MËSOJ

LIBRIN TIM

KRYESIA E ÇËSHTJEVE FETARE TË TURQISË
ANKARA, 2019

KRYESIA E ÇËSHTJEVE FETARE E TURQISË
Botimet e Kryesisë së Çështjeve

Fetare të Turqisë: 641
Libra për fëmijë: 163

MËSOJ LIBRIN TIM
Drejtor publikimi
Dr. Fatih Kurt

Koordinator
Lokman Arslan

Autor
Osman Özbağçe

Ilustroi
Dağıstan Çetinkaya

Redaktor
Ahmet Sadriu

Përktheu
Mr. Zymer Ramadani

Redaktor i përkthimit
Dr. Abdullah Hamiti

Redaktor fetar
Florida Kulla

Recensent
Sabri Bajgora

Lektor
Isa Bjaçinca

Korrektor
Ramadan Shkodra

Faqosja
Erzen Pashaj

Përgatiti për botim
Uğur Altuntop

Shkrimi mbrapa kopertinës
Nga Libri Sytyn i Sezai Karakocit
Vendimi i Këshillit të Lartë
të Çështjeve Fetare të Turqisë
01.09.2005/142
Botimi 3, 2019
2019-06-Y-0003-641
ISBN 978-975-19-3791-9
Certifikimi: 12930
Botim i Ri i Përmirësuar

Shtypshkronja
Başak Mat. Tanı. Hiz. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti.
+90 312 397 16 17

© Kryesia e Çështjeve Fetare e Turqisë
Kryesia e Departamentit të Botimeve Fetare

Kontakt
Üniversiteler Mah. Dumlupınar Bulvarı
No: 147/A 06800
Çankaya – ANKARA / TÜRKİYE
Tel.: +90 312 295 72 81
Fax: +90 312 284 72 88
E-posta: yabancidiller@diyanet.gov.tr

PARAFJALË

Përshëndetje fëmijë!

Detyra jonë parësore është të lexojmë dhe të kuptojmë Kur’anin, librin që Allahu ia dërgoi Pejgamberit tonë të dashur, për të na udhëzuar në qetësi, në lumturi dhe në rrugën e drejtë. Duhet t’i kushtojmë vëmendje thirrjes së tij të bekuar dhe ta kuptojmë atë.

Nëse nuk e njohim mjaftueshëm Kur’anin, hasim vështirësi në kuptimin e tij. Te vepra që keni në dorë, jemi munduar t’ju tregojmë se ç’libër është Kur’ani, ç’përmban ai, si i ndryshon njerëzit dhe shoqëritë, dritën që ofron në botën e ahiretit, si dhe përpjekjet shembullore të pejgamberëve.

Kur’ani, së pari, na njeh me Krijuesin. Na tregon se si e ka krijuar universin, të gjitha gjallesat dhe njeriun. Na mëson se si duhet të bëjmë dua dhe adhurim ndaj Zotit tonë. Përveçse na tregon mirësitë dhe bukuritë, ai na këshillon edhe që t’u qëndrojmë larg të këqijave dhe të shëmtuarave. Ai na prezanton veten. Na bën të ditura detyrat tona ndaj familjes, shoqërisë, gjithë njerëzimit dhe gjallesave të tjera.

Nëse besojmë në librin dhe urdhëresat e tij, do të jemi shumë të lumtur.

Zoti ynë na do shumë. Për këtë arsye, na dërgoi Hazreti Muhammedin (s.a.s.) si udhërrëfyes. I mësoi atij librin tonë të bekuar dhe ky e ndau me ne atë që mësoi. Na tregoi ne dhe njerëzimit rrugën e shpëtimit.

Zotin tonë e duam shumë. Ai na mësoi të duam. Për ne krijoi universin dhe gjithë çfarë gjendet brenda tij. Na dhuroi jetë, na fali shëndet dhe lumturi.

Duam çdo gjë që krijoi Zoti ynë; duam njerëzit, kafshët dhe natyrën. E dimë se jemi përgjegjës ndaj tyre dhe përpiqemi të realizojmë detyrat me aq sa mundemi.

Fëmijë të dashur!

Shpresojmë se do ta pëlqeni këtë vepër, në të cilën ju paraqesim librin tonë, Kur’anin Famëlartë. Do të mundohemi t’ju prezantojmë me librin tonë të bekuar dhe me bukuritë e tij.

Le ta lexojmë atë, sepse sa më shumë e lexojmë, aq më shumë do të zbukurohemi. Le të ndërtojmë të gjithë së bashku një botë të bukur.

Ju jeni e ardhmja jonë dhe ne ju duam...

MËSOJ

LIBRIN TIM

VEPRA ME TITULL ”MËSOJ LIBRIN TIM” ËSHTË KONTROLLUAR DHE MIRATUAR NGA BASHKËSIA ISLAME E KOSOVËS.

FALËNDEROJMË KËTË INSTITUCION PËR KONTRIBUTIN E DHËNË.

KRYESIA E ÇËSHTJEVE FETARE E TURQISË
BASHKËSIA ISLAME E KOSOVËS

ANKARA • 2019

KAPITULLI I PARË

NJERIU,
KRIJESA MË E LARTË

Mysafiri i pritur

Për një kohë shumë të gjatë, bota jonë u përgatit për mysafirin e pritur. Ajo u vendos në orbitën rreth diellit. Rrotullohej edhe rreth vetes, por edhe rreth diellit.

Shpejtësia e rrotullimit rreth vetes dhe rreth diellit bëhej pikërisht në atë masë që të mundësonte jetesën e mysafirëve. Rrotullimi rreth vetes mundësonte natën dhe ditën, ndërsa rrotullimi rreth diellit mundësonte krijimin e stinëve.

Largësia e saj nga dielli ishte e matur. Nëse do të ishte shumë afër, çdo gjë mund të digjej e të bëhej shkrumb e hi. Ndërsa po të ishte shumë larg, çdo gjë mund të ngrinte.

U rrethua me një atmosferë, e cila mundësonte mbrojtje të plotë kundrejt çdo rreziku që mund të vinte nga jashtë.

U krijua për të qenë konaku i mysafirit të pritur në jetën e përkohshme.

Në të vërtetë, Ne e krijuam njeriun në trajtën më të përkryer.
(Tin, 95/4)
Ne e kemi krijuar njeriun dhe Ne e dimë ç’i pëshpërit atij shpirti i vet. Ne jemi më pranë tij se damari i qafës
së vet.
(Kaf, 50/16)
Ai është me ju kudo që të gjendeni.
(Hadid, 57/4)

Aq shumë ishte pajisur me bukuri, sa askush nuk mund t’i numëronte këto, përveç Allahut.

Çdo gjë, e cila do të përballonte nevojat e mysafirit që pritej të vinte, ishte menduar deri në detajin më të imët dhe nuk ishte lënë asgjë mangët.

Pasi ishte përgatitur çdo gjë, më në fund erdhi çasti i shumëpritur.

U krijua mysafiri i shumëpritur dhe u zbrit në këtë konak të bukur.

Ai ishte shumë i bukur në pamje të jashtme.

Ishte ndryshe nga krijesat e tjera.

Zotëronte intelekt dhe vullnet. Zotëronte ndjenja. Mund të mendonte dhe të fliste.

Krijuesi i kushtonte shumë rëndësi këtij mysafiri, sepse e donte shumë atë.

Dielli lind çdo ditë për ne

Universi ka vetëm një Krijues dhe ai është Allahu. Ekzistonte vetëm Allahu, nuk kishte asgjë tjetër. Allahu krijoi universin, planetët, yjet, hënën dhe diellin. Allahu i fali jetë çdo gjëje.

Allahu krijoi botën për ne. E pajisi atë me male, fusha, dete dhe lumenj. Krijoi erën, tokën, ujin dhe ajrin. Krijoi dritën, ngjyrën dhe zërin. Të gjitha gjallesat, bimët, zogjtë, insektet dhe lulet i krijoi për ne. Krijoi lloje të ndryshme pemësh në pyll, me fruta dhe pa fruta. Krijoi lulet që çelnin ngjyra-ngjyra, krijoi bimët. Krijoi bimë kacavjerrëse të gjelbra. Krijoi kafshët, duke filluar që nga milingona e deri tek elefanti.

Disa prej tyre i krijoi pa këmbë, disa me katër këmbë, e disa me më shumë këmbë. Zogjve u fali pendë që të fluturojnë. Peshqve u dha fletë që të notojnë. Bletëve u mësoi të bëjnë mjaltë. Krijoi çdo gjë që duhet të krijohej në tokë.

Me të vërtetë, në krijimin e qiejve dhe të Tokës, në këmbimin e natës me ditën, në anijet që lundrojnë nëpër det për t’u sjellë dobi njerëzve, në ujin që Allahu zbret prej qiellit, duke ngjallur përmes tij tokën e vdekur dhe duke shpërndarë gjithfarë gjallesash, në lëvizjen e erërave dhe në retë që qëndrojnë midis qiellit e Tokës, pra, në të gjitha këto, sigurisht që ka shenja për njerëzit me intelekt.
(Bakara, 2/164)

Çdo gjë u krijua sepse Ai tha “Bëhu!”

Dielli lind çdo mëngjes për ne. Mëngjesi vjen për ne. Lumenjtë rrjedhin për ne, lulet gjithmonë çelin për ne, zogjtë cicërojnë dhe këndojnë për ne. Të gjitha këto janë për ne. Allahu na do shumë. Sado që ta falënderojmë Allahun, i cili na vlerëson kaq shumë me dashurinë e tij, sërish kjo do të jetë e paktë.

Bimët dhe kafshët janë të larmishme, lulet ngjyra-ngjyra, frutat me shije të ndryshme. Secila prej tyre ka një cilësi më vete, një veçori më vete. Kur mendojmë, e ndiejmë se nuk arrijmë t’i perceptojmë bukuritë e botës. Bota është shumë e bukur, njeriu është shumë më i bukur. Një botë kaq e bukur është ofruar në shërbim të një gjallese më të bukur se ajo. Allahu e ka krijuar njeriun si gjallesën më të bukur dhe më të lartë.

Ne besojmë tek Allahu që na krijoi nga hiçi, që na fali duar e këmbë, sy dhe veshë, na krijoi nga nëna dhe babai. Sepse Ai ekziston dhe është një. E ka krijuar çdo gjë vetë dhe pa ia pasur nevojën askujt. Allahu nuk ka lindur nga askush dhe nuk ka lindur askënd. Ai nuk ka fëmijë. Po ashtu, nuk ka nevojë as të ketë. Ne mësojmë nga Pejgamberi dhe Kur’ani Famëlartë ekzistencën dhe njëjësinë e Allahut, faktin se nuk ka ndihmës dhe se është krijuesi i vetëm i universit.

Jeta e kësaj bote është një adhurim

Të vish në këtë botë është hapi i parë i hedhur në udhëtimin që nisim. Njeriu e jeton jetën hap pas hapi. Rritet hap pas hapi, zhvillohet dhe plaket. Vjen një ditë dhe vdes, plotëson jetën e kësaj bote. Ndryshe nga gjallesat e tjera, ai i jep drejtim jetës me intelektin që i ka dhënë Allahu. Megjithatë, pavarësisht intelektit që zotëron, njeriu nuk është lënë i vetëm në këtë botë. Gjatë rrugëtimit të tij, njeriu nuk mund të arrijë në lumturi vetëm mbi bazën e intelektit. Ai ka nevojë për një udhërrëfyes. Sepse kjo botë është njëkohësisht një vend sprove për njerëzit.

Vërtet, urdhri i Tij, kur Ai dëshiron diçka, është që t’i thotë asaj “Bëhu!” dhe ajo bëhet.
(Jasin, 36/82)
Ai ka krijuar shtatë qiej njërin mbi tjetrin. Nuk mund të gjesh në krijimin e të Gjithëmëshirshmit asnjë të metë. Hidhe vështrimin: a sheh ndonjë plasaritje?
(Mulk, 67/3)

Në jetën e botës, ashtu siç ka nga ata që tregojnë udhën e drejtë, ka edhe që na devijojnë nga kjo rrugë. Shejtani, i cili iu kundërvu urdhëresave të Allahut, mundohet pa pushim që të mashtrojë njerëzit. Shejtani, për të penguar njerëzit që të jetojnë të lumtur dhe në paqe, ndërmerr dredhi të paimagjinueshme. Të këqijat i shfaq si të bukura, duke mashtruar mendjet dhe intelektet e njerëzve dhe i nxit ata që të bëjnë punë të shëmtuara, duke i larguar nga udha e drejtë. Në këmbim të kësaj, Allahu dërgon pejgamberë, sepse i do shumë njerëzit dhe kërkon që ata të qëndrojnë larg të këqijave. Pejgamberët u mësojnë njerëzve fenë e Allahut, që është udha drejt lumturisë. Nëse njerëzit respektojnë këshillat e pejgamberëve, ata jetojnë të lumtur, por nëse mashtrohen nga dredhitë e shejtanit në këtë botë dhe në ahiret, e cila është jeta e botës tjetër, ata dëshpërohen shumë.

Çdo gjë na u besua ne

Allahu nuk na krijoi ne dhe botën tonë pa pasur një arsye. Njerëzve u janë ngarkuar disa përgjegjësi. Çdo gjë na është besuar, qoftë bota, qoftë gjallesat apo
jeta jonë.

Allahu na ka falur intelektin, aftësinë për të menduar, për të folur dhe për të realizuar përgjegjësitë tona. Ai na ka falur ndjenjën e drejtësisë dhe të dhembshurisë për të jetuar në një botë më të bukur.

Në botë jetojnë mjaft krijesa, të cilat kanë shpirt njësoj si ne. Edhe bimët e llojeve të ndryshme, kafshët, insektet, lulet shumëngjyrëshe, kanë një jetë. Edhe pse jeta e tyre nuk ngjan me tonën, ajo sërish është jetë, shpirtrat e tyre janë të ngjashëm me shpirtin tonë.
Ja, pra, pse ne duhet të tregojmë kujdes që të mos lëndojmë asnjë gjallesë me shpirt. Sepse ata na janë besuar ne. Nga gjallesat e tjera që janë krijuar për ne, përfitojmë sipas kritereve që ka vënë Allahu, pa e prishur ekuilibrin e natyrshëm të universit.

Feja është udha drejt lumturisë

Allahu na njeh më mirë se kushdo, sepse ai është Krijuesi ynë. Ai na do dhe ne e duam atë bashkë me krijesat e tij. Ai e di më mirë se ç’duhet të bëjmë për të qenë të lumtur dhe ç’kemi bërë nëse nuk jemi të lumtur. Allahu nuk dëshiron aspak që të jemi të dëshpëruar. Na ka dërguar pejgamberë për t’u mbrojtur nga të këqijat dhe nga veprimet e shëmtuara, për të jetuar të lumtur dhe të qetë. Pejgamberët për ne janë njerëz, ashtu si ne. Ndërkaq, Allahu i zgjedh ata nga mesi i njerëzve. I mbron ata në mënyrë të veçantë, i edukon dhe i formon ata. Ata janë të pajisur me virtyte, janë punëtorë, fjalëdrejtë, të besueshëm dhe trima. Ata na mësojnë fenë e Allahut. Feja na udhëzon drejt dijes që mundëson lumturinë tonë, na tregon udhën e jetesës, me qëllim që njeriu të jetë i lumtur me Krijuesin, me veten dhe me të tjerët që e rrethojnë.

Feja e vërtetë tek Allahu është vetëm Islami.
(Al-i Imran, 3/19)
Atij i përket gjithçka që gjendet në qiej dhe në Tokë. Gjithçka i përulet Atij.
(Rum, 30/26)

Nga Hazreti Ademi te Hazreti Muhammedi

Allahu u dërgoi pejgamberë njerëzve, nuk i la vetëm ata. Hazreti Ademi është edhe njeriu i parë, por edhe pejgamberi i parë. Është babai i të gjithë njerëzve. Të gjithë kanë ardhur nga raca e Hazreti Ademit. Të gjithë ne jemi fëmijët e Hazreti Ademit. Për këtë arsye, njeriu quhet i biri i Ademit. Nga Hazreti Ademi deri te Hazreti Muhammedi (s.a.s.) kanë ardhur shumë pejgamberë. Pejgamberi ynë, Hazreti Muhammedi (s.a.s.) është pejgamberi i fundit. Pas tij, Allahu nuk do të dërgojë pejgamberë.

Ne besojmë te të gjithë pejgamberët. Të gjithë pejgamberët i duam ashtu si duam pejgamberin tonë. Sepse edhe ata i ka dërguar Allahu. Që të gjithë u kanë treguar njerëzve udhën e drejtë. Detyra e tyre është t’u tregojë njerëzve udhën e drejtë. Meqë Allahu është një, edhe feja që ka dërguar në kohë të ndryshme me anë të pejgamberëve është një. Prandaj, të gjitha fetë që kanë ardhur nga Allahu, quhen Islam, ndërsa të gjithë pejgamberët i quajmë pejgamberë islami.

