا مُحَمَّدْ!) هَا بِڤِی ئَاوَایِی مَه بِفَرْمَانَا خَوه پَیَامَا قُرْئَانِێ دَایَه تَه. تَه نِزَئَانِیبُو كِتِێبْ چِه يَه، اِیمَانْ چِه يَه. لِێبَلِێ مَه كِتِێبْ كِرَه رُونَاهِیَكَه وِسَا كُو ژِ بَنْدَیِێنْ خَوه اَمْ كِێ بِڤِێنْ بِوِێ تِینِنْ رِیَا رَاسْتُ و دُرِسْتْ. بِێگُمَانْ تُو مِرُۆڤانْ لِسَرْ رِیَكَه رَاسْتْ و دُرِسْتْ رَاسْتَرِێ دِكِی.

٥٣. كُو اَوْ رِیَا خُدِێ يَه. اَوْ خُدَايِێ كُو یِێنْ لِعَرْدِێ و ئَاسِیمَانَانْ تَڤْ يِێنْ وِی نَه. گُهْدَارْ بِنْ! هَرْ كَارْ و بَارْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه ڤَدِگَرِنْ.

٤٣. سُورَه يِێ زُخْرُفْ

سُورَهيێ (زُخْرُفْ)،٨٩ (هَشْتِێ و نَهْ) ئَایَتَه و لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایَتَا ٣٥‘اَمْ گِرْتِيَه كُو تِێ دَه كَلِیمَا زُخْرُفْ هَاتِیَه، كُو اَوْ بِمَعْنَا زِێرْ، خِشِرْ و گَوْهَرَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. حَا، مِیمْ.

٢. صُۆنْدْ بَه، بِكِتِێبَا رُۆنْكَرْ...

٣. بِرَاسْتِی مَه اَڤْ قُرْئَانْ بِزِمَانِێ عَرَبِی نَازِلْ كِرِیَه دَا كُو هُونْ تِێبِگِهِیژِنْ.

٤. بِێگُمَانْ اَڤْ قُرْئَانْ لِنِكْ مَه دِ لَوْحُ المَحْفُوظِێ دَه قَدِرْبِلِنْدَه، تِژِی حِكْمَتَه.

٥. اَرِێ مَا ژِ بَرْ كُو هُونْ مِلَّتَكِی تِخُوبْبِهِێرْ (و نَگُهْدَارِ)نْ اَمْ قُرْئَانِێ ژِ سَرْ وَه رَاوَسْتِینِنْ؛ وَه پِێ هِشِیَارْ نَكِنْ؟!

٦. مَه ژِ بُۆ پِێشِیِیانْ پِرْ پِێخَمْبَرْ شَانْدِنَه.

٧. چِقَاسْ كُو پِێخَمْبَرَكْ ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه، هَرْ وَانْ طِنَازِێنْ خَوه پِێ كِرِنَه.

٨. ڤِێجَه مَه ژِی یِێنْ ژِ وَانْ هِێزْدَارْتِرْ و خُرْتِرْ بِرِنَه هَلاكِێ و سَرْپِێهَاتِیَا وَانْ ژِی (دِقُرْئَانِێ دَه) دَرْبَاسْ بُویَه.

٩. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ تُو ژِ وَانْ بِپِرْسِی كِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ ئَافِرَانْدِنَه، تَقَزْ دِێ بِبِێژِنْ: اَوِێ دَسْتْهِلَاتْ اِێ زَانَا اَوْ ئَافِرَانْدِنَه.

١٠. اَوِێ كُو عَرْدْ ژِ بُۆ وَه رَاخِسْتِیَه و دِ عَرْدِێ دَه رِێ چِێكِرِنَه دَا كُو هُونْ رَاسْتَرِێ بِبِنْ.

١١. اَوِێ كُو ژِ عَوْرَانْ، بِاَنْدَازْ (و پِیڤَانْ) ئَاڤْ دَاخِسْتِیَه. ڤِێجَه مَه بِوِێ ئَاڤِێ وَلاتَكِی هِشْكُ و مِرِی هِێشِینْ و سَاغْ كِرِیَه. هَا هُونْ ژِی دِێ وِسَا (ژِ گُورِێنْ خَوه) بِێنَه دَرَانِینْ و سَاغْكِرِنْ.

١٢. اَوِێ كُو ژِ هَرْ تَخْلِیتِی جُوتْ ئَافِرَانْدِنَه و ژِ كَشْتِی و حَیْوَانَانْ ژِی یِێنْ كُو هُونْ لِوَانْ سُوَارْ بِبِنْ چِێكِرِنَه.

١٣. دَا كُو هُونْ لِسَرْ پِشْتَا وَانْ رَاوَسْتِنْ. پِشْتِی كُو هُونْ لِسَرْ پِشْتَا وَانْ سُوَارْ بُونْ دَا كُو هُونْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه دِبِیرْ بِینِنْ و بِبِێژِنْ «اَمْ وِی (خُدَا)یِێ كُو اَڤْ ژِ خِزْمَتَا مَه رَه بَرْدَسْتْ كِرِنَه پَاكْ دِدِێرِنْ». (اَگَرْ خُدَا اَوْ بَرْدَسْتْ نَكِرِبُونَا) اَمِێ لِسَرْ ڤِێ نَه
خُدَانْهِێزْ بُونَا.

١٤. بِێگُمَانْ اَمِێ هَرْ لِخُدَایِێ خَوه ڤَگَرِنْ.

١٥. وَانْ مُشْرِكَانْ، هِنْ ژِ بَنْدَیِێنْ خُدِێ كِرِنَه پَارْچَیَكْ ژِێ. بِێگُمَانْ اِنْسَانْ نَانْكُۆرَكِی
اَشْكَرَا يَه.

١٦. اَرِێ مَا خُدِێ ژِ مَخْلُوقِێنْ خَوه، ژِ بُۆ خَوه كَچْ گِرْتِنَه و ژِ بُۆ وَه ژِی كُرْ تَرْخَانْ كِرِنَه؟!

١٧. چِه دَمَا یَكْ ژِ وَانْ (مُشْرِكَانْ) بِیَا كُو ژِ خُدَایِێ رَحْمٰنْ رَه اِسْنَادْ كِرِیَه پِێ مِزْگِینْدَایِنْ، ژِ هِێرْسَانْ رُویِێ وِی رَشْ و طَارِی دِبَه.

١٨. یَانْ ژِی، مَا هُونْ اَوْ كَچَا كُو دِنَاڤَا خَمْلا خَوه دَه تِێ خَودِیكِرِنْ و دِ دَمَا تِێكُوشِینِێ دَه نِكَارَه لِبَرْ خَوه بِدَه، بِئَالِیِێ خُدِێ ڤَه دِدِنْ؟

١٩. اَوْ (پُوتْپَرَسْتْ) بَاوَرْ دِكِنْ كُو اَوْ مَلائِیكَتِێنْ كُو بَنْدَیِێنْ رَحْمٰنِنْ مِێ نَه. گَلُو (دَمَا خُدِێ مَلائِیكَتْ خُلِقَانْدِنْ) اَوْ حَازِرِی سَرْ خُلِقَانْدِنْ وَانْ بُونَه؟ اَوْ شَاهِدِیَا وَانْ دِێ وَرَه نِڤِیسَانْدِنْ و اَوِێ ژِ وِێ بِێنَه پِرْسْكِرِنْ.

٢٠. گُۆتِنْ: اَگَرْ خُدَا یِێ رَحْمٰنْ بِخَوهسْتَا دِێ مَه عِبَادَتِێ وَانْ نَكِرِبُویَا. دِڤِێ مِژَارِێ دَه تُو زَانِینَا وَانْ تُنَه. بَسْ اَوْ دَرَوَانْ دِكِنْ.

٢١. یَانْ ژِی مَا بَرِیَا ڤِێ (قُرْئَانِێ) مَه كِتِێبَكْ دَایَه وَانْ، ڤِێجَه اَوْ خَوه بِوِێ دِگِرِنْ؟

٢٢. نَا! وَانْ گُوتِیَه، مَه بَاڤِێنْ خَوه لِسَرْ ڤِێ اُۆلِێ دِیتِیَه و بِێگُمَانْ اَمْ ژِی لِدُوڤْ شُۆپَا
وَانْ دِچِنْ.

٢٣. هَرْ وِهَا مَه بَرِیَا تَه ژِ خَلْكِێ وَلاتَكِی رَه چِقَاسْ پِێخَمْبَرَكْ شَانْدِبَه، دَوْلَمَنْدُ و گِرَه گِرِێنْ وِی وَلاتِی اَڤْ گُوتِنَه: بِرَاسْتِى مَه بَاڤِێنْ خَوه لِسَرْ اُۆلَكِێ دِیتِیَه و بِێگُمَانْ اَمِێ لِپَیْ شُۆپَا وَانْ هَرِنْ.

٢٤. پِێخَمْبَرِێ وَانْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: مَا اَگَرْ مِنْ ژِ بُۆ وَه، ژِ اُۆلا كُو وَه بَاڤِێنْ خَوه لِسَرِێ دِیتِیَه دِینَكِی رَاسْتِرْ ئَانِیبَه ژِی (دِيسَا هُونِێ لِپَیْ مِنْ نَیِێنْ؟) گُۆتِنْ: اَمْ دِینِێ كُو هُونْ بِوِی هَاتِنَه هِنَارْتِنْ، اِنْكَارْ دِكِنْ.

٢٥. ڤِێجَه مَه ژِی جَزَایِێ وَانْ دَا وَانْ، دَه تُو بِنِێرَه كَا اَنْجَامَا بِێبَاوَرَانْ چَاوَا بُویَه؟!

٢٦. دِ بِيرْ بِينَه؛ وِێ دَمَا اِبْرَاهِیمْ ژِ بَاڤِێ خَوه و گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: بِرَاسْتِى اَزْ ژِ وَانِێنْ كُو هُونْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ دُورْ و بِێرِی مَه..

٢٧. ژِ بِلِی وِی خُدَایِێ كُو اَزْ افِرَانْدِمَه، لَوْرَا اَوِێ مِنْ رَاسْتَرِێ بِكَه.

٢٨. اِبْرَاهِیمْ اَڤْ كَلِیمَه (یَا تَوْحِیدِێ) ژِ زُرِیتَا خَوه رَه وَكْ مِیرَاسَكَه سَرَاقَتِی هِشْتْ دَا كُو اَوْ (لِدِینِێ حَقْ) ڤَگَرِنْ.

٢٩. نَخِێرْ؛ اَوْ ژِ سَرْ يَا خَوه نَهَاتِنْ خَوارْ. مِنْ اَڤْ (مُشْرِكْ) و بَاڤْ و كَالِێنْ وَانْ چِێژَانْدِنْ حَتَا كُو حَقْ (قُرْئَانْ) و قَاصِدَكِی اَشْكَرَاكَرْ ژِ وَانْ رَه هَاتَه شَانْدِنْ.

٣٠. (لِێبَلِێ) چِه دَمَا حَقْ ژِ وَانْ رَه هَاتْ، گُۆتِنْ: اَڤْ سِێرْبَازِیكَه و بِرَاسْتِى اَمْ اِیمَانِێ
پِێ نَایِینِنْ.

٣١. گُۆتِنْ: دَه بِلا اَڤْ قُرْئَانْ ژِ مَزِنِێ یَكِی ژِ ڤَانْ هَرْدُو بَاژَارَانْ رَه دَاكَتِبُویَا!

مُشْرِكَانْ ژِ چَاڤْنَبَارِی نَدِخَوسْتِنْ كُو قُرْئَانْ ژِ پِێخَمْبَرْ رَه هَاتِیَه. دِگُۆتِنْ بِلا ژِ یَكِی هَرْدُو مَزِنِێنْ وَانْ رَه بِهَاتَا. ژِ مَزِنِێ مَكِّێ وَلِیدِێ كُرِێ مُغِیرَه یَانْ ژِی ژِ مَزِنِێ طَایِفِێ عُرْوَه یِێ كُرِێ مَسْعُودْ رَه بِلا هَاتِبُویَا.

٣٢. اَرِێ مَا قَنْجِیَا خُدَایِێ تَه (كُو پِێخَمْبَرِی يَه) اَوْ پَارْ ڤَدِكِنْ؟ دِژِیَانَا جِیهَانِێ دَه مَه رِزْقِێ وَانْ دِنَقَبَا وَانْ دَه پَارْ ڤَكِرِیَه. مَه هِنْ ژِ وَانْ دِسَرْ هِنَانْ رَه گِرْتِنَه دَا كُو هِنْ ژِ وَانْ هِنَكَانْ بِدِنْ خَبَاتِێ. قَنْجِیَا خُدَایِێ تَه (رُۆژَا قِیَامَتِێ) ژِ یَا كُو اَوْ كُۆمْ دِكِنْ گَلَكْ چِێتِرَه.

٣٣. اَگَرْ ژِ بَرْ هِێنْجَتَا كُو اِنْسَانْ هَمُو (لِسَرْ كُفْرِێ) یَكْ مِلَّتْ بِمِینِنْ نَبُویَا، مَه دِێ ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو خُدِێ اِنْكَارْ دِكِنْ، بَانِێ خَانِیِێنْ وَانْ و پِێلِكِێنْ كُو بِوَانْ هِلْدِكِشِنْ ژُۆرِێ ژِ زِیڤْ چِێكِرِبُونَا..

٣٤. مَه دِێ ژِ خَانِیِێنْ وَانْ رَه ژِی دَرْگَهْ و تَخْتِێنْ كُو اَوْ لِسَرْ وَانْ پَالْ دِدِنْ (ژِ زِیڤْ) چِێكِرِبُونَا..

٣٥. مَه دِێ اَوْ دِنَاڤَا خَملِێنْ زِێرْ دَه نُوقْ بِكِرَانَا. اَڤْ هَمُو تَنِێ پَرْتَالِێنْ ژِیَانَا جِیهَانِێ یِێنْ بِوَخْتِنْ (كُو دَمَكَه وَانْ ئَا مُوَقَتْ هَیَه). قَنْجِیَا ئَاخْرَتِێ ژِی لِجَمْ خُدَایِێ تَه تَنِێ
ژِ بُۆ مُتَّقِیَانَه.

٣٦. چِه كَسِێ كُو بَرِێ خَوه ژِ قُرْئَانَا خُدَایِێ رَحْمٰنْ بِگُهَرِینَه، اَمِێ ژِێ رَه شَیْطَانَكِی ڤَبُوهْتِی (حَازِرْ) بِكِنْ، اِێدِی اَوْ شَیْطَانْ هَڤَالِێ وِی يَه.

٣٧. بِێگُمَانْ اَڤْ شَیْطَانْ وَانْ ژِ رِیَا رَاسْتْ دَرْدِخِنْ و ژِ وَانْ (كَافِرَانْ) وَه يَه كُو بِرَاسْتِى اَوْ دِرِیَا رَاسْتْ دَه نَه.

٣٨. پَاشِێ حَیَانِی كُو اَوْ وَرَه بَرْ دَسْتِێ مَه، (ژِ شَیْطَانِی رَه وِهَا) دِبِێژَه: هَیْ، خَوزِی دِنَقَبَا مِنْ و تَه دَه بِقَاسِی رُۆژْهِلاتْ و رُۆژَاڤَا دُورَاهِی هَبُویَا. ڤِێجَه تُو چِه هَڤَالَكِی پِیسِی!

٣٩. (خُدِێ دِبِێژَه): ژِ بَرْ كُو هُونْ هَرْ دُو ژِی ظَالِمْ بُونْ، اِيرُو پُۆشْمَاْنِیَا وَه دِێ تُو فَیْدَیَكِێ نَدَه وَه. بِێگُمَانْ هُونْ دِعَذَابْ دَه هَڤْپِشْكِنْ.

٤٠. اَرِێ مَا تُو یِێ بِكَرَانْ بِدِی بِهِیسْتِنْ، یَانْ ژِی تُو یِێ كُۆرْ و یِێنْ كُو دِرِێشَاشِیكَه اَشْكَرَا دَه نَه، رَاسْتَرِێ بِكِی؟

٤١. اَگَرْ (بَرِیَا عَذَابَكِی بِدِنْ وَانْ) اَمْ تَه بِمِرِینِنْ، ڤِێجَه تَقَزْ اَمِێ وَانْ جَزَا بِكِنْ.

٤٢. یَانْ ژِی اَمِێ وِی عَذَابِێ كُو مَه ژِ وَانْ رَه سُۆزْ دَایَه نِیشَانِی تَه بِدِنْ، ڤِێجَه بِرَاسْتِی اَمْ لِسَرْ وَانْ كَارَا نَه.

٤٣. ڤِێجَه تُو خَوه بِیَا كُو ژِ تَه رَه هَاتِیَه وَحِیكِرِنْ بِگِرَه. بِێگُمَانْ تُو لِسَرْ رِیَا رَاسْتُ و دُرِسْتِی.

٤٤. بِێگُمَانْ اَڤْ قُرْئَانْ ژِ بُۆ تَه و قَومِێ تَه شِیرَتْ و بِیرْئَانِینَه؛ پَاشِێ هُونِێ ژِێ بِێنَه پِرْسِیَارْكِرِنْ.

٤٥. تُو ژِ پَیْرَوِێنْ وَانْ پِێخَمْبَرِێنْ كُو مَه بَرِیَا تَه اَوْ شَانْدِنَه، بِپِرْسَه: مَا ژِ بِلِی خُدَا یِێ رَحْمٰنْ مَه هِنْ اِلٰهِێنْ دِنْ چِێكِرِنَه كُو پَرَسْتِنَا وَانْ وَرَه كِرِنْ؟

٤٦. صُۆنْدْ بَه، مَه مُوسَا بَئَایَتِێنْ خَوه بِبَالْ فِرْعَونْ و گِرَه گِرِێنْ وِی ڤَه شَانْدْ، مُوسَا گُۆتْ: بِێگُمَانْ اَزْ قَاصِدِێ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ مَه (كُو بِبَالْ وَه ڤَه هَاتِمَه شَانْدِنْ).

٤٧. اِێدِى دَمَا كُو مُوسَا ئَایَتِێنْ مَه ژِ وَانْ رَه ئَانِینْ، دِجِهْ دَه بِوَانْ كَنِیَانْ (و طِنَازِێ
خَوه بِوَانْ كِرِنْ).

٤٨. اَمْ چِقَاسْ نِیشَانَكِێ بِوَانْ دِدِنْ دِیتِنْ هَرْ اَوْ ژِ یَا بَرِیَا خَوه مَزِنْتِرَه و مَه اَوْ بِعَذَابْ هِنْگَافْتِنْ دَا كُو اَوْ (ژِ كُفْرِێ) ڤَگَرِنْ.

٤٩. گُۆتِنْ: اَیْ زَانَایِێ سِێرِێ! اَوْ سُۆزَا خُدِێ دَایَه تَه، ژِ بُۆ مَه ژِ خُدِێ بِخَوازَه، بِێگُمَانْ اَمِێ بِێنَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ (اَمِێ اِیمَانِێ بِینِنْ).

٥٠. ڤِێجَه دَمَا مَه (بِدُعَايا مُوسَا) عَذَابْ ژِ سَرْ وَانْ رَاكِرْ، وَانْ دِجِهْ دَه پَیْمَانَا خَوه شِكَانْدِنْ.

٥١. فِرْعَونْ، گَازِی لِقَومِێ خَوه كِرْ و گُۆتْ: گَلِی مِلَّتِێ مِنْ! مَا دَسْتْهِلاتِیَا مِصْرِێ نَه یَا مِنَه، مَا اَڤْ چَمْ نَه دِبِنْ سَرَایِێنْ مِنْ دَه دِهَرِكِنْ؟ اَرِێ مَا هُونْ (هِێزَا مِنْ و لَوَازِیَا مُوسَا) نَابِینِنْ؟

٥٢. بَلْكِی اَزْ ژِ ڤِی زِلامِێ (مُوسَایِێ) رَبَنْ و كُو نِكَارَه (مَبَسْتَا خَوه) بِبِێژَه چِێتِرِمْ.

٥٣. دَه بِلا لِسَرْ مُوسَا بَازِنِێنْ زِێرْ بِهَاتِنَا ئَاڤِێتِنْ یَانْ ژِی دِگَلْ وِی مَلائِیكَتْ بِهَاتِنَا كُو ئَارِیكَارِیَا وِی بِكِرَانَا!

٥٤. ڤِێجَه فِرْعَونْ (ئَاقِلِێ) گَلِێ خَوه سِڤِكْ دِێرَا، اِێدِی وَانْ ژِی بِگُوتِنَا وِی كِرْ، لَوْرَا؛ بِرَاسْتِی اَوْ قَوْمَكِی فَاسِقْ بُونْ.

٥٥. اِێدِى دَمَا وَانْ هِێرسَا مَه ئَانِی، مَه (بِعَذَابْ) تُولْ ژِ وَانْ هِلانِی؛ مَه اَوْ تَڤْ دِ ئَاڤِێ دَه خَنِقَانْدِنْ.

٥٦. اِێدِى مَه (بِڤِێ جَزَادَانِێ) اَوْ كِرِنْ پِێشِیكْ و مِینَاكْ ژِ بُۆ یِێنْ دِپَیْ وَانْ رَه بِێنْ.

٥٧. (یَا مُحَمَّدْ!) چِه دَمَا مَه ژِ عِیسَایِێ كُرِێ مَرْیَمِێ دَرْبُ و مَسَلْ ئَانِی، قَومِێ تَه (اَوِێ كُو بَاوَرِی نَئَانِینْ) دِجِهْ دَه ژِ كِێفَا دَانْ قِیرَا.

٥٨. گُۆتِنْ: مَا اِلٰهێنْ مَه چِێتِرِنْ یَانْ عِيسَا چِێتِرَه؟ اَڤْ گَنْگَشِیَا وَانْ، بَسْ دَا كُو نِیقَاشِێ بِكِنْ. بَلْكِی اَوْ قَوْمَكِی زِێدَه نِیقَاَشْكَرَه.

٥٩. عِيسَا بَسْ عَڤْدِێ مَه يَه، مَه قَنْجِی لِێ كِرِیَه و مَه اَوْ ژِ بَنِی اِسْرَائیلِیِیانْ رَه كِرِیَه نِمُونَه.

٦٠. اَگَرْ مَه بِخَوهسْتَا، مَه دِێ ژِ وَه لِسَرْ عَرْدِێ مَلائِیكَتْ بَئَافِرَانْدِنَا كُو اَوِێ بِبُونَا شُونْگِرِێنْ هَڤْ.

٦١. بِێگُمَانْ نُزُولَا عِيسٰى ژِ بُۆ قِیَامَتِێ نِیشَانَكَه، ڤِێجَه دَرْ بَارِێ قِیَامَتِێ دَه نَكَڤِنْ گُمَانِێ. بِدِنْ پَىْ (وَحْيَا) مِنْ ،هَا اَڤْ رِیَا رَاسْتُ و دُرِسْتَه.

٦٢. زِنْهَارْ، بِلا شَیْطَانْ وَه (ژِ دِینِێ خُدِێ) ڤَنَگَرِینَه! بِێگُمَانْ اَوْ ژِ وَه رَه نَیَارَكِی اَشْكَرَا يَه.

٦٣. چِه گَاڤَا عِيسَا دَلِیلْ و مُعْجِزَه ئَانِینْ، ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: بِێگُمَانْ اَزْ بِحِكْمَتِێ ژِ وَه رَه هَاتِمَه، دَا كُو هِنَكِی ژِ یِێنْ كُو هُونْ تِێ دَه بِهَڤْ كَتِنْ ژِ وَه رَه اَشْكَرَا بِكِمْ. ڤِێجَه هَایْ (ژِ حَلالْ و حَرَامِێ) خُدِێ هَبِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ.

٦٤. بِێگُمَانْ خُدَا پَرْوَرْدَگَارِێ مِنْ و پَرْوَرْدَگَارِێ وَه يَه، ڤِێجَه عِبَادَتِێ وِی بِكِنْ. هَا اَڤْ رِێیَكَه رَاسْتُ و دُرِسْتَه.

٦٥. پِشْتِى ڤِێ، دَسْتَه و كُومِێنْ اِسْرَائیلِیَانْ (دَرْ بَارِێ عِيسَا دَه) دِنَاڤَا خَوه دَه بِهَڤْ كَتِنْ. اِێدِى ژِ بَرْ عَذَابِێ رُوژَكَه جَانْسُۆژْ وَاخْ لِحَالِێ ظَالِمَانْ!

٦٦. مَا اَوْ ژِ بِلِی كُو ژِ نِشْكَا ڤَه قِیَامَتْ بِسَرْ وَانْ دَه وَرَه پِێ ڤَه -دِگَلْ كُو اَوْ ژِێ بِێ هَایْن- اَوْ چَاڤْنِێرِیَا چِه دِكِنْ؟

٦٧. وِێ رُۆژِێ، ژِ بِلِی یِێنْ تَقْوَادَارْ، هَمُو دُوسْتُ و هُوگِرْ ژِ هَڤْ رَه دِژْمِنْ و نَیَارِنْ.

٦٨. (خُدِێ دِبِێژَه): گَلِی بَنْدَیِێنْ مِنْ! اِيرُو لِسَرْ وَه تِرْسْ تُنَه يَه و هُونِێ غَمْگِینْ ژِی نَبِنْ.

٦٩. اَوِێنْ كُو بَئَایَتِێنْ مَه بَاوَرِی ئَانِینَه و ژِ خُدَا رَه بَرْدَسْتْ بُونَه...

٧٠. هُونْ و هَڤژِینِێنْ خَوه بِقَدْرُ و دِلْشَادِی تِێكَڤِنْ بِهِشْتِێ!

٧١. لِبَرْ وَانْ (خَوارِنْ و ڤَخَوارِنْ) بِفِرَاقْ و قَدَهِێنْ زِێرِینْ تِێنْ گَرَانْدِنْ. ژِ بُۆ وَانْ ئَا كُو دِلِێنْ وَانْ دِخَوازَه و چَاڤِێنْ وَانْ پِێ زَوْقِێ دِبِینَه هَیَه. هُونِێ هَرْ و هَرْ لِوِرْ بِمِینِنْ.

٧٢. هَا اَڤْ بِهِشْتَا كُو وَه مِیرَاسْ وَرْگِرْتِیَه، خَلاتَا عَمَلِێ وَه يَه.

٧٣. ژِ بُۆ وَه پِرْ پِرْ فِێكِی تِێ دَه هَنَه كُو هُونِێ ژِ وَانْ بِخُونْ.

٧٤. بِێگُمَانْ سُوجْدَارْ هَرْ و هَرْ دِێ دِعَزَبِێ دُوژَهِێ دَه بِنْ.

٧٥. عَذَابْ لِسَرْ وَانْ دِێ قَتْ نَیِێ سِڤِكْكِرِنْ، اَوْ دِنَاڤْ عَذَابْ دَه دِێ هِێڤِیَا خَوه ژِ خَلاصْبُونِێ بِبِرِنْ.

٧٦. مَه لِوَانْ ظُلِمْ نَكِرِیَه. لِێبَلِێ اَوْ بِخَوه ظَالِمِنْ.

٧٧. اَوْ گَازِی دَرْگَهْڤَانِێ دُوژَهِێ دِكِنْ: اَیْ مَالِكْ! بِلا خُدَایِێ تَه حُكْمِێ مِرِنِێ لِمَه بِبِرَه! مَالِكْ ژِی دِێ ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه: بِێگُمَانْ هُونِێ وِهَا بِمِینِنْ!

٧٨. صُۆنْدْ بَه، مَه حَقِی ژِ وَه رَه شَانْدْ. لِێبَلِێ پِرِێنْ وَه ژِ حَقِیِێ حَزْ نَاكِنْ.

٧٩. نَا، بَلْكِی وَانْ بِرْیَارَكْ دَایَه. ڤِێجَه بِرَاسْتِی مَه ژِی بِرِیَارْ دَایَه.

٨٠. یَانْ ژِی، ژِ وَانْ وَه يَه كُو اَمْ پَیْڤَا وَانْ يَا بِدِزِی و اَشْكَرَا نَابِهِیزِنْ؟ نَاخِێرْ، اَمْ وِێ دِبِهِیزِنْ و قَاصِدِێنْ مَه یِێنْ كُو لِجَمْ وَانِنْ، وِێ دِنِڤِیسِنْ.

٨١. بِبِێژَه: اَگَرْ ژِ خُدَایِێ رَحْمٰنْ رَه زَارُوكْ هَبُونَا، تَقَزْ اَزِێ بِبُومَا پِێشِیِێ پَرَسْتْكَارَانْ.

٨٢. خُدَایِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ و خُدَایِێ عَرْشْ ژِ سَالُوخْدَایِینَا مُشْرِكَانْ تَقَزْ پَاكْ و دُورَه.

٨٣. اِێدِى تُو وَانْ دِرَوْشَا وَانْ دَه بِهِێلَه، بِلا خَوه دِپُوچِیِێ دَه بَرْدِنْ و بِدِنْیَایَا خَوه دِلْخَوشْ بِبِنْ، حَیَانِی كُو پِێرْگِی وِێ رُۆژَا كُو سُۆزَا وِێ ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه دَایِینْ بِێنْ.

٨٤. هَرْ اَوَه یِێ كُو لِئَاسِیمَانَانْ خُدَا و یِێ كُو لِعَرْدِێ ژِی خُدَا و اَوَه یِێ كَارْبِنَجِهْ یِێ زَانَا.

٨٥. اَوْ خُدَایِێ كُو خُدَانِی و رِێڤَبَرِیَا عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ و یِێنْ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه ژِ بُۆ وِی يَه چِقَاسْ پِیرُوزْ و بِلِنْدَه. هَرْ لِجَمْ وِی يَه زَانِینَا (بِرُۆژَا) قِیَامَتِێ و هُونِێ هَرْ لِێ بِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٨٦. اَوِێنْ كُو دِشُونَا خُدِێ دَه عِبَادَتِێ وَانْ تِێ كِرِنْ اَوْ نِكَارِنْ مَهْدَرْڤَانِیَا تُو كَسِی بِكِنْ. لِێبَلِێ یِێ كُو بِزَانَبُونْ بَاوَرِی بِدِینِێ حَقْ بِینَه و شَاهِدِیِێ ژِێ رَه بِدَه، اَوْ جُدَا يَه.

٨٧. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ تُو ژِ وَانْ بِپِرْسِی كِێ اَوْ ئَافِرَانْدِنَه؟ تَقَزْ دِێ بِبِێژِنْ: خُدِێ يَه. ڤِێجَه مَا چَاوَا بَرِێ وَه ژِێ تِێ زِیڤِرَانْدِنْ؟

٨٨. پِێخَمْبَرْ گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! بِێگُمَانْ اَڤْ مِلَّتَكِی وِسَا يَه كُو بَاوَرِی نَایِینِنْ.

٨٩. ڤِێجَه تُو دَڤْ ژِ وَانْ بَرْدَه و بِبِێژَه: بِرِێكَا خَوه ڤَه هَرِنْ. پَاشِێ اَوِێ بِزَانِنْ (یَا كُو مِنْ نَازِلْكِرِی حَقَه)!

٤٤. سُورَه يِێ دُخَانْ

سُورَهيِێ (دُخَانْ)،٥٩ (پِێنْجِی و نَهْ) ئَایَتَه و لِمَكِّیِێ نَازِلْ بُويَه . نَاڤِێ سُورَه ژِ كَلِیمَیَا دُخَانْ هَاتِیَه كُو دِ ئَایَتَا ١٠‘اَمْ دَه دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَیَا دُومَانَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. حَا، مِیمْ.

٢. صُۆنْدْ بَه، بِكِتِێبَا رُۆنْكَرْ.

٣. بِرَاسْتِی مَه اَوْ دِشَڤَكَه پِیرُۆزْ دَه نَازِلْ كِرِیَه. بِێگُمَانْ اَمْ بِوِێ (مِرُۆڤانْ) هِشْیَارْ دِكِنْ و دِطِرْسِینِنْ.

٤. دِ وِێ شَڤِێ دَه، هَرْ كَارْ و بَارِێنْ خُدَانْحِكْمَتْ تِێنْ ڤَقَتَانْدِنْ..

٥. اَڤْ فَرْمَانِنْ ژِ جَمْ مَه ڤَه. بِێگُمَانْ اَمْ وَانْ دِشِينِنْ..

٦. كُو اَوْ رَحْمَتَكَه ژِ جَمْ خُدَایِێ تَه. بِێگُمَانْ، هَرْ اَوَه یِێ بِهِیزَرْ، یِێ زَانَا.

٧. اَوْ، پَرْوَرْدَگَارِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ و پَرْوَرْدَگَارِێ یِێنْ دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه يَه. اَگَرْ هُونْ ژِ دِلْ بَاوَرْ دِكِنْ (بَسْ ژِ خُدِێ رَه عِبَادتِێ بِكِنْ).

٨. ژِ بِلِی وِی تُو اِلٰه نِینِنْ. اَوْ سَاغْ دِكَه و دِمِرِینَه. اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ وَه و پَرْوَرْدَگَارِێ بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ وَه یِێنْ پِێشِی يَه.

٩. بَلْكِی اَوْ (مُشْرِكْ) دِگُمَانِێ دَه ژِ خَوه رَه دِلَیِزِنْ (و بَاوَرِی نَایِنِنْ).

١٠. ڤِێجَه تُو چَاڤْنِێرِیِێ بِكَه، وِێ رُۆژَا كُو ئَاسِیمَانْ دُومَانَكَه اَشْكَرَا تِینَه..

١١. اَوْ مِرُۆڤانْ دِدَه نَاڤْ خَوه (و لِوَانْ تِێ هَڤْ). هَا اَڤْ عَذَابَكِی دِژْوَارْ و بِژَانَه.

١٢. (هِنْگِێ اَوْ دِێ بِبِێژِنْ): خُدَایِێ مَه! عَذَابْ ژِ سَرْ مَه بِدَه ئَالِی، بِرَاسْتِی مَه اِیمَانْ ئَانِیَه.

١٣. اَرِێ مَا پِشْتِی كُو عَذَابْ ژِ وَانْ رَه هَاتْ اَوِێ چَاوَا شِیرَتِێ وَرْگِرِنْ؟ رَوْشْ اَڤَه كُو ژِ بُۆ وَانْ پِێخَمْبَرَكِی رُۆنَاكْ هَاتِبُو (و وَانْ بَاوَرِی پِێ نَه ئَانِیبُو).

١٤. پِشْتْرَه وَانْ بَرِێ خَوه ژِ پِێخَمْبَرْ گُهَرَانْدْ و گُۆتِنْ: اَوْ ژِ طَرَفْ هِنَكَانْ ڤَه هَاتِیَه پَرْوَرْدَكِرِنْ، اَوْ دِینَه.

١٥. بِرَاسْتِى اَمِێ دَمَكَه كُرْتْ عَذَابْ ژِ سَرْ وَه رَاكِنْ، لِێبَلِێ هُونِێ دِیسَا (لِحَالِێ خَوه یِێ بَرِێ) ڤَگَرِنْ.

١٦. رُۆژَا كُو اَمْ وَانْ بِهِنْگَافْتِنَكَه تُوژْ و مَزِنْ بِهِنْگِێڤِنْ. تَقَزْ اَمِێ تُۆلِێ لِوَانْ ڤَكِنْ.

١٧. صُۆنْدْ بَه، مَه بَرِیَا وَانْ (مُشْرِكَانْ) گَلِێ فِرْعَونْ ژِی جَرِبَانْدْ و ژِ وَانْ رَه پِێخَمْبَرَكِی بِرُومَتْ هَاتْ.

١٨. (ژِ وَانْ رَه وِهَا گُۆتْ): بَنْدَیِێنْ خُدَا (بَنِی اِسْرَائیلِیِیَانْ) تَسْلِیمِی مِنْ بِكِنْ، لَوْرَا اَزْ ژِ بُۆ وَه پِێخَمْبَرَكِی ژِێ بَاوَرِمْ.

١٩. خَوه لِهَمْبَرِی خُدَا مَزِنْ نَدِێرِنْ، بِرَاسْتِی ژِی مِنْ ژِ بُۆ وَه دَلِیلْ و بَلْگَیَكَه اَشْكَرَا ئَانِیَه.

٢٠. اَزْ خَوه دَاڤِێژِمْ بَرْ حَفْظَا خُدَایِێ خَوه و خُدَایِێ وَه دَا كُو هُونْ مِنْ بِكَڤِرَانْ نَكُژِنْ.

٢١. اَگَرْ هُونْ ژِ مِنْ بَاوَرْ نَاكِنْ، نَاخَوه ژِ مِنْ دُورْ بِبِنْ.

٢٢. اِێدِى لِهَمْبَرِی ڤِێ، مُوسَا گَازِی خُدَایِێ خَوه كِرْ، گُۆتْ: بِرَاسْتِى اَڤِێنْ هَا قَوْمَكِی سُوجْدَارِنْ.

٢٣. (خُدِێ ژِێ رَه گُۆتْ): نَاخَوه بَنْدَیِێنْ مِنْ بِشَڤْ (ژِ مِصْرِێ) دَرِینَه، بِێگُمَانْ اَوِێ
بِدُوڤْ وَه بِكَڤِنْ.

٢٤. دَرْیَایِێ دِرَوْشَا وِێ دَه ئَارَامْ بِهِێلَه، بِرَاسْتِی اَوِێ دِ ئَاڤِێ دَه بِێنْ خَنِقَانْدِنْ.

٢٥. وَانْ لِدُوڤْ خَوه گَلَكْ بَاخْچَه و كَانِیِێنْ (بِێخَودِی) هِشْتِنْ...

٢٦. زَڤِیِێنْ چَانْدِی و كُۆشْكِێنْ خَوشِكْ...

٢٧. پِرْ نِعْمَتِێنْ كُو دِنَاڤْ وَانْ دَه كِێفْ و شَاهِی دِكِرِنْ (هِشْتِنْ)!

٢٨. رَوشْ وِهَا یَا و مَه مِلَّتَكِی دِنْ كِرَه وَارِثِێ وَانْ.

٢٩. عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ ژِ بُۆ وَانْ نَگِرِیَانْ و مُهْلَتْ ژِی ژِ وَانْ رَه نَهَاتَه دَایِنْ.

٣٠. صُۆنْدْ بَه، مَه زَارُویِێنْ اِسْرَائِیلْ ژِ وِی عَذَابِێ رِسْوَاكَرْ خَلاصْ كِرِنْ...

٣١. ژِ فِرْعَونْ. لَوْرَا اَوْ زُۆرْدَارَكِی تِخُوبْبِهِێرْ بُۆ.

٣٢. صُۆنْدْ بَه، مَه زَارُویِێنْ اِسْرَائِیلْ بِزَئَانِینْ دِسَرْ خَلْكِێ (دَمَا وَانْ) رَه گِرْتِنْ.

٣٣. مَه هِنْ نِیشَانْ دَانَه وَانْ كُو دِ وَانْ دَه جَرِبَانْدِنَكَه اَشْكَرَه هَبُو.

٣٤. بِرَاسْتِی اَڤِێنْ هَانْ دِبِێژِنْ:

٣٥. ژِ مِرِنَا مَه یَا پِێشِینْ پِێ ڤَه تِشْتَكِی دِنْ نِینَه و اَمِێ نِئِێنَه سَاغْكِرِنْ.

٣٦. (گُۆتِنْ): ڤِێجَه اَگَرْ هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ، دَه كَا بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ مَه بِینِنْ.

٣٧. مَا اَڤْ (مُشْرِكْ) خُرْتِرِنْ، ئَانْ ژِی گَلِێ «تُبَّعِ»ێ و يِێنْ بَرِیَا وَانْ ژِی؟ ژِ بَرْ كُو اَوْ گُنَهْكَارْ بُونْ، بِرَاسْتِى مَه اَوْ تَڤْ بِرِنْ هَلاكِێ.

٣٨. مَه عَرْدْ، ئَاسِیمَانْ و یِێنْ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه مِشِێیَا نَئَافِرَانْدِنَه.

٣٩. مَه اَوْ هَرْ بِحَقِیِێ ئَافِرَانْدِنَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ وَانْ (ڤِێ رَاسْتِیِێ) نِزَانِنْ.

٤٠. بِێگُمَانْ رُۆژَا ژِهَڤْجُدَابُونِێ (رُۆژَا قِیَامَتِێ) جِڤَانِێ وَانْ هَمُویَانَه.

٤١. وِێ رُۆژِێ، تُو دُۆسْتْ نِكَارَه بِتِشْتَكِى فَیْدِێ بِدَه دُۆسْتَكِی، ئَارِیكَارِیَا وَانْ ژِی دِێ نَیِێ كِرِنْ.

٤٢. ژِ بِلِی یِێنْ كُو خُدِێ لِوَانْ هَاتِیَه رَحْمِێ. بِێگُمَانْ هَرْ اَوَه يِێ دَسْتْهِلاتْ يِێ دِلُۆڤَانْ،.

٤٣. بِرَاسْتِی دَارَا زَقُومِێ..

٤٤. خَوَارِنَا گُنَهْكَارَانَه.

٤٥. عَیْنِی وَكِی هَسِنِێ حَلاَنْدِی دِزِكِێنْ وَانْ دَه دِكَلَه.

٤٦. هَرْ وِهَا وَكِی كَلَا ئَاڤَا كَلِی يَه.

٤٧. (خُدَا فَرْمَانْ لِزَبَانِیَانْ دِكَه): وِی بِگِرِنْ و بِكِێشنْ نِیڤِێ دُۆژَهِێ!

٤٨. پِشْتْرَه ژِ عَذَابِێ دُۆژَهِێ (ئَاڤَا كَلِی) بِسَرْ وِی دَه بِرِژِینِنْ.

٤٩. (ژِێ رَه دِبِێژِنْ): دَه هَایْدِێ (عَذَابْ) تَعِمْ بِكَه! لَوْرَا تُو (لِدِنْيَايِێ) دَسْتْهِلاتْ و
بِرُومَتْ بُویِی!

٥٠. بِرَاسْتِى اَڤْ عَذَابْ، اَوِێ كُو وَه دَرْ بَارِێ وِی دَه گُمَانْ دِكِرْ.

٥١. هَرْ چِی كُو مُتَّقِی نَه، بِرَاسْتِی اَوْ لِجِهَكِی اَوْلَه نَه.

٥٢. دِنَاڤْ بَخْچَانْ دَه و لِسَرْ كَانِیَانِنْ...

٥٣. جِلِێنْ هَڤْرِیشْمِێ تَنِكْ و اَطْلَسِێ بَرْقُۆكْ لِخَوه دِكِنْ و لِپِێشْبَرِی هَڤْ رُودِنِنْ.

٥٤. هَرْ وِهَا مَه اَوْ بِحُۆرِیِێنْ چَاڤْگِرْ يِێنْ چَاڤْبَلَكْ رَه كِرِنْ هَڤْژِینْ.

٥٥. تِێ دَه هَرْ تَخْلِیتِێنْ فِێكِی بِاَوْلَهِی دِخَوَازِنْ.

٥٦. ژِ مِرِنَا پِێشِینْ پِێ ڤَه اَوِێ مِرِنَكَه دِنْ نَچِێژِنْ و خُدِێ اَوْ ژِ عَذَابِێ دُۆژَهِێ پَارَاسْتِنَه.

٥٧. اَڤْ دَایِینَا هَانْ قَنْجِیَكَه ژِ خُدَایِێ تَه يَه و تَقَزْ اَوَه خَلاَسِیَا مَزِنْ.

٥٨. ڤِێجَه بِرَاسْتِى مَه اَڤْ قُرْئَانْ بِزِمَانِێ تَه هِێسَانْ كِرِیَه دَا كُو اَوْ شِیرَتْ وَرْگِرِنْ.

٥٩. ڤِێجَه تُو چَاڤْنِێرِیِێ بِكَه (يَا كُو بِێ سَرِێ وَانْ)، بِێگُمَانْ اَوْ ژِی چَاڤْنِێرِیِێ دِكِنْ.

٤٥. سُورَه يِێ جَاثِيَه

سُورَهيێ (جَاثِيَه)،٣٧ (سِهْ و حَفْتْ) ئَایَتَه. لِمَكِّێ پِشْتِى سُورَيِێ دُوخَانْ نَازِلْ بُويَه . سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ بِێژَیَا جَاثِيَه گِرْتِیَه كُو دَئَایَتَا ٢٨‘اَمْ دَه دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَیَا «چُوكْدَایِینْ، كُومبُوِیِینَ»ه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. حَا، مِیمْ.

٢. اَڤْ كِتِێبْ ژِ جَمْ خُدِێ ڤَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ، اَوِێ كُو دَسْتْهِلاتَه، كَارْبِنَجِهَه.

٣. بِێگُمَانْ دِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ دَه، ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانْ گَلَكْ ئَایَتْ هَنَه.

٤. بِرَاسْتِى دِ خُلِقَانْدِنَا وَه دَه و دِ خُلِقَانْدِنَا زِنْدِیێنْ كُو لِسَرْ عَرْدِێ بَلاڤْ بُونَه دَه، ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو ژِ دِلْ بَاوَرْ بِكَه گَلَكْ عِبْرَتْ هَنَه.

٥. بِێگُمَانْ دِگُهَرتِنَا شَڤْ و رُۆژِێ دَه، دِ وِێ بَارَانَا كُو خُدِێ اَوْ ژِ ئَاسْمِێنْ دَاخِسْتِی دَه، ڤِێجَه كُو بِوِێ بَارَانِێ عَرْدَا مِرِی سَاغْ و هِێشِینْ دِكَه و دِئَانِینَا بَایِێ ژِ هَمُو ئَالِیَانْ ڤَه، ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو فَهمْ بِكَه پِرْ ئَایَتْ هَنَه.

٦. هَا اَڤْ ئَایَتِێنْ خُدِێ نَه. اَمْ وَانْ بِحَقِی و رَاسْتِی ژِ تَه رَه دِخُوِینِنْ. اِێدِی اَوْ (مُشْرِكْ) پِشْتِی كُو بَاوَرِی بِخُدِێ و ئَایَتِێنْ وِی نَیِینِنْ، اَوِێ بِكِیژَانْ گُوتِنِێ بَاوَرِی بِینِنْ؟

٧. وَاخْ لِحَالِێ هَرْ دَرَوْبِێژِێ گُنَهْكَارْ بَه!

٨. كُو اَوْ ئَایَتِێنْ خُدِێ یِێنْ كُو ژِێ رَه تِێنَه خَونْدِنْ سَحْ دِكَه، پِشْتْرَه خَوه مَزِنْ دِدِێرَه هَرْ وَكِی كُو اَوْ نَبِهِیسْتِنَه ئَاصِێ دِبَه، ڤِێجَه مِزْگِینِیَا عَذَابَكِی دِژْوَارْ بِدِيِێ!

٩. دَمَا ژِ ئَایَتِێنْ مَه تِشْتَكِی فِێرْ دِبَه حَنَكِێ خَوه بِوَانْ دِكَه. هَا ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِی
رِسْوَاكَرْ هَیَه.

١٠. جَهَنَمْ لِپِێشِیَا وَانَه. تِشْتِێنْ كُو وَانْ بِدَسْتْ خِسْتِنْ و اَوِێنْ كُو وَانْ دِشُونَا خُدِێ دَه ژِ خَوه رَه كِرِنَه پِشْتَڤَانْ ژِی نِكَارِنْ تُو فَیْدَیَكِێ بِدِنْ وَانْ و ژِ بُۆ وَانْ هَرْ عَذَابَكِی مَزِنْ هَیَه.

١١. هَا اَڤْ، سَرْكَانِیَا هِیدَئَایَتِێ يَه. هَرْچِی اَوِێنْ كُو ئَایَتِێنْ خُدَایِێ خَوه اِنْكَارْ كِرِنْ، ژِ وَانْ رَه عَذَابَكِی بِئِێشْ و دِژْوَارْ هَیَه.

١٢. خُدِێ يَه، یِێ كُو دَرْیَا ژِ بُۆ وَه مِسِخُرْ كِرِیَه دَا كُو كَشْتِی بِدَسْتُورَا وِی تِێ دَه بِكِشْنْ و كُو هُونْ ژِ كَرَمَا وِی لِرِزْقِێ خَوه بِگَرِنْ و دَا كُو هُونْ وِی بِشِێكِرِینِنْ.

١٣. خُدِێ ژِ كَرَمَا خَوه چِه لِعَرْدُ و لِئَاسِیمَانَانْ هَنَه تَڤْ ژِ بُۆ وَه بَرْدَسْتْ كِرِنَه. تَقَزْ دِڤِێ دَه ژِ بُۆ مِلَّتَكِی كُو بِفِكِرِنْ پِرْ ئَایَتْ هَنَه.

١٤. ژِ بَاوَرْمَنْدَانْ رَه بِبِێژَه: (ژِ بَرْ ئَازَارَا كُو دَانَه وَه) وَانِێنْ كُو ژِ رُۆژِێنْ خُدِێ (يِێنْ كَارَسَاتْ) نَاتِرْسِنْ بِبَخْشِینِنْ دَا كُو خُدِێ قَوْمَكِی (كُو بِینَا خَوه فَرَهْ كِرِیَه) خَلاتْ بِكَه بِسَدَمْ كُو كَارْ و بَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه.

١٥. چِه كَسِێ كُو كَارَكِی قَنْجْ بِكَه اَوْ ژِ خَوه رَه دِكَه و چِه كَسِێ كَارَكِی خَرَابْ بِكَه اَوْ لِخَوه دِكَه. پِشْتْرَه هُونِێ لِخُدَایِێ خَوه بِێنْ ڤَگَرَانْدِنْ.

١٦. صُۆنْدْ بَه مَه كِتِێبْ، دَسْتْهِلاتِی و پِێخَمْبَرِی دَایَه زَارُوِیِێنْ اِسْرَائِیلْ و مَه اَوْ بِتِشْتِێ پَاكْ و حَلَالْ رِزِقْدَارْ كِرِنْ و مَه اَوْ دِسَرْ خَلْكِێ (هَیَامَا وَانْ) رَه گِرْتِنْ.

١٧. مَه دَرْ بَارِێ دِینْ دَه دَلِیلِێنْ اَشْكَرَا دَانَه وَانْ. لِێبَلِێ اَوْ، پِشْتِی كُو زَانِینْ ژِ وَانْ رَه هَاتْ، ژِ چَاڤْنَبَارِیَا خَوه بِهَڤْ كَتِنْ. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه رُۆژَا قِیَامَتِێ دِێ دِنَاڤْبَرَا وَانْ دَه دَرْ بَارِێ یَا كُو اَوْ تِێ دَه بِهَڤْ كَتِنْ حُكِمْ بِكَه.

١٨. پِشْتْرَه مَه تُو دَرْ بَارِێ دِینْ دَه لِسَرْ شَرِیعَتَكَه (رِێبَازَكَه) اَشْكَرَا دَانِی. ڤِێجَه وِێ رِێ یِێ بِگِرَه و بِدُو هَوَسِێنْ نَزَانَانْ نَكَڤَه.

١٩. بِێگُمَانْ اَوْ (نَزَانْ)، ژِ عَذَابِێ خُدَایِێ تَه نِكَارِنْ تِشْتَكِی ژِ تَه بِدِنْ ئَالِی. بِێگُمَانْ ظَالِمْ دُۆسْتُ و پِشْتَڤَانِێ هَڤِنْ. خُدَا ژِی هَڤَالْ و ئَارِیكَارِێ مُتَّقِیَانَه.

٢٠. اَڤْ (قُرْئَانْ)تِێگِهِینِنْ ژِ بُۆ مِرُۆڤانْ و سَرْوَخْتِی و دِلُۆڤَانِی يَه ژِ بُۆ جِڤَاتَكَه كُو ژِ دِلْ بَاوَرِی تِینِنْ.

٢١. اَرِێ مَا اَوِێنْ كُو گُنَهْ كِرِنْ، گُمَانْ دِكِنْ كُو اَمِێ وَانْ و یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، دِسَاغِی و مِرِنِێ دَه وَكْهَڤْ بِگِرِنْ؟ چِه پِیسْ حُكْمَه یَا اَوْ دِدِنْ!

٢٢. خُدِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ بِحَقِی خُلِقَانْدِنَه. بِڤِی ئَاوَایِی هَرْ كَسْ دِێ لِگُۆرِی قَازَانْجَا خَوه بِێتَه خَلاتْ و جَلاتْكِرِنْ، تُو زُۆرْدَارِی ژِی لِوَانْ نَایِێ كِرِنْ.

٢٣. اَرِێ مَاتَه نَدِیتْ، اَوِێ كُو هَوَسَا خَوه ژِ خَوه رَه كِرَه اِلٰهْ؟ پِشْتِی كُو زَانِینْ گِهَاشْتِێ خُدِێ اَوْ گُمْرَاه كِرْ، گُهْ و دِلِێ وِی مُورْ كِرْ و پَرْدَه بِسَرْ چَاڤِێ وِی دَه ئَانِی. اِێدِی ژِ خُدِێ پِێ ڤَه كِی هَیَه كُو وِی بِینَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ؟ مَا هِێ ژِی هُونْ تِێنَاگِهِیژِنْ؟!

٢٤. (مُشْرِكَانْ) گُۆتِنْ: ژِیَانْ تَنِێ ژِیَانَا ڤِێ دِنْیَایِێ يَه؛ اَمْ تِێ دَه دِمِرِنْ و دِژِینْ و بَسْ پِێشْدَچُونَا زَمَانِی مَه دِبَه هَلاكِێ. دِڤِێ دَابَاشِێ دَه تُو زَانِینَا وَانْ تُنَه. گُوتِنَا
وَانْ بَسْ گُمَانَه.

٢٥. دَمَا ئَایَتِێنْ مَه یِێنْ رُونْكَارْ ژِ وَانْ رَه تِێنْ خَونْدِنْ، ژِ بِلِی كُو بِبِێژِنْ «اَگَرْ هُونْ رَاسْتْبِێژِنْ دَه كَا بَاڤْ و بَاپِیرِێنْ مَه سَاغْ بِكِن»پِێ ڤَه تُو مَهْنَا وَانْ تُنَه.

٢٦. بِبِێژَه: خُدِێ دِێ وَه سَاغْ بِكَه، پِشْتْرَه دِێ وَه بِمِرِینَه. پِشْتْرَه دِێ وَه دِ رُۆژَا قِیَامَتِێ دَه یَا كُو قَتْ تِێ دَه گُمَانْ تُنَه وَه لِهَڤْ بِجِڤِینَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ مِرُۆڤانْ (ڤِێ) نِزَانِنْ.

٢٧. خُدَانِیَا عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ ژِ خُدِێ رَه يَه. رُۆژَا قِیَامَتْ رَابَه، هَا وِێ رُۆژِێ اَوِێنْ كُو گُهِێ خَوه دَانَه یَا پُوچْ و بَتَالْ، دِێ زِیَانْ بِكِنْ.

٢٨. (رُۆژَا قِیَامَتِێ) تُو دِێ هَرْ اُمَّتِی بِبِینِی كُو (ژِ تِرْسَا حَسَابِێ خَوه) چُۆكْدَایِی نَه. هَرْ اُمَّتْ بِبَالْ دَفْتَرَا عَمَلِێ خَوه ڤَه تِێنْ گَازِیكِرِنْ (و ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): اِيرُو هُونِێ لِگُۆرِی كِرِنِێنْ خَوه بِێنَه خَلاتْ و جَلاتْكِرِنْ!

٢٩. اَڤْ كِتِێبَا مَه يَه، دَرْبَارِێ وَه دَه بِرَاسْتِی دِئَاخِڤَه. بِێگُمَانْ مَه كِرِنِێنْ وَه دِ دَانْ نِڤِیسَانْدِنْ.

٣٠. اِێدِى هَچِی اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، خُدَایِێ وَانْ، وَانْ دِخَه نَاڤْ رَحْمَا خَوه. هَا اَڤْ، اَوْ سَرْكَفْتِنْ و سَرْفِرَازِیَا اَشْكَرَا بِخَوه يَه.

٣١. (لِێبَلِێ) هَچِی اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه (ژِ وَانْ رَه دِێ بِێ گُۆتِنْ): اَرِێ مَا ئَایَتِێنْ مِنْ ژِ وَه رَه نَدِهَاتِنْ خَونْدِنْ، ڤِێجَه وَه ژِی خَوه مَزِنْ دِ دِێرَا و هُونْ بُونَه جِڤَاتَكَه گُنَهْكَارْ؟!

٣٢. دَمَا تِێ گُۆتِنْ؛ بِرَاسْتِی پَیْمَانَا خُدِێ حَقَه و دِ رُۆژَا قِیَامَتِێ دَه تُو گُمَانْ تُنَه، هُونْ دِبِێژِنْ: اَمْ نِزَانِنْ قِیَامَتْ چِى يَه. لِێبَلِێ بَسْ اَمْ گُمَانَكِێ دِكِنْ و اَمْ ژِ هَاتِنَا وِێ نَه پِشْتْرَاسْتِنْ.

٣٣. جَزَایِێ نَقَنْجِیِێنْ كُو وَانْ كِرِی ژِ وَانْ رَه خُیَا بُویَه و عَذَابِێ كُو وَانْ پِێ طِنَازْ دِكِرْ دُۆرْ لِوَانْ گِرْتِیَه.

٣٤. (ژِ وَانْ رَه) تِێ گُۆتِنْ: وَه چَاوَا گِهِشْتِنَا ڤِێ رُۆژَا خَوه ژِ بِیرْ كِرِبُو، عَیْنِی وِسَا اَمِێ ژِی اِیرُو وَه دِ عَذَابْ دَه بِهِێلِنْ! هِێوِرْگَهَا وَه ئَاگِرَه و تُو ئَارِیكَارِێ وَه ژِی تُنِنْ!

٣٥. سَدَمَا ڤِی عَذَابِی اَڤَه كُو وَه طِنَازێنْ خَوه بِئَایتِێنْ خُدِێ كِرِیَه و ژِیَانَا جِیَهَانِێ هُونْ خَاپَانْدِنَه. اِێدِی اِیرُو اَوِێ ژِ اِێگِرْ نَئَێنَه دَرَانِینْ و (رَازِیكِرِنَا خُدِێ ژِی) دِێ ژِ وَانْ نَیِێ خَوسْتِنْ.

٣٦. ڤِێجَه هَرْ سَالُوخِێنْ بَاشْ و تِێكُوزْ ژِ بُۆ خُدِێ نَه، اَوِێ كُو پَرْوَرْدَگَارِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ و پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ یَه.

٣٧. هَمْ دِ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ دَه، مَزِنَاهِی و كُبَارِی هَرْ ژِێ رَه یَه و اَوْه یِێ سَرْدَسْتْ، یِێ كَارْبِنَجِهْ.

٤٦. سُورَه يِێ اَحْقَافْ

سُورَهیِێ (اَحْقَافْ) ، ٣٥ (سِهْ و پِێنْجْ) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُویَه. سُورَهیِی، نَاڤِێ خَوه ژِ بِێژَیَا اَحْقَافْ گِرْتِیَه كُو دِ ئَایتَا ٢١»مْ دَه دَرْبَاسْ بُویَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. حَا، مِیمْ.

٢. اَڤْ كِتِێبْ، ژِ جَمْ خُدَایِێ دَسْتْهِلَاتْ اِێ خَودَانْحِكْمَتْ ڤَه هَاتِیَه شَانْدِنْ.

٣. مَه ئَاسِیمَانْ، عَرْدُ و یِێنْ دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه، هَرْ بِحَقِی و حَتَا دَمَكَه دِیَارْكِرِی ئَافَرَانْدِنَه. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه، پِشْتَا خَوه دِدِنَه وِی تِشْتِێ كُو پِێ هَاتِنَه هِشْیَارْكِرِنْ.

٤. بِبِێژَه: دَه كَا ژِ مِنْ رَه بِێژِنْ؛ اَوِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ نِیشَانِی مِنْ بِدِنْ؛ كَا دِ عَرْدِێ دَه چِه خُلِقَانْدِنْ! یَانْ ژِی چِه هَڤْكَارِیكَه وَانْ دِ (ئَافَرَانْدِنَا) ئَاسِیمَانَانْ دَه هَیَه؟ اَگَرْ هُونْ رَاسْتْگُونَه، دَه كَا كِتِێبَكِێ كُو بَرِیَا ڤِێ (قُرْئَانِێ) هَاتِبَه، یَانْ ژِی بَرْهْمَكِێ ژِ زَانِینَا (پِێشِیَانْ) ژِ مِنْ رَه بِینِنْ.

٥. مَا ژِ وِی یِێ كُو ژِ بِلِی خُدِێ، ژِ یَكِی دَاخَوازْ دِكَه كُو حَیَانِی رُۆژَا قِیَامَتِێ اَوْ نَشِێ بَرْسِڤَا بَرْگَرِینَا وِی بِدَه رِێشَاشْتِرْ كِی هَیَه؟ رَوْشْ اَڤَه كُو اَوْ ژِی ژِ بَرْگَرِینَا وَانْ غَافِلِنْ.

٦. دَمَا مِرُوڤْ (دِ مَحْشَرِێ دَه) لِهَڤْ بِێنَه جِڤَانْدِنْ، اَوِێ ژِ وَانْ (عَابِدِێنْ خَوه) رَه بِبِنْ دِژْمِنْ و وِێ ژِ پَرَسْتِنَا وَانْ خَوه بِێرِی بِكِنْ.

٧. دَمَا ئَایتِێنْ مَه یِێنْ رُۆنْكَرْ ژِ وَانْ رَه دِهَاتِنْ خَوهنْدِنْ؛ اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه پِشْتِی كُو حَقِی ژِ وَانْ رَه هَاتْ، گُۆتِنْ: «اَڤْ سِێحْرَكَه اَشْكَرَایَه.»

٨. یَانْ ژِی اَوْ (مُشْرِكْ) دِبِێژِنْ: وِی، اَوْ قُرْئَانْ ژِ جَمْ خَوه لِێئَانِیَه؟ بِبِێژَه: اَگَرْ مِنْ اَوْ لِێئَانِیبَه، هُونْ دِێ نِكَارِبِنْ تِشْتَكِی ژِ (عَذَابِێ) خُدِێ ژِ سَرْ مِنْ بِدِنْ ئَالِی. خُدَا، بِێهْتِرْ بِیَا كُو هُونْ خَوه تِێ دَه بَرْدِدِنْ دِزَانَه. دِ نَاڤْبَرَا مِنْ و وَه دَه بِشَاهِدِی خُدِێ بَسَه و اَوْ، گُنَهْڤَشِێرْ و دِلُۆڤَانَه.

٩. بِبِێژَه: اَزْ نَه پِێشِیڤَانِێ پِێخَمْبَرَانِمْ و اَزْ نِزَانِمْ دِێ چِه ژِ مِنْ و چِه ژِ وَه ژِی بِێكِرِنْ. اَزْ تَنِێ دِدِمْ پَێ وَحْیَا كُو ژِ مِنْ رَه هَاتِیَه و اَزْ بَسْ هِشْیَارْكَرَكِی اَشْكَرَا مَه.

١٠. بِبِێژَه: دَه كَا ژِ مِنْ رَه بِبِێژِنْ؛ اَگَرْ دِیَارْ بُۆ كُو اَڤْ قُرْئَانْ ژِ جَمْ خُدِێ یَه و وَه ژِی اَوْ اِنْكَارْ كِرِیَه و ژِ زَارُویِێنْ اِسْرَائِیلْ ژِی یكِی شَهْدَیِی لِسَرْ دَابَه كُو اَوْ مُسِلْێ تَورَاتِێ یَه، ڤِێجَه وِی بَاوَرِی ئَانِی و وَه ژِی خَوه مَزِنْ دِێرَا (كَا ژِ وَه ظَالِمْتِرْ كِی هَیَه)؟ بِێگُمَانْ خُدِێ قَوْمِێ ظَالِمْ نَایِێنَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ.

١١. اَوِێنْ كُو كَافِرِنْ، دِ بَارَا بَاوَرْمَنْدَانْ دَه گُۆتِنْ: اَگَرْ اَڤْ (دِینِێ اِسْلامِێ) چِێتِرِیَكْ بُویَا، وَانْ بَرِی مَه بَاوَرِی پِێ نَدِئَانِینْ و دِێ نَكَتَانَا پِێشِیَا مَه. لِێبَلِێ ژِ بَرْ كُو اَوْ بِڤِێ (قُرْئَانِێ) نَاخَوازِنْ بِێنَه سَرْ رِێیَا رَاسْتْ، دِێ بِبِێژِنْ: «اَڤْ، دَرَوَكَه كَڤْنَارَه یَه.»

١٢. بَرِیَا ڤِێ ژِی، كِتِێبَا مُوسَا رِێبَرْ و رَحْمتْ بُۆ. اَڤْ كِتِێبْ ژِی، ژِ كِتِێبِێنْ بَرِیَا خَوه رَه رَاسْتْدِێرَه، بِزِمَانِێ عَرَبِی یَه، (نَازِلْ بُویَه) دَا كُو یِێنْ ظُلِمْ كِرِنَه هِشْیَارْ بِكَه و اَوْ ژِ بُۆ قَنْجِیكَارَانْ رَه مِزْگِینِی یَه.

١٣. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو گُۆتِنْ: «خُدَایِێ مَه اَللٰهَ پَاشِێ خَوه (لِسَرْ رِێكَا اِسْلامِێ) رَاسْتْ و دُرِسْتْ كِرِنْ، ڤِێجَه ژِ بُۆ وَانْ (رُۆژَا قِیَامْتِێ) تُو طِرْسْ تُنَه و اَوِێ غَمْگِینْ ژِی نَبِنْ.

١٤. هَا اَوْ خَلْكِێ بِهِشْتِێ نَه، اَوْ دِێ هَرْ و هَرْ لِێ بِمِینِنْ، اَڤْ خَلاتَا كِرِنِێنْ وَانَه.

١٥. مَه، لِاِنْسَانِی قَوِێتِی كِرْ كُو قَنْجِیِێ لِدِێ و بَاڤِێ خَوه بِكَه. دَایِكَا وِی بِزَحْمَتِی اَوْ هِلْگِرْتِیَه و بِزَحْمَتِی اَوْ وَلِدَانْدِیَه. هِلْگِرْتِنَا وِی و ژِشِیرْڤَكِرِنَا وِی سِهْ مَهِی دَوَامْ دِكَه. پَاشِێ اِنْسَانْ، چِه دَمَا كُو بِگِهِیژَه تَمَنِێ خُۆرْتَانِیَا خَوه و چِلْ صَالِیَا خَوه، دِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ! اِلْهَامِێ بِدَه مِنْ، مِنْ مُوَفَقْ بِكَه، دَا كُو اَزْ شْكرِێ قَنْجِیَا تَه بِكِمْ، اَوْ قَنْجِیَا كُو تَه لِمِنْ و لِدِێ و بَاڤِێ مِنْ كِرِی و دَا كُو اَزْ كَارَكِی قَنْجْ بِكِمْ كُو تَه رَازِی بِكَه و زُرِّیتَا مِنْ ژِی ژِ بُۆ مِنْ بَاشْ بِكَه. بِرَاسْتِى مِنْ بِبَالْ تَه ڤَه تُۆبه كِرْ و تَقَزْ اَزْ ژِ مُسِلْمَانَانِمْ.

