ALKOLLÜ İÇKİLER SİGARA VE
MADDE BAĞIMLILIĞI

Prof. Dr. Alparslan ÖZYAZICI

Hacettepe Üniversitesi
Tıp Fakültesi Emekli Öğretim Üyesi

ANKARA - 2017

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI YAYINLARI - 363

İLMİ ESERLER - 68

Koordinasyon

Yunus AKKAYA

Tashih

M. Ali SOY

Grafik & Tasarım

İsa YÜCEL

Baskı

Korza Yay. Basım San. Tic. A.Ş.

0 312 342 22 08

Din İşleri Yüksek Kurulu Kararı:
20.11.1996 / 1251

12. Baskı - 2017

ISBN: 978-975-19-1763-8

2017-06-Y-0003-363

Sertifika No: 12931

© T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı

İletişim

Dini Yayınlar Genel Müdürlüğü

Basılı Yayınlar Daire Başkanlığı

Tel: 0 312 295 72 93 - 94

Faks: 0 312 284 72 88

e-posta: diniyayinlar@diyanet.gov.tr

Dağıtım ve Satış

Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü

Tel: 0 312 295 71 53 - 295 71 56

Faks: 0 312 285 18 54

e-posta: dosim@diyanet.gov.tr

SUNARKEN

Başkanlığımız, kurulduğu tarih olan 3 Mart 1924’ten itibaren, “Toplumu din konusunda aydınlatma..” görevini aralıksız sürdürmektedir.

Bir yandan irşad hizmetleri verilirken, diğer yandan basılı, sesli ve görüntülü yayınlarla, halkımız din konusunda doğru olarak bilgilendirilmektedir.

Başkanlığımız muhtelif yayınlarıyla toplumun birlik ve bütünlüğünü sağlamakla birlikte, ayrıca dinde olmadığı halde sonradan dine sokulan veya dindenmiş gibi algılanan bid’at ve hurafelere karşı da halkımızı uyarmaktadır.

Yayınlarımızda din, ahlâk, vatan ve bayrak gibi mukaddes sayılan değerlerimizin korunması ve kollanmasına da azami titizlik gösterilmektedir. Bu hizmetler, bundan sonra da artarak ve ilmî ölçüler dikkate alınarak devam edecektir.

İlmî kriterler göz önüne alınarak hazırlanan yayınlarımız, toplumumuzun her kesimine hitap edebilecek niteliktedir. Bununla beraber Türk kültürünü koruma ve kültürümüze katkı sağlama da ana hedeflerimizdendir.

Başkanlığımız bu güne kadar çocuklara, yetişkinlere ve ilmî çevrelere hitap eden 400’ün üzerinde eser yayınlamış; çizgi film, drama, belgesel, paket programlar, vaaz ve Kur’an-ı Kerim bant ve kasetleri hazırlatmış ve bu yayınlarımız muhteva ve kalite bakımından hüsn-ü kabul görmüştür.

Gelişen dünyada medyanın topluma tesirini inkâr etmek mümkün değildir. Kendini yenilemek zorunda olan herkes kitap okumaya, araştırma yapmaya, çeşitli yayınları izlemeye, dinlemeye ve yeni yeni bilgiler kazanmaya devamlı ihtiyaç duyacaktır. Yüce dinimizin hedefi de bu doğrultudadır.

Kesin olarak bilinmelidir ki, dinin bilim ve teknoloji ile çeliştiği hiç bir nokta mevcut değildir. Esasen ilk emri “Oku” olan bir dinin bilimle çelişmesi ve çatışması da düşünülemez.

Elinizdeki eserin siz okuyucularımıza faydalı olacağına inanıyor, yazarını tebrik ediyoruz.

Diyanet İşleri Başkanlığı

GİRİŞ

Bilineceği gibi alkollü içkiler, Hz. Peygamber (s.a.s.) efendimiz tarafından; “İçki bütün kötülüklerin anasıdır” diye tarif edilmiştir. Gerçekten de, ilim, fen ve teknik geliştikçe, bu hakikatın doğruluğu teyit edilmektedir. Sadece sıhhate zararlı olmakla kalmayan içki, trafik kazalarının ve iş kazalarının bugün en büyük sebepleri arasındadır. Aile geçimsizlikleri, boşanmaların en önemli sebeplerinden birisi alkollü içkilerin meydana getirdiği huzursuzluktur. Alkollü içkiler, yaralama, gasp, cinayet vs. gibi her türlü suçun meydana gelmesinde, artmasında en önemli faktördür. Bugün bütün bu gerçekler, istatistikî neticelerle gözler önüne serilmiştir. Gerçekten de “İçki bütün kötülüklerin anasıdır.”

Benim, 15 yıldan fazla bir zamanda, Türkiye’de zararlı alışkanlıklarla imkânları ölçüsünde mücadele eden bir hayır kurumu olan Türkiye Yeşilay Cemiyeti’nin Ankara Şubesi’nde faaliyetim oldu. İmkânlarımız ölçüsünde okullara gidip, gençlere, öğrencilere bu maddelerin zararlarını anlatmaya çalıştım. Şüphesiz konferanslarda ancak belli bir gruba yetişme imkânı olmaktadır. Bunun için daha geniş bir kitleye faydalı olabiliriz düşüncesi ile mevzuu biraz daha genişleterek bir kitap haline getirmeye niyet ettik.

Bu konuda kitap hazırlamanın bir diğer zor tarafı da, bu mevzu ile alâkalı yerli ve bilhassa yabancı, halka veya belli bir ilmî seviyedeki şahıslara hitap eden neşriyatın son derece bol olmasıdır. Sadece bu mevzuda yani zararlı alışkanlıklarla alâkalı İngilizce her ay yüzden fazla mecmua neşredilmektedir. Ayrıca tıbbın farklı branşları ile alâkalı olan dergilerde de yine bu mevzularda çok sık olarak makaleler neşrediliyor. Çok miktardaki kaynaktan istifade ile kitap hacminin geniş tutulması kitaptan istifade imkânını pratik olarak azaltacaktı. Onun için kitabı bir bilgi yığını yapmadan, bu konuda özet ve lüzumlu sayılabilecek malumatı vermeye gayret ettim. Ancak alâkadar olanları teşvik içinde, istifade edilen makalelere ve kitaplara atıf yapmakla iktifa ettim.

Bu kitapta meseleyi ilmî delillerle anlatmaya çalıştık. Kitabın son kısmında birkaç sahife halinde, sigara üzerinde durduk. Çok özet olarak ta diğer zararlı alışkanlıkları anlatmaya çalıştık. Niyetimiz, tamamen Allah’ın rızasıdır. Şüphesiz, kitaptaki malumatın tesirini meydana getirecek yine Cenab-ı Hak’kın kendisidir. Kitabın faydalı olmasını temenni ederim.

Bu kitabın ilk dört baskısı, hemen her baskı yeni bilgiler ve son istatistikî neticelerle takviye edilerek Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından basılmış ve dağıtılmıştır. Diyanet İşleri Başkanlığı değişik bir okuyucu kitlesine ulaşmak için, kitabın son baskısını Türkmence’ye ve Azerice’ye tercüme ettirip bastırmış ve tercüme kitabı söz konusu memleketlere gönderip dağıtmıştır. Son olarak ta Diyanet İşleri Başkanlığı kitabın Türkçe olarak baskısını yapmıştır. Kitabın bu son baskısının da hizmete vesile olmasını dilerim.

Kitap 2013 yılında yeniden gözden geçirilmiş, yerli ve yabancı en son neşriyatların ışığında bilgiler değerlendirilmiştir. Bazı yerler çıkarılmış, istatistikî bilgiler yenilenmiş, yer yer kısa yeni ilaveler yapılmıştır. Kitabının bu son baskısının da hizmete vesile olmasını dilerim.

Kitabın hazırlanması esnasında zaman zaman kendileri ile istişare ettiğim, çoğu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin mensubu olan sayın öğretim üyelerine, kitabın ilk dört baskısının yapılmasına vesile olan Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü’nün sayın idarecilerine, kitabın elinizdeki nüshasını basan Diyanet İşleri Başkanlığı Basılı Yayınlar Daire Başkanlığı’nın sayın idarecilerine ve emeği geçen bütün personele teşekkürü bir borç bilirim.

Prof. Dr. Alparslan ÖZYAZICI

KISACA
TÜRKİYE YEŞİLAY CEMİYETİ’NİN
KURULUŞU VE GAYESİ

Türkiye Yeşilay Cemiyeti’nin kuruluşu memleketimizin acı günlerine rastlamaktadır. Tarih 1920 yılının ilk aylarıdır. İstanbul mütarekenin acı günlerini yaşamaktadır. İşte bu günlerde çok miktarda alkollü içkiler, yabancılar tarafından gemilerle İstanbul’a getirilir ve dağıtılır. Maksat bellidir. Cemiyeti, bilhassa gençleri alkollü içkilere alıştırıp dejenere bir nesil meydana getirmek. İşte bu hâdise karşısında, alkollü içkilerin cemiyete yapabileceği zararları düşünebilen bir grup din ve ilim adamları bir araya gelip, alkollü içki tüketimi ile mücadele eden bir dernek kurdular. 5 Mart 1920 tarihinde kurulan derneğe, yeşil hilâl manasına gelen Hilâl-i Ahdar adı verilmiştir.[1]

Yeşilay Cemiyeti’nin Kurucularından Bazıları

Ord. Prof. Mazhar Osman Uzman,

Ord. Prof. Dr. Fahrettin Kerim Gökay,

Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünver,

Ord. Prof. Dr. İsmail Hakkı İzmirli,

Dr. Şükrü Hazım,

Eşref Edip,

Hamdullah Suphi Tanrıöver,

Dr. Tevfik Rüştü Aras,

Dr. Hacı Emin Paşa, (ilk başkan)

Haydarî Zade İbrahim (zamanın Şeyhü’l-İslâmı),

Said Nursî (Darü’l-Hikmetü’l-İslâmiye A’zâsı),

Cemiyetin kurucularından hiç birisi hayatta kalmamış, hepsi vefat etmiştir.

Görüldüğü gibi Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Türkiye’nin en eski derneklerinden birisidir. Şu anda derneğin genel merkezi İstanbul’da olup, Türkiye’nin muhtelif yerlerinde şube ve temsilcilikleri vardır. Türkiye’de alkollü içki ve uyuşturucu madde tüketimi ile mücadele eden, ilk ve tek dernektir. Derneğin ayda bir yayınlanan “Yeşilay” adlı bir kültür ve sağlık mecmuası vardır. Ayrıca derneğin, mevzu ile alâkalı neşredilmiş kitapları da bulunmaktadır.

Türkiye’yi Alkolsüz Ülke Yapma Gayreti

Birinci Büyük Millet Meclisi’nin 13 Eylül 1336 (1920) Pazartesi günkü toplantısında Trabzon Mebusu Ali Şükrü Bey bir kanun teklifi vermişti. Bu teklifte memlekete içki yasağı getirilmesi isteniyordu. Teklifin sahibi olan merhum Ali Şükrü Bey, Amerika’da içki yasağı olduğunu, bu yasağın bir gerilik olarak kabul edilemeyeceğini belirtmiş, alkolizmin bir milletin manen ve maddeten çökmesinde önemli rolü olduğunu ve içki yasağının memleketin menfaatine olacağını ifade etmiştir.

İlk mecliste iki gün süren ciddi müzakerelerden sonra kanun şu şekilde kabul edilmiştir; “Her nev’i müskiratın imali, ithali, satın alınması ve kullanılması yasaktır.” “Alenen müskirat istimal edenler veya hafiyen (gizli) edipte sarhoşluğu görülenler, 50 liradan 200 liraya kadar para cezası veya üç aydan bir seneye kadar hapis cezası ile tecziye edilirler. Resmî vazifesi olanlar ise bu cezalara munzam (ilâve) olarak memuriyetten tardolunur. Bu hükümler temyiz ve istinaf (yeniden muhakeme) edilemez.”[2]

14 Eylül 1920 tarihinde kabul edilen teklif ancak 28 Şubat 1921’de 22 no’lu kanun olarak tatbik mevkiine kondu. Kanun takriben 3,5 sene kadar yürürlükte kaldı. Ve maalesef İkinci Büyük Millet Meclisi’nin çalışmaya başlamasından sonra 9 Nisan 1924 tarihinde tatbikten kaldırıldı. İçki imalâtı ve kullanılması tekrar serbest hale geldi. Hıristiyan Amerika’nın 13 yıl sürdürdüğü içki yasağını (1919-1932) biz maalesef 3,5 yıl zor devam ettirmişiz.

Alkollü İçkilerin İnsanda Meydana Getirdiği Zararlar Nelerdir?

Alkollü içkiler tahıllardan ve meyvelerden elde edilir. İçkilerde insanlara sarhoşluk halini veren, yani asıl zararlı olan madde, daha çok etil alkol dediğimiz kimyevî maddedir. Her bir içkide farklı nisbetlerde etil alkol bulunur. Birada alkollü bir içkidir. Ancak alkol nisbeti diğerlerine nisbetle biraz düşüktür. Alkol, insan vücudunda karaciğerde okside olur, yani yanar. Burada su ve karbon diokside kadar parçalanır. Az bir kısmı böbreklerden ve nefesle ağızdan atılır. Bunun için içkili şahısların nefesleri alkol kokar.

Sarhoşluk Dediğimiz Durum Nasıl Meydana Gelir?