Njerëzit e kanë ndryshuar fenë që u është mësuar gjatë historisë. Një pejgamber që ka dërguar Allahu, i ka treguar fenë shoqërisë në të cilën ka jetuar. Ndërkaq, njerëzit gjatë kohës që ka pasuar vdekjen e pejgambereve, i kanë shtuar fesë së sjellë nga Allahu besimet dhe mendimet e tyre. Kështu kanë prishur fenë e Allahut. Pas kësaj, Allahu ka dërguar pejgamber tjetër ndaj njerëzve, për t’i paralajmëruar ata, gjë që ka vijuar deri në ardhjen e Hazreti Muhammedit (s.a.s.).

Në thelb, çdo fe që ka dërguar Allahu është e njëjtë. Mirëpo, bashkë me ndryshimin e thelbit të fesë, i cili është parashtruar me qëllim që ne të jetojmë një jetë të mirë dhe të bukur, njerëzit nuk mund të arrijnë në lumturinë e vërtetë. Së fundmi, njerëzit privohen nga feja e Allahut. Allahu, duke dërguar vazhdimisht pejgamberë të tjerë, me qëllim që njerëzit të mos mbeten të painformuar, u ka kujtuar atyre vazhdimisht mirësinë dhe drejtësinë.

Ja, pra, feja jonë, Islami, është feja e vetme e paprishur nga njerëzit. Sepse parimet e fesë sonë janë të shkruara në librin tonë të lartë. Dhe libri ynë i lartë nuk ka pësuar asnjë ndryshim deri në ditët e sotme.

Tani, le të flasim shkurtimisht për librat e shenjtë.

Librat e shenjtë

Pejgamberët janë si një urë e ndërtuar mes Allahut dhe njerëzve. Çdo pejgamber është një i dërguar që na përcjell fjalët e Allahut. Të dhënat që Allahu ua bën të ditur pejgamberëve, quhen shpallje hyjnore. Shpallja hyjnore nënkupton lajmin e ardhur nga Allahu, nënkupton fjalët e Allahut. Librat ku mblidhen fjalët e Allahut quhen libra të shenjtë. Janë librat ku janë mbledhur të dhënat, të cilat Allahu ua ka dërguar pejgamberëve që ka zgjedhur, me qëllim që t’u tregohet njerëzve udha e drejtë.

Disa pejgamberëve Allahu u ka dërguar libra, ndërsa disa të tjerëve libërtha të përbërë nga disa fletë.

Aktualisht, në botë ekzistojnë 4 libra, për të cilët besohet se kanë ardhur nga Allahu. Këta janë Teurati, Ungjilli, Zeburi dhe libri ynë, Kur’ani. Teurati dhe Zeburi janë librat e hebrenjve, Ungjilli i të krishterëve, ndërsa Kur’ani Famëlartë i yni. Njerëzit që besojnë në librat e zbritur para Kur’anit Famëlartë quhen ehl-i kitab (njerëzit që besojnë në librat e shenjtë).

Teurati

Teurati i është dërguar Hazreti Musait dhe është libri i shenjtë i hebrenjve. Është libri më i vjetër i shenjtë që njihet. Jahudizmi është emri i një feje, por edhe i një race. Prandaj, Jahudizmi është feja e vetëm atyre që janë hebrenj. Teksti origjinal i Teuratit, i cili i është dërguar Hazreti Musait, nuk është arritur të mbrohet nga ndryshimet. Të dhënat e mbledhura nën emrin Teurat janë ndryshuar me kalimin e kohës nga njerëzit.

Çdo popull ka pasur të dërguar.
(Junus, 10/47)
Pejgamberët, emrat e të cilëve përmenden në Kur’an, janë: Hazreti Ademi, Hazreti Idrisi, Hazreti Nuhu, Hazreti Hudi,
Hazreti Salihu, Hazreti Ibrahimi, Hazreti Luti,
Hazreti Ismaili, Hazreti Is’haku, Hazreti Jakubi, Hazreti Jusufi, Hazreti Ejjubi, Hazreti Shuajbi, Hazreti Musai, Hazreti Haruni, Hazreti Davudi, Hazreti Sulejmani, Hazreti Iljazi,
Hazreti Eljesa, Hazreti Junusi, Hazreti Dhulkifli, Hazreti Zekerija, Hazreti Jahja, Hazreti Isai,
Hazreti Muhammedi (s.a.s.).
Përveç këtyre, nuk është e prerë nëse tre personat për të cilët flitet në Kur’an janë Uzejri,
Lukmani dhe Dhulkarnejni apo jo.

Zeburi

Zeburi i është dërguar Hazreti Davudit dhe është libri i shenjtë i dytë i hebrenjve pas Teuratit. Në ditët e sotme, ai zë vend si një kapitull brenda Teuratit. Nuk dihet në mënyrë të qartë se kur ka marrë trajtën e një libri për herë të parë. Zeburi përbëhet nga kapituj që quhen psalme. Brenda tij nuk gjenden urdhra dhe ndalesa. Është një libër këshillash, i cili është shkruar në formën e poezisë.

Ungjilli

Ungjilli i është dërguar Hazreti Isait dhe është libri i shenjtë i të krishterëve. Në të nuk është shkruar se kur ka jetuar Isai. Pas Hazreti Isait, disa klerikë kanë shkruar sipas mendjes së tyre një Ungjill dhe këta nuk kanë arritur të mblidhen bashkërisht. Të gjithë e kanë pranuar si të drejtë Ungjillin që kishin në dorë dhe kanë besuar në të. Kjo situatë e paqartë, ashtu siç është bërë shkak për paqartësi në besim mes të krishterëve gjatë gjithë historisë, shumë herë është bërë shkak edhe për luftëra të përgjakshme fetare. Klerikët e krishterë, për të eliminuar këtë paqartësi dhe për të mundësuar unitetin e librit, 325 vjet pas lindjes së Hazreti Isait organizuan një mbledhje të madhe në Iznik. Pas diskutimeve që zgjatën për ditë të tëra, kanë arritur ta zbresin numrin e librave deri në katër. Kështu, Ungjilli i sotëm formohet nga bashkimi i
katër librave.

Është ai që më ka krijuar dhe më udhëzon (në rrugë të drejtë); i Cili më ushqen dhe më jep të pi; i Cili, kur sëmurem, më shëron.

(Shuara, 26/78-79-80)

Kur’ani Famëlartë

Kur’ani Famëlartë është libri më i fundit që u është dërguar njerëzve nga Allahu për të gjetur rrugën e drejtë. Pas tij nuk do të vijë libër tjetër i shenjtë. Parimet që solli janë të vlefshme deri në kiamet.

“Ne me madhërinë Tonë e shpallëm Kur’anin dhe Ne gjithsesi jemi mbrojtës të tij.”
(Hixhr, 15/9

Dallimi më i rëndësishëm i Kur’anit nga librat e tjerë të shenjtë është fakti se është shkruar ndërkohë që Pejgamberi ishte gjallë. Përveç kësaj, Pejgamberi ynë ka bërë të mundur që ajetet e zbritura të mësoheshin përmendësh nga disa persona. Kjo traditë ka ardhur deri në ditët e sotme dhe do të vazhdojë edhe më pas. Kur’ani Famëlartë, në kohën kur Pejgamberi ndërroi jetë, gjendej i shkruar në dorën e muslimanëve. Ndërkohë që Teurati është shkruar 700 vjet pas vdekjes së Hazreti Musait, ndërsa Ungjilli 100-150 vjet pas Isait dhe ka marrë formën e librit.

Kur’ani Famëlartë nuk i drejtohet vetëm një populli dhe kohe, por të gjithë njerëzimit. Allahu i Lartmadhëruar ka bërë të ditur se do ta ruajë Kur’anin vetë Ai, deri në ditën e kiametit. Për këtë arsye, askush nuk ka forcë që t’i ndryshojë qoftë edhe një shkronjë. Sepse ai është një libër i ruajtur dhe i mbrojtur.

Për sa kohë që njeriu përparon drejt udhës që ka treguar Allahu në Kur’an, pa devijuar aspak, ai fiton edhe dashurinë e tij. Allahu i do shumë njerëzit dhe njerëzit e duan shumë atë. Është ai që e krijoi njeriun dhe universin me dashurinë e tij dhe që vendosi dashurinë në zemrat tona. Pa mendoni pak, a ka çmim më të madh se sa të fitosh dashurinë e Zotit tonë të Lartë, i cili është krijuesi i qiejve dhe i tokës, i atyre që dimë dhe që nuk dimë? Po, ne jemi fëmijët e qytetërimit të dashurisë.

Është ai që më ka krijuar dhe më udhëzon (në rrugë të drejtë); i Cili më ushqen dhe më jep të pi; i Cili, kur sëmurem, më shëron.
(Shuara, 26/78-79-80)

LE TË LEXOJMË

Bleta tregon suren që zbrıtı me emrın e saj

Unë jam një bletë e vogël. Në gjithë këtë botë të madhe të krijuar prej Allahut, jam njëra prej miliona, miliarda gjallesave që gjenden brenda saj.

Allahu i Lartmadhëruar, në librin e fundit të shenjtë, flet për mua duke më kushtuar vend dhe rëndësi të veçantë. Edhe Hazreti Muhammedi (s.a.s.), si domosdoshmëri e urdhrit të Allahut, i jep emrin tim një sureje në Kur’an. Kur e mësova këtë, u lumturova shumë.

Në këtë sure, Allahu i Lartmadhëruar më mësoi se si të ndërtoj fole, si të krijoj zgjua, si ta mbaj mend rrugën, qoftë edhe nëse largohem disa kilometra nga foleja ime, si të marr nektarin dhe polenin nga lulet më të bukura dhe t’i bëj mjaltë.

Edhe ne, duke u përkulur ndaj urdhrit, ecim dhe veprojmë sipas një plani gjeometrik dhe një rregulli matematikor. Së pari, krijojmë zgjoin si një mrekulli arkitekturore, i cili formohet nga qelizat e dyllit në formën gjashtëkëndore. Më pas shndërrojmë në mjaltë me një mijë e një aftësi në trupin tonë ujërat thelbësorë të bimëve, të cilat i përfitojmë si rezultat i përpjekjeve të lodhshme nga lule të llojeve të ndryshme. Më pas këtë mjaltë e mbushim me kujdes në çdonjërën prej dhomëzave të zgjoit. Këtë punë e bëjmë me të gjithë forcën që kemi, duke i ndarë punët edhe me vëllezërit e motrat e tjera bleta dhe nuk gabojmë askund.

Që nga koha kur Zoti na mësoi të bëjmë mjaltin e shijshëm, i cili është në të njëjtën kohë edhe burim shërimi, punojmë e përpiqemi natë e ditë. Dhe këtë do ta bëjmë deri në fundin e botës.

Zoti ynë, duke na marrë ne si shembuj, tregon se nuk ka krijuar asgjë më kot, se asnjë gjallesë nuk është e parëndësishme dhe e pavlerë. Kërkon nga ne që, duke parë pemët, zogjtë, lulet shumëngjyrëshe, lumenjtë që gurgullojnë, yjet në qiell, të kuptojmë se forca dhe fuqia e pafund i përket Atij. Ai pret nga të gjithë ne që ta shtojmë lumturinë e të gjitha gjallesave, pa e prishur ekuilibrin e pashoq të botës sonë të bukur. Ju lutem, të mos e harrojmë! Inshallah bëheni kureshtarë për këto, t’i hetoni dhe sa herë të na shihni ne bletëve, do të kujtoni fjalët e mësipërme.

Po ju, në cilat çështje duhet t’i bindeni Allahut? A e keni menduar? Për këtë, së pari duhet të lexoni shumë Kur’anin. Vetëm në suren ku përmendet emri im, përfshihen shumë çështje. Ejani t’i hedhim një sy kësaj sureje.

U bëtë kureshtarë për suren ku përmendet emri im, apo jo? Atëherë, po ua them menjëherë. Sureja Nahl e mori emrin nga unë. Nahl do të thotë bletë mjalti. Kjo sure është surja 16 e Kur’anit.

Numri i ajeteve të sures Nahl është 128. Në këto ajete tregohen bukuritë e vendeve, të qiejve dhe të të gjitha gjallesave që gjenden në to, tregohet fakti që ata ishin në përshtatje me njëra-tjetrën dhe se do t’u shërbenin njerëzve.

Theksohet që njerëzit të mendojnë mbi të gjitha për këto dhe ta njohin Allahun e t’i bëjnë adhurim atij. Tërhiqet vëmendja mbi çështjen se si do të jetë fundi i atyre që mohojnë, mbi rëndësinë e qëllimit të zbritjes së Kur’anit, rëndësinë e përdorimit të intelektit dhe të mendimit.

Shkurtimisht, besimi, mohimi, drejtësia, mirësia, mendimi, intelekti, respektimi i fjalës së dhënë, dija, durimi dhe devotshmëria janë çështjet themelore që theksohen në këtë sure.

Nuk dua t’i përfundoj fjalët e mia pa e ndarë me ju edhe këtë çështje, meqë më erdhi në mendje. A e dini me çfarë ndjeshmërie sillej Hazreti Muhammedi (s.a.s.) ndaj të gjitha gjallesave? Sa shumë ndien nevojë bota e sotme për fjalët që ai u ka thënë ushtarëve dhe shokëve gjatë luftës, kur shprehej: “Aman, mos i vrisni kafshët, mos i dëmtoni pemët dhe bimët. Mos sulmoni fëmijët, femrat, klerikët e feve të tjera kur adhurojnë, dhe as vendadhurimet e tyre.” Unë u mallëngjeva shumë kur i dëgjova këto fjalë. Si të mos mallëngjehem, kur një pejgamber, i cili është dërguar si mëshirë për botët, i jep rëndësi një gjallese të vogël, siç jemi ne, dhe që i këshillon njerëzit të sillen mirë e bukur me ne?

Zoti yt e frymëzoi bletën (duke thënë): “Ndërto shtëpi në male, në drurë dhe në atë (kosheret) që kanë ngritur njerëzit! Ushqehu me gjithfarë lloje frutash dhe ec rrugës së Zotit tënd përulshëm!” Nga barku i tyre del lëng ngjyrash të ndryshme, në të cilin ka ilaç e shërim për njerëzit. Vërtet, kjo është një shenjë për ata që mendojnë.
(Nahl, 16/68-69)

KAPITULLI I DYTË

TË NJOHIM
LIBRIN TONË

Erdhi një melek dhe i tha: “Lexo!”

Ajetet e para të Kur’anit, Allahu ia shpalli Pejgamberit tonë në shpellën Hira, në malin Nur. Xhebraili i zbriti këtu pesë ajetet e para të sures Alak, të cilat fillonin me fjalën “Lexo!”

Shpallja hyjnore i erdhi Pejgamberit kur ai ishte 40 vjeç. Ishte muaji Ramazan, pra, muaji kur ne mbajmë agjërim, ndërsa dita ishte e hënë. Kjo ngjarje, që u realizua në vitin 610, ishte fillimi i shpalljes hyjnore, e cila vijoi deri në vdekjen e Pejgamberit. Nata kur filloi të zbresë Kur’ani Famëlartë quhet Nata e Kadrit. Muslimanët e festojnë këtë natë me dua
dhe adhurim.

Libri ynë ka emra të bukur

Kur’ani Famëlartë është një libër që duhet të lexohet.

Kur’ani Famëlartë është Nuri që do të ndriçojë udhën e njerëzimit deri në kiamet.

Kur’ani Famëlartë është Shërimi që do të kurojë të gjitha problemet morale.

Kur’ani Famëlartë është Huda që bën të mos humbasim udhën, madje edhe në rrugët më të vështira.

Kur’ani Famëlartë është Dhikri që do të bëjë që njeriu të mos harrojë Krijuesin dhe veten.

Kur’ani Famëlartë është Kelami i Allahut.

Kur’ani Famëlartë është Furkani që dallon të drejtën nga e shtrembra, të mirën nga e keqja.
(A’raf, 3/204)

Ajetet filluan të vijnë një nga një

Çdonjëra prej fjalive në Kur’an quhet ajet. Ajetet janë herë në gjatësinë e disa fjalëve, herë në gjatësinë e një faqeje. Në Kur’an gjenden gjithsej 6236 ajete.

Kur’ani Famëlartë nuk i ka ardhur përnjëherësh Pejgamberit tonë, por ka ardhur pjesë-pjesë. Disa ajete, në përgjithësi vinin pas një ndodhie të caktuar dhe jepnin shpjegim në lidhje me atë ngjarje. Ky proces ka vijuar për 23 vite me radhë. Kjo ishte për shkak të perceptimit dhe përvetësimit më mirë të dijeve të Kur’anit. Ashtu si ne rritemi çdo ditë, ashtu si një shtëpi ngrihet tullë pas tulle, një fidan lartësohet dalëngadalë, edhe Kur’ani është plotësuar në këtë mënyrë.

Pejgamberi ynë, 13 vite të periudhës 23-vjeçare të profetësisë i kaloi në Mekë, ndërsa 10 vite në Medine. Prandaj, edhe ajetet që zbritën në Mekë quhen mekas, ndërsa ajetet që zbritën në Medine quhen medinas. Në ajetet e Kur’anit që zbritën në Mekë, më shumë tregohen parimet që lidhen me besimin, tregohet besimi i ahiretit dhe parimet që lidhen me moralin. Ndërsa në ajetet që zbritën në Medine, në përgjithësi përfshihen çështje që kanë të bëjnë me familjen dhe me shoqërinë.