١٦. هَا اَوِنْ،ِ يِێنْ كُو اَمِێ سِپَحِیتِرِێ یَا كُو كِرِنَه ژِ وَانْ قَبُولْ بِكِنْ، اَمِێ لِگُنَهِێنْ وَانْ بِبُرِنْ و اَوْ دِ نَاڤَا خَلْكِێ بِهِشْتِێ دَه نَه. اَڤَه، پَیمَانَا رَاسْتَه ئَا كُو ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه دَایینْ.

١٧. اَوِێ كُو ژِ دِێ و بَاڤِێ خَوه رَه دِبِێژَه: وفْ ژِ وَه رَه بَه، مَا هُونْ سُۆزِێ دِدِنْ مِنْ كُو اَزِێ (ژِ گُۆرِێ) بِێمَه دَرْ. حَالْ اَڤَه كُو بَرِیَا مِنْ پِرْ اُمَّتْ دَرْبَاسْ بُونَه، چُونَه (و تُو كَسْ ژِ وَانْ ژِ گُۆرِێ دَرْنَهَاتِنَه). دِێ و بَاڤِێ وِی هَاوَارَا خَوه دِگِهَانْدِنْ خُدِێ (دَا كُو وِی ڤَگَرِینَه سَرْ رِێیَا رَاسْتْ) و ژِێ رَه دِگُۆتِنْ: خَوهلِی لِسَرِێ تَه بَه، اِیمَانِێ بِینَه، بِێگُمَانْ سُۆزَا خُدِێ حَقَه، رَاسْتَه. ڤِێجَه اَوْ ژِی دِبِێژَه: اَڤْ (سَاغْبُونَا پِشْتِی مِرِنِێ) ژِ چِیرُوكْ و چِیڤَانُوكِێنْ پِێشِیَانْ پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِی دِنَه.

١٨. اَڤِێنْ هَا، اَوِێنْ كُو وَكِی اُمَّتِێنْ بَرِیَا خَوه؛ ژِ جِنْ و مِرُۆڤَانْ عَذَابْ لِسَرْ وَانْ پِێوِسْتْ بُویَه. بِرَاسْتِى وَانْ تَقَزْ خَسَارْ كِرِيَه.

١٩. ژِ بُۆ هَرْ كَسِی لِهَمْبَرِی كَارْ و كِرْیَارِێنْ وَانْ كِرِی مَرْتَبَیِێنْ وَانْ هَنَه. خُدِێ دِێ بَدِێلِیَا كِرِنِێنْ وَانْ بِتَمَامِى بِدَه وَانْ و قَتْ نَحَقِی دِێ لِوَانْ نَیِێ كِرِنْ.

٢٠. وِێ رُۆژَا كُو یِێنْ كَافِرْ لِسَرْ اِێگِرْ بِێنَه رَاپِێشْكِرِنْ، (ژِ وَانْ رَه دِێ بِێ گُۆتِنْ): وَه، دِ ژِیَانَا خَوه یَا جِیَهَانِێ دَه هَمُو لَزَّتْ و خَوهشِیِێنْ خَوه بِرِنْ، وَه بِوَانْ كِێفْ كِرْ. ڤِێجَه اِیرُو ژِ بَرْ كُو وَه لِعَرْدِێ بِنَحَقِی خَوه مَزِنْ دِدِێرَا و ژِ بَرْ كُو هُونْ ژِ رِێ دَرْكَتِنَه، هُونِێ بِعَذَابَكِی رِسْوَاكَرْ بِێنَه جِزَاكِرِنْ!

٢١. بِرَایِێ عَادْ (هُودْ) ژِی بِینَه بِیرَا خَوه؛ دَمَا قَوْمِێ خَوه لِعَرْدَا اَحْقَافِێ (ژِ عَذَابِێ خُدِێ) هِشْیَارْ كِرْ -بَرِیَا هُودْ و پِشْتِی وِی ژِی پِرْ پِێخَمْبَرْ (ژِ بُۆ گَلِێنْ خَوه) هَاتِنَه (شَانْدِنْ) و چُونَه- كُو (هُودْ ژِ گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ): ژِ خُدِێ پِێ ڤَه عِبَادَتِێ (تُو كَسِی دِنْ) نَكِنْ. بِێگُمَانْ اَزْ لِسَرْ وَه ژِ عَذَابِێ رُۆژَكَه مَزِنْ دِطِرْسِمْ.

٢٢. گَلِێ هُودْ گُۆتِنْ: (یَا هُود)! مَا تُو ژِ مَه رَه هَاتِی ژِ بُۆ كُو مَه ژِ عِبَادَتْكِرِنَا پُوتِێنْ مَه ڤَگَرِێنِی؟ دَه هَیْدِێ، اَگَرْ تُو ژِ رَاسْتْبِێژَانِی دَه عَذَابِێ كُو تُو پِێ گَفَانْ لِمَه دِكِی
ژِ بُۆ مَه بِینَه.

٢٣. هُودْ، ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: زَانِینْ بَسْ لِجَمْ خُدِێ یَه (كَا كَنْگِى عَذَابِێ وِى تِێ). اَزْ یَا كُو پِێ هَاتِمَه شَانْدِنْ ژِ وَه رَه رَادِگِهِینِمْ. لِێ بَلِێ اَزْ وَه مِلَّتَكِی كُو خَوه لِنَزَانِینِێ دَاتِینَه دِبِینِمْ.

٢٤. چِه دَمَا وَانْ اَوْ (عَذَابْ) دِ شَكْلِێ عَوْرَكِی دَه دِیتْ كُو بَرْ بِنَوَالِێنْ وَانْ ڤَه تِێ، گُۆتِنْ: اَڤْ عَوْرَكَه دِێ بَارَانِێ لِسَرْ مَه بِبَارِینَه.(هُودْ، ژِ وَانْ رَه گُۆتْ): نَخِێرْ (اَوْ نَه عَوْرِێ بَارَانِێ یَه)! اَوْ، اَوْ عَذَابَه یِێ وَه لَزْ لِهَاتِنَا وِی دِكِرْ؛ اَوْ بَایَكِی وِسَا یَه كُو دِ نَاڤْ دَه عَذَابَكِی دِژْوَارْ هَیَه!

٢٥. اَوْ (بَا)، بِفَرْمَانَا خُدَایِێ خَوه هَرْ تِشْتِی تَارُومَارْ دِكَه، هِلْدِوَشِینَه.(عَذَابِێ خُدَا بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ) اِێدِی ژِ جِهْ و وَارِێنْ وَانْ پِێ ڤَه تِشْتَكْ نَمَا تِێ دِیتِنْ (لَوْرَا اَوْ، دِگَلْ مَالْ و سَوَالِێنْ خَوه تَڤْ چُونَه هَلَاكِێ). هَا بِڤِی ئَاوَایِی اَمْ قَوْمِێ گُنَهْكَارْ جِزَا دِكِنْ.

٢٦. صُۆنْدْ بَه، هِێزْ و دَرْفْتِێنْ كُو مَه نَدَایِی وَه، مَه دَابُو وَانْ. مَه، گُه، چَاڤْ و دِلْ ژِی دَابُونَه وَانْ لِێبَلِێ؛ گُهِێنْ وَانْ، چَاڤِێنْ وَانْ و دِلِێنْ وَانْ تُو فَیْدَه نَدَانَه وَانْ. لَوْرَا وَانْ ئَایتِێنْ خُدِێ اِنْكَارْ دِكِرِنْ. عَذَابِێ كُو وَانْ پِێ طِنَازْ دِكِرْ بِسَرْ وَانْ دَه هَاتْ و اَوْ خِسْتِنْ نَاڤْ خَوه.

٢٧. صُۆنْدْ بَه، مَه خَلْكِێنْ وَلاتِێنْ هَاوِیرْدُۆرَا وَه ژِی بِرِنْ هَلاكِێ. مَه دَلِیلْ و بَلْگَه پِرْ جَارَانْ ئَانِینْ دَا كُو اَوْ ڤَگَرِنْ سَرْ رِیَا رَاسْتْ.

٢٨. دَه بِلا اَوْ پُوتِێنْ كُو دِ شُونَا خُدِێ دَه ژِ بُۆ خَوه اِلٰه گِرْتِبُونْ -ژِ بُۆ كُو وَانْ نِێزِیكِی خُدِێ بِكِنْ هَاتِبُونْ پَرَسْتِنْ- ئَارِیكَارِیَا وَانْ كِرِبُونَا؟ نَخِێرْ، اَوْ ژِ بَرْ وَانْ وِنْدَا بُونْ و اَڤْ دَرَوْ و بِێبَخْتِیَا وَانَه.

٢٩. وِێ دَمَا مَه بَرِێ چَنْدْ كَسِێنْ جِنِی دَابُو تَه دَا كُو لِقُرْئَانِێ گُهْدَارِی بِكِنْ. ڤِێجَه دَمَا ژِ بُۆ كُو لِقُرْئَانِێ گُهْدَارِی بِكِنْ ئَامَادَه بُونْ؛ (ژِ هَڤْ رَه) گُۆتِنْ: هُشْ بِبِنْ، لِقُرْئَانِێ گُهْدَارِی بِكِنْ! چِه دَمَا (خَوهنْدِنَا) قُرْئَانِێ تَمَامْ بُۆ؛ لِگَلِێ خَوه ڤَگَرِیَانْ و اَوْ پِێ ئَاگَاهْدَارْ كِرِنْ.

٣٠. (وَانْ جِنَانْ ژِ گَلِێ خَوه رَه) گُۆتِنْ: گَلِی مِلَّتِێ مَه! بِێگُمَانْ مَه لِكِتِێبَكَه وِسَا گُهْدَارِی كِرْ كُو اَوْ پِشْتِی مُوسٰى هَاتِیَه هِنَارْتِنْ، اَوْ كِتِێبِێنْ بَرِیَا خَوه رَاسْتْ دِدِێرَه، مِرُۆڤَانْ گَازِی حَقِیِێ دِكَه و بِبَالْ رِێیكَه رَاسْتْ ڤَه رَاسْتَرِێ دِكَه.

٣١. اَیْ قَومِێ مَه! بَرْسِڤَا دُۆزْدَارِێ (دِینِێ) خُدِێ بِدِنْ، بَاوَرِیِێ پِێ بِینِنْ، خُدِێ ژِی دِێ لِگُنَهِێنْ وَه بِبُورَه و ژِ عَذَابَكِی دِژْوَارْ وَه بِپَارِێزَه.

٣٢. چِه كَسِێ كُو بَرْسِڤَا دُۆزْڤَانِێ (دِینِێ) خُدِێ نَدَه، لِسَرْ عَرْدِێ اَوِێ خُدِێ نَاچَارْ نَهِێلَه و زُۆرَا وِی نَبَه. اَوِێ ژِ خُدِێ پِێ ڤَه ژِ بُۆ خَوه تُو خَودِی و پِسْتڤَانَكِی نَبِینَه. هَا اَوْ دِ نَاڤْ رِێشَاشِیكَه اَشْكَرَا دَه نَه.

٣٣. مَا اَوْ نَابِینِنْ، اَوْ خُدَایِێ كُو عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ ئَافِرَانْدِنْ و دِ بَرْ ئَافِرَانْدِنَا وَانْ دَه نَوَسْطِیَایَه، اَوْ دِكَارَه مِرِیَانْ ژِی سَاغْ بِكَه؟ بَلِێ، رَاسْتَه؛ بِرَاسْتِی خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

٣٤. وِێ رُۆژَا كُو یِێنْ كَافِرْ لِسَرْ اِێگِرْ تِێنَه رَاپِێشْكِرِنْ (كُو ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): مَا اَڤْ (عَذَابْ)، نَه رَاسْتُ و حَقَه؟ اَوْ دِێ بِبِێژِنْ: بَلِێ، اَمْ بِرَبِّێ خَوه صُۆنْدْ دِخوِنْ كُو رَاسْتَه. ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ: نَاخَوه ژِ بَرْ كَافِرْبُونَا خَوه دَه عَذَابْ تَعْمْ بِكِنْ!

٣٥. نَاخَوه تُو ژِی وَكِی وَانْ پِێخَمْبَرِێنْ لِهَمْبَرْ ظُۆرِێ خَورَاگِرْ «اُولُ الْعَزِمْ» صَبْرِێ بِكِێشْ و ژِ بُۆ (هَاتِنَا عَذَابِێ) وَانْ عَجَلَه مَكَه. رُۆژَا كُو اَوْ، وِی عَذَابِێ كُو پَیْمَانَا وِی ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه دَایِنْ، بِبِینِنْ؛ (وِێ چَاخِێ) ژِ وَانْ وَیَه كُو اَوْ تَنِێ بِقَانْدِی سَعَتَكَه رُۆژِێ (لِدِنْیَایِێ) مَانَه. اَڤَا هَاتِیَه گُۆتِنْ (ژِ بُۆ وَه) دَازَانِینَكَه. اَرِێ مَا ژِ جِڤَاتَا ژِرِێدَرْكَتِی پِێ ڤَه كِی ژِ هُۆلِێ تِێ رَاكِرِنْ؟

٤٧. سُورَه يِێ مُحَمَّدْ

سُورَهیِێ (مُحَمَّدْ)، ٣٨(سِهْ و هَشْتْ) ئَایتَه و لِمَدِینِێ دَاكَتِیَه. نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا ٢ێ هَاتِیَه كُو تِیدَه نَاڤِێ پِێخَمْبَرِێ اِسْلامِێ مُحَمَّدْ ﷺ دَرْبَاسْ بُویَه. نَاڤَكِی دِنْ ژِى ژِ ڤِی سُورَهیِی رَه هَيَه كُو «قِتَالَه» كُو اَوْ ژِی بِمَعْنَا شَرَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و رِێيَا خُدِێ لِبَرْ خَلْكِێ گِرْتِنَه، خُدِێ كِرِنِێنْ وَانْ پُوچْ كِرِیَه.

٢. هَمْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه و بِیَا كُو ژِ خُدَایِێ وَانْ ژِ مُحَمَّدْ رَه هَاتِیَه هِنَارْتِنْ -كُو بِێگُمَانْ اَوْ حَقَه- ژِ دِلْ بَاوَرِى ئَانِینَه، خُدِێ لِگُنَهِێنْ وَانْ دِبُورَه و رَوْشَا وَانْ سَرَرَاسْتْ دِكَه.

٣. اَوْ یَكْ ژِی، ژِ بَرْ ڤِێ یَه كُو اَوِێنْ كُو بَاوَرِی نَئَانِینَه دَانَه پَىْ بَاطِلِی و اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه دَانَه پَىْ حَقِیَا كُو ژِ جَمْ خُدَایِێ وَانْ هَاتِیَه. بِڤِی ئَاوَایِی خُدِێ ژِ مِرُۆڤَانْ رَه اَنْجَامَا كِرنِێنْ وَانْ بِمِینَاكَانْ اَشْكَرَا دِكَه.

٤. (گَلِی مُوْمِنَانْ) گَاڤَا (دِ شْرْ دَه) هُونْ رَاسْتِی كَافِرَانْ بِێنْ لِسِتُویِێنْ وَانْ بِخِنْ (و وَانْ بِكُژِنْ). پَاشِێ گَاڤَا وَه بَرْخَودَانَا وَانْ شِكَانْدْ، ڤِێجَه (وَانْ اَسِیرْ بِگِرِنْ و) قَیْدِێنْ وَانْ بِشْدِینِنْ. پَاشِێ یَانْ لِسَرْ وَانْ مِنَّتْ بِكِنْ (بِێگَرَوْ وَانْ بَرْدِنْ)، ئَانْ ژِی بِگَرَوْ (بِبَدِێلْ) وَانْ بَرْدِنْ، حَتَا كُو گِرَانِیَا جَنْگِێ بِقَدَه. اَڤْ حُكْمِێ خُدِێ یَه، اَگَرْ خُدِێ بِخَوهسْتَا دِێ (بِێ یِی وَه ژِی) تُۆلْ ژِ وَانْ ڤَكِرَا (و اَوِێ هَلاكْ بِبُونَا). لِێ دَا كُو هِنَكَانْ ژِ وَه بِهِنَكَانْ بِجَرِبِینَه، ڤِێ دِكَه. اَوِێنْ كُو دِ رِیَا خُدِێ دَه هَاتِنَه كُشْتنْ، خُدِێ كِرِنِێنْ وَانْ دِێ وِنْدَا نَكَه.

٥. خُدِێ دِێ وَانْ لِسَرْ رِیَا رَاسْتْ رَاسْتَرِێ بِكَه و دِێ رَوْشَا وَانْ سَرَرَاسْتْ بِكَه.

٦. خُدِێ دِێ وَانْ بِخَه وِێ بِهِشْتَا كُو (لِدِنْیَایِێ) بِوَانْ دَابُو نَاسْكِرِنْ.

٧. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! اَگَرْ هُونْ ئَارِیكَارِیَا (دِینِێ) خُدِێ بِكِنْ، خُدِێ ژِی دِێ ئَارِیكَارِیَا وَه بِكَه و دِێ وَه لِهَمْبَرْ دِژْمِنْ بِدَه رَاگِرْتِنْ و لِنْگِێنْ وَه دِێ مِكُۆمْ بِگِرَه.

٨. هَرْچِی اَوِێنْ كُو اِیمَانْ نَئَانِینَه، رِسْوَاتِی و شَرْمَزَارِی ژِ وَانْ رَه بَه. خُدِێ كِرِنِێنْ وَانْ پُوچْ كِرِنَه.

٩. اَڤْ ژِی ژِ بَرْ كُو وَانْ ژِ قُرْئَانَا كُو خُدِێ (اَوْ) نَازِلْ كِرِیَه حَزْ نَكِرِنَه. خُدِێ ژِی عَمَلِێنْ وَانْ پُوچْ كِرِیَه.

١٠. مَا اَوْ لِسَرْ عَرْدِێ نَگَرِیَانَه كُو بِبِینِنْ كَا اَنْجَامَا وَانِێنْ كُو بَرِیَا وَانْ چُونَه چَاوَا بُویَه؟ خُدِێ اَوْ تَارْ و مَارْ كِرِنْ. ژِ ڤَانْ كَافِرَانْ رَه ژِی اَنجَامَكَه وَكِی وِێ (اَنْجَامَا وَانْ قَومِێنْ كُو بِهُرِینَه) هَیَه.

١١. اَڤْ ژِی، ژِ بَرْ كُو خُدِێ پِشْتْگِرِێ بَاوَرْمَنْدَانَه. بِرَاسْتِی ژِ بُۆ یِێنْ كَافِرْ، تُو پِشْتْگِرْ و ئَارِیكَارْ تُنِنْ.

١٢. بِێگُمَانْ خُدِێ اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ دِێ بِخَه بِهِشْتِێنْ كُو دِ بِنِێ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ. اَوِێنْ كُو بَاوَرِی نَئَانِینْ (بِژِیَانَا دِنْیَایِێ) خَوشْ دِبِنْ، مِینَا حَیْوَانَانْ دِخُونْ، جِهِێ وَانْ (لِئَاخِرَتِێ) هَرْ ئَاگِرَه.

١٣. (یَا مُحَمَّدْ)! مَه گَلَكْ خَلْكِێنْ وَلاتَانْ هَلاكْ كِرِنَه كُو اَوْ ژِ خَلْكِێ وَلاتِێ تَه، اَوِێ كُو تَه ژِێ دَرَئَانِینَه، خُرْتتِرْ و بِهِێزْتِرْ بُونْ. ڤِێجَه ژِ بُۆ وَانْ تُو ئَارِیكَارْ ژِی نَبُونْ.

١٤. مَا اَوْ كَسِێ كُو ژِ خُدَایِێ خَوه لِسَرْ دَلِیلَكَه اَشْكَرَا یَه، دِبَه وَكِی كَسِێ كُو كَارِێ وِی یِێ نَبَاشْ ژِێ رَه هَاتِیَه خَمِلانْدِنْ و دَایَه پَىْ دِلْخَوازِیِێنْ خَوه؟

١٥. سَالِخْ و رَوْشَا وِێ بِهِشْتَا كُو پَیْمَانَا وِێ ژِ مْتَّقِیَانْ رَه هَاتِیَه دَایِنْ وِهَا یَه: دِ نَاڤْ دَه چَمِێنْ ژِ ئَاڤِێ هَنَه كُو خَرَابْ نَابَه، تِی دَه چَمِێنْ ژِ شِیرْ هَنَه كُو تَعْمَا وِی نَایِێ گُهَارْتِنْ، تِی دَه چَمِێنْ ژِ شَرَابَانْ هَنَه كُو ژِ یِێنْ ڤَدِخُونْ رَه لَزِیزَه، تِی دَه چَمِێنْ ژِ هِنْگِڤِێ حَلانْدِی یِێنْ صَفَانْدِی هَنَه و تِی دَه ژِ بُۆ وَانْ ژِ هَرْ فِێكِيِی هَنَه و ژِ جَمْ خُدَایِێ وَانْ ژِ بُۆ وَانْ لِێبُورِینْ هَیَه. مَا اَڤْ (اِێ كُو دِ نَاڤَا ڤَانْ نِعْمَتَانْ دَه بِژِی) دِبَه وَكِی وِی كَسِێ كُو هَرْ و هَرْ دِێ دِ ئَاگِرِێ دُوژَهِێ دَه بِمِینَه و ژِ ئَاڤَكَه كَلِژِی بِێنَه ئَاڤْدَانْ كُو رُۆڤِیِێنْ وِی كَرْ كَرْ بِكَه؟

١٦. ژِ وَانْ (مِنَافِقَانْ) هِنْ هَنَه لِتَه گُهْدَارِی دِكِنْ حَیَانِی ژِ جَمْ تَه دَرْتِێنْ، ژِ یِێنْ خَودِی زَئَانِینْ رَه دِبِێژِنْ؛ مَا بَرِى نِهَا وِی چِه گُۆتْ؟ هَا اَڤِێنْ هَانِێ، اَوْ كَسِنْ كُو خُدِێ دِلِێنْ وَانْ مُورْ كِرِيَه و وَانْ دَانَه پَىْ هَوَسِێنْ خَوه.

١٧. اَوِێنْ كُو لِسَرْ رِیَا رَاسْتْ رَاسْتَرِێ بُونَه، خُدِێ هِیدَایتَا وَانْ زِێدَه دِكَه و رِێكَا تَقوَادَارِیَا وَانْ فِێرِی وَانْ دِكَه.

١٨. اَوْ (مُشْرِكْ)، بَسْ لِوِێ هِێڤِیِێ نَه كُو ژِ نِشْكَا ڤَه قِیَامْتْ بِسَرْ وَانْ دَه وَرَه. ڤِێجَه بِرَاسْتِی نِیشَانِێنْ قِیَامَتِێ هَاتِنَه و خُویَا بُونَه. اَرِێ دَمَا كُو قِیَامْتْ لِوَانْ رَابُو، مَا اِێدِی اَوِێ چَاوَا تُۆبه بِكِنْ و چَاوَا ژِێ شِیرَتِێ وَرْگِرِنْ؟

١٩. ڤِێجَه تُو بِزَانَه كُو ژِ بِلِی خُدِێ تُو مَعْبُودْ نِینِنْ. دَاخَوازَا لِێبُورِینَا گُنَهِێنْ خَوه و گُنَهِێنْ ژِنْ و مِێرِێنْ بَاوَرْمَنْدْ بِكَه. خُدِێ، بِگَرْ و فَرَا وَه و بِلِێڤَهحَوِینَا وَه دِزَانَه.

٢٠. اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه، دِبِێژِنْ: دَه بِلا (دَرْ بَارِێ فَرْزْبُونَا جِهَادِێ دَه) سُورَهیكْ بِهَاتَا هِنَارْتِنْ؟ لِێ بَلِێ چِه گَاڤَا سُورَهیكِی حُكْمِێ وِی اَشْكَرَا دَاكَڤَه و تِی دَه بَحْسَا شَرْ (جِهَادِێ) بِێكِرِنْ، اَوِێنْ كُو دِ دِلِێنْ وَانْ دَه نَخَوشِی (یَا نِفَاقِێ) هَیَه، تُو دِێ بِبِینِی كُو وَكِی نِێرِینَا كَسِێ كُو سَرْخَوشِيَا مِرِنِێ اَوْ گِرْتِبَه لِتَه دِنِێرِنْ. ژِ وَانْ رَه یَا چِێتِرْ و خِێرْتِرْ اَڤْ بُۆ:

٢١. بِگُوتِنَا پِێخَمْبَرْ كِرِبُونَا و بِگُوتِنَا خِێرِێ ئَاخَافْتِبُونَا. ڤِێجَه گَاڤَا فَرْمَانَا جِهَادِێ مِسُۆگَرْ بُۆ،ِ اِێدِی هَكَه اَوْ بِخُدِێ رَه رَاسْتْ بُونَا، تَقَزْ ژِ وَانْ رَه چِێتِرْ بُۆ.

٢٢. مُحَقَّقْ كُو هُونْ بِێنَه سَرْ كَارْ، هُونِێ لِسَرْ اعَرْدِێ فَسَادِیِێ بِكِنْ و بَنِێ خَودِتِیِێ
ژِی بِبِرِنْ؟!

٢٣. هَا اَڤْ، اَوِێنْ كُو خُدِێ لَعْنَتْ لِوَانْ بَارَانْدِیَه، ڤِێجَه اَوْ كَرْ كِرْنَه و چَاڤِێنْ وَانْ
كُۆرْ كِرِیَه.

٢٤. اَرِێ مَا اَوْ لِقُرْئَانِێ نَافِكِرِنْ يَانْ مَا لِسَرْ دِلِێنْ وَانْ كِلِیتْ هَنَه؟

٢٥. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو پِشْتِی رِیَا رَاسْتْ ژِ وَانْ رَه دِیَارْ بُۆ بَرِێ خَوه ژِ اِسْلامِێ ڤَگَرَانْدِنَه، شَیْطِێنْ ژِ وَانْ رَه (كُفْرْ و نَقَنْجِی) شِیرِینْ نِیشَانْ دَايَه و گَلَكْ هِێڤِی دَايَه وَانْ.

٢٦. اَڤْ (ژِدِینْدَرْكَتِنَا وَانْ) ژِی، ژِ بَرْ ڤِێ یَه كُو ژِ وَانِێنْ كُو وَانْ ژِ قُرْئَانِێ حَزْ نَدِكِرْ رَه دِگُۆتِنْ: اَمِێ دِ هِنْ كَارَانْ دَه بِگُوتِنَا وَه بِكِنْ. حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ بِیَا دِ دِلِێنْ وَانْ دَه ڤَشَارْتِی ژِی دِزَانَه.

٢٧. ڤِێجَه دَمَا مَلَائِيكَتْ رُوحِێنْ وَانْ بِسْتِینِنْ و لِرُویِێنْ وَانْ و پِشْتَا وَانْ بِدِنْ، دِێ رَوْشَا وَانْ چَاوَا بَه؟

٢٨. اَڤْ (عَذَابْ) ژِی، ژِ بَرْ ڤِێ یَه كُو اَوْ لِپَێْ كَارِێنْ كُو خُدِێ پِێ نَه قَایلَه دِچِنْ و ژِ كَارِێنْ كُو پِێ قَایِلَه حَزْ نَاكِنْ، ڤِێجَه خُدَا كَارْ و كِریَارِێنْ وَانْ پُوچْ كِرِیَه.

٢٩. یَانْ ژِی، مَا اَوِێنْ كُو دِ دِلِێنْ وَانْ دَه نِفَاقْ هَیَه حِزِرْ دِكِنْ كُو خُدِێ دِێ كِینَا وَانْ دَرْنَخَه هُۆلِێ؟

٣٠. اَگَرْ مَه بِخَوسْتَا مَه دِێ اَوْ نِیشَانِی تَه بِدَانَا و تَه یِێ اَوْ ژِ رُویِێنْ وَانْ نَاسْ بِكِرِنَا. صُۆنْدْ بَه، تَه یِێ اَوْ ژِ شِێوَازَا وَانْ يَا ئَاخَافْتِنِێ ژِی نَاسْ بِكِرَا. خُدِێ، بِهَمُو كَارْ و بَارِێنْ وَه دِزَانَه.

٣١. صُۆنْدْ بَه، اَمِێ وَه بِجَرِبِینِنْ دَا كُو اَمْ ژِ وَه جِهَادْكَرْ و صَبِرْكِێشَانْ دَرِینِنْ هُۆلِێ و اَمِێ رَوْشَا وَه ژِی اَشْكَرَا بِكِنْ (دَا كُو یِێ رَاسْتْ و دَرَوكَارْ ژِ هَڤْ كِفْشْ بِبَه).

٣٢. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بَاوَرِی نَئَانِینَه و رِیَا خُدِێ لِبَرْ خَلْكِێ گِرْتِنَه، پِشْتِی كُو هِیدَایتْ ژِ وَانْ رَه دِیَارْ بُویَه وَانْ دِژْرَابَرِیَا پِێخَمْبَرْ كِرِیَه، اَوِێ تُو زَرَارْكِێ نْگِهِینِنْ خُدِێ. حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ دِێ كِرِنِێنْ وَانْ پُوچْ بِكَه.

٣٣. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! گُهْدَارِیَا خُدِێ بِكِنْ، بِگُوتِنَا پِێخَمْبَرْ بِكِنْ و كَارْ و كِریَارِێنْ خَوه (بِعِصْيَانێ) پُوچْ مَكِنْ.

٣٤. بِێشِكْ اَوِێنْ كُو وَانْ بَاوَرِی نَئَانِینَه و رِیَا خُدِێ لِبَرْ خَلْكِێ گِرْتِنَه و پِشْتْرَه ژِی لِسَرْ كُفْرێ مِرِنَه، خُدِێ دِێ هِیچْ لِوَانْ نَبُورَه.

٣٥. زِنْهَارْ، دِرَوْشَا كُو هُونْ سَرْكَفْتِينَه سِسْتْ نَبِنْ و گَازِيَا ئَاشْتِيِێ نَكِنْ. خُدِێ دِگَلْ وَه یَه؛ اَوِێ قَتْ (خَلاتَا) كِرِنِێنْ وَه كِێمْ نَكَه.

٣٦. بِرَاسْتِی ژِیَانَا جِیَهَانِێ بَسْ لِيسْتِكْ و مِژُولاهِی یَه (ڤِێجَه بِوِێ نَخَاپِنْ). اَگَرْ هُونْ بَاوَرِی بِینِنْ و هُونْ هَایْ ژِ حَلالْ و حَرَامِێنْ خُدِێ هَبِنْ، خُدِێ دِێ پَادَاشَا وَه تَامْ بِدَه وَه و ژِ وَه (خَرْجِكِرِنَا) هَمِى مَالِێ وَه ژِی نَاخَوازَه.

٣٧. هَكَه خُدِێ مَالِێ وَه ژِ وَه بِخَوسْتَا، ڤِێجَه لِسَرْ دَایِنِێ زُۆرْ لِوَه بِكِرَا، وَه دِێ طِمَاعیی بِكِرَا و ڤِێ یكِێ دِێ كِینَا وَه (یَا لِهَمْبَرِی اِسْلامِێ) دَرَانِیَا مَیْدَانِێ.

٣٨. هَا هُونْ اَڤِێنْ هَانْ، بَانْگْ لِوَه تِێ كِرِنْ كُو هُونْ مَالِێنْ خَوه دِ رِیَا خُدِێ دَه خَرْجْ بِكِنْ. ژِ وَه هِنَكْ چِكُوسِيِێ دِكِنْ. لِێ بَلِێ كِی چِكُوسِيِێ بِكَه، اَوْ چِكُوسِيِێ ژِ خَوه رَه دِكَه. خُدِێ دَوْلَمَنْدَه، حَوجَیِێ تُو كَسِی نِينَه و هُونْ خِزَانِنْ حَوْجَدَارِێ وِی نَه. اَگَرْ هُونْ بَرِێ خَوه ژِ (اِطَاعَتَا) خُدِێ بِگُهَرِینِنْ، خُدِێ دِێ قَومَكِی دِنْ بِینَه شُونَا وَه، پَاشِێ اَوِێ نَه وَكِی وَه بِنْ.

٤٨. سُورَه يِێ فَتِحْ

سُورَهیِێ فَتْحْ، ٢٩ (بِیسْتْ و نَهْ) ئَایتَه و لِنَاڤْبَرَا مَكَّه و مَدِینِێ هَاتِیَه كُو هِنْگِێ پِێخَمْبَرْ ﷺ ژِ پَیْمَانَا ئَاشْتیِێ یَا حُدَیْبِیِێ ڤَدِگَرِیَا. سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ پَیڤَا فْتْحِێ گِرْتِیَه كُو دِ ئَایتَا ١انْ دَه دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «ڤَكِرِنْ، ڤَگِرْتِنْ، سِتَانْدِنْ، سَرْكَفْتِنْ و ئَازَادْكِرْنِـ»ـێ تِێ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. (یَا مُحَمَّدْ)! بِرَاسْتِی مَه دَرِیِێ سَرْكَفْتِنَكَه اَشْكَرَا ژِ بُۆ تَه ڤَكِرْ.

٢. دَا كُو خُدِێ، گُنَهِێنْ تَه یِێنْ كُو بِهُرِینَه و یِێنْ كُو هِێ بِێنْ بِبَخْشِینَه و قَنْجِیَا خَوه لِسَرْ تَه تَمَامْ بِكَه و لِسَرْ رِێیَكَه رَاسْتْ و دُرِسْتْ تَه رَاسْتَرِێ بِكَه...

٣. ژِ بُۆ كُو بِسَرْكَفْتِنَكَه بِێ شِكَسْتِنْ ژِی تَه بِسَرْ بِخَه.

٤. اَوْ خُدَایِێ كُو ئَارَامِیِێ دِخَه دِلِێنْ مُؤْمِنَانْ دَا كُو اِیمَانَا وَانْ خُرْتُ و زِێدَه بِبَه. لَشْكَرِێنْ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَرْ یِێنْ خُدِێ نَه. خُدِێ هَرْ زَانَا و خُدَانْحِكْمَتَه.

٥. اَڤْ تَڤْ، دَا كُو خُدِێ زِلَامِێنْ مُؤْمِنْ و ژِنِێنْ مُؤْمِنْ بِخَه بِهِشْتِێنْ كُو دِ بِنِێ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ و اَوِێ هَرْ و هَرْ دِ وَانْ جَنَّتَانْ دَه بِنْ و دَا كُو خُدِێ گُنَهِێنْ وَانْ عَفُو بِكَه. هَا اَڤْ لِجَمْ خُدِێ سَرْفِرَازِیَكَه مَزِنَه..

٦. ژِ بُۆ كُو خُدِێ مِێرِێنْ مُنَافِقْ و ژِنِێنْ مُنَافِقْ، مِێرِێنْ مُشْرِكْ و ژِنِێنْ مُشْرِكْ، اَوِێنْ كُو دَرْ بَارِێ خُدِێ دَه ظَنَا خَرَابْ دِكِنْ بِدَه عَذَابِێ. چَرْخَا خَرَابِی و عَذَابِێ لِسَرْ وَانْ بَه. خُدِێ قَهْرُ و غَزَبْ لِوَانْ كِرِیَه، لَعْنَتْ لِوَانْ بَارَانْدِیَه و ژِ بُۆ وَانْ دُوژَهْ ئَامَادَه كِرِیَه. اَوْ چِه جِهْلِێڤَگَرِینَكَه پِیسَه!

٧. لَشْكَرِێنْ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَرْ یِێنْ خُدِێ نَه. خُدَا دِ كَارْ و بَارِێ خَوه دَه هَرْ دَسْتْهِلاتَه، خَودِی حِكْمَتَه.

٨. (یَا مُحَمَّدْ)! بِرَاسْتِی مَه تُو بِشَاهِدِی، مِزْگِینْبَرِی و هِشِیَارْكَرِی، شَانْدْ.

٩. دَا كُو هُونْ بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی بَاوَرِی بِینِنْ و ئَارِیكَارِیَا پِێخَمْبَرِێ وِی بِكِنْ، رِێزْ و حُرْمَتَا وِی بِگِرِنْ و دَا كُو سِبَهُ و اِێڤَارِێ خُدِێ (ژِ هَرْ كِێمَاسِيِێ) پَاكْ بِدِێرِنْ.

١٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو پَیْمَانِێ دِدِنَه تَه، بِرَاسْتِی اَوْ پَیْمَانِێ دِدِنْ خُدِێ؛ دَسْتِێ خُدِێ لِسَرْ دَسْتِێنْ وَانَه. ڤِێجَه كِی پَیْمَانَا خَوه بِشْكِینَه وَبَالِێ پَیْمَانْشِكَانْدِنَا وِی ژِ وِی رَه یَه. كِی وِێ پَیْمَانَا كُو دَایَه خُدِێ بِینَه جِهْ، ڤِێجَه خُدِێ دِێ خَلاتَكَه مَزِنْ بِدَه وِی.

١١. اَوْ بَدَوِیِێنْ كُو خَوه لِپَاشْ هِشْتِنَه، دِێ ژِ تَه رَه بِبِێژِنْ: مَالْ و عِیَالِێنْ مَه اَمْ مِژُولْ كِرِنْ (مَه نَكَارِی دِگَلْ تَه دَرْكَڤِنْ حُدَیْبِیِێ، ڤِێجَه) ژِ خُدِێ لِێبُورِینَا مَه بِخَوازَه. اَوْ، تِشْتِێ كُو بِزِمَانِێ خَوه دِبِێژِنْ، نَه یَا دِ دِلِێ وَانْ دَه یَه. بِبِێژَه: اَگَرْ خُدِێ بِخَوازَه زَرَارَكِێ بِدَه وَه، یَانْ ژِی بِخَوازَه فَیْدَهیكِێ بِدَه وَه، مَا قَیْ لِهَمْبَرِی خُدِێ كِی دِكَارَه تِشْتَكِی بِكَه؟ بَلْكِی خُدِێ بِهَرْ چِه تِشْتِێ كُو هُونْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

١٢. بَلْكِى (بَرَه ڤَاژِيِێ ڤِێ) وَه حِزِرْ دِكِرْ كُو پِێخَمْبَرْ و مُؤْمِنْ دِێ قَتْ ڤَنَگَرِنْ بِبَالْ َمالْبَاتِێنْ خَوه و اَڤْ لِدِلِێ وَه خَوشْ هَاتِيَه و وَه گُمَانَا خَرَابْ كِرِبُو و هُونْ بُونَه جِڤَاتَكَه سَزَاوَارِێ (مُسْتَحَقِێ) هَلَاكِێ.

١٣. كِی (ژِ دِلْ و جَانْ) بَاوَرِی بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی نَیینَه، بِێگُمَانْ مَه ژِ بُۆ كَافِرَانْ ئَاگِرَكِی دِژْوَارْ ئَامَادَه كِرِیَه.

١٤. خُدَانِی و حُكْمْرَانِیَا عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ خَاصِێ بِخُدِێ ڤَه یَه. اَوْ كِێ بِڤِێ دِبَخْشِینَه، كِێ ژِی بِڤِێ دِدَه عَذَابِێ. خُدِێ، هَرْ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُوڤاَنَه.

١٥. اَوِێنْ كُو (ژِ حُدَیبِیِێ) لِپَاشْ مَانَه گَاڤَا هُونْ ژِ بُۆ بِدَسْتْخِسْتِنَا غَنِیمَتِێ دَرْكَڤِنْ دِێ بِبِێژِنْ: بِهِێلِنْ دَا كُو اَمْ ژِی دِگَلْ وَه بِێنْ. اَوْ دِخَوازِنْ كُو سُۆزَا خُدِێ بِگُهَرِینِنْ. بِبِێژَه: هُونِێ قَتْ بِمَه رَه نَیِێنْ. اَڤْ هِێ بَرِی نِهَا خُدِێ ژِ وَه رَه گُوتِیَه. اَوْ دِێ ژِ وَه رَه بِبِێژِنْ: نَه وِسَانَه، بَلْكِی هُونْ ژِ چَاڤْنَبَارِی ڤِێ دِبِێژِنْ. نَخِێرْ، نَه وَكِی وَانَه، بَلْكِی اَوْ جِڤَاتَكَه كُو كِێمْ تِێدِگِهِنْ.

١٦. ژِ بَدَوِیِێنْ كُو لِپَاشْ مَانَه رَه بِبِێژَه: لِهَمْبَرِی قَوْمَكِی كُو خَودَانْ هِێزَكَه دِژْوَارَه گَازِیَا شَرْ دِێ لِوَه بِێ كِرِنْ. هُونِێ شَرِێ وَانْ بِكِنْ، ئَانْ ژِی اَوِێ (بِێ شَرْ) مُسِلْمَانْ بِبِنْ. ڤِێجَه اَگَرْ هُونْ (چُونَا شَرْ) قَبُولْ بِكِنْ، خُدِێ دِێ پَرُویكَه سِپَحِی بِدَه وَه. لِێ بَلِێ اَگَرْ وَكَه جَارَا پِێشِینْ هُونْ دِیسَا ژِ پَاشْ ڤَه ڤَگَرِنْ، خُدِێ دِێ بِعَذَابَكِی دِژْوَارْ و جَانْسُۆژْ وَه جَزَا بِكَه.

١٧. لِسَرْ كُۆرَانْ تُو گُنَهْ نِینَه، لِسَرْ يَكْ لِنْگَانْ تُو گُنَهْ نِینَه و لِسَرْ نَخَوشَانْ تُو گُنَهْ نِینَه (كُو بَشْدَارِی شَرْ نَبِنْ). كِی بِگُوتِنَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی بِكَه، خُدِێ دِێ وِی بِخَه بِهِشْتِێنْ كُو دِ بِنِێ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ. كِی پشْتْ بِدَه خُدِێ دِێ بِعَذَابَكِی دِژْوَارْ و غَمْنَاكْ وِی جَزَا بِكَه.

١٨. صُۆنْدْ بَه، وِێ دَمَا كُو مُومِنَانْ لِبِنِێ دَارِێ پَیْمَانْ دَانَه تَه خُدِێ ژِ وَانْ رَازِی بُویَه. ڤِێجَه بِـ (رَاسْتِی و وَفَادَارِی) یَا كُو دِ دِلِێ وَانْ دَه هَیَه خُدِێ زَانِیَه،ِ اِێدِی ئَارَامِی و تَنَاهِی بِسَرْ وَانْ دَه شَانْدْ و بِڤَكِرِنَا رِێكَا سَرْكَفْتِنَكَه نِێزِیكْ (بِفَتْحَا خَیبَرِێ) اَوْ خَلاتْ كِرِنْ.

١٩. (خُدِێ سُۆزَا) گَلَكْ غَنِیمَتِێنْ دِنْ ژِی دَانَه وَانْ كُو اَوِێ وَرْگِرِنْ. خُدِێ دِ كَارْ و بَارِێ خَوه دَه هَرْ سَرْدَسْتَه، خَودِیحِكْمَتَه.

٢٠. خُدِێ پَیْمَانَا گَلَكْ غَنِیمَتَانْ دَایَه وَه كُو هُونْ دِێ وَانْ وَرْگِرِنْ. بِلَزْ اَڤْ دَایَه وَه و دَسْتِێنْ مِرُۆڤَانْ ژِ (زَرَارَا كُو بِدِنْ) وَه گِرْتِیَه و دَا كُو اَڤْ ژِ مُؤْمِنَانْ رَه بِبَه نِیشَانَكْ (كُو خُدِێ سُۆزَا خَوه تِینَه جِهْ) و خُدِێ دِێ لِسَرْ رِیَا رَاسْتُ و دُرِسْتْ، وَه رَاسْتَرِێ بِكَه.

٢١. هِنْ غَنِیمَتِێنْ دِنْ ژِی، ژِ بُۆ وَه هَنَه كُو ڤِێگَا هِێزَا وَه ژِ وَانْ رَه تُنَه. لِێ بَلِێ خُدِێ ژِ بُۆ وَه، ژِ هَرْ طَرَفِی ڤَه دُۆرْ لِوَانْ گِرْتِیَه. خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

٢٢. اَگَرْ اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه شَرِێ وَه كِرِبُونَا، دِێ بِشِكَسْتِنَا و دِێ بِپَاشْ ڤَه رَڤِیبُونَا. پِشْتْرَه اَوْ ژِ خَوه رَه دِێ تُو خَودِی و ئَارِیكَارْ ژِی نَبِينِنْ.

٢٣. اَڤْ سُنَّتَا (عَادَتِێ) خُدِێ یَه كُو ژِ بَرِێ ڤَه وِهَا دَرْبَاسْ بُویَه (كُو خُدِێ ئَارِیكَارِیَا پِێخَمْبَرِێ خَوه دِكَه) و تُو یِێ قَتْ گُهَارْتِنَكِێ دِ عَادَتِێنْ خُدِێ دَه نَبِینِی.

٢٤. اَوَه یِێ كُو پِشْتِی هُونْ لِهَمْبَرِی وَانْ بِسَرْ خِسْتِنْ، لِنَوَالا مَكِّێ دَسْتِێنْ وَانْ ژِ سَرْ وَه دَا پَاشْ و دَسْتِێنْ وَه ژِی ژِ سَرْ وَانْ دَا پَاشْ. خُدِێ بِینَرِێ بِكَارْ و كِرْیَارِێنْ وَه يَه .

٢٥. اَوِێنْ(كُو بَحْسَا وَانْ بِهُورِی)؛ یِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و بَرِێ وَه ژِ زِیَارَتَا مَسْجِدُ الحَرَامِێ دَاگَرَانْدِنَه و نَهِشْتِنَه اَوْ قُرْبَانِێنْ كُو هَاتِنَه بَرْهَڤْكِرِنْ بِگِهِیژِنْ جِهِێ خَوه (كُو بِێنَه قُرْبَانْكِرِنْ). اَگَرْ نَه ژِ بَرْ هِنْ مِێرْ و ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ بُونَا كُو (دِ نَاڤْ مُشْرِكَانْ دَه نَه) هُونْ وَانْ نَاسْنَاكِنْ، ڤِێجَه بِسَدَمَا (كُشْتِنَا) وَانْ بِنَزَانِی هُونِێ تِێكَتِنَا بِنْ وَبَالَكِی گِرَانْ دَه (مَه یِێ هُونْ مُسْلَّطِی سَرْ وَانْ بِكِرَا).(اَڤْ تَڤْ) دَا كُو خُدِێ یِێ اَوْ بِڤِێ وِی تِێخَه بَرْ رَحْما خَوه. اَگَرْ اَوْ (مُؤْمِنْ و كَافِرْ) ژِ هَڤْ جُدَا بُونَا، تَقَزْ ژِ وَانِێنْ كُو اِیمَانْ نئَانِیَه مَه یِێ عَذَابَكِی جَانْسُۆژْ بِدَایَا وَانْ.

٢٦. وِێ دَمَا كُو وَانِێنْ اِیمَانْ نئَانِینَه رِكَا جَاهِلِیَتِێ خِسْتِنْ دِلِێنْ خَوه، ڤِێجَه خُدِێ
ژِی تَنَاهِی و ئَارَامِیَا خَوه بِسَرْ پِێخَمْبَرِێ خَوه و مُومِنَانْ دَه شَانْدْ و كَلِیمَیَا تَقْوَایِێ لِسَرْ وَانْ لازِمْ كِرْ. اَوْ بِخَوه ژِی بِێتِرْ بَابَتْ و لَايِقْتِرِێ وِێ بُونْ. خُدِێ، تَقَزْ بِهَرْ تِشْتِی زَانَا یَه.

٢٧. صُۆنْدْ بَه، خُدِێ خَوْنَا پِێخَمْبَرِێ خَوه بِحَقِی دَرَانِیَه رَاسْتِێ. هُونِێ بِدَسْتُورَا خُدِێ، بِاَوْلَهِی و بِێتِرْسْ تِێكَڤِنْ مَسْجِدُ الحَرَامِێ. هِنْ ژِ وَه پُۆرِێ خَوه تَڤِی بِقُسِینِنْ و هِنْ ژِ وَه ژِی كُرْتْ بِكِنْ. خُدِێ یَا كُو هُونْ نِزَانِنْ، دِزَانَه، ڤِێجَه ژِ بِلِی ڤِێ ژِی خُدِێ فْتْحَكَه نِێزِیكْ دَایَه وَه.

٢٨. اَوَه، یِێ كُو پِێخَمْبَرِێ خَوه بِهِیدَایتْ و دِینِێ حَقْ شَانْدِیَه، دَا كُو دِینِێ اَوْ پِێ هَاتِیَه بِسَرْ هَمُو دِینَانْ بِخَه. لِسَرْ ڤِێ یكِێ خُدِێ بِشَاهِدِی بَسَه.

٢٩. مُحَمَّدْ قَاصِدِێ خُدِێ یَه. اَوِێنْ كُو دِگَلْ وِی نَه لِهَمْبَرْ كَافِرَانْ دِژْوَارِنْ و دِ نَاڤْبَرَا خَوه دَه بِمَرْحَمْتِنْ. تُو وَانْ دِ رُكُوعْ و سِجُودِێ دَه دِبِینِی. اَوْ ژِ خُدِێ كَرَمْ و رَازِیبُونِێ دِخَوازِنْ. نِیشَانَا سَجْدَبِرِنِێ دِ رُویِێنْ وَانْ دَه خُیَا دِكَه. اَڤْ وَصْفِێنْ وَانْ اِێنْ دِ تَوْرَاتِێ دَه نَه، هَرْچِی وَصْفِێنْ وَانْ اِێنْ دِ اِنْجِیلِێ دَه ژِی وِهَا نَه. اَوْ وَكَه چَانْدِنِیَكِێ نَه كُو زِیخَا خَوه دَرْخِسْتِیَه، خُرْتْ بُویَه، سْتُورْ بُویَه و خَوه لِسَرْ كُوكَا خَوه گِرْتِیَه كُو اَڤْ لِخَوهشَا جُوتْكَارَانْ ژِی دِچَه. خُدِێ بِڤِی ئَاوَایِی وَانْ خُرْتْ و بَلاڤْ دِكَه دَا كُو كَافِرَانْ هِێرْسْ بِكَه. خُدِێ ژِ بُۆ وَانِێنْ بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنَه، پَیْمَانَا لِێبُورِینْ و پَادَاشَكَه مَزِنْ دَایَه.

٤٩. سُورَه يِێ حُجُرَاتْ

سُورَهیِێ (حُجُرَاتْ)، ١٨ (هِژدَهْ) ئَایتَه. لِمَدِینِێ دَاكَتِیَه. سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا ٤امْ گِرْتِیَه كُو تِیدَه بِێژَیَا اَلحُجُرَاتْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَیَا «گَلَكْ اُۆدَه»یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! نَكَڤِنْ پِێشِیَا خُدِێ و قَاصِدِێ وِی (بِبِنْ پَیرَوِێ پِێخَمْبَرِێ وِی). ژِ پِێكنَئَانِینَا حُكْمِێ خُدِێ خَوه بِپَارِێزِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ بِهِیزَرَه، زَانَا یَه.

٢. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! دَنْگِێ خَوه بِسَرْ دَنْگِێ پِێخَمْبَرْ نَخِنْ، چَاوَا كُو هُونْ بِدَنْگِێ بِلِنْدْ گَازِی هَڤْ دِكِنْ وِسَا گَازِی پِێخَمْبَرْ مَكِنْ و بِێ یِی كُو هَایْا وَه ژِێ چِێبَه عَمَلِێنْ وَه دِێ پُوچْ بِبَه.

٣. بِێگُمَانْ اَوِێنْ لِجَمْ رَسُولِێ خُدِێ دَنْگِێ خَوه نِزمْ دِكِنْ، هَا اَوْ، يِێنْ كُو خُدِێ دِلِێ وَانْ ژِ بُۆ تَقوَادَارِیِێ جَرِبَانْدِیَه. ژِ وَانْ رَه لِێبُورِینْ و پَادَاشَكَه مَزِنْ هَیَه.

٤. (یَا مُحَمَّدْ)! بِرَاسْتِی اَوِێنْ كُو ژِ دَرْڤَاىِ اُۆدَانْ بِدَنْگِێ بِلِنْدْ گَازِی تَه دِكِنْ پِرِێ وَانْ فِێمْ نَاكِنْ.

٥. اَگَرْ وَانْ صَبِرْ بِكِرَا حَتَا كُو تُو دَرْكَتَایِی جَمْ وَانْ، تَقَزْ ژِ وَانْ رَه چِێتِرْ دِبُو. خُدِێ گُنَهْژِێبِرْ و دِلُۆڤَانَه.

٦. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ! اَگَرْ یَكِی فَاسِقْ (دَرَوكَرْ) ژِ وَرَه خَبَرَكِێ بِینَه، ڤِێجَه رَاسْتِیَا وِێ بِكُولِنْ (كَا رَاسْتَه یَانْ نَا)، كُو هُونْ رَاسْتِیَا وِێ نَكُولِنْ، بِێ زَانِینْ هُونْ دِێ دَسْتْدِرِێژِی جِڤَاتَكِێ بِكِنْ و پِشْتْرَه هُونِێ لِكِرِنَا خَوه پُۆشمَانْ بِبِنْ.

٧. هُونْ بِزَانِنْ كُو رَسُولُ اﷲ دِ نَاڤْ وَه دَه یَه. اَگَرْ وِی دِ پِرْ كَارْ و بَارَانْ دَه بِگُوتِنَا وَه بِكِرَا، هُونِێ بِكَتِنَا تَنْگَاسِیِێ. لِێ بَلِێ خُدِێ اِیمَانْ بِوَه دَایَه حَزْكِرِنْ و اَوْ دِ دِلِێ وَه دَه خَوهشِكْ كِرِیَه. كُفِرْ و فِسِقْ و عِصْیَانْ ژِی ژِ بُۆ وَه كِرِێتْ نِیشَانْ دَانَه. هَا اَڤِنْ، یِێنْ كُو دِ رِیَا رَاسْتْ دَه نَه.

٨. اَڤْ ( ژِ بُۆ وَه) ژِ خُدِێ لُطِفْ و نِعْمَتَكَه. خُدِێ عَلِیمَه، حَكِیمَه.

٩. اَگَرْ ژِ مُؤْمِنَانْ دُو كُۆمْ شَرِێ هَڤْ بِكِنْ، وَانْ لِهَڤْ بِینِنْ. اَگَرْ یَكْ ژِ وَانْ اِێرِیشِی سَرْ ئَا دِنْ بِكَه، حَتَا كُو لِحُكْمِێ خُدِێ ڤَنْگَرَه هُونْ شَرِێ كُومَا كُو اِێرِیشْ كِرِیَه بِكِنْ. اَگَرْ (ژِ اِێرِیشْكَارِیَا خَوه) ڤَگَرَه،ِاِێدِی بِعَدَالَتِی نَاڤَا وَانْ چِێكِنْ و (دِ هَرْ كَارْ و بَارِی دَه) بِدَادِی حُكِمْ بِكِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ دَادپَرْوَرَانْ حَزْ دِكَه.

١٠. بِرَاسْتِی مُؤْمِنْ ژِ هَڤْ رَه بَسْ بِرَا نَه. نَاخَوه نَاڤْبَرَا بِرَایِێنْ خَوه چِێكِنْ و خَوه ژِ پِێكنَئَانِینَا حُكْمِێ خُدِێ بِپَارِێزِنْ دَا كُو رَحْمتْ لِوَه بِێ كِرِنْ.

١١. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! بِلا قَومَكْ (ژِ وَه) حَنَكِێ خَوه لِقَوْمَكِی دِنْ نَكَه، دِبَه كُو اَوِێنْ حَنَكْ لِێبُونَه ژِ یِێنْ دِنْ چِێتِرْ بَه. بِلا (ژِ وَه) ژِنْ ژِی، حَنَكِێ خَوه بِژِنِێنْ دِنْ نَكِنْ، دِبَه كُو اَوْ ژِ وَانْ چِێتِرْ بِنْ. هُونْ هَڤْ لَكَدَارْ مَكِنْ و بِلَقَبِێنْ پِیسْ گَازِی هَڤْ نَكِنْ. پِشْتِی اِیمَانِێ فَاسِقِی چِقَاسْ نَاڤَكِی پِیسَه! كِی كُو تُۆبه نَكَه، ڤِێجَه هَا
اَوْ ظَالِمْ بِخَوه نَه.

١٢. گَلِی یِێنْ بَاوَرِی ئَانِینَه! خَوه ژِ گَلَكِێ گُمَانِێ بِپَارِێزِنْ. بِرَاسْتِی قِسْمَكْ ژِ گُمَانِێ (هَیَه كُو) گُنَهَه. لِعَیبِێنْ هَڤْ نْگَرِنْ، سَبَا هَڤْ مَكِنْ (هِنْ ژِ وَه لِپِشْتْ هِنَانْ نَئَاخِڤِنْ). اَرِێ مَا بِیكِی ژِ وَه خَوهشْ تِێ كُو یَكْ گُوشْتِێ بِرَایِێ خَوه یِێ مِرِی بِخَوه؟ ڤِێجَه اَڤْ لِخَوشَا وَه نَاچَه. خَوه ژِ (حَرَامِێنْ) خُدِێ بِپَارِێزِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ تُۆبَه وَرْگِرَه، دِلُۆڤَانَه.

١٣. گَلِی مِرُۆڤَانْ! بِێگُمَانْ مَه هُونْ ژِ مِێرَكِی و ژِنَكِێ ئَافِرَانْدِيَه و مَه هُونْ كِرِيَه قَومْ و قَبِیلَه دَا كُو هُونْ (مَافْ و حِقُوقِێ) هَڤْ نَاسْ بِكِنْ. بِێگُمَانْ لِجَمْ خُدِێ یِێ هَرِی بِرُومَتْ اَوِێ كُو بِپِێكْئَانِینَا حَقْ و مَافَانْ خَوه بِێهْتِرْ دِپَارِێزَه.

١٤. بَدَوِیَانْ گُۆتْ: مَه بَاوَرِی ئَانِی. بِبِێژَه: وَه (هِێ ژِی) بَاوَرِی نَئَانِیَه، لِێ بَلِێ بِبِێژِنْ؛»اَمْ تَسْلِیمْ بُونَه.»هِێ ژِی اِیمَانْ نَكَتِیَه دِلِێ وَه. هَكَه هُونْ بِگُوتِنَا خُدِێ و قَاصِدِێ وِی بِكِنْ، خُدِێ دِێ ژِ كَارِێنْ وَه تِشْتَكِی كِێمْ نَكَه. بِرَاسْتِی خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

١٥. بِرَاسْتِی بَاوَرْمَنْدْ، اَوِێنْ كُو وَانْ بِخُدِێ و رَسُولِێ وِی اِیمَانْ ئَانِینَه، پِشْتْرَه ژِی (دِ اِیمَانَا خَوه دَه) قَتْ نَكَتِنَه گُمَانِێ و دِ رِیَا خُدِێ دَه بِمَالْ و جَانِێنْ خَوه جِهَادْ كِرِنَه. هَا اَوِنْ یِێنْ رَاسْتُ و دُرِسْتْ.

١٦. بِبِێژَه: مَا هُونْ دِینِێ خَوه بِخُدِێ دِدِنَه فِێرْكِرِنْ؟ رَوْشْ اَڤَه كُو خُدِێ بِتِشْتِێ لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ، دِزَانَه. خُدِێ بِهَرْ تِشْتِی زَانَا یَه.

١٧. اَوْ ژِ بَرْ كُو مُسِلْمَانْ بُونَه مِنَّتِێ لِتَه دِكِنْ، بِبِێژَه: مِنَّتَا مُسِلْمَانْبُونَا خَوه لِمِنْ مَكِنْ. اَگَرْ هُونْ دِ اِیمَانَا خَوه دَه رَاسْتْگُو بِنْ، بَلْكِی خُدِێ بِسَدَمَا هُونْ هِیدَایتِی بَالْ اِیمَانِێ كِرِیَه مِنَّتِێ لِوَه دِكَه.

١٨. بِێگُمَانْ خُدِێ بِنَپَنِیَا تِشْتِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ دِزَانَه. خُدِێ بِیَا كُو هُونْ دِكِنْ بِینَرَه.

٥٠. سُورَه يِێ قَافْ

سُورَهیِێ قَافْ،٤٥ (چِلْ و پِێنْجْ) ئَایتَه، لِمَكِّێ دَاكَتِیَه. نَاڤِێ سُورَه ژِ حَرْفَا قَافِێ تِێ كُو بِوِێ دَسْتْ پِێ دِكَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. قَافْ، صُۆنْدْ بَه بِقُرْئَانَا مَجِیدْ.

٢. بِرَاسْتِی (خَلْكِێ مَكَّێ) شَاشْ مَانَه كُو ژِ نَاڤْ وَانْ بِخَوه، ژِ بُۆ وَانْ پِێخَمْبَرَكِی هِشْیَارْكَرْ وَرَه، ڤِێجَه كَافِرَانْ گُۆتْ: اَڤْ، تِشْتَكِی عَجِێبْ و سُوسْرَتَه...

٣. اَرِێ مَا كُو اَمْ بِمِرِنْ و بِبِنْ ئَاخْ قَیْ دِیسَا (اَمِێ ڤَگَرِنْ و سَاغْ بِبِنْ)؟ اَڤْ ڤَگَرَكَه دُورَه (و هِیچْ نَه پِێكَانَه كُو بِقَوِمَه).

٤. بِێگُمَانْ اَمْ دِزَانِنْ كَا عَرْدِێ چِه ژِ بَدَنَا وَانْ كِێمْ كِرِیَه و لِجَمْ مَه كِتِێبَكَه پَارِێزْكَرْ هَیَه.

٥. بَلْكِی چِه گَاڤَا كُو قُرْئَانْ ژِ وَانْ رَه هَاتْ، وَانْ بَاوَرِی پِێ نَئَانِی.ِاِێدِی اَوْ دِ كَارْ و رَوشْكَه تَڤْلِیَهَڤْ دَه نَه.

٦. مَا اَوْ لِئَاسِیمَانِێنْ دِ سَرْ خَوه رَه نَانِێرِنْ كُو مَه چَاوَا اَوْ (بِێ سِتُونْ) ئَاڤَاكِرِنَه و مَه اَوْ (بِسِتِێرَانْ) خَمِلانْدِنَه و ژِێ رَه تُو قَلْشْ و كِێمَاسِی تُنِنْ.

٧. مَه عَرْدْ ژِی رَاخِسْتِیَه و تِی دَه چِیَایِێنْ مِكُۆمْ و ئَاصِێ دُرِسْتْ كِرِنَه. مَه تِی دَه ژِ هَرْ جُرَه (گِیَایِێنْ) خَوشِكْ كُو بِێهْنَا (مِرُوڤْ) فِرَه ْبِكِنْ هِێشِینْ كِرْنَه.

٨. (مَه اَڤْ تَڤْ كِرِنْ)، دَا ژِ بُۆ هَرْ بَنْدَیِێ كُو لِخُدِێ ڤَگَرَه، بِبِنْ عِبْرَتْ و بِیرْئَانِینْ.

٩. مَه ژِ عَوْرَانْ ئَاڤَكَه بِبَرَكَتْ دَاخِسْتِیَه و مَه پِێ بَاخْچَه و تَنَیِێ كُو تِێ چِینِینْ
هِێشِینْ كِرِنَه.

١٠. مَه دَارْخُرْمَیِێنْ دِرِێژْ كُو وَرشِیِێنْ (گُوسیِێنْ) وَانْ یَكْ دِ سَرْ یكِی رَه یَه، پِێ دَرَئَانِینَه.

١١. دَا كُو ژِ مِرُۆڤَانْ رَه بِبِنْ رِزِقْ و قُوتْ. مَه بِوِێ ئَاڤِێ وَلاتَكِی هِشْكَمِرِی سَاغْ (هِێشِینْ) كِرِیَه. سَاغْكِرِنَا مِرِیَانْ (رَابُونَا وَانْ ژِ گُۆرَانْ ژِی) هَرْ وِسَا یَه.

١٢. بَرِیَا وَانْ گَلِێ نُوحْ، گَلِێ رَسِّێ (بِیرِێ) و گَلِێ ثَمُودْ ژِی بَاوَرِی نَئَانِیَه.

١٣. عَادْ، فِرْعَونْ و خَلْكِێ لُوطْ ژِی (بِپِێخَمْبَرِێنْ خَوه بَاوَرِی نَئَانِینْ).

١٤. گَلِێ اَیْكَتِێ و قَوْمِێ تُبَّعِێ ژِی، ڤَانْ تَڤَانْ بِپِێخَمْبَرِێنْ خَوه بَاوَرِی نَئَانِینْ و عَذَابِێ مِنْ ژِ بُۆ وَانْ حَقْ و پِێدِڤِی بُۆ.

١٥. اَرِێ مَا قَیْ ژِ ئَافِرَانْدِنَا جَارَا پِێشِینْ اَمْ وَسْتِیَانَه (حَتَا كُو اَمْ نِكَارِبِنْ دِیسَا وَانْ سَاغْ بِكِنْ)؟ نَخِێرْ، اَوْ ژِ ئَافِرَانْدِنَكَه نُو بِێ بَاوَرْ و گُمَانْدَارِنْ.

١٦. صُۆنْدْ بَه، بِرَاسْتِی مَه اِنْسَانْ ئَافِرَانْدِیَه و یَا كُو نَفْسَا وِی ژِێ رَه دِبِێژَه اَمْ دِزَانِنْ و امْ ژِ رَاهْژِیَانَا (شَاهْدَامَارَا) وِی ژِی بِێهْتِرْ نِێزِیكِی وِی نَه.

١٧. وِێ دَمَا كُو لِرَاسْتِێ اِنْسِێنْ و لِچَپِێ اِنْسِێنْ دُو مَلائیكَتِێ رُونِشْتِی كُو هَرْ حَالْ و حَرَكَتِێنْ وِی دِنِڤِیسِنْ (اَمْ ژِ وَانْ ژِى نِێزِكتِرِێ وِى نه).

١٨. اِنْسَانْ چِه بِبِێژَه، هَرْ لِبَالِێ (دُو مَلائیكَتِێنْ) چَاڤْدِێرْ و اَمَادَهكَارْ هَنَه (كُو خِێرْ و شَرِێنْ وِی قَیدْ و تُۆمَارْ دِكِنْ).

١٩. سَرْخَوشِیَا مِرِنِێ بِفَرْمَانَا حَقْ هَاتْ. هَیْ اِنْسَانْ هَا اَڤَه یَا كُو تُو ژِێ دِرَڤِیَایِی!

٢٠. دِ صُورِێ دَه هَاتَه پِفْكِرِنْ، هَا اَڤَه رُۆژَا كُو سُۆزَا وِێ هَاتِیَه دَایِنْ.

٢١. هَرْ كَسْ (چِه بَاشْ چِه خَرَابْ)، دِگَلْ ئَاژُۆیَكِی و شَاهِدَكِی تِێ (حَشْرِێ).

٢٢. (ژِێ رَه دِێ وِهَا بِێ گُۆتِنْ: هَیْ مِرُوڤْ)! صُۆنْدْ بَه، هَایْا تَه ژِ ڤِێ تُنَه بُۆ،
ڤِێجَه مَه پَرْدَه ژِ سَرْ چَاڤِێ تَه هِلانِی،ِاِێدِی دِیتِنَا تَه اِیرُو پِرْ تُوژَه (یَا تَه پِێ نَدِدِیتْ اِیرُو تُو دِێ بِبِینِی).