Alkol bir anestetik yani uyutucu bir maddedir. Kan yolu ile beyne gelir. Beyini vücudun idare merkezi, bir santral gibi düşünelim. Alkol beyine geldiği zaman beyinin faaliyetlerine zarar verir. İlk defa karar verme yani muhakemeyi bozar. Sarhoş şahıs, kararlarında ve yaptığı hesaplarda hatalar yapar. Sonra insanın bir özelliği olan utanma hissini kaldırır. Sarhoş şahıs ayık iken yapmayacağı utanılacak hareketlerde bulunur. O ise bunların farkında değildir. Alkollü içkiler bundan sonra görmeyi ve konuşmayı bozar. İçkili olanların cisimleri tam net göremedikleri, bulanık gördükleri anlaşılmıştır.[3] Sarhoşlar, genellikle kaba, ölçüsüz, lüzumsuz ve bıktırıncaya kadar çok konuşurlar. Bilahare de alkol, işitmeyi ve kasların düzenli çalışmasını bozar. Sarhoş şahıslar bilineceği gibi yalpalayarak yürürler. Dengelerini zor sağlarlar.

İçki kullanılması işitmeye zarar vermekte, şahsın içtiği içki miktarı arttıkça sesleri daha zor işitmektedir. Buda iş kazalarına, trafik kazalarına davetiye çıkaran faktörlerden birisi olmaktadır.[4] İnsanların alkollü içki kullanmaları yaralanma sebepleri için en önde gelen faktörlerden birisidir.[5]

İşte böyle bir durumdaki şahıs, düşünmeyen, aklını kullanmayan, dış dünya ile alâkası azalmış, insanın özelliği olan utanma hissi zayıflamış, sadece solunum, dolaşım ve sindirim gibi otomatik faaliyetlerle yaşayan bir kimsedir. Ama daha da fazla alınan içki bu faaliyetleri de durdurur. Şahsın kalbi durur, solunum felcinden ölümüne yol açar. Böyle çok insanlar, bir defada fazla miktarda alkol kullandıklarından dolayı masa başında kalıp ölmüşlerdir.

İşte alkoliklerin hali. Cemiyete, maddi ve manevî yönden, hem yük, hem de problem olan insanlar haline gelmişlerdir. İçki içenler, şüphesiz “alkolik olacağız” diye içkiye başlamazlar. Ancak, onlardan bir kısmı alkolik olur. Hem dünyasını, hem de ahiretini de perişan ederler.

Alkollü İçkileri Kullananlar, Onu Belli Bir Seviyede Tutabilirler mi?

Alkollü içkiler, insanda tolerans yani bir manada alışkanlık yaparlar. Bir misâl ile anlatmaya çalışalım. Meselâ ilk defa bir bardak içki ile sarhoş olan bir şahıs, bir sonraki defada sarhoş olabilmesi için, aynı içkiden daha fazla miktarda kullanması gerekir. Üçüncü defada ise, ikincisinden daha fazla miktarda alkol alması icap eder. Ve bu durum şahsı yavaş yavaş kötü akıbete yani iptilâya doğru götürür. İşte ilk defa içkili toplantılarda içmeye başlayan şahıs, daha sonra sık sık içmeye başlar. Bir müddet sonra gizli gizli içmeye başlar. Maksadı, etrafına az içtiği kanaatini vermektir. Kara leke diye adlandırılan devre en tehlikeli dönem olarak tarif edilir. Bu şahıslarda bundan sonra, devamlı içki kullanma arzusu doğar. Bunlar artık az içkiye kanaat edemezler. Yani az içki onlar için içki değildir. Bu şahıslar çok miktarda ve çok sık içki içerler. İşte bu şahıslar alkoliktirler.

Bu şahıslar kavgacı ve mütecaviz insanlardır. Alkol insanları âdeta suça teşvik eder. Bazı suçların ve hatta cinayetlerin içkili iken yapıldığını hatırlayalım. Ayrıca bu şahıslar aile içinde de geçimsizdirler. Hanımlarını ve çocuklarını döverler. Sonunda, boşanmalara kadar gidebilen kötü neticelere sebep olabilirler.

Türkiye İstatistik Kurumu’ (TÜİK) nun rakamlarına göre, 2006-2015 yıllarında yani 10 yılda Türkiye’de 1 151 591 çift boşanmıştır. Neticede 2 302 682 vatandaşımız 10 yılda boşanmıştır. Çünkü her boşanma vakasında karı ve koca olmak üzere iki kişi boşanmaktadır. Yani memleketimizde her yıl bir vilayet nüfusu kadar vatandaşımız boşanıyor demektir. Bu boşanmaların büyük bir kısmının sebebi geçimsizlik, geçimsizliğin en önemli sebeblerinden biriside şüphesiz alkollü içkilerdir.[6]

Bu şahıslar genellikle işlerini de kaybederler. Çünkü işlerine geç gider, erken ayrılırlar. İşlerinde muvaffak olamazlar. Dairede mesai arkadaşları ile kavga ederler. Kimseye karşı pek yüzü kalmayan alkol müptelâsı şahıslar, bulunduğu yerden ya başka bir mahalleye veya başka bir şehre göç ederler. Maksadı eski güzel günlerini tekrar geri getirmek, tekrar ihyâ etmektir. Ancak bunda da muvaffak olamazlar. Artık sabahları içki ile güne başlamaktadırlar. Bu şahıslar devamlı içerler. Ama nereye kadar içeceklerdir. Bunların âkıbeti yani sonu ya hastahane, ya hapishane, ya da kabristanla biter. Yani bazılarının sonu alkollü içkilerden dolayı ölümle sonuçlanmaktadır.

Alkollü İçkilerin Uzun Müddet Kullanılması, İnsan Vücudunda Ne Gibi Zararlara Yol Açar?

Hassas bir makinenin dişlileri arasına çakıl taşı veya kum dökmek, o makineye nasıl zarar veriyorsa, Allah’ın her insana emanet olarak verdiği, âdeta hassas ve kıymetli bir makine hükmünde olan insan vücudunda da, alkollü içkiler öyle zarar vermektedir. Yani alkollü içkileri uzun müddet kullananlarda, vücutta sayılamayacak kadar çok zararlar meydana gelmektedir.

Alkollü içkiler önce direkt temas ettiği organlara zarar verir. Meselâ ağızda kanser, yemek borusunda iltihâp hatta yemek borusu kanseri, mide de önce gastrit, sonra da ülsere sebep olur. Hatta mide delinmelerine kadar giden kötü neticelere yol açabilir. Ayrıca alkollü içkiler beslenme bozukluğu yapar. Pankreas iltihâbı yapabilir. Vücudun âdeta kimya laboratuarı durumunda olan karaciğere alkolün zararları pek çoktur. Karaciğerde yağlanmaya, bilahare siroza, hatta karaciğer kanserine de sebep olabilir. Bilhassa siroz deyince akla alkol gelir. Siroz, uzun müddet alkol kullananlarda sık görülen, ölümle sonuçlanan bir hastalıktır.

Alkol sinir sistemi için, bilhassa beyin için son derece zararlı tesirlere sahiptir. İçki kullanan şahısta, beyinde sinir hücrelerinde tahribât, hatta ölüm görülür. Her kadeh içkinin beyinde, 1000-2000 civarında sinir hücresinin ölümüne yol açtığı hesaplanmaktadır. Beyinde normal bir şahısta milyarlarca sinir hücresi vardır. Ancak her seferinde bin yada iki bin kadar ölen sinir hücreleri zamanla, milyonlara varan sinir hücresi ölümlerine yol açar. Sonunda telâfi edilemeyen beyin dokusu kaybına sebep olur. Bu netice, genç yaşlarda içkiye başlayan şahıslarda, orta yaşlarda kendisini belli etmeye başlamaktadır. Hatta en sonunda akıl hastahanelerine kadar düşebilmektedirler.

Ayrıca alkollü içkiler, sinirlerde iltihâba ve bozukluğa yol açar. Kalbte kalb kası bozukluğuna yol açabilir. Kansızlık yapar. Alkole bağlı şeker hastalığına yol açabilir.

Bunlardan başka, uzun müddet alkol kullananlarda, zamanla ruhî bozukluklarda meydana gelebilir. Şahsiyet bozuklukları teşekkül edebilir. İçki bulamadığı zamanlarda sıkıntılı bir hale girer. Kötü hayaller görmeye başlar.

İçki Kullanan Şahısların, Kendi Çocuklarında da Zararlar Görülür mü?

İçki sadece kullanan şahıslara zarar vermekle kalmaz. Onun neslinden olanlara da, yani çocuklarına da zarar verir. Meselâ alkolik bir babanın çocukları arasında geri zekâlılık ve şizofrenik nisbeti fazladır.

Meseleyi anne yönünden düşünecek olursak, durum daha da kötü olmaktadır. Şayet anne hâmile iken alkollü içki kullanırsa, alkol bebeğe geçer ve bebek üzerinde büyük zararlar meydana getirir. Gelişmiş insan üzerinde bir çok zararları olan alkollü içkilerin, organları henüz gelişmekte olan, narin yapılı bebek üzerinde çok daha fazla zararları olacağı gayet açıktır. Meselâ içki kullanan annelerden, zekâ geriliği olan çocuklar dünyaya gelebilir. Hatta hâmile iken devamlı alkol kullanan annelerden doğan bebekler, dünyaya gelince âdeta alkolik bir şahsın halini göstermekte, sanki alkole müptelâ olarak dünyaya gelmektedir. Bu yönden tedaviye ihtiyaç göstermektedir. Böyle bir durumun bebek için ne kadar zararlı olacağı açıktır.

Bunca Zararları olmasına Rağmen, Niçin İnsanlar Hâlâ Alkollü İçkileri İçmeye Devam Ediyorlar?

Alkollü içkiler yeryüzünde belki tarihin ilk zamanlarından beri mevcuttu. Bu belkide, insanoğlunun bir nevi imtihan içerisinde olmasının sırrıdır. Yani insanoğlu karşısında her zaman iyinin yanında kötüyü de bulmuş, ikisinden birisini tercih imtihanında bırakılmıştır.

Bu meseleyi anlamamız için birazda insanın mahiyetini, özelliğini bilmemiz gerekir. İnsan bu âlemde çok şeyden lezzet alabildiği gibi, çok şeylerden de elem duyabilecek mahiyette yaratılmıştır. Bilhassa içinde yaşadığımız asır, yani modern hayat, insana kazandırdıklarının yanında bir takım problemleri de beraberinde getirmiştir. Radyo ve televizyon gibi haberleşme vasıtaları, dünyayı âdeta bir şehir, bir köy hükmüne getirmiştir. Yani dünyanın herhangi bir yerinde vukua gelmiş, yangın, kaza, zelzele, fırtına, harp vs. gibi hâdiseleri o akşam TV’de seyredebiliyoruz. Bu gibi hâdiseler insan ruhuna ve hissiyatlarına tesir ediyor, hüzün ve sıkıntı verebiliyor.

Ayrıca günlük hâdiseler, meselâ dairede amirinizle veya arkadaşınızla bir münakaşanız, girdiğiniz imtihanda iyi netice alamamanız, dolmuş şoförü ile hafif bir münakaşanız canınızı sıkmakta, sizleri huzursuz etmektedir. Bunlara ilâve olarak, geçmişten ve gelecekten üzüntüler ve endişelerde insanları rahatsız eder. Meselâ geçmişte vefat etmiş bir akrabasını düşündükçe elemi tazeleniyor. Gelecekte ise, ölüm gibi büyük ve dehşetli bir hakikat genellikle her insanın her zaman en büyük endişesi olmakta devam ediyor. Yakınlarının, eş ve dostlarının vefatı istese de istemese de bu endişesini her zaman tazelendiriyor. İşte hazır günden, geçmişten ve gelecekten gelen endişeler, sıkıntılar arasında kalan şahıs, bunlara karşı iki tarzda karşı koyar. Meselâ ölüm endişesine karşı kuvvetli bir ahiret inancı ile, belâ ve musibetlere karşıda tevekkül ve kadere teslim ile karşı koyup teselli bulur. Kadere olan inancı âdeta onun sıkıntılarına karşı manevî bir merhem olur. Şayet şahıs kuvvetli bir inanca sahip olmazsa bu manevî sıkıntılardan kendisini başka türlü kurtarmaya çalışacaktır. Kendisini rahatsız eden aklının verdiği manevî azaptan kurtulmak için, yani bu hâdiseleri unutmak için şahıs içkiye başvuracaktır. Yani alkollü içkiler, insanlar için gerçeklerden kaçma, hakikatleri unutma vasıtası olmaktadır. Ancak gerçeklerin, kısa bir müddet unutulması ile değişmeyeceği açıktır.