Kapitujt që përbëhen nga ajetet quhen sure. Në Kur’an gjenden 114 sure. Edhe suret, ashtu si ajetet, herë janë të shkurtra e herë të gjata. Për shembull, sureja Bakara është plot 48 faqe dhe është sureja më e gjatë e librit tonë. Nga ana tjetër, ka edhe sure që përbëhet vetëm nga një rresht. Për shembull, sureja Keuther është një rresht. Kështu, ajetet formojnë suret, ndërsa suret formojnë Kur’anin.

“Është e vërtetë se ky Kur’an udhëzon për atë rrugë që është më se e vërteta, e besimtarët që bëjnë vepra të mira i përgëzon se ata pa dyshim do të kenë shpërblim të madh?”
(Isra, 17/9)

Kreu i çdo pune është fjala bismil’lah

Në Kur’an, përveç një sureje, të gjitha të tjerat fillojnë me bismil’lah. Ashtu siç fillojmë ta lexojmë atë me bismil’lah, edhe punët e përditshme i fillojmë duke thënë bismil’lah. Bismil’lah nënkupton të thuash “Bismil’lahirrahmanirrahim”, ose shkurtimisht “Bismil’lah”. Kuptimi i saj është: “Në emër të Allahut, Mëshiruesit dhe Mëshirëbërësit”. Kur e nisim një punë duke përmendur emrin e Allahut, Ai na ndihmon dhe na e lehtëson punën. Gjithmonë themi bismil’lah kur hamë bukë, kur shkojmë në shkollë, kur fillojmë mësimin, kur shtrihemi. Fjala bismil’lah nuk privohet kurrë nga gjuha e muslimanëve. Dyqanet hapen me bismil’lah dhe nisemi me bismil’lah në udhëtim. Bismil’lah është një prej simboleve themelore të kulturës sonë.

Emrat e sureve

Çdonjëra prej sureve të Kur’anit ka një emër. Suret e marrin emërtimin herë nga emrat e pejgamberëve, si Ibrahim, Jusuf dhe Muhammed; herë nga trupat qiellorë, si ylli (Nexhm), hëna (Kamer) dhe dielli (Shems); herë nga fjala ose shkronjat e para të sures, si Taha, Jasin, Kaf, Sad dhe Nun; herë nga ngjarjet në jetën e Pejgamberit, si Muxhadele dhe Huxhurat; herë drejtpërdrejt nga njeriu, si Insan, Nas, Nisa dhe Merjem; herë nga bashkësitë, si Xhin, Munafikun; herë nga jeta e ahiretit, si Kijame, Nebe dhe Tekuir dhe herë të tjera nga kafshët, si merimanga (Ankebut), bleta (Nahl) dhe milingona (Neml). Ndërsa një sure e merr emrin nga pema e fikut (Tin).

Thuaj: “Ai është Allahu, Një dhe i Vetëm! Allahu është Absoluti, të Cilit i përgjërohet gjithçka në amshim. Ai as nuk lind, as nuk është i lindur. Dhe askush nuk është i barabartë (a i krahasueshëm) me Atë!”
(Sureja Ihlas)

Sure nga Kur’ani

Fjala bismil’lah është çelësi i Kur’anit, ndërsa sureja Fatiha është porta e tij. Fjala Fatiha ka kuptimin “hapës”. Kjo sure është thelbi i Kur’anit. Te sureja Fatiha tregohet se Allahu është qenia e vetme e denjë për lëvdim dhe lartësim, se vetëm Atij duhet t’i bëjmë adhurim dhe se duhet të kërkojmë ndihmë nga Ai.

Në jetën tonë të përditshme, në namazin dhe në duatë tona, sureja që këndojmë më shumë është sureja Fatiha. Në fund të duave që lexojmë, këndojmë suren Bismil’lah. Fatiha këndojmë edhe për shpirtin e të afërmve të vdekur.

Sureja që këndojmë më shumë nga suret e Kur’anit, pas Fatihasë, është sureja Ihlas. Ihlas do të thotë të jesh i sinqertë, të sillesh në përputhje me thelbin e fesë. Në këtë sure, Allahu e prezanton veten në një formë thelbësore. Për këtë arsye, kjo sure përbën thelbin e besimit të teuhidit.

Njëra prej sureve që lexojmë më shumë në Kur’an është sureja Jasin. Pranohet se fjala Jasin ka kuptimin “o njeri”. Kjo sure konsiderohet si zemra e Kur’anit dhe është ndër suret që lexohet më shumë nga muslimanët. Në veçanti tregohet kujdes që të lexohet gjatë netëve të premte dhe gjatë vizitave në varreza. Në këtë sure jepen argumente që tregojnë parimet e besimit të Islamit, çështje të tilla si njëjësia dhe fuqia e Allahut, krijimi i njeriut dhe ringjallja pas vdekjes.

Edhe sureja Rahman është një ndër suret që lexojmë më shumë. Kjo sure merr këtë emër ngaqë fillon me fjalën Rahman, si një prej emrave të bukur të Allahut. Rahman ka kuptimin e tregimit të dhembshurisë ndaj krijesave. Në këtë sure flitet për parimet e moralit islam, për argumentet që tregojnë njëjësinë dhe fuqinë e Allahut, për mirësitë e pafund që u dha njerëzve.

Xhuzet filluan të zbresin një nga një

Libri ynë i bukur, Kur’ani Famëlartë, përveç ajeteve dhe sureve, ndahet edhe në kapituj në formën e xhuzeve. Kjo ndarje në kapituj na e bën më të lehtë leximi e tij. Që nga fillimi i librit, çdo pjesë e përbërë prej njëzet faqesh quhet xhuz. Në krye të çdo xhuzi gjendet një fotografi trëndafili, në pjesën anësore të faqes. Këta trëndafila quhen trëndafilat e xhuzeve. Kur një person e lexon xhuzin dhe e përfundon, në xhuzin e ri gjen këtë trëndafil të vogël. Kështu, në Kur’an gjenden 30 trëndafila xhuzesh.

Fjala fluturon, shkrimi mbetet

Pejgamberi ynë, së pari bënte të mundur që ajetet, të cilat i zbrisnin pjesë-pjesë, të shkruheshin nga muslimanë që dinin shkrim dhe lexim. Personat që shkruanin Kur’anin quhen daktilografë të shpalljes hyjnore. Detyra e tyre ishte të shkruanin çdo ajet të ardhur. Çdo ajet që i vinte Pejgamberit shkruhej në mënyrë të plotë nga këta persona. Në saje të këtyre njerëzve, ndër të cilët gjendeshin edhe Hazreti Ebu Bekri, Hazreti Omeri, Hazreti Osmani, Hazreti Aliu dhe Zejdi, i biri i Thabitit, Kur’ani arriti në ditët e sotme pa pësuar asnjë ndryshim.

Pas Pejgamberit, në krye të muslimanëve erdhi Hazreti Ebu Bekri. Në kohën e tij, në bazë të propozimit të Hazreti Omerit, Kur’ani mori trajtën e një libri. Me këtë qëllim, faqet u shkruan në prani të hafizëve që dinin përmendësh Kur’anin dhe ky u quajt “Mus’haf”. Ky libër qëndroi te Hazreti Ebu Bekrit deri sa ky vdiq. Nga Hazreti Ebu Bekiri kaloi te Hazreti Omeri, pas vdekjes së tij kaloi te bashkëshortja e Pejgamberit, Hafsa, e cila njëkohësisht ishte dhe vajza e Hazreti Omerit, ndërsa më pas te Hazreti Osmani.

Në periudhën e Hazreti Osmanit janë zgjeruar shumë kufijtë e shtetit islam. Personat që e zgjodhën fenë islame ishin të shumtë. Kështu, numri dhe territori i muslimanëve u shtua. Pas kësaj lindi nevoja për dërgimin e nga një Kur’ani në katër anët e shtetit islam. Për të përballuar këtë nevojë, duke u marrë për bazë ky libër i konsideruar si libri kryesor, Kur’ani u shumëfishua. Kopjet e Kur’anit të shumëfishuar u dërguan në 7 qytetet e mëdha të shtetit. Kur’ani që kemi sot në shtëpinë e çdonjërit prej nesh është shumëfishuar pikërisht nga ky libër.

Me emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit! Çdo lavdërim i përket Allahut, Zotit të botëve, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit, Sunduesit të Ditës së Gjykimit. Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkojmë. Udhëzona në rrugën e drejtë! Në rrugën e atyre që u ke dhuruar mirësi e jo në të atyre që kanë shkaktuar zemërimin Tënd, as në të atyre që janë të humbur!
(Surja Fatiha)

Bilbilat e Kur’anit: Hafizët

Ata që e mësojnë përmendësh Kur’anin nga fillimi deri në fund quhen hafizë. Ngaqë hafizët e mbajnë mend Kur’anin nga fillimi në fund, janë emërtuar edhe si “Kur’an që ecën”. Ndërsa disa prej nesh, në vend që të themi Kur’an që ecën, parapëlqejmë të themi Kur’an që jeton. Në fakt, ata mund të quhen edhe Kur’an i gjallë.

Sot, pothuajse në çdo lagje ka nga një hafiz që e mban mend përmendësh Kur’anin. Edhe nëse nuk ka hafiz, me siguri gjendet dikush që e lexon Kur’anin duke respektuar rregullat e leximit. Të këndosh ashere do të thotë të lexosh përmendësh çdonjërën prej pjesëve të Kur’anit. Kur një prej të rriturve na thotë: “Pa hajde dhe na lexo pak ashere!” ai kërkon nga ne që të këndojmë përmendësh një pjesë nga Kur’ani. Kështu, çdo pjesë që mësojmë përmendësh nga Kur’ani, quhet ashere.

Hatim: Të këndosh Kur’anin nga fillimi deri në fund

Hatim do të thotë të këndosh Kur’anin nga fillimi deri në fund. Çdo vit, Pejgamberi ynë, gjatë netëve të Ramazanit, i lexonte Xhebrailit ajetet që kishin zbritur deri në atë kohë dhe të njëjtën gjë bënte edhe Xhebraili. Kështu, Pejgamberi ynë dhe meleku që i sillte shpalljen hyjnore këndonin në mënyrë të ndërsjellë Kur’anin me njëri-tjetrin. Pejgamberi lexonte, meleku dëgjonte; meleku këndonte, Pejgamberi dëgjonte! Këndimi i tillë, në mënyrë të ndërsjellë, quhet mukabele. Ja, pra, ky zbatim ka luajtur një rol të rëndësishëm, qoftë në formimin e traditës mukabele, ashtu edhe në arritjen e Kur’anit deri më sot pa u ndryshuar aspak.

Kjo është edhe arsyeja përse i kushtojmë më shumë rëndësi leximit të hatmit në muajin Ramazan, gjatë të cilit mbajmë agjërim. Gjatë muajit të Ramazanit, ndërsa mbajmë agjërim për të ruajtur të gjallë këtë kujtim, po ashtu këndojmë Kur’anin nga fillimi në fund dhe bëjmë hatim.

Pejgamberi ynë urdhëron: “Më i miri ndër ju është ai që mëson Kur’anin dhe që ua mëson atë të tjerëve.
(Buhari, Fedailu’l-Kur’an (Virtytet e Kur’anit), 21)

Stambolli, kaligrafia dhe kaligrafi

Ekziston një fushë arti, e cila është zhvilluar me qëllimin për ta shkruar Kur’anin në formën më të bukur. Ky art quhet arti i kaligrafisë. Ndërsa personi që angazhohet me këtë art quhet kaligraf.

Për këtë lloj shkrimi përdoren materiale dhe lapsa të veçantë, si dhe ka disa lloje shkrimi e disa rregulla shkrimore që duhet të respektohen. Për të qenë një kaligraf i mirë duhet të marrim mësim nga një mjeshtër. Njeriu nuk ngopet së pari Kur’anin e shkruar me kaligrafi të bukur. Faqet e një Kur’ani të tillë janë ngjyra-ngjyra dhe shkrimi i tij është shumë i bukur.

Pejgamberi ynë urdhëron: “Më i miri ndër ju është ai që mëson Kur’anin dhe që ua mëson atë të tjerëve.

(Buhari, Fedailu’l-Kur’an (Virtytet e Kur’anit), 21)

Në kulturën tonë, përveç Kur’anit të shkruar nëpërmjet artit të kaligrafisë, kemi edhe tablo kaligrafie me vlerë të lartë artistike. Në këto tablo, shumë herë shkruhen emra si Allah dhe Muhammed. Muret dhe xhamitë e shumë prej nesh janë të zbukuruara me këta tablo të bukura. Shembujt më të bukur të artit të kaligrafisë në botë i kanë dhënë të parët tanë. Për këtë arsye, fjala: “Kur’ani zbriti në Mekë, u lexua në Medine dhe u shkrua në Stamboll” është e njohur në të gjithë botën. Ekzistojnë mjaft kopje të Kur’anit të shkruara nga kaligrafë të ndryshëm. Kur’ani Famëlartë që sot kemi në dorë është shkruar me kaligrafinë e
Hazreti Osmanit.

Të lexosh bukur Kur’anin

Kur’ani është më i bukuri i librave. Nuk ka libër më të bukur se ai. Po ashtu, është edhe më e bukura e fjalëve. Ne, muslimanët, mundohemi ta lexojmë sa më bukur të mundemi dhe ndiejmë lumturi të madhe nga kjo.

Në fillim, në Kur’an nuk ka pasur shenja pikësimi. Kur feja jonë u përhap në botë dhe numri i muslimanëve u shtua, vëllezërit dhe motrat që sapo kishin pranuar Islamin u përballën me disa vështirësi gjatë mësimit dhe leximit të tij. Për të tejkaluar këto vështirësi në Kur’an u vendosën shenja pikësimi. Këta lehtësuan edhe leximin.

Të lexosh bukur Kur’anin është art më vete. Kur’ani që lexohet nga dikush me zë të bukur ndikon te çdokush që e dëgjon. Pa dyshim që jo të gjithë mund ta lexojmë bukur. Mbi ne bie përgjegjësia që të përpiqemi ta lexojmë sa më drejt dhe sa më bukur.

Para se të fillojmë të lexojmë Kur’an, marrim abdest, më pas themi “Eudhubil’lahi minesh-shejtanirraxhim. Bismil’lahirrahmanirrahim.” Sa më bukur ta lexojmë Kur’anin, duke i dalluar shkronjat nga njëra-tjetra, po aq shumë zbukurohemi. I shtojmë bukuri bukurisë sonë!

Pejgamberi a.s. urdhëron:
“Islami është ndërtuar mbi pesë shtylla; Se nuk ka Zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është rob dhe i dërguar i tij, thënia e Shehadetit, falja e namazit, dhënia e zekatit, agjërimi i Ramazanit dhe kryerja e haxhit.”
Buhari, “Iman”, 2

Libër që ushtron ndikim

Pejgamberi ynë i dashur, me zërin e tij të bukur, këndonte Kur’an çdo natë në oborrin e shtëpisë së tij në Mekë. Aq shumë ndikonte Kur’ani mbi njerëzit, sa edhe mekasit që nuk besonin vinin fshehurazi natën për ta dëgjuar. Madje, një natë, tre nga krerët e Mekës erdhën për të dëgjuar fshehurazi Kur’an. Më pas, kur po ktheheshin në shtëpi, u takuan në rrugë. Nuk arritën t’i thoshin njëri-tjetrit që kishin qenë duke dëgjuar leximin e Kur’anit. Mirëpo secili prej tyre e kishte kuptuar të vërtetën. Por, edhe ta mohoje Kur’anin, edhe të shkoje ta dëgjoje fshehurazi, kjo nuk ishte një punë që bëhej. Si do ta shpjegonin nëse do t’i dëgjonte dikush? I premtuan njëri-tjetrit që të mos vinin më të dëgjonin Kur’an, nga frika se mos i shihte ndokush. Por, ditën tjetër sërish nuk rezistuan dot dhe vajtën ta dëgjonin fshehurazi. Ja, pra, Kur’ani ndikonte aq thellë tek ata që e dëgjonin, madje edhe tek ata që e mohonin atë.

Kur’ani Famëlartë flet hapur dhe qartë

Kur’ani është një libër që mund ta kuptojë çdokush. Leximi i tij është i lehtë. Të mësosh ta lexosh dhe ta kuptosh atë, është po ashtu e lehtë. Libri ynë, atë që na thotë, e thotë në mënyrë të qartë dhe të lehtë për t’u kuptuar. Veçoria më dalluese e Kur’anit është fakti që është shumë e lehtë ta lexosh dhe ta mësosh përmendësh. Në botë nuk ekziston një libër i dytë që të zotërojë këtë cilësi.

Kur’ani na rrëfen herë pas here disa tregime, me qëllim që t’i perceptojmë më mirë ato që kërkon të na tregojë. Këto janë përralla që na ofrojnë këshilla të bukura.