٢٣. هَڤَالِێ وِی دِێ بِبِێژَه: هَا اَڤْ (كِتِێبَا كَارْ و كِریَارِێ وِی یَه) لِجَمْ مِنْ حَازِرَه.

٢٤. (خُدِێ دِێ بِبِێژَه) هَایْدِێ هَرْ كَافِرِێ رِكْدَارْ بَاڤِێژِنْ دُوژَهِێ...

٢٥. اَوِێنْ كُو لِبَرْ قَنْجِیِێ دِبُونْ ئَاسْتَنْگْ، یِێنْ زُورْدَارْ و شُبْهَهكَارْ...

٢٦. اَوِێ كُو دِگَلْ خُدِێ (ژِ خَوه رَه) اِلٰهَكِی دِنْ گِرْتِیَه، وِی بَاڤِێژِنْ عَذَابِێ دِژْوَارْ (و دِ جَهَنَمِێ وَرْكِنْ).

٢٧. هَڤَالِێ وِی (اِێ كُو اَوْ ژِ رِێ بِرِیَه) دِێ بِبِێژَه: خُدَایِێ مَه! مِنْ اَوْ ژِ رِێ دَرْنَخِسْتِیَه. لِێ بَلِێ اَوْ بِخَوه دِ نَاڤَا ژِرِێدَرْكَتِنَكَه دُورِی حَقْ دَه بُۆ.

٢٨. دِ وِێ نَاڤِێ دَه (خُدِێ دِێ) بِبِێژَه: لِبَالْ مِنْ نِیقَاشِێ مَكِنْ! مِنْ هِێ بَرِێ (لِسَرْ زِمَانِێ پِێخَمْبَرِێ خَوه) ژِ وَه رَه هِشْيَارِی شَانْدِبُو.

٢٩. لِبَالْ مِنْ حُكِمْ نَایِێ گُهَرَانْدِنْ و اَزْ نَه اَوِمْ كُو ظِلْمِێ لِبَنْدَیِێنْ (خَوه) بِكِمْ.

٣٠. وِێ رُۆژِێ، اَمِێ ژِ جَهْنَمِێ رَه بِبِێژِنْ: اَرِێ مَا تُو تِژَه نَبُویِی؟ اَوْ ژِی دِێ بِبِێژَه: مَا هِنَكِى دِى ژِی تُنَه؟

٣١. جَنَّتْ ژِی ژِ مْتَّقِیَانْ رَه تِێ نِێزْكِرِنْ و اَوْ نَه دُورَه.

٣٢. اَڤَه، یَا كُو پَیْمَانْ پِێ هَاتِیَه دَایِنْ ژِ بُۆ هَرْ بَنْدَیِێ تُۆبهدَارِێ پَارِێزْكَارْ.

٣٣. اَوِێ كُو دِ نَپَنِی دَه ژِ خُدَایِێ بَخْشَنْدَه بِتِرْسَه و بِدِلَكِی تُۆبهكَرْ وَرَه جَمْ خُدِێ!

٣٤. (ژِ بِهِشْتیَانْ رَه دِێ وِهَا بِێ گُۆتِنْ): بِسَلامَتِی هَرِنْ بِهِشْتِێ. هَا اَڤْ، اَوْ رُۆژَا
هَرْ و هَرِی یَه!

٣٥. ژِ بُۆ جَنَّتِیَانْ تِی دَه تِشْتِێ اَوْ بِخَوازِنْ ژِ وَانْ رَه هَیَه و لِجَمْ مَه هِێ ژِ وِێ زِێدَهتِرْ
ژِی هَیَه.

٣٦. مَه بَرِیَا وَانْ مُشْرِكَانْ چِقَاسْ مِلَّتْ بِرْنَه هَلاكِێ كُو اَوْ ژِ ڤَانْ خُرْتِرْ بُونْ ژِی، ڤِێجَه اَوْ لِوَلاتَانْ دِگَرِیَانْ، اَرِێ مَا خَلاسِی هَیَه؟

٣٧. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ دَه، ژِ بُۆ هَرْ كَسِێ كُو ژِێ رَه دِلَكِی بِینَرْ هَبَه یَانْ ژِی گُهْڤَچِینْ بَه شِیرَتْ و بِیرْئَانِینَه.

٣٨. صُۆنْدْ بَه، مَه عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ و یِێنْ كُو دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه هَنَه دِ شَشْ رُۆژَانْ دَه ئَافِرَانْدِنَه و تُو وَسْتَانْدِنْ ژِی نَگِهِیشْتَه مَه.

٣٩. ڤِێجَه (هَیْ مُحَمَّدْ) لِهَمْبَرِی گُوتِنِێنْ وَانْ خَوه رَاگِرَه. بَرِی رُۆژْ هِلْبِێ و هَرَه ئَاڤَا حَمْدِێ خُدَایِێ خَوه بِكَه و ژِ هَرْ كِێمَاسِیَانْ وِی پَاكْ بِدِێرَه.

٤٠. دِ هِنَكِی ژِ شَڤِێ دَه و پِشْتِی نِمِێژَانْ ژِی وِی پَاكْ بِدِێرَه.

٤١. گُهْ دَارْ بَه، لِوِێ رُۆژَا كُو دَلِێلِی ژِ جِهَكِی نِێزِیكْ ڤَه گَازِی بِكَه.

٤٢. اَوْ رُۆژْ، مِرُوڤْ دِێ ڤِی دَنْگِێ حَقِیِێ بِبِهِیزِنْ. هَا اَڤَه، اَوْ رُۆژَا دَرْكَتِنَا ژِ گُۆرَانْ.

٤٣. بِێگُمَانْ یِێ سَاغْ دِكَه یِێ دِمرِینَه اَمِنْ و لِێڤَحَوِینْ ژِی هَرْ بِبَالْ مَه ڤَه یَه.

٤٤. وِێ رُۆژِێ، عَرْدْ دِێ لِوَانْ شَقْ بِبَه، اَوْ بِلَزْ دِێ ژِ گُۆرَانْ دَرْكَڤِنْ. هَا اَڤْ جِڤَانْدِنَكَه كُو لِبَرْ مَه هِێسَانَه.

٤٥. اَمْ بِیَا كُو اَوْ دِبِێژِنْ بَاشْ دِزَانِنْ. تُو لِسَرْ وَانْ نَه زُۆرْدَسْتِی (كُو بِزُورِێ وَانْ مُسِلْمَانْ بِكِی)، تُو تَنِێ بِڤِێ قُرْئَانِێ اَوْ كَسِێ كُو ژِ عَذَابِێ مِنْ بِتِرْسَه شِیرَتْ بِكَه.

٥١. سُورَه يِێ زَارِیَاتْ

سُورَهیِێ (زَارِیَاتْ)،٦٠ (شِێسْتْ) ئَایتَه. لِمَكِّێ دَاكَتِیَه و نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ تِێ كُو تِی دَه بِێژَیَا زَارِیَاتْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «بَایِێ تُوزْبَلاڤَـ»ـه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بَه، بِبَایِێنْ بَلاڤْكَرْ..

٢. بِ(عَوْرِێنْ بَارَانْ)هِلْگِرِێ بَارْگِرَانْ..

٣. بِ(كَشْتِی)يێنْ كُو بِهِێسَانِی دِهَرِكِنْ..

٤. بِمَلائیكَتِێنْ كُو كَارْ و بَارْ پَارْ ڤَدِكِنْ..

٥. بِرَاسْتِی یَا كُو هُونْ پِێ هَاتِنَه سُۆزْدَایِنْ حَقْ و رَاسْتَه.

٦. بِرَاسْتِی دِینْ (رُۆژَا خَلاتْ و جَلاتِێ) تَقَزْ دِێ بِێ.

٧. صُۆنْدْ بِئَاسِیمَانِێ خَودَانْ رِێكْ...

٨. بِرَاسْتِی ژِی هُونْ (دَرْ بَارِێ پِێخَمْبَرْ و قُرْئَانِێ دَه) دِ نَاڤْ گُوتِنَكَه بِێسَرْ و بَرْ دَه نَه.

٩. اِێ كُو بَرِێ وِی ژِ اِیمَانِێ هَاتِبَه زِیڤِرَانْدِنْ، دِێ لِوَه ژِێ بِێ زِیڤِرَانْدِنْ.

١٠. لَعْنَتْ لِوَانْ دَرَوْكَرَانْ بَه.

١١. اَوِێنْ كُو دِ نَاڤْ طَارِیتِیَا نَزَانِینِێ دَه بِێهَایْ مَانَه.

١٢. اَوْ دِپِرْسِنْ كَا رُۆژَا جَزَادَانِێ كَنْگِێ یَه؟

١٣. رُۆژَا (جَزَادَانِێ) اَوْ رُۆژَه كُو اَوْ دِ اِێگِرْ دَه تِێنَه شَوِتَانْدِنْ.

١٤. (دِ دَمَا اِیشْكَنْجَێ دَه ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): عَذَابِێ خَوه تَعِمْ بِكِنْ! هَا اَڤَه، اَوْ عَذَابِێ كُو وَه بِلَزْ دِخَوهسْتْ وَرَه!

١٥. بِێگُمَانْ يِێنْ مْتَّقِی دِ نَاڤَا بَخْچَه و كَانِیَانْ دَه نَه.

١٦. یَا كُو خُدَایِێ وَانْ دَایَه وَانْ، وَرْدِگرِنْ. بِرَاسْتِی اَوْ بَرِیَا ڤِێگَا مِرُوڤِێنْ قَنْجِیكَارْ بُونْ.

١٧. اَوْ بِشَڤْ پِرْ هِنْدِكِی رَادِزَانْ.

١٨. دِ چَاخِێ سِپِێدِێ دَه ژِی اِسْتِغْفَارْ دِكِرِنْ.

١٩. دِ مَالِێنْ وَانْ دَه ژِ پَارْسَكْ و بِێپَارَانْ رَه حَقَكِی (كِفِشْكِرِی) هَبُو كُو دِدَانْ.

٢٠. لِسَرْ عَرْدِێ ژِ بُۆ مُؤْمِنَانْ نِیشَانْ (اِێنْ كُو یكِیتِی و قُدْرَتَا خُدِێ نِیشَانْ دِدِنْ) هَنَه.

٢١. دِ نَفْسَا وَه بِخَوه دَه ژِی (نِیشَانْ و عِبْرَتْ هَنَه) مَا هُونْ نَابِینِنْ؟

٢٢. رِزْقِێ وَه و تِشْتِێنْ كُو پَیْمَانَا وَانْ ژِ وَه رَه تِێ دَایِنْ ژِی، لِئَاسِیمَانِنْ.

٢٣. بِخُدَایِێ ئَاسِیمَانْ و عَرْدِێ صُۆنْدْ بَه، اَڤْ پَیْمَانَا (كُو ژِ وَه رَه تِێ دَایِنْ) وَكِی ئَاخَفْتِنَا وَه، رَاسْتْ و حَقَه.

٢٤. اَرِێ مَا بَحْسَا مِێڤَانِێنْ اِبْرَاهِیمْ يِێنْ بِرُومَتْ نَگِهِیشْتِیَه تَه؟

٢٥. دَمَا چُونْ جَم اِبْرَاهِیمْ، سِلاڤْ لِێ كِرِنْ. اِبْرَاهِیمْ ژِی سِلاڤَا وَانْ ڤَگِرْتْ و گُۆتْ: هُونْ بِیَانِی نَه (اَمْ هَڤْ نَاسْ بِكِنْ).

٢٦. ڤِێجَه اِبْرَاهِیمْ بِلَزْ چُو رَخِێ مَالِێ و گُوشْتِێ گُولِكَكِی قَلَو (و بِرَاشْتِی) ئَانِی.

٢٧. ڤِێجَه اِبْرَاهِیمْ اَوْ (گُوشْتْ) لِبَرْ وَانْ دَانِی و ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: دَه كَرَمْ بِكِنْ بِخوِنْ.

٢٨. (دَمَا اِبْرَاهِیمْ دِیتْ كُو اَوْ نَاخُوِنْ) دِ دِلِێ خَوه دَه ژِ وَانْ تِرْسِیَا. ژِێ رَه گُۆتِنْ: مَتِرْسَه؛ وَانْ مِزْگِینَا كُرَكِی زَانَا دَایِێ.

٢٩. هَڤْژِينَا اِبْرَاهِیمْ بَرِێ خَوه دَا وَانْ، ڤِێجَه بِقِیرِینْ لِرُو یِێ خَوه دَا و بِحَیْرَتْ گُۆتْ:(اَزْ) پِیرَژِنَكِمْ كُو زَارُوكْ ژِ مِنْ رَه چِێنَابِنْ!

٣٠. مَلائیكَتَانْ گُۆتْ: خُدَایِێ تَه وِسَا گُوتِیَه. بِێگُمَانْ خُدِێ، هَرْ اَوَه یِێ خَویْحِیكْمَتْ،
یِێ زَانَا.

٣١. اِبْرَاهِیمْ (پِشْتِی زَانِی كُو اَوْ مَلائیكَتِنْ) گُۆتْ: گَلِی قَاصِدَانْ! نَاخَوه هُونْ ژِ بُۆ چِه هَاتِنَه؟

٣٢. گُۆتِنْ: اَمْ ژِ بُۆ (جَزَادَانَا) قَوْمَكِی گُنَهْكَارْ هَاتِنَه.

٣٣. اَمْ هَاتِنَه دَا كُو بِسَرْ وَانْ دَه كَڤِرِێنْ ژِ حَرِیِێ بِبَارِینِنْ.

٣٤. اَوْ (كَڤِرْ) لِجَمْ خُدَایِێ تَه ژِ بُۆ مُسْرِفَانْ هَاتِنَه نِیشَانْكِرِنْ.

٣٥. ڤِێجَه مَه هَمُو مُومِنِێنْ كُو لِنَاڤْ وَانْ بُونْ دَرَانِینْ.

٣٦. ژِخَوه ژِ مَالَكَه مُسِلْمَانْ پِێ ڤَه لِوِرْ نَبُو.

٣٧. ژِ بُۆ یِێنْ كُو ژِ عَذَابِێ دِژْوَارْ دِتِرْسِنْ، مَه لِوِرْ نِیشَانَكْ (لِسَرْ هَلاكَا كَافِرَانْ) هِشْتْ.

٣٨. دِ (قِصَیَا) مُوسَا دَه ژِی (ِعِبْرَتْ هَنَه)؛ وِێ دَمَا مَه اَوْ بِدَلِیلَكَه اَشْكَرَا و رُۆنَاكْ بِبَالْ فِرْعَونْ ڤَه شَانْدْ.

٣٩. فِرْعَونْ دِگَلْ لَشْكَرِێنْ خَوه بَرِێ خَوه (ژِ اِیمَانِێ) ڤَگَرَانْدْ و گُۆتْ: مُوسَا، یَا سِێربَازَه، یَانْ ژِی دِینَه.

٤٠. پَاشِێ مَه فِرْعَوْنُ و لَشْكَرِێنْ وِی گِرْتِنْ، ڤِێجَه مَه اَوْ دِ بَحْرِێ وَرْكِرِنْ كُو اَوْ (بِسَبُونَتْ كُفْرُ و طُغْیَانِێ) لِخَوه لُۆمَكَارْ بُۆ.

٤١. دِ عَادْ دَه ژِی (ِعِبْرَتْ هَنَه). مَه ژِ بُۆ (هَلاكَا) وَانْ بَایِێ بِێ بَرَكَتْ و خَرَابْكَرْ شَانْدْ.

٤٢. تِشْتِێ كُو بِسَرْ دَه چُویَه زِنْدِی نَهِشْتیَه، هَرْ اَوْ كِرِیَه مِینَا هَسْتِیِێ رِزِی.

٤٣. دِ (هَلاكَا) سَمُودِی دَه ژِی (ِعِبْرَتْ هَنَه)، دَمَا ژِ وَانْ رَه هَاتَه گُۆتِنْ: حَتَا دَمَكِێ خَوهشْ بِژِینْ.

٤٤. اَوْ لِبَرْ فَرْمَانَا خُدَایِێ خَوه رَابُونْ، ڤِێجَه بِرُوسْكَانْ لِبَرْ چَاڤِێنْ وَانْ لِوَانْ دَا.

٤٥. وَانْ نَه دِكَارِیَا رَابِنْ (سَرْ خَوه كُو ژِ بَرْ عَذَابْ بِرَڤِنْ) نَه ژِی ئَارِیكَارِیَا وَانْ
دِهَاتْ كِرِنْ.

٤٦. بَرِیَا وَانْ، مَه قَوْمِێ نُوحْ ژِی بِرَه هَلَاكِێ. بِرَاسْتِی اَوْ جِڤَاتَكَه ژِرِێدَرْكَتِی بُونْ.

٤٧. مَه ئَاسِیمَانْ بِهِێزْ ئَاڤَا كِرِیَه و بِرَاسْتِی اَمْ وِی هِێ ژِی فِرَه دِكِنْ.

٤٨. مَه عَرْدْ ژِی رَاخِسْتِیَه (دَا بِكِێرِی ژِیَانِێ بِێ)، چِه خَوشْ رَائِێخَرِنْ اَمْ!

٤٩. مَه ژِ هَرْ تِشْتِی جُوتَكْ ئَافِرَانْدِیَه دَا كُو هُونْ بِفِكِرِنْ و شِیرَتْ وَرْگِرِنْ.

٥٠. نَاخَوه بِبَالْ خُدِێ ڤَه بِبَزِنْ. بِرَاسْتِی اَزْ ژِ ئَالِیِێ خُدِێ ڤَه ژِ بُۆ وَه هِشِیَارْكَرَكِی
اَشْكَرَا مَه.

٥١. هُونْ دِگَلْ خُدِێ اِلٰهَكِی دِنْ ژِ خَوه رَه مَگرِنْ. بِرَاسْتِی اَزْ ژِ ئَالِیِێ خُدِێ ڤَه ژِ بُۆ وَه هِشِیَارْكَرَكِی اَشْكَرَا مَه.

٥٢. هَرْ وِهَا چِقَاسْ پِێخَمْبَرْكْ ژِ یِێنْ بَرِیَا وَانْ رَه هَاتِبَه، هَرْ گُوتِنَه؛ سِێرْبَازَه، یَانْ ژِی دِینَه.

٥٣. اَرِێ مَا وَانْ وَسِیَتَا ڤِێ (دَرَوْكَارِیِێ) لِهَڤْ كِرِیَه؟ نَخِێرْ، بَلْكِی اَوْ جِڤَاتَكَه سَرْخَوڤَهچُویِی نَه.

٥٤. ڤِێجَه بَرِێ خَوه ژِ وَانْ ڤَگَرِینَه.اِێدِی گَازِنْ دِێ ژِ تَه نَیِێ كِرِنْ.

٥٥. تُو لِوَانْ پَنْدُ و شِیرَتَانْ بِكَه، ڤِێجَه شِیرَتْ تَقَزْ فَیْدِێ دِدَه مُوْمِنَانْ.

٥٦. مِنْ، جِنْ و اِنْسَانْ بَسْ ژِ بُۆ كُو عِبَادَتِێ مِنْ بِكِنْ ئَافِرَانْدِنَه.

٥٧. اَزْ ژِ وَانْ تُو رِزْقَكِی نَاخَوازِمْ و اَزْ ژِ وَانْ نَاخَوازِمْ كُو اَوْ خَوارِنِێ ژِی بِدِنْ مِنْ.

٥٨. بِێشِكْ یِێ پِرْ رِزِقْ دِدَه و یِێ خَودِیِێ هِێزَا خُرْتْ هَرْ اَوْه.

٥٩. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ یِێنْ سِتَمْكَارِی كِرِنْ ژِی پَارَكْ ژِ عَذَابْ هَیَه مِینَا عَذَابِێ یِێنْ بَرِیَا وَانْ. نَاخَوه بِلا لَزِێ لِهَاتِنَا عَذَابْ نَكِنْ!

٦٠. ڤِێجَه ژِ بَرْ (دِژْوَارِیَا) وِێ رُۆژَا كُو سُۆزَا وِێ ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه دَایِنْ وَاخْ لِحَالِێ
وَانْ كَافِرَانْ!

٥٢. سُورَه يِێ طُورْ

سُورَهیِێ (طُورْ)،٤٩ (چِلْ و نَهْ) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه و نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ هَاتِیَه كُو تِێ دَه بِێژَیَا طُورْ دَرْبَاسْ بُویَه كُو بِمَعْنَا چِیَا یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِطُورِێ..

٢. بِكِتِێبَا كُو رِێزَه رِێزْ هَاتِیَه نِڤِیسَانْدِنْ..

٣. لِسَرْ چَرْمِێ تَنِكْ اِێ ڤَكِرِی..

٤. بِـبَیْتِ الْمَعْمُورِێ..

٥. بِبَانِێ بِلِنْدْكِرِی..

٦. بِوِێ دَرْیَایَا كُو هَاتِیَه سِنْجِرَانْدِى صُۆنْدْ بَه..

٧. مُحَقَّقْ عَذَابِێ خُدَایِێ تَه دِێ بِێ.

٨. تُو پَاشْڤَبِرَكْ (كُو وِی دِدَه پَاشْ) ژِێ رَه نِینَه.

٩. وِێ رُۆژِێ ئَاسِیمَانْ دِێ لِهَڤْ بِكَڤَه، بِكَیَه و شَلْقْ لِێ بِكَڤَه..

١٠. دِێ چِیَا (مِینَا عَوْرَانْ) بِمَشِنْ.

١١. اِێدِى وِێ رُۆژِێ، وَاخْ لِحَالِێ دَرَوْكَرَانْ (بِێبَاوَرَانْ)!

١٢. اَوْێنْ كُو خَوه دِ پُوچِی و بَاطِلِی دَه بَرْدِدِنْ، غَافِلْ و بِێهَایْنْ.

١٣. وِێ رُۆژِێ، اَوْ بِدِژْوَارِی بِبَالْ ئَاگِرِێ دُۆژَهِێ ڤَه تِێنَه كِێشَانْدِنْ،

١٤. (دَرْگَهْڤَانِێنْ دُۆژَهِێ دِێ ژِ وَانْ رَه بِبِێژِنْ) هَا اَڤَه اَوْ ئَاگِرِێ كُو وَه بَاوَرِی پِێ نَدِئَانِی.

١٥. اَرِێ مَا اَڤْ سِێرَبَازِی یَه؟ بَلْكِى هُونْ نَابِینِنْ!

١٦. دَه هَرِنْ دُوژَهِێ، ڤِێجَه هُونْ صَبْرِێ بِكِێشِنْ و نَكِێشِنْ ژِ بُۆ وَه هَرْ وَكْهَڤَه. بِرَاسْتِی هُونْ جَزَایِێ یَا كُو وَه دِكِرْ دِكِشِینِنْ.

١٧. بِێگُمَانْ یِێنْ مْتَّقِی دِ نَاڤْ بُوسْتَانْ و خَوشِیَانْ دَه نَه.

١٨. اَوْ بِیَا كُو خُدَایِێ وَانْ دَایَه وَانْ كِێفْخَوشْ دِبِنْ و خُدِێ اَوْ ژِ عَذَابِێ دُوژَهِێ پَارَاسْتِنَه.

١٩. (دَرْگَهْڤَانِێنْ بِهِشْتِێ ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ) بِسَدَمَا كَارْ و كِریَارِێنْ كُو وَه كِرِنْ؛ بِخُونْ، ڤَخُونْ و ژِ بُۆ وَه نُۆشِیجَانْ بَه.

٢٠. لِسَرْ تَختِێنْ رِێزَه رِێزبُویی پَالْدَایِی نَه و مَه اَوْ بِحُۆرِیِێنْ چَاڤْگِرْ رَه زَوِجَانْدِنَه.

٢١. اَوْێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه و زُرِّیتَا وَانْ ژِی بِبَاوَرِی دَابَه پَىْ شُۆپَا وَانْ، اَمِێ زُرِیَتَا وَانْ ژِی بِگِهِینَه وَانْ و اَمْ ژِ مُكَافَاتَا وَانْ ژِی تِشْتَكِی كِێمْ نَاكِنْ. هَرْ كَسْ دِ گَرَوَا كَدَا خَوه دَه یَه.

٢٢. اَمْ بِفِێكِی و گُوشْتِێ كُو دِلِێ وَانْ دِبِژِیِێ پِشْتْگِرِیَا وَانْ دِكِنْ.

٢٣. اَوْ تِێ دَه قَدَحِێنْ مَیِێ ژِ دَسْتْ هَڤْ دِگِرِنْ، دِ وِێ مَیِێ دَه نَه ئَاخَافْتِنَكَه بَرَڤَاژِی نَه ژِی تِێ دَه گُنَهْكَارِی (سَرْخَوشِی) هَیَه.

٢٤. لِدُۆرْ وَانْ خُۆرْتِێنْ نُو جِوَانْ ژِ بُۆ خِزْمَتِێ دِگَرِنْ، هَرْ وَكِی اَوْ دُرِێنْ دِ قُوتِیكَا خَوه دَه ڤَشَارْتِی نَه.

٢٥. اَوْ بَرِێ خَوه دِدِنْ هَڤْ و (رَوْشَا خَوه یَا لِدِنْیَایِێ) ژِ هَڤْ دِپِرْسِنْ.

٢٦. (سَدَمَا گِهِیشْتِنَا خَوه یَا ڤَانْ خَوشِیَانْ اِیشَارْتْ دِكِنْ و ) دِبِێژِنْ: بِرَاسْتِی اَمْ لِدِنْیَایِێ دِ نَاڤْ مَالْبَاتَا خَوه دَه (ژِ عَذَابِێ خُدِێ) بِتِرْسْ بُونْ.

٢٧. ڤِێجَه خُدِێ لِمَهكَرَمْ كِرْ و اَمْ ژِ عَذَابِێ سَمُومِێ (گَرْمَبَایِێ) پَارَاسْتِنْ.

٢٨. بِرَاسْتِی اَمْ لِدِنْیَایِێ لِبَرْ خُدِێ دِگَرِیَانْ (دَا كُو مَه بِپَارِێزَه). بِرَاسْتِی هَرْ خُدِێ یَه یِێ خُدَانْكَرَمْ، یِێ دِلُۆڤَانْ.

٢٩. (یَا مُحَمَّدْ)! ڤِێجَه تُو (لِقَوْمِێ خَوه) شِیرَتَانْ بِكَه، ڤِێجَه تُو بِقَنْجِيَا كُو پَرْوَرْدَگَارِێ تَه لِتَه كِرِیَه تُو نَه كَاهِنِى و نَه ژِی دِینِی.

٣٠. نَا، مَا اَوْ دِبِێژِنْ: اَوْ شَاعِرَه، اَمْ لِهِێڤِیَا بُويَرِێنْ زَمَانِنْ (كَا دِێ چِه بِێ سَرِێ وِی).

٣١. بِبِێژَه: هُونْ چَاڤْنِێرِیِێ (لِمِرِنَا مِنْ) بِكِنْ. اَزْ ژِی دِگَلْ وَه چَاڤْنِێرِیِێ دِكِمْ (كَا خُدِێ دِ نَاڤْبَرَا مِنْ و وَه دَه دِێ چَاوَا حُكِمْ بِكَه).

٣٢. اَرِێ، مَا هِشِێنْ وَانْ (بِڤَانْ گُوتِنِێنْ چَوْتْ) لِوَانْ فَرْمَانْ دِكَه؟ نَخِێرْ، بَلْكِی اَوْ (دِ ظُلْمُ و كُفْرِێ دَه) جِڤَاتَكَه كُو دِ سَرْخَوڤَه چُو نَه.

٣٣. یَانْ ژِی اَوْ دِخَوازِنْ بِبِێژِنْ، وِی اَوْ ژِ بَرْ خَوه ڤَه لِێئَانِیَه! نَخِێرْ، بَلْكِی اَوْ بَاوَرِی نَایینِنْ.

٣٤. اَگَرْ بِرَاسْتِی اَوْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ، دَه بِلا اَوْ ژِی گُوتِنَكَه مِینَا وِێ (قُرْئَانِێ) بِینِنْ.

٣٥. گَلُو اَوْ بِێ یِی خَالِقَكِی هَاتِنَه خُلِقَانْدِنْ؟ یَانْ ژِی وَانْ بِخَوه، خَوه خُلِقَانْدِیَه؟

٣٦. مَا وَانْ عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ ئَافِرَانْدِنَه؟ نَخِێرْ، بَلْكِی اَوْ (دَرَوْكَارِنْ كُو) بَاوَرِی نَایینِنْ.

٣٧. یَانْ ژِی مَا خَزِینَیِێنْ خُدَایِێ تَه لِجَمْ وَانِنْ یَانْ ژِی مَا اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی دَسْتْهِلاتْدَارِنْ؟

٣٨. یَانْ ژِی ژِ بُۆ وَانْ هِنْ پِێلِكْ (دَرَنْجَه) هَنَه كُو هِلدِكِشِنْ و بِوَانْ لِرَازِێنْ ڤَشَارِی گُهْدَارِی دِكِنْ؟ اَگَرْ وِسَا بَه، دَه بِلا گُهْدِێرِێ وَانْ دَلِیلَكَه اَشْكَرَا بِینَه.

٣٩. یَانْ ژِی، مَا كَچْ يِێنْ خُدِێ نَه و كُرْ ژِی یِێنْ وَه نَه؟

٤٠. یَانْ ژِی مَا تُو ژِ وَانْ دَسْتْمِزَكِێ دِخَوازِی، ڤِێجَه ژِ بَرْ ڤِێ یَكِێ اَوْ دِكَڤِنْ بِنْ بِێشَكَه (بَاجَكَه) گِرَانْ (و ژِ بَرْ ڤِێ یَكِێ مُسِلْمَانْ نَابِنْ)؟

٤١. یَانْ ژِی زَانِینَا غَیْبِێ لِجَمْ وَانَه كُو ڤِێجَه اَوْ وِێ دِنِڤِیسِنْ؟!

٤٢. یَانْ ژِی اَوْ دِخَوازِنْ كَمِینَكِێ لِبَرْ تَه ڤَدِنْ، ڤَجَا اَوِێنْ كُو كَافِرِنْ لِبَرْ وَانْ بِخَوه كَمِینْ هَاتِیَه ڤَدَانْ.

٤٣. یَانْ ژِی ژِ بِلِی خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ اِلٰهَكْ هَیَه؟ خُدِێ ژِ وَانِێنْ كُو ژِێ رَه دِكِنْ شِرِیكْ دُورْ و پَاكَه.

٤٤. اَگَرْ دَرَوْكَارْ بِبِینِنْ كُو ژِ عَزْمِێنْ پَرْچَيَكْ (بِسَرْ وَانْ دَه) كَتِیَه، دِێ بِبِێژِنْ: اَڤْ عَوْرَكِی بِسَرْ هَڤْ دَه كُۆمبُویِی یَه (و اَوْ دِیسَا اِیمَانْ نَایِنِنْ).

٤٥. اِێدِی وَانْ (دِ حَالِێ وَانْ دَه) بِهِێلَه، حَتَا كُو اَوْ چَاڤْ بِوِێ رُۆژَا خَوه بِكَڤِنْ، یَا كُو اَوْ تِی دَه بِێنَه بِێهِشْكِرِنْ.

٤٦. وِێ رُۆژِێ، كَمِینَا وَانْ دِێ تُو فَیْدِێ نْدَه وَانْ و ئَارِیكَارِیَا وَانْ ژِی دِێ نَیِێ كِرِنْ.

٤٧. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ یِێنْ ظُلِمْ كِرِنْ عَذَابَكِی ژِ بِلِی عَذَابِێ ئَاخْرَتِێ هَیَه، لِێبَلِێ پِرِێنْ وَانْ نِزَانِنْ.

٤٨. ڤِێجَه لِسَرْ حُكْمِێ خُدَایِێ خَوه صَبْرِێ بِكِێشَه. بِرَاسْتِی تُو دِ بِنْ چَاڤْدِێرِیَا مَه دَه یِی (اَمْ تَه دِپَارِێزِنْ). گَاڤَا كُو تُو (ژِ خَوِێ) رَابِی ژِی شُكْرِێ خُدَایِێ خَوه بِكَه و وِی ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ پَاكْ بِدِێرَه.

٤٩. دِ هِنَكِی ژِ شَڤِێ دَه و پِشْتِی وِنْدَابُونَا سِتِێرَانْ ژِی، تُو خُدَایِێ خَوه تَسْبِیحْ بِكَه.

٥٣. سُورَهیِێ نَجِمْ

سُورَهیِێ نَجِمْ،٦٢ (شِێسْتْ و دُو) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه بِێژَیَا نَجِمْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا سْتِێرَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بِسْتِێرِێ دَمَا دِچَه ئَاڤَا..

٢. هَڤَالِێ وَه (پِێخَمْبَرْ) ژِ رِیَا رَاسْتْ دَرْنَكَتِیَه و بِبَاطِلِی بَاوَرْ نَكِرِیَه..

٣. اَوْ، (ژِ جَمْ خَوه) ژِ دِلْخَوازِیَا خَوه نَاپَیِڤَه..

٤. پَیْڤَا وِی هَرْ وَحْیَا ژِ جَمْ خُدِێ یَه.

٥. یِكِى هِێزْمَزِنْ اَوْ فِێرْ كِرِیَه (كُو جِبْرِیلَه).

٦. اَوْ (دِ عَقْلُ و شَكْلُ و خُلْقِیتَا خَوه دَه) زَخِمْ و بِێ كِێمَاسِی یَه. ڤِێجَه اَوْ (دِ كِرَاسِێ مَلائِیكَتِیِێ دَه) رَاوَسْتِیَا..

٧. اَوْ لِئَاسُۆیِێ هَرِی بِلِنْدْ.

٨. پَاشِی اَوْ نِێزِی (پِێخَمْبَرْ) بُۆ، ڤِێجَه هِنْ بِهِنْ بَرْژِێرْ بُۆ.

٩. بِقَاسِی دُو كَڤَانَانْ ئَانْ ژِی هِێ ژِێ كِێمْتِرْ نِێزِیكِی وِی بُۆ.

١٠. اِێدِى وِی وَحِی دَا بَنْدَیِێ خَوه اَوَا كُو وِى دَايِێ.

١١. دِلِێ وِی، یَا كُو چَاڤِێ وِی دِیتِی دَرَوْ دَرْنَخِسْتِیَه.

١٢. مَا لِسَرْ ئَا كُو (شَڤَا مِعْرَاجِێ) وِی دِیتِی ڤِێجَه هُونِێ پِێ رَه تِێبِكُۆشِنْ؟

١٣. صُۆنْدْ بَه، وِی جَارَكَه دِنْ ژِی اَوْ دِیتِبُو.

١٤. لِجَمْ سِدْرَتُ المُنْتَهَایْێ.

١٥. جَنَّتُ المَأْوَا (بِهِشْتَا ڤَهَوِینْگَه) ژِی لِجَمْ وِێ یَه.

١٦. وِێ دَمَا سِدْرَتُ المُنْتَهَا نِخُمَانْدِبُو یَا اَوْ نِخُمَانْدِی (وِی جِبرِیلْ دِیتْ).

١٧. چَاڤِێ وِی (رَاسْتُ و چَپْ) مَیِلْ نَدَایَه و (ژِ یَا كُو دِیتِی) دَرْبَاسْ نَبُویَه.

١٨. صُۆنْدْ بَه، وِی هِنْ ژِ نِیشَانِێنْ خُدَایِێ خَوه یِێنْ هَرِی مَزِنْ دِیتِنَه.

١٩. اَرِێ، (گَلِی مُشْرِكَانْ) مَا وَه لاتْ و عُزَّا دِیتِنْ (اَوِێنْ كُو هُونْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ)؟

٢٠. هَمْ ژِی یِێ سِێیمْ مَنَاتْ اِێ دَاوِى (كَا چِه قُدْرَتَا وَانْ هَیَه كُو هُونْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ)!

٢١. اَرِێ مَا كُرْ یِێنْ وَه نَه و كَچْ ژِی یِێنْ خُدِێ نَه؟

٢٢. اَڤْ چِه پَارْڤَكِرنَكَه بِێ اِنْصَافَه!

٢٣. اَڤْ (پُوتُ و صَنَمْ) ژِ هِنْ نَاڤِێنْ كُو وَه و بَاڤُ و بَاپِیرِێنْ وَه دَئَانِینَه پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِی دِنِنْ. خُدِێ دَرْ بَارِێ وَانْ دَه تُو دَلِیلَكْ نَشَانْدِیَه. بِرَاسْتِی اَوْ (مُشْرِكْ) لِپَىْ گُمَانِێ و لِپَىْ دِلْخَوازِیَا خَوه دِكَڤِنْ. صُۆنْدْ بَه، بِرَاسْتِی ژِی ژِ طَرَفْ خُدَایِێ وَانْ پِێخَمْبَرْ ژِ
وَانْ رَه هَاتِیَه.

٢٤. اَرِێ چِه تِشْتِێ اِنْسَانْ بِڤِێ مَا اَوِێ وَرَه جِهْ؟

٢٥. ڤِێجَه ئَاخِرَتْ و دِنْیَا ژِی یِێنْ خُدِێ نَه.

٢٦. لِئَاسِیمَانَانْ گَلَكْ مَلائِیكَتْ هَنَه كُو مَهْدَرِیَا وَانْ فَیْدَا تُو تِشْتِی نَادَه؛ ژِ بِلِی كَسِێ كُو خُدِێ ژِێ رَه بِڤِێ و ژِێ رَازِی بَه.

٢٧. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو بِئَاخِرَتِێ بَاوَرِی نَایِێنِنْ اَوْ مَلائِیكَتَانْ مِێ بِنَاڤْ دِكِنْ (دِبِێژِنْ: مَلاِئِیكَتْ مِێ نَه و كَچِێنْ خُدِێ نَه).

٢٨. حَالْ اَڤَه كُو تُو زَانِینَا وَانْ بِڤِێ تُنَه یَه. تَنِێ لِپَىْ گُمَانِێ دِچِنْ. بِرَاسْتِی گُمَانْ جِيِێ
حَقِیِێ نَاگِرَه.

٢٩. ڤِێجَه تُو ژِی ژِ وَانِێنْ كُو پِشْتَا خَوه دَانَه قُرْئَانِێ و ژِ حَیَاتَا دِنْیَایِێ پِێ ڤَه اَوْ تِشْتَكِی دِنْ نَاخَوازِنْ بَرِێ خَوه ڤَگَرِینَه.

٣٠. هَا اَڤْ دُومَاهِیكَا زَانِینَا وَانَه. بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه، بِه یِێ كُو ژِ رِیَا وِی دَرْكَتِیَه بِێهْتِرْ دِزَانَه و بِیِێ كُو دِ رِیَا رَاسْتْ دَه یَه ژِی بِێهْتِرْ دِزَانَه.

٣١. چِه تِشْتِێنْ دِ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ دَه هَنَه هَرْ یِێنْ خُدِێ نَه. دَا كُو خُدِێ یِێنْ نَقَنْجِی كِرِنْ وَانْ جَزَا بِكَه و یِێنْ كُو قَنْجِی ژِی كِرِنْ بِیَا هَرِی رِنْدْ خَلاتْ بِكَه.

٣٢. اَوْ (قَنْجِیكَارِ)ِێنْ كُو -ژِ گُنَهِێنْ بِچُوكْ پِێ ڤَه- خَوه ژِ گُنَهِێنْ مَزِنْ و فَحْشِیتِیَانْ ڤَدِدِنْ. بِرَاسْتِی لِێبُورِینَا خُدَایِێ تَه بَرْفِرَهَه. اَوْ، دَمَا هُونْ ژِ ئَاخِێ ئَافِرَانْدِنْ و دَمَا هُونْ دِ زِكِێنْ دَایِكِێنْ خَوه دَه بُونْ ژِی، بِوَه چِێتِرْ دِزَانَه. ڤِێجَه هُونْ خَوه پَاقِژْ نَبِینِنْ (و نَبِێژِنْ اَمْ قَنْجُ و تَقْوَا دَارِنْ)، بِرَاسْتِی خُدِێ بِتَقْوَادَارَانْ چِێتِرْ دِزَانَه.

٣٣. كَا بِێژَه مِنْ؛ مَا اَوِێ كُو بَرِێ خَوه (ژِ اِیمَانِێ) گُهَارْتِیَه تَه نَدِیتْ؟

٣٤. هِنْدِكْ دَایَه و قَلْسِی كِرِیَه.

٣٥. گَلُو مَا زَانِینَا غَیْبِێ لِجَمْ وِی یَه، ڤِێجَه اَوْ غَیبِێ دِبِینَه و دِزَانَه؟

٣٦. یَانْ ژِی مَا اَوْ ژِ یَا كُو دِ صُحُوفِێنْ مُوسَا دَه هَاتِیَه نِڤِیسِینْ خَبَرْدَارْ نَبُویَه؟

٣٧. هَمْ (ژِ یَا كُو دِ صُحُوفِێنْ) اِبْرَاهِیمِێ وَفَادَارْ دَه (هَاتِیَه نِڤِیسِینْ) ژِی؟

٣٨. بِرَاسْتِی تُو گُنَهْكَارْ بَارِێ گُنَهِێ تُو كَسِێ دِنْ هِلْنَاگِرَه.

٣٩. ژِ اِنْسِێنْ رَه، ژِ كَارُ و كِرْیَارِێ وِی پِێ ڤَه تِشْتَكِی دِنْ نِینَه.

٤٠. بِرَاسْتِی ژِی اَوِێ مِزْدَا كَارُ و خَبَاتَاخَوه پَاشِێ بِبِینَه.

٤١. پِشْتْرَه خُدَا دِێ بَدِێلا كَارُ و كِریَارِێنْ وِی بِێكِێمَاسِی بِدَه وِی.

٤٢. بِێگُمَانْ ڤَگَرَا دَاوِینْ بِبَالْ خُدَایِێ تَه ڤَه یَه.

٤٣. بِێگُمَانْ یِێ كُو دِكَنِينَه اَوَه و يِێ كُو دِگِرِینَه اَوَه.

٤٤. بِرَاسْتِی اَوَه یِێ كُو دِمِرِينَه و دِژِینَه.

٤٥. بِێگُمَانْ اَوَه یِێ كُو هَرْ جُوتْ؛ نِێرْ و مِێ ئَافِرَانْدِنَه..

٤٦. ژِ دِلُوپَكْ ئَاڤْ گَاڤَا (كُو دِ مَالْزَارُوكِێ دَه) تِێ ڤَرِێهتِنْ.

٤٧. بِێگُمَانْ ڤَژِينَا دِنْ (سَاغْكِرِنَا پِشْتِی مِرِنِێ) ژِی هَرْ لِسَرْ وِی یَه.

٤٨. بِێگُمَانْ اَوَه یِێ كُو زَنْگِینِی و قِنْیَاتِێ دِدَه.

٤٩. بِێگُمَانْ اَوَه خُدَایِێ سْتِێرَا شِعْرَایِێ (گَلَاوِێژِێ).

٥٠. بِێگُمَانْ اَوَه یِێ كُو عَادِێ یكَمْ بِرِیَه هَلَاكِێ.

٥١. (خُدِێ) سَمُودْ ژِی (بِرِیَه هَلَاكِێ)، ڤِێجَه كَسْ ژِ وَانْ نَهِشْتِیَه.

٥٢. بَرِیَا وَانْ گَلِێ نُوحْ ژِی (بِرِیَه هَلَاكِێ). بِرَاسْتِی اَوْ ظَالِمْتِرْ و هَارْتِرْ بُونْ.

٥٣. وَلاتْ و بَاژَارِێنْ گَلِێ لُوطْ ژِی سَرُو بِنْ كِرِيَه.

٥٤. ڤِێجَه خُدِێ بِسَرِێ وَانْ دَه ئَانِی یَا كُو ئَانِی.

٥٥. ڤِێجَه (هَیْ اِنْسَانْ) مَا تُو دِ كِیژَانْ نِعْمْتِێنْ خُدَایِێ خَوه دَه دِكَڤِی گُمَانِێ؟!

٥٦. هَا اَڤْ پِێخَمْبَرْ ژِی هِشِیَارْكَرَكِی ژِ وَانْ هِشِیَارْكَرِێنْ پِێشِینَه.

٥٧. قِیَامَتْ نِێزْ بُویَه.

٥٨. ژِ خُدِێ پِێ ڤَه تُو كَسْ نِینَه كُو (جَانْسُوژِیِێنْ) قِیَامَتِێ (ژِ سَرْ خَلْكِێ) رَاكَه.

٥٩. اِێدِی مَا هُونْ لِڤِێ قُرْئَانِێ دِمِینِنْ شَاشْ؟

٦٠. هُونْ دِكَنِنْ و نَاگِرِینْ!

٦١. هَایْا وَه (ژِ فِكِرِینَا قُرْئَانِێ) نِینَه.

٦٢. دَه هَایْدِێ ژِ خُدِێ رَه هَرِنْ سِجُودِێ و عِبَادَتِێ وِی بِكِنْ!

٥٤. سُورَه يِێ قَمَرْ

سُورَهیِێ (قَمَرْ)، ٥٥ (پِێنْجِی و پَنْجْ) ئَایتَه و لِمَكِێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِیدَه بِێژَیَا قَمَرْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا هَیْڤِێ یَه. هْمْ ژِی ژِ بَرْ كُو مُعْجِزَیَا دُشَقْبُونَا هَیْڤِێ دِ ڤِی سُورَهیِی دَه هَاتِیَه رَاگِهَانْدِنْ ژِێ رَه قَمْرْ هَاتِیَه گُۆتِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. قِیَامْتْ نِێزْ بُۆ و هَیْڤْ بُۆ دُو شَقْ.

٢. اَگَرْ كُو اَوْ مُعْجِزَیَكِێ بِبِینِنْ دِ جِهْ دَه بَرِێ خَوه ژِێ ڤَدِگَرِینِنْ و دِبِێژِنْ: اَڤْ
سِێرَكَه كَڤْنَارَه یَه، بَرْدَوَامَه.

٣. مُشْرِكَانْ بِپِێخَمْبَرْ بَاوَرِی نَئَانِینْ و دَانَه پَىْ هَوَسِێنْ خَوه. هَرْ كَارْ (كُو پَیْمَانَا خُدِێ پِێ هَبَه) دِ زَمَانِێ خَوه دَه مِسُۆگَرَه.

٤. صُۆنْدْ بَه، بِرَاسْتِی (دِ قُرْئَانِێ دَه) گَلَكْ ئَاگَاهِی ژِ بُۆ وَانْ هَاتِنَه كُو وَانْ ژِ كُفْرِێ ڤَگَرِینَه.

٥. حِكْمَتَكَه تَمَامْ (و مُوكِمَـ)ـه، لِێبَلِێ (یِێ پِشْتَا خَوه بِدِیِێ) هِشْیَارِی تُو فَیْدِێ نَادِیِێ.

٦. ڤِێجَه وَانْ دِ رَوْشَا وَانْ دَه بِهِێلَه حَتَا كُو رُۆژَا دَلِێلِی (اِسْرَافِیلْ) وَانْ گَازِی بَالْ تِشْتَكِی بِتِرْسْ، نَدِیتِی و نَبِینَایِی بِكَه.

٧. چَاڤْتِرْسَانْدِی و چَاڤْشِكَسْتِی ژِ تِرْبَانْ دَرْدِكَڤِنْ، هَرْ وَكِی اَوْ كُلِیِێنْ بَلاڤْبُویِی نَه..

٨. بِبَالْ بَانْگْهِلْدِێرْ ڤَه دِبَزِنْ (دَا كُو لِقَادَا قِیَامَتِێ ئَامَادَه بِبِنْ).یِێنْ كَافِرْ دِبِێژِنْ: اَڤْ رُۆژَكَه دِژْوَارْ و زَحْمَتَه!

٩. بَرِیَا وَانْ (مُشْرِكَانْ) گَلِێ نُوحْ ژِی دَرَوْ كِرِنْ و بِبَنْدَیِێ مَه نُوحْ بَاوَرِی نَئَانِینْ، گُۆتِنْ: نُوحْ دِینْ بُویَه و اَوْ (ژِ تَبْلِیغَا دِینْ) دَانَا پَاشْ.

١٠. ڤِێجَه نُوحْ گَازِی خُدَایِێ خَوه كِرْ: بِرَاسْتِی اَزْ تِێكْچُومْ؛ بِێچَارَه مَه، ئَارِیكَارِیَا مِنْ بِكَه!

١١. مَه ژِی دِ جِهْ دَه دَرِیِێنْ ئَاسْمِێنْ بِبَارَانَكَه پِرْ لِسَرْ وَانْ ڤَكِرْ.

١٢. مَه ژِ عَرْدِێ ژِی كَانِی هَرِكَانْدِنْ، ڤِێجَه بِئَاوَایَكِی كُو خُدِێ تَقْدِیرْ كِرِی اَڤْ هَرْ دُو ئَاڤْ (یَا عَرْدُ و ئَاسْمِێنْ) گِهِیشْتِنْ هَڤْ.

١٣. مَه نُوحْ (و هَڤَالِێنْ وِی) ژِی سِوَارِی كَشْتِیَكِێ كِرِنْ كُو ژِ دَپَانْ هَاتِبُو چِێكِرِنْ و بِبِسْمَارَانْ هَاتِبُو سَازْكِرِنْ و شِدَانْدِنْ.

١٤. وِێ (كَشْتِییِێ) بِحِفْظُ و چَاڤْدِێرِیَا مَه ئَاڤْژَنِی دِكِرْ. هَا اَڤَه، جَزَایِێ یِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه.

١٥. صُۆنْدْ بَه، مَه اَوْ (كَشْتِی وِسَا لِسَرْ عَرْدِێ) هِێلَا دَا كُو بِبَه نِیشَانْ و عِبْرَتْ. ڤِێجَه مَا یَكْ هَیَه كُو بِفِكِرَه و شِیرَتِێ وَرْگِرَه؟

١٦. ڤِێجَه كَا عَذَابِێ مِنْ و هِشْیَارْكِرِنَا مِنْ چَوَا بُۆ؟!

١٧. صُۆنْدْ بَه، مَه قُرْئَانْ ژِ بُۆ شِیرْتْگِرْتِنِێ هِێسَانْ كِرِیَه. ڤِێجَه مَا یَكْ هَیَه كُو بِفِكِرَه و شِیرَتِێ وَرْگِرَه؟

١٨. گَلِێ عَادْ ژِی (بِهُودْ) بَاوَرِی نَئَانِی، ڤِێجَه كَا عَذَابِێ مِنْ و هِشِیَارْكِرِنَا مِنْ چَاوَا بُۆ؟!

١٩. مَه بَایَكِی زِێدَه سَارْ و بِڤِیزَه َڤِیزْ، دِ رُۆژَكَه بِێقُدُۆشْ دَه، بِبَرْدَوَامِی بِسَرْ وَانْ دَه شَانْدْ.

٢٠. وِی بَایِی مِرُوڤْ دِگِرْتِنْ، دِئَاڤِێتِنْ، هَرْ وَكِی كُو اَوْ قُرْمِێ دَارَا خُرْمِێ بِنْ كُو ژِ رَهِێنْ خَوه هَاتِنَه هِلْكِرِنْ و ئَاڤِێتِنْ.

٢١. ڤِێجَه كَا عَذَابِێ مِنْ و هِشْیَارْكِرِنَا مِنْ چَاوَا بُۆ؟!

٢٢. صُۆنْدْ بَه، مَه قُرْئَانْ ژِ بُۆ شِیرْتْگِرْتِنِێ هِێسَانْ كِرِیَه. ڤِێجَه مَا یَكْ هَیَه كُو بِفِكِرَه و شِیرَتِێ وَرْگِرَه؟

٢٣. گَلِێ سَمُودْ ژِی بِپَیخَمْبَرَانْ بَاوَرِی نَئَانِی.

٢٤. گُۆتِنْ: مَا اَمِێ بِدِنْ پَىْ مِرُۆڤَكِی ژِ نَاڤْ خَوه؟ وِێ چَاخِێ اَمْ دِ نَاڤْ رِێشَاشِی و (لِئَاخِرَتِێ ژِی) دِ ئَاگِرِێ بِپِێتْ دَه نَه.

٢٥. اَرِێ مَا ژِ نَاڤْ مَه حَمُویَانْ وَحِی ژِێ رَه هَاتْ؟ نَا، بَلْكِی اَوْ دَرَوِینَكِی بِطْرَه.

٢٦. اَوِێ سِبَهِێ بِزَانِنْ كَا كِی یَه دَرَوِینِێ بِطِرْ؟

٢٧. (خُدِێ ژِ صَالِحْ پِێخَمْبَرْ رَه گُۆتْ): بِرَاسْتِی ژِ بُۆ جَرِبَانْدِنَا وَانْ اَمِێ ژِ وَانْ رَه دَڤَهِێ بِشِینِنْ. ڤِێجَه تُو چَاڤْنِێرِیَا وَانْ بِكَه و صَبْرِێ بِكِێشَه.

٢٨. ژِ وَانْ رَه بِبِێژَه كُو ئَاڤْ دِ نَاڤْبَرَا وَانْ (و دَڤَیِێ) دَه هَاتِیَه پَارْڤَكِرِنْ، هَرْ یَكْ بِلٰا رُۆژَا ڤَخَوارِنِێ حَازِرْ بَه.

٢٩. (اِێلا سَمُودْ) گَازِی هَڤَالَكِی خَوه كِرِنْ، وِی ژِی بِیَا وَانْ كِرْ و (دَڤَهْ) سَرْژِێكِرْ.

٣٠. ڤِێجَه كَا عَذَابِێ مِنْ و هِشْیَارْكِرِنَا مِنْ چَاوَا بُۆ؟!

٣١. مَه یَكْ قِیرَكَه جَانْسُۆژْ بِسَرْ وَانْ دَه شَانْدْ. دِ جِهْ دَه اَوْ بُونْ وَكِی پُوشْ و پَلاخِێنْ هُورْبُویِی.

٣٢. صُۆنْدْ بَه، مَه قُرْئَانْ ژِ بُۆ شِیرَتْگِرْتِنِێ هِێسَانْ كِرِیَه. ڤِێجَه مَا یَكْ هَیَه كُو بِفِكِرَه و شِیرَتِێ وَرْگِرَه؟

٣٣. گَلِێ لُوطْ ژِی بِپِێخَمْبَرْ بَاوَرِی نَئَانِینْ.

٣٤. بِرَاسْتِی مَه بَاهُۆزَكَه كَڤِرْبَارِینْ شَانْدَه سَرْ وَانْ، ژِ بِلِی مَالْبَاتَا لُوطْ، مَه بَرْدَسْتِی سِبَهِێ اَوْ خَلاسْ كِرِنْ.

٣٥. اَڤْ قَنْجِیَكْ بُۆ ژِ جَمْ مَه، هَرْ وِهَا اَمْ شُكِرْدَارَانْ خَلاتْ دِكِنْ.

٣٦. صُۆنْدْ بَه، لُوطْ اَوْ بِعَذَابِێ مَه تِرْسَانْدِنْ و هِشْیَارْ كِرِنْ، لِێبَلِێ وَانْ بَاوَرِی بِهِشْیَارِیِێنْ مَه نَئَانِینْ.

٣٧. صُۆنْدْ بَه، وَانْ خَوسْتْ كُو دَسْتْدِرِێژِيِێ لِمِێڤَانِێ وِى بِكِنْ. دِ جِهْ دَه مَه چَاڤِێنْ وَانْ كُۆرْ كِرِنْ، ڤِێجَه دَه عَذَابْ و گَفِێنْ مِنْ تَعِمْ بِكِنْ!

٣٨. صُۆنْدْ بَه؛ بِرَاسْتِی دِ سَرِێ سِبَهَكِێ دَه عَذَابَكِی بَرْدَوَامِی بِسَرْ وَانْ دَه گِرْتْ.

٣٩. ڤِێجَه دَه عَذَابْ و گَفِێنْ مِنْ تَعِمْ بِكِنْ!

٤٠. صُۆنْدْ بَه، مَه قُرْئَانْ ژِ بُۆ شِیرْتْگِرْتِنِێ هِێسَانْ كِرِیَه. ڤِێجَه مَا یَكْ هَیَه كُو بِفِكِرَه و شِیرَتِێ وَرْگِرَه؟

٤١. صُۆنْدْ بَه؛ هِشْیَارِیِێنْ جُورْ بِجُورْ ژِ فِرْعَوْنُ و مَالْبَاتَا وِی رَه ژِی هَاتِنْ.

٤٢. وَانْ بِتَڤَكِێ مُعْجِزَیِێنْ مَه بَاوَرِی نَئَانِینْ؛ ڤِێجَه مَه ژِی اَوْ بِگِرْتِنَا يِێ سَرْدَسْتْ يِێ
كَارَا اَوْ گِرْتِنْ.

٤٣. اِێدِی مَا كَافِرِێنْ وَه ژِ كَافِرِێنْ وَانْ (اُمَّتِێنْ كُو چُونَه هَلاكِێ) چِێتِرِنْ؟ یَانْ ژِی دِ كِتِێبَانْ دَه ژِ بُۆ وَه پِشْترَاسْتِیَكْ هَیَه؟

٤٤. یَانْ ژِی اَوْ دِبِێژِنْ: اَمْ جِڤَاتَكَه هَڤْكَارِنْ؟

٤٥. اَوْ جِڤَاتْ دِێ تِێكْ بِچَه و تَڤْ دِێ بِپَاشْ دَه بِرَڤِنْ.

٤٦. بِرَاسْتِی جِڤَانِێ وَانْ قِیَامَتَه. اَوْ،(ژِ هَرْ عَذَابِی) دِژْوَارْتِرْ و تَحِلْتِرَه!

٤٧. بِێگُمَانْ گُنَهْكَارْ (لِدِنْیَایِێ) دِ نَاڤْ رِێشَاشِیِێ و (لِئَاخِرَتِێ ژِی) دِ ئَاگِرِێ بِپِێتْ دَه نَه.

٤٨. وِێ رُۆژِێ، گَاڤَا لِسَرْ رُویِێ خَوه دِ اِێگِرْ دَه تِێنْ خِژِقَانْدِنْ، ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ: هِنْگَاڤْتِنَا (ژَانَا) دُۆژَهِێ طَعْمْ بِكِنْ!

٤٩. بِێگُمَانْ مَه هَرْ تِشْتْ بِپِیڤَانْ ئَافِرَانْدِیَه.

٥٠. فَرْمَانَا مَه (ژِ بُۆ چِێكِرِنَا هَرْ تِشْتَكِی) جَارَكَه؛ وَكِی گِرْتِنْ و ڤَكِرِنَا چَاڤَه.

٥١. صُۆنْدْ بَه، بِرَاسْتِی مَه مِلَّتِێنْ مِینَا وَه (ژِ بَرْ كُفْرُ و اِنْكَارَا وَانْ) هِلَاكْ كِرِنَه؛ ڤِێجَه مَا یكِی كُو بِفِكِرَه و ژِێ شِیرَتِێ بِگِرَه تُنَه؟

٥٢. هَرْ تِشْتِێ كُو عِبَادَانْ كِرِنَه دِ دَفْتَرِێنْ (عَمَلِێ) وَانْ دَه یَه.

٥٣. چِه بِچُوكْ و چِه مَزِنْ هَرْ تِشْتْ رِێزَه رِێزْ هَاتِیَه نِڤِیسَانْدِنْ.

٥٤. بِێگُمَانْ يِێنْ مْتَّقِی دِ نَاڤَا بُوسْتَانْ و چَمَانْ دَه نَه.

٥٥. لِدِیوَانَكَه حَقْ، لِجَمْ پَادِیشَاهَكِی مُقْتَدِرْ.

٥٥. سُورَه يِێ الرَحْمَٰنْ

سُورَهیِێ رَحْمٰنْ،٧٨ (حَفْتِێ و هَشْتْ) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ اَلرَّحْمٰنْ گِرْتِیَه. اَوْ ژِی نَاڤَكِی خُدِێ یَه. بِمَعْنَا بَخْشَنْدَه يَه. یَعْنِی یِێ كُو لِدِنْیَایِێ رَحْمِێ لِهَرْ تِشْتِی دِكَه و رِزْقِێ وَانْ دِدَه و مَخْلُوقْ ژِێ حَزْ دِكِنْ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَوْ خُدَایِێ كُو رَحْمٰنَه..

٢. قُرْئَانْ (بِپِێخَمْبَرْ) دَایَه فِێرْكِرِنْ..

٣. اِنْسَانْ ئَافِرَانْدِیَه..

٤. اَوْ فِێرِی ئَاخَافْتِنِێ كِرِیَه.

٥. رُۆژْ و هِیڤْ لِگُۆرِی حَسَابَكِی تَڤْدِگَرِنْ.

٦. گِیَا و دَارْ (ژِ خُدِێ رَه) دِچِنْ سِجُودِێ.

٧. ئَاسِیمَانْ بِلِنْدْ كِرِیَه و شَهِینْ (و پَرْگَالٰا عَدَالَتِێ) دَانِیَه.

٨. زِنهَارْ! دِ كِێشَانِێ (و مِێزِینِێ) دَه نَحَقِیِێ نَكِنْ.

٩. كِێشَانِێ بِعَدَالَتِی بِكِنْ و دِ شَهِینِێ (مِێزِینِێ) دَه كِێمَاسِیِێ مَكِنْ.

١٠. عَرْدْ ژِ بُۆ هَمُو مَخْلُوقَانْ دَانِیَه و رَاخِسْتِیَه.

١١. هَرْ جُورَه فِێكِی و دَارْخُرْمَیِێنْ خُدَانْخُنْچَه تِی دَه نَه..

١٢. تَنَى يێِنْ خُدَانْ قَاشِلْ (دَخْلُ و دَانْ) و رَیْحَانْ (گِیَایِێنْ بِبِێهنْ) تِی دَه نَه.

١٣. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

١٤. خُدِێ اِنْسَانْ، ژِ حَرِیَا پَحْتِی مِینَا حَرِیَا كُو بِپَحْتِنِێ بُویَه كَڤِرْ ئَافِرَانْدِیَه.

١٥. جِنْ ژِی ژِ گُرِیَا اِێگِرْ يَا بِێ دُو ئَافِرَانْدِنَه.

١٦. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

١٧. اَوْ خُدَایِێ هَرْ دُو رُۆژْهِلَاتْ و هَرْ دُو رُۆژَاڤَانَه.

١٨. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

١٩. خُدِێ هَرْدُو دَرْیَا (یَا شِیرِینْ و یَا شُورْ) هَرِكَانْدِنْ كُو اَوْ دِگِهِێنْ هَڤْ.

٢٠. دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه نَاڤبَرْكْ هَیَه، اَوْ تِێكِلِی هَڤْ نَابِنْ.

٢١. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٢٢. ژِ هَرْدُو دَرْیَانْ صَدَفْ و مَرْجَانْ دَرْدِكَڤِنْ.

٢٣. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٢٤. اَوْ كَشْتیِێنْ وَكِی چِیَانْ بِلِنْدْ، اَوِێنْ كُو مِرُۆڤَانْ اَوْ چِێكِرِنْ و دِ بَحْرِێ دَه دِكِشِنْ، هَرْ یِێنْ خُدِێ نَه.

٢٥. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٢٦. هَرْ چِه تِشْتِێنْ كُو لِسَرْ عَرْدِێ هَنَه تَڤْ فَانِی نَه.

٢٧. لِێبَلِێ خُدَایِێ تَه كُو خُدَایِێ مَزِنَاهِی و كَرَمِێ یَه، دِێ بَاقِی بِمِینَه.

٢٨. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٢٩. یِێنْ كُو لِعَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه تَڤْ دَاخَوازِێنْ خَوه ژِێ دِكِنْ. اَوْ، هَرْ گَاڤْ دِ كَارَكِی ژِ هَڤْ جُدَا دَه یَه.

٣٠. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٣١. گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ! اَمِێ ژِ (حَسَابِێ) وَه رَه ژِی ڤَالَا بِبِنْ.

٣٢. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٣٣. گَلِی جِڤَاتَا جِنْ و اِنْسَانَانْ! اَگَرْ هُونْ دِكَارِنْ ژِ ئَالِیِێنْ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ (ژِ بِنِێ دَسْتْهِلاتِیَا مَه) دَرْكَڤِنْ (و نَیِێنَه حَشْرِێ) دَه دَرْكَڤِنْ. لِێبَلِێ هُونْ بِێ یِی هِێزَكِێ نِكَارِنْ دَرْكَڤِنْ (اَوْ هِێزْ ژِی ژِ بُۆ وَه نَه مِمْكُنَه).

٣٤. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٣٥. بِسَرْ وَه دَه گُرِیَا ئَاگِرِێ بِێ دُو و رِصَاصِێ حَلانْدِی دِێ وَرَه شَانْدِنْ و (هِنْگِێ) هُونْ نِكَارِنْ ئَارِیكَارِیَا هَڤْ ژِی بِكِنْ.

٣٦. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٣٧. گَاڤَا ئَاسِیمَانْ بِقَلِشَه و بِبَه وَكِی سُۆرْگُلَكَه مِینَا زَیْتَا كَلِی.

٣٨. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٣٩. هَا وِێ رُۆژِێ ژِ تُو اِنْسَانِی و ژِ تُو جِنَكِی گُنَهِێ وِی ژِێ نَایِێ پِرْسِینْ.

٤٠. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٤١. گُنَهْكَارْ، بِنِیشَانِێنْ خَوه تِێنَه نَاسْكِرِنْ، بِپَرْچَمْ و لِنْگِێنْ وَانْ تِێنَه گِرْتِنْ (و دِ جَهْنَمِێ تِێنْ وَرْكِرِنْ).

٤٢. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٤٣. هَا اَڤْ، اَوْ جَهَنَّمَه یَا كُو گُنَهْكَارَانْ پِێ بَاوَرِی نَدِئَانِی.

٤٤. گُنَهْكَارْ دِ نَاڤْبَرَا دُوژَهِێ و ئَاڤَا كَلِی دَه دِچِنْ و تِێنْ.

٤٥. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٤٦. ژِ بُۆ كَسِێ كُو ژِ رَاوَسْتَانَا لِبَرْ دَسْتِێنْ رَبِّێ خَوه دِتِرْسَه، دُو جَنَّتْ هَنَه.

٤٧. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٤٨. هَرْدُو جَنَّتْ ژِی خَودِی دَارِێنْ بِچِقِلْ و فِێكِی نَه.

٤٩. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٥٠. دِ هَرْدُو جَنَّتَانْ دَه دُو كَانِی یِێنْ كُو دِهَرِكِنْ هَنَه.

٥١. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٥٢. دِ هَرْدُو جَنَّتَانْ دَه ژِی، ژِ هَرْ مِێوَیِی دُو تَخْلِیتْ هَنَه.

٥٣. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٥٤. خَلْكِێ جَنَّتِێ لِسَرْ دُوشَكَانْ پَالْدَایِی نَه كُو بَطَانِێ وَانْ ژِ هَڤْرِیشْمِێ سِتُورَه. مِێوَیِێنْ هَرْدُو جَنَّتَانْ ژِی (ژِ وَانْ رَه) نِێزِیكِنْ.