İslâmiyetin Alkollü İçkiler Hakkındaki Görüşleri Nelerdir?[7]

Bilineceği gibi yüce dinimizce alkollü içkiler kesinlikle haram edilmiştir. Ancak bu yasaklamada dinimiz tedriç kanununu yani yavaş yavaş vazgeçirme tarzını seçmiştir. Çünkü insanlar önceden kazandıkları alışkanlıklarından kolay kolay vazgeçemezler. Hele alkollü içkiler gibi, kullananı âdeta kendisine esir eden maddelerden vazgeçmek diğer alışkanlıklardan vazgeçmekten daha zordur. Bu konuda tedricen gelen ayetlerle içkinin menfilikleri anlatılmış, en nihayetinde de kesinlikle harâm edilmiştir. İçki birdenbire kesinlikle harâm edilmiş olsaydı, içkiye müptelâ olmuş, alışkanlık âdeta damarlarına kadar işlemiş olan o asrın insanları İslâmiyeti kabulde nazlanabilirlerdi. Alışkanlıklarını bırakmak istemeyebilirlerdi. Bu bakımdan insanı yaratan, her özelliği ile insanı bilen Cenab-ı Hak, bu dünyada, fıtrata yani yaratılışa uygun tarz ile emretmiş, tedricen alkollü içki alışkanlığından menetmiştir. Bu mevzuda en son nâzil olan ayetler, Mâide Suresi’nin 90 ve 91. âyetleridir. Bu âyetlerde meâlen şöyle buyurulmuştur; “Ey iman edenler! İçki, kumar, tapmaya mahsus dikili taşlar, fal okları ancak şeytan işi pisliklerdir. Bunlardan sakının ki felâha eresiniz.” “Şeytan şüphesiz, içki ve kumar yüzünden aranıza düşmanlık ve kin sokmak ve sizi Allah’ı anmaktan, namazı kılmaktan alıkoymak ister. Artık bunlardan vazgeçtiniz değil mi?”

Bu son âyetler ile alkollü içkiler kesinlikle haram edilmiştir. Sahabelerden Hz. Enes (r.a.) anlatıyor: “Biz içki âleminde idik. Ben dağıtıyordum. Bir adam geldi, “İçki haram edildi” dedi. Arkadaşlar derhal “Şu içki kaplarını dök, temizle” emrini verdiler. O haberden sonra kimse ağzına içki almadı.” (Sünen-i Nesaî, Eşribe, 51/2)

İçki hakkında Peygamber (s.a.s.) Efendimizin, bir çok hadisleri vardır. En muteber hadis kitaplarında bulunan bu hadis-i şeriflerden bir kaç tanesini beyan edelim:[8]

“Her sarhoşluk veren şey haramdır (içkidir) ve sarhoşluk veren her şey haramdır.” (Buharî, Eşribe, 1; Müslim, Eşribe, 73)

Hz. Aişe (R.A.) anlatıyor: Resûlullah (s.a.s.) buyurdular ki; “Sarhoşluk veren her içki haramdır.” (Buharî, Eşribe, 4; Müslim, Eşribe, 67, 68)

“Bir şeyin çok miktarda alınması insana sarhoşluk veriyorsa, onun azıda haramdır.” (Ebû Dâvud, Sünen, c. II, s. 294; Tirmîzî, Eşribe, 3)

“Her sarhoş edici haramdır. Bir farak (küp) içildiği takdirde sarhoşluk veren bir şeyin tek avucu da haramdır.” Tirmizi’de gelen rivayette; “Tek yudumu haramdır” diye gelmiştir. (Ebû Dâvud, Eşribe, 5; Tirmizi, Eşribe, 2, 3)

“Şu muhakkak ki hamr (içki) deva değildir; bilâkis marazdır (hastalık vericidir).” (İbn-i Mâce, Tıp, 27; Müslim, Eşribe, 12)

“Rabbim ümmetime haram kıldığı şeylerde (ümmetimin) şifasını vermez.” (Tac’u’l-Usûl, cilt: 3, sahife: 142)

Hz. Osman (r.a.)’ nın rivayet ettiği diğer bir hadis-i şerifte,

“İçki kötülüklerin anasıdır” Diğer bir rivâyete göre de “İçkiden sakınınız. Çünkü içki her türlü kötülüklerin anasıdır.” denilmiştir. (Dare Kutnî, Sünen. c. IV, s. 247; Camiu’l Usûl Fî Ahadisi’r Resûl, c. V, s. 103).

“İçkiden uzak durunuz! Çünkü o, her kötülüğün anahtarıdır.” (Hakim, El Müstedrek, c. IV, s. 145)

Yine Hz. Osman (r.a.)’ in rivâyet ettiği başka bir hadisi şerif meâli;

“İçkiden kaçınınız. Allah’a yemin ederim ki, içki ile iman bir yerde birleşmez. Yani biri diğerini çıkarır.” (Nesâi, Eşribe, 51/44)

İçilmesi haram olan içkinin alış verişi de haramdır. Bu gelen hadis-i şerif bu hükmün delilidir: “Allah Teâlâ Hazretleri hamrı haram kılmıştır. Öyle ise, bu âyet kendisine ulaşan herkes, yanında hamr (içki) olduğu takdirde, onu ne satın alsın, ne satsın, ne de ondan istifade etsin.” (Müslim, Müsâkât, 67). Bu emirden sonra halk, hamr olarak evinde ne varsa Medine sokaklarına götürüp döktüler.

İslâmiyetin Bu Yasaklaması Nasıl Tahlil Edilebilir?

Bilineceği gibi, dinimizce alkollü içkiler kesinlikle yasaklanırken, alkolün zararlarını tam manasıyla gösterecek bugünkü teknik imkânlar şüphesiz o asırda mevcut değildi. Fakat insanı harika ve antika bir saat gibi yaratan Cenab-ı Hak, ezelî olan ilmi ile, alkolün insan vücuduna yapabileceği tahribatı tayin etmiş ve alkollü içkileri haram kılmıştır. Gelişen teknik imkânlar, yapılan araştırmalar, İslâmiyetin bu hükmünü tekzib etmemiş, yalanlamamış, bilakis teyid etmiştir, doğrulamıştır. Yani bundan da şunu anlamalıyız ki, İslâmiyet insanlar için neyi emretmiş ise, o insanın yine kendi faydasınadır ve İslâmiyet insanlar için neyi de menetmiş ise, oda insanların yine kendi zararınadır.

Bu konudaki diğer bir fevkalâdelikte de, Peygamber (s.a.s.) efendimizin alkollü içkileri o zamanın inatçı ve müteassıb kavimlerinden kaldırılmasındaki harikulâde muvaffakiyetidir. Padişah Sultan IV. Murad’ın, o asırda yayılmış olan sigara âdetini kaldırmak için onca gayretine rağmen, yinede tam muvaffak olamadığı tarihî bir gerçektir. Bugün dahi bir sigara alışkanlığından vazgeçmenin ne kadar zor olduğu çoğu kimsenin malûmudur. Halbuki, bakıyoruz ki, Peygamber (s.a.s.) efendimizin getirdiği iman nuru, o asırda, o cahiliyye devrinde, o kavimlerin dem ve damarlarına kadar işlemiş olan çok kötü âdetleri kaldırmaya muvaffak olmuştur. İşte alkollü içkileri kaldırması bunun sadece bir tek misâlidir. Acaba yüzlerce âlim ve fazıl kimseler gitseler, senelerce çalışsalar, Peygamber (s.a.s.) efendimizin, o zamanda bir senede yaptığının acaba yüzde birisini yapabilirler miydi?

Bu hakikatı destekleyen yabancılardan bir misal vermek istiyorum: Amerika Birleşik Devletleri’nde (A.B.D.), alkollü içkilerin cemiyetlerine yaptıkları büyük zararları önlemek için, 1919 yılında alkollü içkilerin üretilmesi ve kullanılması devlet eli ile yasaklanmıştı. Bunun muhakkak ki faydası olmuştu. Mesela, o senelerde sirozdan ölüm nisbeti, A.B.D.’de bir hayli düşmüştü. Ancak bu yasaklama hiçbir zaman kesin çare olamamıştır. Bu sefer gizli imalathânelerde içki imal edilip satılmaya ve kullanılmaya başlandı. Kaçakçılar türedi. Zaman zaman böyle imalathâneler basılıp, içki fıçıları imha edildi. Neticede, alkollü içki üretimi ve kullanılması, 1933 yılında tekrar serbest bırakıldı. İşte bu meselede aciz kaldıklarını, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde senelerce Hıfzısıhha dersi hocalığı yapmış olan Amerika’lı Ord.Prof.Dr. Julius Hirsch, kendi ders kitabında şöylece belirtiyor: “Hz. Muhammed (s.a.s.) Kur’an vasıtası ile içkiyi men etmiş ve asırlarca büyük insan kitlelerini içkinin zararlarından koruyabilmiştir. Bu netice 20. asırda, münevver Amerika’da, her nev’i propogandaya ve fennî terakkiye rağmen elde edilememiştir.” diyerek bu konuda aciz kaldıklarını açıkça ifade etmiştir.[9]

A.B.D.’de içki yasağı senelerinde basılmış olan gizli bir içki imalâthanesi görülüyor. Vazifeli şahıs, balta ile içki fıçılarını parçalayıp, içkileri döküyor.

Fazilet odur ki, düşmanlar dahi onu tasdik etsinler. İşte bu yabancı profesör bunu yapmıştır.

Bu netice, insanların sadece yasaklamalarla bu ve benzeri zararlı maddelerden vazgeçmesinin zor olduğunu, insanlara kuvvetli bir iman şuuru verilmediği müddetçe bu gibi maddeleri kullanmak isteyebileceğini gösteriyor.

İslâm Hukuku’nda İçki Kullanmanın ve Sarhoşluğun Hükmü

İslâm dininde alkollü içki kesinlikle yasak edilmiş ve kullanılmasının günah olduğu açıkça bildirilmiştir. Bu yasağa binaen İslâm Hukuku’nda da içki içme ve sarhoşlukla alâkalı çeşitli hükümler getirilmiştir. Bu mevzuda içkinin mahiyeti tarif edilmiş ve içki kullanmanın ve sarhoşluğun neticesinde takdir edilen cezalar açıkça belirtilmiştir.[10]

İçki Müptelâsı İçkiyi Terk Edebilir mi? İçkiyi Terk Edenin Tövbesi Kabul Edilir mi?

Neden olmasın? Bir çok alkol müptelâları içkiyi terk etmişler, eski hayatlarının aksine, son derece sakin, mazbut bir hayata dönüş yapmışlardır. Yalnız kesin şart, şahsın içkiyi kesin bırakma azminin olması lâzımdır. Bu bakımdan, gerek içkiye alışmış, gerekse alışma yolunda olanlara düşen, içkiden tövbe etmek, bir an evvel vazgeçmektir. Rahmeti, merhameti sonsuz olan Cenab-ı Hak’kın tövbe kapısı sonuna kadar, kıyamete kadar açıktır. Tövbe edenlerin ve tövbesini bozmayanların günahlarının affedileceği, çeşitli âyetlerde ve hadislerde müjdelenmiştir. Tövbe ile alâkalı bir kaç örnek verelim;

Nasr Sûresi, 3. âyet; “Rabbin Teala ya hamd ve şükrederek O’nu tenzih et. O’nun mağfiretini iste, şüphe yok ki, Allah tövbeleri çok kabul edici, günahları affedicidir.”

Âl-i İmrân Sûresi, 135. âyet: “O’nlar kötü bir iş işledikleri yahut nefislerine zulmettikleri zaman Allah’ı anıp hemen günahlarından tövbe ve istiğfar ederek mağfiret dileyenlerdir. Zaten günahları Allah’tan başka kim affedebilir? Birde onlar işledikleri günah da, bile bile ısrar da etmezler.”

Ebu Eyyûb (R.A.) anlatıyor: “Resulullah (s.a.s.) buyurdular ki: “Eğer siz hiç günah işlemese idiniz, Allah Teala hazretleri sizi helâk eder ve yerinize, günah işleyecek (fakat tövbeleri sebebiyle) mağfiret edeceği kimseler yaratırdı.” (Müslim, Tövbe, 9; Tirmizî, Da’avât, 105)

Bir hadislerinde, Hz. Peygamber (s.a.s.) Efendimiz şöyle buyurmuşlardır; “Her kim; kendisinden başka ibadete lâyık hiçbir ilâh olmayan, hayat ve beka sahibi yüce Allah’a (bir daha işlememek üzere günahlarımdan) tövbe ve istiğfar ediyorum, diye yalvarırsa (şirkten başka) Hakkullah’a müteallik en büyük günahı bile irtikab etmiş olsa, günahları mağfiret olunur.” (Ebû Davud, Salat, 361; Tirmîzî, Da’avât, 118; Hâkim, 1/511) Bu müjdelere karşı, şahsa düşen bir an evvel tövbe etmek en güzel yoldur.

Gökay FK: Yeşilay Nasıl Doğdu, Nasıl Gelişti? Yeşilay, sayı: 485, s. 7, Nisan 1974; Gökay FK: Yeşilay Nasıl Gelişti? Yeşilay, sayı: 556, s. 5, Mart 1980.

Kutay C: Türkiye’yi Alkolsüz Ülke Yapma Savaşı. Tarih Konuşuyor, cilt: 2, sayı: 8, s.620, Eylül 1964.

Harvey AJ, Kneller W, Campbell AC: The effects of alcohol intoxication on attention and memory for visual scenesMemory, Feb 2013.

Şahin F: Etil alkolün akustik refleks ve akustik travma üzerine etkisi. Fırat Tıp Dergisi, 15(2):79-82, 2010.

Akay S ve ark: Acil servise travma ile başvuran vakalarda kan alkol seviyesi ile travma skorları arasındaki ilişkinin araştırılması. İzmir Atatürk Eğitim Hastanesi Tıp Dergisi, 47(4):137-143, 2009; Aldemir S, Tan S: Travma ve bağımlılık sendromları. Yeni Tıp Dergisi, 28(4):198-202, 2011.