Ka raste kur e kemi të vështirë ta kuptojmë. Në përgjithësi, në këto lloj ajetesh janë përdorur disa arte letrare. Për ata që nuk i njohin këto arte, disa ajete mund të duken të pakuptueshme. Atëherë shohim librat e tefsirit. Librat e tefsirit janë vepra që na shpjegojnë Kur’anin. Po ashtu, kemi edhe punimet e mealit. Meal nënkupton përkthimin e Kur’anit në çdo gjuhë. Për shembull, përkthimi i Kur’anit në gjuhën tonë quhet meali shqip i Kur’anit. Ndërsa tefsiri është shpjegimi i ajeteve në mënyrë të hollësishme.

Kur kërkojmë të kuptojmë më mirë se ç’na thotë një ajet, kur duam ta perceptojmë mirë atë, librat te të cilët do të orientohemi janë librat e tefsirit. Nëse duam të mësojmë vetëm kuptimin në shqip të Kur’anit, atëherë drejtohemi drejt mealit. Për shembull, kur duam të mësojmë kuptimin në shqip të fjalisë “Elhamdulil’lahi rabbil alemin”, ajet i cili është pjesë e sures Fatiha dhe që e lexojmë çdo ditë kur falim namaz, menjëherë shohim një meal dhe mësojmë se kjo fjali ka kuptimin “Çdo lavdërim i përket Allahut, Zotit të botëve”. Mirëpo, kur bëhemi kureshtarë për një sqarim më të detajuar dhe më të gjerë, atëherë lexojmë një libër tefsiri. Sepse aty gjenden shpjegime më të gjera.

“Kur të lexosh Kur’anin, kërko mbrojtjen e
Allahut prej djallit të mallkuar.”
(Nahl, 16/98)

Ai është libri që i ndriçon njerëzit

Kur’ani i fton njerëzit në më të drejtën dhe më të bukurën. Ata që e dëgjojnë thirrjen e tij, largohen nga bota e padrejtësive, mizorive, qëndrimeve a sjelljeve që nuk përputhen me nderin e njeriut dhe i çon drejt ndriçimit të pafund të Islamit. Nën udhëzimin e tij njerëzit bëhen mbrojtësit e të dobëtëve, jetimëve dhe të vetmuarve. Koprracët dhe dorështrënguarit, vetëm nën udhëzimin e tij shpëtojnë nga shprehitë e këqija.

Muslimanët, të cilët kanë përvetësuar parimet e Kur’anit, respektojnë të drejtat e fqinjësisë. Njerëzit nën udhëzimin e tij vrapojnë pas fitimit të lejuar; nuk përzihen me haramin dhe me gënjeshtrën. Vendin e gënjeshtrës e zë e drejta, të dyfytyrësisë sinqeriteti, të egoizmit dhe mburrjes e zë modestia, të egoizmit e zë sakrifica.

Femrat, të cilave nuk iu kushtohej rëndësi, me Kur’anin arritën të marrin respektin që meritojnë. Njerëzit arritën në vetëdijen se fëmijët, djem apo vajza, janë dhuratë nga Allahu, mësuan prej tij që të sillen me dhembshuri ndaj personave me aftësi të kufizuara, t’i ndihmojnë ata dhe të shoqërohen me ta. Ndaj skllevërve, të cilët ishin turp për njerëzimin, u ndez drita e shpresës dhe u çel rruga e lirisë.

Kur’ani lindi si një diell i ndritshëm mbi njerëzimin. Bashkë me të, errësira ia la vendin ndriçimit, mizoria dhe padrejtësia ia la vendin nurit. Bashkë me të erdhi e drejta, ligji, besimi, qetësia, paqja dhe lumturia. Bashkë me të u shtuan njerëzit e virtytshëm.

Kur’ani Famëlartë u mësoi njerëzve të pastrohen nga të këqijat.

Kur’ani Famëlartë u mësoi njerëzve të ndajnë atë që kanë me të tjerët.

Kur’ani Famëlartë u mësoi njerëzve miqësinë dhe vëllazërinë.

Kur’ani Famëlartë u mësoi njerëzve paqen dhe dashurinë.

Kur’ani Famëlartë u mësoi njerëzve qytetërimin.

LE TË LEXOJMË

Mılıngona tregon suren që zbrıtı me emrın e saj

Siç e dini, Allahu i Lartmadhëruar i zbriti ajete Pejgamberit tonë të dashur, Hazreti Muhammedit (s.a.s.). Këto ajete janë bashkuar që të gjithë në Kur’an. Ja, pra, sureja Neml tregon ngjarjen mes etërve tanë, pra të parëve të milingonave dhe Pejgamberit Sulejman.

Po ju prezantoj veten. Unë jam një milingonë shumë e vogël. Allahu i Lartmadhëruar më dha një vlerë shumë më të madhe, duke ma përmendur emrin në Kur’an. Përveç kësaj, njëri prej llojit të insekteve që nuk lejohen të vriten, jemi ne. Madje, nuk lejohet as të ndizet një zjarr pranë foleve tona.

Së pari, nëse dëshironi, le të përpiqemi të gjithë së bashku të njohim suren e milingonës (Neml) si surja e 27 e Kur’anit. Kjo sure përbëhet prej 93 ajetesh. Në të trajtohen kryesisht këto çështje: Rëndësia e besimit në Allahun e Lartmadhëruar dhe të adhurimit vetëm ndaj tij; besimi ndaj shpalljes; krijesat që nuk mund t’i shohim dhe që nuk mund t’i dimë, i di vetëm Allahu; Allahu jep çdo lloj risku dhe mirësie dhe se duhet të falënderojmë pikërisht atë për këto; ngjarja që ndodhi ndërmjet Pejgamberit Sulejman dhe Belkisit; si dhe përjetimet që patën Pejgamberi Musa, Salih dhe Lut. Ja, pra, të gjitha këto tregohen në suren Neml, e cila ka emrin tim. Disa njerëz, pavarësisht këtyre rrëfimeve plot mësime, pavarësisht mirësive të llojllojshme dhe bukurive, nuk besojnë në Allah. Kur i mendoj këta, falënderoj Allahun.

Para tregimit të Pejgamberit Sulejman do t’ju prezantoj milingonat. Jam e sigurt se kur ta lexoni do të habiteni.

Ne, milingonat, klasifikohemi në tri lloje: në mbretëreshën, milingonat punëtore, meshkuj dhe femra. Çdonjëri prej llojeve vjen në këtë botë duke qenë i vetëdijshëm për detyrën. Nuk kemi nevojë për shkollë, arsim, provime dhe dëftesa, siç keni ju. Sepse këto na i mëson drejtpërdrejt Zoti ynë.

Pavarësisht se gjatësia e trupit tonë është shumë e vogël dhe jemi shumë të dobëta, Allahu i Lartmadhëruar na ka dhënë veçorinë e të qenit të rregullta, të bëjmë llogari të hollësishme, të dimë t’i ndajmë punët dhe të jemi punëtore. Kushtet tona të jetesës janë shumë të vështira. Për të bartur një kokërr gruri në folenë tonë na duhen orë të tëra. Për këtë arsye, Allahu ka dëshiruar që të jetojmë në formën e kolonive të përbëra nga qindra e mijëra milingona. Na ka pajisur me bukuri dhe aftësi të ndryshme, ashtu si të gjitha gjallesat e tjera dhe na ka krijuar me veçori që të mund të përshtatemi me kushtet ku gjendemi.

Ne i ndërtojmë foletë poshtë tokës dhe i lidhim me njëra-tjetrën nëpërmjet disa rrugëve. Sepse neve na kanosen me qindra rreziqe. Këto rreziqe na vijnë herë nga njerëzit, herë nga shiu. Ngaqë nuk dimë të notojmë, mbytemi menjëherë. Ndërsa njerëzit, herë pa na vënë re e herë me vetëdije, na shtypin. Por, nëse do të ecnin pak më me kujdes dhe do të shihnin përpara, nuk do të na ndodhnin gjëra të këqija. Kërkoj nga ju që të jeni më të kujdesshëm.

Tani le të vijmë te historia jonë. Allahu i Lartmadhëruar, shumë gjallesa i vuri në shërbimin e Pejgamberit Sulejman. Era e çonte atë aty ku dëshironte, zogjtë mblidhnin të dhëna për të, malet përmendnin Allahun bashkë me të, shumë gjallesa i shërbenin atij. Krahas profetësisë, Allahu i dha Hazreti Sulejmanit dije të gjerë, sovranitet, thesare, aftësinë për të kuptuar zogjtë dhe kafshët e tjera. Pavarësisht se i zotëronte këto aftësi, ai nuk ishte mburrur kurrë. Sepse ai e dinte se pas këtyre gjendej një dhuratë e Allahut. Zotëronte një zemër të mbushur me dhembshuri dhe dashuri, aq sa i shmangej edhe shtypjes së milingonave kur kalonin nga një anë e rrugës në tjetrën.

“Kur arritën në Luginën e Milingonave, një milingonë tha:
‘O milingona, hyni në banesat tuaja, që të mos ju shkelë padashje Sulejmani dhe ushtria e tij’! Ai, duke qeshur me këto fjalë, vuri buzën në gaz dhe tha: ‘O Zoti im, më frymëzo që të jem mirënjohës për mirësitë që Ti më ke dhënë mua dhe prindërve të mi, më frymëzo që të bëj vepra të mira, me të cilat Ti do të jesh i kënaqur. Më prano, me mëshirën Tënde, në gjirin e robërve të Tu të devotshëm!”
(Neml, 27/18-19)

Pejgamberi Sulejman bëri dua për veten dhe për familjen e tij. Kërkoi nga Zoti i tij që t’i japë mundësinë për të kryer punë të mira, me qëllim që të fitojë dashurinë e tij, të vendosë në xhennet atë dhe familjen e vet në mesin e robërve të mirë.

Kjo sure na tregon se të gjitha gjallesat në sipërfaqen e tokës i binden Allahut. Kështu, njerëzit duhet ta dinë se sipërfaqja e tokës nuk u përket vetëm atyre dhe se nuk kanë të drejtë të dëmtojnë asnjë gjallesë. Duhet të jenë të vetëdijshëm për të gjitha gjallesat, qoftë milingona, bleta, zogu a merimanga, dhe nuk duhet të harrojnë se janë të detyruar ta ndajnë botën me ta.

KAPITULLI I TRETË

ÇFARË KA
NË KUR’AN?

Çështjet kryesore të Kur’anit

Çështja kryesore e Kur’anit është Allahu dhe njeriu. Ai na bën të ditur Allahun, njeriun, gjallesat dhe detyrat tona fetare. Na udhëzon për tek Allahu, te vetja, nëna, babai, familja, te të gjithë njerëzit, gjallesat dhe mjedisi që na rrethon. Kur’ani na orienton drejt rrugës së drejtë në çdo çështje. Kërkon që t’i bindemi Allahut dhe pejgamberit.

Në Kur’an, krahas çështjeve të tilla si parimet e besimit, adhurimet dhe parimet e moralit, ka edhe ajete mbi çështje të tjera, si të ngrënit, të pirit, martesa, marrëdhëniet ekonomike dhe sociale, por edhe ajete që lidhen me jetën e njeriut dhe shoqërinë. Përveç kësaj, jepen edhe tregimet e pejgamberëve dhe disa ngjarje që kanë jetuar popujt e shkuar, si dhe kërkohet që njerëzit të nxjerrin mësim nga këta.

Adhuroni Allahun dhe mos i shoqëroni Atij asgjë (në adhurim); silluni mirë me prindërit, të afërmit, jetimët, të varfrit, fqinjët e afërt dhe të largët, me atë që keni pranë, me udhëtarin (që ka mbetur ngushtë) dhe me ata që janë robër nën pushtetin tuaj. Në të vërtetë, Allahu nuk i do njerëzit arrogantë e mburravecë.
(Nisa, 4/36)

Kur’ani Famëlartë na mëson parimet e besimit

Kur’ani Famëlartë, para së gjithash, i fton njerëzit të besojnë. Në këtë pikëpamje, Ai na mëson se ç’duhet të besojmë. Ndër parimet kryesore të besimit, në të cilat na fton Kur’ani, është ekzistenca dhe njëjësia e Allahut të Lartmadhëruar. Pastaj vjen besimi te melekët e Allahut, te librat që dërgon, dita e ahiretit, besimi se çdo gjë formohet me përcaktimin dhe dëshirën e Allahut. Të gjitha këto janë të lidhura me besimin në Allah. Besojmë fort në parimet e besimit që bën të ditura Ai.

Kur’ani i fton njerëzit në Islam. Na informon se ç’do të fitojnë ata që besojnë dhe me çfarë do të përballen ata që nuk besojnë. Në lidhje me këto, tregohen edhe shembuj nga ngjarjet e përjetuara në të shkuarën.

Në Kur’an i kushtohet më shumë rëndësi besimit të teuhidit. Teuhid do të thotë të besosh në Allah dhe në njëjësinë e tij, t’i bësh adhurim vetëm Allahut dhe të mos njohësh Zot tjetër përveç tij. Ata që pranojnë parimin e teuhidit nuk adhurojnë kurrë idhujt dhe nuk kërkojnë ndihmë prej tyre. Gjithsesi, të adhurosh copa gurësh të pa shpirt, të kërkosh ndihmë nga ata, kjo nuk i shkon për shtat një njeriu të mençur. Mirëpo, persona të paditur bëjnë edhe veprime të tilla. Nëse njeriu e njeh me të drejtë Allahun, ai i percepton më mirë kërkesat e tij.

Për shkak të rëndësisë që libri ynë i lartë i kushton besimit të teuhidit, mund të themi se teuhidi është zemra e Kur’anit. Nëse një person kryen sjellje që cenojnë ekzistencën dhe njëjësinë e Allahut, besimi i tij do të vihet në dyshim. Njësoj siç ndal zemra e njeriut që vdes, edhe besimi i dobët, me kalimin e kohës zhduket.

Pasi të besojmë, duhet ta pasqyrojmë domosdoshmërinë e besimit me fjalë, veprime dhe sjellje; të shmangemi nga harami dhe nga të këqijat. Këtë mund ta realizojmë duke kryer punë të bukura dhe të dobishme, pra, duke kryer punë të mira. Çdo punë e mirë dhe e bukur që bëjmë është vepër e mirë.

Duke pasur besim, njeriu orientohet drejt mirësive dhe bukurive, por edhe qëndron larg të këqijave. Ky është një rezultat natyror i besimit. Sepse personi besimtar tregon kujdes që të jetojë në përputhje me kriteret e parashtruara në Kur’an. Kjo e bën njeriun një musliman të ndjeshëm dhe njeri të dashur nga të gjithë, e bën të orientohet drejt kryerjes së mirësive dhe largimit nga të këqijat.

Kur’ani tregon se jeta e kësaj bote është e përkohshme, se njeriu do të ringjallet pasi të ketë vdekur dhe se në jetën e ahiretit do të gjykohemi për bëmat në këtë botë. Mbi këtë çështje jepen edhe paralajmërime. Po ashtu, Kur’ani jep sihariqin e lumturisë së pafund të ahiretit ndaj atyre që jetojnë në mënyrën që tregon Allahu. Kështu, mësojmë se jeta e botës është një jetë e përkohshme, se jeta e ahiretit do të vijojë deri në pafundësi. Çdo njeri, pasi të ketë vdekur, do të shpërblehet në varësi të atyre që ka bërë në këtë botë. Për këtë arsye, Kur’ani na paralajmëron shpesh se nuk duhet ta harrojmë jetën e ahiretit.

O besimtarë! Mos ndiqni gjurmët e djallit! Kush ndjek gjurmët e djallit, do të nxitet nga ai që të bëjë vepra të këqija e të shëmtuara.

Adhuroni Allahun dhe mos i shoqëroni Atij asgjë (në adhurim); silluni mirë me prindërit, të afërmit, jetimët, të varfrit, fqinjët e afërt dhe të largët, me atë që keni pranë, me udhëtarin (që ka mbetur ngushtë) dhe me ata që janë robër nën pushtetin tuaj. Në të vërtetë, Allahu nuk i do njerëzit arrogantë e mburravecë.
(Huxhurat, 49/11)

Kur’ani na mëson adhurimet

Në Kur’an urdhërohemi të bëjmë adhurim dhe në të, një vend të rëndësishëm zënë parimet themelore të adhurimeve. Ndërkaq, mësojmë nga Pejgamberi se si do të lexojmë Kur’anin, si do ta kuptojmë dhe se si do t’i kryejmë adhurimet. Ai ua ka treguar muslimanëve adhurimet që duhet të kryejnë duke i zbatuar ato. Përveç kësaj, nga ai nuk kemi mësuar vetëm mënyrën e kryerjes së adhurimeve, por edhe të gjitha rregullat e fesë sonë. Jeta dhe sjelljet e tij janë shembulli më i bukur për ne. Pejgamberi ynë urdhëron: “Faleni namazin ashtu siç e fal unë”, “Adhurimet në lidhje me haxhin plotësojini ashtu siç i kryej unë.”