٥٥. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٥٦. دِ وَانْ دَه دِیلْبَرِێنْ وِسَا هَنَه كُو چَاڤِێ وَانْ تَنِێ لِمِێرِێنْ وَانَه و بَرِیَا وَانْ، نَه اِنْسَكِی نَه ژِی جِنَكِی دَسْتْ نَدَایَه وَانْ.

٥٧. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٥٨. اَوْ دِیلْبَرْ هَرْ وَكِی یَاقُوتْ و مَرْجَانِنْ.

٥٩. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٦٠. خَلاتَا قَنْجِیِێ ژِ بِلِی قَنْجِیِێ تِشْتَكِى دِنْ نِينَه.

٦١. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٦٢. ژِ ڤَانْ هَرْدُو جَنَّتَانْ پِێ ڤَه دُو جَنَّتِێنْ دِنْ ژِی هَنَه.

٦٣. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٦٤. اَڤْ هَرْدُو جَنَّتْ كَسْكَهتَارِی نَه.

٦٥. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٦٦. دِ هَرْدُویَانْ دَه دُو كَانِی هَنَه كُو هَرْ و هَرْ دِهَرِكِنْ (و نَاچِكِنْ).

٦٧. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٦٨. دِ هَرْدُویَانْ دَه مِێوَه و خُرْمَه و هِنَارْ ژِی هَنَه.

٦٩. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٧٠. دِ جَنَّتَانْ دَه دِیلْبَرِێنْ طَبْعَتْ خَوشْ و رُو سپَحِی هَنَه.

٧١. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٧٢. حُورِیِێنْ كُو دِ كُۆنَانْ دَه نِشْتَجِهِنْ و چَاڤِێ وَانْ هَرْ لِمِێرِێنْ وَانَه.

٧٣. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٧٤. بَرِیَا مِێرِێنْ وَانْ، نَه اِنْسَكِی نَه ژِی جِنَكِی دَسْتْ نَدَایَه وَانْ.

٧٥. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٧٦. خَلْكِێ بِهِشْتِێ لِسَرْ بَالْگَهِێنْ كَسْكْ و مَخْفُورِێنْ خَوشِكْ پَالْدَایِی نَه.

٧٧. ڤِێجَه (گَلِی اِنْسُ و جِنَانْ) مَا هُونْ بِكِیژَانْ قَنْجِیَا خُدَایِێ خَوه بَاوَرِی نَایِنِنْ؟

٧٨. چِقَاسْ پَاكُ و پِیرُوزَه نَاڤِێ خُدَایِێ تَه كُو اَوْ خُدَانِێ مَزِنَاهِی و كَرْمِێ یَه.

٥٦. سُورَه يِێ وَاقِعَه

سُورَهیِێ (واقِعَه)،٩٦(نُۆتْ و شَشْ) ئَایتَه. لِمَكَّیِێ نَازِلْ بُويَه و نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه بِێژَیَا واقِعَه دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا

«رُودَانْ و قَوِمِینَـ»ـه. مْبَسْتْ ژِێ رُودَانَا جَانْسُۆژْ، دَهْشَتَا قِیَامْتِێ یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. گَاڤَا كُو قِیَامْتْ رَابُو..

٢. تُو كَسِێ كُو رَابُونَا وِێ دَرَوِینْ دَرْخَه تُنَه یَه.

٣. اَوْ هِنْ كَسَانْ نِزِمْ دِكَه و هِنَكَانْ ژِی بِلِنْدْ دِكَه.

٤. گَاڤَا كُو عَرْدْ بِدِژْوَارِی هَژِیَا..

٥. چِیَا ژِی هُورْ و هِێرَا بِبِنْ..

٦. ڤِێجَه اَوْ بِبِنْ تُۆزْ و دُومَانَا بَرْبَایِی.

٧. هُونْ ژِی بِبِنْ سِێ بَشْ..

٨. خَلْكِێ مِلِێ رَاسْتِێ، مَا (تُو دِزَانِی كَا) خَلْكِێ مِلِێ رَاسْتِێ كِی نَه!

٩. خَلْكِێ مِلِێ چَپِێ، مَا (تُو دِزَانِی كَا) خَلْكِێ مِلِێ چَپِێ كِی نَه!

١٠. اَوِێنْ كُو (ژِ بُۆ قَنْجِیِێ) لِپِێشْ بُونَه (لِئَاخْرَتِێ ژِی،) اَوْ لِپِێشِیِێ نَه.

١١. اَڤِێنْ هَا،ِ يِێنْ كُو بِبَالْ خُدِێ ڤَه هَاتِنَه نِێزِیكْكِرِنْ.

١٢. (اَوْ)، لِبَهِشْتِێنْ نَعِیمِێ نَه.

١٣. پِرِێنْ وَانْ ژِ يِێنْ پِێشِیڤَانِنْ.

١٤. هِنَكْ ژِی ژِ يِێنْ پَاشِڤَانِنْ.

١٥. لِسَرْ تَخْتِێنْ زِیڤْ و زِێرِینْ رُونِشْتِی نَه.

١٦. لِسَرْ وَانْ تَخْتَانْ لِپِێشْبَرِی هَڤْ پَالْدَایِی نَه.

١٧. لِبَرْ دَسْتِێ وَانْ (ژِ بُۆ خِزْمَتِێ) خُۆرْتِێنْ تِمْ جِوَانْ دِگَرِنْ.

١٨. ژِ كَانِيَانْ جِێرْ و مِسِینْ و كَاسَانْ دَادِگِرِنْ (و لِبَرْ وَانْ دِگَرِینِنْ)..

١٩. كُو ژِ ڤِێ مَیَا (لَزِیزْ) نَه سَرِێ وَانْ دِاِێشَه نَه ژِی پِێ سَرْخَوشْ دِبِنْ.

٢٠. مِێوَیِێنْ كُو بِكِێفَا خَوه دِبِژِێرِنْ..

٢١. گُوشْتِێ طَیرَانْ يِێنْ كُو دِلِێ وَانْ دِبِژِیِێ..

٢٢. حُورِیِێنْ چَاڤْمَزِنْ..

٢٣. اَوِێنْ مِینَا دُرِێنْ هِلانْدِی و ڤَشَارْتِی.

٢٤. اَڤْ پَرُویَا كِرِنِێنْ وَانَه كُو ژِ وَانْ رَه تِێنَه دَایِنْ.

٢٥. اَوْ لِبِهِشْتِێ كَلَڤَاژِی و گُوتِنَكَه كُو خُدَایِێ وِێ پِێ گُنَهْكَارْ بِبَه، نَابِهِیزِنْ.

٢٦. گُوتِنَا كُو بِبِهِیزِنْ تَنِێ «سِلاڤْ و سِلاڤَ»ه.

٢٧. خَلْكِێ رَخِێ رَاسْتِێ، مَا (تُو دِزَانِی) خَلْكِێ رَخِێ رَاسْتِێ كِی نَه؟!

٢٨. لِبِنْ گِێلَازِێنْ بِێ سِتْرِی و بِێ كَلَمِنْ.

٢٩. دِ بِنِێ دَارمُوزَانْ دَه نَه، اَوِێنْ كُو گُوشِی بِگُوشِی لِسَرْ هَڤِنْ.

٣٠. لِبِنْ سِیبَرِێنْ دِرِێژْ اِێنْ سَرَاقَتِی.

٣١. لِبَرْ سُولَاڤِێنْ ئَاڤِێ كُو دَاِئیمْ لِهَرْكِنْ.

٣٢. دِ نَاڤْ گَلَكْ مِێوَیَانْ دَه؛

٣٣. كُو نَه خَلاسْ دِبِنْ نَه ژِی تِێنَه قَدَخَهكِرِنْ.

٣٤. (اَوْ) لِسَرْ دُوشَكِێنْ بِلِنْدِنْ.

٣٥. بِرَاسْتِی مَه اَوْ (هَڤْسَرْ) ژِ نُو ڤَه ئَافِرَانْدِنَه.

٣٦. مَه اَوْ كَچِكْ چِێكِرِنَه.

٣٧. اَڤِینْدَارِێ مِێرِێ خَوه نَه و ژِ هَڤْ رَه هَڤْصَالِنْ.

٣٨. اَوْ هَمُو ژِ بُۆ خَلْكِێ كُو دَفْتَرَا عَمَلِێ خَوه بِدَسْتِێ رَاسْتِێ وَرْدِگِرِنْ.

٣٩. كُۆمَكْ ژِ اُمَّتِێنْ پِێشِی نَه..

٤٠. كُۆمَكْ ژِی ژِ یِێنْ پَاشِی نَه.

٤١. خَلْكِێ مِلِێ چَپِێ (اَوِێ كُو دَفْتَرَا عَمَلِێ وَانْ دِكَڤَه دَسْتِێنْ وَانْ اِێ چَپِێ)، مَا (تُو دِزَانِی كَا) خَلْكِێ مِلِێ چَپِێ كِی نَه؟

٤٢. اَوْ دِ نَاڤَا گَرْمَبَا و ئَاڤَا كَلِژِی دَه نَه.

٤٣. اَوْ لِبِنِێ سِیَا دُوكَلَكَه رَشْطَارِی دَه نَه.

٤٤. كُو اَوْ نَه هِێنِكَه، نَه ژِی خَوشَه.

٤٥. لَوْرَا اَوْ بَرِیَا ڤِێ، اَهْلِێ كِێفْ و زَوْقِێ بُونْ.

٤٦. لِسَرْ كِرِنَا گُنَهِێنْ مَزِنْ بِرِژْدْ بُونْ.

٤٧. دِگُۆتِنْ؛ گَاڤَا كُو اَمْ مِرِنْ و بُونَه ئَاخْ و هَسْتِی، مَا قَیْ رَاسْتَه كُو دِیسَا اَمِێ بِێنَه سَاغْكِرِنْ؟

٤٨. اَرِێ مَا بَاڤْ و كَالِێنْ مَه یِێنْ پِێشِینْ ژِی (دِێ بِێنَه سَاغْكِرِنْ)؟

٤٩. (ژِ وَانْ رَه) بِبِێژَه: بِرَاسْتِی یِێنْ پِێشِینْ و یِێنْ پَاشِینْ ژِی..

٥٠. بِبَالْ جِڤَانِێ رُۆژَكَه مَعْلُومْ ڤَه دِێ بِێنَه جِڤَانْدِنْ.

٥١. پِشْتْرَه بِرَاسْتِی هُونْ، هَیْ گَلِی ژِرِێدَرْكَتِیِێنْ دَرَوِینْ!..

٥٢. تَقَزْ هُونِێ ژِ دَارَا رُولِێ (زَقُومِێ) بِخوِنْ.

٥٣. هُونِێ زِكِێ خَوه هَرْ ژِ وِێ دَاگِرِنْ.

٥٤. هُونِێ بِسَرْ وِێ دَه ژِی ئَاڤَا كَلِژِی ڤَخُونْ.

٥٥. هُونِێ وَكِی كُو دَڤَیَا تِی اِێرِیشِی ئَاڤِێ دِكَه و ڤَدِخَوه، ئَاڤِێ ڤَخُونْ.

٥٦. هَا اَڤَه، زِیَافَتَا كُو رُۆژَا جَزَادَانِێ ژِ وَانْ رَه تِێ ئَامَادَكِرِنْ.

٥٧. مَه هُونْ ئَافِرَانْدِنْ، ڤِێجَه چِمَا هُونْ (بِسَاغْبُونَا پِشْتِی مِرِنِێ) یقِینْ نَاكِنْ؟

٥٨. اَرِێ، مَا اَوْ ئَاڤِكَا (مَنِيَا) كُو هُونْ دِرِێژِنْ (مَالْزَارُۆكَانْ) كَا چِى یَه؟

٥٩. مَا هُونْ (ژِ وِێ ئَاڤِكِێ اِنْسِێنْ) دِخُلِقِینِنْ ئَانْ اَمْ دِخُلِقِینِنْ؟

٦٠. مَه دِ نَاڤَا وَه دَه مِرِنْ تَقْدِیرْ كِرِیَه و زُۆرَا مَه دِێ نَیِێ بِرِنْ ژِی.

٦١. دَا كُو بِڤِی ئَاوَایِی اَمْ یِێنْ وَكِی وَه بِینِنْ شُونَا وَه و اَمْ وَه دِ ئَافِرَانْدِنَكَه دِنْ دَه كُو هُونْ نِزَانِنْ (دِ رُۆژَا قِیَامْتِێ دَه) دِیسَا سَاغْ بِكِنْ.

٦٢. صُۆنْدْ بَه، بِرَاسْتِی وَه خُلْقَانْدِنَا خَوه یَا پِێشِینْ زَانِیَه، ڤِێجَه چِمَا هُونْ نَافِكِرِنْ و
عِبْرَتْ نَاگِرِنْ؟

٦٣. اَرِێ مَا اَوْ تُۆڤِێ كُو هُونْ دِچِێنِنْ هُونْ نَابِینِنْ؟!

٦٤. مَا هُونْ وِی هِێشِینْ دِكِنْ، ئَانْ اَمِنْ اِێ كُو هِێشِینْ دِكَه؟

٦٥. اَگَرْ مَه بِخَوسْتَا مَه دِێ اَوْ بِكِرَا كَوَاشَه و هُونِێ ژِی پُۆشْمَانْ و غَمْگِینْ بِمَانَا.

٦٦. (وَه دِێ بِگُوتَایَا): بِرَاسْتِی مَه زِیَانْ كِرِیَه..

٦٧. یَا رَاسْتْ، اَمْ بِێپَارْ مَانَه.

٦٨. مَا هُونْ وِێ ئَاڤَا كُو هُونْ ڤَدِخُونْ نَابِینِنْ؟!..

٦٩. مَا وَه، اَوْ ژِ عَوْرَانْ ئَانِیَه خَوارِێ یَانْ اَمِنْ یِێ كُو وِێ تِینِنْ خَوارِێ؟

٧٠. اَگَرْ مَه بِخَوسْتَا مَه دِێ اَوْ شُۆرْ بِكِرَایَا، ڤِێجَه مَا چِمَا هُونْ نَاشِێكِرِێنِنْ؟

٧١. اَرِێ مَا اَوْ ئَاگِرِێ كُو هُونْ ڤِێدِخِنْ نَابِینِنْ؟!..

٧٢. مَا وَه دَارَا وِی پَیْدَا كِرِیَه یَانْ اَمْ وِێ پَیْدَا دِكِنْ؟

٧٣. مَه ئَاگِرْ كِرِیَه بِیرْئَانِینْ (ژِ بُۆ ئَاگِرِێ ئَاخِرَتِێ) و ژِ بُۆ رِێوِیَانْ ژِی فَیْدَه گَرَانْدِیَه.

٧٤. ڤِێجَه (پِشْتِی ڤَانْ تَڤَانْ) تُو نَاڤِێ خُدَایِێ خَوه یِێ مَزِنْ پَاكْ بِدِێرَه.

٧٥. ڤِێجَه اَزْ بِجِهِێ سِتِێرَانْ صُۆنْدْ دِخوِمْ..

٧٦. اَگَرْ هُونْ زَانَابِنْ اَڤْ صُونْدَكَه پِرْ مَزِنَه.

٧٧. (صُۆنْدْ بَه) كُو اَڤْ قُرْئَانَكَه پِیرُوزْ و پِرْ بِرُومَتَه.

٧٨. دِ كِتِێبَكَه پَارَاسْتِی (لَوْحُ المَحْفُوظِێ) دَه یَه..

٧٩. ژِ يِێنْ پَاقِژْ پِێ ڤَه تُو كَسْ دَسْتْ نَادِيێ..

٨٠. اَوْ ژِ ئَالِیِێ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ ڤَه هَاتِیَه شَانْدِنْ.

٨١. اِێدِی مَا قَیْ هُونْ ڤِێ قُرْئَانِێ ڤَدِشِێرِنْ و بِچُوكْ دِبِینِنْ؟

٨٢. دِ شُونَا كُو هُونْ سِپَاسِیَا نِعْمْتِێنْ خُدِێ بِكِنْ، هُونْ بَاوَرِی پِێ نَایِنِنْ و نَانْكُۆرِیِێ دِكِنْ.

٨٣. ڤِێجَه بِلا گَاڤَا كُو رُوحْ دِگِهِیژَه قِرِكِێ.

٨٤. وِێ چَاخِێ هُونْ لِێ دِمَیْزِینِنْ.

٨٥. اَمْ (بِعِلْمُ و ئَاگَاهِیِێنْ خَوه) ژِ وَه بِێهْتِرْ نِێزِیكِی وِی نَه، لِێ بَلِێ هُونْ نَابِینِنْ.

٨٦. مَادَمْ هُونْ دِێ نَیِێنَه جَزَاكِرِنْ..

٨٧. دَه وِی رُوحِی ڤَگَرِینِنْ وِی جَسَدِی. اَگَرْ (بِرَاسْتِی) هُونْ دِ دُوزَا خَوه دَه رَاسْتْگُونَه (دَ رُوحْ ڤَگَرِينِنْ سَرْ جَسَدَانْ).

٨٨. نَاخَوه اَگَرْ (اَوِێ مِرِی) ژِ مُقَرَبِینَانْ بَه..

٨٩. ڤِێجَه ژِ بُۆ وِی ئَارَامِی، رِزْقِێ پَاكْ و بِهِشْتَا خُدَانْ نِعْمَتْ هَنَه.

٩٠. اِێدِی اَگَرْ اَوْ ژِ یِێنْ اَهلِێ رَاسْتِێ بَه (اَوِێ كُو رِیَا چُونَا جَنَّتِێ نَاسْكِرِیَه).

٩١. (ژِ وَانْ رَه دِێ وَرَه گُۆتِنْ): ژِ بُۆ تَه و ژِ (هَڤَالِێنْ تَه) خَلْكِێ مِلِێ رَاسْتِێ پِرْ سِلاڤْ هَنَه.

٩٢. اَگَرْ كُو اَوْ (مِرِی) ژِ دَرَوْدِێرِێنْ رِێشَاشبُویِی بَه...

٩٣. ڤِێجَه ژِ بُۆ وِی ژِی زِیَافَتَكَه ژِ ئَاڤَا كَلِژِی هَیَه.

٩٤. اَنْجَامَا وِی ژِی وَرْكِرِنَا دِ جَهْنَمِێ دَه یَه.

٩٥. بِێگُمَانْ اَڤْ رَاسْتِیكَه یقِینِی و مِسُوگَرَه.

٩٦. نَاخَوه (پِشْتِی ڤَانْ تَڤَانْ) تُو نَاڤِێ خُدَایِێ خَوه یِێ مَزِنْ پَاكْ بِدِێرَه.

٥٧. سُورَه يِێ حَدِیدْ

سُورَهیِێ (حَدِیدْ)،٢٩ (بِیسْتْ و نَهْ) ئَایتَه و لِمَدِینَێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا ٢٥اَمْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه بِێژَیَا الحَدِیدْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «هَسِنَـ»ـه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. چِقَاسْ تِشْتِێنْ دِ عَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ دَه هَنَه اَوْ خُدِێ پَاكْ دِدِێرِنْ. اَوَه یِێ عَزِیزْ اِێ حَكِیمْ.

٢. خُدَانِی و حُكْمْرَانِیَا عَرْدُ و ئَاسِمَانَانْ تَرْخَانِی پِێ ڤَه یَه. اَوْ سَاغْ دِكَه هْمْ ژِی دِمِرِینَه و اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

٣. خُدِێ، یِێ پِێشِى یه (كُو بَرِی وِی تِشْتَكْ تُنَه بُۆ)، یِێ پَاشِی يَه (كُو دِ پِشْتِی وِی رَه تِشْتَكْ تُنَه یَه)، یِێ ظَاهِرَه (كُو دِ سَرْ وِی رَه تُو تِشْتْ تُنَه یَه و دِیتْبَارَه)، یِێ بَاطِنَه (كُو نَایِێ دِیتِنْ و نَدِیتْبَارَه) و اَوْ، بِهَرْ تِشْتِی زَانَا یَه.

٤. خُدِێ، اَوِێ كُو عَرْدُ و ئَاسِیمَانْ دِ شَشْ رُۆژَانْ دَه ئَافِرَانْدِنَه و پِشْتْرَه (بِئَاوَایَكِی بَابَتِی مَزِنَاهِیَا خَوه) لِسَرْ عَرْشْ رَاسَرْ بُویَه. اَوْ، بِیَا كُو دِكَڤَه عَرْدِێ و بِیَا كُو ژِێ دَرْدِكَڤَه، بِیَا كُو ژِ ئَاسْمِێنْ تِێ خَوارِێ و بِیَا كُو هِلْدِكِشَه ئَاسْمِێنْ ژِی دِزَانَه. هُونْ لِكُو دَرِێ بِنْ (بِبِنْ، هَرْ) اَوْ (بِزَانِینَا خَوه) دِگَلْ وَه یَه. خُدِێ بِیَا كُو هُونْ دِكِنْ، بِینَرَه.

٥. خُدَانِی و حُكْمْرَانْیَا عَرْدْ و ئَاسِمَانَانْ ژِێ رَه یَه و هَرْ كَارْ و بَارْ بَسْ بِبَالْ خُدِێ ڤَه تِێنَه ڤَگَرَانْدِنْ.

٦. خُدَا، شَڤِێ دِخَه (سَرْ) رُۆژِێ و رُۆژِێ ژِی دِخَه (سَرْ) شَڤِێ و اَوْ بِرَازَا (سِرَا) كُو دِ سِینْگَانْ دَه یَه دِزَانَه.

٧. بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی بَاوَرِی بِینِنْ و ژِ وِی مَالِێ كُو هُونْ تِی دَه كِرِنَه شُونْگِرْ (دِ رِیَا خُدِێ دَه) خَرْجْ بِكِنْ. ژِ وَه، یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و مَالِێ خَوه دِ قَنْجِیِێ دَه خَرْجْ كِرِنْ رَه پَرُویكَه مَزِنْ هَیَه.

٨. ژِ بُۆ چِه هُونْ بَاوَرِی بِخُدِێ نَایِنِنْ، حَالْ اَڤَه كُو پِێخَمْبَرْ گَازِی وَه دِكَه دَا كُو هُونْ بِخُدَایِێ خَوه بَاوَرِی بِینِنْ. بِرَاسْتِی خُدِێ پَیْمَانَكَه ئَاصِێ و سَاغْلَمْ ژِ وَه صتَانْدْ. اَگَرْ بِرَاسْتِی هُونْ بَاوَرْمَنْدِنْ (ڤِێجَه بَاوَرِی بِینِنْ).

٩. خُدِێ یَه، یِێ كُو ژِ بَنْدَیِێ خَوه (مُحَمَّدْ) رَه نِیشَانِێنْ اَشْكَرَا دِشِینَه دَا كُو وَه ژِ طَارِیتِیِێنْ (كُفْرِێ) دَرِینَه رُونَاهِیَا (اِیمَانِێ). بِێگُمَانْ خُدِێ ژِ بُۆ وَه رَووفَه، رَحِیمَه.

١٠. چِه ژِ وَه بُویَه كُو هُونْ مَالِێ خَوه دِ رِیَا خُدِێ دَه خَرْجْ نَاكِنْ؟ حَالْ اَڤَه كُو مِیرَاتَیَا ئَاسِیمَانَانْ و عَرْدِێ هَرْ ژِ بُۆ خُدِێ یَه (مِلْكْ دِێ لِێ ڤَگَرَه). ژِ وَه اَوِێنْ كُو بَرِیَا فَتْحَا مَكِّێ مَالِێ خَوه دِ رِێكَا خُدِێ دَه خَرْجْ كِرِنْ و شْرْ كِرِنْ نَه مِینَا (یِێنْ كُو دِ پَیْرَه اَڤْ كِرِنَه). اَڤِێنْ هَا، مَرْتَبَایَا وَانْ ژِ یِێنْ كُو پِشْتْرَه خَرْجْ كِرِنْ و شْرْ كِرِنْ تَقَزْ مَزِنْتِرَه. دِگَلْ ڤِێ ژِی، خُدِێ پَیْمَانَا هَرِی سپَهِی (جَنَّتْ) دَایَه هَرْ دُو دَسْتَیَانْ ژِی. بِێگُمَانْ خُدِێ، ژِ كَارْ و كِریَارِێنْ وَه ئَاگَاهْدَارَه.

١١. اَرِێ مَا كِی هَیَه كُو دِ رِێكَا خُدِێ دَه مَالِێ خَوه بِرِنْدِی بِدَه، ڤِێجَه خُدِێ ژِی دِێ قَاتْ بِقَاتْ لِێ زِێدَه بِكَه و هَرْ ژِێ رَه پَادَاشَكَه گِرَانْبِهَا هَیَه.

١٢. رُۆژَا (قِیَامْتِێ) تُو دِێ بِبِینِی كُو مِێرِێنْ بَاوَرْمَنْدْ و ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ، ڤَا یَه نُورَا وَانْ لِپِێشِیَا وَانْ و لِرَاسْتِێ وَانْ دِگَرَه (و ژِ وَانْ رَه دِێ بِێ گُۆتِنْ): ایرُو، مِزْگِینِیَا وَه جَنَّتِێنْ كُو دِ بِنْ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ و هُونِێ هَرْ و هَرْ لِوَانْ بِمِینِنْ. هَا اَڤَه سَرْفِرَازِی و خَلاسِیَا مَزِنْ.

١٣. وِێ رُۆژِێ مِێرْ و ژِنِێنْ مُنَافِقْ دِێ ژِ یِێنْ بَاوَرْمَنْدْ رَه بِبِێژِنْ؛ لِبَنْدَا مَه رَاوَسْتِنْ، دَا اَمْ ژِی ژِ نُورَا وَه پَارْچَیَكِی وَرْگِرِنْ. دِێ ژِ وَانْ رَه بِێ گُۆتِنْ: لِپَاشْ خَوه ڤَگَرِنْ (هَرِنْ دِنْیَایِێ) ڤِێجَه (لِوِرْ) لِنُورِێ بِگَرِنْ. اِێدِی دِ نَقَبَا وَانْ دَه نَاڤبَرْكْ تِێ دَئَانِینْ، ژِێ رَه دَرْگَهَكْ هَیَه كُو ژِ رَخِێ هُنْدِرْ ڤَه (لِئَالِیِێ بَاوَرْمَنْدَانْ) تِی دَه رَحْمَتَه و ژِ رَخِێ دَرْڤَه (لِئَالِیِێ مُنَافِقَانْ) ژِی تِی دَه عَذَابَه.

١٤. (مُنَافِق) گَازِی وَانْ (بَاوَرْمَنْدَانْ) دِكِنْ، مَا اَمْ (لِدِنْیَایِێ) نَه لِگَلْ وَه بُونْ (ژِ بُۆ چِه وَه دَڤْ ژِ مَه بَرْدَا)؟ بَاوَرْمَنْدْ ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ: اَرِێ هُونْ (لِبَرْچَاڤْ) دِگَلْ مَه بُونْ، لِێ بَلِێ وَه (بِدِرُوتِییِێ) خَوه هَلاكْ كِرْ، وَه (بُۆ مُومِنَانْ) چَاڤْنِێرِیَا نَبَاشِیِێ دِكِرْ،(دَرْ بَارِێ اِسْلامِێ دَه) هُونْ كَتِنْ گُمَانِێ، هِێڤِیِێنْ پُوچْ هُونْ خَاپَانْدِنْ حَیَانِی كُو فَرْمَانَا خُدِێ هَاتْ و شَیْطَانْ بِخُدِێ هُونْ خَاپَانْدِنْ.

١٥. ڤِێجَه (گَلِی مُنَافِقَانْ)! اِیرُو، نَه ژِ وَه و نَه ژِ یِێنْ بِێبَاوَرْ (اِێنْ گَاوِرْ) تُو گَرَوْ دِێ نَیِێ قَبُولْكِرِنْ. جِهِێ وَه ئَاگِرَه، اَوَه ژِ بُۆ وَه خَودِی و هَڤَالْ. اَوْ جِهْ چِه پِیسَجِهِێ
لِێڤَگَرِێ یَه!

١٦. اَرِێ مَا ژِ بُۆ یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه هِێ ژِی وَخْتْ نَهَاتِیَه كُو بِزِكْرِێ خُدِێ و بِقُرْئَانِێ دِلِێنْ وَانْ بِتِرْسَه و اَوْ نَبِنْ وَكِی وَانِێنْ كُو بَرِێ كِتِێبْ ژِ بُۆ وَانْ هَاتِنْ، ڤِێجَه پِشْتِی صَالْ و زَمَانَانْ دِلِێ وَانْ هِشْكْ بُۆ و گَلَكْ ژِ وَانْ ژِی ژِ رِێ دَرْكَتِنَه.

١٧. بِزَانِنْ! بِرَاسْتِی خُدِێ عَرْدِێ پِشْتِی هِشْكْبُونَا وِێ هِێشِینْ دِكَه. بِرَاسْتِی ژِ بُۆ هُونْ تِێبِگِهِیژِنْ مَه نِیشَانِێنْ خَوه ژِ بُۆ وَه اَشْكَرَا كِرِنْ.

١٨. بِێگُمَانْ مِێرِێنْ خِێرْكَرْ و ژِنِێنْ خِێرْكَرْ و یِێنْ كُو مَالِێنْ خَوه دِ رِێكَا خُدِێ دَه دَانَه، خِێرَا وَانْ قَاتْ بِقَاتْ زِێدَه دِبَه و ژِ بُۆ وَانْ پَادَاشَكَه (خَلاتَكَه) گِرَانْبِهَا هَیَه.

١٩. اَوِێنْ كُو بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێنْ وِی بَاوَرِی ئَانِینْ؛ هَا اَوِنْ یِێنْ رَاسْتُ و دُرِسْتْ. هَرْچِی كُو شَهِیدِنْ، ژِ بُۆ وَانْ لِجَمْ خُدَایِێ وَانْ، خَلاتْ و رُونَاهِیَا وَانْ هَیَه. هَرْچِی اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و بَاوَرِی بِئَایتِێنْ مَه نَئَانِينَه، هَا اَوْ خَلْكِێ دُۆژَهِێ نَه.

٢٠. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! بِرَاسْتِی هَرْچِی ژِیَانَا دِنْیَایِێ یَه، بَسْ لَیِیسْتِنْ، مِژُولِی، خَوشْكَاهِی، دِ نَاڤْبَرَا هَڤْ دَه خَوهمَزِنْكِرِنَه و كُبَارِیَا بِمَالْ و زَارُوكَانَه. ژِیَانَا دِنْیَایِێ وَكِی بَارَانَكِێ یَه كُو گِیَایِێ وِێ جُوتْكَارْ كِێفْخَوشْ دِكَه، پِشْتْرَه هِشْكْ بِبَه؛ تُو دِبِینِی كُو ڤَا یَه زَرْ بُویَه، پَاشِێ دِبَه پُوشْ و پَلاخْ و دِ ئَاخِرَتِێ دَه ژِی عَذَابَكِی دِژْوَارَه (ژِ بُۆ كَسِێ دِنْیَایِێ دِ سَرْ ئَاخِرَتِێ رَه بِگِرَه)، یَانْ ژِی لِێبُورِینْ و كَرَمَكَه ژِ جَمْ خُدِێ یَه (ژِ بُۆ یِێ كُو ئَاخِرَتِێ دِ سَرْ دِنْیَایِێ رَه بِگِرَه). ژِیَانَا دِنْیَایِێ ژِ مَالِێ خَاپَانْدِنِێ پِێ ڤَه نَه تِشْتَكِی دِنَه.

٢١. (گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ)! بِبَالْ مَغْفِیرَتَكَه ژِ جَمْ خُدَایِێ خَوه ڤَه و بِبَالْ جَنَّتَكِێ ڤَه كُو فِرَهِیَا وِێ بِقَاسِی فِرَهِیَا ئَاسِیمَانْ و عَرْدِێ یَه پِێشْبَازِیِێ بِكِنْ كُو اَوْ (جَنَّتْ) ژِ بُۆ یِێنْ كُو بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێنْ وِی بَاوَرِی ئَانِینَه هَاتِیَه ئَامَادَهكِرِنْ. هَا اَڤْ كَرَمَا خُدِێ یَه كُو اَوْ كِێ بِڤِێ دِدَه وِی. بِرَاسْتِی خُدِێ خُدَایِێ كَرَمَا مَزِنَه.

٢٢. چِه كَارَسَاتَا كُو لِعَرْدِێ بِقَوِمَه و چِه وَرَه سَرِێ وَه، هَرْ بَرِیَا كُو اَمْ وِێ بِخُلِقِینِنْ اَوْ دِ كِتِێبَكِێ دَه (كُو لَوْحُ الْمَحْفُوظَه) هَاتِیَه نِڤِیسَانْدِنْ. بِێگُمَانْ اَڤْ لِبَرْ خُدِێ هِێسَانَه...

٢٣. دَا كُو بِڤِی ئَاوَایِی هُونْ، ژِ بَرْ یَا كُو ژِ دَسْتْ وَه چُویَه غَمْگِینْ نَبِنْ و بِقَنْجِیَا كُو خُدِێ دَایَه وَه ژِی چَاڤْسُورْ نَبِنْ. بِرَاسْتِی خُدِێ ژِ كَسِێنْ قُرَه و سَرْخَوهڤَهچُویِی حَزْ نَاكَه.

٢٤. (اَوْ قُرَه)،ِ اَوِێنْ كُو طَمَاعِیِێ دِكِنْ و شِیرَتَا طَمَاعِیِێ لِخَلْكِێ ژِی دِكِنْ. كِی بَرِێ خَوه (ژِ دَایِنَا خِێرَانْ) ڤَگَرِینَه، ڤِێجَه بِرَاسْتِی خُدِێ دَوْلَمَنْدْ و هِێژَایِێ پَسِنْدَایِینِێ یَه.

٢٥. صُۆنْدْ بَه، مَه پِێخَمْبَرِێنْ خَوه بِدَلِیلِێنْ رُونْكَارْ ڤَه شَانْدِنْ و مَه دِگَلْ وَانْ ژِی كِتِێبْ و شَهِینْ (نِظَامَا عَدَالَتِێ) هِنَارْتِنْ دَا كُو اِنْسَانْ (بِڤَانْ) عَدَالَتِێ بِكِنْ. مَه هَسِنْ ژِی ئَانِی خَوارِێ كُو تِی دَه هِێزْ و قَوَتَكَه دِژْوَارْ هَیَه و ژِ بُۆ خَلْكِێ ژِی پِرْ فَیْدَه تِی دَه نَه و دَا كُو خُدِێ، كَا كِی دِ غَیْبِێ دَه ئَارِیكَارِیَا دِینِێ خُدِێ و پِێخَمْبَرِێنْ وِی دِكَه دَرِینَه هُۆلِێ. بِێگُمَانْ خُدِێ پِرْ بِهِێزْ و سَرْدَسْتَه.

٢٦. صُۆنْدْ بَه، مَه نُوحْ و اِبْرَاهِیمْ (بِپِێخَمْبَرِی) شَانْدِنْ و مَه پِێخَمْبَرِی و كِتِێبْ دَانَه زُرِّیتَا وَانْ. هِنْ ژِ وَانْ دِ رِیَا رَاسْتْ دَه نَه و پِرِێنْ وَانْ ژِی فَاسِقِنْ.

٢٧. پِشْتْرَه مَه پِێخَمْبَرِێنْ خَوه دَا سَرْ شُۆپَا وَانْ و مَه عیسَایِێ كُرِێ مَرْیَمِێ ژِی لِپَىْ وَانْ هِنَارْتْ. مَه اِنْجِیلْ دَایِێ و مَه شَفْقَتْ و مَرْحَمَتْ خِسْتَه دِلِێ یِێنْ كُو دَانَه پَىْ وِی. رُهْبَانِیتَكَه (دَسْتْشُوشْتِنَا ژِ دِنْیَایِێ) كُو وَانْ ژِ جَمْ خَوه لِێئَانِیبُو مَه اَوْ لِسَرْ وَانْ فَرْزْ نَكِرِبُو. لِێ بَلِێ وَانْ (ژِ بَرْ خَوه ڤَه) اَوْ دَرَانِینْ دَا كُو رَازِیبُونَا خُدِێ بِدَسْتْ بِخِنْ. ڤِێجَه حَقِێ وِێ نَئَانِینْ جِهْ. پَاشِێ ژِ وَانْ يِێنْ كُو وَانْ بَاوَرِی ئَانِینْ، مَه مُكَافَاتَا وَانْ دَا وَانْ و گَلَكْ ژِ وَانْ ژِی فَاسِقِنْ.

٢٨. گَلِی یِێنْ كُو وَه بَاوَرِی ئَانِیَه! ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ و بَاوَرِی بِپِێخَمْبَرِێ وِی (مُحَمَّدْ) بِینِنْ دَا كُو خُدِێ ژِ رَحْما خَوه دُو پِشْكَانْ بِدَه وَه (یكْ: بَاوَرِیَا بِمُحَمَّدَه. یَا دِدُویَانْ: بَاوَرِیَا بِپَیخَمْبَرِێنْ بَرِیَا وِی یَه) و نُورَكِێ بِدَه وَه كُو هُونْ بِوِێ بِمَشِنْ و دَا كُو لِوَه بِبُورَه. بِرَاسْتِی خُدِێ گُنَهْڤَشِێرَه، دِلُۆڤَانَه.

٢٩. (بِڤِی ئَاوَایِی مَه هُونْ ئَاگَاهْدَارْ كِرِنْ) دَا خُدَانْكِتِێبْ بِزَانِنْ كُو ژِ كَرَمَا خُدِێ تِشْتَكْ دِ دَسْتِێ وَانْ دَه نِینَه. بِرَاسْتِی كَرَمْ تَڤْ دِ دَسْتِێ خُدِێ دَه یَه. اَوْ كِێ بِڤِێ دِێ بِدَه وِی. خُدِێ خُدَانِێ قَنْجِیَا مَزِنَه.

٥٨. سُورَه يِێ مُجَادَلَه

سُورَهیِێ (مُجَادَلَه)،٢٢ (بِیسْتْ و دُو) ئَایتَه، لِمَدِینِێ نَازِلْ بُويَه . نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ هَاتِیَه كُو تِی دَه بِێژَیَا (تُجَادِلُ) دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «تِێدِكُۆشَه«یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِرَاسْتِی خُدِێ گُۆتِنَا وِێ ژِنَا كُو دَرْ بَارِێ مِێرِێ خَوه دَه بِتَه رَه كَتِبُو گُفْتُوگُۆيِێ كُو گِلِی و گَازِنْدَا خَوه بِبَالْ خُدِێ ڤَه دِكِرْ بِهِسْتْ. خُدِێ، بِهَڤْپَیْڤِینَا وَه دِزَانَه، بِرَاسْتِی ژِی خُدِێ گُهْدِێرَه، بِینَرَه.

٢. ژِ وَه، اَوْ كَسِێنْ كُو بِژِنِێنْ خَوه رَه ظِهَارِێ دِكِنْ (كُو ژِ ژِنِێنْ خَوه رَه دِبِێژِنْ: تُو مِینَا دَایِكَا مِنْ لِمِنْ حَرَامْ بِی)، ژِنِێنْ وَانْ نَه دَایِكِێنْ وَانِنْ. دَایِكِێنْ وَانْ تَنِێ اَوِێنْ كُو اَوْ وَلِدَانَدِنَه. بِرَاسْتِی اَوْ (بِظِهَارِێ) گُۆتِنَكَه نَه لِرِێ و دَرَوْ دِبِێژِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ لِێبُهِێرْ و گُنَهْڤَشِێرَه.

٣. اَوْ مِێرِێنْ كُو بِژِنِێنْ خَوه رَه ظِهَارِێ دِكِنْ و پَاشِێ ژِ گُۆتِنَا خَوه ڤَدِگَرِنْ (جَزَایِێ وَانْ) بَرِیَا اَوْ بِچِنْ نِڤِینَا هَڤْ، ئَازَادْكِرِنَا كُۆلَیَكِی یَه. اَڤْ شِیرَتَا خُدِێ یَه كُو لِوَه هَاتِیَه كِرِنْ. خُدِێ، ژِ كِرِنِێنْ وَه هَایْدَارَه.

٤. ڤِێجَه اَوْ كَسِێ (ژِ بُۆ ئَازَادْكِرِنِێ) كُۆلَه بِدَسْتْ نَكَڤِێ،ِاِێدِی بَرِیَا اَوْ بِچَه نِڤِینَا خَوه، اَوِێ دُو مَهَانْ لِسَرْ هَڤْ رُوژِی بِگِرَه. كَسِێ نِكَارِبَه (دُو مَهَانْ رُوژِی بِگِرَه) بِلا خَوارِنِێ بِدَه شِێسْتْ فَقِیرَانْ. اَڤْ (كَفَارَتِێ ظِهَارِێ)، ژِ بُۆ كُو هُونْ بَاوَرِیِێ بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی بِینِنْ. هَا اَڤْ تِخُوبْ و حُكْمِێنْ خُدِێ نَه. ژِ بُۆ یِێنْ كَافِرْ ژِی (اِێنْ كُو بِوَانْ بَاوَرِی نَایِێنِنْ) عَذَابَكِی دِژْوَارْ هَیَه.

٥. بِرَاسْتِی اَوِێنْ كُو دِژَاتِی و نَیَارْتِیَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی دِكِنْ، چَاوَا یِێنْ بَرِیَا وَانْ رَزِیلْ و رِسْوَا بُونَه، اَوْ ژِی دِێ مِینَا وَانْ رَزِیلْ و رِسْوَا بِبِنْ. بِرَاسْتِی ژِی مَه نِیشَانِێنْ رُۆنَاكْ و اَشْكَرَا هِنَارْتِنَه. ژِ بُۆ كَافِرَانْ هَرْ عَذَابَكِی رِسْوَاكَرْ هَیَه.

٦. وِێ رُۆژَا كُو خُدِێ تَڤَكِی وَانْ ڤَدِژِینَه، ڤِێجَه چِقَاسْ كَارِێ وَانْ كِرِی دِێ وَانْ پِێ ئَاگَاهْدَارْ بِكَه. خُدِێ هَمُو كِرْنِێنْ وَانْ تُۆمَارْ كِرِنَه و وَانْ ژِی كِرِنِێنْ خَوه ژِ بِیرْ كِرِنَه. خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی چَاڤْدِێرَه.

٧. مَا تُو نِزَانِی، كُو چِه تِشْتِێنْ لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه هَرْ خُدِێ بِوَانْ دِزَانَه؟ چِه پِسْتَه پِسْتَا كُو دِ نَاڤْ سِسِیَانْ دَه چِێبَه، خُدِێ هَرْ یِێ چَارَانَه، كُو پِێنْجْ بِنْ سِسِيِێ وَانْ هَرْ خُدِێ یَه. چِه كِێمْتِرْ و چِه زِێدَهتِرِی ڤَانْ، اَوْ لِكُو دَرِێ دِبِنْ بِلا بِبِنْ خُدِێ هَرْ (بِزَانِینَا خَوه) لِگَلْ وَانَه. پَاشِێ رُۆژَا قِیَامَتِێ بِكِرِنِێنْ وَانْ دِێ وَانْ هَایْدَارْ بِكَه. بِرَاسْتِی خُدِێ بِهَرْ تِشْتِی زَانَا یَه.

٨. كَا ژِ مِنْ رَه بِێژَه، مَا اَوِێنْ كُو نَهْیَا وَانْ ژِ پِسْتَه پِسْتِێ هَاتِیَه كِرِنْ (كُو اَوْ جِهُو و مُنَافِقِنْ)، پِشْتْرَه لِیَا كُو لِوَانْ هَاتِیَه قَدَخَهكِرِنْ ڤَدِگَرِنْ و دِ گُنَهْكَارِی، دِژْمِنَاهِی و نَگُهْدَارِیَا پِێخَمْبَرْ دَه پِسْتَه پِسْتِێ دِكِنْ تَه نَدِیتِنْ؟ گَاڤَا كُو اَوْ بِێنْ جَمْ تَه، بِسِلئَاڤَكَه كُو خُدِێ تُو پِێ سِلاڤْ نَكِرِیَه لِتَه سِلاڤْ دِكِنْ. دِ دِلِێ خَوه دَه ژِی دِبِێژِنْ «دَه بِلا خُدِێ بِیَا كُو اَمْ دِبِێژِنْ مَه بِدَه عَذَابِێ؟ جَهَنَمْ بَسِی وَانَه، اَوْ دِێ بِچِنْ وِێ، اَوْ چِه پِیسَجِهَه![272]

٩. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! گَاڤَا كُو وَه بِدِزِیكَا دِ نَاڤْ خَوه دَه خَبَرْ دَا، بِیَا گُنَهْ، بِیَا نَیَارْتِی و یَا دِژرَابَرِیَا پِێخَمْبَرْ خَبَرْ نَدِنْ؛ بِقَنْجِی و تَقْوَایِێ خَبَرْ بِدِنْ و ژِ خُدَایِێ كُو هُونِێ بِبَالْ ڤَه بِێنَه جِڤَانَدِنْ بِتِرْسِنْ.

١٠. پِسْتَه پِسْتْ بَسْ ژِ شَیْطِێنَه؛ دَا كُو بَاوَرْمَنْدْ پِێ غَمْگِینْ بِبِنْ. اَوْ بِخَوه (شَیْطَانْ) حَتَا دَسْتُورَا خُدِێ نَبَه نِكَارَه تُو زَرَارِێ بِدَه وَانْ. ڤِێجَه بَاوَرْمَنْدْ بِلا هَرْ خَوه بِسْپِێرِنْ خُدِێ.

١١. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! دَمَا كُو ژِ وَه رَه بِێ گُۆتِنْ؛ دِ دِیوَانِێنْ خَوه یِێنْ جِڤِینَانْ دَه (ژِ یِێنْ كُو بَشْدَارْ دِبِنْ رَه رِێ ڤَكِنْ و جِهْ) فِرَه بِكِنْ، هُونْ ژِی جِهْ فِرَه بِكِنْ، خُدِێ ژِی ژِ بُۆ وَه جِهْ فِرَهْ دِكَه. گَاڤَا كُو ژِ وَه رَه بِێ گُۆتِنْ؛ ژِ جِهِێ خَوه رَابِنْ، ڤِێجَه هُونْ ژِی رَابِنْ (دَا جِهِێ هِنَكِی دِنْ چِێبَه). اَوِێنْ كُو ژِ وَه بَاوَرِی ئَانِینَه و اَوِێنْ كُو زَانِینْ ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه دَایِنْ خُدِێ مَرْتَبَیَا وَانْ بِلِنْدْ دِكَه. خُدِێ بِكَارْ و كِرْیَارِێنْ كُو هُونْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

١٢. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! گَاڤَا وَه خَوسْتْ كُو هُونْ بِدِزِی بِپِێخَمْبَرْ رَه بِپَیڤِنْ، بَرِیَا وِێ ئَاخَافْتِنَا خَوه صَدَقَهیَكِێ بِدِنْ (خِزَانَانْ). اَڤْ ژِ بُۆ وَه چِێتِرْ و پَاكْتِرَه. اَگَرْ هُونْ تِشْتَكِی نَبِینِنْ (كُو بِكِنْ صَدَقَه) ڤِێجَه بِرَاسْتِی خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.[273]

١٣. اَرِێ مَا هُونْ ژِ فَقِیرْبُونِێ تِرْسِیَانْ كُو بَرِی هُونْ بِپَیخَمْبَرْ رَه بِئَاخِڤِنْ وَه صَدَقَه بِجِهْ نَئَانِینْ؟ِ اِێدِی كُو وَه اَوْ نَكِرْ و خُدِێ ژِی هُونْ عَفُو كِرِنْ؛ ڤِێجَه بِتَكُوزِی نِمِێژْ بِكِنْ، زَكَاتَا مَالِێ خَوه بِدِنْ و گُهْدَارِیَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی بِكِنْ. تَقَزْ خُدِێ ژِ كِرِنِێنْ وَه ئَاگَاهْدَارَه.

١٤. كَا ژِ مِنْ رَه بِێژَه، مَا اَوِێنْ كُو بُونَه دُوسْتُ و ئَارِیكَارِێ قَوْمَكِی كُو خُدِێ غَزَبْ لِوَانْ كِرِیَه تُو نَانِێرِی؟ اَوْ (مُنَافِقْ) نَه ژِ وَه نَه، نَه ژِی ژِ وَانْ (جِهُویَانِ) نْ. دِگَلْ كُو (رَاسْتِیِێ) دِزَانِنْ ژِی بِدَرَوْ صُۆنْدْ دِخوِنْ.

١٥. خُدِێ، ژِ وَانْ (مُنَافِقَانْ) رَه عَذَابَكِی دِژْوَارْ ئَامَادَه كِرِیَه. بِرَاسْتِی یَا كُو اَوْ دِكِنْ، چِقَاسْ پِیسَه!

١٦. وَانْ صُونَدِێنْ خَوه ژِ خَوه رَه كِرِنَه مَرْتَالْ (دَا كُو خَوه و مَالِێ خَوه پِێ بِپَارِێزِنْ) و وَانْ رِێكَا خُدِێ لِبَرْ خَلْكِێ گِرْتِنْ. ڤِێجَه ژِ وَانْ رَه عَذَابَكِی رِسْوَاكَرْ و هَتِكْبَرْ هَیَه.

١٧. مَالْ و زَارُۆكِێنْ وَانْ لِهَمْبَرِی عَذَابِێ خُدِێ دِێ تُو فَیْدَهیَكِێ نَدَه وَانْ. اَوْ خَلْكِێ دُوژَهِێ نَه. اَوْ دِێ هَرْ و هَرْ لِێ بِمِینِنْ.

١٨. رُۆژَا كُو خُدِێ وَانْ تَڤَانْ سَاغْ دِكَه و ژِ بُۆ حَسَابْدِیتِنِێ لِهَڤْ كُۆمْ دِكَه، چَاوَا لِدِنْیَایِێ ژِ بُۆ وَه بِدَرَوْ صُۆنْدْ دِخَوارِنْ، وِسَا ژِ خُدِێ رَه ژِی دِێ صُۆنْدْ بِخوِنْ. ژِ وَانْ وَه یَه كُو اَوْ لِسَرْ تِشْتَكِی نَه؟ ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! بِێگُمَانْ اَوْ هَرْ دَرَوْكَارْ بِخَوه نَه.

١٩. شَیْطَانْ لِسَرْ وَانْ بُویَه دَسْتْهِلاتْ، زِكْرِێ خُدِێ بِوَانْ دَایَه ژِبِیرْكِرِنْ. هَا اَوْ هَڤْبَنْدِێنْ شَیْطِێنِنْ. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! بِرَاسْتِی ژِی بَنْدَا شَیْطِێنْ هَرْ یِێنْ خَسِرِی نَه.

٢٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو نَیَارْتِیَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی دِكِنْ. هَا اَوْ (دِ نَاڤْ) كَسِێنْ رَزِیلْتِرِینْ و رِسْوَاتِرِینْ دَه نَه.

٢١. خُدِێ بِرْیَارْ دَایَه: بِرَاسْتِی اَزْ و قَاصِدِێنْ خَوه هَرْ اَمِێ بِسَرْ كَڤِنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ هِێزْدَارْ و سَرْدَسْتَه.

٢٢. تُو دِێ جِڤَاتَكَه كُو بَاوَرِی بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخِرَتِێ ئَانِیبَه نَبِینِی كُو اَوْ ژِ وَانْ كَسِێنْ كُو نَیَارْتِیَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی دِكِنْ حَزْ بِكِنْ. چَنْدِی اَوْ بَاڤِێنْ وَانْ، يَانْ كُرِێنْ وَانْ، يَانْ بِرَایِێنْ وَانْ، يَانْ عَشِیرَا وَانْ بِنْ ژِی. هَا اَوْ، خُدِێ دِ دِلِێنْ وَانْ دَه اِیمَانْ نِڤِیسِیَه و بِجِهْ كِرِیَه، بِئَارِیكَارِی و پِشْتْگِرِیكَه ژِ جَمْ خَوه اَوْ خُرْتْ كِرِنَه. خُدِێ دِێ وَانْ بِخَه بِهِشْتِێنْ وِسَا كُو دِ بِنِێ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ و اَوْ دِێ هَرْ و هَرْ لِێ بِمِینِنْ. خُدِێ ژِ وَانْ رَازِی بُویَه، اَوْ ژِی ژِ خُدِێ رَازِی بُونَه. هَا اَوْ بَنْدَا خُدِێ نَه. ئَاگَاهْدَارْ بِنْ! بِرَاسْتِی ژِی بَنْدَا خُدِێ هَرْ یِێنْ سَرْفِرَازْ و رِزْگَارْبُویِی نَه.

[272] اَڤْ كَسْ جِهُو و مُنَافِقْ بُونْ. لِجَمْ مِسْلِمَانَانْ دِكِرِنْ پِسْتَپِسْتْ و دِخَوسْتِنْ گُمَانِێ بِخِنْ دِلِێنْ مُؤْمِنَانْ و بِڤِێ هَلْوَسْتَا خَوه بِمُؤْمِنَانْ بِدِنْ فَهِمْكِرِنْ كُو دِ جِهَادِێ دَه جِهَادْكَارْ تِێكْ چُونَه و هَاتِنَه كُشْتنْ. پِێخَمْبَرْ ﷺ اَڤْ پِسْتَپِسْتْ لِوَانْ قَدَخَه كِرِبُو. بِێتُۆرَیِیَكَه دِنْ ئَا جِهُویَانْ اَوْ بُۆ كُو رَاسْتِی پِێخَمْبَرْ ﷺ دِهَاتِنْ، ژِێ رَه دِگُۆتِنْ: الَّسَامُ عَلَیكَ یَعْنِی مِرِنْ ژِ تَه رَه بَه. پِێخَمْبَرْ ﷺ گُۆتِنَا وَانْ فَهِمْ دِكِرْ و وِهَا بَرْسِڤَا وَانْ دِدَا «وَه عَلَیكُمْ»یَعْنِی؛ ژِ وَه رَه بَه. لِێبَلِێ هَلْوَسْتَا خَوه یَا نَازِكْ و بِرُومَتْ نَدِگُهَرَانْدْ و لِرُو یِێنْ وَانْ نَدِدَا.

[273] اَڤْ فَرْمَانَا اِلٰهِی ژِ بُۆ ڤِێ یَه، دَا كُو ژِ بُۆ پِێخَمْبَرْ رِێزْ و حُرْمَتْ وَرَه گِرْتِنْ، ئَارِیكَارِیَا خِزَانَانْ وَرَه كِرِنْ. زِێدَه پِرْسْ نَیِێنْ كِرِنْ، مِرُوڤِێنْ خَالِصْ و مُنَافِقْ و یِێنْ كُو ژِ دِنْیَایِێ حَزْ دِكِنْ و یِێنْ كُو ژِ ئَاخِرَتِێ حَزْ دِكِنْ، ژِ هَڤْ بِێنَه ڤَقَتَانَدِنْ و زَانِینْ.

٥٩. سُورَه يِێ حَشِرْ

سُورَهیِێ (حَشِرْ)، ٢٤ (بِیسْتْ و چَارْ) ئَایتَه، لِمَدِینِێ نَازِلْ بُويَه ، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا ٢یِێ گِرْتِیَه كُو تِی دَه بِێژَیَا «حَشْرْ «بِهُرِیَه و بِمَعْنَا كُوچْكِرِنَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. چِقَاسْ تِشْتِێنْ لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه خُدِێ تَسْبِیحْ دِكِنْ هَرْ اَوَه یِێ عَزِیزِ یِێ حَكِیمْ.

٢. خُدِێ یَه، یِێ كُو ژِ اَهْلِیكِتِێبَانْ اِێنْ بَاوَرِی نَئَانِینْ (كُو جِهُویِێنْ بَنِی نَضْرِنْ)، جَارَا یكَمْ اَوْ ژِ وَلاتِێ وَانْ دَرْخِسْتِنْ. وَه ظَنْ نَدِكِرْ كُو اَوِێ بِێنَه دَرِێخِسْتِنْ. ژِ وَانْ ژِی وَه یَه كُو كَلَیِێنْ وَانْ دِێ وَانْ ژِ (هِێزَا) خُدِێ بِپَارِێزِنْ. لِێبَلِێ خُدِێ ژِ دَڤَرَكَه كُو وَانْ بِیرَا وِێ نَدِبِرْ ڤَه هَاتَه وَانْ. خُدِێ تِرْسْ ئَاڤِێتْ سَرْ دِلِێ وَانْ، بِئَاوَایَكِی وِلُو كُو هْمْ بِدَسْتِێنْ خَوه هْمْ ژِی بِدَسْتِێنْ مُؤْمِنَانْ خَانِیِێنْ خَوه وِێرَانْ دِكِرِنْ. ڤِێجَه هَیْ گَلِی ئَاقِلْمَنْدَانْ، دَرْسُ و عِبْرَتْ بِگِرِنْ.

٣. اَگَرْ خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ دَرْكَتِنْ نَنِڤِیسَانْدَا، دِ دِنیَایِێ دَه بِئَاوَایَكِی دِنْ (بِكُشْتِنْ و دِیلْكِرِنِێ) تَقَزْ دِێ اَوْ بِدَانَا عَذَابِێ. ژِ بُۆ وَانْ لِئَاخِرَتِێ ژِی عَذَابِێ ئَاگِرْ هَیَه.

٤. اَڤْ (عَذَابْ)، ژِ بَرْ ڤِێ یَه كُو وَانْ دِژْبَرِيَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی دِكِرْ. كِی، دِژْمِنَاتِی و بِێأَمْرِیَا خُدِێ بِكَه، ڤِێجَه بِرَاسْتِی عَذَابِێ خُدِێ پِرْ دِژْوَارَه.

٥. چِه دَارْخُرْمَیِێنْ (بَنِی نَدْرِیَانْ) كُو وَه بِرِیبِنْ، ئَانْ ژِی وَه لِسَرْ كُوكَا وَانْ هِشْتِبِنْ اَوْ بِدَسْتُورَا خُدِێ بُویَه و دَا كُو خُدِێ فَاسِقَانْ رِسْوَا و رَزِیلْ بِكَه.

٦. یَا كُو خُدِێ ژِ مَالِێنْ وَانْ (جِهُویَانْ) غَنِیمَتْ دَایَه پِێخَمْبَرِێ خَوه، ڤِێجَه وَه ژِ بُۆ وِێ (غَنِیمَتِێ) تُو هَسْپُ و دَڤَهْ نَبَزَانَدِنَه. لِێبَلِێ خُدِێ، كِێ بِڤِێ دِێ لِدِژِی وَانْ پِێخَمْبَرِێ خَوه سَرْفِرَازْ بِكَه. خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

٧. اَوْ مَالِێ كُو بِێ شَرْ خُدِێ كِرِیَه دَسْتْكَفْتِی ژِ بُۆ پِێخَمْبَرِێ خَوه، اَوِێ كُو ژِ خَلْكِێ گُنْدَانْ هَاتِیَه صِتَانَدِنْ، ڤِێجَه اَوْ ژِ بُۆ خُدِێ، ژِ بُۆ پِێخَمْبَرِێ وِی، ژِ بُۆ خِزْمِێنْ پِێخَمْبَرْ، ژِ بُۆ سِێوِیَانْ، ژِ بُۆ خِزَانْ و رِێوِیَانَه. دَا اَوْ غَنِیمَتْ، تِمْ نَمِینَه دِ دَسْتِێ دَوْلَمَنَدِێنْ وَه دَه. پِێخَمْبَرْ چِه دَا وَه بِگِرِنْ و چِه لِوَه قَدَخَه بِكَه خَوه ژِێ ڤَدِنْ. هَایْ ژِ حُكْمُ و فَرْمَانِێنْ خُدِێ هَبِنْ. بِرَاسْتِی ژِی خُدِێ عَذَابْدِژْوَارَه.

٨. (اَوْ مَالِێ غَنِیمَتِێ) ژِ بُۆ فَقِیرْ و ژَارِێنْ مُهَاجِرَانَه، اَوِێنْ كُو ژِ مَالْ و وَلاتِێ خَوه هَاتِنَه دَرْئَانِینْ، دَاخَوازَا كَرَمْ و رَازِیبُونَا خُدَایِێ خَوه دِكِنْ و ئَارِیكَارِیَا (دِینِێ) خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی دِكِنْ. هَا اَوْ، يِێنْ رَاسْتُ و دُرِسْتِنْ.

٩. اَوِێنْ هِێ ژِ بَرِێ ڤَه لِمَدِینِێ بِجِهْ بُونَه و بَرِی هِجْرَتَا مُهَاجِرَانْ بَاوَرِی ئَانِینَه، اَوْ ژِ وَانِێنْ كُو بِبَالْ وَانْ ڤَه هِجْرَتْ كِرِنْ حَزْ دِكِنْ و ژِ بُۆ مَالِێ كُو ژِ وَانْ (مُهَاجِرَانْ) رَه هَاتِیَه دَایِنْ دِ دِلِێ خَوه دَه چَاڤْنَبَارِیَكِێ ژِی نَاكِنْ. چَنْدِی كُو پِێدِڤِیَا وَانْ بِغَنِیمَتِێ هَبَه ژِی مُهَاجِرَانْ دِ سَرْ خَوه رَه دِگْرِنْ (حَوْجَدَارِیَا مُهَاجِرَانْ لِپِێشِیَا حَوْجَدَارِیَا خَوه دِبِینِنْ). كِی خَوه ژِ بَخِیلِیَا نَفْسَا خَوه بِپَارِێزَه، ڤِێجَه هَا اَوِنْ یِێنْ كُو (بٍگِهِشْتِنَا رِظَايَا خُدِێ) سَرْفِرَازْ بُونَه.

١٠. اَوِێنْ كُو دِ پِشْتِی وَانْ (مُهَاجِرُ و انْصَارِیَانْ) دَه هَاتِنْ، دِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! لِگُنَهِێنْ مَه و گُنَهِێنْ بِرَایِێنْ مَه يِێنْ كُو بَرِیَا مَه بَاوَرِی ئَانِینَه بِبُورَه، كِینْ و رِكَا وَانْ نَخَه دِلِێ مَه! خُدَایِێ مَه، بِرَاسْتِی تُو رَووفِی، رَحِیمِی!

١١. مَا تَه اَوِێنْ مُنَافِقْ نَدِیتِنْ كُو ژِ بِرَایِێنْ خَوه یِێنْ اَهْلِی كِتِێبْ رَه اِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه دِبِێژِنْ: اَگَرْ هُونْ ژِ جِهْ و وَارِێنْ خَوه بِێنَه دَرانِینْ، تَقَزْ اَمِێ ژِی لِگَلْ وَه دَرْكَڤِنْ؛ لِدِژِی وَه اَمِێ هِیچْ بِگُۆتِنَا تُو كَسِی نَكِنْ. اَگَرْ شَرِێ وَه بِێ كِرِنْ، مُحَقَّقْ اَمِێ ئَارِیكَارِیَا وَه بِكِنْ؟ خُدِێ، شَاهدَهیِیِێ دِدَه كُو مُنَافِقْ بِرَاسْتِی دَرَوِینِنْ.

١٢. صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ اَوْ بِێنَه دَرَانِینْ (مُنَافِقْ) دِگَلْ وَانْ دَرْنَاكَڤِنْ، هَكَه شَرِێ وَانْ بِێ كِرِنْ اَوْ دِێ ئَارِیكَارِیَا وَانْ نَكِنْ، هَكَه ئَارِی وَانْ بِكِنْ ژِی دِێ بِشُونْ خَوه ڤَه ڤَگَرِنْ و بِرَڤِنْ، پِشْتْرَه دِێ ئَارِیكَارِیَا وَانْ (جِهُویَانْ) ژِی نَیِێ كِرِنْ.

١٣. تِرْسَا وَه دِ دِلِێ وَانْ دَه ژِ تِرْسَا خُدِێ بِێهْتِرَه. لَوْرَا اَوْ، جِڤَاتَكَه تِێنَگِهِیشْتِی نَه.

١٤. (جِهُو،) كُو اَوْ دِ وَارَكِی ئَاصِێ دَه یَانْ ژِی دِ پِشْتْ دِیوَارَانْ دَه نَبِنْ، پِێْكَڤَه
شَرِێ وَه نَاكِنْ. كِینَا وَانْ بِهَڤْ رَه پِرْ دِژْوَارَه. ژِ تَه وَه یَه كُو اَوْ بِهَڤْ رَه هَڤْكَارِنْ، حَالْ اَڤَه كُو دِلِێ وَانْ بَلاوَلا (و ژِ هَڤْ جُدَا) نَه. اَڤْ رَوْشَا وَانْ ژِ بَرْ كُو اَوْ جِڤَاتَكَه كِێمْئَاقِلْ و تِێنَگِهَایْی نَه.

١٥. (رَوْشَا وَانْ جِهُویَانْ) مِینَا رَوْشَا وَانْ (مُشْرِكـِ) ـێنْ كُو دِ بَرِیَا وَانْ دَه، ژِ نِێزِیكْ ڤَه (لِدِنْیَایِێ) جَزَایِێ كَارْ و كِریَارِێنْ خَوه چِێژَانَدِنَه و ژِ بُۆ وَانْ (لِئَاخْرَتِێ) عَذَابَكِی دِژْوَارْ هَیَه.

١٦. (رَوْشَا مُنَافِقَانْ ژِی) عَیْنِی وَكِی رَوْشَا شَیْطِێنَه، گَاڤَا ژِ اِنْسِێنْ رَه دِبِێژَه: كَافِرْ بِبَه. چِه گَاڤَا كُو اِنْسَانْ كَافِرْ دِبَه، ژِێ رَه دِبِێژَه: بِرَاسْتِی اَزْ ژِ تَه بِێزَارِمْ؛ لَوْرَا اَزْ ژِ وِى خُدَايِێ كُو پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ یَه دِتِرْسِمْ.

١٧. ڤِێجَه اَنْجَامَا هَرْدُویَانْ (جِهُو و مُنَافِقَانْ) ژِی دِێ بِبَه ئَاگِرْ، اَوِێ هَرْ و هَرْ تِی دَه بِنْ. هَا اَڤَه جَزَایِێ ظَالِمَانْ.

١٨. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ، بِیَا خُدِێ بِكِنْ و بِلا هَرْ كَسْ بِنِێرَه كَا ژِ بُۆ ئَاخْرَتِێ چِه ئَامَادَه كِرِیَه (و لِپِێشِیَا خَوه چِه هِنَارْتِیَه). هَایْ ژِ فَرْمَانِێنْ خُدِێ هَبِنْ، بِرَاسْتِی خُدِێ ژِ كِرِنِێنْ وَه ئَاگَاهْدَارَه.

١٩. هُونْ نَبِنْ وَكِی وَانِێنْ كُو خُدِێ ژِ بِیرْ كِرِنْ، ڤِێجَه خُدِێ ژِی وَانْ بِوَانْ دَا ژِبِیرْكِرِنْ. یِێنْ ژِرِێدَرْكَتِی هَا اَوْ بِخَوه نَه.