1995 yılında yapılan bir araştırmaya göre Türkiye’deki takriben her dört boşanmadan birisinin zahiri sebebi sarhoşluktur. Bu konuda şu neşriyata bakılabilir: Sur Mecmuası, 241: 24, Nisan 1996.

Bu mevzu için ayrıca kitabın ekinde bulunan “İslâmiyet ve Zararlı Alışkanlıklar” başlıklı bölüme de bakabilirsiniz.

Bu mevzu ile alâkalı şu kitaba da müracaat edilebilir: Prof. Dr. İbrahim Canan, Kütüb-i Sitte Muhtasarı, Tercüme ve Şerhi. Cilt: 8, s. 124-73, Akçağ, Ankara, 1985.

J Hirsch: Hıfzısıhha Ders Kitabıİstanbul Üniversitesi Yay, No: 34, İstanbul, 1938, s. 242

Bu konuda şu kitaba da müracaat edilebilir: Ömer Nasuhi Bilmen, Hukûk-ı İslâmiyye ve Istılahat-ı Fıkhiyye Kamusu, cilt: 3, s. 250-60, İstanbul Ün Hukuk Fak, Yayın No: 90, İstanbul, 1949.

ALKOLÜN ÇEŞİTLERİ

Alkol kelimesi, Arapça asıllı bir kelimedir. Arapça da, kirpikleri boyamak için kullanılan pudra şeklindeki toz manasına gelen “el-kühul (el-küûl)” kelimesi, hemen bütün batı lisanlarına geçmiş, Türkçe ye de batı kaynaklı lisanlardan, Türkçe okunuşu şekli olan alkol halinde gelmiştir.

Alkollü içkilerde, kimyevî yönden bir çok çeşit alkol olmasına rağmen, en önemli olanı etil alkol dur. Bu madde kimyasal olarak etanol, yaygın olarak ta, hububat ispirtosu (grain alcohol) olarak adlandırılır.

İçkilerde bulunan diğer alkol çeşidi metil alkol veya metanol dur. Bu alkolde, halk arasında daha çok odun ispirtosu olarak bilinir. Metil alkol antifrizlerde ve yakacaklarda olduğu gibi bazı mamullerde ticari maksatla kullanılmaktadır. Metil alkol öldürücü bir zehirdir. Çok az miktarları dahi körlüğe ve ölüme yol açar. Kaçak olarak yapılan içkilerde bazen metil alkol bulunur ve bu birçok ölümlere yol açmıştır.

Bir diğer alkol çeşidi de izopropil alkoldür. Bu alkol çeşidi de kesinlikle zehirlidir. Fakat alkol deyince kast edilen mana daha çok etil alkoldür.

Alkollü İçkilerin Elde Edilişi

Etil alkol sanayide değişik yollardan elde edilir. Meselâ asetilen gazından (C2H2) etil alkol elde edilebilir. Alkol sanayide kimyevî maddelerin elde edilmesinde kullanılır. Boyalar, reçineler için iyi bir eriticidir. Etil alkolün %85’lik sulu çözeltisine kolonya denir. İspirtoda etil alkolün %65-70’lik sulu çözeltisine boya karıştırılmış halidir. Ancak bizim burada sözünü ettiğimiz ve içki niyeti ile kullanan şahısta zararları olan alkollü içkilerin elde edilişidir.

Sarhoşluk veren madde olan etil alkol, hangi içki tipinde olursa olsun, şekerin fermantasyonu yani mayalanması neticesi elde edilir. Meselâ bira, çimlenmiş, filizlenmiş arpanın fermantasyonu ile elde edilir. Şarap ise üzüm suyunun fermente olmuş (mayalanmış veya tahammür etmiş) şeklidir. Ağır içkiler veya alkol nisbeti yüksek olan içkiler, hafif yani alkol nisbeti düşük olan içkilerin damıtılması yani distile edilmesiyle elde edilir. Damıtımda esas, alkol nisbeti düşük içkilerin kaynatılması sonucu ele geçirilen buharların tekrar soğutularak sıvı hale getirilmesidir. Bu ele geçen sıvıda etil alkol dediğimiz zehir daha fazla nisbettedir. Bildiğimiz ispirtoda bu esasa göre hazırlanmakta, sonra içerisine boya katılıp takdim edilmektedir.

Fermantasyon: Mayalama: Tahammür

Fermantasyon bazı mikroskobik canlıların havasız (anaerobik) vasatta şekerli maddelerden etil alkol sentezleme özelliğidir. Daha ilmî bir ifade ile yüksek moleküllü maddelerin, bilhassa şekerli birleşiklerin (karbonhidratların), mikroorganizmalar vasıtası ile daha küçük moleküllü maddelere parçalanmasıdır.[11]

Fermantasyonun Kimyasal Özeti Şöyledir:

C₆H₁₂O₆ 2C₂H₅ - OH + 2CO₂ + 21Kal.

GLİKOZ > ETİL ALKOL > KARBONDİOKSİD

Fermantasyonda rol oynayan belli başlı mikroorganizmalar ise şunlardır:[12]

1- Mayalar: Fermantasyonda maya denilince sakkaromiçes (saccharomyces) cinsi anlaşılır. Meselâ bunlardan sakkaromiçes serevisia (bira mayası mantarı) çimlenmiş arpa ile mayalandırılarak bira yapılmasında kullanılır. Birada %5-7 nisbetinde etil alkol bulunur. Alkolsüz biranın elde edilişi, biradaki alkolün vakumla azaltılmasıdır. Yoksa kesinlikle alkolsüz denilen birada da %1-1.5 nisbetinde etil alkol mevcuttur.

Şarabın elde edilişinde üzüm suyu kullanılır. Üzüm suyuna %1-2 nisbetinde saf maya katılır. Takriben bir hafta süren fermantasyon neticesi mayide belli oranda etil alkol meydana gelir. İstenirse bu etil alkollü mayi damıtılarak yüksek dereceli alkollü içkiler elde edilir. (Şekil: 1)

2- Bakteriler: Bazı fermantasyonlarda değişik bakteriler kullanılır. Meselâ sirke bakterileri ile mayalama neticesi sirke elde edilir. Laktobasillus bulgaris sütün yoğurt halinde mayalanmasını sağladığından gıda endüstrisinde önemli yerleri vardır.

Yakartan N, Bilge E: Genel Botanik. İstanbul Ün. Fen Fak. Basımevi, İstanbul, 1976, s.411.

Özkaya H: Gıda Bilimi ve Teknolojisi. A Ü Ziraat Fak, Teksir No: 113, Ankara, 1983, s.143.

HAM MADDE:

ŞEKERLİ ve NİŞASTALI
MADDELER
ARPA
ÜZÜM
KURU İNCİR
ŞEKER PANCARI
ŞEKER KAMIŞI
DEĞİŞİK MEYVELER
vs.

Şekil: 1. Alkollü içkilerin elde edilişini özet olarak gösteren şema.

Alkollü İçkilere Ait Genel Liste

BİRA ŞARAP LİKÖR VE CİN

İçkiler, alkol ve sudan başka lezzetlendirici ve renk verici maddeleri ihtiva ederler. Alkollü içkilerin besleyici değerleri yoktur. Resimde, içinde aynı miktarda etil alkol ihtiva eden farklı içkiler görülüyor. Bir şişe bira içen adam, bir kadeh şarap içmiş kadar etil alkolü vücuduna almış olmaktadır.

Sağ baştaki isim herhalde dikkatinizi çekmiştir. Bazen dini bayramlarımızda dahi ikram vasıtası olarak verilen likör, takriben yarısına yakın miktarı etil alkol olan bir alkollü içkidir.

Yukarıdaki listede muhtelif içki tiplerinin verdikleri kaloriye karşılık tekabül ettikleri gıda maddelerinden bazıları gösterilmiştir.

Alkollü içkiler vücuda ne miktarda dahil olursa, ne miktarda kalori verirse, o miktarda da vücut hücrelerine zarar vermektedir. Buna karşılık aynı miktar kaloriyi vermekle birlikte vücuda hiçbir zararı olmayan gıda maddelerini de düşünelim.

Ayrıca içkilerin mukabili olan ve içkilerin zararlarına karşılık vücuda faydalı olan gıdaların, içkilere nisbetle bugünkü şartlarda da çok daha ucuza mal olacaklarını unutmayalım. (Not: Bu mevzu ile alâkalı olarak ayrıca, “Alkollü İçkiler Bir Gıda mıdır?” başlıklı bölüme de bakınız.)

Alkollü İçki Nedir? Dinimizce Haram Edilmiş Olan Alkollü İçki Tabirinden Ne Anlamalıyız?

Alkollü içkiler, hangi içki tipinde olursa olsun, meyve ve tahılların fermantasyonu, mayalandırılması neticesinde elde edilir. İçkinin tamamı alkol değildir. İçerisinde su, şekerli maddeler ve benzeri şeyler bulunur. Fakat hangi tipte olursa olsun, içkilerde vücuda asıl zararlı olan, sarhoşluk yapan madde etil alkol dediğimiz kimyevî maddedir. Etil alkol değişik içkilerde farklı nisbetlerde bulunur. Meselâ etil alkol birada %5-7, şarapta %15-20 nisbetinde iken; cin, likör ve rakıda %45-50, votka ile viskide ise %65-70 nisbetinde bulunur.

Alkollü içkilerin muhtevasında, mineraller, vitamin, proteinler ve yağlar gibi vücuda faydalı olan maddeler bulunmaz. Onun için, alkollü içkilerin hiçbir besleyici değeri yoktur.

Peygamber (s.a.s.) efendimiz, bir hadis-i şeriflerinde, “Bir şeyin çok miktarda alınması insana sarhoşluk veriyorsa onun azıda haramdır” (Ebû Dâvûd, Sünen, c.II, s. 294; Tirmizi, Eşribe 3) diye buyurmuşlardır. Bu hükme göre az miktarlarda da olsa, terkibinde etil alkol bulunan her madde dinen haram demektir.

Alkol Bir İlaç Olarak Kullanılabilir mi? Bilhassa Kalb Hastalıklarına Faydalı Ciheti Var mıdır?

Alkolün ilaç olarak kullanılması fikri kesinlikle kabul edilmemektedir. Buna misal olarak Amerikan Tıp Birliği’nin (American Medical Association) bu konudaki kesin ifadelerini verebiliriz. Yani tıp yönünden Amerika’da yetkili bir heyet şöyle diyor: “Alkollü içkilerin tedavi edici bir ilaç gibi ve vücuda faydalı bir gıda gibi kullanılmasının hiç bir ilmî temeli, esası yoktur.”[13]

Ayrıca aynı teşkilât kalb krizinin tedavisinde alkolün faydalılığını kabul etmemektedir. Yapılan çalışmalar, koroner kalb hastalığında bir bardak viskinin, dil altına konulan bir tek nitrogliserin tabletinin 1/150 (yüz ellide bir)’i kadar dahi tesiri, faydası olmadığını göstermiştir.

Viskinin, kalb hastalığı geçirenlere iyi geldiği kanaati kesinlikle yanlıştır. Bu fikirler içki imal eden firmaların reklâmlarından kaynaklanmaktadır. Söylenenin tam aksine, içki içtikten sonra enfarktüs geçiren pek çok hasta vardır. Alkol alan şahısta cilt damarlarının genişlemesi alkolün vücuttan atılması için meydana gelen bir reaksiyondur. Cilt damarlarının bu genişlemesine kalbin kendisini besleyen damarlar refakat etmediği gibi, alkol alan şahısta dokuların oksijenlenmesi tehlikeli şekilde azalır ve bu da enfarktüs riskini arttırır.[14]

Bir hadis-i şerifte şöyle buyurulmaktadır: “Şu muhakkak ki içki deva değildir. Bilâkis marazdır. Yani hastalık vericidir.” (İbn-î Mâce, Tıp, 27; Müslim, Eşribe, 12) İşte belirttiğimiz, içkinin hangi çeşidi olursa olsun ilaç gibi kullanılamayacağı tarzındaki ifadeler, bu hadis-i şerifin açık bir teyidinden ibarettir.

İçki Tansiyonu Düşürür mü, Yüksek Tansiyonlularda Az Miktarda İçki Kullanılmasının Faydası Olur mu? Yoksa Zararı mı Olur?

Alkollü içkilerin az miktarda kullanılmasının bilhassa kalbi besleyen damarlarda vozadilatasyon yani damar genişlemesi yaparak faydalı olabileceği fikri mevcuttu. Bu kanaatin yanlışlığı yapılan yeni çalışmalarla çok daha iyi bir şekilde anlaşılmıştır. Alışkanlığı olan veya daha önce hiç içki kullanmamış şahıslarda, tansiyonları normal veya yüksek olsun, şahısların hepsinde az miktarlarda bile alkol kullanılması tansiyonu arttırmaktadır.[15]

15-80 yaşları arasındaki 80.000 şahısta yapılan çalışma, günde normal büyüklükte bir bardak içki kullanan şahsın tansiyonu (sistolik basınç) ortalama 1 mmHg artmaktadır. Günde iki bardak veya daha fazla miktarda içki kullananlarda, içki içmeyenlerle mukayese edilince, tansiyon âdeta ikiye katlanarak artmaktadır.[16] Alkollü içkiler, batı memleketlerinde erkeklerde görülen bütün yüksek tansiyonların takriben %10’nun sebebidir. Bazı memleketlerde bu nisbet %33’e kadar çıkar.[17]

Alkol Gıdaların Hazmına veya Sindirilmesine Faydalı mıdır?