Nëse nuk do të ishte mirësia dhe mëshira e Allahut ndaj jush, askush nga ju nuk do të ishte pastruar kurrë (prej gjynaheve); Allahu pastron atë që dëshiron Vetë. Allahu i dëgjon të gjitha dhe i di të gjitha.
(Nur, 24/21)

Namaz është adhurimi ynë i përditshëm. Ai mundëson që lidhja jonë me Allahun të mbetet gjithmonë e gjallë. Ai është një pastrim nga çdo pikëpamje. Me abdestin që marrim para namazit pastrojmë trupin. Namazi i personit që falet duke kthyer pesë herë fytyrën drejt Qabesë, e mbron atë nga të këqijat.

Agjërimi mbahet një herë në vit, në muajin Ramazan. Edhe agjërimi ka dobi të shumta materiale dhe shpirtërore.

Zekati, si një adhurim financiar, lidhet me muslimanët. Muslimanët e pasur, çdo vit u japin të varfërve një sasi të pasurisë së tyre. Kjo ngulit tek individi vetëdijen e ndarjes së pasurisë dhe forcon solidaritetin shoqëror.

Edhe haxhi është një adhurim që u drejtohet muslimanëve me mundësi ekonomike. Personat që kanë mundësi ekonomike, duhet të vizitojnë një herë në jetë Qabenë në qytetin e Mekës, ku lindi dhe u rrit Pejgamberi ynë i dashur, si dhe vendet e shenjta përreth saj. Të gjithë muslimanët, edhe pse kanë gjuhë e ngjyra të ndryshme, i drejtohen të gjithë bashkë Zotit të tyre dhe bëjnë adhurim.

“All-llahu urdhëron drejtësi, bamirësi, ndihmë të afërmve, dhe ndalon nga imoraliteti, nga e neveritura dhe dhuna. Ju këshillon ashtu që të merrni mësim.”
(Nahl, 16/90)

“Zoti ynë! Më fal (gabimet) mua edhe prindërve të mi, fali edhe të gjithë besimtarët ditën kur jepet llogaria.”
(brahim, 14/41)

Kur’ani na mëson të bëjmë dua

Në Kur’anin Famëlartë ka dua të bukura. Zoti ynë na mëson në Kur’an se si duhet t’i bëjmë duatë. Në këtë mënyrë, në librin tonë gjenden shumë dua. Me dua falënderojmë Zotin tonë për mirësitë e pafundme që na ka dhuruar. Kur jemi në vështirësi, kur gjendemi në një pozitë të ngushtë dhe mërzitemi, hapim duart dhe bëjmë dua, kërkojmë ndihmë nga Ai. Zoti ynë i lartë dëgjon zërin tonë dhe pranon duatë që i bëjmë me përzemërsi.

Duaja është thelbi i adhurimit. Ajo krijon një lidhje të ngushtë mes Allahut dhe robit. Allahu, ashtu siç di sekretet e fshehta që mbajmë në zemrat tona, edhe në çastet kur ndiejmë më shumë nevojë, na sheh, dëgjon zërin tonë dhe na ndihmon duke zhdukur problemet dhe vështirësitë tona. Ai nuk dëshiron që njerëzit të hasin probleme.

O Zoti ynë, më fal mua, prindërit e mi dhe besimtarët në ditën kur do të jepet llogari! (Ibrahim, 14/41)

Ajo që na përket ne, është të orientohemi drejt Zotit me përzemërsi, të bëjmë dua me zemër kundrejt Tij. Zoti ynë, i cili di çdo gjë, të hapur dhe të fshehtë, nuk sheh pamjet e jashtme të njerëzve, por zemrat e tyre.

Njeriun e kemi porositur të jetë i sjellshëm ndaj prindërve të vet. (Ahkaf, 46/15)

“Ne e urdhëruam njeriun t’u bëjë mirë prindërve
të vet.”
(Ahkaf, 46/15)

Kur’ani na mëson të jemi të moralshëm

Kur’ani shpjegon parimet e bukura të moralit dhe kërkon të sillemi në përputhje me to. Të qenit e njerëzve të lumtur lidhet me respektimin e këtyre parimeve. Parime të bukura morale, të tilla si: të shprehim mirësi dhe të sillemi bukur ndaj prindërve, të ndihmojmë të afërmin, ata që mbeten në rrugë, të shmangemi nga përdorimi pa kriter, të mbajmë fjalën e dhënë, të jemi të besueshëm, të qëndrojmë larg sjelljeve të këqija, të mos i vëmë syrin pasurisë së jetimit, të mos dëmtojnë jetën dhe pasurinë e askujt, të respektojmë dashurinë, të jemi të respektueshëm, vëllazërorë, të vlerësojmë barazinë, drejtësinë, solidaritetin, altruizmin, afrimitetin, të kryejmë me korrektesë detyrat, të jemi punëtorë, bujarë etj., të gjitha këto i udhëzojnë njerëzit drejtë lumturisë në këtë botë dhe në ahiret. Disa nga parimet morale më të bukura, për të cilat na nxit Kur’ani, janë moscenimi i kritereve që vendos Allahu, kryerja e mirësive, mbajtja e fjalës, të qenit i turpshëm dhe i ndrojtur.

Ndërsa njëri prej parimeve, të cilin Kur’ani kërkon ta respektojmë më shumë, është drejtësia. Drejtësi do të thotë të respektosh të drejtën e të gjithëve dhe të mos bësh padrejtësi. Zoti ynë urdhëron që të sillemi me drejtësi ndaj njerëzve, pa bërë dallim feje, gjuhe dhe race. Muslimanët, për shkak të këtij paralajmërimi, kanë jetuar në paqe me njerëzit që u përkisnin feve dhe popujve të ndryshëm. Etërit tanë, hebrenjve dhe të krishterëve që jetonin nën sovranitetin e tyre, nuk u kanë bërë kurrë presion për të ndryshuar fenë dhe i kanë lënë të lirë në fenë e tyre.

Bukuria shpirtërore e personit matet me bukurinë e moralit. Ai që ka moral të bukur, ka edhe zemër të bukur. Njeriu më i mirë është njeriu që beson në Allah dhe pejgamber, që ndjek rrugën e tyre dhe që ka moral të bukur.

Kur’ani Famëlartë kërkon që të shmangemi nga shprehi të shëmtuara, si gënjeshtra, falsiteti, mashtrimi, vetëpëlqimi, përçmimi, thënia e fjalës së keqe.

Kështu, Kur’ani, me qëllim që njerëzit të jetojnë të lumtur dhe në paqe, na ka bërë të ditura parimet e nevojshme të moralit.

Njeriu ka një përgjegjësi të madhe, që fillon nga vetja e shkon deri te krijuesi. Përgjegjësinë ndaj Zotit e plotëson duke adhuruar; ndërsa përgjegjësinë ndaj njerëzve e plotëson duke treguar respekt për të drejtat e tyre.

Kur’ani na mëson hallallin dhe haramin, të mirën dhe të keqen, të drejtën dhe të gabuarën.

Kur’ani na mëson se çfarë është hallall dhe haram, se çfarë është e mirë dhe e keqe, kërkon nga ne përhapjen e mirësive dhe të bukurive, kërkon shmangien nga të këqijat. Sepse veprat e lejuara dhe të mira na falin qetësi, ndërsa veprat e këqija dhe gjynahet na errësojnë zemrën.

Kur’ani i kushton shumë rëndësi fitimit të lejuar dhe veprave të dobishme. Kërkon që fitimet t’i nxjerrim me mënyra të lejuara, që ato që hamë dhe pimë të jenë të lejuara dhe të pastra. Ai e ndalon ngrënien e gjërave të përcaktuara haram, të tilla si mishi i derrit dhe mishi i kafshës së ngordhur. Kërkon nga ne të qëndrojmë larg pijeve alkoolike dhe lëndëve narkotike. Ndërsa konsideron gjynah të madh metodat e fitimit të padrejtë, siç janë korrupsioni, vjedhja, tregu i zi, kamata, ryshfeti dhe grabitja.

Kur’ani Famëlartë urdhëron që të sillemi mirë me njerëzit; ndalon mizorinë dhe padrejtësinë, ndalon gjykimin e mangësive të njerëzve, talljen me ta, përçmimin e tyre, shpifjen dhe vënien e epiteteve të shëmtuara. Kështu, ai kërkon formimin e një shoqërie të pastër, të besueshme, që jeton në respekt dhe paqe të ndërsjellë, një shoqëri shembullore për njerëzimin.

Kur’ani Famëlartë kërkon që të jemi paqësorë me veten, fqinjët dhe rrethin. Këshillon që të qëndrojmë larg qëndrimeve dhe sjelljeve, të cilat lëndojnë dhe shqetësojnë njerëzit. Kërkon të jemi gjithmonë në anë të mirësisë dhe bukurisë. Urdhëron ndihmën ndaj nevojtarëve, duke filluar nga të afërmit.

Kur’ani Famëlartë i kushton rëndësi jetës familjare.

Kur’ani tërheq vëmendjen ndaj vendit që zë familja në jetën shoqërore; me qëllim që jeta familjare të vazhdojë me dashuri, respekt dhe qetësi, bën të ditur detyrat e ndërsjella të pjesëtarëve të familjes. Urdhëron që fëmijët të edukohen si njerëz të mirë dhe të moralshëm. Kërkon që të tregojmë respekt ndaj nënës dhe babait. U kushton rëndësi marrëdhënieve ndërfisnore. Urdhëron që t’u dalim zot jetimëve dhe të varfërve.

Zoti yt ka urdhëruar që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe që të silleni mirë me prindërit. Edhe nëse janë shumë të vjetër në moshë, mos u anko asnjëherë, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë të respektueshme.
(Isra, 17/23)

Kur’ani na mëson të duam

Kur’ani kërkon nga ne që të duam familjen, nënën dhe babanë, si dhe të jemi të respektueshëm ndaj tyre. Sepse pikërisht nëna dhe babai janë ata që na sollën në jetë dhe ne duhet t’i duam shumë. Për këtë arsye, duhet të jemi të respektueshëm ndaj nënës dhe babait, ndaj motrave dhe vëllezërve.

Kur’ani Famëlartë kërkon nga ne që të duam të afërmit, të mirëkuptohemi gjithmonë me ta. Duhet të duam edhe fqinjët tanë, të mirëkuptohemi me ta dhe t’i ndihmojmë në kohët e vështira. Sepse njerëzit jetojnë pranë me fqinjët. Duke ndarë me ta dhimbjet që kemi, i pakësojmë ato, duke ndarë gëzimet, i shtojmë ato.

Kur’ani Famëlartë kërkon nga ne që të duam të gjithë njerëzit. I duam të gjithë njerëzit nga cilado racë dhe ngjyrë qofshin, nga cilido fis qofshin ata. Sepse Allahu i ka krijuar të barabartë njerëzit. Askush nuk ka epërsi mbi askënd. Epërsia e vërtetë është në mosrebelimin ndaj Allahut, në fitimin e dashurisë së tij, moskundërvënien ndaj tij dhe në të qenit i afërt me të. E kemi ne në dorë të duam njëri-tjetrin dhe ta shndërrojmë botën në trëndafilishte. Çfarë i sollën njeriut grindjet dhe luftërat, përveç lotëve? Asgjë në botë nuk është më me vlerë se jeta e njeriut. Në librin tonë të lartë theksohet se të mbrosh jetën e një njeriu, është si të mbrosh jetën e të gjithë njerëzimit. Po në librin tonë shkruhet se të vrasësh një njeri, është njësoj si të vrasësh të gjithë njerëzit.

Kur’ani Famëlartë kërkon nga ne që të zgjasim dorën e ndihmës ndaj të vetmuarve dhe atyre që nuk kanë shtëpi e familje. Sepse ne jemi njerëz. Të ndihmojmë ata që nuk kanë njeri, ata që kanë mbetur në rrugë, është detyra jonë njerëzore. Ngaqë jemi njerëz, u bëjmë mirësi të gjithëve.

Kur’ani Famëlartë kërkon nga ne të duam të gjitha gjallesat, frymore dhe jofrymore. Kërkon të duam yjet që shndrisin natën në qiell, hënën, diellin, shiun, erën që ledhaton flokët tanë. Kërkon të duam lumenjtë që gurgullojnë, lulet shumëngjyrëshe, lulen e kamomilit, fluturat që fluturojnë, zogjtë që cicërojnë në pemë. Ata na kujtojnë Krijuesin. Ata na kujtojnë se gjallesa më e vyer në sipërfaqen e tokës është njeriu.

Kur’ani Famëlartë kërkon nga ne që të duam Allahun, i cili na krijoi në formën më të bukur. Sepse çdo gjë në botë është krijuar për ne. Zotin tonë që na do shumë, e duam edhe ne. E duam shumë edhe librin tonë të lartë, i cili u mësoi njerëzve të dinë dhe të duan.

Kur’ani Famëlartë kërkon që të duam fëmijët. Aq shumë ndiejnë nevojë fëmijët për dashuri, sa nënat e tyre i rrisin ata me dashuri. Aq më tepër foshnjat, sikur janë krijuar për t’u dashur. Nëse uji dhe dheu janë ata që mbajnë gjallë lulet, fëmijët i mban gjallë nevoja për dashuri dhe për interes ndaj tyre. Për këtë arsye kërkon që fëmijët të duhen dhe të tregohet kujdes për ta. Madje, kjo të bëhet më shumë për fëmijët e vetmuar dhe për ata që kanë mbetur pa nënë e baba.

Fëmijët lindin krejt të pastër dhe janë pa gjynahe. Në Kur’an ardhja e tyre tregohet gjithmonë me fjalë sihariqi. Ata janë sihariq! Janë një sihariq që vjen nga Allahu!

Fëmijët janë dhuratë e Zotit të Madhërueshëm, janë ndriçimi i syve. Kur’ani Famëlartë i konsideron si shkëlqim i syve. Ata janë ndriçim sysh për nënat, baballarët, gjyshërit, gjyshet dhe për të gjithë.

Sipas Kur’anit, ata janë zbukurimi i jetës së kësaj bote. Ata janë të mbushur me detajet e artit të Allahut të Lartmadhëruar.

Pejgamberi ynë i dashur i do shumë fëmijët, i vlerësonte shumë ata. Kur dëgjonte të qarat e tyre, e përfundonte menjëherë namazin që të mos mërziteshin më shumë. I ulte ata në gju dhe thoshte: “Këto janë aromat e xhennetit!” Nuk rezistonte dot kur shihte se ata lëndoheshin. Po ashtu, nuk duronte që jetimët të mërziteshin. I merrte ata në shpinë dhe luante, bënte shaka me ta. I përshëndeste ata, pyeste për shëndetin e tyre. I përqafonte ata, i puthte, i përkëdhelte, i mbante në shpinë dhe bashkohej me lojërat e tyre. Dhimbjet e tyre i ndiente deri në thellësi të zemrës.

Kështu, edhe etërit mësuan nga Pejgamberi ynë dhe nga Kur’ani Famëlartë se si të sillen me fëmijët e tyre.

Në të Dërguarin e Allahut ka një shembull të mrekullueshëm për atë që shpreson tek Allahu, te dita e fundit dhe që e përmend shumë Allahun.
(Ahzab, 33/21)

Kur’ani Famëlartë i këshillon fëmijët

“Ibrahimi ua la trashëgimi këtë edhe djemve të tij. Jakubi po ashtu: ‘Bijtë e mi!’ Allahu zgjodhi për ju Islamin. Edhe ju plotësojeni jetën vetëm si muslimanë.’”

Ibrahimi u dha këtë porosi fëmijëve të tij; po ashtu edhe Jakubi: “O bijtë e mi! Pa dyshim, Allahu ka zgjedhur për ju fenë e vërtetë, prandaj mos vdisni ndryshe, veçse duke qenë myslimanë të nënshtruar ndaj Atij!” A ishit ju të pranishëm kur Jakubit iu afrua vdekja dhe i pyeti të bijtë: ‘Çfarë do të adhuroni pas meje?’ Ata u përgjigjën: ‘Ne do të adhurojmë Zotin tënd, që është edhe Zoti i etërve të tu: Ibrahimit, Ismailit dhe Is’hakut, një Zot i vetëm. Ne Atij i nënshtrohemi!”’ (Bakara, 2/132-133)

(Kujtoje) Kur Lukmani i tha të birit, duke e këshilluar: “O djali im, mos i shoqëro Allahut asgjë (në adhurim)! Pa dyshim, idhujtaria është një padrejtësi shumë e madhe”. Ne e kemi urdhëruar njeriun që t’i nderojë prindërit e vet. Nëna e ka rritur atë me mundime e stërmundime, e ndarja e tij (nga gjiri) është brenda dy vitesh. Ne i thamë atij: “Bëhu falënderues ndaj Meje dhe prindërve të tu! Tek Unë do të ktheheni të gjithë”. Nëse ata orvaten, që të më shoqërosh Mua (në adhurim) diçka, për të cilën ti nuk ke dijeni, mos i dëgjo, por sillu mirë me ata në këtë jetë dhe ndiq rrugën e atij që drejtohet tek Unë me devotshmëri; pastaj, tek Unë do të ktheheni dhe Unë do t’ju lajmëroj për atë që keni bërë. “O djali im, edhe veprën e rëndë sa kokrra e sinapit që ndodhet në shkëmb, në qiej apo në tokë, Allahu do ta nxjerrë në shesh. Me të vërtetë, Allahu njeh mirë çdo imtësi dhe i di të gjitha fshehtësitë. O djali im, kryeje namazin, urdhëroje të mirën, pengoje të keqen dhe bëhu i durueshëm ndaj çdo gjëje që të godet! Me të vërtetë, ky është thelbi i patundur i të gjitha punëve! Mos i trajto njerëzit me përçmim dhe mos ec në tokë me mendjemadhësi, se Allahu nuk i do mendjemëdhenjtë e mburracakët! Ec me kujdes e i përmbajtur dhe fol me zë të ulët; se zëri më i vrazhdë është zëri i gomarit”! (Lukman, 31/13-19)

Kur fëmijët tuaj të arrijnë moshën e pubertetit, le të kërkojnë leje, ashtu siç kanë kërkuar leje ata para tyre. Kështu jua shpjegon Allahu shpalljet e Tij! Allahu është i Urtë dhe i Gjithëdijshëm.