خُدِێ لِمَه فَرْمَانْ دِكَه كُو اَمْ نْبِنْ مِینَا وَانِێنْ كُو تَرْكَا طاَعَتِێ خُدِێ كِرِنَه و
اَمْرِێ وِی پِشْتْ گُهِێ خَوه ڤَه ئَاڤِێتِنَه. ڤِێجَه بِسَدَمْ ڤِێ كِرِنَا وَانْ، خُدِێ ژِی یَا كُو دِ بَرْژَوَنَدِیِێ وَانْ دَه یَه بِوَانْ دَا ژِبِیرْكِرِنْ. وَانْ ژِى دَڤْ ژِ كَارْ و بَارِێنْ بَاشْ بَرْدَانْ و كَتِنْ دُو یَا بِێ فَیْدَه.

٢٠. جَهَنَّمِی و جَنَّتِی نَابِنْ وَكّهَڤْ؛ جَنَّتِی، یِێنْ رِزْگَارْبُويِی نَه.

٢١. اَگَرْ مَه اَڤْ قُرْئَانْ لِسَرْ چِیَایَكِی بِهِنَارْتَا، بِرَاسْتِی تَه دِێ اَوْ بِدِیتَا كُو وَا یَه ژِ تِرْسَا خُدِێ تِرْسْگِرْتِی، بَرْدَسْتْبُویِی و پَرْچَه پَرْچَه بُویَه. اَمْ ڤَانْ نِمُونَیَانْ ژِ مِرُۆڤَانْ رَه اَشْكَرَا دِكِنْ دَا كُو بِفِكِرِنْ.

٢٢. اَوْ خُدَایِێ كُو ژِ وِی پِێ ڤَه تُو اِلٰه تُنِنْ، تَڤَكِێ غَیْبُ و دَارِیچَاڤِێ دِزَانَه. هَرْ اَوَه، یِێ رَحْمٰنْ یِێ رَحِیمْ.

٢٣. اَوْ اَللهَ، اَوِێ كُو ژِ وِی پِێ ڤَه تُو اِلٰه تُنِنْ. اَوْ خُدَایِێ هَرْ تِشْتِی یَه، ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ پَاكْ و پَاقِژَه، سَرْكَانِیَا رِحَتِی و سَلامَتِیِێ یَه، پِێبَاوَرَه، لِسَرْ هَرْ تِشْتِی زِێرَهڤَانَه، دِ كَارِێ خَوه دَه سَرْكَفْتِی یَه، ژِ مَخْلُوقِێ خَوه رَه سَرْدَسْتَه، خَوهمَزِنَدِێرَه (مَزِنَه و كُبَارَه)، خُدِێ پَاكْ و بِێرِی یَه ژِ یَا كُو (اَوْ) ژِێ رَه دِكِنْ هَڤْپَارْ.

٢٤. اَوْ اَللهَ، اَوِێ كُو ئَافِرِینَرَه، ژِ تُنَهِیِێ ئَاڤَاسَازِێ ئَاڤَاسَازَانَه، ژِ مَخْلُوقَانْ رَه دِرُوڤْدِێرَه، نَاڤِێنْ هَرِی خَوشِكْ هَرْ ژِێ رَه نَه، یِێنْ لِئَاسِیمَانْ و لِعَرْدِێ وِی پَاكْ دِدِێرِنْ و اَوَه یِێ عَزِیزِ یِێ حَكِیمْ.

٦٠. سُورَه يِێ مُمْتَحِنَه

سُورَهیِێ (مُمْتَحِنَه)، سِێزْدَهْ (١٣) ئَایتَه. لِمَدِینِێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا ١٠اَمْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه بِێژَیَا اِیمْتِيحَانْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا اَزْمُونَ و جَرْبَانْدِنَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. گَلِی یِێنْ بَاوَرِی ئَانِینَه! دِژْمِنِێ مِنْ و دِژْمِنِێ خَوه ژِ خَوه رَه نَكِنْ دُوسْتُ و ئَارِیكَارْ كُو بِحَزْكِرِنِی هُونْ خَوه بِگِهِینِنْ وَانْ. رَوْشْ اَڤَه كُو اَوْ بِحَقِیَا كُو ژِ وَه رَه هَاتِیَه شَانَدِنْ بَاوَرِی نَایِنِنْ. ژِ بَرْ كُو وَه بِخُدِێ كُو اَوْ پَرْوَرْدَگَارِێ وَه یَه بَاوَرِی ئَانِیبُو، (وَانْ) هُونْ و پِێخَمْبَرْ ژِ جِهْ و وَارِێ وَه دَرْخِسْتِنْ. اَگَرْ هُونْ ژِ بُۆ جِهَادِێ و رَازِیبُونَا مِنْ (ژِ وَارِێ خَوه) دَرْكَتِبِنْ، هُونْ وَانْ ژِ خَوه رَه نَكِنْ دُوسْتُ و ئَارِیكَارْ كُو بِدِزِی هُونْ حَزْكِرِنَا خَوه بِگِهِینِنْ وَانْ. اَزْ بِیَا هُونْ ڤَدِشِێرِنْ و بِیَا هُونْ اَشْكَرَا ژِی دِكِنْ دِزَانِمْ. ژِ وَه كِی ڤِێ بِكَه بِرَاسْتِی وِی رِیَا رَاسْتْ وِنْدَا كِرِیَه.

٢. اَگَرْ هُونْ بِكَڤِنْ دَسْتِێ وَانْ (و اَوْ زُۆرَا وَه بِبِنْ)، دِێ ژِ وَه رَه بِبِنْ دِژْمِنْ و دِێ بِخَرَابِیِێ دَسْتُ و زِمَانِێنْ خَوه دِرِێژِی وَه بِكِنْ. ژِخَوه اَوْ ژِ دِلْ و جَانْ دِخَوازِنْ كُو هُونْ ژِی (وَكِی وَانْ) كَافِرْ بِبِنْ.

٣. رُۆژَا قِیَامَتِێ خِزِمْ و زَارُوكِێنْ وَه دِێ تُو فَیْدِێ نَدِنْ وَه. خُدِێ ،(رُۆژَا قِیَامَتِێ) دِێ وَه ژِ هَڤْ بِقَتِینَه. خُدِێ بِیَا هُونْ دِكِنْ بِینَرَه.

٤. بِرَاسْتِی دِ سَرْپِێهَاتِیَا اِبْرَاهِیمْ دَه و بَاوَرْمَنَدِێنْ لِگَلْ وِی ژِ بُۆ وَه نِمُونَیكَه سپَحِی و بَاشْ هَبُو؛ دَمَا وَانْ ژِ گَلِێ خَوه رَه گُۆتِنْ: اَمْ ژِ وَه و وَانِێنْ كُو ژِ بِلِی خُدِێ هُونْ وَانْ دِحَبِینِنْ بِێرِی و دُورِنْ و اَمْ (رِێچَا) وَه قَبُولْ نَاكِنْ. اَڤْ رِكْ و نَیَارْتِی هَرْ دِ نَاڤْبَرَا مَه و وَه دَه خُیَا بُۆ و رَانَابَه حَتَا كُو هُونْ بَاوَرِی بِخُدِێ تَنِێ نَیِنِنْ.(دِ هَرْ تِشْتِی دَه اِبْرَاهِیمْ پِێخَمْبَرْ ژِ بُۆ وَه نِمُونَه یَه) ژِ بِلِی گُۆتِنَا اِبْرَاهِیمْ ئَا ژِ بَاڤِێ خَوه رَه گُۆتِی؛ صُۆنْدْ بَه، اَزِێ لِێبُورِینَا تَه (ژِ خُدِێ) بِخَوازِمْ، لِێبَلِێ اَزْ نِكَارْمْ تُو عَذَابِێ خُدِێ ژِ سَرْ تَه بِدِمْ ئَالِی. خُدَایِێ مَه! مَه خَوه هَرْ سِپَارْتِیَه تَه و مْ لِتَه ڤَگَرِیَانَه و ڤَگَرْ بَسْ بِبَالْ تَه ڤَه یَه.

٥. خُدَایِێ مَه! مَه بِعَذَابْدَایِنَا ژِ جَمْ كَافِرَانْ نَجَرِبِینَه. خُدَایِێ مَه، لِمَه بِبُورَه! بِرَاسْتِی هَرْ تُو یِی یِێ سَرْدَسْتْ، یِێ كَارْبِنَجِهْ.

٦. صُۆنْدْ بَه، بِرَاسْتِی ژِ بُۆ وَه دِ وَانْ دَه نِمُونَیِێنْ هَرِی بَاشْ هَنَه، ژِ بُۆ یِێنْ كُو خَلاتَا خُدِێ هِێڤِی بِكَه و ژِ رُۆژَا قِیَامَتِێ بِتِرْسَه. كِی كُو بَرِێ خَوه (ژِ اِیمَانِێ) ڤَگَرِینَه ڤِێجَه بِرَاسْتِی هَرْ خُدِێ یَه یِێ دَوْلَمَنْدْ، یِێ لایِقِێ حَمْدُ و سَنَایِێ.

٧. دِبَه كُو خُدِێ حَزْكِرَنَكِێ بِخَه نَاڤْبَرَا وَه و وَانِێنْ كُو وَه دِژْمِنِیَا وَانْ دِكِرْ. خُدِێ، خَودَانْهِێزْ و شِیَانَه. خُدِێ گُنَهْژِێبِرَه، دِلُۆڤَانَه.

٨. اَوِێنْ كُو ژِ بُۆ دِینْ شَرِێ وَه نَكِرِنْ و هُونْ ژِ وَلاتِێ وَه دَرْنَخِسْتِنْ، خُدِێ لِوَه قَدَخَه نَاكَه كُو هُونْ لِوَانْ قَنْجِی و عَدَالَتِێ بِكِنْ. بِرَاسْتِی خُدِێ ژِ عَدَالَتْكَرَانْ حَزْ دِكَه.

٩. بَسْ خُدِێ لِوَه قَدَخَه (نَهیَا وَه) دِكَه كُو هُونْ وَانِێنْ كُو ژِ بُۆ دِینْ شَرِێ وَه كِرِنْ و هُونْ ژِ جِهُ و وَارِێ وَه دَرْخِسْتِنْ و ژِ بُۆ دَرَئَانِینَا وَه ئَارِیكَارِی كِرِنْ كُو هُونْ ژِ خَوه رَه بِكِنْ دُوسْتُ و ئَارِیكَارْ. كِی وَانْ ژِ خَوه رَه بِكَه دُۆسْتُ و ئَارِیكَارْ، ڤِێجَه هَا اَوِنْ يِێنْ سْتَمْكَارْ.

١٠. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ! گَاڤَا كُو ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ هِجْرَتْ بِكِنْ و بِێنْ جَمْ وَه، وَانْ بِجَرِبِینِنْ (كَا ژِ دِلْ بَاوَرِی ئَانِینَه یَانْ نَا). خُدِێ بِێهْتِرْ ئَاگَاهْدَارَه ژِ اِیمَانَا وَانْ. اَگَرْ وَه زَانِی كُو اَوْ ژِنْ ژِ دِلْ بَاوَرْمَنَدِنْ، وَانْ لِكَافِرَانْ ڤَنْگَرِینِنْ. نَه اَوْ ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ لِكَافِرَانْ حَلالِنْ نَه ژِی كَافِرْ لِوَانْ ژِنَانْ حَلالِنْ. اَوْ مَهْرَا كُو مِێرِێ وَانْ ژِنَانْ دَایَه وَانْ، لِوَانْ (مِێرِێنْ كَافِرْ) ڤَگَرِینِنْ. دَمَا هُونْ مَهْرَا وَانْ ژِنَانْ بِدِنْ وَانْ، تُو گُنَه ژِ وَه رَه نِینَه كُو هُونْ بِوَانْ رَه بِزَوِجِنْ. ژِنِێنْ كَافِرْ دِ بِنْ مَهْرَا خَوه دَه نَگِرِنْ. اَوْ مَهْرَا كُو وَه دَایَه وَانْ (ژِنِێنْ كُو گِهِیشْتِنَه كَافِرَانْ) ژِ وَانْ بِخَوازِنْ. بِلَا اَوْ (كَافِرْ) ژِی مَهْرَا كُو دَانَه (اِێنْ كُو مُسِلْمَانْ بُونَه) ژِ وَه بِخَوازِنْ. اَڤْ حُكْمِێ خُدِێ یَه ژِ وَه رَه كُو خُدِێ دِ نَاڤْبَرَا وَه دَه حُكِمْ دِكَه. خُدِێ زَانَا و كَارْبِنَجِهَه.

١١. اَگَرْ تِشْتَكْ ژِ مَالِێ وَه بِژِنِێنْ وَه رَه بِگِهِیژَه كَافِرَانْ، ڤِێجَه وَه بِوَانْ رَه شْرْ كِرْ و هُونْ بِسَرْ كَتِنْ و وَه غَنِیمَتْ بِدَسْتْ خِسْتْ، اِێدِی ژِ غَنِیمَتِێ بِقَاسِی مَهْرَا كُو دَانَه، بِدِنْ وَانْ مِێرِێنْ كُو ژِنِێنْ وَانْ رَڤِینْ و (مَالِێنْ وَانْ) بِرِنَه. هَایْ ژِ حُكْمِێ خُدِێ هَبِنْ، اَوِێ كُو وَه پِێ بَاوَرِی ئَانِیَه.

١٢. هَیْ پِێخَمْبَرْ! گَاڤَا كُو ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ ژِ بُۆ كُو پَیْمَانِێ بِدِنْ تَه بِێنْ جَمْ تَه كُو اَوْ هَڤْپِشْكَانْ ژِ خُدِێ رَه چِێنَكِنْ، دِزِیِێ نَكِنْ، زِنَایِێ نَكِنْ، زَارُوكِێنْ خَوه نَكُژِنْ، زَارُوكَا نَه ژِ مِێرِێ خَوه بِبِێبَخْتِی دُوڤْ زِلامِێ خَوه نَئِێخِنْ و دِ قَنْجِیِێ دَه ژِ فَرْمَانَا تَه دَرْنَكَڤِنْ، ڤِێجَه تُو ژِی پَیْمَانِێ ژِ وَانْ وَرْگِرَه. ژِ بُۆ وَانْ ژِ خُدِێ لِێبُورِینِێ بِخَوازَه. بِرَاسْتِی خُدِێ گُنَهْڤَشِێرْ و دِلُۆڤَانَه.

١٣. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! دُۆسْتَانِی و ئَارِیكَارِیَا قَوْمَكِی نَكِنْ كُو خُدِێ غَزَبْ لِوَانْ كِرِیَه. بِرَاسْتِی اَوْ ژِ خَلاتَا ئَاخِرَتِێ بِێهِێڤِی نَه، چَاوَا كُو یِێ كَافِرْ ژِ مِرِیِێنْ دِ قَبرَانْ دَه بِێهِێڤِی نَه.

٦١. سُورَه يِێ صَفْ

سُورَهیِێ (صَفْ) ، چَارْدَهْ (١٤) ئَایتَه. لِمَدِینِێ نَازِلْ بُويَه و سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا ٤‘اَمْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه بِێژَیَا صَفْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «رِێزَ»ه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. چِقَاسْ تِشْتِێنْ لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه خُدِێ تَسْبِیحْ دِكِنْ. هَرْ اَوَه یِێ عّزِیزِ، یِێ حَكِیمْ.

٢. هَیْ گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ! یَا كُو هُونْ نَاكِنْ مَا چِمَا هُونْ دِبِێژِنْ؟

٣. گُۆتِنَا كُو هُونْ دِبِێژِنْ و نَاكِنْ لِجَمْ خُدِێ دِبِێ سَبَبِێ خَشْمُ و هِێرسِێ.

٤. بِرَاسْتِی خُدِێ ژِ وَانِێنْ كُو دِ رِێكَا خُدِێ دَه یكْرِێزْ -هَرْ وَكِی كُو اَوْ اڤَاهِیَكَه سَاغْلَمْ و بِهَڤْ ڤَه گِرِێدَایِبِن- شَرْ دِكِنْ حَزْ دِكَه.

٥. بِێنَه بِیرَا خَوه؛ وِێ دَمَا مُوسَا ژِ گَلِێ خَوه رَه گُۆتْ: هَىْ گَلِی مِنْ! هُونْ چِمَا مِنْ رَنْجِیدَه دِكِنْ و مِنْ دِئِێشِێنِنْ. بِرَاسْتِی ژِی هُونْ دِزَانِنْ اَزْ قَاصِدِێ خُدِێ مَه كُو ژِ بُۆ وَه هَاتِمَه شَانَدِنْ. ڤِێجَه چِه گَاڤَا اَوْ ژِ رِێ دَرْكَتِنْ، خُدِێ ژِی دِلِێنْ وَانْ ژِ رِیَا رَاسْتْ دَرْخِسْتْ. خُدِێ جِڤَاتَا ژِرِێدَرْكَتِی نَایِنَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ.

٦. دِ بِیرْ بِینَه، دَمَا عِیسَایِێ كُرِێ مْریَمِێ گُۆتْ: گَلِی زَارُويِێنْ اِسْرَاِئیلْ! اَزْ قَاصِدِێ خُدِێ مَه ژِ بُۆ وَه هَاتِمَه شَانَدِنْ، اَزْ رَاسْتْدَرِێخِێ كِتِێبَا بَرِی خَوه مَه كُو تَورَاتَه و مِزْگِینَا پِێخَمْبَرَكِی دِدِمْ وَه كُو دِێ پِشْتِی مِنْ وَرَه، نَاڤِێ وِی اَحْمَدَه. لِێبَلِێ چِه گَاڤَا كُو وِی دَلِیلِێنْ اَشْكَرَا ژِ وَانْ رَه ئَانِینْ، گُۆتِنْ: اَڤْ، سِێرْبَازِیكَه اَشْكَرَا یَه.

٧. مَا ژِ وِی كَسِێ كُو بِدَرَوْ لِسَرْ نَاڤِێ خُدِێ لِێبِینَه، ظَالِمْتِرْ كِی یَه؟ حَالْ اَڤَه كُو اَوْ بِبَالْ اِسْلامِێ ڤَه تِێ ڤَخَونَدِنْ. خُدِێ جِڤَاتَا سْتَمْكَارَانْ نَایِنَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ.

٨. اَوْ (سْتَمْكَارْ و كَافِرْ) دِخَوازِنْ كُو رُۆنَاهِیَا خُدِێ (كُو قُرْئَانَه) بِدَڤِێ خَوه ڤَمِرِینِنْ. حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ وِێ رُۆنَاهِیَا خَوه تَمَامْ بِكَه چَنْدِی كَافِرْ نَه خَوازِنْ ژِی.

٩. خُدِێ یَه یِێ كُو قَاصِدِێ خَوه (مُحَمَّدْ) بِهِیدَایتْ و حَقِیِێ شَانَدِیَه دَا كُو دِینِێ خَوه بِخَه سَرْپِشْكَا هَمُو دِینَانْ، چَنْدِی اَڤْ بِمُشْرِكَانْ نَه خَوشْ بَه ژِی.

١٠. گَلِی یِێنْ بَاوَرِی ئَانِینَه! مَا اَزْ بَازِرْگَانِیَكِێ كُو وَه ژِ عَذَابِێ دِژْوَارْ خَلَاصْ بِكَه نِیشَانِی وَه بِدِمْ:

١١. بَاوَرِی بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی بِینِنْ، دِ رِیَا خُدِێ دَه بِمَالْ و جَانِێ خَوه جِهَادِێ بِكِنْ. هَا اَڤْ ژِ بُۆ وَه چِێتِرَه. اَگَرْ هُونْ دِزَانِنْ (اَمْرِێ خُدِێ پِێكْبِينِنْ).

١٢. (اَگَرْ هُونْ ڤِێ بِكِنْ) خُدِێ دِێ لِگُنَهِێنْ وَه بِبُورَه و وَه بِخَه بِهِشْتِێنْ كُو دِ بِنِێ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ و دِ جَنَّتِێنْ عَدْنِێ دَه (دِێ وَه بِخَه) خَانِیِێنْ پَاكْ و رِنْدْ. هَا اَڤْ،
فَلَاتَا مَزِنَه.

١٣. تِشْتَكِی دِنْ ژِی هَیَه كُو هُونْ دِێ ژِێ حَزْ بِكِنْ، ئَارِیكَارِیَكْ و فَتْحَكَه نِێزِیكَه ژِ جَمْ خُدِێ. مِزْگِینِێ بِدَه بَاوَرْمَنْدَانْ.

١٤. گَلِی یِێنْ بَاوَرِی ئَانِینْ! بِبِنْ ئَارِیكَارِێنْ (دِینِێ) خُدِێ؛ هَرْ وَكِی كُو عیسَایِێ كُرِێ مْریمِێ، ژِ حَوَارِیَانْ رَه گُۆتِیَه: ژِ بُۆ رَاگِهَانَدِنَا دِینِێ خُدِێ كِی دِێ بِبَه ئَارِیكَارِێ مِنْ؟ حَوَارِیَانْ گُۆتْ: اَمِنْ، ئَارِیكَارِێنْ دِینِێ خُدِێ. ژِ زَارُوكِێنْ اِسْرَائِیلْ كُومَكِێ (كُو حَوَارِی نَه) بَاوَرِی ئَانِی و كُۆمَكْ ژِی كَافِرْ بُونْ. ڤِێجَه مَه پِشْتْگِرِیَا وَانِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِیبُونْ كِرْ،ِاِێدِی اَوْ بِسَرْكَتِنْ.

٦٢. سُورَه يِێ جُمُعَه

سُورَهیِێ (جُمُعَه)، یَازْدَهْ (١١) ئَایتَه. لِمَدِینِێ نَازِلْ بُويَه و نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا ٩‘اَمْ تِێ كُو دِ وِێ دَه بِێژَیَا جُمُعَه دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «رُۆژَا اِینِێـ»ـیَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. چِقَاسْ تِشْتِێنْ كُو لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه ژِ خُدِێ رَه تَسْبِیحْ دِكِنْ، اَوِێ كُو خَودِیِێ هَرْ تِشْتِی یَه، یِێ كُو ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ پَاكَه و پِیرُوزَه، یِێ كُو لِسَرْ مَخلُوقِێ خَوه سَرْدَسْتَه و یِێ كُو دِ كَارْ و بَارِێ خَوه دَه كَارْبِنَجِهَه.

٢. هَرْ اَوَه يِێ كُو ژِ نَاڤْ نَخَونْدَیَانْ پِێخَمْبَرَكْ ژِ وَانْ رَه شَانْدْ؛ ژِ وَانْ رَه ئَایتِێنْ خُدِێ دِخوِینَه، وَانْ پَاقِژْ دِكَه و وَانْ فِێرِی كِتِێبْ و حِكْمَتِێ دِكَه. دِگَلْ كُو اَوْ بَرِێ دِ نَاڤْ رِێشَاشِیَكَه اَشْكَرَا دَه بُونْ.

٣. (خُدِێ، مُحَمَّدْ ژِ) هِنْ كَسِێنْ دِنْ رَه ژِی (شَانَدِیَه كُو) هِێ ژِی بَشْدَارِی نَاڤْ وَانْ نَبُونَه. هَرْ اَوَه یِێ عّزِیزِ یِێ حَكِیمْ.

٤. اَڤْ قَنْجِی و كَرَمَا خُدِێ یَه.(اَوْ) كِێ بِڤِێ دِدَه وِی. خُدِێ خُدَایِێ كَرَمَا مَزِنَه.

٥. رَوْشَا وَانْ جِهُویِێنْ كُو تَوْرَاتْ لِوَانْ هَاتِیَه بَارْكِرِنْ (دَا كُو پِێ عَمَلْ بِكِنْ) پِشْتْرَه وَانْ اَوْ هِلْنَگِرْتِیَه (و وَانْ اِیمَانْ بِمُحَمَّدْ نَئَانِیَه) وَكِی رَوْشَا كَرِێ یَه كُو بَارِێ كِتِێبَانْ هِلْدِگِرَه. چِه پِیسْ مِینَاكَه رَوْشَا وَانِێنْ كُو بِئَایتِێنْ خُدِێ بَاوَرِی نَایِنِنْ! خُدِێ جِڤَاتَا سِتَمْكَارَانْ نَایِنَه سَرْ رِیَا رَاسْتْ.

٦. بِبِێژَه: گَلِی جِهُویَانْ! هَكَه ژِ وَه وَه یَه كُو ژِ بِلِی مِرُۆڤَانْ هُونْ بِتَنِێ دُوسْتِێنْ خُدِێ نَه، دَه هَایْدِێ مِرِنِێ بِخَوازِنْ اَگَرْ (بِرَاسْتِی) هُونْ رَاسْتْبِێژِنْ.

٧. لِێبَلِێ جِهُو ژِ بَرْ كَارْ و كِریَارِێنْ كُو كِرِنَه، اَوْ تُو جَارْ مِرنِێ نَاخَوازِنْ. خُدِێ بِظَالِمَانْ دِزَانَه.

٨. بِبِێژَه: اَوْ مِرِنَا كُو هُونْ ژِێ دِرَڤِنْ تَقَزْ اَوْ دِێ هَرْ بِگِهِێ وَه. پِشْتْرَه هُونِێ بِبَالْ زَانَایِێ بِیَا نَپَنِی و دَارِیچَاڤْ ڤَه بِێنْ ڤَگَرَانَدِنْ. ڤِێجَه اَوْ، بِچِقَاسْ تِشْتِێنْ وَه كِرِی دِێ وَه ئَاگَاهْدَارْ بِكَه.

٩. گَلِی یِێنْ بَاوَرِی ئَانِینَه! گَاڤَا رُۆژَا اِینِێ بَانْگَا نِمِێژِێ بِێتَه دَایِنْ، ڤِێجَه بِبَالْ زِكْرِێ خُدِێ (نِمِێژَا اِینِێ) ڤَه لَزْ بِكِنْ و دَڤْ ژِ كِرِینْ و فِرُوتِنِێ بَرْدِنْ. هَا اَڤْ (چُونَا نِمِێژِێ و تَرْكَا بَازَارِێ) اَگَرْ هُونْ بِزَانِنْ ژِ بُۆ وَه چِێتِرَه.

١٠. پِشْتِی كُو نِمِێژْ بِێتَه كِرِنْ ڤِێجَه لِسَرْ عَرْدِێ بَلَاڤْ بِبِنْ، ژِ كَرَمَا خُدِێ (بِكَارِێ خَوه) بِخَوازِنْ. خُدَایِێ خَوه پِرْ بِبِیرْ بِینِنْ دَا كُو هُونْ رِزْگَارْ بِبِنْ.

١١. دَمَا وَانْ بَازِرْگَانِیكْ ئَانْ كِێفْ و شَاهِیكْ دِبِینِنْ، بَرْ پِێ دِچِنْ و تَه (لِسَرْ مِنْبَرِێ) لِپِیَانْ دِهِێلِنْ. بِبِێژَه: یَا لِجَمْ خُدِێ، ژِ بُۆ وَه ژِ كِێفْ و بَازِرْگَانِیِێ چِێتِرَه. خُدِێ چِێتِرِینِێ رِزِقْدَارَانَه.[274]

[274] پِێخَمْبَرْ ﷺ لِسَرْ مِنْبَرِێ خُطْبَا اِینِێ دِخَونْدْ، دِ وِێ نَاڤِێ دَه دَحِیتُ الكَلبِی كَارْوَانَكِی بَازِرْگَانِیِێ ژِ شَامِێ دِئَانِی كُو بَارِێ وِی خَوارِنْ بُۆ. وِێ چَاخِێ لِمَدِینِێ دِلْئَاخِێڤِی بُۆ، بِهَایْێ خَوارنِێ پِرْ گِرَانْ بُوبُو. اَڤْ یَكْ ژِی بُوبُو عَادَتْ كُو گَاڤَا كَارْوَانَكِی خَوارِنِێ دِهَاتْ مَدِینِێ ژِ كِێفَانْ خَلْكْ بِطَبْلِكْ، قِیرْ و فِیرَانْ دِچُو پِێشْوَازِیَا وِی. ڤِێجَه چِه گَاڤَا كُو اَوْ كَارْوَانْ هَاتْ مَدِینِێ، خَلْكِێ مِزْگَفْتِێ بَلاڤْ بُونْ، چُونْ بَالْ كَارْوِێنْ و پِێخَمْبَرْ ﷺ لِسَرْ مِنْبَرِێ ژِ پِیَانْ هِشْتِنْ و تَنِێ دُوَازْدَهْ زِلامْ لِدُۆرَا وِی ﷺ مَانْ. جَابِرْ كُرِێ عَبْدُاللَه گُۆتْ: اَزْ ژِی یَكْ ژِ وَانْ بُومْ. ڤِێجَه دَرْ بَارِێ وِێ رُودَانِێ دَه اَوْ ئَایتَا كُو لِژُورِێ بِهُرِی، نَازِلْ بُۆ.

٦٣. سُورَه يِێ مُنَافِقُونْ

سُورَهیِێ (مُنَافِقُونْ)، یَازْدَهْ (١١) ئَایتَه، لِمَدِینِێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا مُنَافِقُونْ بِهُرِیَه و بِمَعْنَا «دِرُویَه«یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. (یَا مُحَمَّدْ)! گَاڤَا مُنَافِقْ تِێنْ جَمْ تَه دِبِێژِنْ: اَمْ شَهْدَییِێ دِدِنْ كُو تُو پِێخَمْبَرِێ خُدِێ یِی. خُدِێ دِزَانَه كُو تَقَزْ تُو پِێخَمْبَرِێ وِی یِی. خُدِێ تَقَزْ شَهْدَهِيِێ دِدَه كُو مُنَافِقْ دَرَوْكَارِنْ.

٢. صُۆنَدِێنْ خَوه (یِێنْ ژِ دَرَوْ ڤَه) ژِ بُۆ خَوه كِرِنَه مْرْتَالْ و خَلْكِێ ژِ رِیَا دِینِێ خُدِێ ڤَدِگَرِینِنْ. بِرَاسْتِی یَا كُو اَوْ دِكِنْ چِقَاسْ پِیسَه!

٣. اَڤْ (رَوْشَا وَانْ يَا پِيسْ) بِسَدَمَا كُو وَانْ بَاوَرِی ئَانِی و پَاشِێ (دِ دِلِێ خَوه دَه) كَافِرْ بُونَه. ڤِێجَه خُدِێ ژِى دِلِێ وَانْ مُورْ كِرْ، اِێدِی اَوْ تِێنَاگِهِیژِنْ.

٤. دَمَا تُو وَانْ دِبِینِی، بَژْنْ و بَالا وَانْ تَه عَجِێبْگِرْتِی دِهِێلَه، اَگَرْ كُو بَئَاخِڤِنْ ژِی گُهِێ تَه دِێ بِمِینَه لِئَاخَافْتِنَا وَانْ. تُو دِبِێژِی قَىْ اَوْ دَارِێنْ (لِبَرْ دِیوَارَانْ) پَالْدَایِی نَه (كُو خِێرْ دِ وَانْ دَه نِینَه). ژِ وَانْ وَه یَه هَرْ گَازِيَكَه كُو هَبَه لِدِژِی وَانَه. اَوْ نَیَارِنْ، خَوه ژِ وَانْ بِپَارِێزَه. خُدِێ لَعْنَتَا خَوه لِوَانْ كَه! چَاوَا اَوْ (ژِ حَقِیِێ) بَرِێ خَوه ڤَدِگَرِینِنْ؟

٥. گَاڤَا ژِ وَانْ رَه بِێ گُۆتِنْ: ورِنْ، بِلا پِێخَمْبَرِێ خُدِێ ژِ بُۆ وَه لِێبُورِینِێ بِخَوازَه، سَرِێ خَوه دِزِيڤِرِينِنْ و تُو وَانْ دِبِینِی كُو بَرِێ خَوه (ژِ حَقِیِێ) ڤَدِگَرِینِنْ و خَوه مَزِنْ دِدِێرِنْ.

٦. تُو ژِ بُۆ وَانْ لِێبُورِنِێ بِخَوازِی و نَخَوازِی، ژِ وَانْ رَه وَكْهَڤَه؛ خُدِێ دِێ هِیچْ لِوَانْ نَبُورَه. بِرَاسْتِی خُدِێ دَسْتَیَا ژِرِێدَرْكَتِیَانْ نَایِنَه رِیَا رَاسْتْ و دُرِسْتْ.

٧. هَرْ اَوِنْ يِێنْ كُو (ژِ اَنصَارِیَانْ رَه) دِبِێژِنْ: تُو تِشْتِی نَدِنْ يِێنْ (مُهَاجِرِێنْ) كُو لِجَمْ پِێخَمْبَرِێ خُدِێ نَه، دَا كُو ژِ هَڤْ بَلاڤْ بِبِنْ و هَرِنْ. حَالْ اَڤَه كُو گَنْجِینَیِێنْ ئَاسِیمَانَانْ و عَرْدِێ یِێنْ خُدِێ نَه. لِێبَلِێ مُنَافِقْ دِ ڤِێ نَاگِهِیژِنْ.

٨. مُنَافِقَانْ دِگُۆتْ: صُۆنْدْ بَه، اَگَرْ كُو اَمْ ڤَگَرِنْ مَدِینِێ ، اَوِێنْ دَسْتْهِلاتْدَارْ اِێ خُۆشْ اَڤِیسْتْ (كُو اَوْ بِخَوه نَه) دِێ یِێنْ بِێرُومَتْ و رَبَّنْ (كُو پَیخَمْبَرْ و مُهَاجِرِنْ) ژِ مَدِینِێ دَرْخِنْ. رَوْشْ اَڤَه؛ سَرْكَفْتِنْ و رُومَتْ هَرْ ژِ بُۆ خُدِێ، پِێخَمْبَرِێ وِی و ژِ بُۆ بَاوَرْمَنْدَانَه، لِێبَلِێ مُنَافِقْ تِێنَاگِهِیژِنْ.

٩. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ! بِلا مَالْ و زَارُوكِێنْ وَه، وَه ژِ زِكْرِێ خُدِێ مَشْغُولْ نَكِنْ. كِی ڤِێ بِكَه هَا اَوْ يِێنْ كُو خَسِرِینَه.

١٠. ژِ وِی رِزْقِێ كُو مَه دَایَه وَه (دِ رِیَا خُدِێ دَه) خَرْجْ بِكِنْ، بَرِیَا كُو مْرِنَا یكِی ژِ وَه بِێ و كُو بِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ! بِلا تَه مْرِنَا مِنْ بِدَایَا پَاشْ دَا مِنْ صَدَقَه بِدَایَا و اَزْ بِبُومَا ژِ قَنْجِیكَارَانْ!

١١. خُدِێ تُو جَارْ مِرِنَا تُو كَسِی، دَمَا كُو مِرِنَا وِی وَرَه بِپَاشْ دَه نَادَه و خُدِێ بِیَا هُونْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

٦٤. سُورَه يِێ تَغَابُنْ

سُورَهیِێ (تَغَابُنْ)، هِژْدَهْ (١٨) ئَایتَه. لِمَدِینِێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا ٩‘اَمْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا تَغَابُنْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «خَاپِیَایِی و زِیَانَـ»ـه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. چِقَاسْ تِشْتِێنْ كُو لِعَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ هَنَه ژِ بُۆ خُدِێ تَسْبِیحْ دِكِنْ، خُودَانِی و فَرْمَانْدَارِی، پَسِنْ و شِێكِرِی هَرْ ژِێ رَه نَه و اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

٢. خُدِێ یَه، یِێ كُو (بِڤِی شَكْلِێ خَوشِكْ) هُونْ ئَافِرَانَدِنْ، ڤِێجَه هِنَكْ ژِ وَه اِنْكَارْ دِكِنْ و هِنَكْ ژِ وَه ژِی بَاوَرِی تِینِنْ. خُدِێ بِیَا هُونْ دِكِنْ بِینَرَه.

٣. خُدِێ عَرْدْ و ئَاسِیمَانْ بِحَقِی (و حِكْمَتْ) ئَافِرَانَدِنْ. شَكِلْ و دِرُوڤْ دَانَا وَه، ڤِێجَه بِدُرُوڤِێ هَرِی خَوشِكْ هُونْ بِشَكِلْ و شَمَالْ كِرِنْ. ڤَگَرَا وَه هَرْ بِبَالْ وِی ڤَه یَه.

٤. خُدِێ بِیَا دِ عَرْدْ و ئَاسِیمَانَانْ دَه دِزَانَه، بِیَا هُونْ دِزِی و اَشْكَرَا دِكِنْ ژِی دِزَانَه و خُدِێ بِیَا دِ دِلانْ دَه ڤَشَارْتِی ژِی دِزَانَه.

٥. اَرِێ مَا خَبَرَا وَانِێنْ بَرِێ كَافِرْ بُونَه نْگِهِیشْتِیَه وَه؟ ڤِێجَه وَانْ جَزَایِێ كُفْرَا خَوه تَعْمْ كِرْ و (لِئَاخْرَتِێ ژِی) ژِ وَانْ رَه عَذَابَكِی دِژْوَارْ هَیَه.

٦. اَڤْ (عَذَابْ) بِسَدَمَا كُو پِێخَمْبَرِێنْ وَانْ بِدَلِیلْ و مُعْجِزَیِێنْ اَشْكَرَا ژِ بُۆ وَانْ دِهَاتِنْ، ڤِێجَه دِگُۆتِنْ: اَرِێ مَا چَاوَا اِنْسَانَكْ دِێ (بِبَه پَیخَمْبَرْ و) مَه بِینَه رِیَا رَاسْتْ؟ ڤِێجَه اَوْ كَافِرْ بُونْ و بَرِێ خَوه (ژِ حَقِیِێ) ڤَگَرَانَدِنْ. خُدِێ ژِی نَه حَوْجَیی بَاوَرِیَا وَانْ بُۆ. خُدِێ، دَوْلَمَنْدُ و پَسِنَانْدَه یَه.

٧. یِێنْ كَافِرْ حِزِرْ كِرِنْ كُو اَوِێ پِشْتِی مِرِنِێ دِیسَا نَیِێنَه سَاغْكِرِنْ و ڤَژَانَدِنْ. بِبِێژَه: نَخِێرْ! صُۆنْدْ بِخُدَایِێ مِنْ بَه؛ تَقَزْ هُونِێ بِێنَه ڤَژَانَدِنْ و هُونِێ تَقَزْ بِكَارْ و كِرْیَارِێنْ خَوه بِێنَه ئَاگَاهْدَارْكِرِنْ. اَڤْ رَوْشْ لِبَرْ خُدِێ پِرْ هِێسَانَه.

٨. ڤِێجَه بِخُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی و بِوِێ رُۆنَاهِیَا (قُرْئَانَا) كُو مَه هِنَارْتِیَه اِیمَانِێ بِینِنْ. خُدِێ بِكَارْ و كِریَارِێنْ كُو هُونْ دِكِنْ ئَاگَاهْدَارَه.

٩. رُۆژَا كُو خُدِێ ژِ بُۆ رُۆژَا جِڤِینِێ (ژِ بُۆ حَسَابْ وَرْگِرْتِنِێ) وَه بَرْهَڤْ بِكَه، هَا اَوَه رُۆژَا كُو یِێ خَاپِیَایِی (و خَسِرِی) دَرْكَڤَه رَاسْتِێ. كِی بِخُدِێ اِیمَانْ بِینَه و كَارِێ قَنْجْ بِكَه، خُدِێ دِێ گُنَهِێنْ وِی ژِێ بِبَه، دِێ لِێ بِبُورَه و دِێ وِی بِخَه بِهِشْتِێنْ كُو دِ بِنْ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ و اَوْ دِێ هَرْ و هَرْ دِ وَانْ دَه بِمِینِنْ. هَا اَڤَه سَرْكَفْتِنْ و رِزْگَارِیَا مَزِنْ.

١٠. اَوِێنْ كُو كَافِرْ بُونَه و بِئَایتِێنْ مَه بَاوَرِی نَئَانِينَه، هَا اَوْ خَلْكِێ دُوژَهِێ نَه، اَوْ سَرَاقَتِی تِی دَه نَه. اَوْ چِه پِیسْ لِێڤَگَرْگَهَه!

١١. چِه بَلَا و نَخَوشِیَكْ كُو بِسَرْ مِرُۆڤَانْ دَه بِێ، هَرْ اَوْ بِدَسْتُورَا خُدِێ یَه. كِی بِخُدِێ بَاوَرِی بِینَه، خُدِێ دِێ دِلِێ وِی ژِ یَا رَاسْتْ رَه ڤَكَه. خُدِێ بِهَرْ تِشْتِی زَانَا یَه.

١٢. گُهْدَارِیَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِی وِی بِكِنْ. اَگَرْ هُونْ بَرِێ خَوه (ژِ اِیمَانِێ) ڤَگَرِێنِنْ،ِاِێدِی بِزَانِنْ كُو بَسْ وَظِیفَیَا پِێخَمْبَرِێ مَه، رَاگِهَانَدِنَكَه رُۆنَاكْ و اَشْكَرَا یَه.

١٣. اَلله، ژِ وِی پِێ ڤَه تُو اِلٰه تُنِنْ، ڤِێجَه بِلا بَاوَرْمَنْدْ بَسْ خَوه بِسْپِێرِنْ اَلله.

١٤. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! ژِ ژِنْ و زَارُوكِێنْ وَه هِنْ ژِ بُۆ وَه نَیَارِنْ، ڤِێجَه لِوَانْ هِشِیَارْ بِنْ و خَوه ژِ وَانْ بِپَارِێزِنْ. اَگَرْ هُونْ عَفُو بِكِنْ و لِكِێمَاسِیَانْ بِبُورِنْ و وَانْ بِبَخْشِینِنْ، ڤِێجَه بِرَاسْتِی خُدِێ گُنَهْڤَشِێرْ و دِلُوڤِینَه.

١٥. بِرَاسْتِی مَالِێ وَه و زَارُوكِێنْ وَه ژِ بُۆ وَه اِمْتِحَانِنْ. خَلاتَا مَزِنْ ژِی لِجَمْ خُدِێ یَه.

١٦. نَاخَوه حَیَا كُو هُونْ دِكَارِنْ ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ، گُهْدَارِی (یَا شِیرَتِێنْ وِی) بِكِنْ، بِگُۆتِنَا وِی بِكِنْ و ژِ بُۆ قَنْجِیَا خَوه خِێرَانْ بِكِنْ. كِی ژِ طَمَاعِیَا نَفْسَا خَوه، خَوه بِپَارِێزَه، هَا اَوِنْ يِێنْ سَرْفِرَازْ و رِزْگَارْبُویی.

١٧. اَگَرْ هُونْ ژِ دِلْ مَالِێ خَوه دِ رِیَا خُدِێ دَه خَرْجْ بِكِنْ، خُدَا دِێ ژِ وَه رَه وِی (مَالِی) قَاتْ بِقَاتْ زِێدَه بِكَه و لِگُنَهِێنْ وَه بِبُورَه. خُدِێ شُكِرْدَارْ و بِێهْنْفِرَهَه.

١٨. خُدِێ، زَانَایِێ نَپَنَدِی و دَارِیچَاڤَه، اَوَه یِێ سَرْدَسْتِێ كَارْبِنَجِهْ.

٦٥. سُورَه يِێ طَلاقْ

سُورَهیِێ (طَلاقْ)، دُوزْدَهْ (١٢) ئَایتَه و لِمَدِینِێ نَازِلْ بُويَه . نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ هَاتِیَه كُو تِی دَه پَیڤَا طَلاقْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «ژِنْبَرْدَانَـ»ـه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. هَیْ پِێخَمْبَرْ! گَاڤَا هُونْ بِخَوازِنْ ژِنَانْ بَرْدِنْ، وَانْ دِ دَمَا پَاقِژِیَا وَانْ دَه بَرْدِنْ، (پِشْتِی وَه اَوْ بَرْدَانْ) عِدَیِێ وَانْ بِژِمِێرِنْ (و تُومَارْ بِكِنْ). ژِ خُدَایِێ خَوه یِێ پَرْوَرْدَگَارْ بِتِرْسِنْ (كُو عِدَیِێ وَانْ نَه كِێمْ نَه ژِی زِێدَه بِحَسِبِێنِنْ). وَانْ ژِ خَانِیِێنْ وَانْ دَرْنَخِنْ و بِلَا اَوْ بِخَوه ژِی (حَتَا دِ عِدَیِێ خَوه دَه نَه، ژِ خَانِیِێنْ خَوه) دَرْنَكَڤِنْ؛ ژِ بِلِی كُو اَوْ فَحْشِیتِیَكَه اَشْكَرَا بِكِنْ (بِگُۆتِنْ و بِزَاڤِێنْ خَوه خَلْكِێ مَالِێ تَنْگَزَارْ بِكِنْ). اَڤْ تِخُوبِێنْ خُدِێ نَه. كِی بِدَه سَرْ تِخُوبْ و اَحْكَامِێنْ خُدِێ، بِرَاسْتِی وِی لِخَوه سِتَمْكَارِی كِرِیَه. تُو نِزَانِی؛ دِبَه كُو خُدِێ پِشْتِی بَرْدَانَا ژِنَانْ رَوْشْكَه دِنْ دَرِینَه هُۆلِێ (اَگَرْ كُو ژِ مَالا خَوه دَرْنَكَڤِنْ و تِی دَه بِمِینِنْ دِبَه كُو لِهَڤْ ژِی بِزِڤِرِنْ).

٢. دَمَا وَانْ عِدَیِێ خَوه تَمَامْ كِرْ، ڤِێجَه یَا بِرِنْدِی لِوَانْ ڤَگَرِنْ ئَانْ ژِی بِرِنْدِی ژِ وَانْ جُدَا بِبِنْ (وَانْ بَرْدِنْ). ژِ نَاڤْ خَوه دُو مِێرِێنْ عَادِلْ (لِسَرْ بَرْدَانَا وَانْ ئَانْ لِسَرْ زِڤِرَانَدِنَا وَانْ) بِكِنْ شَاهِدْ و بِلا ژِ بُۆ خُدِێ (بِدُرِسْتِی) شَهْدَیِى بِدِنْ. هَا اَڤْ بِرْیَارْ و شِیرَتَه ژِ بُۆ وِی كَسِێ كُو بِخُدِێ و رُۆژَا ئَاخْرَتِێ بَاوَرِی تِینَه. كِی بِرْیَارْ و حُكْمِێنْ خُدِێ بِپَارِێزَه، خُدِێ دِێ رِیَكِێ ژِێ رَه ڤَكَه..

٣. بِئَاوَایَكِی كُو حِزِرْ نَدِكِرْ دِێ رِزْقِێ وِی بِدِێ. كِی خَوه بِسْپِێرَه خُدِێ ڤِێجَه اَوْ بَسِی وِی یَه. بِێگُمَانْ خُودِێ فَرْمَانَا خَوه بِجِهْ تِینَه،(لِێبَلِێ) خُدِێ ژِ بُۆ هَرْ تِشْتِی مِقْدَارْ (و اَنْدَازَكْ) دَانِیَه.

٤. اَوْ ژِنِێنْ كُو ژِ خوِینَا حَیزظِێ بِێهِێڤِی بُونَه (كُو تَمَنْ مَزِنِنْ) و اَوِێنْ كُو نَاكَڤِنِێ، اَگَرْ هُونْ (دِ عِدَیِێ وَانْ دَه) كَتِنْ گُمَانِێ، جِڤَانِێ (بَنْدَمَایِینَا) وَانْ سِێ مَهَه. اَوِێنْ كُو لِحَالَكِی نَه دَمَا لِهِێڤِیمَایِینَا وَانْ دَانِینَا بَارِێ وَانَه (چِێبُونَا زَارُوكِێ یَه). كِی بِرْیَارْ و حُكْمِێنْ خُدِێ بِپَارِێزَه، خُدِێ دِێ كَارِێ وِی ژِێ رَه هِێسَانْ بِكَه.

٥. هَا اَڤِێنْ هَاتِنْ گُۆتِنْ، حُكْمُ و بِرْیَارِێنْ خُدِێ نَه كُو ژِ وَه رَه شَانَدِنَه. كِی بِرْیَارُ و حُكْمِێنْ خُدِێ بِپَارِێزَه، خُدِێ دِێ گُنَهِێنْ وِی ڤَشِێرَه و پَرُو یَا وِی مَزِنْ بِكَه.

٦. ژِنِێنْ بَرْدَایِی لِگُۆرِی طَاقَتَا خَوه لِجِهِێ كُو هُونْ لِێ بِجِهْ بِنْ (وَانْ ژِی) بِجِهْ بِكِنْ. ظِرَارِێ نَگِهِيژِنْ وَانْ؛ ژِ بُۆ كُو هُونْ (بِدَرْكَتِنْ و گَرَوْدَایِینِێ)وَانْ تَنْگَزَارْ بِكِنْ. اَگَرْ اَوْ حَامِلَه (بَارْدَار) بِنْ، حَتَا بَارِێ خَوه دَینِنْ نَفَقِێنْ وَانْ بِدِنْ. هَكَه اَوْ ژِ وَه رَه زَارُۆكِێ شِیرْ بِدِنْ اُجْرَتَا وَانْ بِدِنْ و دِ نَقَبَا خَوه دَه بِرِنْدِی (و بِئَاوَایَكِی مُنَاسِبْ) لِهَڤْ بِێنْ. اَگَرْ وَه لِهَڤْ نَكِرْ، بِلا بَاڤِێ (زَارُۆكِی) ژِ زَارُۆكِی رَه شِیرْدَایَنَكَه دِنْ بِگِرَه.

٧. یِێ دَسْتْفِرَهْ بِلا نَفَقِێ لِگُۆرِی دَسْتْفِرَهِیَا خَوه بِدَه. كَسِێ دَسْتْتَنْگْ ژِی ژِ مَالِێ كُو خُدِێ دَایَه وِی، بِلا نَفَقِێ بِدَه. خُدِێ لِتُو كَسِی زِێدَتِرِی یَا كُو دَایِێ بَارْ لِێ نَاكَه. خُدِێ دِێ پِشْتِی دَسْتَنْگِیِێ دَسْتْفِرَهِیِێ بِینَه.

٨. گَلَكْ ژِ خَلْكِێ وَلَاتَانْ ژِ فَرْمَانَا خُدَایِێ خَوه و پَیخَمْبَرِێ وِی دَرْكَتِنْ، ڤِێجَه مَه اَوْ كِشَانَدِنْ حَسَابَكِی دِژْوَارْ و مَه اَوْ بِعَذَابَكِی كَسْنَدِیتِی جَزَا كِرِنْ.

٩. وَانْ جَزَایِێ كَارْ و كِریَارِێنْ خَوه تَعْمْ كِرِنْ و دَاوِیَا رَوْشَا وَانْ ژِی زِیَانَه.

١٠. خُدِێ ژِ وَانْ رَه عَذَابَكِی دِژْوَارْ ئَامَادَه كِرِیَه. ڤِێجَه گَلِی ئَاقِلْمَنَدِێنْ كُو وَه بَاوَرِی ئَانِیَه، ژِ خُدِێ بِتِرْسِنْ. مَا نَه خُدِێ بِرَاسْتِی ژِی ژِ بُۆ وَه كِتِێبَكْ شَانَدِیَه (ڤِێجَه ژِ وَه رَه هِێنْجَتْ نِینَه).

١١. (خُدِێ ژِ بُۆ وَه) پِێخَمْبَرَكْ ژِی شَانْدْ كُو ئَایتِێنْ خُدِێ یِێنْ رُۆنْكَرْ ژِ وَه رَه دِخُوِینَه، دَا كُو یِێنْ بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێ قَنْجْ كِرِنْ ژِ طَارِیتِیِێنْ (نَزَئَانِینْ و كَافِرِیِێ) دَرِینَه رُونَاهِیَا (بَاوَرِی و زَانِینِێ). كِی بِخُدِێ بَاوَرِی بِینَه و كَارِێ بِفَیْدَه بِكَه، خُدِێ دِێ وِی بِخَه بِهِشْتِێنْ وِسَا كُو دِ بِنِێ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ و اَوِێ حَتَا حَتَایِێ تِی دَه بِنْ. بِرَاسْتِی ژِی خُدِێ رِزْقَكِی پَاكْ و پَاقِژْ دَایَه وِی.

١٢. خُدِێ یَه یِێ كُو حَفْتْ ئَاسِیمَانْ ئَافِرَانَدِنْ و ژِ عَرْدِێ ژِی اَوْ قَاسْ ئَافِرَانَدِنْ. پَیْغَامْ و فَرْمَانَا خُدِێ دِ نَاڤْبَرَا ڤَانْ دَه تِێ و دِچَه، دَا كُو هُونْ بِزَانِنْ كُو بِرَاسْتِی خُدِێ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه و بِرَاسْتِی زَانِینَا خُدِێ دُۆرْ لِهَرْ تِشْتِی گِرْتِیَه.

٦٦. سُورَه يِێ تَحْرِیمْ

سُورَهیِێ تَحْرِیمْ ، دُوَازْدَهْ (١٢) ئَایتَه. لِمَدِینِێ نَازِلْ بُويَه ، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ هَاتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا حَرَامْ دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا «قَدَخَهكِرِنَـه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. هَیْ پِێخَمْبَرْ! ژِ بُۆ چِه یَا خُدِێ ژِ تَه رَه حَلالْ كِرِیَه، ژِ بُۆ رَازِیكِرِنَا خَانِمِێنْ خَوه، تُو لِخَوه حَرَامْ دِكِی؟ خُدِێ گُنَهْژِێبِرْ و دِلُۆڤَانَه.

٢. بِێگُمَانْ خُدِێ، ژِ بُۆ وَه حُكِمْ دَانِی كُو (بِدَایِنَا كَفَارَتِێ) هُونْ ژِ صُۆنَدِێنْ خَوه ڤَگَرِنْ. خُدِێ دُوسْتُ و ئَارِیكَارِێ وَه یَه و اَوَه یِێ عَلِیمْ یِێ حَكِیمْ.

٣. وِێ چَاخِێ پِێخَمْبَرْ پَیْڤَكَه دِزِی ژِ یكِێ ژِ خَانِمِێنْ خَوه رَه كِرْ. ڤِێجَه گَاڤَا وِێ اَوْ پَیِڤْ اَشْكَرَا كِرْ؛ خُدِێ ژِی اَڤْ یَكْ ژِ پِێخَمْبَرْ رَه رَاگِهَانْدْ. پِێخَمْبَرْ ژِی هِنَكْ ژِ وِێ پَیْڤِێ ژِێ رَه اَشْكَرَا كِرْ و هِنَكْ ژِی هِشْتْ. گَاڤَا كُو پِێخَمْبَرْ اَوْ پَیِڤْ ژِێ رَه دِیَارْ كِرْ، گُۆتْ: كِێ اَڤْ ژِ تَه رَه گُۆتْ؟ پِێخَمْبَرْ گُۆتْ: خُدَایِێ (بِهَرْ تِشْتِی) زَانَا و هَایْدَارْ
ژِ مِنْ رَه گُۆتْ.

٤. اَگَرْ هُونْ هَرْدُو تُۆبه بِكِنْ، ڤِێجَه بِرَاسْتِی دِلِێ وَه بَرْ بِبَاشیِێ چَرْخْ بُویَه.
اَگَرْ هُونْ لِدِژِی پِێخَمْبَرْ ژِ هَڤْ رَه بِبِنْ پِشْتَڤَانْ، ڤِێجَه بِرَاسْتِی (هُونْ بِزَانِنْ) كُو خُدِێ جِبْرِیلْ و قَنْجِێنْ بَاوَرْمَنْدْ دُۆسْتُ و ئَارِیكَارِێ وِی نَه. پِشْتِی ڤِێ مِلائیِكَتْ هَمُو ژِی ئَارِیكَارِێنْ وِی نَه.

٥. اَگَرْ پِێخَمْبَرْ وَه بَرْدَه (اَی ژِنِێنْ پِێخَمْبَرْ)، خُدَایِێ وِی دِ شُونَا وَه دَه -ژِ ژِنَبِی و كَچَانْ- هِنَكْ ژِنِێنْ ژِ وَه چِێتِرْ دِێ بِدِیِێ كُو اَوِێ مُسِلْمَانْ بِنْ، بَاوَرْمَنْدْ بِنْ، اِیطَاعَتْكَارْ بِنْ، تُۆبهدَارْ بِنْ، عِبَادَتْكَارْ بِنْ، ژِ بُۆ خُدِێ لِسَرْ رِێكَا بِنْ.

٦. گَلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه! خَوه و مَالْبَاتَا خَوه ژِ ئَاگِرَكِی بِپَارِێزِنْ كُو سُخْتَنِى (ئَارْدُویِێ) وِی مِرُوڤْ و كَڤِرِنْ. لِسَرْ وِی (ئَاگِرِی) مَلائِیكَتِێنْ دِلْسِتُورْ و دِژْوَارْ هَنَه. لِبَرْ فَرْمَانَا خُدِێ رَانَابِنْ و یَا كُو فَرْمَانَا وَانْ پِێ هَاتِی كِرِنْ دِكِنْ.

٧. گَلِی یِێنْ كَافِرْ بُونَه! اِیرُو لِێبُورِینَا خَوه نَخَوازِنْ. هُونْ دِێ تَنِێ جَزَایِێ كِرِنِێنْ
خَوه بِكِشِینِنْ.

٨. گَلِی بَاوَرْمَنْدَانْ! بَرِێ خَوه بِدِنْ خُدِێ و بِتُۆبَیَكَه ژِ دِلْ و جَانْ تُۆبه بِكِنْ.(اَگَرْ هُونْ ژِ دِلْ و جَانْ تُۆبه بِكِنْ) هِێڤِی هَیَه كُو رَبِّێ وَه لِگُنَهِێنْ وَه بِبُورَه و وَه بِخَه بِهِشْتِێنْ كُو دِ بِنِێ وَانْ رَه چَمْ دِهَرِكِنْ. اَوْ رُۆژَا كُو خُدِێ پِێخَمْبَرْ و بَاوَرْمَنَدِێنْ لِگَلْ وِی رِسْوَا نَاكَه و نَادَه شَرْمِێ،(وِێ رُۆژِێ) رُۆنَاهِیَا وَانْ دِێ لِپِێشِی و رَخِێ وَانْ يِێ رَاسْتِێ بِچَه. دِبِێژِنْ: خُدَایِێ مَه! رُۆنَاهِیَا مَه تَمَامْ بِكَه و مَه بِبَخْشِینَه، بِرَاسْتِی ژِی تُو لِسَرْ هَرْ تِشْتِی خَودَانْهِێزِی.

٩. هَیْ پِێخَمْبَرْ! لِهَمْبَرْ كَافِرْ و مُنَافِقَانْ جِهَادِێ بِكَه و لِسَرْ وَانْ دِژْوَارْ بِبَه. جِهِێ وَانْ جَهَنَّمَه. اَوْ چِه پِیسَه جِهَه!

١٠. خُدِێ ژِ یِێنْ كَافِرْ رَه ژِنَا نُوحْ و ژِنَا لُوطْ نِمُونَه ئَانِینَه. اَڤْ هَرْدُو ژِنْ دِ بِنْ مَهْرَا دُو بَنْدَیِێنْ مَه یِێنْ صَالِحْ دَه بُونْ و (بِكَافِرْبُونَا خَوه) هَرْدُو ژِنَانْ بِوَانْ رَه خَایِنْتِی كِرِنْ (نَه خِیَانَتَا نَامُوسِێ). ڤِێجَه مِێرِێنْ وَانْ (دِگَلْ كُو پِێخَمْبَرْ بُونْ) نِكَارِینْ عَذَابِێ خُدِێ ژِ سَرْ وَانْ بِدِنْ ئَالِی. ژِ هَرْدُو ژِنَانْ رَه هَاتَه گُۆتِنْ: دَه هَایْدِێ دِگَلْ یِێنْ كُو دِچِنْ اِێگِرْ دَه هُونْ ژِی بِچِنْ![275]

١١. خُدِێ ژِ یِێنْ بَاوَرْمَنْدْ رَه نِمُونَه ژِ ژِنَا فِرْعَونْ ئَانِیَه. دَمَا گُۆتِبُو: خُدَایِێ مِنْ! ژِ بُۆ مِنْ لِجَمْ خَوه لِبِهِشْتِێ مَالَكِێ چِێكَه، مِنْ ژِ فِرْعَوْنُ و كَارِێ وِی خَلاسْ بِكَه و مِنْ ژِ وِێ جِڤَاتَا ظَالِمْ رِزْگَارْ بِكَه!

١٢. ژِ مَرْیَمَا كَچَا عِمْرَانِی ژِی نِمُونَه تِینَه، اَوَا كُو نَامُوسَا خَوه پَارَاسْتِی. ڤِێجَه جِبْرِیلْ قَاصِدِێ مَه، بِاَمْرِێ مَه پُفْكِرَه بَرْ خَاڤِكَا وِێ. وِێ بَاوَرِی بِشَرِیعَتَا خُدَایِێ خَوه و كِتِێبِێنْ وِی ئَانِی و اَوْ ژِ اِطَاعَتْكَارَانْ بُۆ.

[275] اَڤْ ئَایَتْ بَیَانْ دِكَه كُو گِرِێدَانِێنْ بِژِنْ و مِێرِتِییِێ بِسَدَمْ كُفْرِێ تُو فَیْدِێ نَادَه هَڤْ. یَعْنِی ژِنَكَه كُو لِسَرْ كُفْرِێ بِمرَه مِێرِێ وِێ پِێخَمْبَربَه ژِی تُو فَیْدِێ نَادِیِێ. خُدِێ ژِ ڤِێ عَلَاقَیَا ژِنِیتِیِێ مُهِمْتِرْ ژِی پِێوَنْدِیِێنْ لِێزِمْتِتِی و خُوَدِتِیِێ بَیَانْ كِرِیَه «اَوْ رُۆژَا كُو مَالْ و زَارُۆ تُو فَیْدِێ نَادِنْ كَسِی» شُعَرَاء:٨٨ و ژِ سُورَهیِێ عَبَسَ ئَایَتَا ٣٤-٣٥ێ «رُۆژَا كُو مَرَڤْ ژِ بِرَایِێ خَوه، ژِ دَایِكْ و بَئَاڤِێ خَوه ..دِرَڤَه«. خُدِێ ژِ ڤَانْ هَرْدُو ژِنَانْ مِینَاكْ ئَانِیَه. اَڤْ ژِی شَامِلِی سَرْ تَڤَكِێ اَقْرَبَانْ تِێ. خُدِێ بِڤِێ یَكِێ بِمُسِلْمَانَانْ دِدَه زَئَانِینْ كُو نَه بِنَاڤْگِینَا اِیمَانِێ بَه كَسْ نِكَارَه تُو فَیْدِێ بِدَه تُو كَسِی، چَنْدِی كُو اَو خَودِیِێ وِی یِێ هَرِی نِێزْ بَه ژِی. ژِ سُورَهیِێ طُورْ ئَایَتَا ٢١ێ «اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینَه و زُرِّیَّتَا وَانْ ژِی بِبَاوَرِی دَابَه پِیْ شُۆپَا وَانْ، اَمِێ زُرِیَتَا وَانْ ژِی بِگِهِینِنَه وَانْ و اَمْ ژِ مُكَافَاتَا وَانْ ژِی تِشْتَكِی كِێمْ نَاكِنْ» ڤِێ رَوْشِێ دِتَكِزِێنِێ.

٦٧. سُورَه يِێ مُلْكْ

سُورَهیِێ (مُلْكْ)، سِی (٣٠) ئَایتَه، لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارِێ. سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا مُلْكْ دَرْبَاسْ بُویَه كُو اَوْ بِوَاتَیَا دَسْتْهِلاتِی و حُكِمْرَانِی یَه. ژِ ڤِی سُورَهیِی رَه هِنَكْ نَاڤِێنْ دِنْ ژِى هَنَه: تَبَارَكَه، مُنْجِیَه، مُجَادَلَه، مَانِعَه و وَاقِیَه. دَرْ بَارِێ ڤِی سُورَهیِی دَه پِرْ حَدِیثْ هَنَه، دِدِنْ زَانِینْ كُو كَسِێ هَرْ شڤْ وِی بِخُوِینَه، خِێرَكَه مَزِنْ ژِ خَوه رَه حَاصِلْ دِكَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَوْ خُدَایِێ كُو خَودَانِی و فَرْمَانْدَارِی بِدَسْتِێ وِی یَه چِقَاسْ پَاكْ و پِیرُوزَه. اَوْ لِسَرْ هَرْ تِشْتِی قَادِرَه.

٢. خُدِێ مِرِنْ و ژِیَانْ ئَافِرَانْدِنْ دَا كُو وَه بِجَرِبِینَه؛ كَا كَارْ و كِرْیَارِێنْ كِێ ژِ وَه چِێتِرَه. هَرْ اَوَه یِێ عّزِیزْ یِێ غَفُورْ.

٣. اَوْ خُدَایِێ كُو حَفْتْ طَبَقْ ئَاسِیمَانْ دِ سَرْ هَڤْ رَه ئَاهَنْگسَازْ چِێكِرِنَه، تُو یِێ دِ چِێكِرِنَا خُدَا یِێ رَحْمٰنْ دَه تُو كِێمَاسِی و نَاكُۆكِیێ نَبِینِی. ڤِێجَه دَه بَرِێ خَوه بِدِێ، اَرِێ مَا تُو كِێمَاسِیكِێ تِی دَه دِبِینِی؟

٤. پَاشِێ دِیسَا بَرِێ خَوه بِدِێ (كَا تُو عَیْبَكِێ تِی دَه دِبِینِی(؟ چَاڤِێنْ تَه دِێ رَبَنْ و وَسْتِیَایِی لِتَه ڤَگَرِنْ.

٥. بِرَاسْتِی مَه ئَاسِیمَانِێ دِنْیَایِێ بِسِتِێرَانْ خَمِلانْدِیَه. مَه اَوْ (سِتِێرْ) ژِ بُۆ رَجِمَانْدِنَا شَیْطَانَانْ كِرِنَه تِێوَرْ و مَه ژِ بُۆ وَانْ عَذَابِێ بِپِێتْ ئَامَادَه كِرِیَه.

٦. ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو رَبِّێ خَوه مَانْدَلْ دِكِنْ عَذَابِێ دُۆژَهِێ هَیَه. اَوْ چِه پِیسَوَارَه!

٧. گَاڤَا اَوْ (كَافِرْ) دِ جَهْنَمِێ تِێنْ وَرْكِرِنْ، دَنْگَكِی بِهِێرْسِی كِرِێتْ ژِێ تِێ و اَوْ دِ نَاڤْ خَوه دَه دِكَلَه.

٨. جَهَنَمْ ژِ هِێرْسَا خَوه هِنْدِكْ دِمِینَه كُو خَوه بِخَوه و ژِ هَڤْ بِتَقَه! چِه گَاڤَا مَلائِیكَتْ كُۆمَكِێ ژِ كَافِرَانْ دِاڤِێژِنِێ، زَبَانِیێنْ وِێ ژِ وَانْ دِپِرْسِنْ؛ اَرِێ مَا ژِ بُۆ وَه پِێخَمْبَرْ نَهَاتِبُونْ (كُو ژِ عَذَابِێ ڤِێ رُۆژِێ وَه بِتِرْسِینِنْ)؟

٩. دِ بَرْسِڤَا خَوه دَه، گُۆتِنْ: رَاسْتَه، بِرَاسْتِی پِێخَمْبَرْ ژِ بُۆ مَه هَاتِنْ، ڤِێجَه مَه بَاوَرِی
بِوَانْ نَئَانِی و مَه گُۆتْ: خُدِێ تُو پِێخَمْبَرْ نَشَانْدِنَه. هُونْ بَسْ دِ نَاڤْ ژِرِێدَرْكَتِنَكَه مَزِنْ دَه نَه!