Bunun tersi doğrudur. Yani değil alkollü içkilerin hazma faydalı olması, bilakis hazmı geciktirdiği gösterilmiştir. Çünkü alkol sindirim kanalı duvarlarında tahriş edici sebebi ile fazlaca mukus ve hidroklorik asit salgılanmasına vesile olur. Bu ise sindirime menfî tarzda tesir eder. Alkolün hangi çeşidi olursa olsun, ne miktarda olursa olsun, sindirimi tembih edici bir madde olarak kabul edilemez. Bira ve şarapta bu prensibin haricinde değildir.[18]

Alkollü İçkiler Vücudu Isıtır mı, Yani Vücut Sıcaklığını Arttırmak İçin Soğuklarda Kullanılabilir mi?

Alkol, bırakalım vücut sıcaklığını yükseltmek, bilakis vücut sıcaklığını düşürücü tesire sahiptir. Şöyle ki, alkol kullanan şahsın cilt damarlarını genişletir. Bu ise vücuttan hararetin kaybına vesile olmaktadır. Hatta sarhoş şahsın hisleri azaldığı için, şiddetli soğuklarda sokakta kaldığını bile fark etmeyebilir. Donma tehlikesi dahi geçirebilir.[19] Rus İnterfax Ajansı’nın haberine göre 1995-1996 kışında sadece Moskova’da toplam 600 kişi soğuktan donmuştur. Bunların tamamı alkolik kişilerdir.

Alkol Direkt Olarak Ölüme Yol Açabilir mi? Yani Âdeta Bir Zehir Gibi Tesir Edip Ölüme Sebep Olabilir mi?

Bilineceği gibi, alkollü içkiyi kullanan şahısta, kanındaki alkol seviyesi, belli miktarların üstüne çıkacak olursa (400-700 mgr/mlt) direkt zehir tesiri yapar. Şahsın solunum felcinden ölümüne vesile olur. Alkolden direkt zehirlenme ile meydana gelen ölümler, alkolden ileri gelen bütün ölümlerin 1/3’ini teşkil eder.

Farklı sebeplerden dolayı olan zehirlenme vakalarında acil servise başvuran hastaların belli bir yüzdesinin sebebi, içkilerdeki etil alkolden ileri gelen zehirlenme idi.[20]

Alkol zehirlenmesi, A.B.D.’de karbon monoksitten sonra, ölümle neticelenen zehirlenme sebeplerinin ikincisidir. Alkol ve karbon monoksitin her yıl sebep olduğu ölümler, diğer bütün zehirlenmelerin hepsinin toplamından çok daha fazla miktardadır.[21]

Bir Bardak Viski Yılan Isırmasına Faydalı mıdır? Yoksa Zararlı mıdır?

İçkilerdeki alkol hiçbir zaman yılan zehirini nötralize etmez, yani tesirini önlemez. Yılan zehirlenmesine karşı yapılabilecek en kötü şey, belki de şahsa içki içirtmektir.

Bir kimseyi yılan sokunca vücudun normal bir reaksiyonu vardır ki, vücutta bir gerginlik teşekkül eder. Bu damarların büzülmesine yol açar. Böyle bir durum vücut için o anda faydalıdır. Genellikle yılan ısırmasında kan dolaşımına zehirin yayılmasına mani olmak için, elde ve ayaklarda zehirlenen kısmın üstü kalınca bir bantla bağlanır. İşte bu esnada şahsa viski içirmek veya herhangi bir içkiyi içirmek, ciltteki kan damarlarının genişlemesine ve yılan zehirinin vücuda daha rahat yayılmasına imkân verir. Böyle bir durum meseleyi daha da kötüleştirir.

Yılan zehiri genellikle kan basıncının düşmesine sebep olur. Bira, şarap veya herhangi bir içkide kan basıncını düşürür. Yılan zehirinin kan basıncını yani tansiyonu düşürmesi, içkinin kan basıncını düşürmesi ile birleşince hâdise ölümle neticelenebilir.

İçki İçenlerde Kurşun Zehirlenmesi Görülür mü?

Bir çok araştırmalar, bilhassa bira ve şarapta olmak üzere belli miktarlarda kurşun bulunduğunu göstermiştir.[22] İçki kullanan şahısların kanları bu yönden incelendiği zaman, bu kimselerde içtiği içkinin artmasına bağlı olarak nisbeti artan miktarda, kanlarında kurşun bulunduğu tesbit edilmiştir.[23] Sigaranın kandaki kurşun miktarını arttırdığı, şahıs hem içki, hem de sigara içiyorsa kanlarındaki kurşun miktarı, hiç içki ve sigara içmeyenlere göre %44 nisbetinde arttığı görülmüştür.[24]

Bunun manâsı gayet açıktır. İçki içen şahıslar hem alkolden zehirlenmekte, hem de bir manada kurşun zehirlenmesine uğramaktadırlar. Buna bağlı olarak ta, başta böbrek hastalıkları ve yüksek tansiyon olmak üzere çeşitli hastalıklara yakalanmaktadırlar.

Alkollü İçkiler Bir Gıda mıdır?

Tek bir cümle ile ifade etmek gerekirse, alkol ne maksatla alınırsa alınsın bir gıda değildir.[25] Bunu birkaç maddede özetlemeye çalışalım;

1- Bir maddenin gıda özelliği taşıması için vücudun gelişmesine, büyümesine faydalı olması lâzımdır. Yıpranan ölen hücrelerin yenilenmesi için kullanılmalıdırlar. Proteinler, yağlar, karbonhidratlar ve ayrıca mineraller, vitaminler ve su vücudun ihtiyacı olan maddelerdir. Alkolün ise vücudun tamirinde, büyümede, gelişmede hiçbir faydalı tesiri yoktur. Bir gıda olarak kabul edilmez.

2- Gıdalar vücutta parçalandığı zaman enerji verirler. Alkol de vücutta yandığı zaman belli miktarda enerji verir. Ancak gıdalar vücuda enerji ve sıcaklık verdiklerinde vücuda hiçbir zararları söz konusu değildir. Halbuki alkol vücuda girdiği andan itibaren, vücuda toksik (zehirli) ve zararlı tesirleri söz konusudur. Vücuda giren her damla alkol, vücutta zarara sebep olur. Vücuda alınan alkol miktarı arttıkça, zararı da o nisbette artacaktır.

3- Gıda maddeleri icabında kan olan, adaleye değişen, kemik olan kimyevî birleşikler demektir. Vücudun büyümesi, gelişmesi için lüzumludur. Adalelerin kasılması, sinir hücrelerinin faaliyeti için ihtiyaç olan enerjinin kaynağıdır. Hastalıklara karşı vücudu korumada yardımcı olur. Yüksek beyin merkezlerini tahrip etmez, uyuşturmaz.

İçkilerdeki alkol gıdaların aksine adale kuvvetini azaltır, sinir merkezlerini uyuşturur. Hastalıklara karşı vücudun mukavemetini düşürür. Doku yenilenmesine faydalı olmak bir yana, canlı dokuları bile öldürür.

4- Gıdalar vücutta değişik şekillerde depolanıp ihtiyaç anında kullanılırlar. Alkol gıdaların aksine vücutta depolanmaz. Vücuda girer girmez, vücut bir an evvel âdeta alkolden kurtulmaya çalışır.

5- Hematoloji yani kan ile alakalı hastalıkların emektar hocası olan sayın Prof.Dr. Şinasî Özsoylu, çok iddia edilen, şarabın kan yapıp yapmadığına dair şunları söylemektedir; “Ben yıllardır kan ile alakalı bahisleri okurum. Şarabın kan yaptığına dair bir neşriyat okumadım. Şahısta demir eksikliği fazla değilse, karaciğer, dalak yemesi tavsiye edilir. Dana eti, ızgara şeklinde az pişirilerek yemesi tavsiye edilir. Kanın kırımızı kürelerinin yani alyuvarların eksikliğinde, bazı demirli preparatlar, folik asit, B12 vitamini ve eritropoietin verilebilir. Kan yapımı için şarap tavsiye edilmez. Fransızların bordo şarabını, İngilizlerin İskoç viskisini ve Rusların da Rus votkasını tavsiye etmeleri manidar değil midir?”

Netice olarak şunu tekrarlayabiliriz ki, değişik çalışmalar göstermektedir ki alkol bir gıda değildir.

Alkollü İçkilerin Azı Faydalı mıdır?

1- Alkolün çok cüzî miktarları dahi (bir veya iki kadeh) vücudun reaksiyon zamanını, yani ışık ve ses ikazlarına olan cevabını %5-10 nisbetinde düşürmektedir.

Daktiloda yazı yazmaktan tutun da, herhangi bir cihazı kullanmaya kadar şahıs ne miktar alkollü içki almış olursa olsun, içkiyi içtikten sonra öncekine göre çok daha fazla sayıda hatalar yapmaya başlar. Böyle bir neticenin, otomobil kullanan, saatte 1000 km. süratle giden uçağı kullanan için ne kadar önemli olduğunu düşünelim.

2- Az da olsa içki kullananlarda karaciğer sirozundan ölüm artmaktadır. Yüksek tansiyona yol açmakta, sarhoş araba kullanmanın yol açtığı kazalara, yaralanma hadiselerine, ani ölümlere sebep olmaktadır. Göğüs ve kalın bağırsak kanserleri, az da olsa içki kullananlarda, içmeyenlere göre daha sık olarak görülmektedir.[26]

3- 15-20 yaşları arasındaki gençlerde yapılan bir araştırmaya göre, bu yaşlardaki gençlerde, intiharlar, trafik kazalarından ölüm gibi, şiddete bağlı ölümler, çok az miktar diye tarif edilen günde birkaç bardak alkollü içki kullananlarda dahi normale göre %75 daha fazla olarak bulunmuştur.

Adölesan dediğimiz, reşit olmanın yani gençliğin başlangıç yılları, içkiye alışma yönünden belki de en tehlikeli yaşlardır. Bu yaşlarda alınan birkaç kadeh içki bile bağımlılığın teşekkülüne sebep olabilmekte, bu da belirtilen menfi halleri netice verebilmektedir.[27]

4- Amerikan Kanser Cemiyeti’nin 276.000 erkek üzerinde yapmış olduğu çalışmanın neticelerine göre, günde sadece tek kadeh içki kullanan şahıslarda ölüm nisbeti, içki kullanmayanlara göre açık bir şekilde artmıştır.[28]

5- Avrupa’da geniş çaplı yapılan bir istatiskî çalışmanın neticelerine göre, belli nisbette içki kullanan şahısların, haftada evet haftada sadece bir kadeh fazladan içki kullanmaları, bütün nüfusta alkoliklerin sayısını %10 arttırmıştır.[29] Netice olarak koroner kalb hastalığını önleyeceğiz diye içki kullanmayı tavsiye etmek ancak içki tüccarlarının işine yarar.

6- Her kadeh içki beyinde 2000 kadar sinir hücresinin ölümüne yol açmaktadır. Kitabın ilerleyen sayfalarında bu konuda daha geniş bilgi vardır.

7- Ve unutulmaması gereken önemli noktalardan biriside şudur ki, alkolün azı daha fazlasına alıştırmaktadır. Buna tıpta tolerans adı verilir. Yani vücudun sarhoşluk için daha fazlasına meyletme özelliğidir. Alkolik olan şahısların da bir zamanlar bir iki bardakla içkiye başlamış olduklarını unutmayalım.

GOVERNMENT WARNING: (1) According to the surgeon general, women should not drink alcoholic beverages during preg-nancy because of the risk of birth defects. (2) Consumption of alcoholic beverages impairs your ability to drive a car or operate machinery and may cause health problems.

Amerika Birleşik Devletleri’nde 1989 yılından beri içki şişelerine yapıştırılması mecburi olan etiket görülüyor. Etikette; doğmamış bebeğe zararlarından dolayı bayanların bilhassa hamilelikte, kesinlikle içki içmemeleri gerektiği, ifade ediliyor. Ayrıca alkollü içkinin, otomobil sürme maharetini, herhangi bir cihazı kullanma kabiliyetini bozduğu ve hastalıklara yol açabileceği belirtiliyor.

Alkollü İçkiler ve Kalb ve Damar Hastalıkları İle Olan Alakası

Şarap içmek hatta bir kısmının iddia ettiği gibi, bilhassa kırmızı Fransız şarabını içmek acaba koroner kalb hastalıkları riskini azaltıyor mu? Bunu son neşriyatların ışığında anlamaya çalışalım.

1- En başta, şarap dahil hangi içki çeşidi olursa olsun, tek kadeh bile kullanıldığın da, şahısta muhakemeyi, otomobil sürme maharetini bozduğu, otomobil kazalarına, yaralanmalara yol açabildiğini hatırlayalım. Tek kadeh içkinin dahi, hamilelikte kullanılırsa, doğmamış bebeğe zarar verdiğini, tek kadeh içki dahi, kullanan her kişide, içkinin 2000-3000 kadar beyin hücrelerini tahrip edip, hücrelerin ölümlerine yol açtığını unutmayalım. Gene kullanılan içkinin, yüksek tansiyona, inmelere (felç), kalbin anormal çalışmasına yol açtığını bilelim. Ayrıca, ne miktar kullanılırsa kullanılsın, içki kullanan şahıslarda, belli kanser çeşitlerinin daha çok ortaya çıkmış olduğunu da hatırlayalım.