(Nur, 24/59)

LE TË LEXOJMË

Merımanga tregon suren që zbrıtı me emrın e saj

Unë jam një merimangë e vogël. Mos u habisni. E di, shumica prej jush nuk e pëlqen pamjen time, madje frikësohen. Por, mos harroni se Zoti ynë nuk e ka krijuar asgjë pa një qëllim. Ai flet për mua në Kur’an dhe me urdhrin e Hazreti Muhammedit (s.a.s.) i ka dhënë emrin tim sures së 29 të Kur’anit (Ankebut). Po jua prezantoj veten time shkurtimisht.

Sureja Ankebut përbëhet prej 69 ajetesh. Ndër çështjet themelore që tregohen këtu janë besimi në Allah, rëndësia e bindjes ndaj nënës dhe babait, fundi i hidhur i atyre që bëjnë të këqija, si dhe fakti se ata që besojnë dhe kryejnë vepra të mira, do të vlerësohen në mënyrën më të bukur. Përveç kësaj, theksohet se falja e namazit do ta largojë njeriun nga të këqijat, se përmendja e Allahut është një adhurim i madh, se njerëzit, kur nuk kanë probleme e neglizhojnë përmendjen e tij dhe shprehjen e duave ndaj tij. Bëhet e ditur se çdo gjallesë do të vdesë një ditë, se të gënjesh është diçka shumë e shëmtuar, se të gjithë do të jenë përgjegjës për gjynahun e tyre. Po në këtë sure zënë vend edhe tregimet e pejgamberëve Nuh, Ibrahim, Lut, Shuajb dhe Hud.

Tani le të vijmë te marrëdhënia e sures me ne. Kjo sure e ka marrë emrin nga fakti se ngjason me rrjetën e merimangës, siç përmendet në ajetin 41 të sures. Ngjasimi i këtushëm është të tregohen besimet dhe vlerat false dhe të pabaza përballë realiteteve. Ankebut do të thotë merimangë femër. Merimanga femër, sapo ndërton rrjetën, në atë çast e vret merimangën, me të cilën është çiftëzuar. Më pas zë në kurth mizat dhe insektet që bien në atë rrjetë. Shtëpia që ndërtojmë, sipas nesh, është mjaft e fortë. Madje fijet e rrjetës së merimangës janë më të forta se një tel çeliku që ka të njëjtën trashësi.

Rasti i atyre që zgjedhin mbrojtës të tjerë në vend të Allahut, është si rasti i merimangës që zgjedh rrjetën e vet për shtëpi. Por shtëpia më e dobët është pikërisht rrjeta e merimangës. Ah sikur ta dinin ata! (Ankebut, 29/41)

Njerëzit nuk e dinë, por unë po jua them. Ne, merimangat, së pari bëjmë llogaritjen matematikore dhe gjeometrike të vendit që do të thurim. Rrjetat që thurim janë edhe krevati ynë, edhe mjeti i transportit, edhe mjeti i paralajmërimit, edhe mburoja jonë. Edhe pse, sipas nesh, rrjeta është e fuqishme, pafuqishmëria e folesë së merimangës është një realitet që njihet nga të gjithë. Sa keq që shpërbëhet qoftë edhe nga era që fryn, apo nga prekja më e vogël.

Ja, pra, ngjarjet që tregohen në këtë sure dhe mesazhi që dëshirohej të jepej, duke e përngjasuar me merimangën, i kanë dhënë këtë emër. Sa më e dobët të jetë rrjeta që bën merimanga, aq e dobët do të jetë edhe mbështetja e atyre që besojnë te ndihma e dikujt tjetër përveç Allahut. Në shumë raste, njerëzit u japin rëndësi disa forcave që i shohin si thelbësore në sipërfaqen e tokës. Po ashtu, shumë njerëz shohin postin, paranë dhe pasurinë si një forcë e rëndësishme dhe ia kushtojnë jetën arritjes së këtyre. Ndërsa shumica e tyre vrapojnë pas dijes së padobishme. Ndërsa herë pas here njerëzit shohin si dominuese armën. Në të vërtetë, ata duhet të shohin forcën hyjnore që i ka krijuar.

Ja, pra, Allahu i Lartmadhëruar, të gjitha këto i ngjason me rrjetën e dobët të merimangës, që shembet qoftë edhe nga një prekje e vogël. Forca dhe fuqia e vërtetë janë miqësia e tij. Të tjerat, sado të fuqishme të duken, kundrejt Allahut janë si një milingonë. A nuk e dinë ata se, nëse Allahu dëshiron, e zhduk me një mizë Nemrutin që supozonte se ishte zot, dhe i mashtron me një merimangë njerëzit e armatosur që erdhën deri në hyrjen e shpellës ku qe fshehur Hazreti Muhammedi (s.a.s.) me qëllim që ta vrisnin atë? E dinë, por nuk iu vjen për mbarë të shohin realitetet.

Meqë u hap kjo çështje, do të ndaj me ju një ngjarje që më ka lumturuar shumë. Unë jam, në të njëjtën kohë, edhe merimanga që mori përsipër një detyrë të rëndësishme. Është fjala për udhëtimin e bekuar të hixhretit që ndërmori Hazreti Muhammedit nga Meka në Medine. Allahu i Lartmadhëruar ma dha mua detyrën e thurjes së rrjetës në hyrjen e shpellës, me qëllim që të mbrohej Hazreti Muhammedi dhe Hazreti Ebu Bekri. Ndërsa për mua, lumturi e madhe ishte të shihja fytyrën e ndritur të Hazreti Muhammedit (s.a.s.). Tri ditët që kalova me të dhe me bashkudhëtarin e tij janë ditët më të bukura të jetës sime. Sa lumturi e madhe është kjo për mua.

Nëse edhe ju besoni vetëm në Allah dhe mbështeteni tek Ai, do të tejkaloni çdo vështirësi që ju del përpara. Mbështetuni tek Allahu, sepse nuk ka ndihmës më të madh dhe mik më të vërtetë se Ai.

“Shembulli i atyre, të cilët veç Allahut morën mbrojtës (zota idhujsh), është si shembulli i merimangës që thur shtëpi, e sikur ta dinin ata, më e dobëta shtëpi se shtëpia e merimangës.”
(Ankebut, 29/41)

KAPITULLI I KATËRT
MËSIMET QË DUHET TË
NXJERRIM NGA RRËFIMET

Njeriu i parë është edhe pejgamberi i parë

Allahu krijoi fillimisht Ademin. Më pas krijoi nënën tonë, Havanë dhe i bëri të dy plotësues të njëri-tjetrit. U mësoi atyre gjallesat dhe emrat e gjallesave. E mësoi Ademin të thotë Hava, ndërsa Havanë të thotë Adem. U mësoi atyre të dinë çdo gjë, të njohin çdo gjë. I dha profetësi babait tonë, Ademit. Të gjithë njerëzit u shumuan nga fëmijët e Ademit dhe Havasë, të cilët u shpërndanë në vende të ndryshme të botës. Në sipërfaqen e tokës u formuan gjuhë dhe raca të ndryshme. Lëkurëbardhët dhe lëkurëzinjtë u shumuan nga Hazreti Ademi dhe Hazreti Havaja. Edhe flokëverdhët, ata që kanë flokë gështenjë dhe janë ezmerë, janë fëmijët e Hazreti Ademit dhe Havasë. Edhe pse ngjyra e flokëve dhe e syve është krejt ndryshe te çdonjëri prej nesh, edhe pse flasim gjuhë të ndryshme, kemi një zemër, dy duar dhe dy këmbë. Mbi të gjitha, kemi një mendje. Të gjitha këto na i mëson Kur’ani. Po të mos shkruante ai, nuk do ta dinim se si janë krijuar njerëzit, si janë shtuar, përse janë shpërndarë në sipërfaqen e tokës. E dimë se sipërfaqja e tokës është vënë në shërbim të njerëzve, ngaqë kjo shkruhet në librin tonë.

Para Ademit u krijuan qenie me emrat melek dhe xhind. Kur Allahu u tha melekëve që do të krijonte njerëz në sipërfaqen e tokës, ata u përgjigjën: “O Zoti ynë, ne po të bëjmë robërim ty. Të lëvdojmë dhe të lartësojmë. Në të vërtetë, dyshojmë se njeriu që do të krijosh, do të derdhë gjak në sipërfaqen e tokës dhe të krijojë përçarje.” Allahu, duke thënë se Ai dinte atë që ata nuk e dinin, e krijoi njeriun dhe pejgamberin e parë, Hazreti Ademin, nga dheu. Më pas i fali jetë atij.

Allahu i mësoi Hazreti Ademit emrin e çdo gjëje. E mësoi atë ta quajë diellin diell, dheun dhe, erën erë, lulen lule dhe zogun zog. I mësoi emrat e të gjitha gjallesave që ekzistonin, gjë që nuk e bëri me melekët. Hazreti Ademin dhe njerëzit që do të shumoheshin prej tij i konsideroi si më të lartë se gjallesat e tjera. Zoti ynë i tha Ademit që t’ua tregonte emrat e gjallesave melekëve. Kur Hazreti Ademi i tha të gjithë emrat, melekët i bënë sexhde Hazreti Ademit me lejen e Allahut dhe pranuan epërsinë e tij. Vetëm shejtani nuk e pranoi urdhrin e Allahut dhe as epërsinë e Hazreti Ademit. Duke thënë se ai vetë ishte krijuar nga zjarri, përçmoi Hazreti Ademin, i cili qe krijuar nga dheu. U tregua arrogant dhe e kundërshtoi Allahun. Por, edhe zjarrin, edhe dheun, i kishte krijuar Allahu; çfarë epërsie mund të kishte zjarri mbi dheun?! Hazreti Ademi nuk ishte i epërm ngaqë ishte krijuar nga dheu, por se i ishte falur intelekt dhe vullnet nga Allahu.

Allahu e mallkoi deri në kiamet shejtanin që iu kundërvu, që u mburr e u krenua dhe që përçmoi njeriun. I vuri afat atij deri në ditën kur njerëzit do të vdisnin dhe do të ringjalleshin përsëri. Shejtani, në vend që të pendohej dhe të kërkonte falje për shkak të gabimit që bëri, zgjodhi të ngrejë krye. Vazhdoi të kundërshtojë Allahun. Tha se do të bënte të pamundurën për t’i larguar njerëzit nga kryerja e mirësisë dhe nga bukuritë. Kështu, shejtani u bë armiku i të gjitha bukurive.

Allahu e krijoi Hazreti Havanë nga Hazreti Ademi. E bëri atë plotësuese të Hazreti Ademit. Më pas i vendosi ata në xhenet dhe i ndaloi të hanin nga frutat e një peme. Përveç kësaj, i këshilloi ata, duke u thënë se shejtani ishte armik i njerëzve dhe se duhet të qëndronin larg tij.

Shejtani u kërkoi të hanin nga frutat e pemës së ndaluar, me qëllim që të fitonin pavdekshmërinë dhe duke i mashtruar, mundësoi që ata të hanin nga frutat e pemës së ndaluar. Hazreti Ademi dhe Hazreti Havaja e kuptuan se kishin kryer një veprim të keq dhe u penduan. Fakti se do të mbeteshin të këqij deri në pafundësi dhe se do të përfundonin në xhehennem, ngaqë ishin mashtruar prej dredhive të shejtanit, i shqetësoi shumë. Allahu e pa se ata ishin penduar dhe ishin mërzitur. I pranoi pendimet e tyre dhe i dërgoi ata në sipërfaqen e tokës. Kështu filloi jeta e njeriut në sipërfaqen e tokës.

Hazreti Ademi dhe Hazreti Havaja kërkuan nga Allahu që t’u jepte fëmijë. Edhe Allahu u fali atyre mjaft vajza e djem. Kështu filloi të shtohet në sipërfaqen e tokës raca e njeriut. Hazreti Ademi u bë pejgamber ndaj fëmijëve të tij. Allahu e mbrojti atë nga dredhitë e shejtanit.

Dy vëllezër nga bijtë e Hazreti Ademit, me emrat Habil dhe Kabil, i kishin bërë Allahut nga një kushtim/zotim. Kushtimi i Habilit ishte pranuar, ndërsa i Kabilit jo. Shejtani e mbushi zemrën e Kabilit me xhelozi dhe mllef ndaj të vëllait. Në fund, Kabili e vrau vëllanë e tij. Kjo ishte hera e parë që derdhej gjak në sipërfaqen e tokës. Shejtani u gëzua shumë për këtë vrasje. Kabili nuk dinte ç’të bënte me trupin e vëllait. Ndërsa fliste, krejt i hutuar, pa një sorrë, e cila po gërmonte vendin për të varrosur një sorrë të ngordhur.

Kabili mendoi se edhe ai mund të vepronte kështu. E gërmoi dheun dhe e varrosi aty vëllanë e tij, Habilin. Që prej asaj dite, çdo njeri i vdekur varroset në dhe.

Më në fund, Hazreti Ademi, i cili ishte plakur shumë, ndërroi jetë. Edhe atë e varrosën në dhe.

Hazreti Ademi ishte njeriu i parë i krijuar, ishte i pari i njerëzimit. Ishte i pari që veshi rroba. Fillimisht ai punoi tokën, mbolli dhe korri. U mësoi fëmijëve gjithë çfarë dinte. I këshilloi ata të kryenin mirësi, të jenë njerëz të mirë dhe të përshëndesin njëri-tjetrin me selam.

Hazreti Ademi është pejgamberi ynë i parë dhe jeta e tij tregohet më së miri në Kur’an.

Anija e Nuhut

Shumë vite pas Hazreti Ademit, njerëzit qenë shtuar e përhapur në sipërfaqen e tokës dhe filluan të jetojnë në bashkësi. Me kalimin e kohës, duke u larguar nga rruga e pejgamberëve, filluan të adhurojnë idhuj. Quanin zotër idhujt që kishin bërë me duart e tyre dhe bënin adhurim ndaj tyre. Kishin harruar se ishin fëmijët e Hazreti Ademit. Ata që ishin të fuqishëm dhe të pasur shtypnin të dobëtit dhe të pafuqishmit. Iu ishin ngurtësuar zemrat, kishin harruar të ishin të dhembshur e të kryenin mirësi. Shkurtimisht, nuk kishte më vend për paqe dhe qetësi në shoqëri. Allahu zgjodhi Hazreti Nuhun nga mesi i shoqërisë dhe i ngarkoi atij detyrën e profetësisë. Hazreti Nuhu ishte një person që nuk i bënte padrejtësi askujt, të cilit i besonin dhe e donin të gjithë. Ndihmonte nevojtarët me sa mundej dhe thoshte atë që konsideronte të drejtë, pa pasur frikë nga askush.

Pasi u bë pejgamber, Hazreti Nuhu e ftoi shoqërinë në të cilën jetonte që të besonte në Allah dhe t’i bënte adhurim vetëm Atij. U shpjegoi se ai vetë ishte thjesht një paralajmërues, se për sa kohë do të vazhdonin të bënin vepra të papëlqyeshme nga Allahu, nuk do të gjenin paqe dhe qetësi. Ata jo vetëm që nuk i besuan kësaj thirrjeje të bukur të Hazreti Nuhut, por edhe u tallën me të dhe me ata që i kishin besuar. I thanë atij: “Edhe ti je njeri si ne, përse të paskemi ty të besuar?” Pavarësisht gjithë mundimit të tij, pak persona besuan në Allah. Të tjerët vijuan të adhurojnë idhujt, si dhe të bëjnë të këqija e padrejtësi ndaj të pafuqishmëve. Ata që mohuan, e fajësuan Hz. Nuhun duke thënë se ishte i çmendur. U përpoqën me sa mundën ta pengojnë thirrjen e tij të bukur. Aq shumë i shtuan presionet e tyre mbi Pejgamberin Nuh dhe besimtarët, sa më në fund i kanosën me vdekje. Ai, me durim, vazhdoi të japë këshilla të bukura ndaj shoqërisë.