١٠. گُۆتِنْ: اَگَرْ مَه گُهْ بِدَایَا پِێخَمْبَرَانْ ئَانْ ژِی مَه فَهْمْ بِكِرَا ڤِێگَا اَمْ نَدِبُونْ ژِ خَلْكِێ دُۆژَهِێ!

١١. ڤِێجَه لِگُنَهِێنْ خَوه مِكُرْ هَاتِنْ. نَاخَوه بِلا دُۆژَهِی بِمِرِنْ و ژِ دِلُۆڤَانِیَا خُدِێ دُورْ بِنْ!

١٢. بِرَاسْتِی اَوِێنْ كُو ژِ نَدِیتِی و نَبِینَایِی ڤَه ژِ خُدَایِێ خَوه دِتِرْسِنْ، ژِ وَانْ رَه لِێبُورِینْ و پَرُو یَكَه مَزِنْ هَیَه.

١٣. هُونْ دِخَوازِنْ گُوتِنَا خَوه بِدِزِی یَانْ ژِی اَشْكَرَا بِبِێژِنْ، بِرَاسْتِی خُدِێ بِیَا دِ دِلانْ دَه هَرْ دِزَانَه.

١٤. اَرِێ مَا اَوِێ كُو (تَڤَكِێ عَالَمِێ) ئَافِرَانْدِیَه (بِيَا نَپَنِى و دِيَارْ) نِزَانَه؟ دِگَلْ كُو هَرْ اَوَه یِێ لَطِیفْ یِێ خَبِیرْ.[276]

١٥. خُدِێ یَه اَوِێ كُو عَرْدْ ژِ بُۆ وَه سَرْنَرْمْ (و هِێسَانْ) كِرِیَه. ڤِێجَه دِ نَاڤْ هَرْ ئَالِیێنْ وِێ دَه بِگَرِنْ، ژِ رِزْقِێ كُو خُدِێ دَایَه وَه بِخوِنْ و ڤَگَرْ بَسْ بِبَالْ وِی ڤَه یَه.

١٦. اَرِێ مَا هُونْ ژِ وِی خُدَایِێ لِژُۆرْ اَوْلَه نَه كُو اَوْ دِ عَرْدِێ دَه وَه نَبَه خَوارِێ. هَا وَه دِیتْ كُو عَرْدْ دِلَرِزَه؟

١٧. اَرِێ مَا هُونْ ژِ وِی خُدَایِێ لِژُۆرْ پِشتْرَاسْتِنْ كُو كَڤِرْبَارَانَكِێ بِسَرْ وَه دَه نَرِژِینَه؟ ڤِێجَه هُونِێ بِزَانِنْ كَا تِرْسَانْدِنَا مِنْ چَاوَانَه؟

١٨. بِرَاسْتِی یێنْ بَرِیَا ڤَانْ (پُوتْپَرَسْتَانْ) ژِی بَاوَرِی بِـ (پِێخَمْبَرِێنْ خَوه) نَئَانِینْ. ڤِێجَه لِهَمْبَرِی اِنْكَارَا وَانْ (دَه بِنِێرَه) كَا عَذَابِێ مِنْ چَاوَا بُۆ؟!

١٩. مَا اَوْ لِطَیْرَانْ نَانِێرِنْ كُو دِ سَرْ وَانْ رَه دِفِرِنْ، پَرِێنْ خَوه ڤَدِكِنْ و دِگِرِنْ؟ ژِ خُدَایِێ رَحْمٰنْ پِێ ڤَه (تِشْتَكْ ) وَانْ (لِهَوَا) نَاگِرَه. بِرَاسْتِی اَوْ بِهَرْ تِشْتِی بِینَرَه.

٢٠. اَرِێ مَا ژِ بِلِی خُدِێ، اَوْ كِی یَه كُو ژِ بُۆ وَه بِبَه لَشْكَرْ كُو ئَارِیكَارِیَا وَه بِكَه؟
بِرَاسْتِی كَافِرْ هَرْ دِ نَاڤْ خَاپَانْدِنَكَه اَشْكَرَا دَه نَه (شَیْطَانْ وَانْ دِخَاپِینَه و نَاهِێلَه اَوْ بَاوَرِی بِینِن.)

٢١. اَرِێ مَا كُو خُدِێ رِزْقِێ خَوه لِسَرْ وَه بِبِرَه، مَا كِی دِكَارَه رِزِقْ بِدَه وَه؟ نَخِێرْ، بَلْكِی وَانْ خَوه دِ چَاڤْسُورِی و نَفْرَتِێ دَه بَرْدَانَه و رِكْدَارِیِێ دِكِنْ.

٢٢. اَرِێ مَا كَسِێ كُو لِسَرْ رُویِێ خَوه بِمَشَه دُرِسْتِرَه یَانْ اَوْ كَسِێ كُو لِسَرْ پِیَانْ دِ رِیَكَه رَاسْتْ دَه دِمَشَه؟

٢٣. بِبِێژَه: خُدِێ یَه، اَوِێ كُو هُونْ ژِ نُو ڤَه خُلِقَانْدِنَه و ژِ بُۆ وَه گُه، چَاڤْ و دِلْ چِێكِرْنَه. هُونْ چِقَاسْ كِێمْ شْكرِێ خُدِێ دِكِنْ!

٢٤. بِبِێژَه: خُدِێ یَه، یِێ كُو هُونْ دَانَه سَرْ عَرْدِێ و تِی دَه بَلاڤْ كِرِنَه و هُونِێ بَسْ بِبَالْ وِی ڤَه بِێنَه جِڤَانْدِنْ.

٢٥. اَوْ دِبِێژِنْ: اَگَرْ هُونْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ، دَه كَا اَڤْ سُۆزْ (ئَا تُو مَه پِێ دِتِرْسِینِی) كَنْگِێ یَه؟

٢٦. بِبِێژَه: بِرَاسْتِی زَانِینَا وِێ لِجَمْ خُدِێ یَه. اَزْ تَنِێ هِشْیَارْكَرُ و ئَاگَاهْدِێرِمْ.

٢٧. اِێدِی دَمَا عَذَابْ و نَخَوِشِیِێ نِێزِی خَوه دِبِینِنْ، لِوَه یِێ كَافِرْ و بِێبَاوَرَانْ رَشْ دِبَه. مَلائیكَتْ ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ: هَا اَڤَه، اَوْ عَذَابِێ كُو وَه لِێ لَزْ دِكِرْ!

٢٨. بِبِێژَه: اَگَرْ خُدِێ مِنْ و كَسِێنْ لِگَلْ مِنْ بِمِرِینَه، یَانْ ژِی لِمَه وَرَه رَحْمِێ، مَه سَاغْ بِهِێلَه، دَه ژِ مِنْ رَه بِبِێژِنْ مَا كِی هَیَه كُو كَافِرَانْ ژِ عَذَابِێ دِژْوَارْ رِزْگَارْ بِكَه؟

٢٩. بِبِێژَه: اَوْ خُدَایِێ رَحْمٰنَه (اَوِێ كُو مِرُۆڤَانْ ژِ نَخَوشِی و عَذَابِێ رِزْگَارْ دِكَه). مَه بَاوَرِی پِێ ئَانِی و مَه خَوه بَسْ سِپَارْتَه وِی. ڤِێجَه هُونِێ دِ نِێزْ دَه بِزَانِنْ كَا كِی یَه یِێ دِ رِێشَاشِیكَه اَشْكَرَا دَه.

٣٠. بِبِێژَه: كَا بَژِنْ: اَگَرْ ئَاڤَا وَه دِ عَرْدِێ دَه هَرَه خَوارْ، مَا كِی هَیَه كُو ئَاڤَكَه هَرِكْ ژِ
وَه رَه بِینَه؟

[276] لَطِیفْ: اَوِێ كُو بِحَقِیقَتَا هَرْ تِشْتِی، بِهُورْ و گِرِێ وِی زَانَا یَه.

خَبِیرْ: اَوِێ كُو بِكِرِنِێنْ بَنْدَیِێنْ خَوه، یِێنْ اَشْكَرَا و نَهِێنِی ئَاگَاهْدَارَه.

٦٨. سُورَه يِێ قَلَمْ

سُورَهیِێ (قَلَمْ)، پِێنْجِی و دُو (٥٢) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه و سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیڤَا قَلَمْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِوَاتَیَا پِێنُوسْ و خَامَه یَه. نَاڤَكِی دِنِێ ڤِی سُورَهیِی ژِی نُو نَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. نُونْ. بِقَلَمِێ و بِیَا كُو رِێزَه رِێزْ تِێ نِڤِیسِینْ صُۆنْدْ بَه.

٢. بِسَدَمَا كُو خُدِێ قَنْجِی دَایَه تَه تُو دِینْ نِينِی.

٣. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ تَه پَرُویَكَه بِێقُتبُونْ هَیَه.

٤. بِرَاسْتِی تُو لِسَرْ رَوِشْتَكِی (اَخلَاقَكِی) مَزِنِی.

٥. دِ نِێزِیكْ دَه (رَسُولِێ مِنْ) تُو یِێ بِبِینِی و اَوِێ ژِی بِبِینِنْ..

٦. كَا كِی ژِ وَه دِینَه.

٧. بِرَاسْتِی خُدَایِێ تَه بِێهْتِرْ دِزَانَه بِیِێ كُو رِێ وِنْدَا كِرِیَه و اَوْ بِێهْتِرْ دِزَانَه بِیِێ كُو رَاسْتَرِێ بُویَه.

٨. نَاخَوه بِگُۆتِنَا دَرَوْكَرَانْ مَكَه!

٩. اَوْ دِخَوازِنْ كُو تُو بِنَرْمِی تَڤْبِگَرِی دَا كُو اَوْ ژِی لِبَارَا تَه نَرْمْ تَڤبِگَرِنْ.

١٠. بِگُۆتِنَا مِرُوڤِێ زِێدَه سُۆنْدْكَارْ يِێ رِسْوَا مَكَه،

١١. اَوِێ دَڤْئَاڤِێژِێ عَیِبْدَرِێخْ و اَوِێ سَبْكَرِێ خَبَرْگُهِێزْ.

١٢. اَوِێ چِیكُوسِێ خِێرْنَهخَوازِێ تَعْدَهكَرِێ پِرْ گُنَهْكَارْ...

١٣. اَوِێ دِلْهِشْكْ و خَبَرْرَقْ، پِشْتِی وِێ ژِی كُو اَوْ بِیژِی بَه و بِخَرَابِیێ نَاڤْدَارْ بَه.

١٤. ژِ بَرْ كُو خُدَانْ مَالْ و زَارُوكْ بُۆ (ژِ لَوْ دَرْبَارِێ قُرْئَانِێ دَه وِسَا بُۆ)!

١٥. دَمَا ئَایتِێنْ مَه ژِێ رَه تِێنْ خَونْدِنْ، دِبِێژَه: اَوْ چِیرُوكْ و چِیڤَانُوكِێنْ پِێشِیِیانَه!

١٦. اَمِێ وِی لِسَرْ پُوزِێ وِی بِكِشْكِشِێنِنْ.

١٧. بِرَاسْتِی مَه خَلْكِێ مَكِّێ ژِی مِینَا خُدَانِێ بَاخْچَه جَرِبَانْدِنْ؛ دَمَا صُۆنْدْ خَوارِنْ كُو سِبَهِێ زُو (هِێ تُو كَسِی نَدِیتِی) فِێكِیِێ خَوه بِقُرِێفِنْ (دَا فَقِیرَانْ بِێبَحْرْ بِهِێلِنْ).

١٨. ژِ بُۆ فَقِیرْ و بَلَنْگَازَانْ تِه پَارْ ڤَنَقَتَانْدِنْ.

١٩. ڤِێجَه هِێ اَوْ دِ خَوِێ دَه، بِشَڤْ، بَلایَكَه مَزِنْ بِسَرْ بَخْچَیِێ وَانْ دَه هَاتْ.

٢٠. اِێدِی اَوْ بَخْچَه بُۆ مِینَا رِژِیِێ.

٢١. سَرِێ سِبَهِێ گَازِی هَڤْ كِرِنْ (دَا كُو هَرِنْ نَاڤْ بَاخْچِێ خَوه).

٢٢. (گُۆتِنْ) دَه هَایْدِێ سِبَهِێ زُو هَرِنْ اَگَرْ (بِرَاسْتِی) هُونْ دِخَوازِنْ فِێكِیێنْ خَوه بِقُرِێفِنْ!

٢٣. اَوْ، بَرْ بِرِیَا بَاخْچَه ڤَه چُونْ، بِدِزِی ژِ هَڤْ رَه دِگُۆتِنْ:

٢٤. بِلا تُو فَقِیرْ و بَلَنْگَازْ بِوَه نَحِسِنْ و بِوَه رَه نَیِێنْ نَاڤْ بَاخْچِێ وَه!

٢٥. اَوْ سِبَهِێ زُو بِرِێ كَتِنْ و ژِ وَانْ وَه یَه كُو اَوْ دِێ بِگِهِیژِنْ ئَارْمَانْجَا خَوه.

٢٦. لِێبَلِێ گَاڤَا وَانْ بَخْچَه (بِڤِێ رَوْشِێ) دِیتْ، گُۆتِنْ: مَه رِیَا خَوه شَاشْ كِرِیَه (اَڤْ نَه بَخْچِێ مَه یَه)!

٢٧. (گُۆتِنْ): نَخِێرْ، بَلْكِی اَمْ مَحْرُومْ و بِێپَارْ مَانْ.

٢٨. یِێ ژِ وَانْ تِێگِهِیشْتِرْ، گُۆتْ: مَا مِنْ ژِ وَه رَه نَگُۆتْ: بِێأَمْرِیَا خُدِێ مَكِنْ، دَه بِلا وَه خُدَایِێ خَوه پَاكْ بِدِێرَا، وَه زَكَاتَا مَالِێ خَوه بِدَایَا دَا كُو اَڤْ نَهَاتَا سَرِێ وَه.

٢٩. گُۆتِنْ: خُدِێیِۆ! تُو ژِ هَرْ كِێمَاسِیێ پَاكْ و پَاقِژِیِێ. بِرَاسْتِی اَمْ هَرْ سِتَمْكَارْ بُونْ.

٣٠. پَاشِێ بَرِێ خَوه دَانَه هَڤْ، گَازِنْ ژِ هَڤْ كِرِنْ و سُوجْ خِسْتِنْ ستُویِێنْ هَڤْ.

٣١. گُۆتِنْ: وَاخْ لِرَوْشَا مَه! بِرَاسْتِی اَمْ ژِ رِیَا رَاسْتْ دَرْكَتِبُونْ.

٣٢. هِێڤِی هَیَه كُو خُدَایِێ مَه ژِ بَدِێلا بَاخْچَیِێ مَه یكِی چِێتِرْ بِدَه مَه. بِرَاسْتِی اَمْ هِێڤِیدَارِێ (كَرَمَا) رَبِّێ خَوه نَه.

٣٣. هَا وِسَا یَه عَذَابْدَایِینَا مَه. لِێ بَلِێ، اَگَرْ بِزَانِنْ و تِێبِگِهِیژِنْ عَذَابِێ ئَاخِرَتِێ گَلَكْ دِژْوَارْتِرْ و مَزِنْتِرَه.

٣٤. بِێگُمَانْ ژِ بُۆ وَانِێنْ كُو خَوه ژِ بِێحَقِیێ دِپَارِێزِنْ لِجَمْ خُدَایِێ وَانْ بِهِشْتِێنْ خَوشْ هَنَه.

٣٥. اَرِێ مَا اَمِێ مُسِلْمَانْ و گُنَهْكَارَانْ وَكْهَڤْ بِگرِنْ؟

٣٦. اَرِێ چِه لِوَه قَوِمِیَه؟ مَا هُونْ چَاوَا (بِوَكْهَڤِیِێ) حُكِمْ دِدِنْ؟

٣٧. یَانْ ژِی دِ دَسْتْ وَه دَه كِتِێبَكْ هَیَه كُو هُونْ دِ وِێ دَه دِخوِینِنْ؟

٣٨. كُو بِرَاسْتِی ژِی یَا هُونْ دِخَوازِنْ ژِ بُۆ وَه تِی دَه یَه؟!

٣٩. یَانْ ژِی مَا سُوزِێنْ وَه لِسَرْ مَه هَنَه كُو حَتَا رُۆژَا قِیَامتِێ یَا هُونْ حُكِمْ پِێ بِدِنْ دِێ هَرْ ژِ بُۆ وَه بَه؟!

٤٠. ژِ وَانْ بِپِرْسَه: كَا كِی ژِ وَانْ كَفِیلِێ ڤِێ دُۆزَا پُوچَه؟

٤١. یَانْ ژِی دِ ڤِێ بِیرْ و بَاوَرِیِێ دَه هَڤْكَارِێنْ وَانْ هَنَه، ڤِێجَه اَگَرْ بِرَاسْتِی اَوْ رَاسْتْ دِبِێژِنْ بِلا گَازِی هَڤْكَارِێنْ خَوه بِكِنْ!

٤٢. رُۆژَا كُو لِوَانْ دِبَه تَنْگَاسِی و زَحْمَتِی (كُو رُۆژَا قِیَامْتِێ یَه)، دَاخَوازْ لِوَانْ تِێ كِرِنْ كُو هَرِنْ سِجُودِێ، لِێبَلِێ اَوْ نِكَارِنْ بِچِنْ سِجُودِێ.

٤٣. چَاڤِێنْ وَانْ بِتِرْسَه، زَلِیلِی وَانْ دِگِرَه. بِرَاسْتِی بَرِێ دَاخَوازْ ژِ وَانْ دِهَاتَه كِرِنْ كُو بِچِنْ سِجُودِێ (دِیسَا ژِی اَوْ نَچُونْ سِجُودِێ)، دِگَلْ كُو اَوْ سَاغْلَمْ و رِحَتْ بُونْ ژِی.

٤٤. تُو مِنْ و كَسِێ كُو بِڤِێ قُرْئَانِێ بَاوَرِی نَینِێ ژِ هَڤْ رَه بِهِێلَه. اَمِێ دِ نِێزِیكْ دَه هِێدِی هِێدِی، بِێیِی كُو اَوْ بِخَوه بِحِسِنْ بَرْ بِدُۆژَهِێ ڤَه وَانْ بِكِێشِمْ.

٤٥. اَزْ مُهْلَتِێ دِدِمْ وَانْ. بِرَاسْتِی دَهْفَا مِنْ ئَا جَزَادَانِێ پِرْ دِژْوَارَه!

٤٦. یَانْ ژِی تُو حَقَكِی ژِ وَانْ دِخَوازِی ڤِێجَه اَوْ لِسَرْ وَانْ گِرَانَه؟

٤٧. یَانْ ژِی زَانِینَا نَپَنِیێ لِجَمْ وَانَه،ڤِێجَه اَوْ دِنِڤِیسِنْ؟

٤٨. ڤِێجَه تُو ژِ بُوحُكْمِێ رَبِِّێ خَوه،خَوهرَاگِرَه , تُونَبَه وَكِی خُدَانِێ مَاسِی(یونُسْپِێخَمْبَرْ) دَمَابِدَرْدُ و كُلْ گَازِی خُدَایِێ خَوه كِرْ (دَاكُو وِی ژِ نَاڤَا مَاسِی رِزْگَارْ بِكَه)...

٤٩. اَگَرْ دِلُۆڤَانِیَا خُدَایِێ وِی پِێ رَه نْگِهِیشْتِبُویَا اَوِێ لِچُولا رِپْ و رُوتْ و لُومَهكِرِی بِهَاتَا ئَاڤِێتِنْ.

٥٠. بَلِێ خُدَایِێ وِی اَوْ بِژَارْتْ (وَحِی دَایِێ و بَرْ بِدِلُۆڤَانِیَا خَوه خِسْتْ)، ڤِێجَه اَوْ گَرَانْدْ ژِ مِرُوڤِێنْ قَنْجِیكَارْ.

٥١. بِرَاسْتِی، هِنْدِكْ مَابُو كُو یِێنْ كَافِرْ دَمَا لِقُرْئَانِێ گُهْدَارِی دِكِنْ ژِ كَرْبُ و كِینَا خَوه تَه چَاڤِینُۆكِی بِكِنْ و تَه بِخِنْ عَرْدِێ. دِبِێژِنْ: بِرَاسْتِی ژِی اَوْ دِینَه.

٥٢. حَالْ اَڤَه كُو قُرْئَانْ بِخَوه ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ ئَاگَاهْدَارِی یَه.

٦٩. سُورَه يِێ حَاقَّه

سُورَهیِێ (حَاقَّه)، پِێنْجِی و دُو (٥٢) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا حَاقَّه هَاتِیَه و بِوَاتَیَا وِێ قِیَامَتِێ یَه كُو وَانْ حَقِیقَتِێنْ هَاتِنَه مَانْدَلَكِرِنْ، دَرتِینَه رَاسْتِێ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. الحَاقَّه.[277]

٢. اَرِێ مَا اَلْحَاقَّه چِى یَه؟

٣. مَا تُو ژِ كُو دِزَانِى كَا اَلْحَاقَّه چِى یَه؟

٤. سَمُودْ و عَادْ بِرُۆژَا قِیَامَتِێ بَاوَرِی نَئَانِینْ.

٥. هَرْچِی سَمُودْ (قَوْمِێ نَبِی صَالِحْ) بُونْ بِقِیرَكَه ژِ حَدِێ دَرْ هَلَاكْ بُونْ.

٦. هَرْچِی عَادْ (قَومِێ نَبِی هُودْ) بُونْ بِبَاهُۆزَكَه بِڤِیزَه ڤِیزْ و زِێدَه سَارْ هَلَاكْ بُونْ.

٧. خُدِێ اَوْ حَفْتْ شَڤْ و هَشْتْ رُۆژَانْ لِپَێْ هَڤْ بِسَرْ وَانْ دَه شَانْدْ. اَوْ دِ مَالِێنْ خَوه دَه مِرِی و بِێبِزَاڤْ مَانْ، هَرْ وَكِی اَوْ قُرْمِێ دَارْخُرْمَیِێنْ رِزِی بُونْ.

٨. ڤِێجَه مَا تُو شُونْمَایِینَكِێ ژِ وَانْ دِبِینِی؟

٩. فِرْعَونْ و یِێنْ بَرِیَا وِی و خَلْكِێ وَانْ وَلاتِێنْ كُو هَاتِنَه سَرُو بِنْكِرِنْ ژِی، دَسْتْ
بِگُنَهَانْ كِرِنْ.

١٠. هَرْ وِهَا وَانْ گُهْدَارِیَا پِێخَمْبَرِێ خَوه نَكِرْ، ڤِێجَه خُدِێ بِعَذَابَكِی تُنْدْ (دِژْوَارْ)
اَوْ جَزَا كِرِنْ.

١١. بِرَاسْتِی گَاڤَا ئَاڤِێ (هَرْ ئَالِی) دَا بَرْ خَوه و بِلِنْدْ بُۆ، مَه هُونْ دِ كَشْتیِێ دَه هِلْگِرْتِنْ...

١٢. دَا كُو اَمْ ڤِێ یكِێ ژِ وَه رَه بِكِنْ پَنْدُ و شِیرَتْ و دَا كُو گُهِێنْ تِێگِهِیشْتِی تِێبِگِهِیژِنْ.

١٣. اِێدِی گَاڤَا كُو دِ صُورِێ دَه یَكْ پِفْكِرِنَكْ بِێ پِفْكِرِنْ..

١٤. عَرْدُ و چِیَا بِێنْ رَاكِرِنْ و بِجَارَكِێ لِهَڤْ بِێنْ خِسْتِنْ و هُورْ و هِێرَا بِبِنْ.

١٥. هَا وِێ رُۆژِێ بِزَانَه كُو قِیَامْتْ رَابُو.

١٦. ئَاسِیمَانْ دِدَرِزَه، اِێدِی وِێ رُۆژِێ ئَاسِیمَانْ سِسْتُ و خَاڤَه.

١٧. مَلائِیكَتْ لِدُۆرَا ئَاسْمِێنِنْ. وِێ رُۆژِێ هَشْتْ مَلائیكَتْ عَرْشِێ خُدَایِێ تَه دِ سَرْ مِرُۆڤَانْ رَه دِێ هِلْگِرِنْ.

١٨. وِێ رُۆژِێ (ژِ بُۆ حَسَابْ) هُونِێ بِێنَه پِێشْبَرِی خُدَایِێ خَوه، تِشْتَكِی وَه یِی ڤَشَارْتِی نَامِینَه.

١٩. هَرْچِی یِێ كُو دَفْتَرَا عَمَلِێ خَوه بِدَسْتِێ خَوه یِێ رَاسْتِێ وَرْگِرَه، (بِكِێفْ) دِبِێژَه: كَرَمْ كِنْ؛ دَفْتَرَا مِنْ بِخُوِینِنْ.

٢٠. بِرَاسْتِی مِنْ ژِ دِلْ زَئَانِیبُو كُو حَسَابِێ رُۆژَا قِیَامَتِێ لِپِێشِیَا مِنَه.

٢١. ڤِێجَه اَوْ دِ ژِیَانَكَه خَوهشْ دَه یَه.

٢٢. دِ بِهِشْتَكَه قَدِرْبِلِنْدُ و خُدَانْرُومَتْ دَه یَه.

٢٣. فِێكِیێ وِێ نِێزِكْ و بَرْدَسْتِنْ.

٢٤. (مَلائیكَتْ ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ): بِسَدَمَا كَارْ و كِریَارِێنْ كُو وَه دِ دِنْیَایِێ دَه كِرِنْ بِخوُنْ، ڤَخوُنْ، ژِ وَه رَه نُۆشِیجَانْ بَه.

٢٥. هَرْچِی یِێ كُو دَفْتَرَا عَمَلِێ خَوه، بِدَسْتِێ خَوه یِێ چَپِێ وَرْگِرَه، دِێ بِبِێژَه: خَوزِی اَڤْ دَفْتَرْ ژِ بُۆ مِنْ نَهَاتِبُویَا دَایِنْ!

٢٦. هَمْ مِنْ نِزَانِبُویَا كَا حَسَابِێ مِنْ چِى یَه!

٢٧. خَوزِی بِمِرِنِێ رَه هَرْ تِشْتْ بِدَاوِی بُویَا!

٢٨. مَالْ و مِلْكِێ مِنْ قَتْ فَیْدَه نَگِهَانْدَه مِنْ..

٢٩. دَسْتْهِلاتِیَا مِنْ ژِ مِنْ هَاتَه سِتَانْدِنْ.

٣٠ . (تِێ گُۆتِنْ): وِی بِگِرِنْ و بِزِنْجِیرَانْ (دَسْتِێنْ وِی بِسِتُویێ وِی ڤَه) گِرِێ بِدِنْ..

٣١. پَاشِێ وِی بَاڤِێژِنْ نَاڤْ ئَاگِرِێ بِپِێتْ!

٣٢. پِشْتْرَه وِی بِزِنْجِیرَكَه حَفْتِێ گَازْ زِنْجِیرْپِێچْ بِكِنْ.

٣٣. بِرَاسْتِی وِی بَاوَرِی بِخُدَایِێ مَزِنْ نَدِئَانِی..

٣٤. لِسَرْ نَانْدَایِنْ و تِێرْكِرِنَا بَلَنْگَازَانْ تَشْوِیقْ نَدِكِرْ.

٣٥. اِیرُو لِڤِرْ، ژِێ رَه تُو هَڤَالْ و هُوگِرْ نِینِنْ.

٣٦. ژِ بِلِی خوِینْ و عَدَابِێ تُو خَوارِنْ ژِی تُنَه.

٣٧. ژِ گُنَهْكَارَانْ پِێ ڤَه كَسْ ڤِێ خَوارِنِێ نَخَوه.

٣٨. صُۆنْدْ بَه، بِتِشْتِێنْ كُو هُونْ دِبِینِنْ..

٣٩. بِتِشْتِێنْ كُو هُونْ نَابِینِنْ ژِی..

٤٠. بِێگُمَانْ اَڤْ (قُرْئَانْ)، گُوتِنَا قَاصِدَكِی پِرْ بِرُومَتَه.

٤١. اَڤْ، نَه گُوتِنَا شَاعِرَكِی یَه. هُونْ چِقَاسْ كِێمْ بَاوَرْ دِكِنْ!

٤٢. اَڤْ، نَه گُوتِنَا رِمِلْدَارَكِی یَه ژِی. هُونْ چِقَاسْ هِنْدِكِی دِفِكِرِنْ!

٤٣. اَڤْ، ژِ جَمْ پَرْوَرْدَگَارِێ عَالَمِێ ڤَه هَاتِیَه شَانْدِنْ.

٤٤. اَگَرْ وِی پِێخَمْبَرِی لِسَرْ (نَاڤِێ) مَه هِنْ گُۆتِنْ لِێبَانِینَا..

٤٥. تَقَزْ مَه یِێ اَوْ بِخُرْتْ بِهِنْگَاڤتَا..

٤٦. پِشْتْرَه مَه یِێ دِلْرَهَا وِی بِقَتَانْدَا.

٤٧. ژِ وَه تُو كَسِی دِێ نِكَارِیَا ژِ بُۆ وِی بَرَڤَانِی بِكِرَا.

٤٨. بِرَاسْتِی اَڤْ (قُرْئَانْ) ژِ بُۆ تَقْوَادَارَانْ بِیرْئَانِینْ و شِیرَتَه.

٤٩. اَمْ، تَقَزْ دِزَانِنْ كُو ژِ وَه هِنْ كَسْ پِێ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

٥٠. بِێگُمَانْ اَوْ ژِ بُۆ كَافِرَانْ حَسْرَتْ و پُۆشْمَانِی یَه.

٥١. بِرَاسْتِی ژِی اَڤْ قُرْئَانْ رَاسْتِی بِخَوه یَه.

٥٢. ڤِێجَه تُو نَاڤِێ رَبِّێ خَوه یِێ مَزِنْ پَاكْ و پَاقِژْ بِدِێرَه.

[277] الحَاقَّه ، نَاڤَكْ ژِ نَاڤِێ رُۆژَا قِیَامَتِێ یَه، لَوْرَا دِ ڤِێ رُۆژِێ دَه پَیْمَانَا بِپَادَاشُ و جِزَایِێ مِسُۆگَرْ دِبَه-

٧٠. سُورَه يِێ مَعَارِجْ

سُورَهیِێ(مَعَارِجْ) چِلْ و چَارْ (٤٤) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه ، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا ٣‘اَمْ گِرْتِیَه كُو پَیْڤَا مَعَارِجْ تِی دَه دَرْبَاسْ بُویَه و بِوَاتَیَا بِلِنْدبُونْ و هِلْبُونَا بِبَرْ بِئَاسِیمَانَانْ ڤَه یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. دَاخَوازْكَرَكِی دَاخَوازْ كِرْ (هَاتِنَا) عَذَابَكِى كُو اَوِێ رُو بِدِێ.

٢. اَوْ عَذَابْ ژِ بُۆ كَافِرَانَه. یِێ وِی ژِ سَرْ وَانْ بِدَه ئَالِی تُنَه.

٣. اَوْ عَذَابِێ اَوْ دِخَوازِنْ ژِ جَمْ خُدِێ ڤَه یَه كُو اَوْ خُدَایِێ مَقَامِێنْ مَزِنْ و بِلِنْدَه.

٤. مَلَائِیكَتْ و جَبْرِیلْ دِ رُۆژَكِێ دَه بِبَالِێ ڤَه هِلْدِكِشِنْ كُو تَبَابَا وِێ پِێنْجِی هَزَارْ صَالَه.

٥. ڤِێجَه تُو بِصَبْرَكَه رِنْدْ صَبْرِێ بِكَه.

٦. بِرَاسْتِی كَافِرْ وِى (عَذَابِێ وِێ رُۆژِێ) دُورْ دِبِینِنْ.

٧. اَمْ ژِی وِی نِێزِیكْ دِبِینِنْ.

٨. اَوْ رُۆژْ ئَاسِیمَانْ دِبَه وَكِی مَعْدَنَا حَلِیَایِی.

٩. چِیَا ژِی دِبِنْ مِینَا هِرِیَا ژَنْدِی.

١٠. تُو دُۆسْتْ لِحَالِێ تُو دُۆسْتِى نَاپِرْسَه.

١١. اَوْ دِێ نِیشَانِی هَڤْ بِێنَه دَایِینْ. كَسِێ گُنَهْكَارْ ژِ بَرْ عَذَابِێ رُۆژَا قِیَامَتِێ دِخَوازَه كُو زَارُۆكِێنْ خَوه...

١٢. ژِنَا خَوه و بِرَایِێ خَوه...

١٣. عشِیرُ و مَالْبَاتَا كُو اَوْ هِمْبِێزْ دِكِرِنْ...

١٤. چِقَاسْ كَسِێنْ كُو لِسَرْ عَرْدِێ هَنَه ژِی تَڤَكَانْ گُۆرِی خَوه بِكَه، دَا كُو اَوْ رِزْگَارْ بِبَه.

١٥. نَخِێرْ، اَوْ نِكَارَه ڤِێ بِكَه؛ دُۆژَهْ ئَاگِرَكِی گُرْ و بِپِێتَه.

١٦. اَوْ چَرْمِێ سَرِیَانْ رَادِكَه.

١٧. اَوْ (دُۆژَهْ) گَازِی وِى كَسِى دِكَه كُو پِشْتَا خَوه دَایَه (اِیمَانِێ) و بَرِێ خَوه ژِێ دَایَه پَاشْ..

١٨. (سَرْوَتِێ) دِدَه سَرْ هَڤْ (زَكَاتِێ ژِێ نَادَه) و خَزِنْ دِكَه!

١٩. بِرَاسْتِی اِنْسَانْ لَزْگِینْ و چِكُوسْ هَاتِیَه ئَافِرَانْدِنْ..

٢٠. دَمَا نَبَاشِی بِسَرْ دَه تِێ (غَمْگِینْ دِبَه و) دِكَه فَرْیَادْ..

٢١. گَاڤَا كُو قَنْجِیَكْ بِسَرْ دَه بِێ دَسْتْگِرْتِی و چِكُوسْ دِبَه.

٢٢. ژِ بِلِی یِێنْ نِمِێژْكَرْ..

٢٣. اَوِێنْ كُو نِمِێژَا خَوه بَرْدَوَامِی دِكِنْ.

٢٤. اَوِێنْ كُو دِ مَالِێنْ وَانْ دَه پَارَكَه دِیَارْكِرِی هَیَه..

٢٥. ژِ بُۆ پَارْسَكْ و بِێپَارَانْ.

٢٦. اَوِێنْ كُو بِرُۆژَا جَزَادَانِێ بَاوَرِی تِینِنْ..

٢٧. اَوِێنْ كُو ژِ عَذَابِێ خُدَایِێ خَوه دِتِرْسِنْ.

٢٨. بِرَاسْتِی عَذَابِێ رَبِّێ وَانْ بِێ اَوْلَه یَه...

٢٩. اَوِێنْ كُو دَاوْپَاقِژِنْ و نَامُوسَا خَوه دِپَارِێزِنْ.

٣٠. لِێبَلِێ نَه لِهَمْبَرْ ژِنْ و جَارِیِیێنْ خَوه. بِرَاسْتِی دَرْ بَارِێ وَانْ دَه اَوْ بِێگَازِنِنْ.

٣١. اِێدِی كَسِێ كُو ژِ بِلِی ڤَانْ بِخَوازَه كُو بِهِنَكِێنْ دِنْ رَه (بِێنِكَاحْ) رَازَه، ڤِێجَه هَا اَوْ سِینُورْبِهِێرْ هَرْ بِخَوه نَه.

٣٢. اَوِێنْ كُو سِپَارَه و پَیْمَانِێنْ خَوه بِجِهْ تِینِنْ...

٣٣. اَوِێنْ كُو شَاهدَیِیَا خَوه (بِرَاسْتُ و دُرِسْتِی) دِدِنْ...

٣٤. اَوِێنْ كُو لِنِمِێژَا خَوه مِقَاتَه نَه...

٣٥. هَا اَڤِنْ، يِێنْ كُو دِ بِهِشْتَانْ دَه رُومَتَا وَانْ تِێ گِرْتِنْ.

٣٦. ڤِێجَه مَا چِه لِیِێنْ كَافِرْ قَوِمِیَه كُو بِبَالْ تَه ڤَه لَزْ دِكِنْ و دِبَزِنْ (سِطُيِێ خَوه بِئَالِيِێ تَه ڤَه دِرِێژْ دِكِنْ دَا كُو لِتَه گُهْدَارِى بِكِنْ)؟!

٣٧. (پَاشِێ) ژِ رَاسْتُ و چَپْ ڤَه بَلَاڤْ دِبِنْ(پِشْتَا خَوه دِدِنْ تَه و طِنَاظِێ خَوه دِكِنْ).

٣٨. مَا هَرْ یَكْ ژِ وَانْ لِهِێڤِیێنَه كُو اَوْ بِچِنْ جَنَّتَا نَعِیمِێ؟

٣٩. نَا، بِلا ڤِێ هِێڤِیێ نَكِنْ! بِرَاسْتِی اَوْ ژِی دِزَانِنْ كُو مَه اَوْ ژِ چِى ئَافِرَانْدِنَه.

٤٠. نَا؛ رَاسْتِی نَه وَكِی هِێڤِیَا وَانَه! صُۆنْدْ بِخُدَایِێ رُۆژْهِلاَتُ و رُۆژَاڤَایَانْ، بِرَاسْتِی ژِی اَمْ كَارَانَه...

٤١. لِسَرْ ئَا كُو هِنَكَانْ ژِ وَانْ چِێتِرْ بِینِنْ شُونَا وَانْ و تُو كَسْ دِێ زُۆرَا مَه ژِی نَبَه.

٤٢. ڤِێجَه ژِ وَانْ بِگَرَه، بِلا خَوه (دِ پُوچِیِێ دَه) بَرْدِنْ و بِدِنْیَایَا خَوه ڤَه بِمِینِنْ حَتَا وِێ رُۆژِێ بِبِینِنْ ئَا كُو پَیْمَانَا (عَذَابِێ) وِێ ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه دَایِنْ.

٤٣. اَوْ رُۆژَا كُو بِلَزْ ژِ گُۆرِسْتَانَانْ دَرْدِكَڤِنْ، بَرْ بِجِهِێ كُۆمْبُونِێ ڤَه دِچِنْ، تُو دِبِێژِی قَیْ اَوْ بِبَالْ رِێنِیشَانْدَرَكَه جِكَانْدِی ڤَه دِبَزِنْ.

٤٤. وِێ رُۆژِێ چَاڤِێنْ وَانْ بِتِرْسِنْ و رِسْوَاتِى وَانْ دِگْرَه. هَا اَڤَه، اَوْ رُۆژَا كُو لِدِنْیَایِێ پِێ دِهَاتِنْ تِرْسَانْدِنْ.

٧١. سُورَه يِێ نُوحْ

سُورَهیِێ (نُوحْ)، بِیسْتُ و هَشْتْ (٢٨) ئَایتَه و لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه نَاڤِێ نُوحْ پِێخَمْبَرْ (ع.س) دَرْبَاسْ بُویَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِێگُمَانْ مَه نُوحْ ژِ بُۆ گَلِێ وِی رَه شَانْدْ؛ (مَه ژِێ رَه گُۆتْ:) بَرِیَا عَذَابَكِی جَانْسُۆژْ بِسَرْ وَانْ دَه بِێ تُو گَلِێ خَوه هِشْیَارْ بِكَه و وَانْ بِتِرْسِینَه.

٢. نُوحْ گُۆتْ: هَىْ گَلِێ مِنْ! بِرَاسْتِی اَزْ ژِ بُۆ وَه هِشْیَارْكَرَكِی اَشْكَرَا مَه.

٣. كُو هُونْ عِبَادَتِێ خُدِێ بِكِنْ و هَایْ ژِ فَرْمَانْ و قَدَخَیِێنْ وِی هَبِنْ و بِگُۆتِنَا مِنْ بِكِنْ..

٤. خُدِێ ژِی دِێ لِگُنَهِێنْ وَه بِبُورَه و حَتَا دَمَكَه نَاڤْلِێكِرِی دِێ ژِیَانَا وَه دِرِێژْ بِكَه. بِرَاسْتِی ژِی گَاڤَا اَوْ دَمَا نَاڤْلِێكِرِی هَاتْ اَوْ نَایِێ بِپَاشْدَه خِسْتِنْ. اَگَرْ وَه بِزَانِیَا (وَه دِێ بِبَالْ اِیمَانْ و طَاعَتِێ ڤَه لَزْ بِكِرَا)!

٥. (نُوحْ) گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! بِرَاسْتِی بِشَڤْ و رُۆژْ مِنْ گَلِێ خَوه بِبَالْ اِیمَانِێ ڤَه گَازِى كِرْ.

٦. ڤِێجَه بَانگَا مِنْ تَنِێ اَوْ ژِ مِنْ زِێدَه دُورْ كِرِنْ.

٧. بِرَاسْتِی ژِ بُۆ كُو تُو لِگُنَهِێنْ وَانْ بِبُورِی، چِقَاسْ مِنْ گَازِی وَانْ كِرْ، وَانْ هَرْ تِلِیێنْ خَوه خِسْتِنَه گُهِێ خَوه، جِلِێنْ خَوه لِسَرْ و چَاڤِێنْ خَوه وَرْدَانْ و رِكْدَارِی كِرِنْ؛ بِقُرَّتِی و پُوزْبِلِنْدِی خَوه مَزِنْ دِێرَانْ.

٨. پَاشِێ مِنْ بِاَشْكَرَا گَازِی وَانْ كِرْ.

٩. پِشْتْرَه، دِیسَا ژِی مِنْ بِاَشْكَرَا و بِدِزِی گَازِی وَانْ كِرْ.

١٠. مِنْ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: ژِ رَبِّێ خَوه لِێبُورِینِێ بِخَوازِنْ، بِرَاسْتِی اَوْ پِرْ عَفُوكَارَه.

١١. خُدِێ، دِێ ژِ عَوْرَانْ ژِ بُۆ وَه بَارَانِێ لِدُو هَڤْ بِبَارِینَه.

١٢. مَالْ و زَارُوكِێنْ وَه پِرْ بِكَه، بَخْچَانْ بِدَه وَه و ژِ وَه رَه چَمَانْ بِهَرِكِینَه.

١٣. چِه لِوَه قَوِمِیَه كُو هُونْ قَدْرِێ مَزِنَاهِیَا خُدِێ نَاگِرِنْ؟

١٤. حَالْ اَڤَه كُو خُدِێ هُونْ مَرْحَلَه بِمَرْحَلَه ئَافِرَانْدِنَه.

١٥. مَا هُونْ دَسْتْهِلاتِیَا خُدِێ نَابِینِنْ كُو چَاوَا حَفْتْ طَبَقْ ئَاسِیمَانْ ئَافِرَانْدِنَه؟

١٦. خُدِێ چَاوَا هِيڤْ دِ وَانْ دَه كِرِیَه رُۆنَاهِى و رُۆژْ ژِی كِرِیَه چِرَایَكَه رُۆنْكَرْ.

١٧. خُدَایِێ مَزِنْ هُونْ ژِ ئَاخِێ مِینَا گِیَایِێ، هِێشِینْ كِرْ.

١٨. جَارَكَه دِنْ دِێ وَه ڤَگَرِینِێ و دِیسَا (ژِ بُۆ مَحْشَرِێ) دِێ وَه ژِێ دَرِینَه.

١٩. خُدِێ عَرْدْ ژِ وَه رَه رَاخِسْتِیَه..

٢٠. دَا هُونْ كَارِبِنْ دِ عَرْدِێ دَه رِیِێنْ فِرَهْ بِگِرِنْ (و لِرِزْقِێ خَوه بِگَرِنْ).

٢١. نُوحْ گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! بِرَاسْتِی وَانْ گُهْدَارِیَا مِنْ نَكِرْ و دَانْ پَێْ (مَالْدَارِێنْ خَوه) يِێنْ كُو مَالْ و زَارُوكِێنْ وَانْ ژِ بِلِى زَرَارِێ تُو فَیْدَه نَدَايَه وَانْ.

٢٢. وَانْ حِیلَه و دَكِێنْ مَزِنْ گِرِێدَانْ.

٢٣. گُۆتِنْ: زِنْهَارْ، اِلٰهِێنْ خَوه تَرْكْ مَكِنْ و دَڤْ ژِ وِدُّ، سُوَاعُ، یغُوثُ، یعُوقُ و نَسِرْ بَرْمَدِنْ!

٢٤. بِرَاسْتِی وَانْ پِرْ كَسْ ژِ رِێ دَرَانِینْ.(خُدَایِێ مِنْ)! تُو ژِی رِێشَاشِیَا وَانْ سِتَمْكَارَانْ هَرْ زِێدَه بِكَه!

٢٥. اَوْ ژِ بَرْ گُنَهِێنْ خَوه دِ طُۆفَانِێ دَه خَنِقِینْ، ڤِێجَه پَاشِێ اَوْ كَتِن اِێگِرْ، اِێدِی لِهَمْبَرِی خُدِێ ژِ بُۆ خَوه تُو ئَارِیكَارْ ژِی نَدِیتِنْ.

٢٦. نُوحْ گُۆتْ: خُدَایِێ مِنْ! لِسَرْ عَرْدِێ ژِ كَافِرَانْ تُو كَسِی مَهِێلَه!

٢٧. بِرَاسْتِی اَگَرْ تُو وَانْ بِهِێلِی دِێ عَڤْدِێنْ تَه ژِ رِێ دَرِینِنْ و دِێ تَنِێ مِرُوڤِێنْ نَه پَاكْ و نَانْكُۆرْ بِوَلِدِینِنْ.

٢٨. خُدَایِێ مِنْ! لِمِنْ و دِێ و بَاڤِێنْ مِنْ و لِكَسِێ كُو بِبَاوَرْمَنْدِى بِكَڤَه خَانِیِێ مِنْ و لِمِێرِێنْ بَاوَرْمَنْدْ و ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ بِبُورَه و تَنِێ هَلاكَا ظَالِمَانْ زِێدَه بِكَه.

٧٢. سُورَه يِێ جِنْ

سُورَهیِێ (جِنْ)، بِیسْتُ و هَشْتْ (٢٨) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُویَه. سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا جِنْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِوَاتَیَا «یِێنْ پِرْ ڤَشَارْتِی»یَه. سُورَه بَحْسَا وَانْ جِنَانْ دِكَه كُو هَاتِنَه لِقُرْئَانِێ گُهْدَارِی كِرِنَه و وَانْ اِیمَانْ پِێ ئَانِیَه. هَرْ وِهَا هَدَانْ و صَبرَا پِێخَمْبَرْ ﷺئَانِیَه كُو جِنْ ژِی بُونَه تَابِعِێنْ وِی.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. (یَا مُحَمَّدْ)! بِبِێژَه: ژِ بُۆ مِنْ وَحِی هَاتْ كُو جِڤَاتَكْ ژِ جِنَانْ (لِقُرْئَانِێ) گُهْدَارِی كِرِنْ. ڤِێجَه (پِشْتِی كُو لِقَوْمِێ خَوه ڤَگَرِیَانْ) گُۆتِنْ: بِرَاسْتِی مَه لِقُرْئَانَكَه بَالْكِێشْ
گُهْدَارِی كِرْ..

٢. بِبَالْ رِیَا رَاسْتْ ڤَه رَاسْتَرِێ دِكَه. ڤِێجَه مَه بَاوَرِی پِێ ئَانِی و اَمْ تُو كَسِی ژِ خُدَایِێ خَوه رَه نَاكِنْ هَڤْپِشْكُ و هَڤَالْ.

٣. بِێگُمَانْ شَانِێ خُدِێ بِلِنْدُ و مَزِنَه و ژِ بُۆ خَوه تُو هَڤَالْ و زَارُۆكْ نْگِرْتِنَه.

٤. بِرَاسْتِی رَوْشْ اَڤَه، بِێهِشِێنْ مَه دَرْ بَارِێ خُدِێ دَه دَرَوِێنْ بِێ بِنْیَادْ لِێئَانِینْ.

٥. مَه حِزِرْ دِكِرْ كُو تُو اِنْسُ و جِنْ دَرْ بَارِێ خُدِێ دَه قَتْ بِدَرَوْ نَابِێژِنْ.

٦. ژِ اِنْسَانَانْ هِنَكْ هَبُونْ كُو ژِ جِنَانْ پَارَاسْتِنْ دِخَوسْتِنْ. ڤِێجَه جِنَانْ اَوْ زِێدَهتِرْ ژِ رِێ دَرْخِسْتِنْ.

٧. وَانْ (جِنَانْ) حِزِرْ دِكِرْ چَوَا كُو وَه ژِی حِزِرْ دِكِرْ؛ كُو خُدِێ دِێ (پِشْتِی مِرِنِێ) تُو كَسِی سَاغْ نَكَه.

٨. بِرَاسْتِی مَه حَوِلْ دَا كُو اَمْ هَرِنْ ئَاسِیمَانَانْ (دَا كُو لِمَلائِیكَتَانْ گُهْدَارِی بِكِنْ). لِێبَلِێ مَه دِیتْ كُو ئَاسِیمَانْ ژِ زِێرَڤَانِێنْ دِژْوَارْ و سْتِێرِێنْ بِزُوتْئَاڤِێژْ تِژَه بُونَه.

٩. حَالْ اَڤَه، (بَرِی شَانْدِنَا پِێخَمْبَرْ) ژِ بُۆ مَه، لِئَاسِیمَانَانْ جِهِێ گُهْدَارِیِێ هَبُو. لِێبَلِێ ڤِێگَا كِی بِخَوازَه گُهْدَارِیِێ بِكَه دِێ بِبِینَه ژِ سِتِێرَانْ پِێتَكِى لِبَرْڤَكَتِى لِبَرِێ سَكِنِیَه.

١٠. بِرَاسْتِی اَمْ (جِنْ) نِزَانِنْ كَا (اَڤْ رَوْشَا نُۆبَدَارَانْ لِئَاسِمَانَانْ) ژِ بُۆ چِه یَه؛ مَا گَلُو خُدَایِێ وَانْ خِرَابِیَا خَلْكِێ عَرْدِێ پِێ خَوهسْتِیَه یَانْ خِێرَا وَانْ؟

١١. هِنْ ژِ مَه هَنَه كُو صَالِحِنْ و هِنْ ژِ مَه هَنَه كُو نَه وِسَانِنْ، اَمْ خُدَانِێ گَلَكْ رِێكْ و رِێبَازِنْ.

١٢. (ِاِێدِی) مَه یقِینْ فَهْمْ كِرْ كُو خُدِێ لِعَرْدِێ لِسَرْ مَه دَسْتْهِلاتْدَارَه و اَمْ نِكَارِنْ بِرَڤِێ وِی نَاچَارْ بِهِێلِنْ.

١٣. بِرَاسْتِی گَاڤَا مَه لِقُرْئَانِێ گُهْدَارِی كِرْ، مَه یكْسَرْ بَاوَرِی پِێ ئَانِی. ڤِێجَه كِی بَاوَرِی بِرَبِّێ خَوه بِینَه، بِلا نَتِرْسَه كُو خِێرِێنْ وِی كِێمْ بِبِنْ ئَانْ ژِی گُنَهِێنْ وِی زِێدَه بِبِنْ.

١٤. هِنْ ژِ مَه مُسِلْمَانْ بُونْ و هِنْ ژِ مَه سِتَمْكَارِی كِرِنْ. ڤِێجَه كِی كُو مُسِلْمَانْ بِبَه، هَا اَوْ يِێنْ كُو بِسَرْ رِیَا حَقْ ڤَه بُونَه.

١٥. هَرْچِی یِێنْ كُو ژِ رِیَا حَقْ دَرْكَتِنَه اَوْ ئَارْدُویِێ دُۆژَهِێ نَه.

١٦. اَگَرْ اَوْ (اِێنْ كَافِرْ) لِسَرْ رِێ رَاسْتَرِێ بِبُونَا مَه یِێ بَارَانَكَ پِرْ بِسَرْ وَانْ دَه بِبَارَاندَا و رِزْقِێ وَانْ بَرْفِرَهْ بِكِرَا...

١٧. دَا كُو اَمْ وَانْ تِی دَه بِجَرْبِێنِنْ. كِی بَرِێ خَوه ژِ كِتِێبَا رَبِّێ خَوه ڤَگَرِینَه، خُدَا دِێ وِی بِخَه عَذَابَكِی دِژْوَارْ.

١٨. بِێگُمَانْ مِزْگَفْتْ يِێنْ خُدِێ نَه. نَاخَوه دِگَلْ خُدِێ ژِ تُو كَسِی رَه عِبَادَتْ و دُعَا نَكِنْ.

١٩. چِه دَمَا بَنْدَیِێ خُدَا (مُحَمَّدْ) رَابُو كُو پَیَامَا خُدِێ بَانْگْهِلْدِێرَه، جِنْ لِهَاوِرْدُۆرَا وِی كُۆمْ بُونْ، هِنْدِكْ مَابُو كُو رَابِنْ سَرْ مِلِێنْ هَڤْ (دَا لِقُرْئَانِێ گُهْدَارِی بِكِنْ).

٢٠. بِبِێژَه: اَزْ بَسْ عِبَادَتِێ ژِ بُۆ خُدَایِێ خَوه تَنِێ دِكِمْ و اَزْ تُو كَسِی ژِێ رَه نَاكِمْ هَڤْپِشْكْ.

٢١. بِبِێژَه: بِرَاسْتِی اَزْ نَه دِكَارِمْ زَرَارْكِێ بِدِمْ وَه نَه ژِی فَیْدَهیكِێ.

٢٢. بِبِێژَه: بِرَاسْتِی (اَگَرْ اَزْ گُهْدَارِیَا خُدِێ نَكِمْ) تُو كَسْ نِكَارَه مِنْ لِهَمْبَرْ خُدِێ بِپَارِێزَه و اَزْ ژِ وِی پِێ ڤَه ئَاصِێگَهَكِێ ژِی نَابِینِمْ (كُو خَوه تِی دَه بِپَارِێزِمْ).

٢٣. ژِ بِلِی كُو اَزْ پَیَامِێنْ خُدِێ رَاگِهِینِمْ (اَزْ نِكَارْمْ تِشْتَكِی بِكِمْ).ِاِێدِی كِی گُهْدَارِیَا خُدِێ و پِێخَمْبَرِێ وِی نَكَه، ڤِێجَه بِرَاسْتِی ژِێ رَه ئَاگِرِێ دُۆژَهِێ هَیَه و حَتَا بِحَتَایِێ اَوْ دِێ تِی دَه بِنْ.

٢٤. (اَوِێ لِسَرْ یَا خَوه بِنْ) حَیَانِی اَوْ عَذَابِێ كُو پَیْمَانَا وِی ژِ وَانْ رَه هَاتِیَه دَایِینْ دِیتِنْ، ڤِێجَه (دَمَا دِیتِنْ) دِێ اَوْ بِزَانِنْ ژِ ئَالِیێ ئَارِیكَارِیێ ڤَه كَا كِی قَلْسْتِرْ و ژِ ئَالِیێ هَژْمَارِێ ڤَه كِی كِێمْتِرَه.

٢٥. بِبِێژَه: اَزْ (بِخَوه) نِزَانِمْ مَا گَلُو اَوْ عَذَابِێ كُو پَیْمَانَا وِی ژِ وَه رَه هَاتِیَه دَایِنْ نِێزِكَه یَانْ ژِی خُدَایِێ مِنْ دِێ ژِ بُۆ وِی دَمَكَه دُورْ و دِرِێژْ دَیْنَه.

٢٦. خُدِێ زَانَایێ نَپَنِیێ یَه. اَوْ غَیبَا خَوه ژِ تُو كَسِی رَه اَشْكَرَا نَاكَه.

٢٧. لِێبَلِێ اَوْ پِێخَمْبَرِێ كُو خُدِێ وِی بِڤِێ ژِ ڤِێ جُدَا یَه. بِرَاسْتِی خُدِێ لِپِێشِیَا وِی و لِپِشْتْ وِی مَلائیكَتِێنْ چَاڤْدِێرْ دِشِینَه.

٢٨. دَا كُو بِڤِی ئَاوَایِی خُدِێ بِدَه زَانِینْ كُو وَانْ پَیَامِێنْ خُدَایِێ خَوه رَاگِهَانْدِنَه. خُدِێ بِیَا لِجَمْ وَانْ دِزَانَه و هَرْ تِشْتْ یَكْ بِیكْ ژِمَارْتِیَه (و تُومَارْ كِرِیَه).

٧٣. سُورَه يِێ مُزَّمِّلْ

سُورَهیِێ (مُزَّمِّلْ)، بِیسْتْ (٢٠) ئَایتَه. ئَایتِێنْ ١٠، ١١، و ٢٠‘اَمْ لِمَدِینَیێ و یێنْ دِنْ تَڤْ لِمَكِّێ دَاكَتِنَه. سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیڤَا مُزَّمِّلْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِوَاتَیَا «یِێ كُو جِلْ لِخَوه وَرْدَایَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. هَیْ يِێ كُو جِلْ لِخَوه وَرْدَایَه!

٢. ژِ بِلِی هِنْدِكِی ژِ شَڤِێ تُو رَابَه..

٣. نِیڤِێ وِێ، یَانْ ژِ نِیڤِێ وِێ كِێمْتِرْ..

٤. يَانْ ژِ نِیڤِێ وِێ زِێدَتِرْ رَابَه نِمِێژْ كَه و قُرْئَانِێ بِحِزْرُ و تَفَكُّرْ بِخُوِینَه.

٥. بِرَاسْتِی اَمِێ گُۆتِنَكَه گِرَانْ نَازِلِی سَرْ تَه بِكِنْ.

٦. بِێگُمَانْ عِبَادَتِێ شَڤِێ بَانْدُۆرَا وِی زِێدَتِرَه و بِێهْتِرْ مُوَافِقِێ دِلَه و خَونْدِنَا تِی دَه دُرِسْتِرْ و مِكُۆمْ تِرَه.

٧. بِرَاسْتِی بِرُۆژِێ ژِ بُۆ تَه مَشْغُولِیَتَكَه دِرِێژْ هَیَه.

٨. نَاڤِێ رَبِّێ خَوه دِبِیر بِینَه و خَوه ژِ بُۆ عِبَادَتِێ وِی ڤَالَا بِكَه.

٩. اَوْ هْمْ خُدَایِێ رُۆژْهِلَاتْ هْمْ ژِی یِێ رُۆژْئَاڤَا یَه. ژِ وِی پِێ ڤَه تُو اِلٰهْ نِینِنْ. نَاخَوه وِی ژِ خَوه رَه بِكَه وَكِیلْ و كَارْسِپِێرْ.

١٠. لِهَمْبَرْ یَا دِبِێژِنْ خَوه رَاگِرَه و بِخَوشْكَایِی دَڤْ ژِ وَانْ بَرْدَه.

١١. مِنْ و وَانْ بِێ بَاوَرِێنْ حَالْخَوشْ ژِ هَڤْ رَه بِهِێلَه (اَزِێ جَزَا بِدِمْ وَانْ) و هِنَكِی مُهْلَتِێ بِدَه وَانْ.

١٢. بِێگُمَانْ لِبَالْ مَه (ژِ وَانْ رَه) قَیْدُ و زِنْجِیرِێنْ گِرَانْ، دُۆژَهَكَه سِنْجِرِی..

١٣. خَوارِنَكَه بِسِترِی و عَذَابَكِی دِژْوَارْ هَیَه.

١٤. رُۆژَا عَرْدُ و چِیَا دِهَژِنْ، چِیَا دِێ بِبِنْ لُۆدِێنْ خِيزِێ، بِهَرِكِنْ (و لِبَرْ بَایِێ هَرِنْ).

١٥. بِرَاسْتِی چَاوَا كُو مَه ژِ فِرْعَوْنُ (و جِڤَاتَا وِی) رَه پِێخَمْبَرَكْ (مُوسَا) شَانْدِبُو، هَرْ وِسَا مَه ژِ بُۆ وَه ژِی پِێخَمْبَرَكْ شَانْدِیَه كُو اَوِێ لِسَرْ وَه بِبَه شَاهِدْ.

١٦. لِێبَلِێ فِرْعَوْنْ لِپِێخَمْبَرْ گُهْدَارِی نَكِرْ و پِێ بَاوَرِی نَئَانِی، ڤِێجَه مَه ژِی بِهِنْگَاڤْتِنَكَه دِژْوَارْ و تُوژْ اَوْ هِنْگَاڤْتْ.

١٧. اَگَرْ هُونْ بَاوَرِی نَیِینِنْ، هُونِێ چَاوَا خَوه ژِ عَذَابِێ رُۆژَكَه وِسَا بِپَارِێزِنْ كُو زَارُۆكَانْ پِیرْ و كَالْ دِكَه؟

١٨. ئَاسِیمَانْ بِخَوه ژِی دِێ ژِ (تِرْسَا) وِێ (رُۆژِێ) بِبَه دُو شَقْ. پَیْمَانَا خُدِێ هَرْ دِێ
وَرَه جِهْ.

١٩. بِرَاسْتِی اَڤَا هَا بِیرْئَانِینْ و شِیرَهتَكَه، ڤِێجَه كِی بِخَوازَه دِێ رِیكِێ بِگِرَه كُو وِی بِگِهِینَه خُدَایِێ وِی.

٢٠. (یَا مُحَمَّدْ)! بِێگُمَانْ خُدَایِێ تَه دِزَانَه كُو تُو ژِ سِێیَكَا شَڤِێ نِێزِی دُو پَارَانْ،(جَارِنَانْ) نِیڤِێ وِێ،(جَارِنَانْ ژِی) سِێیَكَا وِێ رَادِبِی (نِمِێژِێ) و جِڤَاتَكْ ژِ وَانْ بَاوَرْمَنْدِێنْ لِگَلْ تَه ژِی (رَادِبِنْ). خُدِێ یَه یِێ كُو شَڤْ و رُۆژِێ تَقْدِیرْ دِكَه. خُدِێ زَانِیَه هُونْ نِكَارِنْ تَڤَكِێ شَڤِێ عِبَادَتِێ بِكِنْ، ڤِێجَه لِسَرْ وَه سِڤِكْ كِرِیَه. اِێدِی ژِ قُرْئَانِێ یَا كُو هُونْ بِكَارِنْ (وِێ) بِخُوِینِنْ. خُدِێ دِزَانَه كُو دِێ ژِ نَاڤْ وَه نَخَوشْ چِێبِنْ و یِێنْ دِنْ ژِی دِێ لِسَرْ عَرْدِێ ژِ كَرَمَا خُدِێ لِرِزْقِێ خَوه بِگَرِنْ و هِنَكِی دِنْ ژِی دِێ دِ رِیَا خُدِێ دَه شَرْ بِكِنْ. نَاخَوه ژِ قُرْئَانِێ یَا كُو هُونْ بِكَارِنْ بِخوِینِنْ، بَرْدَوَامِی نِمِێژْ بِكِنْ، زَكَاتَا مَالِێ خَوه بِدِنْ و دِ رِیَا خُدِێ دَه خِێرَانْ بِكِنْ. هُونْ ژِ خِێرِێ چِه لِپِێشِیَا خَوه ژِ بُۆ خَوه بِشِینِنْ ئَاخِرَتِێ، هُونِێ لِجَمْ خُدَایِێ خَوه چِێتِرْ و مَزِنْتِرِێ وِێ بِبِینِنْ. لِێبُورِینَا خَوه ژِ خُدِێ بِخَوازِنْ. بِرَاسْتِی خُدِێ گُنَهْژِێبِرْ و دِلُۆڤَانَه.

٧٤. سُورَه يِێ مُدَّثِّرْ

سُورَهیِێ (مُدَّثِّرْ)، (٥٦)پِێنْجِی و شَشْ ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه بِێژَیَا مُدَّثِّرْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِوَاتَیَا «یِێ كُو جِلْ لِخَوه وَرْدَایَه/ جِلْ بِسَرْ خَوه دَه كِرِیَه.»

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. هَیْ يِێ كُو جِلْ لِخَوه وَرْدَایَه!

٢. رَابَه كَارِێ خَوه بِكَه، اِێدِی هِشْیَارْ بِكَه.

٣. تَنِێ خُدَایِێ خَوه مَزِنْ بِدِێرَه.

٤. جِلِێ خَوه پَاقِژْ بِگِرَه.

٥. ژِ پِیسِیِیێ خَوه دُورْ بِگِرَه.

٦. بِنِیتَا كُو زِێدَهتِرْ بِێ شُونِێ، مِنَّتِێ نَكَه.

٧ ڤِێجَه ژِ بُۆ خُدَایِێ خَوه صَبْرِێ بِكِێشَه.

٨. گَاڤَا كُو دِ سُورِێ دَه بِێ پِفكِرِنْ..

٩. ڤِێجَه هَا اَوْ رُۆژْ، رُۆژَكَه گِرَانْ و دِژْوَارَه.

١٠. اَوْ لِسَرْ كَافِرَانْ (قَتْ ژِی) نَه هِێسَانَه.

١١. تُو مِنْ و وِی كَسِێ كُو مِنْ اَوْ بِتَنِێ (بِێ مَالْ و زَارُوكْ) ئَافِرَانْدِیَه، ژِ هَڤْ رَه بِهِێلَه.

١٢. پَاشِی مِنْ مَالَكِی پِرْ دَایِێ و مِنْ اَوْ كِرَه خُدَانْمِلْكْ..

١٣. مِنْ كُرْ دَانِێ كُو هَرْ تِمْ لِبَرْ وِی حَازِرْ بُونْ..

١٤. مِنْ نِعْمَتِێنْ دِنْیَايِێ ژِێ رَه رَاخِسْتْ..

١٥. پِشْتِی ڤِێ هِێ ژِی هِێڤِی دِكَه كُو اَزْ (نِعْمْتِێنْ خَوه ژِێ رَه) زِێدَهتِرْ بِكِمْ.

١٦. نَخِێرْ! بِرَاسْتِی اَوْ لِدِژِی ئَایتِێنْ مَه رِكْدَارَه.

١٧. اَزِێ وِی دِ عَذَابَكِی دَه وَرْكِمْ كُو نَایِێ تَحَمُلْكِرِنْ.

١٨. بِرَاسْتِی اَوْ فِكِرِی و پِیڤَا.

١٩. ڤِێجَه خُدِێكُشْتُو چِه فِكِرِی و چِه پِیڤَا!

٢٠. پَاشِێ خُدِێكُشْتُو چَاوَا پِيڤَا!

٢١. پِشْتْرَه دِیسَا فِكِرِی..

٢٢. پَاشِێ لِوَه یِێ خَوه تِرْشُ و تَحْلْ كِرْ.

٢٣. پَاشِێ پِشْتَا خَوه دَا حَقِیێ و خَوه لِسَرِێ مَزِنْ كِرْ.

٢٤. اِێدِی گُۆتْ: اَڤْ (قُرْئَانْ) بَسْ سِێرَكَه كُو (ژِ سِێرْبَازَانْ) هَاتِیَه ڤَگُهَاسْتِنْ.