Adölesan dediğimiz ve henüz erginlik çağına basan gençlerde bir tek kadeh içkinin dahi bağımlılık (iptila) yapabildiğini göz önünde tutalım.[30] İsterse tek kadeh içki kullansın, devamlı içki kullanan her bir insanda, zamanla alışkanlık riski söz konusu olduğunu düşünelim. Ondan sonra şarabın kalbe olan faidesinden söz edelim.

2- Her şeye rağmen, şarabın koroner kalb hastalıklarında faideliliği söz konusu olsa bile, bir maddenin bin zararı var, sadece bir faidesi varsa, biz o maddeyi faideli kabul etmeyiz, zararlıdır diye hüküm veririz.

3- Şarabın, bilhassa Fransızların ileri sürdükleri gibi, kırmızı Fransız şarabının koroner kalb hastalığına faideliliği münakaşalıdır.[31] Şarapta mevcut ve antioksidan olarak ifade edilen ve damar sertliğine mani olduğu kabul edilen malvidin-3-glukozid adlı madde, kırmızı üzüm suyunda çok daha bol miktarda bulunmaktadır. Bu konuda yapılmış olan mukayesede, şarap yerine aynı miktar, kırmızı üzüm suyu içen şahısların kanında, antioksidan madde olan malvidin-3-glukozid’in daha yüksek seviyelerde bulunduğu anlaşılmıştır.[32] Onun için, damarlara faidesi olacak diye, binlerce zararı olan şarabı insanlara tavsiye etmenin hiçbir manâsı yoktur.

4- Günde 1-2 kadeh şarap içmenin, şahısta koroner kalb hastalıklarına mani olucu te’siri varmıdır? Bunu bugün açık olarak söyleyebilmek mümkün değildir. Şayet şarabın böyle bir faidesi varsa, içerisinde çok daha bol miktarda anti oksidan madde ihtiva eden üzüm suyunun, çok daha faideli te’siri vardır.[33]

5- İspanya’da 20.000 kadar yetişkin insanda yapılan araştırma da, devamlı olarak günde 1-2 kadeh veya 3-4 kadeh şarap veya bira içen insanların sıhhatlerini, hastalıklara yakalanma nisbetlerini incelemişlerdir.[34] Bu insanların, içki içmeyen aynı yaşlardaki insanlara göre, daha sık olarak hastalıklara yakalandıkları anlaşılmıştır. Bilhassa şarabı tercih edenlerin sağlıkları, içmeyenlere göre çok daha bozuk olarak bulunmuştur.[35]

Bira Nedir? Ne Değildir?

1- Bira çimlendirilmiş arpanın özel muameleden geçirilmesi, mayalanması sonucu elde edilir. Muhtevasında %5-7 nisbetinde etil alkol bulunur. Kesinlikle alkollü içki sınıfına dahil edilir. Bir şişe bira bile kazalara sebep olabilecek derecede sarhoşluk yapabilmektedir. Kendi zamanının en tanınmış kimyacısı olan Dr. Harvey Wiley (Encyclopedia Britannıca’dan) “%3 nisbetinde dahi etil alkol ihtiva eden bira, sıklıkla onu kullanan bir şahsı sarhoş edecek kadar alkol miktarına sahiptir.” (Hearing Ways and Means Committee, 72 Congress, s. 21)

2- Alkolsüz bira diye piyasaya sürülen bira, içerisinde %5-7 nisbetinde etil alkol bulunan biranın, etil alkol oranının vakumla azaltılmasıdır. İçerisinde kesinlikle %1-1,5 nisbetinde etil alkol bulunur. (Gıda Bilimi ve Teknolojisi. AÜ Ziraat Fak Teksir No: 113, s. 173, Ankara, 1983)

3- Merhum Ord. Prof. Dr. Fahrettin Kerim Gökay: “Almanya’daki alkoliklerin hemen hepsi bira içerek tımarhanelere, ya da hapishanelere girmişlerdir. Bu memleketin bira bayramlarında bira içerek, sarhoş olanlar açıkça görülebilir.” (Bira ve Alkolizm Raporu. Türkiye Yeşilay Cemiyeti, İstanbul, 1983, s. 11)

4- Bira bir gıda değildir. Bira ve şarap A, Bı, D, C vitaminlerini ihtiva etmez. Bunlar ise beslenme için lüzumludur. Mukayese edilirse süt tam bir gıdadır. Birada bulunan çok düşük gıda değeri olan karbonhidrat (dekstrin), ufak miktarda protein ve çok düşük miktarda iki tip B vitamini bulunur. Ancak, çoğu bildiğimiz alelâde yiyeceklerde dahi bu maddeler ve vitaminler çok daha fazla miktarlarda bulunur. Bu bakımdan gerek bira olsun, gerekse bütün diğer alkollü içkiler olsun besleyici değerleri yoktur. (Lennan RM: Propaganda Facts. Sane Press, Oklahama City, 1982, s. 46)

5- Bira Taş Düşürür mü? Nedense bu yanlış kanaat içimize girmiştir. Biranın diüretik yani idrarı arttırıcı bir tesiri olduğu herkesin malumudur. Ancak aynı netice menba suyu, ıhlamur içenlerde de olur. Bu konuda kendileri ile görüştüğümüz üç ayrı üroloji yani bevliye profesörü, biranın taş düşürmek bir yana, içerisinde etil alkol bulunduğu için ödem yani idrar yolunun civarında sıvı birikmesine yol açtığı için, taş düşürme değil bilakis taşın düşmesini zorlaştırıcı, geciktirici tesiri olduğunu belirtmişlerdir.

Taş kırma gibi modern tekniğin geliştiği asrımızda, artık bu gibi yanlış bilgilere itibar etmemek gerekiyor.

6- Bira alkollü içki olduğundan, diğer bütün alkollü içkilerin sebep olduğu hastalıklara sebep olabilecektir. Misaller verelim; Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Bilim Dalı Karaciğer Seksiyonu Öğretim Üyelerinden Prof.Dr.Muzaffer Gürakar: “Biranın zararsız olduğunu düşünmek yanlıştır. İçinde alkol olan her türlü içki, belli miktarlarda siroz yapmaktadır.” demektedir. (Bira ve Alkolizm Raporu, s. 12)

7- Norveç Frederikstad hastanesi psikiyatri doktoru, Dr. Otto Haug kendi geliştirdiği metodu ile, alkolün beyin dokusunda yaptığı tahribatı açıkça göstermiştir. Hayret verici netice şu idi ki, bira içenlerde beyin hasarının alkol yüzdesi en fazla içki olan viski içenlerdeki kadar, hatta bazı vakalarda daha yüksek olması idi. (Everett G: Brain Damage Starts With the First Drink, Listen, Vol: 22, No: 12)

8- Alkolün kalb kası (miyokard) üzerinde doğrudan doğruya zehirli (toksik) tesir yaptığı kesindir.Uzun müddet içki kullananlarda alkolün kalb ve iskelet kaslarında bozukluklara yol açtığı bilinmektedir. Sadece bira içmekle meydana gelen kalb kası hasarları çok gösterilmiştir. Bu alışkanlığın sürdürülmesi kalb kasında meydana gelen hasarın artmasına sebep olur. (Alkolizm ve Diğer Uyuşturucular. Prof. Dr. Faruk Öner, Haziran, 1983).

9- Bira içmenin bayanlarda göğüs kanseri riskini %60, erkeklerde ise böbrek, mesane ve rektum (kalın bağırsağın son kısmı) kanseri riskini daha yüksek nisbetlerde arttırdığı gösterilmiştir. (Breslow NE: A High Correlation Beer Drinking and Cancer. J Of the National Cancer İnstitute, 53: 631, 1974)

10- Bira aynen diğer içkiler gibi iptilâya yani alkolizme sebep olabilmektedir. İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Bölümü’ne alkolizm sebebi ile müracaat eden veya klinikte yatırılan 70 alkolik hastada bira yönünden şu incelemeler yapılmıştır;

A- Bira genellikle alkolizme başlangıç teşkil etmektedir. 70 hastanın ekseriyeti içkiye bira ile başladıklarını belirtmişlerdir.

B- Bu alkoliklerin %20’si bira müptelâsıdır. %80’i ise, yine bira ile içkiye başlamış, daha sonra bira kifayet etmediğinden, daha yüksek konsantrasyonlu içkilere meyletmişlerdir.

C- Bira müptelâlarının, diğer içki müptelâlarından ruhî özellikler ve yan tesirler bakımından açık bir farkları yoktur. (Bira ve Alkolizm Raporu, s. 19)

11- Bütün bu hakikatleri gören Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nden, Ankara Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden 106 öğretim üyesi bira ile alâkalı şu raporu neşretmişlerdir: “Alkolizm bütün dünyada en önemli sağlık problemlerinden birisidir. 1982 Mayıs ayında Cenevre’de toplanan Dünya Sağlık Asamblesi’nde teknik tartışma konusu olarak seçilen alkolizm problemine karşı, yalnız gelişmiş memleketlerde değil, gelişmekte olan memleketlerde de müessir tedbirler alınması zarurîdir. Alkolizm şahsı bedenî ve ruhî yönden çökerten bir hastalık olduğu gibi, aileleri yıkan, mutsuzluklara ve büyük iş gücü kaybına yol açan, trafik kazalarının en başta gelen sebepleri arasında bulunan bir toplum ve sağlık meselesidir.

Gençleri alkolizme götüren yolun önemli bir başlangıç noktası serbest bira satışı ve reklâmlarıdır. Henüz lise seviyesinde birçok genç, birayı alkollü içki görmeyen bir kanunî uygulama ortamında, okul çevrelerine yakın birahaneleri doldurmaktadırlar. Alkoliklerin tedavisinde de, alkoliği aldatan ve tedaviyi aksatan içki, biradır. Gençlere alkol kapısını ilk açan ve bir çoklarını alkole alıştıran, toplumsal yönde memleketimizde alkolizmin artmasında önemli katkısı olan ve ilmî yönden alkollü bir içki olduğunda şüphe bulunmayan biranın; kanunî olarak ta alkollü içki sayılması, pazarlama ve satış şartlarının diğer alkollü içkilerle bir tutulması, içkili lokantalarda 18 yaşından küçüklere verilmemesi, devlet radyo ve televizyonunda reklâmının yasaklanması, gerekli görülecek başka idari tedbirlerin acilen ele alınarak, müessir bir şekilde tatbikata geçilmesi dileğimizi saygılarımızla sunarız.” (Bira ve Alkolizm Raporu, s. 14)

Haziran 1982 yılında neşredilen bu rapordaki temenniler bilahare kanun haline gelmiştir. 9.7.1984 tarih ve 18453 sayılı Resmi Gazete’de neşredilen 8/8100 no’lu kanun ile bira alkollü içkilere dahil edilmiştir.

Bugün dahi bira Türkiye’de toplam alkollü içki sarfiyatının maalesef 3/4 (dörtte üçü)’nden de fazlasını teşkil etmektedir. Bu mevzudaki hafif bir ihmâl telâfisi imkânsız problemlere yol açabilir. Hem Cenab-ı Hak’kın helâl dairesi çok geniştir. İnsanın keyfine kâfi gelir. Bunca helâl nimetler varken, bunca zararları olan içkiyi kullanıp harama girmeye hiç lüzum yoktur.

Alkol Tüketimini Nasıl Azaltabiliriz?

Bütün dünyada bir çok memlekette yapılan araştırmaların neticesine göre, bir memlekette alkol tüketimi arttıkça, alkole bağlı trafik kazaları, iş ve uçak kazaları, tren kazaları artmakta, suç işleme sayısı, boşanmalar, cinayetler gibi sosyal problemler yükselmektedir. İçki tüketimi arttıkça, başta siroz olmak üzere, pankreas iltihabı, beyin kanamaları, tansiyon yükselmesi gibi daha birçok hastalığın cemiyetlerde görülme yüzdesi de çoğalmaktadır. Öyle ise, içki imalatını ve kullanılmasını yasaklamak, en azından asgariye indirmek için gayret göstermek icap eder. Bugün tam yasak olmasa bile, dünyanın bütün memleketlerinde, alkollü içkilerle alakalı yasaklar vardır. Bu konuda bilinenleri şöylece toparlayabiliriz:

1- İçkinin imâlâtının ve kullanılmasının tamamen yasaklanması. Bu yasak 1919-1932 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri (A.B.D.)’nde tatbik edilmiş ve sonra vazgeçilmiştir. A.B.D.’de yasağın olduğu yıllarda, sirozdan ölüm nisbetinin yarı yarıya azaldığı, alkolle alakalı problemlerde azalma olduğu bir gerçektir.[36] Şu anda, dünyada İran, Kuveyt ve Suudî Arabistan’da tam alkol yasağı vardır.

2- Dünya’da İtalya, Küba, Sovyetler Birliği ve Türkiye gibi mahdut sayıdaki memleketlerde, devlet alkollü içkileri imâl etmektedir. Türkiye 2002 yılında yapılan özelleştirme ile devlet alkollü içkilerin imalatı ve dağıtımı işinden tamamen çekilmiştir.

Dünya devletlerinin büyük ekseriyetinde olduğu gibi, bizzat devletin içki imâlâtını yapmaması, özel sektörün imâl ettiği içkilere de çok yüksek miktarlarda vergi tatbik edilmesi lazım gelir. Çünkü içki fiyatlarının yüksek tutulması, daima tüketimi aşağı çekmektedir.[37]

3- Kanuni olan içki içme müsamaha yaşının yüksek tutulması lazım gelir.Türkiye’ de bu yaş sınırı 18 yaş ve üstüdür. A.B.D.’de çoğu eyaletlerde bu yaş sınırı 21 yaş ve üstüdür. Bu yaş sınırının yüksek tutulması, birçok araştırmanın neticesine göre, daima trafik kazalarını azaltmakta, şiddet eylemlerini düşürmektedir.[38]

4- İsveç ve Norveç’te tatbik edilen, hafta sonları içki satış yasağının getirilmesidir.