Zemrat e ngurtësuara të krerëve dhe të pasurve të qytetit nuk u zbutën dhe ngulën këmbë në mohimin e tyre. Pejgamberi Nuh hapi duart dhe bëri dua ndaj Allahut: “O Zoti im, po përgënjeshtrojnë fjalët e mia, më ndihmo!” Pas kësaj, mohuesit e sfiduan Pejgamberin Nuh duke thënë: “Pa të na dënojë Zoti yt, nga i cili kërkon ndihmë dhe të shohim.” Presionet dhe shtypjet që bëheshin ndaj Pejgamberit Nuh dhe besimtarëve kishin arritur në një pikë të parezistueshme. Pas kësaj, Hazreti Nuh bëri dua duke thënë: “O Zoti im, më shpëto mua dhe ata që kanë besuar!” Allahu e urdhëroi Pejgamberin Nuh që të ndërtonte një anije. Deri atë ditë askush nuk kishte ndërtuar anije dhe prandaj askush nuk dinte si ta ndërtonte. Allahu e mësoi Pejgamberin Nuh që të ndërtonte anije. Ndërtoi një anije të madhe me pemët që sillte nga pylli. Pasi u ndërtua anija, Allahu kërkoi nga Hazreti Nuhu që të hipte në të ata që kishin besuar. Mohuesit nuk arritën ta kuptojnë fatkeqësinë që po afronte. Ditën tjetër qiejt u kapluan nga re të zeza dhe përflakën vetëtimat. Pa kaluar shumë kohë filloi të bjerë shi me gjyma. Shiu binte pa pushim. Çdo anë kishte filluar të mbushej me ujë. Mohuesit filluan të vraponin drejt maleve. Por kjo nuk mjaftoi për t’i shpëtuar ata. Ra aq shumë shi, sa çdo vend u mbush me ujë dhe nuk mbeti as një pëllëmbë tokë e pambuluar nga uji. Të gjithë mohuesit që talleshin me anijen e Pejgamberit Nuh u mbytën.

Kohë më vonë, shiu që binte prej ditësh kishte pushuar dhe retë ishin shpërndarë. Dielli, pas një kohe të gjatë, filloi të përhapë bujarisht rrezet e tij në sipërfaqen e tokës. Allahu kishte shpëtuar një grusht njerëzish që i kishin besuar.

Ujërat u tërhoqën dalëngadalë. Malet dhe fushat filluan të duken përsëri. Në sipërfaqen e tokës filloi një jetë e re. Për këtë arsye, Hazreti Nuhu, pas Hazreti Ademit, konsiderohet si babai i dytë i njerëzimit.

Edhe Hazreti Nuhu është pejgamberi ynë. Ai ndërtoi anijen e parë dhe jeta e tij tregohet më së miri në Kur’an.

Trëndafilishtë në zjarr

Pas Hazreti Nuhut, njerëzit filluan të përhapen sërish në sipërfaqen e tokës. Ndërtuan qytete të reja dhe filluan të jetojnë në bashkësi. Njerëzit, me kalimin e kohës, filluan të ndahen nga rruga e drejtë që u kishte mësuar pejgamberi dhe të bëjnë të këqija, të lënë Allahun dhe të adhurojnë zotër të tjerë. Allahu u dërgoi njerëzve shumë pejgamberë që t’u kujtonin fenë. Hazreti Ibrahimi është njëri prej këtyre pejgamberëve. Ai u dërgua si pejgamber ndaj shtetit Babil, një pjesë e të cilit sot gjendet në Anadoll. Këtu njerëzit adhuronin për zotër diellin, hënën, yjet dhe idhujt që bënin me duart e tyre.

Ibrahimi, para se të bëhej pejgamber, duke parë një natë yjet dhe hënën në qiell, tha: “Si është e mundur që këto i adhurojnë si zotër?” Yjet dhe hëna që shndrisnin fort natën, kur bëhej ditë, të gjitha zhdukeshin. “Hëna dhe yjet, që një herë duken e një herë jo, nuk mund të bëhen Zoti im,” mendonte gjithnjë ai. U zgjua një ditë në mugëtirën e mëngjesit dhe u zhyt në soditjen e diellit. Dielli ndriste me gjithë bukurinë e madhështinë e tij dhe ky e vështroi gjatë gjithë ditës. Edhe dielli, kur ra muzgu, humbi në heshtje. Ibrahimi mendoi se as dielli nuk mund të ishte Zoti i njerëzve. Duhet të ekzistonte një krijues i lartë, që krijonte çdo gjë; njerëzit, diellin, yjet dhe hënën. I mendoi këta për ditë të tëra dhe më në fund besoi në Allahun, krijuesin e gjithësisë.

Pejgamberi Ibrahim ishte një pejgamber me shprehi të bukura, humanitar dhe bujar. I pëlqente shumë të mirëpriste mysafirët, të ofronte gosti ndaj tyre dhe të ndihmonte të varfrit. Allahu, ashtu si pejgamberët e mëparshëm, e ftoi edhe atë dhe popullin e tij të bënin mirësi dhe të hiqnin dorë nga të këqijat.

Edhe babai i Hazreti Ibrahimit i adhuronte idhujt. Kjo gjendje e babait të tij e mërziste shumë. Një ditë i tha babait: “Babai im i dashur, përse i adhuron këta idhuj që nuk dëgjojnë, nuk shohin dhe që nuk të falin asnjë dobi? Babai im i dashur, Allahu është një, ai nuk ka shok dhe të ngjashëm.” Babai, i nxehur nga fjalët e të birit, reagoi duke thënë: “Si është e mundur që ti mohon zotërit tanë?” dhe e dëboi atë nga shtëpia. Hazreti Ibrahimi, pavarësisht kësaj sjelljeje të vrazhdë të babait të tij, i bëri dua Allahut që ta falte babanë dhe t’i tregonte udhën e drejtë.

Pejgamberi Ibrahim, pa u lodhur dhe pa u mërzitur, i tregoi popullit të tij se duhet të adhuronin Allahun dhe të mos bënin adhurim ndaj zotërve të tjerë.

Mbreti i Babilit, Nemruti, ishte i pamëshirshëm. Populli qëndronte larg thirrjes së Ibrahimit për shkak të frikës që kishin ndaj tij. Një ditë, Hazreti Ibrahimi shkoi te Nemruti dhe e ftoi të besojë në Allah. Nemruti, me një qëndrim qesëndisës, i tha: “Zoti i këtij shteti jam unë. Po zoti yt kush është?” Pejgamberi Ibrahimi tha: “Zoti im është Allahu. Ai të jep vdekjen dhe të ringjall përsëri.” Pas kësaj, Nemruti thirri dy persona që kishin marrë dënimin me vdekje. I urdhëroi ushtarët që të vrisnin njërin prej tyre dhe tjetrin ta linin gjallë. Ushtarët e vranë menjëherë njërin prej tyre, ndërsa tjetrin e lanë të lirë. Nemruti u kthye nga Hazreti Ibrahimi dhe i tha: “Ja, e pe? Edhe unë vdes dhe ringjall njerëz.” Pas kësaj, Hazreti Ibrahimi ia ktheu: “Zoti im e lind diellin nga lindja. Nëse je i aftë, perëndoje atë në perëndim.” Nemruti nuk dinte ç’të thoshte pas këtyre fjalëve, por sërish nuk besoi në Allah.

Në qytetin Babil ndodhej një tempull i madh, ku gjendeshin idhujt. Populli vinte këtu, u ofronte dhurata idhujve dhe bënte dua ndaj tyre që t’iu plotësonin dëshirat. Një ditë, Pejgamberi Ibrahim, në një kohë kur të gjithë po dëfreheshin në panair, hyri fshehurazi në tempull. Me sëpatën që kishte në dorë i theu një për një të gjithë idhujt. Në fund e vari sëpatën në qafën e idhullit të madh dhe u largua pa u vënë re nga askush. Populli i Babilit, pasi mbaroi dëfrimi, u tmerrua kur erdhi në tempull dhe pa se çfarë kishte ndodhur. Filluan të mendojnë për njeriun që mund ta kishte bërë këtë veprim. E dinin se Hazreti Ibrahimi nuk u besonte idhujve dhe dyshuan tek ai. E thirrën menjëherë në tempull dhe e pyetën: “Mos i theve ti idhujt?” Ibrahimi tha: “Mos e ka bërë ky që ka sëpatën të varur në qafë? Le ta pyesim atë, ndoshta ai e ka parë se kush e ka bërë.” Të gjithë ata që ishin aty u habitën nga kjo përgjigje dhe panë një herë Ibrahimin e një herë idhullin. Njëri prej tyre tha: “Ibrahim, mos u tall me ne. Edhe ti e di se këta janë të pashpirt, nuk janë të gjallë. As shohin dhe as flasin. Nga ta dijë ai?” Pas kësaj Ibrahimi tha: “Nëse qenka kështu, përse i adhuroni idhujt që nuk shohin, nuk flasin, madje që janë të paaftë të mbrojnë edhe veten e tyre? Besoni në Allahun e Lartmadhëruar, zotin e botëve.” Këto fjalë të Pejgamberi Ibrahimit ndikuan shumë tek ata që gjendeshin aty. Kjo ngjarje filloi të përhapej vesh më vesh mes popullit. Disa prej tyre besuan dhe hoqën dorë nga adhurimi i idhujve. Nemruti u zemërua shumë kur mësoi se ç’kishte ndodhur. E kishte kuptuar se nuk do të shpëtonte nga Ibrahimi, veçse po ta vriste atë. Vendosi ta hedhë në zjarr atë për të frikësuar njerëzit. Në sheshin e qytetit u grumbullua një turrë e madhe drush. Pejgamberi Ibrahim e dinte se Zoti i tij do ta mbronte atë. Nemruti pa Hazreti Ibrahimin mos ishte frikësuar dhe do të hiqte dorë nga besimi i tij, por ai qëndronte drejt më këmbë, pa ndier as shqetësimin dhe frikën më të vogël. Populli ishte mbledhur rreth zjarrit. Më pas Pejgamberin Ibrahim e hodhën në mes të flakëve. Të gjithë e kishin mbajtur frymën dhe po sodisnin atë që po ndodhte. Zjarri u shndërrua menjëherë në trëndafila, ndërsa në sytë e besimtarëve u shfaq një rreze ndriçimi. Nemruti dhe mohuesit mbetën të pafjalë. Allahu e kishte urdhëruar zjarrin që të mos e digjte Ibrahimin. Zjarri, që digjte çdo gjë, ishte bërë një trëndafilishte e freskët për Ibrahimin. Hazreti Ibrahimi e falënderoi nga zemra Allahun për shkak të kësaj mrekullie.

Pas kësaj mrekullie mohuesit nuk patën më guxim t’i bënin keq atij.

Hazreti Ibrahimi, për të ftuar njerëzit në rrugën e bukur të Allahut, u largua nga toka ku kishte lindur e ishte rritur dhe emigroi në Egjipt. Atij i lindën dy djem me emrat Ismail dhe Is’hak. Allahu ngarkoi me detyrën e profetësisë edhe Ismailin, edhe Is’hakun.

Hazreti Ibrahimi, Qabenë, e cila u ndërtua për herë të parë nga Hazreti Ademi, e rindërtoi mbi të njëjtat themele bashkë me djalin e tij, Ismailin.

Edhe Hazreti Ibrahimi dhe djali i tij, Hazreti Ismaili, janë pejgamberët tanë. Jeta e tyre tregohet më së miri në Kur’anin Famëlartë.

Jusufi, i bukuri i të bukurve

Pejgamberi Jakub është nipi i Hazreti Ibrahimit dhe një pejgamber që ishte dërguar ndaj shtetit Kenan. Pejgamberi Jakub kishte dymbëdhjetë djem. Jusufi ishte i njëmbëdhjeti, ndërsa Bunjamini ishte djali më i vogël.

Jusufi ishte një fëmijë shumë i bukur, aq sa ishte e vështirë të gjeje një të tillë ndërmjet njerëzve. Ngaqë ishte një djalë i këndshëm, kjo bënte që ta donin dhe pëlqenin të gjithë. Babai i tij, Jakubi, ndante më shumë kohë me të sesa me vëllezërit e tjerë. Ndërkaq, vëllezërit e tjerë bëheshin xhelozë për shkak të interesit që tregonte babai i tyre për të.

Një natë, Jusufi kishte parë një ëndërr të bukur. Në ëndrrën e tij i bënin sexhde njëmbëdhjetë yje, dielli dhe hëna. Ëndrrën që pa ia tregoi babait. Babai i tij, Jakubi, u ndikua shumë nga kjo ëndërr e bukur dhe iu mbushën sytë me lot. Djalin e shtrëngoi fort. E kishte kuptuar se në të ardhmen, djali i tij do të bëhej pejgamber. Babai e këshilloi shumë që të mos ua tregonte vëllezërve këtë ëndërr. Sepse kishte frikë mos djemtë e tij i bënin keq Jusufit. Prandaj nuk ndahej nga ai dhe nuk ia besonte askujt.

Më pas, vëllezërit e tij të mëdhenj e mësuan ëndrrën e Jusufit. Kjo i shtoi edhe më shumë xhelozitë e tyre. Më në fund bënë një marrëveshje për të shpëtuar nga Jusufi. Thurën një plan të fshehtë mes tyre dhe kërkuan leje që të shkonin të gjithë bashkë për shëtitje në pyll. Hazreti Jakub nuk donte t’i jepte leje Jusufit. Mirëpo djemtë ngulën këmbë shumë dhe filluan t’i luten: “Babai ynë i dashur, jemi kaq persona. Si nuk do të arrijmë të mbrojmë Jusufin? Të lutemi, na jep leje të shkojmë të gjithë bashkë atje.” Duke mos pasur zgjidhje tjetër, babai u dha leje. Vëllezërit u nisën të gjithë së bashku. Ishin larguar shumë nga shtëpia. Rreth e rrotull nuk kishte këmbë njeriu.

Tashmë mund të shpëtonin nga Jusufi. Vëllezërit e hodhën në pus atë pa ndier fare keqardhje. Jusufi shpëtoi nga mbytja duke u kapur në një gur në cep të pusit. Vëllezërit menduan për gënjeshtrën që do t’i thoshin babait mbi vdekjen e Jusufit. Më në fund e lyen këmishën e Jusufit me gjakun e një kafshe që e gjuajtën në pyll. Erdhën në shtëpi duke qarë dhe me këmishën e përgjakur në dorë. Babait të tyre i thanë: “Babai ynë i dashur, ndërsa ne po luanim, vëllanë na e sulmoi ujku. U munduam shumë, por nuk arritëm ta shpëtojmë. Mundëm të gjenim vetëm këmishën e përgjakur.” Kur Hazreti Jakubi nuk pa asnjë të grisur në këmishë, e kuptoi se djemtë i kishin bërë keq atij. Kërkoi që të largoheshin pa i parë madje as në sy. Iu mbushën sytë me lot dhe dhimbjen e Jusufit të vogël e ndjeu në thellësitë e shpirtit.

Kur Jusufi po priste i pashpresë në pus, një karvan që po shkonte në Egjipt e dëgjoi atë dhe e nxori nga pusi. Kur arritën në Egjipt, ata që ishin në karvan e dhanë Jusufin si shërbëtor në shtëpinë e vezirit të Egjiptit. Jusufi tashmë filloi të qëndrojë këtu.

Kur u rrit dhe u bë djalosh i ri, u zbukurua edhe më shumë. Bashkëshortja e vezirit u ndikua shumë nga bukuria e Jusufit dhe ra në dashuri me të. Në një çast, kur në shtëpi nuk ishte askush, i propozoi Jusufit që të kryenin veprime të pahijshme. Jusufi nuk e pranoi këtë propozim. Sepse ai ishte një person i pastër dhe i moralshëm. Kur bashkëshortja e vezirit nuk e arriti atë që dëshironte, u ankua për Jusufin te bashkëshorti i saj, i cili e burgosi atë me pa të drejtë.

Jusufi qëndroi për vite të tëra në burg. Allahu e mësoi atë të komentojë ëndrrat dhe Jusufi nisi të komentonte ëndrrat e shokëve në burg. Allahu e ngarkoi atë me detyrën e pejgamberit, që të ftonte njerëzit në të drejtë dhe në të bukur.

Një natë, sovrani i Egjiptit pa në ëndërr se shtatë lopë të dobëta hëngrën shtatë lopë të shëndosha dhe se ishin shtatë kallinj të njomë pranë shtatë kallinjve të thatë. Këtë ëndërr nuk kishte arritur ta komentonte askush. Një person që kishte njohur Pejgamberin Jusuf kur ishte në burg, i tha sovranit se sa drejt i komentonte ëndrrat ai. Kështu, e nxorën atë menjëherë nga burgu që të vinte të komentonte ëndrrën e sovranit. Pejgamberi Jusuf tha se në një të ardhme jo të largët do të kishte një zi të madhe dhe se duhet të merreshin masat paraprake për këtë. Sovrani, ngaqë shtetin e prisnin ditë të vështira, e bëri Hazreti Jusufin përgjegjës të thesarit.