٢٥. هَبَه نَبَه اَڤْ گُوتِنَا مِرُوڤَانَه.

٢٦. اَزِێ وِی بَاڤِێژِمْ سَقَرِێ (ئَاگِرِێ سِنْجِرِی).

٢٧. مَا كِێ تَه فِێرْ كِرِیَه كَا سَقَرْ چِه یَه؟

٢٨. اَوْ (ژِ بَدَنِێ) نَه تِشْتَكِی دِهِێلَه نَه ژِی بَرْدِدَه.

٢٩. اَوْ چَرْمِێ اِنْسِێنْ دِپَرِتِینَه (و دِسُۆژَه).

٣٠. لِسَرْ سَقَرِێ نُۆزْدَهْ (زَبَانِی نُوتِرْڤَانْ) هَنَه.

٣١. مَه وَظِیفَیَا كَارْ و بَارِێنْ دُۆژَهِێ تَنِێ دَا مَلائیكَتَانْ و مَه هَژْمَارَا وَانْ (نُوتِرْڤَانَانْ) ژِی كِرَه جَرِبَانْدِنْ دَا كُو كِتَابِی (جِهُو و فِلَه) ژِ دِلْ بَاوَرْ بِكِنْ و دَا بَاوَرِیَا بَاوَرْمَنْدَانْ ژِی زِێدَهتِرْ بِبَه، دَا خُدَانْكِتِێبْ و بَاوَرْمَنْدْ (دِ هَژْمَارَا وَانْ دَه) نَكَڤِنْ گُمَانِێ و دَا اَوْ كَسِێنْ كُو دِ دِلِێنْ وَانْ دَه نَخَوشِی (نِفَاق) هَیَه و یِێنْ كَافِرْ بِبِێژِنْ؛ مَقْصَدَا خُدِێ بِڤِێ هَژْمَارِێ چِه یَه؟ هَا وِسَا خُدِێ كِی بِخَوازَه ژِ رِێ دِخَه و كِی ژِی بِخَوازَه تِینَه رِیَا رَاسْتْ. ژِ وِی پِێ ڤَه كَسْ (بِهَژْمَارَا) لَشْكَرِێنْ وِی نِزَانَه. اَڤْ سَقَرْ (دُۆژَهْ) ژِ بُۆ مِرُۆڤَانْ تَنِێ شِیرَتْ و دَرْسَه.

٣٢. نَخِێرْ! صُۆنْدْ بِهِیڤِێ..

٣٣. صُۆنْدْ بِشَڤِێ گَاڤَا بِطَارِیتِیَا خَوه ڤَه دِچَه..

٣٤. صُۆنْدْ بِسِپِێدِێ گَاڤَا بِرُونَاهِیَا خَوه ڤَه تِێ..

٣٥. بِرَاسْتِی اَڤْ جَهَنَمْ یَكْ ژِ بَلایِێنْ مَزِنَه.

٣٦. ژِ بُۆ اِنْسَانَانْ ئَاگَاهْدَارِی یَه.

٣٧. ژِ بُۆ كَسِێ كُو بِخَوازَه بِپِێشْ ڤَه هَرَه یَانْ ژِی لِپَاشْ بِمِینَه.

٣٨. هَرْ نَفِسْ دِ گَرَوَا كِرِنِێنْ خَوه دَه یَه.

٣٩. ژِ بِلِی كَسِێنْ كُو (دَفْتَرَا عَمَلِێ وَانْ) ژِ رَخِێ وَانْ يِێ رَاسْتِێ هَاتِیَه دَایِنْ، اَڤْ جُدَا نَه..

٤٠. دِ بِهِشْتَانْ دَه ژِ هَڤْ پِرْسْ دِكِنْ..

٤١. ژِ رَوْشَا گُنَهْكَارَانْ..

٤٢. چِه تِشْتِی هُونْ خِسْتِنَه ڤِی ئَاگِرِێ سِنْجِرِی؟

٤٣. گُنَهْكَارْ دِبِێژِنْ: مَه نِمِێژْ نَدِكِرْ.

٤٤. مَه خَوارِنْ نْدِدَا فَقِیرْ و بَلَنْگَازَانْ.

٤٥. مَه ژِی وَكِی خَلْكِێ خَوه نُۆقِی خَبَرْدَانَا دِكِرْ.

٤٦. مَه لِدِنْیَایِێ بَاوَرِی بِرُۆژَا جَزَادَانِێ نَدِئَانِی.

٤٧. حَتَا كُو مِرِنْ بِسَرْ مَه دَه هَاتْ.

٤٨. ڤِێجَه مَهْدَرِیَا مَهْدَرْڤَانَانْ تُو فَیْدِێ نَادَه وَانْ.

٤٩. چِه لِوَانْ قَوِمِیَه كُو پِشْتَا خَوه دِدِنَه وِێ بِرْئَانِینِێ (كُو قُرْئَانَه)؟

٥٠. تُو دِبِێژِی قَیْ اَوْ كَرِێنْ كُوڤِی نَه..

٥١. كُو ژِ شِێرْ دِرَڤِنْ.

٥٢. خُدِێ گِرَاڤِی هَرْ یَكِی ژِ وَانْ دِڤِیَا كُو ژِ بُۆ وِی رُوپَلِێنْ ڤَكِرِی بِهَاتَا.

٥٣. نَاخِێرْ! بَلْكِی اَوْ ژِ ئَاخِرَتِێ نَاتِرْسِنْ،

٥٤. نَخِێرْ، بِرَاسْتِی اَوْ بِیرَئَانِینْ و هِشْیَارِی یَه!

٥٥. كِی بِخَوازَه دِێ ژِ وِێ پَنْدْ بِگِرَه.

٥٦. بَسْ يِێ كُو خُدِێ ژِ بُۆ وِی ڤِیَابَه دِێ شِیرتِێ ژِێ وَرْگِرَه. هَرْ خُدِێ، بَابَتِێ پَارِێزْكَارِیِێ و بَابَتِێ گُنَهْژِێبِرِنِێ يَه.

٧٥. سُورَه يِێ قِیَامْتْ

سُورَهیِێ (قِیَامْتْ) چِلْ (٤٠) ئَایتَه. لِمَكَّێ نَازِلْ بُويَه . نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ تِێ كُو تِی دَه پَیْڤَا قِیَامْتْ دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا «خَرَابُونَا دِنْیَایِێ»یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بِرُۆژَا قِیَامْتِێ..

٢. صُۆنْدْ بِنَفْسَا لُۆمَهكَارْ.

٣. مَا ژِ اِنْسِێنْ وَه یَه كُو اَمْ نِكَارِنْ هَسْتِیِێنْ وِی لِهَڤْ بِجِڤِینِنْ؟

٤. بَلِێ اَمْ دِكَارِنْ مُۆڤِكْ و سَرْتِلِیِێنْ وِی ژِی (مِینَا بَرِێ) دُرِسْتْ بِكِنْ.

٥. لِێبَلِێ اِنْسَانْ دِخَوازَه كُو رِیَا خَرَابِیِێ هَرْ لِبَرْ ڤَكِرِی بِمِینَه.

٦. یێنْ كَافِرْ (ژِ طِنَازْ ڤَه) دِپِرْسِنْ: كَا رُۆژَا قِیَامَتِێ كَنْگِێ یَه؟

٧. ڤِێجَه گَاڤَا چَاڤْ شَاشْ و بَلُۆقْ دِبِنْ..

٨. هِیڤْ تِێ گِرْتِنْ..

٩. رُۆژْ و هِیڤْ لِهَڤْ تِێنْ كُۆمْ كِرِنْ!

١٠. (هَا) وِێ رُۆژِێ اِنْسَانْ دِێ بِبِێژَه: مَا گَلُۆ جِهِێ رَڤِێ هَیَه؟

١١. نَا! جِهِێ رَڤِێ تُنَه!

١٢. وِێ رُۆژِێ ڤَگَرْ تَنِێ بِبَالْ خُدَایِێ تَه ڤَه یَه.

١٣. وِێ رُۆژِێ ژِ اِنْسِێنْ رَه كَارْ و كِرْیَارِێنْ كُو كِرِنْ دِێ بِێنْ گُۆتِنْ.

١٤. اِێدِی اِنْسَانْ بِخَوه شَاهِدِێ سَرْ نَفْسَا خَوه یَه.

١٥. چَنْدِی اَوْ هِێنْجَتَا خَوه بِینَه ژِی.

١٦. (یَا مُحَمَّدْ)! ژِ بُۆ بِلَزْ تُو وَحْیِێ وَرْگِرِی، زِمَانِێ خَوه نَلِڤِینَه.

١٧. بِێگُمَانْ لِسَرْ مَه یَه كُو اَمْ ڤِێ قُرْئَانِێ دِ سِینْگَا تَه دَه كُۆمْ بِكِنْ و بِتَه بِدِنْ خَونْدِنْ.

١٨. نَاخَوه گَاڤَا (بِنَاڤْگِینَا جِبْرِیلْ) مَه قُرْئَانْ ژِ بُۆ تَه خَونْدْ، تُو خَونْدِنَا وِێ بِشُۆپِینَه (و گُهْدَارِیَا وِێ بِكَه).

١٩. پِشْتْرَه تَقَزْ رَاڤَهكِرِنَا وِێ ژِی لِسَرْ مَه یَه.

٢٠. نَخِێرْ، بَلْكِى هُونْ لِنِعْمْتِێنْ كُو زُو تِێنْ و دِچِنْ حَزْدِكِنْ..

٢١. هُونْ ئَاخِرَتِێ ژِی دِهِێلِنْ.

٢٢. وِێ رُۆژِێ، هِنْ لِوَه هَنَه كُو رُۆنَاكْ و گَشِنْ..

٢٣. اَوْ لِخُدَایِێ خَوه دِنِێرِنْ.

٢٤. هِنْ لِوَه ژِی هَنَه كُو اَوْ تِرْشُ و رَبَنِنْ.

٢٥. یقِینْ دِكَه كُو سُۆسْرَتَكْ دِێ بِسَرْ دَه بِێ كُو اَوِێ مُۆڤِكِێ پِشْتَا وِی بِشِكِینَه.

٢٦. نَخِێرْ، چِه گَاڤَا رِحْ بِگِهِیژَه حَسْتِیِێ گَوْرِیِێ..

٢٧. تِێ گُۆتِنْ: كَا كِی هَیَه كُو دَرْمَانَكِی ژِێ رَه بِبِینَه؟

٢٨. یقِینْ كِرْ كُو مِرِنَا وِی هَاتْ و دَسْتِێ وِی ژِ مَالا وِی قُتْ دِبَه.

٢٩. و چَاقِێنْ وِی لِهَڤْ ئَالِیَانْ (و نِكَارِی تَڤْ بِگَرَه).

٣٠. هَا وِێ رُۆژِێ بَرْ بِخُدَایِێ تَه ڤَه دِێ بِێنَه ئَاژُوتِنْ.

٣١. ڤِێجَه نَه وِی اِیمَانْ ئَانِی، نَه ژِی نِمِێژْ كِرْ.

٣٢. لِێبَلِێ بَاوَرِی نَئَانِی و پِشْتَا خَوه دَایِێ.

٣٣. پِشْتْرَه بِقُرَتِی و دَڤْئَاڤِێتِنْ چُو جَمْ ئَالِیگِرِێنْ خَوه.

٣٤. (هَیْ بِێبَاوَرْ)! عَذَابْ لِسَرْ عَذَابْ ژِ بُۆ تَه بَه.

٣٥. پَاشِێ عَذَابْ لِسَرْ عَذَابْ ژِ بُۆ تَه بَه!

٣٦. مَا ژِ اِنْسَانِی وَه یَه كُو دِێ سَرْبَرْدَايِى بِمِینَه (و حَسَابِێ وِی نَیِێ دِیتِنْ)؟

٣٧. مَا اَوْ نَه ژِ دِلُۆپَكْ ئَاڤَا مَنِیِێ یَا كُو دِ مَالْزَارُوكِێ دَه دِهَاتْ رِێتِنْ چِێبُویَه؟

٣٨. پَاشِێ اَوْ بُویَه پَارْچَیَكْ خوِینَا سِتُورْ، ڤِێجَه خُدِێ اَوْ چِێكِرْ، دُرِسْتْ كِرْ و شَكِلْ و دِرُوڤْ دَایِێ.

٣٩. اِێدِی ژِ وِێ مِێرْ و ژِنْ چِێكِرِنْ.

٤٠. اَرِێ مَا اَوْ خُدَایِێ كُو هُونْ وِسَا چِێكِرِنْ نِكَارَه مِرِیَانْ ژِی دِیسَا سَاغْ بِكَه؟

٧٦. سُورَه يِێ اِنْسَانْ

سُورَهیِێ (اِنْسَانْ)، سِی و یَكْ (٣١) ئَایتَه. لِگُۆرِی هِنْ رِیوَایتَانْ لِمَكِّێ و لِگُۆرِی هِنْ رِیوَایتِێنْ دِنْ ژِی لِی مَدِینِێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا اِنْسَانْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِوَاتَیَا «مِرُوڤَـ»ـه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِرَاسْتِی دِ سَر اِنْسِێنْ رَه، زَمَانَكِی دِرِێژْ دَرْبَاسْ بُۆ كُو اَوْ نَبُو و بَحْسَا وِی نَدِهَاتْ كِرِنْ.

٢. بِێگُمَانْ مَه اِنْسَانْ ژِ دِلُوپَكْ ئَاڤِكَا تَڤْلِیَهَڤْ ئَافِرَانْدْ دَا كُو اَمْ وِی بِجَرِبِینِنْ، ڤِێجَه مَه اَوْ بِگُه و چَاڤْ كِرِنْ.

٣. مَه رِیَا رَاسْتْ نِیشَانْ دَایِێ، اِێدِی یَانْ دِێ شْكِرْدَارْ بَه یَانْ ژِی دِێ نَانْكُۆرْ بَه.

٤. بِێگُمَانْ مَه ژِ بُۆ كَافِرَانْ زِنْجِیرُ و قَیْدْ و ئَاگِرَكِی بِپِێتْ ئَامَادَه كِرِیَه.

٥. بِرَاسْتِی مِرُوڤِێنْ قَنْجْ، يَێنْ بَاوَرْمَنْدْ دِێ ژِ مَیَكَه كُو كَافُورْ تَڤْلِی وِێ بُویَه ڤَخُونْ.

٦. (اَڤْ ئَاڤْ) كَانِیَكَه وِسَا یَه كُو خُدِێنَاسْ (بَنْدَیِێنْ خُدِێ) ژِێ ڤَدِخُونْ و دَڤَرَا بِخَوازِنْ بِوِێ ڤَه دِهَرِكِینِنْ.

٧. (اَوْ بَنْدَه)، نَزْرُ و پَیْمَانِێنْ خَوه تِینِنْ جِهْ و ژِ رُۆژَكَه وِسَا دِتِرْسِنْ كُو شَرِێ وِێ لِهَرْ دَرِێ بَلَاڤْ بُويَه.

٨. اَوْ خَوارِنِێ دِگَلْ كُو ژِێ حَزْدِكِنْ ژِى دِدِنْ فَقِیرْ و سِێوِی و دِیلَانْ (اِێسِیرَانْ).

٩. (ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ): اَمْ تَنِێ ژِ بُۆ رِظَایَا خُدِێ خَوارِنِێ دِدِنْ وَه، اَمْ ژِ وَه تُو پَرُو یَكِێ و تُو سِپَاسِیَكِێ نَاخَوازِنْ.

١٠. لَوْرَا اَمْ ژِ (عَذَابِێ) رُۆژَكِێ ژِ رُۆژِێن خُدَایِێ خَوه دِتِرْسِنْ كُو (مِرُۆڤْ دِ وِێ رُۆژِێ دَه) رُوگُرُوزِنْ، (رُۆژَكَه) بِزَحْمَتَه.

١١. ڤِێجَه ژِ بَرْ قَنْجِیَا وَانْ، خُدِێ اَوْ ژِ عَذَابِێ وِێ رُۆژِێ پَارَاسْتِنْ، لِوَه گَشِی و دِلْشَادِی دَانْ سَرْ وَانْ.

١٢. خُدِێ، لِبَرَامْبَرِی صَبْرَا وَانْ بِبِهِشْتِێ و بِلِخَوهكِرِنَا هَڤْرِیشِمْ اَوْ خَلاتْ كِرِنْ.

١٣. دِ جَنَّتِێ دَه لِسَرْ تَخْتَانْ پَالْدَایِی نَه، تِی دَه، نَه گَرْمِێ دِبِینِنْ نَه ژِی سَرْمَایِێ.

١٤. سِیَا (دَارْ و بَرِێ) جَنَّتِێ نِێزِیكِی وَانَه، فِێكِی و مِێوَیِێنْ وَانْ دَارَانْ ژِ وَانْ رَه بَرْدَسْتِنْ.

١٥. (خِزْمَتْكَارْ) بِكَاسِێنْ زِیڤِی و قَدَهِێنْ جَامِی لِبَرْ وَانْ دِگَرِینِنْ..

١٦. شُوشَیِێنْ ژِ زِیڤْ، وَانْ بِپِیڤَانْ دَادِگِرِنْ.

١٧. اَوْ، تِی دَه ژِ مَیَكَه وِسَا ئَاڤْ ڤَدِخُونْ كُو زَنْجَفِیلْ تَڤِی وِێ بُویَه.

١٨. (اَڤْ شَرَابْ دِ بِهِشْتِێ دَه) كَانِیَكَه وِسَا یَه كُو ژِێ رَه «سَلْسَبِيلْ»تِێ گُۆتِنْ.

١٩. خِزْمَتْكَارِێنْ لَاوِێنْ هَرْ جِوَانْ لِبَرْ خِزْمَتَا وَانْ دِگَرِنْ، دَمَا تُو وَانْ دِبِینِی تُو دِبِێژِی قَیْ اَوْ صَدَفِێنْ بَلاڤْبُویِی نَه.

٢٠. دَمَا تُو لِوِرْ دِنِێرِی تُو دِبِینِی كُو مِلْكَكِی مَزِنْ و خَوشِیَكَه بَرْفِرَهْ هَیَه.

٢١. ژِ هَڤْرِیشْمِێ تَنِكْ و سِتُورْ جِلِێنْ بِخَمْلُ و كَسْكْ لِسَرْ وَانِنْ، بَازِنِێنْ زِیڤِی دِ دَسْتِێنْ وَانْ دَه و خُدَایِێ وَانْ دِێ ژِ شَرَابَكَه پَاقِژْ وَانْ ئَاڤْ بِدَه.

٢٢. (خُدِێ ژِ وَانْ رَه دِبِێژَه): بِرَاسْتِی هَا اَڤْ مُكَافَاتَا خَبَاتَا وَه یَه و مَه خَبَاتَا وَه قَبُولْ كِرْ.

٢٣. (یَا مُحَمَّدْ)! بِرَاسْتِی مَه قُرْئَانْ لِپَێْ هَڤْ و هِنْ بِهِنْ ژِ تَه رَه هِنَارْتْ.

٢٤. نَاخَوه لِسَرْ گِهَانْدِنَا حُكْمِێ خُدَایِێ خَوه صَبْرِێ بِكِێشَه و بِگُوتِنَا چُو گُنَهْكَارِی یَانْ ژِی چُو بِێبَاوَرِی مَكَه.

٢٥. سِبَهُ و اِێڤَارِێ نَاڤِێ خُدَایِێ خَوه دِ بِیرْ بِینَه.

٢٦. دِ بَشَكَه شَڤِێ دَه ژِ خُدِێ رَه نِمِێژْ بِكَه، دِ بَشَا شَڤِێ یَا دِرِێژْ دَه رَبِّێ خَوه ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ پَاكْ بِدِێرَه.

٢٧. اَڤْ بِێبَاوَرْ و مُشْرِكْ ژِ دِنْیَایِێ گَلَكْ حَزْ دِكِنْ و رُۆژَكَه گِرَانْ لِپِشْتْ خَوه دِهِێلِنْ.

٢٨. بَسْ مَه اَوْ ژِ تُنَیِی چِێكِرِنْ و مَه چِێكِرِنَا وَانْ بِهَڤْ ڤَه مُحْكَمْ كِرْ. گَاڤَا اَمْ بِخَوازِنْ ژِی اَمِێ هِنَكِێنْ ژِ وَانْ چِێتِرْ بِینِنْ شُونَا وَانْ.

٢٩. بِێگُمَانْ اَڤْ (قُرْئَانْ) شِیرَتْ و بِیرْئَانِینَه. ڤِێجَه كِی بِخَوازَه دِێ بِبَالْ خُدَایِێ خَوه ڤَه (ژِ خَوه رَه) رِیكِێ بِگِرَه.

٣٠. بِێیِی ڤِینَا (خَوسْتِنَا) خُدِێ، هُونْ نِكَارِنْ كَارَكِی بِڤِێنْ. بِێگُمَانْ خُدِێ زَانَا و كَارْبِنَجِهَه.

٣١. خُدِێ كِی بِڤِێ دِخَه نَاڤْ رَحْمَتَا خَوه و هَرْچِی كُو ظَالِمِنْ، خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ عَذَابَكِی دِژْوَارْ ئَامَادَه كِرِیَه.

٧٧. سُورَه يِێ مُرْسَلاتْ

سُورَهیِێ مُرْسَلاتْ، پِێنْجِی (٥٠) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُويَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا مُرْسَلاتْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِوَاتَیَا «شَانْدَه و قَاصِدَانَـه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بِوَانِێنْ لِپَێْ هَڤْ تِێنْ شَانْدِنْ..

٢. هَمْ بِوَانِێنْ دِژْوَارْ كُو هَرْ تِشْتِی تَارُو مَارْ دِكِنْ..

٣. بِوَانِێنْ كُو حَقِیێ بَلَاڤْ دِكِنْ..

٤. بِوَانِێنْ كُو ژِ هَڤْ ڤَدِقَتِینِنْ..

٥. بِوَانِێنْ كُو بِیرَانِینِێ (وَحْيِێ) تِینِنْ..

٦. ژِ بُۆ كُو خَلْكِێ هِێنْجَتْبِرْ بِكِنْ ئَانْ ژِی وَانْ بِتِرْسِینِنْ..

٧. بِرَاسْتِی اَوْ قِیَامَتَا كُو پَیْمَانَا وِێ ژِ وَه رَه هَاتِیَه دَایِنْ، تَقَزْ دِێ بِێ!

٨. ڤِێجَه دَمَا سِتِێرْ بِرِژِنْ و شَوْقَا وَانْ نَمِنَه..

٩. دَمَا كُو ئَاسِیمَانْ قُلْ بِبَه و بِقَلِشَه..

١٠. دَمَا چِیَا ژِ بِنْ ڤَه رَابِنْ و بَلاوَلا بِبِنْ..

١١. دَمَا ژِ قَاصِدَانْ رَه وَقْتْ وَرَه تَعْیِنكِرِنْ (ِاِێدِی قِیَامْتْ رَابُویَه).

١٢. ژِ بُۆ كِیژَانْ رُۆژِێ (قَاصِدْ) هَاتِنَه بِپَاشْڤَهخِسْتِنْ؟

١٣. ژِ بُۆ رُۆژَا ژِ هَڤْ ڤَقَتَانْدِنِێ.

١٤. مَا كِێ تُو هِینْكِرِی كَا رُۆژَا ژِهَڤْجُدَاكِرِنِێ چِه یَه!

١٥. وِێ رُۆژِێ خَولِی لِسَرِێ دَرَودِێرَانْ بَه!

١٦. اَرِێ مَا مَه پِێشِیێنْ وَانْ گُنَهْكَارَانْ هَلاكْ نَكِرِنْ؟

١٧. پِشْتْرَه مَا مَه گُنَهْكَارِێنْ پِشْتِی وَانْ ژِی لِپَێْ وَانْ نَبِرِنْ.

١٨. هَا وِسَا اَمْ بِسَرِێ گُنَهْكَارَانْ تِینِنْ!

١٩. وِێ رُۆژِێ خَولِی لِسَرِێ دَرَوْكَرَانْ بَه!

٢٠. مَا مَه هُونْ ژِ ئَاڤَكَه وَزَا (بِێقِیمَتْ) نَئَافِرَانْدِنْ؟

٢١. ڤِێجَه مَه اَوْ ئَاڤْ دِ جِهَكِی مِكُۆمْ دَه بِجِهْ كِرْ (كُو مَالْزَارُوكَه).

٢٢. حَتَا دَمَكَه دِیَارْكِرِی.

٢٣. ڤِێجَه اَمْ لِسَرْ چِێكِرِنْ و شَكِلْدَایِنَا وِێ قَادِرْ بُونْ. اِێدِی اَمْ چِه خَوشْ قَادِرِنْ!

٢٤. وِێ رُۆژِێ خَولِی لِسَرِێ دَرَوِينَانْ بَه!

٢٥. اَرِێ مَا مَه عَرْدْ نَگَرَانْدْ جِهِێ ڤَحَوَانْدِنِێ؟

٢٦. یِێنْ زِنْدِی (لِسَرْ خَوه رَادِگِرَه) و یِێنْ مِرِی (دِ نَاڤْ خَوه دَه ڤَدِشِێرَه).

٢٧. مَه لِعَرْدِێ چِیَایِێنْ جِهْگِرْتِی و بِلِنْدْ ئَافِرَانْدِنْ و مَه ئَاڤَكَه شِیرِینْ و خَوشْ دَایَه وَه.

٢٨. وِێ رُۆژِێ خَولِی لِسَرِێ دَرَوِينَانْ بَه!

٢٩. (وِێ رُۆژِێ ژِ وَانْ رَه تِێ گُۆتِنْ): دَه بَرْ بِوِی عَذَابِێ ڤَه هَرِنْ اَوِێ كُو وَه پِێ بَاوَرْ نَدِكِرْ و وَه دَرَوْ دِزَانِی!

٣٠. بَرْ بِسِیَكَه خَودِی سِێ چِقلْ ڤَه هَرِنْ..

٣١. اَوْ لِسَرْ وَه نَه دِبَه سِی و سِیوَانْ، نَه ژِی وَه ژِ پِێتِێ دُۆژَهِێ دِپَارِێزَه.

٣٢. اَوْ دُۆژَهْ چِیكِێنْ مَزِنْ وَكِی ئَاڤَاهِیَانْ دِاڤِێژَه.

٣٣. (چِیكِێنْ دُۆژَهِێ دِدِنْ پَێْ هَڤْ) تُو دِبِێژِی اَوْ دَڤَیِێنْ زَرِنْ.

٣٤. وِێ رُۆژِێ خَولِی لِسَرِێ دَرَوْكَرَانْ بَه!

٣٥. اَڤْ رُۆژَكَه كُو ژِ كَسِی رَه ئَاخَافْتِنْ نِینَه.

٣٦. دَسْتُورْ ژِی ژِ وَانْ رَه نَایێ دَایِنْ ڤِێجَه كُو مَهْنَا خَوه (عُزْرِێ خَوه) بِبِێژِنْ.

٣٧. وِێ رُۆژِێ، خَولِی لِسَرِێ دَرَوْكَرَانْ بَه!

٣٨. هَا اَڤْ رُۆژ، رُۆژَا ژِ هَڤْ ڤَقَتَانْدِنِێ یَه و مَه هُونْ و یێنْ بَرِیَا وَه لِهَڤْ جِڤَانْدِنَه.

٣٩. ڤِێجَه اَگَرْ فَنْدْ و پِلَانَا وَه هَیَه (ژِ بُۆ هُونْ ژِ عَذَابْ رِزْگَارْ بِبِنْ) بِینِنْ.

٤٠. وِێ رُۆژِێ، خَولِی لِسَرِێ دَرَوِينَانْ بَه!

٤١. بِێگُمَانْ يِێنْ تَقوَادَارْ لِبِنِێ سِیَانْ و لِسَرِێ كَانِیَانِنْ.

٤٢. دِ (نَاڤَا) مِێوَیِێنْ كُو دِلِێ وَانْ دِبِژِیِێ دَه.

٤٣. ژِ بَرْ وَانْ كَارْ و كِریَارِێنْ وَه كِرِنَه؛ بِخوِنْ، ڤَخُونْ و ژِ وَه رَه نُوشِجَانْ بَه.

٤٤. هَا اَمْ، قَنْجِیكَارِێنْ رَاسْتُ و دُرِسْتْ وِسَا خَلاتْ دِكِنْ.

٤٥. وِێ رُۆژِێ، خَولِی لِسَرِێ دَرَوْكَرَانْ بَه!

٤٦ . (گَلِی بِێبَاوَرَانْ)! دِ دِنْیَایِێ دَه بِخُونْ، هِنَكِی خَوشْ بِژِینْ! بِرَاسْتِی هُونْ سُوجْدَارُ و گُنَهْكَارِنْ.

٤٧. وِێ رُۆژِێ، خَولِی لِسَرِێ دَرَوْكَرَانْ بَه!

٤٨. گَاڤَا ژِ وَانْ رَه بِێتَه گُۆتِنْ نِمِێژْ بِكِنْ، نِمِێژْ نَاكِنْ.

٤٩. وِێ رُۆژِێ، خَولِی لِسَرِێ دَرَوْكَرَانْ بَه!

٥٠. اَرِێ مَا پِشْتِی قُرْئَانِێ دِێ بِكِیژَانْ گُوتِنِێ بَاوَرِی بِینِنْ؟!

٧٨. سُورَه يِێ نَبَأ

سُورَهیِێ (نَبَأ)، چِلْ (٤٠) ئَایتَه و لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه . نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا ٢‘اَمْ هَاتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا نَبَأ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «ئَاگَاهِی و خَبَرَ»ه. هِنْ نَاڤِێنْ ڤِی سُورَهیِی یِێنْ دِنْ ژِی اَڤِنْ: تَسَاولْ (ژِهَڤْپِرْسِینْ) و عَمَّ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَوْ پِرْسَا چِه ژِ هَڤْ دِكِنْ؟

٢. پِرْسَا خَبَرَا (بُویرَا) مَزِنْ ژِ هَڤْ دِكِنْ.

٣. یَا كُو دَرْ بَارِێ وِێ دَه دُودِلِنْ (هِنْ بَاوَرِی پِێ تِینِنْ، هِنْ ژِی وِێ مَانْدَلَه دِكِنْ).

٤. نَا؛ بِلا دُودِلِی نَبِنْ، اَوِێ بِزَانِنْ!

٥. نَخِێرْ، نَه مِینَا وَانَه؛ پَاشِێ اَوِێ بِزَانِنْ (دَمَا حَقِیقَتْ بِچَاڤِێ سَرِێ خَوه دِیتِنْ)!

٦. مَا مَه عَرْدْ رَانَخِسْتِیَه؟!

٧. مَا مَه چِیَا ژِی (دِ عَرْدِێ دَه) نَكِرِنَه سِنْگْ؟!

٨. مَا مَه هُونْ جُوتْ (مِێ و نِێرْ) نَئَافِرَانْدِنَ؟!

٩. مَا مَه خَوَا وَه نَكِرِیَه بِێهِنْبَرْدَانْ؟!

١٠. مَا مَه شَڤْ نَكِرِیَه جِلْ (و سِتَارْ)؟!

١١. مَا مَه بِرُۆژْ ژِی نَه كِرِیَه چَاخِێ كَارْ؟!

١٢. مَا مَه دِ سَرْ وَه رَه حَفْتْ قَاتْ (ئَاسِیمَانِێنْ) مِكُۆمْ ئَاڤَا نَكِرِنَ؟!

١٣. مَا مَه چِرَایَكَه گَشْ و گَرِمْ چِێنَكِرِیَه؟!

١٤. مَا مَه ژِ عَوْرِێنْ ئَاڤْبَارْكِرِی، بَارَانَكَه پِرْ نَبَارَانْدِیَه؟!

١٥. ژِ بُۆ اَمْ بِوِێ، تَنَه و گِیَا هِێشِینْ بِكِنْ.

١٦. بَاخْچَیِێنْ تِێرْدِێلِی (دَارِێنْ فِێكِی) دَرْبِخِنْ.

١٧. بِێگُمَانْ رُۆژَا ژِهَڤْجُدَاكِرِنِێ (یَا قَنْجْ و نَقَنْجَانْ) لِپِێشِیَا هَرْ كَسِی یَه، تَقَزْ دِێ بِێ.

١٨. رُۆژَا كُو دِ صُورِێ دَه وَرَه پِفْكِرِنْ، ڤِێجَه هُونِێ پِێلْ بِپِێلْ بَرْ حَشَرِێ ڤَه بِێنْ.

١٩. وِێ رُۆژِێ، ئَاسِیمَانْ ڤَدِبِنْ و دِبِنْ دَرْگَهْ.

٢٠. چِیَا تِێنْ هَرِكَانْدِنْ، دِبِنْ لَیلانْ (سَرَابْ).

٢١. بِرَاسْتِی وِێ رُۆژِێ جَهَنَّمْ لِهِێڤِیَا بِێبَاوَرَانَه.

٢٢. دُومَاهِیكْ و ڤَحَوِینْگَهَه ژِ بُۆ سَرْخَوڤَچُویَانْ.

٢٣. كُو هَرْ و هَرْ تِی دَه دِمِینِنْ.

٢٤. نَه هِێنِكَاتِی و نَه ژِی ڤَخَوارِنَا سَارْ تِی دَه طَعمْ نَاكِنْ.

٢٥. ژِ بِلِی ئَاڤَا كَلِژِی، كِێمْ و زُوخِێ پِێ ڤَه (اَوْ تِشْتَكِی دِی طَعمْ نَاكِنْ).

٢٦. جِزَايَكِى لِگُۆرِی كَارْ و كِرْیَارِێنْ وَانْ.

٢٧. بِرَاسْتِی وَانْ حَسَابِێ ئَاخْرَتِێ هِێڤِی نِدِكِرْ (و وَانْ بَاوَرْ نَدِكِرْ كُو هَیَه).

٢٨. وَانْ بَاوَرِی بِئَایتِێنْ مَه نَدِئَانِینْ (و دِگُۆتِنْ اَوْ دَرَوِنْ).

٢٩. مَه هَرْ تِشْتْ بِنِڤِیسَانْدِنِێ قَیْدْ كِرِیَه.

٣٠. (ژِ وَانْ رَه دِێ بِێ گُۆتِنْ): دَه عَذَابْ بِچِێژِنْ! ڤِێجَه ژِ عَذَابْ پِێ ڤَه اَمِێ تِشْتَكِی دِنْ لِوَه زِێدَه نَكِنْ!

٣١. بِێگُمَانْ ژِ مْتَّقِیَانْ رَه فَلاتْ و سَرْفِرَازِی هَیَه.

٣٢. بُوسْتَانْ و رَزِێنْ تِرِی..

٣٣. (حُورِیِیێنْ) نُو گِهَایْی، هَڤْصَالِی و یكْدَسْتْ..

٣٤. كَاسِێنْ تِژِی مَیْ.

٣٥. اَوْ لِبِهِشْتِێ، نَه كَلَڤَاژِیَكِێ نَه ژِی لِهَمْبَرِی هَڤْ دَرَوَكِێ دِبِهِیزِنْ.

٣٦. اَوْ ژِ خُدَایِێ تَه مُكَافَاتْ و دِیَارِیَكَه دِ جِهِێ خَوه دَه یَه.

٣٧. خُدَایِێ عَرْدُ و ئَاسِیمَانَانْ و یِێنْ دِ نَاڤْبَرَا وَانْ دَه خُدَایِێ رَحْمٰنَ. (وِێ رُۆژِێ) تُو كَسْ نِكَارَه (ژِ بُۆ رَاكِرِنَا عَذَابْ) پِێ رَه بِپَیِڤَه.

٣٨. رُۆژَا كُو رُحْ (لِسَرْ جَسَدَانْ) حَازِرْ دِبِنْ و مَلائیكَتْ بِرِێزْ صَفْ دِگِرِنْ، ژِ بِلِی یِێ كُو خُدَایِێ رَحْمٰنْ دَسْتُورَا وِی بِدَه، كَسْ نِكَارَه بَئَاخِڤَه و اَوِێ رَاسْتِیِێ بِبِێژَه.

٣٩. هَا اَوْه رُۆژَا حَقْ. پِشْتِی ڤِێ كِی بِڤِێ دِێ رِیكِێ بِگِرَه كُو وِی بِگِهِینَه خُدَایِێ وِی.

٤٠. بِێگُمَانْ مَه هُونْ ژِ عَذَابَكِی نِێزِیكْ هِشْیَارْ كِرْ. اَوْ رُۆژَا كُو هَرْ كَسْ كَارْ و كِرْیَارِێنْ خَوه دِبِینَه و یِێ كَافِرْ دِبِێژَه: خَوزِی اَزْ ئَاخْ و خَولِی بُومَا!

٧٩. سُورَه يِێ نَازِعَاتْ

سُورَهیِێ (نَازِعَاتْ)، چِلْ و شَشْ (٤٦) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه و نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا نَازِعَاتْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «جَانْستِینِێنْ بِدِژْوَارِیـ»ـنَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِوَانْ (مَلَائِيكَتِ)ێنْ كُو (رِحِێ كَافِرَانْ) بِدِژْوَارِی دِكِشِینِنْ..

٢. بِوَانْ (مَلَائِيكَتِ)ێنْ كُو (رِحِێ مُوْمِنَانْ) بِهِێسَانِی دِسْتِینِنْ..

٣. بِوَانْ (سَيَّارَيِ)ێنْ كُو (دِ فَزَايِێ دَه) دِهَرِكِنْ..

٤. ڤِێجَه بِلَزْ و بَزْ بِهَڤْ رَه پِێشْبَازِی دِكِنْ..

٥. بِوَانْ (مَلَائِيكَتِ)ێنْ كُو كَارْ و بَارْ بِرِێ ڤَه دِبِنْ، صُۆنْدْ بَه..

٦. رُۆژَا كُو هَرْ تِشْتِی دِهَژِینَه.

٧. یكَا دِنْ ژِی لِپَێْ وِێ تِێ.

٨. دِ وِێ رُۆژِێ دَه هِنْ دِلْ بِتِرْسُ و لَرْزِنْ..

٩. چَاڤِێنْ وَانْ مَلُولْ و پَرِیشَانِنْ.

١٠. دِبِێژِنْ: مَا پِشْتِی مِرِنِێ قَیْ اَمِێ لِحَالِێ خَوه یِێ پِێشِی ڤَگَرِنْ؟

١١. مَا گَاڤَا كُو اَمْ بِبِنْ حَسْتِیِێنْ رِزِیَایِی و ژِ هَڤْ بَلَاڤْ بِبِنْ ژِی (اَمِێ سَاغْ بِبِنْ)؟

١٢. ژِ طِنَازْ ڤَه گُۆتِنْ؛ ڤِێجَه (اَگَرْ وِسَا بَه) اَوْ ژِ بُۆ مَه دِێ بِبَه ڤَگَرَكَه بِزِیَانْ!

١٣. بَلْكِی اَوْ بَسْ قِیرْكَه بِتَنِێ یَه.

١٤. هَا پِشْتِی وِێ قِیرِێ دِ جِهْ دَه اِنْسَانْ دِێ خَوه لِسَرْ عَرْدِێ دِبِینِنْ.

١٥. مَا گَلُو (سَرْپِێهَاتِیَا) مُوسَا ژِ تَه رَه نَهَاتِیَه رَاگِهَانْدِنْ؟

١٦. وِێ دَمَا كُو خُدَایِێ وِی لِنَوَالٰا پِیرُۆزْ؛ طُوَایِێ گَازِی وِی كِرْ (و ژِێ رَه گُۆتْ):

١٧. هَرَه بَالْ فِرْعَوْنْ! بِرَاسْتِی اَوْ (دِ ظِلْمِێ دَه) پِرْ ژِ سَرْ خَوه ڤَه چُویَه.

١٨. بِبِێژَه: مَا تَه دِڤِێ تُو خَوه پَاقِژْ بِكِی؟

١٩. اَزِێ بَرِێ تَه بِدِمَه بَالْ رَبِّێ تَه ڤَه، دَا تُو بِتِرْسِی.

٢٠. دِ وِێ نَاڤِێ دَه مُوسَا مُعْجِزَیَا هَرِی مَزِنْ نِیشَانِی فِرْعَوْنْ دَا.

٢١. فِرْعَونْ ژِێ بَاوَرْ نَكِرْ و بِێاَمْرِیَا خُدِێ كِرْ.

٢٢. پِشْتْرَه فِرْعَوْنْ پِشْتْ دَا حَقِیِێ و عِصْیَانِی كِرْ.

٢٣. فِرْعَونْ خَلْكْ لِخَوه كُۆمْ كِرْ و بَانْگْ هِلْدِێرَا..

٢٤. ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: اَزْ خُدَایِێ وَه یِێ هَرِی بِلِنْدِمْ!

٢٥. خُدِێ ژِی اَوْ بِعَذَابِێ ئَاخِرَتْ و دِنیَایِێ جَزَا كِرْ.

٢٦. بِێگُمَانْ دِ ڤِێ (سَرْپِێهَاتِیَا فِرْعَونْ) دَه ژِ بُۆ كَسِێ كُو ژِ خُدِێ دِتِرْسَه، عِبْرَتْ هَیَه.

٢٧. اَرِێ مَا پِشْتِی مِرِنِێ سَاغْكِرِنَا وَه زَحْمَتِرَه یَانْ ژِ تُنَيِى چِێكِرِنَا ئَاسِیمَانَانْ؟ دِگَلْ كُو خُدِێ ئَاسِیمَانْ ژِی چِێكِرِیَه..

٢٨. بَانِێ وِی (بِێسْتُونْ) بِلِنْدْ كِرْ، ڤِێجَه بِهُۆسْتَایِی اَوْ سَرَرَاسْتْ و تَكُوزْ كِرْ.

٢٩. شَڤَا وِی طَارِی و رُۆژَا وِی رُۆنِی كِرِیَه.

٣٠. پِشْتِی هِنْگِێ عَرْدْ (مِینَا هِێكِێ) دُرِسْتْ و خَوهشْ كِرْ.

٣١. ژِ عَرْدِێ، ئَاڤَا وِێ و چِێرَیَا وِێ دَرْخِسْتْ.

٣٢. چِیَا ژِی (تِی دَه ) مِكُۆمْ و قَائِمْ كِرِنْ.

٣٣. دَا كُو هُونْ هَمُو بِتَرشِێنْ خَوه ڤَه ژِێ فَیْدِێ وَرْگِرِنْ.

٣٤. ڤِێجَه گَاڤَا اَوْ كَارَسَاتَا (قِیَامَتَا) مَزِنْتِرِینْ هَاتْ..

٣٥. وِێ رُۆژِێ اِنْسَانْ دِێ یَا كُو كِرِیَه دِ بِیرَا خَوه بِینَه.

٣٦. جَهَنَمْ ژِ یِێنْ كُو دِبِینِنْ رَه (چِه مُومِنْ چِه كَافِرْ) دِیَارْ دِبَه.

٣٧. ڤِێجَه اَوِێ كُو (بِكَافِرْبُونِێ) سَرْخَوڤَه چُوبَه..

٣٨. ژِیَانَا دِنْیَایِێ دِ سَرْ (نِعْمْتِێنْ) ئَاخِرَتِێ رَه گِرْتِبَه..

٣٩. بِێگُمَانْ دُوژَهْ ڤَحَوِینْگَهَا وِی یَه.

٤٠. چِه كَسِێ كُو ژِ مَزِنَاهِی و رَابُونَا بَرْ (دَسْتِێ) خُدَایِێ خَوه تِرْسِیَابَه و نَفْسَا خَوه ژِ هَوَسِێنْ وِێ دَابَه پَاشْ..

٤١. بِێشِكْ ڤَحَوِینْگَهَا وِی جَنَّتَه.

٤٢. اَوْ، پِرْسَا قِیَامَتِێ ژِ تَه دِكِنْ كَا كَنْگِێ دِێ رَابَه؟

٤٣. مَا تُو چِه ژِێ دِزَانِی حَتَا كُو پِرْسَا وِێ ژِ تَه دِكِنْ!

٤٤. بِرَاسْتِی زَانِینَا وِێ بَسْ لِبَا خُدَایِێ تَه یَه.

٤٥. بَسْ تُو وِی كَسِێ كُو ژِ قِیَامَتِێ دِتِرْسَه هِشْیَارْ دِكِی.

٤٦. رُۆژَا كُو اَوْ قِیَامَتِێ دِبِینِنْ، حِزِرْ دِكِنْ كُو اَوْ ژِ اِێڤَارَكِێ یَانْ ژِی ژِ دَانِێ سِبَهَا وِێ پِێ ڤَه (لِدِنْیَایِێ) نَمَانَه.

٨٠. سُورَه يِێ عَبَسَ

سُورَهیِێ (عَبَسَ)، چِلْ و دُو (٤٢) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه. سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا عَبَسَ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا كُو لِوَه یِێ خَوه تِرْشْ كِرِیِ یه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. رُویِێ خَوه تِرْشْ كِرْ و بَرِێ خَوه ژِێ گُهَارْتْ.

٢. ژِ بَرْ كُو یِێ كُۆرْ (عَبْدُ اللهِ بِنْ مَكْتُومْ) هَاتَه جَمْ.

٣. مَا تُو چِه دِزَانِی كَا حَالِێ وِی چِى یَه؟ دِبَه كُو اَوْ خَوه (ژِ گُنَهَانْ) پَاقِژْ بِكَه..

٤. یَانْ ژِی اَوْ شِیرَتِێ وَرْگِرَه، ڤِێجَه اَوْ شِیرَتْ فَیْدِێ بِدَه وِی!

٥. هَرْچِی اَوِێ كُو خَوه نَه حَوْجَه دِیتِیَه..

٦. تُو پِێ ڤَه دِمِینِی (وِی بَرْنَادِی).

٧. اَگَرْ اَوْ بَاوَرِی نَیِینَه تُو ژِێ نَه بَرْپِرْسِی. بَسْ يَا تَه رَاگِهَانْدِنَه.

٨. لِێبَلِێ اَوْ كَسِێ كُو ژِ دِلْ تِێ جَمْ تَه..

٩. هَمْ اَوْ ژِ خُدِێ ژِی دِتِرْسَه..

١٠. تُو دَڤْ ژِ وِی بَردِدِى (بِيِێ دِنْ ڤَه دِمِينِى).

١١. نَخِێرْ (جَارَكَه دِنْ وِسَا مَكَه)! بِرَاسْتِی اَڤْ (قُرْئَانْ) شِیرَتَه.

١٢. ڤِێجَه كِی بِخَوازَه وِێ ژِێ شِیرَتْ بِگِرَه.

١٣. اَوْ دِ رُوپَلِێنْ پِیرُۆزْ دَه نَه.

١٤. بِلِنْدُ و پَاقِژِنْ.

١٥. دِ دَسْتِێنْ قَاصِدِێنْ نِڤِیسْكَارِنْ..

١٦. يِێنْ بِرُومَتْ و قَنْجِیكَارْ دَه نَه.

١٧. لَعْنَتْ لِأِنْسِێنْ بَه، مَا اَوْ چِقَاسْ نَانْكُۆرَه.

١٨. مَا خُدِێ اَوْ ژِ چِه ئَافِرَانْدِیَه؟

١٩. اَوْ ژِ دِلُۆپَكْ ئَاڤْ ئَافِرَانْدِیَه، دِرُوڤْ و پِیڤَانْ دَایِێ.

٢٠. پِشْتْرَه، ژِێ رَه رِێ هِێسَانْ كِرِیَه.

٢١. پِشْتْرَه، اَوْ مِرَانْدِیَه و دِ گُۆرِێ دَه اَوْ ڤَشَارْتِیَه.

٢٢. پِشْتْرَه، گَاڤَا كُو خُدِێ بِخَوازَه دِێ وِی سَاغْ بِكَه.

٢٣. نَخِێرْ! اِنْسَانْ هِێ ژِی یَا كُو خُدِێ اَمْرِێ وِی پِێ كِرِیَه نَئَانِیَه جِهْ.

٢٤. بِلا اِنْسَانْ لِخَوارِنَا خَوه بِنِێرَه؛

٢٥. مَه ئَاڤْ ژِ عَوْرَانْ بَارَانْدْ.

٢٦. پِشْتْرَه مَه عَرْدْ بِشِینْكَاتِیِێ قَلَاشْتْ.

٢٧. مَه لِبْ و تَنَه ژِێ دَرْخِسْتْ.

٢٨. تِرِی و زَرْزَوَاتْ.

٢٩. زَیتُونْ و خُرْمَه.

٣٠. دَخْلِێنْ (بُوسْتَانِێنْ) تِێرْدِێلِی.

٣١. فِێكِی و مِێرْگْ ژِی.

٣٢. ژِ بُۆ كُو ژِ وَه و تَرْشِێنْ وَه رَه بِبَه ئَابُۆرِی و چِێرَه.

٣٣. ڤِێجَه گَاڤَا قِیرِینْ (يَا قِیَامَتِێ) هَاتْ..

٣٤. رُۆژَا كُو مِرُۆڤْ ژِ بِرَایِێ خَوه..

٣٥. ژِ دَایِكْ و بَاڤِێ خَوه..

٣٦. ژِ هَڤْژِینْ و زَارُوكِێنْ خَوه، دِرَڤَه.

٣٧. وِێ رُۆژِێ ، ژِ هَرْ یَكِی ژِ وَانْ رَه حَالَكِی وِی هَیَه كُو وِی مَشْغُولْ بِكَه.

٣٨. وِێ رُۆژِێ ، هِنْ رُو هَنَه كُو گَشِنْ.

٣٩. دَڤْلِكَنْ و كِێفْخَوشِنْ.

٤٠. وِێ رُۆژِێ ، هِنْ لِوَه ژِی هَنَه كُو تُۆزِێ اَوْ گِرْتِنَه.

٤١. رَشْطَارِیِێ اَوْ نِخُمَانْدِنَه.

٤٢. هَا اَوِنْ كَافِرِێنْ گُنَهْكَارْ.

٨١. سُورَه يِێ تَكْوِیرْ

سُورَهیِێ (تَكْوِیرْ)، بِیسْتُ و نَهْ (٢٩) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه و نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا كُووِیرْتْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «پِێچَانَــ»ــه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. دَمَا رُۆژْ تِێ پِێچَانْ و رُۆنَاهِیَا وِێ دِچَه.

٢. دَمَا سِتِێرْ ڤَمِرِنْ و هِلْوَشِنْ.

٣. دَمَا چِیَا بِێنَه هَژَانْدِنْ، هُورْهُورْ و بَربَا بِبِنْ.

٤. دَمَا دَڤَیِێنْ ئَاڤِسْ بِێنَه ئَاڤِێتِنْ و بِێخَودِی بِمِینِنْ.

٥. دَمَا (حَیْوَانِێنْ) كُوڤِی لِهَڤْ بِێنَه جِڤَانْدِنْ.

٦. دَمَا دَرْیَا بِێنَه سِنْجِرَانْدِنْ و فُورَانْدِنْ...

٧. دَمَا جَانْ و بَدَنْ بِگِهِنْ هَڤْ.

٨. دَمَا ژِ كَچَا كُو بِسَاغِی هَاتِیَه بِنْئَاخْكِرِنْ بِێ پِرْسِینْ:

٩. كَا اَوْ «بِچِی سُوجِی هَاتِیَه كُشْتِنْ؟»

١٠. دَمَا كُو دَفْتَرِێنْ عَمَلانْ بِێنَه بَلَاڤْكِرِنْ.

١١. دَمَا كُو ئَاسِیمَانْ ژِ جِهِێ خَوه دِچَه.

١٢. دَمَا كُو جَهَنَمْ تِێ پِێخِسْتِنْ.

١٣. گَاڤَا كُو جَنَّتْ تِێ نِێزِیكْكِرِنْ.

١٤. (وِێ چَاخِێ) هَرْ كَسْ دِێ بِزَانَه كَا چِه ژِ بُۆ خَوه ئَامَادَه كِرِیَه و چِه بِرِیَه (ئَاخْرَتِێ).

١٥. نَخِێرْ! صُۆنْدْ بِوَانْ سِتِێرِێنْ كُو بِشَڤْ خُیَا و بِرُۆژْ وِنْدَا دِبِنْ..

١٦. اَوِێنْ كُو دِ رِێگَهَا خَوه دَه دِگَرِنْ و بِشَڤْ دِچِیرِسِنْ.

١٧. صُۆنْدْ بِشَڤِێ، دَمَا (بِطَارِیتِیَا خَوه) رُۆنَاهِیِێ رَادِكَه.

١٨. بِسِبَهِێ، دَمَا بِرُۆنَاهِیَا خَوه ڤَه تِێ.

١٩. بِرَاسْتِی اَڤْ (قُرْئَانْ) گُوتِنَا قَاصِدَكِی بِرِێزْ و بِرُومَتَه..

٢٠. خَودَانْهِێزَه، لِجَمْ خَودَانِێ عَرْشْ خَودِی جِهَ و قَدِرْبِلِنْدَه.

٢١. مَلائیكَتْ ژِێ رَه گُهْدَارِنْ، لِجَمْ خُدِێ ژِی اَمِینَه.

٢٢. نَاخَوه هَڤَالِێ وَه (مُحَمَّدْ) نَه دِینَه.

٢٣. صُۆنْدْ بَه، وِی (پِێخَمْبَرْ) لِاسُویِێ دِیَارْ و اَشْكَرَا اَوْ (جِبْرِیل) دِیتِیَه.

٢٤. اَوْ دَرْبَارِێ وَحْیِێ دَه نَه بَخِیلَه.

٢٥. اَوْ نَه گُوتِنَا شَیْطَانَكِی قَوِتِی یَه.

٢٦. نَاخَوه هُونْ بِكُو ڤَه دِچِنْ!

٢٧. اَوْ ژِ مِرُۆڤَانْ رَه هَرْ شِیرَتْ و رُۆنَاهِی یَه..

٢٨. ژِ نَاڤْ وَه ژ بُۆ وِى كَسِێ كُو بِخَوازَه خَوه رَاسْتُ و دُرِسْتْ بِكَه.

٢٩. اَوْ خُدَایِێ كُو پَرْوَرْدَكَارِێ عَالَمِێ یَه حَتَا نَخَوَازَه هُونْ نِكَارِنْ بِخَوازِنْ.

٨٢. سُورَه يِێ اِنْفِطَارْ

سُورَهیِێ (اِنْفِطَارْ)، نُۆزْدَهْ (١٩) ئَایتَه، لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه . نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ هَاتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا اِنْفِطَارْ دَرْبَاسْ بُویَه. مَعْنَا وِێ «تَرِكِینْ و دَرِزِینَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. دَمَا كُو ئَاسِیمَانْ بِقَلِشِه..

٢. دَمَا كُو سْتِێرْ ژِ هَڤْ بَلاڤْبِبِنْ..

٣. دَمَا كُو دَریَا بِتَقِنْ و تِێكِلِی هَڤْ بِبِنْ..

٤. دَمَا كُو گُۆرْ سَرُو بِنِی هَڤْ بِبِنْ..

٥. وِێ هِنْگِێ، هَرْ كَسْ دِێ بِزَانَه كَا چِه لِپِێشِیَا خَوه شَانْدِیَه و چِه لِدُوڤْ خَوه هِشْتِیَه.

٦. هَیْ مِرُوڤْ! چِه تِشْتِی تُو لِهَمْبَرِی خُدَایِێ تَه یِێ خَودَانْكَرَمْ خَاپَانْدِیَه؟

٧. اَوْ خُدَایِێ كُو بِێ كِێمَاسِیَه و رَاسْتُ و دُرِسْتْ تُو چِێكِرِیَه.

٨. دِ كِیژَانْ ئَاوَایِی دَه خَوهسْتِیَه (وِسَا) تُو ئَانِیَه بَرْ هَڤْ.

٩. نَخِێرْ! بِرَاسْتِی هُونْ بِرُۆژَا جَزَادَانِێ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

١٠. بِرَاسْتِی هِنْ مَلائِیكَتْ لِسَرْ نِڤِسِینَا كَارْ و كِرْیَارِێنْ وَه زِێرَڤَانِنْ.

١١. اَوْ مَلائیكَتِێنْ خَودَانْرِێزْ و بِرُومَتنْ، هَرْ تِشْتِێ هُونْ دِكِنْ دِنِڤِیسِنْ.

١٢. اَوْ، ئَا كُو هُونْ دِكِنْ دِزَانِنْ و دِنِڤِیسِنْ.

١٣. بِرَاسْتِی مِرُوڤِێنْ چَاكْ و خُدِێنَاسْ دِ نَاڤَا نِعْمَتَانْ دَه نَه.

١٤. بِێگُمَانْ نَقَنْجْ ژِی دِ نَاڤَا دُۆژَهِێ دَه نَه.

١٥. اَوْ، رُۆژَا جَزَادَانِێ دِكَڤِنْ جَهْنَمِێ.

١٦. بِتُو رِێیِێ ژِێ رِزْگَارْ نَابِنْ و نِكَارِنْ ژِێ بِرَڤِنْ.

١٧. مَا تُو ژِ كُو دِزَانِی كُو رُۆژَا جَزَادَانِێ چِه یَه؟

١٨. دِیسَا مَا تُو ژِ كُو دِزَانِی كُو رُۆژَا جَزَادَانِێ چِه یَه؟

١٩. اَوْ رُۆژا كُو تُو كَسْ نِكَارَه ژِ تُو كَسِی رَه تِشْتَكِی بِكَه. وِێ رُۆژِێ فَرْمَانْ هَرْ يَا
خُدَایِێ مَزِنَه.

٨٣. سُورَه يِێ مُطَفِّفِینْ

سُورَهیِێ (مُطَفِّفِینْ)، سِی و شَشْ (٣٦) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه. سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا مُطَفِّفِینْ دَرْبَاسْ بُویَه. مَعْنَا وِێ، یِێنْ كُو دِ كِێشَانْ و پِیڤَانِێ دَه حِیلَه و سَخْتَكَارِیِێ دِكِن.»

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. هَیْ وَاخْ لِحَالِێ وَانْ كِێشَانْدِزْ و پِیڤَانْدِزَانْ بَه..

٢. اَوِێنْ كُو دَمَا ژِ خَلْكِێ بِپِیڤَانْ و كِێشَانْ وَرْدِگِرِنْ بِتَمَامِی وَرْدِگِرِنْ..

٣. دَمَا بِكِێشَانْ و پِیڤَانْ دِفِرُوشِنْ كِێمْ دِپِیڤِنْ و كِێمْ دِكِێشِنْ.

٤. مَا یقِینْ نَاكِنْ كُو اَوْ پِشْتِی مِرِنِێ (ژِ بُۆ حَسَابِێ كِرِنِێنْ خَوه) دِێ بِرَاسْتِی بِێنَه ڤَژَانْدِنْ؟

٥. ژِ بُۆ رُۆژَكَه مَزِنْ (كُو رُۆژَا قِیَامَتِێ یَه).

٦. رُۆژَا كُو هَمُو مِرُوڤْ لِبَرْ خُدَایِێ عَالَمِێ و فَرْمَانَا وِی رَادِوَسْتِنْ.

٧. نَخِێرْ، وِسَا نَكِنْ! بِرَاسْتِی تُۆمَارْكِرِنَا بَدْكَارُ و گُنَهْكَارَانْ دِ سِجِّینِێ دَه یَه.

٨. مَا تُو ژِ كُو دِزَانِی كَا سِجِّینْ چِى یَه؟

٩. اَوْ، لِێنِڤِيسَكَه بِنَاڤْ و هَژْمَارَه (نَاڤُ و هَژْمَارَا هَرْكَسِی لِسَرْ جِهِێ وِی نِڤِيسِی یَه).

١٠. وِێ رُۆژِێ ، وَاخْ لِحَالِێ بِێبَاوَرْ و بَدْكَارَانْ بَه!

١١. اَوِێنْ كُو بِرُۆژَا جَزَادَانِێ بَاوَرِی نَایِینِنْ.

١٢. هَرِێ سِتَمْكَارْ و گُنَهْكَارْ بِرُۆژَا جَزَادَانِێ بَاوَرِی نَایِینَه.

١٣. اَوِێ كُو گَاڤَا ئَایتِێنْ مَه ژِێ رَه تِێنْ خَونْدِنْ، دِبِێژَه: اَڤْ «چِیرُوكْ و چِیڤَانُوكِێنْ پِێشِیَانَه.»

١٤. نَخِێرْ، نَه وِسَانَه! بَلْكِی خَرَابِی و گُنَهِێنْ وَانْ دِلِێ وَانْ پَرْدَه كِرِیَه.

١٥. نَا؛ بِرَاسْتِی وِێ رُۆژِێ اَوْ ژِ خُدَایِێ خَوه بِێپَارْ و مَحْرُومِنْ.

١٦. پَاشِێ، اَوِێ هَرِنْ دُۆژَهِێ.

١٧. پَاشِێ، مَلائیكَتْ و دَرْگَهڤَانْ ژِ وَانْ رَه دِبِێژِنْ: هَا اَڤَه، اَوْ (عَذَابِێ) كُو وَه پِێ بَاوَرِی نَدِئَانِی.

١٨. دَڤْ ژِ ڤَانْ بَرْدَه؛ بِرَاسْتِی نِڤِسِینَا (نَاڤِێ) خَوشْمِرُوڤْ و قَنْجَانْ دِ «عِلِّيِّينِێ»دَه یَه.

١٩. مَا تُو ژِ كُو دِزَانِی كَا عِلِّيّيِنْ چِى یَه؟

٢٠. اَوْ لَنِڤِسِینَكَه بِنَاڤْ و هَژْمَارَه (نَاڤُ و هَژْمَارَاێ هَرْكَسِی لِسَرْ جِهِێ وِی نِڤِيسِی یَه).

٢١. مَلَائِیكَتِێنْ لِجَمْ خُدِێ بِرُومَتْ دِێ شَهْدَیِیِێ ژِێ رَه بِدِنْ.

٢٢. بِرَاسْتِی یِێنْ قَنْجْ، دِ (نَاڤَا) نِعْمَتِێ دَه نَه.

٢٣. اَوْ (لِبِهِشْتِێ) لِسَرْ تَخْتَانْ (لِخِێرَا كُو خُدِێ ژِ بُۆ وَانْ بَرْهَڤْكِرِیَه) تَمَاشَه دِكِنْ.

٢٤. تُو دِ رُویِێنْ وَانْ دَه خَوشِیَا نِعْمَتَانْ دِبِینِی.

٢٥. اَوْ ژِ مَیَكَه صَافِی یَا دَڤْگِرتِی ڤَدِخُونْ.

٢٦. دُومَاهِیَا ڤَخَوارِنَا وِێ تَعْمَا مِسْكِێ دِدَه. هَا دِ ڤِێ دَه بِلا پِێشْبَازْ پِێشْبَازِیِێ بِكِنْ.

٢٧. یَا تَڤْلِی وِێ مَیِێ دِبَه ئَاڤَا تَسْنِیمِێ یَه.

٢٨. تَسْنِیمْ، كَانِیَكَه وِسَانَه كُو یِێنْ لِجَمْ خُدِێ بِرُومَتْ ژِێ ڤَدِخُونْ.

٢٩. بِرَاسْتِی لِدِنْیَایِێ یِێنْ سُوجْكَرْ بِبَاوَرْمَنْدَانْ دِكَنِیَانْ.

٣٠. گَاڤَا كُو بَاوَرْمَنْدْ دِ بَرْ وَانْ رَه دَرْبَاسْ دِبُونْ، ژِ هَڤْ رَه بِچَاڤَانْ اَوْ نِیشَانْ دِدَانْ (و بِوَانْ طِنَازْ دِكِرِنْ).

٣١. دَمَا ڤَدِگَرِیَانْ نَاڤْ اَهْلِێ خَوه بِكِێفْ و لاقِرْدِی ڤَدِگَرِیَانْ.

٣٢. دَمَا كُو كَافِرَانْ بَاوَرْمَنْدْ دِدِیتِنْ، دِگُۆتِنْ: بِرَاسْتِی اَڤِێنْ هَا ژِ رِێ دَرْكَتِنَه.

٣٣. حَالْ اَڤَه كُو كَافِرْ، لِسَرْ بَاوَرْمَنْدَانْ بِزِێرَڤَانِی نَهَاتِنَه شَانْدِنْ.

٣٤. هَا اِیرُو (رُۆژَا قِیَامَتِێ) بَاوَرْمَنْدْ بِكَافِرَانْ دِكَنِنْ.

٣٥. بَاوَرْمَنْدْ لِسَرْ تَخْتَانْ (لِرَوْشَا كَافِرَانْ) تَمَاشَه دِكِن..

٣٦. اَرِێ، مَا كَافِرْ لِسَرْ یَا كُو كِرِنْ نَهَاتِنْ جَزَاكِرِنْ؟

٨٤. سُورَه يِێ اِنْشِقَاقْ

سُورَهیِێ (اِنْشِقَاقْ)، بِیسْتُ پِێنْجْ (٢٥) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه. نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ هَاتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا اِنْشِقَاقْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «تَرْكُ و دَرَزَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. دَمَا كُو ئَاسِیمَانْ بِقَلِشَه..

٢. (ئَاسِیمَانْ) گُهْدَارِیَا فَرْمَانَا خُدَایِێ خَوه كِرْ و حَقَه كُو اَوْ گُهْدَارِیِیَا وِی بِكَه.

٣. دَمَا كُو عَرْدْ فَرَهْ و رَاسْتْ بِبَه..

٤. یِێنْ دِ نَاڤْ خَوه دَه بَاڤِێژَه و خَوه ڤَالا بِكَه.

٥. (عَرْدِێ) گُهْدَارِیَا فَرْمَانَا خُدَایِێ خَوه كِرْ و حَقْ بُۆ كُو اَوْ گُهْدَارِیِیَا وِی بِكَه.

٦. هَیْ اِنْسَانْ! بِرَاسْتِی تُو دِ ژِیَانَا خَوه دَه حَیَانِی تُو بِچِێ حِزُورَا خُدَایِێ خَوه دِ بَرْ كَارْ دَه (چِه خِێرْ چِه شْرْ) خَوه دِوَسْتِینِێ، ڤِێجَه تُو یِێ بِگِهِیژِی كَارِێ خَوه.

٧. هَرْچِی كُو كِتِێبَا كِرْیَارِێنْ وِی ژِ رَخِێ وِی یِێ رَاسْتِێ ڤَه بِێ دَایِینْ..

٨. اَوِێ حَسَابَكِی سَهْلُ و هِێسَانْ بِبِینَه.

٩. اَوِێ بِكِێفْخَوشِی لِمَالْبَاتَا خَوه ڤَگَرَه.

١٠. هَرْچِی كُو كِتِێبَا كِرْیَارِێنْ وِی ژِ پِشْتْ وِی ڤَه وَرَه دَایِینْ...

١١. اَوِێ هِنْگِێ مِرِنَا خَوه بِخَوازَه.

١٢. اَوِێ بِكَڤَه ئَاگِرِێ بِپِێتْ.

١٣. اَوْ، (بَرِێ) دِ نَاڤْ مَالْبَاتَا خَوه دَه دِلْخَوشْ و شَادْ بُۆ.