Ayrıca belli saatlerden sonra, meselâ saat 23.00 ten sonra içki satışının yapılmaması, bir şahsa bir seferde belli miktarın üstünde içki satılmaması, belli yaşın altındakilere meselâ 21 yaşın altındakilere kesinlikle içki satışının yapılmaması, akla gelebilecek diğer belli başlı tedbirlerdir.

5- Rast gelen her yere içki satış müsaadesinin verilmemesi, içkinin ancak belli yerlerde satılması, kesinlikle büyük marketlerde satılmaması bu yasaklara dahil edilebilir. Okul ve cami civarlarında, en azından 100 metre mesafe içerisindeki büfe, dükkan, lokanta vs. gibi yerlerde, kesinlikle içki satışına müsaade edilmemelidir.[39]

6- Trafikte kan alkol seviyesinin sıfır değerde olması lazım gelir. Çünkü, şahıs ne miktar alkol alırsa alsın, otomobil sürme mahareti, iş yapma tecrübesi, aldığı alkol miktarına bağlı olarak bozulacaktır. Şüphesiz kör kütük sarhoş olanla, bir bardak içki kullanan, aynı seviyede sarhoş olmaz. Ancak, bilhassa trafikte, uçak kullanmada en ideal olanı şahsın hiç içki kullanmamış olmasıdır.

İçkili olarak otomobil kullananlara ağır cezalar verilmesi, hatta ehliyetinin elinden alınmasına kadar gidilmesi lazımdır.

7- Alkollü içki şişelerinin üzerine, şu anda A.B.D.’de tatbik edildiği gibi, içkinin yol açabileceği, kaza, hastalık vs. gibi ikaz yazılarının yazılması lazım gelir.

8- İçki ile alakalı reklâm yasağı devamlı ve kesin olmalıdır.

9- İlk, orta, lise ve üniversite seviyesindeki talebelere, ders müfredatı içerisinde, içkinin zararları öğretilmelidir. Radyo, TV ve diğer yayın vasıtalarında içkinin sebep olduğu kazalar, hastalıklar, sosyal problemler anlatılmalıdır. Camilerde, gerek vaazlarda, gerekse hutbelerde, içkinin haramiyeti ve haram edilmesinin hikmetleri, zararları izah edilmelidir.

10- Şüphesiz en önemli tedbir, insanlarımızın, bilhassa gençlerimizin zararlı maddelere heves etmeyecek ruh olgunluğunda olacak şekilde yetiştirilmesi lazım gelir. Kuvvetli bir imanla yetiştirilen genç, Allah’ın (c.c.) kesin haram ettiği zararlı alışkanlıklara heves etmeyeceği gibi, öyle şeyleri tecrübe etmeyi bile düşünmeyecektir.

11- Türkiye Yeşilay Cemiyeti’nin gayesi, Yeşilay adlı aylık mecmuanın ilk sahifesinde şöylece özetlenmiştir; “Gayemiz: Yurdumuzda, ahlâki ve kültürel kalkınma atmosferi içinde, içki ve uyuşturucu madde istihlâkını (tüketimini) yok etmektir.”

Memleketimizde biranın 1984 yılında, alkollü içki hükmüne alınması ile birlikte, bira tüketiminde açık bir şekilde azalma olduğu bilinen bir gerçektir. Benzer şekilde, Yeşilay’ın gayesinde de belirtildiği gibi, imâlât ve kullanma yasağının olması, herhalde en müessir çare olacaktır. Bu kesin tedbir, içki içme heveslilerini bile koruyacak olan en kesin hal çaresidir.

12- Türkiye’de Haziran 2013’te kesinleşen yeni kanuna göre alkollü içkilerin reklamı yasaklanmıştır. Ayrıca alkollü içkiler birçok batılı ülkede olduğu gibi, gece saat 22.00 ile sabah 06.00 saatleri arasında perakende satışı yapılamayacaktır. İçki şişelerinin üzerine de içkinin zararlarını ifade eden ikaz yazıları yazılacaktır. Yeni çıkan kanun ile, alkollü içkilerin satış yerleri ile alakalı ve benzeri birtakım yasaklar getirilmiştir. Kanunun memleketimiz için hayırlara vesile olacağını ümit ediyoruz.[40]

The Journal of American Medical Association, 68: 1837, 1917

The Journal of The American Medical Association, 143:355, 1950.

Circulation, 1:700, 1950,

American Heart, 3: 5, 1953,

The Lancet, 346:716, 1995.

Kaltsky AL: Alcohol Consumption And Blood Pressure. New Eng J Med, 296:1194-200, 1977.

Malhotra H: Pressor Effects of Alcohol in Normontensive and Hypertensive Subjects. Lancet, 335(2):584-6, 1985.

Beilin L: Alcohol and Hypertension, İmplications for Management. Bull of the World Health Org, 69(4):377-82, 1991.

Özsoylu Ş: Editöre Mektup. Gastroenterohepatoloji, 2(4):304, 1991.

Kaplan MN: Alcohol and Hypertansion. The Lancet, 345: 1588, 1995.

Lennan RM: Propaganda Vb. Facts. Sane Press, Oklohama City, 1982,
s. 20.

Creager J: Review and Workbook. C Brown Pub, Oxford, England, 1993, s.191.

Yağan Ö ve ark: Bir yıllık dönemde acil servise başvuran akut zehirlenme vakalarının retrospektif analizi. Şişli Etfal Hastanesi Tıp Bülteni, 43(2):60-64, 2009.

Hofmann FG: A Handbook on Drug and Alcohol Abuse. 2nd ed, Oxford University Press, 1983, s. 115

Newton D, Pickford AC: Elevation of Lead in Human Blood from its Controlleed İngestion in Beer. Human Experimental Toxicology, 11:3-9, 1992.

Shaper AG: Effects of Alcohol and Smoking on Blood Lead in Middle-Aged British Men. British Medical J, 284:299-302, 1982.

Pocock SJ: Effects of Tap Water Lead, Water Hardness, Alcohol and Cigarettes on Blood Concentrations. J of Epidemiology and Comminty Health, 37:1-7, 1983.

Emerson H: What the Medical Sciences Know About Alcohol. In Toward Prevention. Narcotics Educ Inc, Washington, 1971, s. 9-16.

Jackson R, Beaglehole R: Alcohol Consumption. The Lancet, 346:716, 1995.

Özmert E, Yurdakök K: Alkol ve Çocuk Sağlığı. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 40:319-24, 1997.

Marmot M: A not-so-Sensible Drinks Policy. The Lancet, 346: 1643, 1995.

Gyarfas I: Alcohol and Your Heart. World Health, July-August, 1995, s.23.

Özmert E, Yurdakök K: Alkol ve Çocuk Sağlığı. Çocuk Hastalıkları ve Sağlığı Dergisi, 40:319-24, 1997.

Goldberg I J, Mosca L, et al: Wine and your heart. Circulation, 103(3):472-5, 2001.

Bub A, Watzl B, et al: Malvidin-3-glucoside bioavailability in humans after ingestion of red wine and red grape juice. Eur J Nutr, 40 (3):113-20, 2001.

Stein JH, Keevil JG, et al: Purple grape juice improves endothelial function and reduces the susceptibility of LDL cholesterol to oxidation in patients with coronary artery disease. Circulation, 100:1050–55, 1999.

Miyagi Y, Miwa K: Inhibition of human low-density lipoprotein oxidation by şavonoids in red wine and grape juice. Am J Cardiol, 80:1627-31, 1997.

Guallar-Castillon P, Rodriguez Artalejo F, et al: Consumtion of alcoholic beverages and subjective health in Spain. J Epidemiol Community Health, 55(9):648-52, 2001.

Rodriguez Artalejo F: Health counseling about alcoholic beverage consumption. An R Acad Nac Med, 118(1):111-24, 2001.

Alcohol and Health. 10th Special Report to the U.S.Congress on Alcohol and Health. NIAAA (National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism), 2000, s.373, 397.

Chalopkaf J, et al: The Effect of Price on Alcohol Consumption and Alcohol Related Problems. Alcohol Research-Health, 26(1):22-34, 2002.

Preventing Alcohol Abuse and Alcoholism. Alcohol Alert, No: 34, 3-5, 1996.

Gruenewald PJ, Rewer L, Lipton B: Evaluating the alcohol environment: Community geography and alcohol problems. Alcohol Research-Health, 26(1):42-8, 2002.

11 Haziran 2013 tarih ve 28674 sayılı Resmî Gazete. Kanun No: 6487

ALKOLÜN VÜCUTTAKİ AKIBETİ

Bir yudum bira veya şarap içen bir şahsı en çok etkileyen unsur, içkinin yapısında mevcut bulunan ve suda süratle eriyen alkol, daha önce de söyediğimiz gibi etil alkoldür. Etil alkol o kadar süratle erir ki, sarhoşta her yudum alkolün bir kısmı daha yutmadan önce, dil ve diş etleri arasından doğruca kana karışır. Alkolün geri kalan kısmı da ne parçalanır, ne de normal yiyecekler gibi hazmolur. O da mideden ve ince bağırsaklardan süratle kana karışır. İçki içen şahsın aldığı alkolün kalın bağırsaklara geçişi pek enderdir. Bu emilim o kadar çabuk olur ki, içki ile doldurulan bir midedeki alkolün %90’ı bir saatte kanın içerisindedir. Kanda erimiş olan alkol kısa bir zamanda, dolaşım sistemi vasıtasıyla vücuttaki bütün organlara, bilhassa beyin gibi yüksek su ve kan muhtevâsı olan organlara gider. 100 trilyonla ifade edilen bütün vücut hücrelerini alkol istisnasız, teker teker çevirir. Yani bir kadeh içki içen şahısta vücudun bütün hücreleri zarar görür.

Alkol vücuda alınan bir zehir gibi olduğundan, vücut kendisine verilmiş olan kapasite ile bu zehiri telâfi etmeye çalışacaktır.[41] Bu bakımdan kana geçen alkolün bir kısmı direkt olarak akciğerlerden, böbreklerden ve deriden atılacaktır. Bu yolla sarhoş şahsın içtiği alkolün ancak %5’i vücuttan atılır.

Şekil: 3. Son çalışmaların neticelerine göre etil alkolün karaciğer hücrelerindeki metabolizması yani bir manada yanmasının şematik resmi

Bu bakımdan içkili şahısların nefesleri son derece kötü kokar ve çok miktarda idrara çıkma ihtiyacını hissederler. (Şekil 2)

Geri kalan %95’i teşkil eden alkol, karaciğerde okside olur, yani bir cihette yanar. Karaciğer hücrelerinde, alkol önce asetaldehide, bilahare asetik aside değiştirilir.

Etil alkolün (etanol) metabolizmasında ilk safha, alkol dehidrogenaz enzimi vasıtası ile etanolun aset aldehide değiştirilmesidir. Aset aldehid sonra aldehid dehidrogenaz enziminin tesiri ile asetik asiti verir. Asetik asitin teşekkülü hem sitoplâzmada, hemde mitokondriyonlarda olur. Etil alkolün bizzat kendi toksik tesiri ile mitokondriyonların içindeki asetik asit teşekkülü düşer. Sitoplâzmadaki aset aldehid artar. Artan aset aldehid karaciğer hücresini tahrib etmeye başlar, neticede siroz başta olmak üzere bildiğimiz kötü neticeler meydana gelir.[42]

Karaciğer hücrelerinde etil alkolün aset aldehide değiştirilmesinin bir diğer yolu daha tarif edilmiştir. MEOS (Mikrozomal Etanolu Okside Eden Sistem) diye bilinen bu kimyevi yol bilhassa yüksek dozda alkol alanlarda devreye girmekte ve netice olarak aynı zararlara sebep olmaktadır.[43] Hücrelerin içerisinde mitokondriyon diye adlandırdığımız organcığa, sitrik asit sıklusu dediğimiz kimyevî değirmene, Asetil-CoA (Asetil Koenzim-A) diye adlandırdığımız birleşik halinde girer. Bu kimyevî değirmende karbondioksit ve suya kadar parçalanır. (Şekil 3) Alkolün bu şekilde oksidasyonu, yani yanmasının sürati, 70 kiloluk normal bir şahısta, bir saatte 10 cm3 (santimetreküp) kadardır (Ancak bir çorba kaşığını dolduracak miktar). Bu yanma hızı, vücuda alınan alkol, yahut ta şahsın içtiği içki ne kadar çok olursa olsun artmamaktadır. Şöyle ki, bir su bardağı içerisinde bulunan şarapta mevcut olan 15 cm3 alkolün yanması için 1,5-2 saatlik bir müddetin geçmesi gerekir. Bu miktardan fazla içkiyi alan şahısta fazla alkol kanda deveran etmeye devam eder. İcabında şahsın zehirlenmesine kadar gidebilir.

İçki Kullananlarda Alkolün Vücuttaki Zararı Birkaç Saat Sonra Tamamen Geçer mi? Yoksa Günlerce Devam mı eder?