Pejgamberi Jusuf, një pjesë të prodhimit që u sigurua gjatë shtatë viteve kur pati begati, urdhëroi ta vendosnin nëpër depo. Shtatë vite më pas filloi zia. Njerëzit që vinin turma-turma nga shtetet fqinj, erdhën në Egjipt të merrnin ushqime. Edhe vëllezërit e Hazreti Jusufit e lanë vëllanë më të vogël, Bunjaminin, te babai i tyre dhe erdhën në Egjipt të merrnin ushqim. Vëllezërit nuk e njohën Hazreti Jusufin, por Pejgamberi Jusuf i njohu ata. Kërkoi nga ata që të sillnin vëllanë e tyre, përndryshe, u tha se kur të vinin herë tjetër, nuk do t’u jepte ushqim. Edhe pagesën për ushqimet që u dha, ua ktheu mbrapsht. Kur erdhën herën tjetër në Egjipt, sollën me vete edhe vëllanë e tyre, Bunjaminin. Hazreti Jusufi i tregoi vëllait, Bunjaminit, çfarë kishte ndodhur dhe e përqafoi me dashuri. Përgatiti një plan për ta lënë Bunjaminin në Egjipt. Kur vëllezërit do të largoheshin nga qyteti, urdhëroi që në çantën e Bunjaminit të vendosej një send i çmuar i sovranit. Ditën tjetër, kur vëllezërit u nisën për rrugë, një roje i ndaloi ata dhe kontrolloi çantat e tyre. Në çantën e Bunjaminit u gjet sendi i humbur i sovranit. Pas kësaj, Bunjaminin e arrestuan. Përpjekja e vëllezërve nuk ishte e mjaftueshme për ta shpëtuar atë. Duke mos pasur zgjidhje tjetër, e lanë Bunjaminin atje dhe u kthyen në vendlindjen e tyre. I treguan babait të tyre për atë që kishte ndodhur. Hazreti Jakubit, sikur të mos i mjaftonte humbja e djalit të tij, Jusufit, tani ishte ndarë edhe nga Bunjamini. Sytë e lodhur nga të qarët i ishin verbuar. Por, sërish, pa e humbur shpresën, tha: “Mua më takon të shpreh durim. Allahu një ditë do të më bashkojë me djemtë e mi. Ai di
çdo gjë.”

Pas një kohe, vëllezërit e tyre shkuan në Egjipt për të marrë Bunjaminin. Vajtën te Pejgamberi Jusuf dhe kërkuan që ta falte vëllanë e tyre, Bunjaminin. Pas kësaj, kur Pejgamberi Jusuf i pyeti: “Çfarë i keni bërë vëllait tuaj, Jusufit?”, vëllezërit me habi thanë, “Mos je ti Jusufi?” Të gjithë ishin të kapluar nga frika. Mirëpo Hazreti Jusufi i fali vëllezërit që i patën bërë keq. Nxori këmishën, ua dha dhe i urdhëroi t’ia dërgonin babait, duke u thënë: “Dërgojani këmishën time babait. Ai do të më njohë nga aroma ime” dhe i përcolli. Pejgamberi Jusuf e shtrëngoi këmishën e Jusufit dhe e nuhati me mall. Më pas e vendosi këmishën në fytyrë. Në atë çast, si shpërblim i durimit të tij, Allahu i ktheu vështrimin. Të gjithë së bashku vajtën në Egjipt. Hazreti Jusufi i tha: “Babai im i dashur, ja, pra, ëndrrën që kam parë dikur, Zoti ma plotësoi.”

Pejgamberi Jusuf, për vite të tëra i drejtoi njerëzit e Egjiptit me drejtësi. Bëri profetësi dhe i udhëzoi ata, duke i ftuar në mirësi dhe bukuri.

Edhe Hazreti Jakubi me Hazreti Jusufin janë pejgamberët tanë. Jeta e tyre tregohet më së miri në Kur’an Famëlartë.

Një foshnjë në ujë: Hazreti Musai

Ata që erdhën nga fisi i Pejgamberit Jusuf u quajtën fisi izraelit. Pas Hazreti Jusufit u vendosën në Egjipt, ku u shtuan edhe më shumë. Faraoni që drejtonte Egjiptin bënte padrejtësi ndaj fisit izraelit dhe i përdorte ata si të ishin skllevër. Një natë pa në ëndërr se një zjarr i kishte djegur fronin atij. Këtë ëndërr e komentuan në trajta të ndryshme, duke thënë se kjo ishte shenjë e zbritjes së Faraonit nga froni, prej një djali që do të lindte nga fisi izraelit. Djemtë që lindën atë vit filluan të vriten një nga një dhe pa dhembshuri, me urdhrin e Faraonit. Musai ishte njëri prej foshnjave meshkuj që lindi atë vit. Kur nëna e tij po përpëlitej pa asnjë shpresë për të shpëtuar jetën e Musait, asaj i erdhi një frymëzim nga Allahu: “Ushqeje atë! Lëre në ujë kur të frikësohesh se mos të ndodh gjë! Mos u mërzit, mos u frikëso! Sepse ne do të ta kthejmë atë.”

Nëna e ushqeu me qumësht gjiri Musain. E puthi për herë të fundit dhe ia la amanet Zotit duke e hedhur në lumin Nil, pasi e kishte vënë brenda një djepi prej dërrase. Motra e Musait ishte ende fëmijë. Edhe ajo ndiqte e heshtur vëllanë që tundej ngadalë mbi dallgët e lumit.

Nëpërmjet rrjedhës së lumit, djepi që mbante Musain erdhi deri në sarajin e Faraonit. Bashkëshortja e Faraonit, Asija, ndërsa shëtiste buzë lumit, vuri re djepin. Kur u afrua pranë djepit dhe ngriti mbulesën, pa se në të po flinte një fëmijë. E mori në krahë dhe u përkujdes për të. E ndjeu të afërt atë, njësoj si të ishte fëmija i saj. E mori foshnjën, vajti te Faraoni dhe kërkoi nga ai që t’ia falte jetën. Pasi Faraoni u bind, Musai filloi të jetojë në saraj njësoj si fëmijët e tjerë të tij. Tani i nevojitej një nënë qumështi. Mirëpo foshnja nuk pranonte qumështin e asnjë nëne. Motra e Musait tha se ishte në dijeni të një nëne qumështi, e cila mund ta ushqente. Bëhej fjalë për vetë nënën e Musait. Kur kjo e fundit u informua për situatën në fjalë, vajti në saraj dhe tha se donte të bëhej nënë qumështi për foshnjën. Foshnja e pranoi qumështin e nënës. Kështu, Musai filloi të rritej në sarajin e Faraonit me vetë nënën e saj. Kur Musai u rrit, u largua nga saraji i Faraonit dhe vajti në vendlindjen e Shuajbit, ku punoi për një farë kohe si bari. Me drejtësinë dhe moralin e tij të bukur ndikoi te të gjithë njerëzit që kishte përreth. Atje u martua me vajzën e Pejgamberit Shuajb.

Musai vendosi të kthehej në Egjipt bashkë me bashkëshorten dhe u nisën për rrugë. Kur mbërritën te mali Tur, i erdhi shpallja hyjnore nga Allahu dhe u ngarkua me detyrën e profetësisë. Allahu i Lartmadhëruar kërkoi nga Musai që të shkonte te Faraoni dhe t’i tregonte fenë.

Hazreti Musai, pasi mori me vete edhe vëllanë e tij, Hazreti Harunin, i cili ishte edhe ky pejgamber, shkuan te Faraoni. Hazreti Musai e ftoi atë të njihte ekzistencën dhe njëjësinë e Allahut dhe t’i bënte robërim vetëm Atij. Kërkoi nga ai që të mos bënte më të këqija kundrejt fisit izraelit. Faraoni e refuzoi këtë thirrje dhe kërkoi nga ai që të bënte një mrekulli për të vërtetuar profetësinë e tij. Kur Hazreti Musai hodhi në tokë bastunin që kishte në dorë, ai u kthye në një gjarpër gjigant. Faraoni mendoi se kjo ishte magji dhe thirri magjistarët e tij, të cilët i urdhëroi të zhduknin magjitë e Musait. Magjistarët i vunë në funksion të gjitha aftësitë e tyre, por bastuni i Hazreti Musait i zhduku të gjitha magjitë. Kur magjistarët e kuptuan se ajo që bëri Hazreti Musai nuk ishte magji, por një mrekulli, besuan në Allah, ndërsa Faraoni vazhdonte të mos besonte. Hazreti Musai mori me vete popullin e Musait dhe vendosi të dalë nga Egjipti. Faraoni u informua për këtë dhe iu vu në ndjekje me ushtrinë e tij për t’i zhdukur ata. Në bregun e Detit të Kuq i zuri ngushtë Musain dhe njerëzit e tij. Hazreti Musai bëri dua ndaj Allahut që ta ndihmojë. Allahu e urdhëroi që të godiste detin me bastunin që kishte në dorë. Kur Hazreti Musai goditi detin me bastunin që kishte në dorë, i gjithë uji u nda më dysh. Pas kësaj, Hazreti Musai dhe ata që kishte me vete kaluan në bregun përballë, nëpërmjet rrugës që ishte hapur përmes detit. Faraoni me ushtrinë e tij provuan të kalonin edhe ata, por deti u bashkua sërish, gjë që çoi në mbytjen e tyre. Kështu, Allahu i mbrojti njerëzit që i besuan nga të këqijat e mohuesve.

Hazreti Musai, gjatë gjithë jetës së tij, kërkoi nga populli që të bënte adhurim ndaj Allahut dhe të mos i njihnin
shok atij.

Edhe Hazreti Musai është pejgamberi ynë. Jeta e tij tregohet më së miri në Kur’an.

Një pejgamber farkëtar: Hazreti Davud

Allahu zgjodhi Hazreti Davudin si pejgamber dhe i dërgoi Zeburin si libër. Ai njihej për bukurinë e zërit. Për këtë arsye, në kulturën tonë, personave që kanë zë të bukur, u thuhet se e kanë zërin si të Davudit. Të gjithë ndikoheshin nga këndimi i duave prej Hazreti Davudit.

Pejgamberëve që zgjodhi mes njerëzve, Allahu jo vetëm u mësoi informacionet fetare, por u tregoi atyre edhe të dhëna në lidhje me jetën e përditshme. Allahu e kishte mësuar Hazreti Davudin që të zbuste hekurin dhe t’i jepte formë atij. Mjeshtri i parë i hekurit është Pejgamberi Davud. Kështu, populli i tij mbrohej ndaj armiqve me mburoja prej hekuri.

Edhe Hazreti Davudi është pejgamberi ynë. Jeta e tij tregohet më së miri në Kur’anin Famëlartë.

Pejgamberi që fliste me zogjtë: Hazreti Sulejmani

Pas Hazreti Davudit, Allahu ngarkoi me detyrën e pejgamberit Hazreti Sulejmanin.

Hazreti Sulejmani kërkoi nga Allahu një sovranitet të madh. Allahu e pranoi duanë e tij. Allahu i mësoi Hazreti Sulejmanit gjuhën e kafshëve dhe të zogjve. I dha atij edhe forcën e drejtimit të erës. Kështu, ai u bë një sovran i madh, që drejtonte mbi të gjitha gjallesat.

Në ushtrinë e Sulejmanit kishte edhe zogj. Një ditë, kur u nis për në luftë bashkë me ushtrinë e tij, pa se kishte humbur zogu Hudhud. Kur u kthye, e thirri dhe e pyeti për shkakun e këtij largimi. Zogu Hudhud i tha se kishte sjellë lajm nga sovranja me emrin Belkis, e cila drejtonte shtetin Sebe. Populli Sebe adhuronte diellin.

Hazreti Sulejmani i dërgoi letër Belkisit, ku i tregonte asaj dhe popullit të saj për ekzistencën dhe njëjësinë e Allahut. I ftoi ata që të adhuronin vetëm Allahun. Belkis mblodhi vezirët, lexoi letrën dhe u këshillua me ta se ç’duhet të bënte. Vezirët thanë se duhet të hapnin luftë ndaj Hazreti Sulejmanit. Belkis, e cila nuk donte luftë, i dërgoi dhurata Hazreti Sulejmanit, por ky nuk i pranoi ato. Pas kësaj, Belkis u nis për rrugë, me qëllim që ta vizitonte Hazreti Sulejmanin në sarajin e tij.

Para se të vinte Belkisi, Hazreti Sulejmani urdhëroi sjelljen e fronit të tij në saraj. Belkis u habit shumë kur pa fronin e tij. Për më tepër, ajo ishte habitur shumë edhe nga saraji prej margaritarësh që Hazreti Sulejmani kishte ndërtuar mbi ujë. Belkis e kuptoi se një fuqi e tillë mund të jepej vetëm nga krijues i lartë. Pasi hoqi dorë nga adhurimi i diellit, besoi tek Allahu që është zoti i botëve.

Gjatë sovranitetit të tij, Hazreti Sulejmani u soll me drejtësi ndaj njerëzve dhe çdo gjallese tjetër.

Hazreti Sulejmani është pejgamberi ynë. Jeta e tij tregohet më së miri në Kur’anin Famëlartë.

Një foshnjë që flet: Isai, i biri i Merjemit

Hazreti Merjem njihej si një femër me moral të bukur dhe e ndershme. Vinte nga familja Imran, e cila ishte një familje e përzgjedhur në popull. Allahu i dërgoi asaj melekun me emrin Xhebrail, në formën e njeriut. Hazreti Merjem, kur u përball me një mashkull të panjohur, e këshilloi të frikësohej nga Allahu dhe të mos i bënte keq. Ndërsa Xhebraili i dha sihariqin, duke thënë: “Unë jam i dërguari i Allahut.
U dërgova që të të fal një bebe-mashkull të bukur.” Pas kësaj, Hazreti Merjemi, e cila u habit shumë, tha: “Unë nuk jam e martuar. Nuk jam e pamoralshme, nuk jam as edhe një grua e keqe. Si mund të kem fëmijë unë?” Xhebraili ia ktheu: “Kjo është shumë e thjeshtë për Zotin e botëve. Allahu e krijoi djalin tënd, Isain, si një mrekulli ndaj njerëzve. Atij i mjafton forca për çdo gjë.”

Ditët pasuan njëra-tjetrën, muajt po ashtu

Ditën kur do të lindte, Hazreti Merjemi shkoi në një vend larg njerëzve dhe, nën pemën e një hurme, solli në jetë Isain. Hazreti Merjemi u kthye në shtëpi bashkë me foshnjën e saj në krah. Atë e priste një sprovë e vështirë. Njerëzit u habitën nga fakti që ajo kishte lindur një fëmijë pa qenë e martuar dhe e qortuan atë, duke e cilësuar si grua me moral të keq. “O Merjem, ke bërë një punë shumë të keqe!” i thanë. Pas kësaj, Hazreti Merjem tha: “Unë nuk kam bërë gjë për t’u turpëruar. Foshnja ime është një mrekulli e Allahut. Nëse nuk më besoni mua, pyeteni atë.” Njerëzit e dinin se një bebe i porsalindur nuk do të fliste. Mirëpo, në atë kohë ndodhi një mrekulli dhe foshnja Isai filloi të flasë: “Unë jam pejgamberi i Allahut. Ai më dërgoi mua që t’ju tregoj njerëzve udhën e drejtë. Kërkoi nga unë që të jem një fëmijë i mirë dhe më mbajti larg ekstremiteteve. Kur të lind, të vdes dhe të ringjallem, Allahu do të më falë bukuri.” Njerëzit u habitën kur panë një të porsalindur që po fliste. Hoqën dorë nga fajësimi i Hazreti Merjemit dhe e lanë të qetë atë.

Kur Hazreti Isai u rrit, njësoj si pejgamberët e tjerë, edhe ai i ftoi njerëzit të besonin te njëjësia e Allahut, te kryerja e mirësive dhe që të qëndronin larg së shëmtuarës. Njerëzit nuk i besuan thirrjes së tij të bekuar, përkundrazi, e torturuan atë dhe shokët e tij që besonin. Mirëpo Allahu e mbrojti pejgamberin e tij dhe besimtarët nga të këqijat e mohuesve.

Edhe Hazreti Isai është pejgamberi ynë. Jeta e tij tregohet më së miri në Kur’an.

Kur’ani Famëlartë: Qytetërimi dhe shpallja hyjnore

E vërteta u shpjegua me shpalljen hyjnore

Njeriu me shpalljen hyjnore u ndriçua

U freskua me shpalljen hyjnore

Sepse vdekja nuk ishte fundi

Bashkë me shpalljen hyjnore mori edhe sihariqin

Me shpalljen hyjnore u ndanë rrugët

E vërteta qëndronte mu aty, në shesh

U bënë krejt të qarta besimi dhe mohimi

Ajo që erdhi nga fjalët e bukura

Ishte shpresë për besimtarin dhe frikë për mohuesin

Epokë pas epoke, dallgë pas dallge

Nga Egjipti dhe nga Roma

Nga Kudusi, Meka dhe Medina

Duke e grisur vazhdimisht errësirën

Herë nga zjarri, e herë nga një pus

Herë të tjera nga barku i një peshku

Duke fëshfëritur legjendat

U pastrua nga shpallja hyjnore

Koha me shpalljen hyjnore u gatua