١٤. ژِ وِی وَه یَه كُو اَوِێ نَچَه بَرْ دَسْتِێ خُدَایِێ خَوه.

١٥. نَه وِسَانَه. تَقَزْ خُدَایِێ وِی لِسَرْ هَمُو كَارْ و كِریَارِێنْ وِی ئَاگَاهْدَارَه.

١٦. بِسُۆرَاتِیَا رُۆژْئَاڤَابُونِێ صُۆنْدْ بَه..

١٧. بِشَڤِێ و یَا كُو دِ خَوه دَه بَرْهَڤْ كِرِیَه..

١٨. بِهِيڤَا چَارْدَه شَڤِی (صُۆنْدْ بَه)، كُو..

١٩. هُونْ (گَلِی مِرُۆڤَانْ)! دِێ ژِ رَوْشَكِی بِكَڤِنْ رَوْشَكَه دِنْ دَه.

٢٠. مَا چِه ژِ وَانْ بُویَه كُو اَوْ بَاوَرِی نَایِینِنْ؟

٢١. دَمَا قُرْئَانْ ژِ وَانْ رَه تِێ خَونْدِنْ گُهْدَارِی نَاكِنْ و نَاچِنْ سِجُودِێ؟

٢٢. ژِ بِلِی كُو نَاچِنْ سِجُودِێ؛ اَوِێنْ كُو كَافِرِنْ قُرْئَانِێ دَرَوْ ژِی دِدِێرِنْ.

٢٣. حَالْ اَڤَه خُدِێ بِیَا كُو اَوْ دِ دِلِێ خَوه دَه ڤَدِشِێرِنْ بِێهْتِرْ دِزَانَه.

٢٤. مِزْگِینِیَا عَذَابَكِی دِژْوَارْ بِدَه وَانْ!

٢٥. لِێبَلِێ اَوِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ نَه تِی دَه؛ ژِ وَانْ رَه پَرُو یَكَه
بِێقُتْبُونْ هَیَه.

٨٥. سُورَه يِێ بُرُوجْ

سُورَهیِێ (بُرُوجْ)، بِیسْتْ و دُو (٢٢) ئَایتَه و لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه. سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِێ دَه پَیْڤَا بُرُوجْ بِهُرِیَه و بِمَعْنَا «بِرْجَانْ و چَرْخَانَـه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بِئَاسِیمَانِێ كُو خَودَانْ بِرْجِنْ.

٢. صُۆنْدْ بِرُۆژَا كُو پَیْمَانَا وِێ هَاتِیَه دَایِینْ (كُو اَوْ رُۆژَا قِیَامْتِێ یَه).

٣. صُۆنْدْ بِوَانِێنْ كُو شَهْدَهیِیِێ دِدِنْ و یِێنْ كُو شَهْدَهیِی ژِ بُۆ وَانْ ژِی تِێ دَایِنْ، كُو..

٤. خَودَانِێ خَنْدَقْ و كُونْجَالانْ لَعْنَتْ لِوَانْ بَه.

٥. اَوْ كُونْجَالِێنْ ژِ ئَاگِرِێ خَودَانْپِێتْ.

٦. وِێ دَمَا اَوْ لِدُۆرِێ (لِسَرْ كُرْسِیَانْ) رُونِشْتِی..

٧. وَانْ لِاِشْكَنْجَیَا كُو بِبَاوَرْمَنْدَانْ دِكِرِنْ تَمَاشَه دِكِرِنْ.

٨. وَانْ اَوْ دِدَانْ عَذَابِێ ژِ بَرْ كُو وَانْ بَاوَرِی بِخُدَایِێ عَزِیزْ اِێ عَلِیمْ ئَانِیبُو.

٩. اَوْ خُدَایِێ كُو دَسْتْهِلاتِیَا عَرْدْ و ئَاسِمَانَانْ هَرْ ژِێ رَه یَه، ئَاگَاهْدَارِێ بِهَرْ تِشْتِی یَه.

١٠. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو لِمِێرْ و ژِنِێنْ بَاوَرْمَنْدْ شِكَنْجَه كِرِنَه و پَاشِێ تُۆبه ژِی نَكِرِنْ، ڤِێجَه ژِ بُۆ وَانْ عَذَابِێ جَهْنَمِێ و عَذَابِێ بِشَوَاتْ هَیَه.

١١. بِێگُمَانْ اَوِێنْ كُو اِیمَانْ ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، ژِ وَانْ رَه بِهِشْتِێنْ وِسَا هَنَه كُو دِ بِنِێ وَانْ دَه چَمْ دِهَرِكِنْ. هَا اَڤْ سَرْكَفْتِنْ و رِزْگَارِیَا مَزِنَه.

١٢. بِێگُمَانْ هِگَاڤْتِنَا خُدَایِێ تَه پِرْ دِژْوَارَه.

١٣. بِێگُمَانْ خُدِێ اَوَه، یِێ كُو ژِ تُنَیِی دِئَافِرِینِێ، پِشْتِی مِرِنِێ سَاغْ دِكَه.

١٤. هَرْ اَوْ، گُنَهْژِێبِرْ و بَنْدَهدُوسْتَه.

١٥. اَوْ، خَودَانِێ عَرْشَه و پَایَبِلِنْدَه.

١٦. خُدِێ چِه بِخَوازَه تَقَزْ وِێ دِكَه.

١٧. اَرِێ مَا خَبَرَا سَرْپِێهَاتِیَا لَشْكَرَانْ ژِ تَه رَه نَهَاتِیَه؟

١٨. (لَشْكَرِێنْ) فِرْعَوْنُ و سَمُودْ.

١٩. بَلْكِى اَوِێنْ كُو كَافِرِنْ، هِێ ژِی لِسَرْ بِێبَاوَرِیَا خَوه نَه.

٢٠. خُدِێ هَایْ ژِ وَانْ هَیَه، دِێ وَانْ ژِی مِینَا لَشْكَرِێ فِرْعَوْنُ و سَمُودْ تِێكْ بِبَه (ژِ بَرْ خُدِێ مَجَالا رَڤِێ ژِی تُنَه).

٢١. بِرَاسْتِی اَوْ (ئَا كُو بَاوَرِی پِێ نَدِئَانِینْ) قُرْئَانَا مَجِیدَه (پِیرُۆزْ و قَدِرْبِلِنْدَه).

٢٢. (اَوْ قُرْئَانْ) دِ لَوْحُ الْمَحْفُوظِێ دَه پَارَاسْتِی یَه

٨٦. سُورَه يِێ طَارِقْ

سُورَهیِێ (طَارِقْ)، ١٧ (حَڤْدَه) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا طَارِقْ دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا «سِتِێرَا تَارِیدِرِینْ و رُونِیكَرَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بِئَاسِیمَانْ و طَارِقِی..

٢. مَا تُو ژِ كُو دِزَانِی كَا طَارِقْ چِى یَه؟

٣. اَوْ، سْتِێرَا تَارِیدِرِینْ و رُونِیكَرَه.

٤. تُو كَسْ نِینَه كُو لِسَرْ وِی چَاڤْدِێرْ تُنَه بِنْ.

٥. بِلَا اِنْسَانْ بِنِێرَه كَا ژِ چِه هَاتِیَه ئَافِرَانْدِنْ!

٦. اِنْسَانْ ژِ ئَاڤَكَه ڤَرِێهْتُۆكْ هَاتِیَه خُلْقَانْدِنْ.

٧. اَوْ ئَاڤْ (مَنِی) ژِ نَاڤَا حَسْتِیِێ پِشْتَا مِێرَانْ و حَسْتِیِێ سِینْگَا ژِنَانْ دَرْدِكَڤَه.

٨. بِێگُمَانْ پِشْتِی مِرِنِێ خُدِێ لِسَرْ سَاغْكِرِنَا وِی خَودَانْهِێزَه.

٩. وِێ رُۆژَا كُو نَهِێنِی (رَازْ و سِرْ) اَشْكَرَا دِبِنْ.

١٠. ژِ اِنْسَانْ رَه (ژِ بِلِی خُدِێ) نَه هِێزَكْ هَیَه (كُو نَهِێلَه بِكَڤَه عَذَابْ) نَه ژِی ئَارِیكَارَكْ هَیَه.

١١. بِعَوْرِێنْ كُو بُخَارِێ دِگَرِینَه ئَاڤْ و لِسَرْ عَرْدِێ دِبَارِینَه..

١٢. بِعَرْدَا خَودَانْقَلْشُوكْ (كُو بَارَانْ دَادِرِژِێ سَرْ و شِێنْكَاتِی وِێ دِقَلِێشَه) صُۆنْدْ بَه، كُو..

١٣. بِرَاسْتِی اَڤْ (قُرْئَانْ) گُوتِنَكَه ژِهَڤْقَتِینْ و جُدَاكَرَه.

١٤. اَڤْ قُرْئَانْ رَاسْتِی یَه؛ نَه حَنَكَه.

١٥. بِرَاسْتِی كَافِرْ (بِچِێكِرِنَا فَنْدُ و فِێلانْ) دَحْفِكَكِێ ڤَدِدِنْ.

١٦. اَزْ ژِی دَحْفِكَكِێ لِبَرْ وَانْ ڤَدِدِمْ (پِلانَا وَانْ پُوچْ دِكِمْ پَاشِێ وَانْ جَزَا دِكِمْ).

١٧. ڤِێجَه مُهْلَتِێ بِدَه وَانْ، هِنَكِی مُهْلَتِێ بِدَه وَانْ!

٨٧. سُورَه يِێ اَعْلَا

سُورَهیِێ (اَعْلا) ،( ١٩) نُۆزْدَهْ ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه و نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا اَلاَعْلٰا دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «بِلِنْدَ»ه كُو اَوْ ژِی وَصْفَكْ ژِ یِێنْ خُدِێ تَعَالا یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. نَاڤِێ خُدَایِێ خَوه یِێ هَرِی بِلِنْدْ پَاكْ بِدِێرَه.

٢. اَوْ خُدَایِێ كُو (مَخْلُوقْ) ئَافِرَانْدِنَه، ڤِێجَه بِێكِێمَاسِی شَكِلْ و تَشَه دَایَه وَانْ.

٣. اَوْ خُدَایِێ كُو هَرْ تِشْتْ بِپِیڤَانْ چِێكِرِیَه، ڤِێجَه رِێ نِیشَانْ دَایِێ.

٤. اَوِێ كُو ژِ عَرْدِێ چِێرَیَا هِێشِینْ دَرَانِیَه.

٥. پَاشِێ ستَوَانْدْ و كِرَه پُوشَكِی هِشْكَرَشْ.

٦. اَمِێ (قُرْئَانِێ) بِتَه بِدِنْ خَونْدِنْ ڤِێجَه تُو یِێ وِێ ژِ بِیرْنَكِی..

٧. ژِ بِلِی یَا كُو خُدِێ بِڤِێ (كُو تُو ژِبِیرْ بِكِێ). بِرَاسْتِی ژِی خُدِێ بِ(گُوتِنَا) اَشْكَرَا و یَا بِدِزِی دِزَانَه.

٨. اَمِێ تَه بِسَرْ رِیَا هِێسَانْ ڤَه بِكِنْ.

٩. ڤِێجَه تُو (بِقُرْئَانِێ اِنْسَانَانْ) شِیرَتْ بِكَه، هَمَا تَه دِیتْ كُو شِیرَتْ فَیْدِێ بِدَه وَانْ.

١٠. كَسِێ كُو ژِ خُدِێ دِتِرْسَه دِێ شِیرَتِێ وَرْگِرَه.

١١. كَسِێ كُو نَقَنْجْ بَه دِێ خَوه ژِ وَعْظِێ دُورْ بِكَه.

١٢. (نَقَنْجْ) اَوِێ كُو دِكَڤَه ئَاگِرِێ هَرِی مَزِنْ.

١٣. پَاشِێ اَوْ دِ جَهْنَمِێ دَه، نَه دِمِرَه نَه ژِی سَاغْ دِبَه (هَرْ و هَرْ دِ عَذَابِێ دِژْوَارْ دَه دِمِینَه).

١٤. بِێگُمَانْ اَوِێ كُو خَوه (ژِ گُنَهَانْ) پَاقِژْ بِكَه..

١٥. نَاڤِێ رَبِّێ خَوه دِ بِیرْ بِینَه و نِمِێژْ بِكَه سَرْفِرَازْ بُویَه.

١٦. لِێبَلِێ هُونْ ژِیَانَا دِنْیَایِێ (دِ سَرْ یَا ئَاخْرَتِێ رَه) دِگِرِنْ و چِێتِرْ دِبِینِنْ.

١٧. رَوْشْ اَڤَه، ژِیَانَا ئَاخْرَتِێ چِێتِرْ و دَاِئِیمْتِرَه.

١٨. بِێگُمَانْ اَڤْ هَرْ دِ كِتِێبِێنْ پِێشِینْ دَه نَه..

١٩. (كُو اَوْ دِ) صُحُفِێنْ اِبْرَاهِیمْ و مُوسَا دَه نَه.

٨٨. سُورَه يِێ خَاشِيَه

سُورَهیِێ (خَاشِعَه)، ٢٦ (بِیسْتُ و شَشْ) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا الخَاشِيَه دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا «نِخِمِینْكَرَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَرِێ مَا خَبَرَا رُۆژَا قِیَامَتِێ (ئَا كُو هَرْكَسِی دِگِرَه) ژِ تَه رَه نَهَاتْ؟

٢. وِێ رُۆژِێ هِنْ سَرْ و چَاڤْ بِتِرْسُ و رَزِیلِنْ.

٣. اَوْ كَارْكَرِنْ و رَنْجْكِێشِنْ.

٤. وِێ رُۆژِێ دِكَڤِنْ ئَاگِرَكِی پِرْ گَرِمْ.

٥. ژِ كَانِیكَه كَلِژِی ڤَدِخُونْ.

٦. ژِ دِرِیِێ گَنِی و تَحِلْ پِێ ڤَه ژِ وَانْ رَه خَوارِنْ تُنَه.

٧. اَوْ ژِی نَه (وَانْ) قَلَوْ دِكَه نَه ژِی بِرْچِیبُونَا وَانْ دِبَه.

٨. وِێ رُۆژِێ هِنْ سَرْ و چَاڤْ هَنَه كُو گَشْ و مَعْدْخَوشِنْ.

٩. ژِ كَارْ و خَبَاتَا خَوه رَازِی نَه.

١٠. دِ جَنَتَكَه بِلِنْدْ دَه نَه..

١١. تِی دَه كَلَڤَاژِی و گُوتِنَا پُوچْ نَابِهِیزِنْ..

١٢. تِێ دَه كَانِی يِێنْ كُو لِهَرْكِنْ هَنَه..

١٣. تِێ دَه تَخْتِێنْ قِیمَتْبِلِنْدْ..

١٤. هَمْ قَدَحِێنْ (ژِ بُۆنَا ئَاڤِێ) ئَامَادَهكِرِی..

١٥. هَمْ پَالگَهِێنْ رِێزْكِرِی..

١٦. هَمْ مَخْفُورِێنْ رَاخِسْتِی، تِی دَه نَه.

١٧. مَا اِنْسَانْ لِدَڤَهِێ نَانِێرِنْ كَا چَاوَا هَاتِیَه ئَافِرَانْدِنْ؟!

١٨. هَمْ لِئَاسِیمَانْ نَامِێزِینِنْ كَا چَاوَا (بِێسِتُونْ) هَاتِیَه بِلِنْدْكِرِنْ؟

١٩. هَمْ لِچِیَانْ نَامِێزِینِنْ كَا چَاوَا (دِ عَرْدِێ دَه) هَاتِنَه چِكَانْدِنْ؟

٢٠. هَمْ لِعَرْدِێ نَانِێرِنْ كَا چَاوَا هَاتِیَه رَاخِسْتِنْ؟

٢١. ڤِێجَه (بِئَایتِێنْ خُدِێ) شِیرَتْ بِكَه، بِرَاسْتِی تُو هَرْ شِیرَتْكَارِی.

٢٢. تُو لِسَرْ وَانْ نَه زُۆرْدَارِی.

٢٣. بَسْ اَوْ كَسِێ كُو پِشْتَا خَوه بِدَه اِیمَانِێ و كَافِرْ بِبَه..

٢٤. ڤِێجَه خُدِێ دِێ بِعَذَابِێ هَرِی مَزِنْ وِی بِدَه عَذَابْدَانْ.

٢٥. بِێگُمَانْ ڤَگَرَا وَانْ هَرْ بِبَالْ مَه ڤَه یَه.

٢٦. پِشْتْرَه حَسَابْدِیتِنَا وَانْ ژِی بِێگُمَانْ لِسَرْ مَه یَه.

٨٩. سُورَه يِێ فَجِرْ

سُورَهیِێ (فَجِرْ)، سِی (٣٠) ئَایتَه و لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا اَلفَجْرْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «سْپِێدَه«یَانْ ژِی «سْپِێدَیَا هَرْ رُۆژِێ ـ»ــیَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بِئَلِنْدِێ (بِوَقْتِێ فَجْرِێ)..

٢. بِدَهْ شَڤَانْ (دَهْ شَڤِێنْ مَهَا ذِى الحِجِّێ یَانْ دَهْ شَڤِێ مَهَا رَمَضَانِێ..)..

٣. بِجُوتْ و فَرِێ (بِمَخْلُوقْ و خَالِقِی)..

٤. بِشَڤِێ گَاڤَا كُو دِچَه..

٥. اَرِێ مَا اَڤْ ژِ بُۆ عَاقِلْمَنْدَانْ نَه هِێژَایِی صُۆنْدِێ نَه؟

٦. مَا تُو نِزَانِی كَا خُدَایِێ تَه چِه بِسَرِێ گَلِێ عَادْ ئَانِیِیه؟

٧. اِیرَمَا خَودَانْ سِتُونِێنْ بِلِنْدْ..

٨. یَا كُو لِتُو وَلاتَانْ يِێنْ وَكِی وِى (مِكُۆمْ ) نَهَاتِیَه چِێكِرِنْ.

٩. مَا تَه زَانِی كَا خُدَایِێ تَه چِه بِسَرِێ سَمُودْ دَه ئَانِیَه، اَوِێنْ كُو دِ نَوَالَانْ دَه زِنَارْ كُولَانَه و (كَڤِرْ) بِرِینَه (دَا كُو بِوَانْ ئَاڤَاهِیَانْ لِێ بِكِنْ)..

١٠. مَا كَا چِه بِسَرِێ فِرْعَوْنِێ خَودِی لَشْكَرْ ئَانِیَه، اَوْ لَشْكَرِێنْ كُو بِزَنْدْ و هِێزْ بُونْ.

١١. اَوِێنْ كُو لِوَلاتِێنْ خَوه چَاڤْسُورِی و زِێدَهگَاڤِی دِكِرِنْ..

١٢. پَاشِێ تِی دَه گَلَكْ تَڤْدَانْ و بِێشَرْمِی كِرِنْ.

١٣. خُدَایِێ تَه عَذَابَكِى بِلَزْ بِسَرْ وَانْ دَه رِێهْتْ.

١٤. بِرَاسْتِی خُدَایِێ تَه چَاڤْدِێرَه (ژِ نِێزْڤَه وَانْ دِشُۆپِينَه).

١٥. هَرْچِی اِنْسَانَه، گَاڤَا پَرْوَرْدَگَارِێ وِی، وِی بِجَرِبِینَه، ڤِێجَه قَنْجِیِێ لِێ بِكَه و پِێخَوشْبُونَكِێ بِدِێ، دِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ، بِمِنْ رَه كَرَمْ كِرِیَه.

١٦. دَمَا كُو وِی بِجَرِبِینَه؛ ڤِێجَه رِزقِێ وِی تَنْگْ بِكَه، دِبِێژَه: خُدَایِێ مِنْ، اَزْ رَزِیلْ و رِسْوَا كِرِمَه.

١٧. نَخِێرْ، نَه وِسَانَه؛ بَلْكِی هُونْ بِرَاسْتِی دَرْ حَقِێ سِێوِیَانْ دَه قَنْجِیِێ نَاكِنْ.

١٨. هُونْ هَڤْ دِ بَرْ ئَارِیكَارِیَا بَلَنْگَازَانْ رَه رَانَاكِنْ..

١٩. هُونْ ژِ مِیرَاتِێ حَقِێ خَلْكِێ دِخوُنْ.

٢٠. هُونْ ژِ مَالْدَارِیِێ گَلَكْ حَزْ دِكِنْ.

٢١. نَخِێرْ، وِسَا مَكِنْ! گَاڤَا كُو عَرْدْ لِپَێْ هَڤْ دِهَژَه (و پَرْچَه پَرْچَه دِبَه و دِهَرِفَه).

٢٢. دَمَا خُدَایِێ تَه تِێ و فِرِیشْتَه رِێزْ بِرِێزْ صَفْ دِگِرِنْ.

٢٣. وِێ رُۆژِێ دُۆژَه تِێ بَرْ چَاڤَانْ، وِێ رُۆژِێ اِنْسَانْ (كِرِنِێنْ خَوه یكُو یكُو) دِ بِیرَا خَوه تِینَه. لِێبَلِێ مَا چِه فَیْدَا ڤِێ بِبِیرْئَانِینِێ ژِێ رَه هَیَه؟

٢٤. (هَا وِێ چَاخِێ اِنْسَانْ) دِێ بِبِێژَه: خَوزِی مِنْ ژِ بُۆ ژِیَانَا خَوه (یَا ئَاخِرَتِێ) خِێرْكْ لِپِێشِیَا خَوه شَانْدِبُویَا.

٢٥. وِێ رُۆژِێ تُو كَسْ نِكَارَه مِینَا عَذَابِێ خُدِێ عَذَابْ بِدَه.

٢٦. تُو كَسْ نِكَارَه مِنَا قَیْدَا كُو خُدِێ (كَافِرَانْ پِێ) قَیْدْ دِكَه، قَیْدْ بِكَه.

٢٧. (وِێ رُۆژِێ دِێ بِێ گُۆتِنْ): هَیْ نَفْسَا بِبَاوَرْ و اَوْلَه، نَفْسَا پِشْتْرَاسْتُ و هَدِنِی!

٢٨. قَایِلْبُویِی و قَاِیلْكِرِی لِخُدَایِێ خَوه ڤَگَرَه.

٢٩. ڤِێجَه تِێكَڤَه نَاڤْ بَنْدَیِێنْ مِنْ..

٣٠. تِێكَڤَه جَنَّتَا مِنْ!

٩٠. سُورَه يِێ بَلَدْ

سُورَهیِێ (بَلَدْ)، (٢٠) بِیسْتْ ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه. نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا البَلَدْ دَرْبَاسْ بُویَه كُو بِمَعْنَا «بَاژَارَ»ه. دَاخَوازْ ژِێ بَاژَارِێ مَكِّێ یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بِڤِی بَاژَارِی (كُو مَكَّه یَه).

٢. كُو تُو ژِی اَكِنْجِی یِی دِ ڤِی بَاژَارِی دَه.

٣. هَمْ (صُۆنْدْ) بِهَرْ بَاڤْ و زَارُوكِێنْ وِی.

٤. بِرَاسْتِی مَه اِنْسَانْ دِ نَاڤْ مَشَقَّتْ و تَنْگَاسِیَانْ دَه ئَافِرَانْدْ.

٥. مَا اِنْسَانْ حِزِرْ دِكَه كُو تُو كَسْ نِكَارْبَه بِوِی؟

٦. دِبِێژَه: مِنْ مَالَكِی پِرْ خَرْجْ كِرِیَه.

٧. مَا اَوْ حِزِرْ دِكَه كُو كَسَكِی اَوْ نَدِیتِیَه؟

٨. مَا مَه دُو چَاڤْ نَدَانِێ؟

٩. هَمْ زِمَانَكْ و دُو لِێڤْ ژِی؟

١٠. هَمْ مَا مَه هَرْ دُو رِێ (حَقْ و بَاطِلْ) نِیشَانِی وِی نَدَانْ؟

١١. دَه كَا بِلا ژِ عَقَبِێ (ئَاسْتَنْگِیِێ) دَرْبَاسْ بِبَه.

١٢. مَا تُو ژِ كُو دِزَانِی كَا عَقَبَه چِه یَه؟

١٣. ئَازَادْكِرِنَا كُولَیَكِی یَه..

١٤. یَانْ نَانْدَایِینَكَه دِ رُۆژَا دِلْئَاخِێڤْ دَه..

١٥. یَانْ ژِی خَوارِنْدَایِینَا سِێوِیَكِی لِێزِمَه.

١٦. یَانْ ژِی، ژِ بُۆ بَلَنْگَازَكِی دَسْتْتَنْگِێ لِعَرْدِێمَایِی.

١٧. پِشْتِی ڤَانْ لازِمَه خَودِی بَاوَرْ بَه و قَوِیتِیَا بِێهنْفِرَهِیِێ و قَوِیتِیَا مَرْحَمْتِێ لِهَڤْ بِكِنْ.

١٨. هَا اَڤِنْ یِێنْ دِلْخَوهشْ و بَخْتَوَارْ.

١٩. اَوِێنْ كُو ئَایتِێنْ مَه مَانْدَلَه كِرِنَه و بَاوَرِی بِوَانْ نَئَانِینَه، اَوْ یِێنْ بَخْتْرَشْ و دِلْنَخَوشِنْ.

٢٠. لِسَرْ وَانْ ئَاگِرَكِی سَرْگِرْتِى و دَادَایِی تِێ دَاخِسْتِنْ (بِتُو ئَاوَايِى اَوْ نِكَارِنْ ژِێ دَرْكَڤِنْ).

٩١. سُورَه يِێ شَمْسْ

سُورَهیِێ (شَمْسْ)، پَازْدَهْ (١٥) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا الشَمْسْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «رُۆژَ»ه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بِرُۆژِێ و رُونَاهِیَا وِێ..

٢. بِهِیڤِێ دَمَا لِپَێ رُۆژِێ دَرْتِێ..

٣. بِرُویِێ دَمَا بِرُۆژِێ رُونِی دِبَه..

٤. بِشَڤِێ گَاڤَا كُو طَاڤِێ دِنِخِمِینَه (و دِپِێچَه)..

٥. بِئَاسِیمَانْ و یِێ كُو اَوْ ئَاڤَا كِرِیَه..

٦. بِعَرْدِێ و یِێ كُو اَوْ رَاخِسْتِیَه..

٧. بِنَفسِێ و بِیِێ كُو شَكِلْ و دُرُوڤْ دَایِێ..

٨. پَاشِێ سِرُوشَا (ِاِلَهَامَا) نَقَنْجِی و تَقوَایِێ دَایِێ..

٩. بِرَاسْتِی یِێ نَفْسَا خَوه ژِ گُنَهَانْ پَاقِژْ كِرْ اَوْ سَرْفِرَازْ بُویَه.

١٠. كَسِێ كُو نَفْسَا خَوه بِگُنَهَانْ رَزِیلْ و كِێمْ كِرِبَه اَوْ خَسِرِیَه.

١١. گَلِێ سَمُودْ ژِ بَرْ چَاڤْسُۆرِی و زِێدَهگَاڤِیَا دِ گُنَهَانْ دَه بِپِێخَمْبَرِێ خَوه بَاوَرِی نَئَانِی.

١٢. دَمَا ژِ وَانْ یِێ هَرِی غَدَّارْ (ژِ بُۆ دَڤَیِێ بِكُژَه) بِلَزْ رَابُو..

١٣. ڤِێجَه پِێخَمْبَرِێ خُدِێ ژِ وَانْ رَه گُۆتْ: هَایْ ژِ دَڤَیَا خُدِێ و ئَاڤَا وِێ هَبِنْ!

١٤. پَاشِێ وَانْ بَاوَرِی پِێ نَئَانِی و دَڤَه شَرْژِێ كِرْن.ِاِێدِی خُدَایِێ وَانْ بِسَدَمَا گُنَهِێنْ وَانْ، عَذَابْ بِسَرْ وَانْ دَه ئَانِی؛ بِیَكْ جَارِێ اَوْ بِرْنَه هَلاكِێ.

١٥. ژِ اَنْجَامَا ڤِێ عَذَابْدَایِینِێ ژِی اَوْ نَاتِرْسَه.

٩٢. سُورَه يِێ لَیلْ

سُورَهیِێ (لَیلْ)، بِیسْتُ و یَكْ (٢١) ئَایتَه، لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه. نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ هَاتِیَه كُو تِی دَه اَللَّیلْ دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا «شَڤَــ»ـه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِشَڤِێ دَمَا بِطَارِیتِیَا خَوه عَرْدِێ دِنِخُمِینَه..

٢. بِرُۆژِێ گَاڤَا رُۆنِی دِبَه..

٣. بِخُدَایِێ كُو نِێرْ و مِێ ئَافِرَانْدِنَه، صُۆنْدْ بَه..

٤. بِرَاسْتِی كَارْ و خَبَاتَا وَه ژِ هَڤْ جُدَا یَه.

٥. ڤِێجَه چِه كَسِێ كُو (مَالِێ خَوه دِ رِیَا خُدِێ دَه) دَا و هَایْ ژِ فَرْمَانِێنْ خُدِێ مَا..

٦. بَاوَرِی بِیَا خَوشِكْ (پَیْڤَا تَوحِیدِێ) ئَانِی..

٧. اِێدِی اَمِێ ژِی رِیَا وِی ژِ بُۆ كَارِێ بَاشْ سَهْلْ بِكِنْ.

٨. چِه كَسِێ كُو چِیكُوسِی بِكَه و خَوه حَوْجَه نَبِینَه..

٩. بَاوَرِی بِیَا خَوشِكْ (پَیْڤَا تَوحِیدِێ) نَیِینَه..

١٠. ڤِێجَه اَمِێ ژِی رِیَا وِی ژِ بُۆ كَارِێ نَبَاشْ سَهْلْ بِكِنْ.

١١. دَمَا اَوْ هَلاكْ بُۆ مَالِێ وِی دِێ تِه فَیْدِێ نَدِێ وِی.

١٢. بِرَاسْتِی لِسَرْ مَه یَه رِێنِیشَانْدَایِینْ.

١٣. بِێگُمَانْ هَرْ تِشْتِێ لِئَخْرَتِێ و لِدِنْیَایِێ یِێ مَه یَه و بِدَسْتِێ مَه یَه.

١٤. ڤِێجَه مَه هُونْ ژِ ئَاگِرَكِی گُرِی و گَشْ هِشِیَارْ كِرِنْ.

١٥. تَنِێ یِێ رِێوِنْدَا و كَافِرْ دِچِێ تِی دَه.

١٦. اَوِێ كُو بِرَاسْتِیِێ بَاوَرِی نَئَانِیَه و پِشْتْ دَایَه اِیمَانِێ.

١٧. مْتَّقِی دِێ ژِ وِی ئَاگِرِی دُورْ بِبَه.

١٨. اَوِێ كُو مَالِێ خَوه دِ رِیَا خُدِێ دَه خَرْجْ دِكَه؛ دِخَوازَه كُو ژِ گُنَهَانْ پَاقِژْ بِبَه.

١٩. اَوْ مَالِێ خَوه دِدَه نَه كُو قَنْجِیَا یكِی لِسَرِێ یَه ڤِێجَه وِی پَادَاشْ دِكَه..

٢٠. هَرْ ژِ بُۆ رِظَایَا خُدَایِێ خَوه یِی هَرِی بِلِنْدَه.

٢١. پَاشِێ اَوِێ بِخَلاتَا خُدِێ قَایِلْ و دِلْخَوهشْ بِبَه.

٩٣. سُورَه يِێ ضُحَا

سُورَهیِێ (ضُحٰى)، یَازْدَهْ (١١) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا ضُحٰى دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا دَانِێ تَاشْطِێيَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِدَانِێ طَاشْطِێ (دَمَا رُۆژْ تِیرِێژِێنْ خَوه بَرْدِدَه سَرْ عَرْدِێ) صُۆنْدْ بَه..

٢. بِشَڤِێ، گَاڤَا ارَامْ و طَارِی دِبَه..

٣. خُدَایِێ تَه دَڤْ ژِ تَه نَبَرْدَایَه و ژِ تَه نَغَیدِیَه.

٤. ئَاخِرَتْ ژِ بُۆ تَه ژِ دِنْیَایِێ چِێتِرَه.

٥. خُدَایِێ تَه دِێ بِدَه تَه و تُو دِێ رَازِی بِبِی.

٦. مَا تُو نَه سِێوِی بُویِی ڤِێجَه خُدِێ تُو ڤَحَوَانْدِی؟

٧. مَا تُو نَحَیِرِی بُویِی اِێدِی خُدِێ تُو رَاسْتَرِێ كِرِی؟

٨. مَا تُو نَه خِزَانْ بُويِی خُدِێ تُو دَوْلَمَنْدْ كِرِی؟

٩. ڤِێجَه هَرْچِی كُو یِێ سِێوِی یَه، تُو وِی نَئِێشِینَه و رِسْوَا مَكَه.

١٠. هَرْچِی یِێ پَارْسَكَه ژِی تُو وِی نَقَوِرِینَه.

١١. تُو هَرْ بَحْسَا قَنْجِی و كَرَمَا خُدَایِێ خَوه بِكَه و پِێ بَئِاخِڤَه.

٩٤. سُورَه يِێ إنْشِرَاحْ

سُورَهیِێ (إنْشِرَاحْ)، هَشْتْ (٨) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه و نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ هَاتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا الشَرْحْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «فِرَهْكِرْنــَـ»ـه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَرِێ مَا مَه سِینْگَا تَه (ژِ بُۆ اَحْكَامِێنْ دِینْ) ڤَنَكِرْ؟

٢. مَا مَه بَارِێ تَه لِسَرْ تَه سِڤِكْ نَكِرْ؟

٣. اَوْ بَارِێ كُو پِشْتَا تَه خِسْتِبُو بَرْ تَه.

٤. مَا مَه نَاڤْ و دَنْگِێ تَه بِلِنْدْنَكِرْ؟

٥. ڤِێجَه بِرَاسْتِی دِگَلْ تَنْگَاسِیِێ فِرَهِیِكْ هَیَه.

٦. بِرَاسْتِی ژِی دِگَلْ تَنْگَاسِیِێ هَرْ فِرَهِیَكْ هَیَه.

٧. نَاخَوه دَمَا كُو تُو (ژِ كَارَكِی) ڤَالا بُویِی، دَسْتْ بِكَارَكِی دِنْ بِكَه.

٨. بِلا پَرْوَرْدَگَارِێ تَه ژِی دَاخَوازَا تَه بَه.

٩٥. سُورَه يِێ تِینْ

سُورَهیِێ (تِینْ)، هَشْتْ (٨) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا تِینْ دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا «هَژِیرَ»ه، یَانْ ژِی نَاڤِێ چِیَایَكِی یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بِهَژِیرْ و زَیتُونِێ..

٢. بِچِیَایِێ طُورِی سِینَا.

٣. بِڤِی بَاژَارِێ اَوْلَه..

٤. بِرَاسْتِی ژِی مَه اِنْسَانْ دِ شِكْلِێ هَرِی رِنْدْ و تَكُوزْ دَه ئَافِرَانْدِیَه.

٥. پَاشِێ مَه اَوْ گَرَانْدِیَه نِزْمْتِرِینِێ نِزمَانْ.

٦. ژِ بِلِی یِێنْ بَاوَرِی ئَانِینْ و عَمَلِێ صَالِحْ كِرِنْ، ڤِێجَه ژِ وَانْ رَه پَرُویكَه بِێقُتْبُونْ هَیَه.

٧. اِێدِی (هَیْ اِنْسَانْ)! اَوْ چِه یَه كُو پِشْتِی ڤِێ یكِێ تَه ژِ رُۆژَا جَزَادَانِێ بِێبَاوَرْ دِكَه؟

٨. اَرِێ، مَا خُدَا نَه مِكُۆمْ تِرِینْ فَرْمَانرَوَایَه.

٩٦.سُورَه يِێ عَلَقْ

سُورَهیِێ (عَلَقْ)، نُوزْدَهْ (١٩) ئَایتَه. لِمَكِّێ هَاتِیَه خُوَارْ. نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا ٢‘اێ تِێ كُو تِی دَه پَیْڤَا عَلَقْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «خوِینَا هِشْكَــ»ـه. نَاڤَكِی دِنِێ ڤِی سُورَهیِی ژِی «إِقرَأ»یَه كُو اَوْ ژِی بِمَعْنَا «بِخوِینَـ»ـیَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِنَاڤِێ خُدَایِێ خَوه بِخوِینَه اَوِێ كُو (هَرْ تِشْتْ وِی) ئَافِرَانْدِیَه!

٢. اِنْسَانْ ژِ (پَارْچَهیَكْ) خوِینَا هِشْكْ ئَافِرَانْدِیَه.

٣. بِخوِینْ! خُدَایِێ تَه هَرْ خُدَایِێ كَرَمَا پِرَه.

٤. اَوْ خُدَایِێ كُو بِرِیَا قَلَمِێ مِرُوڤْ پَرْوَرْدَه كِرِیَه.

٥. اِنْسَانْ فِێرِی یَا كُو نِزَانِێ كِرِیَه.

٦. رَاسْتَه، بِێگُمَانْ اِنْسَانْ ژِ حَدِّێ خَوه دَرْدِكَڤَه..

٧. دَمَا خَوه مَالْدَارْ و نَحَوجَه دِبِینَه.

٨. بِێگُمَانْ ڤَگَرْ هَرْ بِبَالْ خُدَایِێ تَه ڤَه یَه.

٩. اَرِێ مَا تَه نَدِیتْ اَوِێ كُو رِیَا نِمِێژِێ دِگِرَه..

١٠. لِبَرْ عْڤدَكِی دَمَا دِخَوازَه نِمِێژْ بِكَه.[278]

١١. دَه كَا بِێژَه؛ اَگَرْ اَوْ (اِێ تِێ ئَاسْتَنْگْكِرِنْ) كُو دِ رِیَا رَاسْتْ دَه بَه..

١٢. یَانْ ژِی دَاخَوازَا تَقْوَادَارِیِێ دِكَه!

١٣. كَا بِێژَه مِنْ؛ اَگَرْ اَوْ بِرَاسْتِیِێ بَاوَرِی نَایِینَه و پِشْتَا خَوه دِدَه اِیمَانِێ؟

١٤. اَرِێ مَا اَوْ نِزَانَه كُو خُدِێ وِی دِبِینَه!

١٥. نَخِێرْ؛ بِلا وِسَا نَكَه، صُۆنْدْ بَه؛ اَگَرْ اَوْ ژِ یَا كُو دِبِێژَه و یَا كُو دِكَه ڤَنْگَرَه، دِ جِهْ دَه اَمِێ بِپَرچَمَا وِی بِگِرِنْ.

١٦. پَرْچَمَكَه دَرَوْكَرْ ئَا گُنَهْكَارْ.

١٧. ڤِێجَه بِلا گَازِی هَڤَالْ و جِڤَاتَا خَوه بِكَه.

١٨. اَمْ ژِی دِێ گَازِی زَبَانِیَانْ (زِێرَهڤَانِێ جَهَنَمِێ) بِكِنْ.

١٩. نَا، بِیَا وِی مَكَه. ژِ خُدَایِێ خَوه رَه هَرَه سِجُودِێ و خَوه نِێزِی وِی بِكَه!

[278] اَڤْ ئَایتْ دَرْ بَارِێ اَبُو جَهِلْ دَه هَاتِنَه خَوارِێ. لَوْرَا گَاڤَا كُو پِێخَمْبَرْ نِمِێژْ دِكِرْ دَڤْ دِئَاڤِێتِێ.

٩٧. سُورَه يِێ قَدْرْ

سُورَهیِێ (قَدِرْ)، پِێنْجْ (٥) ئَایتَه. لِمَكِّێ هَاتِیَه خُوَارْ، نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا ١‘اِێ، ٢‘اِێ و ٣‘اِێ هَاتِیَه كُو دِ وَانْ دَه پَیْڤَا اَلقَدْرْ دَرْبَاسْ بُویَه، بَحْسَا شَڤَا بِقَدِرْ ئَا پِیرُۆزْ دِكَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِێگُمَانْ مَه اَوْ (قُرْئَانْ) دِ لَیْلَةُ الْقَدْرِێ دَه هِنَارْتِیَه.

٢. مَا كِێ تَه فِێرْكِرِیَه حَتَا تُو زَانبَه كَا لَیْلَةُ الْقَدِرْ چِیَه؟

٣. شَڤَا قَدْرِێ ژِ هَزَارْ هِیڤِی بِخِێرْتِرَه.

٤. دِ وِێ شَڤِێ دَه، مَلائِیكَتْ و رُوحْ (جِبْرِیل) بِدَسْتُورَا خُدَایِێ خَوه، دَرْ بَارِێ هَرْ كَارْ و بَارِی دَه تِێنَه سَرْ عَرْدِێ.

٥. اَوْ شَڤْ سَلامَتِی و ئَارَامِی یَه. حَیَانِی سپِێدَیِێ بَرْدَوَامَه.

٩٨. سُورَه يِێ بَيّنَه

سُورَهیِێ (بَيّنَه)، هَشْتْ (٨) ئَایتَه. لِمَدِینِێ نَازِلْ بُۆ يَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه بِێژَیَا اَلْبَيّنَه دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا «دَلِیلْ و پِێبَاوَرِیَا اَشْكَرَا»یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. یِێنْ كَافِرْ ژِ اَهْلِیكِتِێبْ (فِلَهُ و جِهُو) و مُشْرِكَانْ دَڤْ ژِ وَانْ نَهَاتَه بَرْدَانْ و اَوْ دِ رَوْشَا اَوْ تِی دَه نَهَاتِنْ هِێلٰانْ حَیَانِ كُو رِێنِیشَانْدَرَكْ ژِ وَانْ رَه هَاتْ.

٢. اَوْ (رِێنِیشَانْدَرْ) پِێخَمْبَرَكِی ژِ جَمْ خُدِێ ڤَه یَه كُو ژِ وَانْ رَه رُوپَلِێنْ پِیرُۆزْ دِخُوِینَه.

٣. فَرْمَانِێنْ بِنِرْخُ و رَاسْتْگُۆ دِ وَانْ رُوپَلانْ دَه نَه.

٤. اَوِێنْ كُو اَهْلِى كِتِێبِنْ، بَسْ پِشْتِی كُو دَلِیلٰا اَشْكَرَا ژِ وَانْ رَه هَاتْ، كَتِنْ اِخْتِلٰافِێ.

٥. اَوْ بَسْ هَاتِبُونْ فَرْمَانْكِرِنْ كُو اَوْ عِبَادَتِێ خُدِێ بِكِنْ، دِ دِینِێ خُدِێ دَه دِلْبَاشْ و دِلْسُۆژْ بِنْ، بَرِێ خَوه ژِ هَرْ بَاوَرِیَا پُوچْ ڤَگَرِینِنْ و بَرِێ خَوه بِدِنْ رِیَا خُدِێ، بِئَاوَایِێ پِێدِڤِی نِمِێژْ بِكِنْ و زَكَاتَا مَالِێ خَوه بِدِنْ. هَا اَڤَه دِینِێ رَاسْتُ و دُرِسْتْ.

٦. بِرَاسْتِی اَوِێنْ كُو بَاوَرِی نَئَانِینْ ژِ اَهلِێ كِتِێبْ و مُشْرِكَانْ، اَوْ دِێ بِچِنْ ئَاگِرِێ دُوژَهِێ و دِێ هَرْ تِی دَه بِنْ. هَا اَوْ پِیسْتِرِینِێ مَخْلُوقَانِنْ.

٧. بِرَاسْتِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ، اَوْ چِێتِرِینِێ مَخْلُوقَانِنْ.

٨. مُكَافَاتَا وَانْ لِجَمْ خُدَایِێ وَانْ بِهِشْتِێنْ عَدْنِێ نَه كُو دِ بِنِێ وَانْ رَه چَمْ دِكِشِنْ و حَتَا حَتَایِێ اَوْ دِێ دِ وَانْ دَه بِنْ. خُدِێ ژِ وَانْ رَازِی بُویَه و اَوْ ژِی ژِێ رَازِی بُونَه. اَڤْ پَرُو ژِ بُۆ وِی كَسِی یَه كُو ژِ خُدَایِێ خَوه دِتِرْسَه.

٩٩. سُورَه يِێ زَلْزَلَه

سُورَهیِێ (زَلْزَلَه)، هَشْتْ (٨) ئَایتَه. لِمَدِینِێ هَاتِیَه خَوارْ، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا زَلْزَلَه دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «عَرْدْهَژَ»ه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. دَمَا عَرْدْ بِهَژَا خَوه یَا تَایْبَتِی بِهَژَه..

٢. دَمَا عَرْدْ چِقَاسْ تِشْتِێنْ دِ زِكِێ خَوه دَه دَرِینَه سَرْ خَوه..

٣. دَمَا اِنْسَانْ ژِی بِبِێژَه: چِه لِێ هَاتِیَه كُو دِهَژَه!

٤. هَا وِێ رُۆژِێ ، عَرْدْ دِێ هَمُو خَبَرِێنْ خَوه رَاگِهِینَه و بِبِێژَه.

٥. كُو خُدَایِێ تَه بِوَحْیِێ وِسَا فَرْمَانْ لِێ كِرِیَه كُو هَرْ تِشْتِی رَاگِهِینَه و بِبِێژَه.

٦. وِێ رُۆژِێ ، اِنْسَانْ رَفْ بِرَفْ (ژِ گُۆرَانْ) رَادِبِنْ دَا كُو (اَنجَامَا) كِرِنِێنْ خَوه بِبِینِنْ.

٧. كِی كُو بِقَاسِی گِرَانِیَا زَرَیَكِێ قَنْجِی كِرِبَه دِێ وِێ بِبِینَه.

٨. كِی ژِی بِقَاسِی گِرَانِیَا زَرَیكِێ نَقَنْجِی كِرِبَه دِێ وِێ بِبِینَه.

١٠٠. سُورَه يِێ عَادِیَاتْ

سُورَهیِێ (عَادِیَاتْ)، یَازدَهْ (١١) ئَایتَه، لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ. سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه بِێژَیَا اَلْعَادِیَاتْ بُورِیَه، بِمَعْنَا «بَزُوكِێنْ بِخُرَهخُرَ»ه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. صُۆنْدْ بِيِێنْ كُو دِ رِیَا خُدِێ دَه بِهَلْكَه هَلْكْ بَازْ دِدِنْ..

٢. بِيِێنْ كُو بِخَوه چِرُوسْكَانْ دَرْتِینِنْ..

٣. بِيِێنْ كُو دِ سِبَهِێ دَه ژِ نِشْكَاڤَه اِێرِیشْ دِكِنْ..

٤. ڤِێجَه تُۆزْ و دُومَانِێ بَرْهَوَا دِخِنْ..

٥. بِوِێ تُۆزِێ دِكَڤِنْ نَاڤَا كُومَا..

٦. بِرَاسْتِی اِنْسَانْ لِهَمْبَرِی خُدَایِێ خَوه پِرْ نَانْكُۆرَه.

٧. بِێگُمَانْ اَوْ بِخَوه ژِی لِسَرْ ڤِێ (نَانْكُۆرِیِێ) شَاهِدَه.

٨. بِێگُمَانْ اَوْ، پِرْ پِرْ ژِ مَالْدَارِیِێ حَزْ دِكَه.

٩. اَرِێ مَا اَوْ نِزَانَه گَاڤَا مِرِیِێنْ دِ گُۆرَانْ دَه سَاغْ دِبِنْ و رَادِبِنْ..

١٠. یَا كُو دِ سِینْگُ و دِلانْ دَه ڤَشَارْتِی ژِی اَشْكَرَا دِبَه..

١١. بِرَاسْتِی وِێ رُۆژِێ بِتَمَامِى هَایَا خُدَایِێ وَانْ ژِ وَانْ هَیَه!

١٠١. سُورَه يِێ قَارِعَه

سُورَهیِێ (قَارِعَه)، یَازْدَهْ (١١) ئَایتَه. لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ. سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتِێنْ ١‘اَمْ، ٢»یمْ و ٣»یمْ گِرْتِیَه كُو دِ وَانْ دَه بِێژَیَا اَلْقَارِعَه دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا «دَرِی رَقِینَه». دَاخَوازْ ژِێ اَوْ قِیَامَتَه كُو دِلَانْ دِرَقِینَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. اَلقَارِعَه (رُۆژَا ژِ گُوهْكِرِنِێ)..

٢. اَرِێ مَا قَارِعَه (رُۆژَا ژِ گُهْكِرْنِێ) چِى یَه؟

٣. مَا كِێ تَه فِێرْ كِرِیَه حَتَا تُو زَانْبِێ كَا مَا قَارِعَه چِى یَه؟

٤. اَوْ رُوژَه كُو اِنْسَانْ دِبِنْ وَكِی پَرْپَرِیكِێنْ شَرْپَزَه و ژِ هَڤْ بَلاڤْبُویِی..

٥. چِیَا ژِی دِبِنْ وَكِی هِرِیَا ژَنْدِی!

٦. ڤِێجَه اَوْ كَسِێ كُو مِێزِینَا وِی گِرَانْ بَه..

٧. اِێدِی اَوِێ دِ نَاڤَا ژِیَانَكَه ژِێرَازِی و رِحَتْ دَه بَه.

٨. هَرْچِی كَسِێ كُو مِێزِینَا وِی سِڤِكْ بَه..

٩. ڤِێجَه جِهِێ وِی هَاوِیَه یَه.

١٠. مَا تُو ژِ كُو دِزَانِی كَا هَاوِیَه چِى یَه؟

١١. ئَاگِرَكِی جَانْسُۆژْ و دِژْوَارَه!

١٠٢. سُورَه يِێ تَكَاثُرْ

سُورَهیِێ (تَكَاثُرْ)، هَشْتْ (٨) ئَایتَه، لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ. نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ تِێ كُو تِی دَه پَیْڤَا اَلتَّكَاثُرْ دَرْبَاسْ بُویَه. مَعْنَا وِێ «بِپِرْبُونِێ پَسِنْدَایِینَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. پِرْكِرِنَا مَالْدَارِی و نَفْسَانْ هُونْ مَشْغُولْ كِرِنْ ژِ اَرْكَا وَه یَا گِرِینْگْ.[279]

٢. بِڤِێ رَوْشِێ حَتَا كُو هُونْ چُونْ سَرْدَانَا گُۆرِسْتَانَانْ ژِی.

٣. نَخِێرْ؛ وِسَا مَكِنْ؛ پَاشِێ هُونِێ بِزَانِنْ!

٤. نَخِێرْ؛ پَاشِێ دِيسَا هُونِێ بِزَانِنْ!

٥. نَا؛ نَه وَكَه هُونْ حِزِرْ دِكِنْ؛ اَگَرْ وَه بِیَقِینِی زَئَانِیبُویَا (وَه دِێ خَوه ژِ بِیرْڤَه نَكِرِبُویَا)!

٦. صُۆنْدْ بَه؛ هُونِێ جَهْنَمِێ بِبِینِنْ!

٧. دِیسَا صُۆنْدْ بَه؛ هُونِێ بِچَاڤِێنْ خَوه رَاسْتُ و دُرِسْتْ وِێ بِبِینِنْ.

٨. پَاشِێ وِێ رُۆژِێ هُونِێ ژِ نِعْمَتْ و خَوهشِیِێنْ لِسَرْ خَوه بِێنَه پِرْسِیَارْكِرِنْ!

[279] مَالْكُۆمْ كِرِنْ و مَالْدَارِیَا دِنْیَایِێ، كُبَارِی و پُوزْبِلِنْدِی یَا بِپِرْبُونَا زَارُۆكْ و مِێرَانْ، هُونْ ژِ عِبَادَتِێ خُدِێ ژِ بِیرْڤَه كِرِنْ.

١٠٣. سُورَه يِێ عَصِرْ

سُورَهیِێ (عَصِرْ)، سِێ (٣) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا عَصِرْ دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا «صَدْصَالْ، چَاخْ، بَرْئِێڤَارْ و نِمِێژَا عَصْرِێ يَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِدَمِێ (ئَانْ ژِی، بِدَمَا عَصْرِێ) صُۆنْدْ بَه!

٢. بِرَاسْتِی مِرُوڤْ هَمُو دِ زِیَانِێ دَه نَه.

٣. ژِ بِلِی یِێنْ كُو بَاوَرِی ئَانِینْ و كَارِێنْ قَنْجْ كِرِنْ و لِسَرْ حَقِی و صَبْرِێ هَڤْ شِیرَتْ كِرِنْ.

١٠٤. سُورَه يِێ هُمَزَه

سُورَهیِێ (هُمَزَه)، نَهْ (٩) ئَایتَه. لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ و نَاڤْ ژِ ئَایتَا پِێشِینْ تِێ كُو تِی دَه پَیْڤَا هُمَزَه دِبِهُورَه، بِمَعْنَا «سَبْ، طِنَازْكِرِنْ و رَنْجِیدَهكِرِنْ و شْرْمَزَارْكِرِنَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. وَاخْ لِحَالِێ چِقَاسْ كَسِێ طِنَازْكَرْ و عَیبْدَرِێخْ بَه.

٢. اَوِێ كُو (مَالْ و) سَرْوَتِێ كُۆمْ دِكَه و دِهَژْمِێرَه!

٣. ژِ وِی وَه یَه كُو سَرْوَتَا وِی (لِدِنْیَایِێ) دِێ وِی هَرْ و هَرْ بِهِێلَه (و وِی بِكَه نَمِرْ).

٤. نَخِێرْ، بِلا وِێ حِزْرِێ نَكَه! بِرَاسْتِی اَوِێ دِ حُطَمَهیِێ دَه بِێ وَرْكِرِنْ.

٥. اَرِێ مَا تُو چِه دِزَانِی كَا حُطَمَه چِهیَه؟

٦. ئَاگِرِێ خُدِێ یِێ پِێكَتِی یَه.

٧. اَوْ ئَاگِرِێ كُو سَرْ دِلانْ دِگِرَه.

٨. بِرَاسْتِی اَوْ اگِرْ لِسَرْ وَانْ گِرتِی و دَادَایِی یَه.

٩. بِسِتُونِێنْ دِرِێژْكِرِی ڤَه گِرِێدَایِی نَه.

١٠٥. سُورَه يِێ فِیلْ

سُورَهیِێ (فِیلْ)، پِێنْجْ (٥) ئَایتَه، لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ. نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ هَاتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا فِیلْ دَرْبَاسْ بُویَه كُو اَوْ ژِی حَیْوَانَكِی نَاسْكِرِی یَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. كَا ژِ مِنْ رَه بِێژَه: خُدَایِێ تَه چِه بِسَرِێ خَودَانِێنْ فِیلِێ ئَانِیَه؟

٢. مَا وِی فَنْ و فُوتِێنْ وَانْ بَرْهَوَا و پُوچْ نَكِرْ؟

٣. مَا طَیْرِێنْ اَبَابِیلْ بِسَرْ وَانْ دَه رَفْ بِرَفْ نَشَانْد؟

٤. وَانْ، كَڤِرِێنْ ژِ هَرِیَا پَهْتِی دِ وَانْ وَرْكِرِنْ.

٥. ڤِێجَه وَانْ كِرَه وَكِى گِهَایِێ جُوتِی یِێ بِنْپِێكِرِی.[280]

[280] خَودِی و هَڤَالْبَنْدِێنْ فِیلْ وَالِیِێ یَمَنِێ (اَبْرَهَه) یَه كُو لِصَنْعَایِێ دِێرَكْ چِێكِرِبُو ژِ بُۆ كُو خَلْكْ دِ شُونَا كَعْبَێ دَه هَرِنْ سَرْدَانَا وِێ. زِلامَكِی كَنْعَانِی بِشَڤْ چُوبُو تِی دَه پِيسْ كِرِبُو. ژِ لَوْرَه اَبْرَهَه صُۆنْدْ خَوارْ كُو كَعْبَێ وِێرَانْ بِكَه و بِچَنْدْ فِیلَانْ بَرِێ خَوه دَابُو مَكِّێ. چِه گَاڤَا كُو وَانْ بَرِێ خَوه دَا كَعْبِێ، خُدِێ تَعَالٰى رَفْ بِرَفْ بَرِێ چِیڤِیكَانْ دَا سَرْ وَانْ و وَكِی كُو ئَایتَانْ اِفَادَه كِرِیَه، اَوْ بِرِنَه هَلَاكِێ. بِرَاگِهَانْدِنَا ڤِی سُورَهیِی پُوتْپَرَسْتْ هِشِیَارْ كِرِنَه كُو اَنْجَامَا نَیَارِێنْ خُدِێ تَعَالٰى و مُقَدَّسَاتَانْ، نَه خِێرَه.

١٠٦. سُورَه يِێ قُرَیشْ

سُورَهیِێ (قُرَیشْ)، چَارْ (٤) ئَایتَه. لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ. سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا قُرَیْشْ دَرْبَاسْ بُویَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِسَدَمَا هُوگِرِی و سَهِلْكِرِنَا بَازِرْگَانِیِێ بُۆ قُرَیشِیَانْ؛

٢. هُوگِرِی و سَهِلْكِرِنَا بَازِرْگَانِیَا زِڤِسْتَانْ و هَاڤِینِێ.

٣. ڤِێجَه بِلا قُرَیشِی، عِبَادَتِێ خُدَانِێ ڤِێ مَالِێ (كُو كَعْبَهیَه) بِكِنْ.

٤. اَوْ خُدَایِێ كُو اَوْ ژِ بِرْچِیبُونِێ تِێرْ كِرِنَه و ژِ تِرْسِێ اَوْلَه كِرِنَه.

١٠٧. سُورَه يِێ مَاعُونْ

سُورَهیِێ (مَاعُونْ)، حَفْتْ (٧) ئَایتَه، لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ. نَاڤْ ژِ ئَایتَا هَفْتَمْ تِێ كُو تِی دَه بِێژَیَا مَاعُونْ بُورِیَه و بِوَاتَیَا «ئَارِیكَارِی، زَكَاتْدَایِنْ و صَدَقَهدَایِنْ، فَیْدَهدَایِنَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. كَا ژِ مِنْ رَه بِبِێژَه: اَوِێ كُو بِرُۆژَا جَزَادَانِێ بَاوَرِی نَایِینِێ؟

٢. هَا اَوْ، اَوِێ كُو یِێ سِێوِی بِدِلْهِشْكِی دِدَه پَاشْ (مْرْحَمَتِێ لِێ نَاكَه).

٣. لِسَرْ نَانْدَایِنْ و تِێرْكِرِنَا بَلَنْگَازَانْ كَسِی دِبَرْ رَانَاكَه.

٤. وَاخْ لِحَالِێ نِمِێژْكَرَانْ بَه..

٥. اَوْ نِمِێژْكَرِێنْ كُو هَایْا وَانْ ژِ نِمِێژَا وَانْ نِینَه.

٦. اَوِێنْ كُو زَرْقَكَارِیِێ (رِیَاكَارِیِێ) دِكِنْ.

٧. رِیَا قَدَانْدِنِێ ژِی لِبَرْ حَوجَهدَارَانْ دِگِرِنْ.

١٠٨. سُورَه يِێ كَوْسَرْ

سُورَهیِێ (كَوْسَرْ)، سِێ (٣) ئَایتَه. لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ. سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا كَوْسَرْ دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا «خِێرَا پِرْ، لِجَنَّتِێ چَمَكْ، حَوْظِێ پِێخَمْبْر، پِێخَمْبَرِی، قُرْئَانْ و شَفَاعَتَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. (رَسُولِێ مِنْ) بِرَاسْتِی مَه كَوْسَرْ (خِێرَا پِرْ) دَایَه تَه.

٢. ڤِێجَه ژِ رَبِّێ خَوه رَه نِمِێژْ بِكَه و ژِ بُۆ وِی (قُرْبَانْ) شَرْژِێ بِكَه.

٣. بِرَاسْتِی یِێ كُو ژِ تَه دِكَرِبَه و حَزْ ژِ تَه نَاكَه، اَوَه یِێ وَارْكُۆرْ و بِێ دُنْدَه.

١٠٩. سُورَه يِێ كَافِرُونْ

سُورَهیِێ (كَافِرُونْ)، شَشْ (٦) ئَایتَه، لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ. نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ تِێ كُو تِی دَه پَیْڤَا كَافِرُونْ دِبِهُرَه، پِرْژِمَارَا «كَافِرَ»ه كُو بِمَعْنَا «بَاوَرِى نَئَانِيَه، حَقْڤَشِێرْ، دِینْبَطَالْ و گَاوِرَانَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِبِێژَه: هَیْ گَلِی كَافِرَانْ!

٢. اَوِێنْ كُو هُونْ عِبَادَتِێ وَانْ دِكِنْ اَزْ عِبَادَتِێ وَانْ نَاكِمْ.

٣. اَوِێ كُو اَزْ عِبَادَتِێ وِی دِكِمْ هُونْ ژِی عِبَادَتِێ وِی نَاكِنْ.

٤. اَزْ بِخَوه دِێ نَبِمْ عِبَادَتْكَرِێ یِێ كُو هُونْ عِبَادَتِێ وِی دِكِنْ.

٥. هُونْ بِخَوه ژِی دِێ نَبِنْ عِبَادَتْكَرِێ وِی یِێ كُو اَزْ عِبَادَتِێ وِی دِكِمْ.

٦. دِینِێ وَه ژِ وَه رَه و دِینِێ مِنْ ژِی ژِ مِنْ رَه یَه.

١١٠. سُورَه يِێ نَصِرْ

سُورَهیِێ (نَصِرْ)، سِێ (٣) ئَایتَه. لِمَدِینِێ هَاتِیَه خَوارْ. سُورَه، نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه پَیْڤَا نَصِرْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «ئَارِیكَارِیَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. دَمَا ئَارِیكَارِیَا خُدِێ و سَرْكَڤتِنْ ژِ بُۆ تَه هَاتْ.

٢. تَه ژِی دِیتْ كُو مِرُۆڤْ كُۆمْ بِكُۆمْ دِكَڤِنَه دِینِێ خُدِێ دَه.

٣. ڤِێجَه هِنْگِێ حَمْدِێ خُدَایِێ خَوه بِكَه، ژِ هَرْ كِێمَاسِیِێ پَاكْ بِدِێرَه و دَاخَوازَا لِێبُورِینَا خَوه ژِێ بِكَه. بِرَاسْتِی ژِی اَوْ پِرْ تُۆبَه پَژِێره.

١١١. سُورَه يِێ تَبَّتْ

سُورَهیِێ (تَبَّتْ)، پِێنْجْ (٥) ئَایتَه. لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ. نَاڤِێ سُورَه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ تِێ كُو تِی دَه پَیْڤَا تَبَّتْ بُورِیَه، بِمَعْنَا «زِیَانْ كِرِیَه، شَحْتْ بُویَه» كُو اَوْ ژِی نِفِرَ.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. دَسْتْ و لَپِێ اَبُو لَهَبْ شَحْتْ (هَلَاكْ) بِبِنْ و هَلَاكْ ژِی بُونْ..

٢. سَرْوَتْ و قَازَانْجَا كُو كِرِی تُو فَیْدَه نَدَایِێ.

٣. اَوِێ بِكَڤَه ئَاگِرَكِی بِپِێتْ.

٤. ژِنَا وِی ژِی بَارْهِلْگِرَا دَارَانَه (دَارَانْ دَاڤِێژَه سَرْ ئَاگِرِێ مِێرِێ خَوه).

٥. وَرِیسَكِی لِهَڤْهُونَایِی دِ سِتُویِێ وِێ دَه یَه.

١١٢. سُورَه يِێ اِخْلاَصْ

سُورَهیِێ (اِخْلَاصْ)، چَارْ (٤) ئَایتَه، لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ. نَاڤِێ سُورَه ژِ نَاڤَرُۆكَا سُورَه تِێ كُو بَحْسَا بِیرْ و بَاوَرِیَا تَوحِیدِێ (یكْدِێرِینِێ) دِكَه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِبِێژَه: خُدِێ هَرْ یكَه، تَكَه.

٢. هَرْ خُدِێ یَه بَرْگَهَا حَوْجَهدَارَانْ.

٣. كَسْ ژِێ نَبُویَه و اَوْ ژِی ژِ كَسِی نَبُویَه.

٤. تُو هَمْكُوفْ و هَڤْطَا ژِێ رَه تُنِنْ.[281]

[281] صَمَدْ؛ حَوجَهِیَا وِی بِتِشْتَكِی تُنَه یَه و هَرْ تِشْتْ حَوجَیِی وِی یَه.

١١٣. سُورَه يِێ اَلْفَلَقْ

سُورَهیِێ (فَلَقْ)، پِێنْجْ (٥) ئَایتَه. لِمَكِّێ نَازِلْ بُۆ يَه . سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتَا پِێشِینْ گِرْتِیَه كُو تِی دَه بِێژَیَا اَلْفَلَقْ دَرْبَاسْ بُویَه، بِمَعْنَا «سِبَهُ و بَیَانِیِ یه.

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِبِێژَه: اَزْ بِخُدَایِێ اَلِنْدِێ (شَفَقِێ) خَوه دِپَارِێزِمْ.

٢. ژِ خَرَابِی و نَقَنْجِیَا هَرْ ئَافِرَانْدِیَكِی..

٣. ژِ زَرَارْ و نَقَنْجِیَا شَڤِێ گَاڤَا بِتَكُوزِی طَارِی دِبَه..

٤. ژِ نَقَنْجِیَا سِێرَبَنْدَانْ دَمَا دِ گِرِێكَانْ دَه پِفْ دِكِنْ..

٥. ژِ نَقَنْجِیَا كَسِێ چَاڤْنَبَارْ گَاڤَا چَاڤْنَبَارِیِێ دِكَه.

١١٤. سُورَه يِێ نَاسْ

سُورَهیِێ (نَاسْ)، شَشْ (٦) ئَایتَه. لِمَدِینِێ هَاتِیَه خُوَارْ. لِگُۆرِی هِنْ رِیوَايَتَانْ ژِی لِمَكِّێ هَاتِیَه خَوارْ. سُورَه نَاڤِێ خَوه ژِ ئَایتِێنْ ١‘اِێ، ٢‘اِێ، ٣‘اِێ، ٥‘اِێ و ٦‘اِێ گِرْتِیَه كُو دِ وَانْ دَه پَیْڤَا نَاسْ دَرْبَاسْ بُویَه و بِمَعْنَا «مِرُوڤَه».

بِنَاڤِێ خُدَايِێ كُو رَحْمٰنَ رَحٖيمَ

١. بِبِێژَه: اَزْ بِپَرْوَرْدَگَارِێ مِرُۆڤَانْ خَوه دِپَارِێزِمْ..

٢. پَادِیشَاهْ و سَرْوَرِێ مِرُۆڤَانْ..

٣. خُدَایِێ مِرُۆڤَانْ..

٤. ژِ نَقَنْجِیَا (شَیْطَانْ) اِێ تَاسَاوَاسْكَرْ اِێ خَوه نَپَنْدِی دِكَه..

٥. اَوِێ كُو شُبْهَه و تَاسَوَاسِێ دِخَه دِلِێنْ مِرُۆڤَانْ..

٦. ژِ شَیْطَانِێنْ جِنِی و شَیْطَانِێن اِنْسِی.