Alkolün vücuttaki zararı değil bir kaç saatte, birkaç günde bile kaybolmamaktadır. Alkolün yanma sürati olarak 70 kiloluk bir şahısta bir saatte 10 cm3 diye tarif edilmektedir. Ancak yapılan yeni çalışmalar alkolün vücuttaki zararının, şahsın içkiyi kullanmasından sonra 21. güne kadar devam ettiğini göstermiştir.[44] İçki kullananlarda alkolün hücrelerde yanmasının neticesinde meydana gelen bir ara ürün olan asetaldehit, kanda normalde bulunan bir protein olan albumin ile birleşir. Bu yeni birleşik olan asetaldehid-albumin birleşiği kanda dolanmakta, albuminin yarılanma ömrüne bağlı olarak 21 gün şahsın vücudunda kalabilmektedir. Asetaldehid-albumin birleşiğinin sitotoksik yani hücrelere zararlı bir madde olduğu, bu şekilde dokuların tahribine yol açtığı, geniş ve ciddî çalışmalarla gösterilmiştir.[45]

İçki Kullananlar Niçin Sık Sık Hasta Olurlar?

Sözü geçen ve içki kullananlarda meydana gelen asetaldehid-albumin birleşiğinin, insanda lenfosit (muafiyet, yani bağışıklıkla alâkalı hücre) farklanmasını bozduğu, bunun neticesinde de alkoliklerde mikroplara, vücuda yabancı maddelere karşı bağışıklığın yani muafiyetin büyük zarar gördüğü isbatlanmıştır. Bunun neticesi olarak içki kullananlar, alkolikler sık sık hasta olurlar.[46] (Bu mevzuda kitabın ilerleyen sahifelerinde yer alan, “Alkollü içkilerden ileri gelen immün sistem ile alâkalı bozukluklar ve AİDS” başlıklı bölümede bakınız).

Amonyak (NH3) gibi vücutta meydana gelen zararlı bir leşikler karaciğer hücrelerinde zehirsizleştirilir. Amonyak böbreklerden daha kolay atılabilen üreye değiştirilir. Siroz gibi kronik karaciğer hastalıklarında amonyağın üreye değiştirilmesi düşer. Kanda amonyak artar. Neticede amonyak zehirlenmesi, karaciğer koması olur. (Şekil 4).

Alkolün parçalanması neticesinde meydana gelen fazla hidrojen karaciğer hücrelerinin metabolik faaliyetlerini bozar. Bu meyanda yağların yanmasıda bozulur, karaciğer hücrelerinde yağ damlacıkları birikir, karaciğerde yağlanma olur. (Şekil 4)

Şekil: 4. İçkilerdeki alkolün vücuttaki muhtemel zararlı tesirlerinin bir kısmının şematik hali. Bu şema: Creager, J.: A Review and Workbook. Oxford, England, 1993 kitabının 192’nci sahifesindeki şemadan istifade ederek hazırlanmıştır.

Alcohol Metabolism. Alcohol Alert, NIAAA, No: 35, January, 1997.

Alcohol and Health. Eighth Special Report to the U.S. Congress. NIAAA, 1993, s. 148.

Temel Patoloji (Tercüme Kitap). 5. baskı, Nobel Kitabevi, İstanbul, 1994, s. 233.

Özsoylu Ş: Alkol ve Etkileri. Gastroenterohepatoloji, 2(4):304, 1991.

Wickramasinghe SN: Cytotoxic Protein Molecules Generated as a Congequence of Ethanol Metabolism in Vitro. Lancet, 337(2): 823-6, 1986.

Wickramasinghe SN: Acetaldehyde-Modified Serum Proteins Inhibit Mitogen-stimulated Human Lymphocyte Transformation. British J Haematology, 73:23-8, 1989.

Cook RT: Alcohol abuse, alcoholism, and damage to the immune system- A Rewiev. Alcohol Clin Exp Res, 22(9):1927-42, 1998.

SARHOŞLUK NEDEN İLERİ GELİR?

Sarhoş şahsın içtiği içki miktarı arttıkça, kandaki alkol miktarının artacağı şüphesizdir. Bilineceği gibi, vücudun alkolü yakma sürati bir saatte ancak 5-10 santimetreküptür. Bu miktardan fazla alkol vücuda girerse kandaki alkol nisbetide artacaktır. İşte şahısta görülen sarhoşluk belirtileri kandaki alkolün beyine olan tesirlerinden ileri gelmektedir. Kana karışan alkol miktarı ile, beyinde tesir altında kalan saha arasında bir alâka mevcuttur. Meselâ 70 kiloluk bir adam, şayet aç karnına iki şişe bira içecek olursa, kanında mevcut olan alkolün miktarı %0,05 (on binde beş) olur. Kandaki bu miktar alkol ile beynin dış cidarlarının, bilhassa endişe ve merakla alâkalı merkezlerin normal faaliyeti zarar görür. İçki içen kimseye yalancı bir iyilik hali verir. Her şeyi sanki toz pembe görmeye başlar. Utanma hissi kaybolur. Tıpta buna öfori denir. Bu durumda şahsın kendi kendisini kontrol mekanizması kaybolmuştur. Sarhoş gelişigüzel ve abuk sabuk sözler söylemeye başlar. Yaptığı her işin en iyisini yaptığına emindir. Meselâ bir sarhoşa daktiloda yazı yazdırsanız, sarhoş olmadan önce iyi yazı yazsa da, hatalarla dolu bir yazıyı önünüze getirecektir. Buna rağmen kendisi en hatasız bir yazı yazdığını ileri sürer. Sarhoşu bir atış taliminde atış yaptırsanız, hep karavana atış yapan sarhoş, hep on ikiden vurduğunu zanneder. Ayrıca böyle bir halde vasıta kullanan veya bir işte çalışan kimsenin araba kazası veya iş kazası yapma ihtimâlide artmıştır. Bu ihtimâl sarhoşluk arttıkça daha da artacaktır. (Şekil 5)

Şekil: 5. Alkolün beyindeki tesir basamakları.

Şayet bir sarhoş, kanındaki alkol nisbeti %0,1’e (binde bir) yükselecek kadar içki kullanmışsa, beynin arkasında bulunan motor merkezlerdeki faaliyetler bastırılacaktır. Bu ise şahsın adalelerine hâkim olabilme kabiliyetinin yavaş yavaş kaybolmasına yol açacaktır. Şayet kanındaki alkol nisbeti %0,2(binde iki) ye yükselirse, orta beynin daha derin kısımları tesir altında kalacak ve sarhoşu bir rehâvet basacaktır. Alkol nisbeti %0,5 (binde beş)’i geçerse, beyin sapı diye adlandırılan kısımdaki solunum merkezi felce uğrayacak ve sarhoş baygınlığı müteâkip sessizce hayatını kaybedecektir. Bu şekilde çok sarhoşlar içki masasında hayatlarını kaybetmişlerdir. (Şekil 5 ve 6)

Alkolün %97’si karaciğerde okside olur, yani yanar. Burada su ve karbon diokside kadar parçalanır. Geri kalan %3’ü böbreklerden idrarla, deriden ter vasıtasıyla ve akciğerlerden solunum vasıtası ile atılır. Onun için içki içen şahsın ağzı alkol kokar. Ayrıca çok sık idrara çıkmak ihtiyacını hisseder.

Karaciğerde saatte ancak 10 cm3 kadar alkol yanabilir. Bunun haricinde hiçbir şey, yani ne açık hava ve egzersiz, ne sıcak kahve, ne de soğuk banyo, vücuttan alkolün atılmasına faydası yoktur. Sadece zamanın geçmesi ile alkolün vücuttan tasfiyesi mümkün olur. Şahsın içtiği içki artsa da alkolün vücuttaki yanma sürati artmaz. Bu neticeye göre bir şişe biranın tesirinin geçmesi ortalama 2,5-3 saatte mümkün olabilir.

Şekil 6’da görüleceği gibi, içkiden dolayı kanındaki alkol yüzdesi %0,50 (binde beşe) çıkan şahıslar etil alkolün zehirleyici tesiri ile ölürler. Böyle çok insanlar, bir seferde fazla miktarda alkollü içki aldıklarından dolayı zehirlenip ölmüşlerdir.

Şekil: 6. Şahsın içtiği içkiye bağlı olarak kanındaki alkol nisbetinin artması.

Ancak bazı neşriyatlar, insanların maddî kapasitelerinin farklı olarak yaratılması sebebi ile, kandaki alkol nisbeti %0,35 (on binde otuz beş) olanlarda dahi ölüm görüldüğünü belirtmektedirler. Sarhoşluk arazları ise, ne miktar alınırsa alınsın ortaya çıkar. Ancak az miktarda alkol kullanan şahısta az sarhoşluk görülür. Fazla miktarda içki kullananda ise fazla sarhoşluk görülür.

ALKOLÜN TESİR BASAMAKLARI

1- Zihnî Faaliyetler

Kandaki alkol nisbeti %0,05 (on binde beş) ise, (ki bu miktar alkol, aç karnına içilen iki şişe biradan da ileri gelebilir) önce sadece insana has olan, davranışların en yüksek seviyesi sayılan zihnî faaliyetlere zararı olur. Matematik hesapları yanlış yapar. Kararları ve hükümleri hatalıdır. Dikkati azalmıştır. Hafızası bozuktur. Duyduğu sesler hakkındaki hükümleri yanlıştır. Edep hissi azalmıştır. Kalabalıkta utanmadan idrarını açıkta yapabilir.

2- Fizikî Faaliyetler

Kandaki alkol yüzdesi %0,1 (binde bir) olunca, beynin alt kısmına ve arkadaki motor merkezlere tesir eder. Beyinciğe tesiri olur. Kasların intizamlı çalışması bozulmuştur. Şahıs bunun için düzenli yürüyemez, yalpalar. Dil kaslarının intizamlı çalışması olmadığından, boğuk ve anlaşılmayacak tarzda konuşur. Şahısta görme bulanıktır. Yürüme yanında, koşma ve diğer atletik kabiliyetler de bozulmuştur.

3- Hayatî Faaliyetler

Kandaki alkol yüzdesi %0,5 (binde beş) veya daha fazla olursa, alkol beyin sapına tesir eder. Solunum felç olur, kalb durur. Şahıs alkol zehirlenmesinden ölür gider.

Beyin Hücrelerindeki Tahribat İlk Kadeh İçki İle Başlar.[47]

Herkes çok içki içmenin vücuda zararlı olduğunu kesinlikle kabul eder. Ancak bazı içkiye alışık olanlar; “Evet, şüphesiz içki içmek zararlıdır. Ancak bu çok fazla içilirse meydana gelir. Az içilirse zararı olmaz” derler. Bu sözlerle o şahıslar ancak kendilerini aldatırlar. Bugün kesin deliller göstermiştir ki, içki az miktarda alınsa da kesinlikle vücutta kalıcı zararlar bırakmaktadır. Hatta beyin hücrelerindeki tahribat ilk kadeh içki ile başlamaktadır.

Kılcal Damarların Tıkanması

Alkolün beyin üzerindeki zincirleme tesirlere nasıl sebep olduğu meselesi fizyoloji âlimlerini uzun zamandan beri uğraştırıyordu. 1940 yılından bu yana sayıları çoğalan âlimler, alkolün bu tesirlerinin direkt değil de, dolayısı ile olduğunu anladılar. Şöyle ki, beyin hücreleri normal faaliyetlerinin devamı için, bütün vücud hücrelerinde olduğu gibi, oksijene muhtaçtırlar. İşte alkol, beyin hücrelerini oksijenden mahrum ederek, beynin farklı kısımlarına tesir eder. Bu teori kuvvetli desteğini şu misâlde bulur: Çeşitli çalışmalar göstermiştir ki, bir pilot 2700 metrenin üzerine çıkınca âdeta sarhoş bir şahsın haline benzer uyuşukluk halini hissedebilir. Aynı pilot, oksijen maskesi takmadan 5400 metrenin üzerine çıkacak olursa, oksijensizlikten solunum merkezinin faaliyeti duracak ve pilot hayatını kaybedecektir.

Güney Corolina (Karolin) Tıp Fakültesinden Prof.Dr. Melvin Knisely ve çalışma arkadaşları, yaptıkları çeşitli tecrübelerle alkolün beyin hücrelerini nasıl oksijenden mahrum ettiklerini göstermişlerdir. Normal ve sıhhatli bir insanda, kalb, kanı atardamarlardan geçirerek, vücudun bütün organlarına yayılan fevkalâde ince kılcal damarlara kadar pompalayacak biçimde yaratılmıştır. Kılcal damarlarda seyreden alyuvarların taşıdığı oksijen dokulara verilir ve dokularda birikmiş artıklar ve karbon dioksit kana geçer. Bu oksijen ve karbondioksit alışverişinin davamı ile dokuların hayatiyeti devam eder. Sıtma, tifo gibi elliden fazla hastalık tipinde ise bazı sebeplerden dolayı alyuvarların kümeler halinde pıhtılaşmasından, ince olan kılcal damarlar tıkanır. Neticede dokular oksijensiz kalır ve dokulardaki hücreler ölürler.

İçki ve Göz Küresi

Alkol, yukarıda bahsi geçen hastalıklardakine benzer mekanizma ile kapillerler de yani kılcal damarlarda tıkanmaya, dolayısı ile oksijensiz kalan o bölgelerdeki hücrelerin ölümüne yol açmaktadır. Dr. Knisely, çalışmasında, göz küresi saydam tabakasının hemen altında yayılmış bulunan kılcal damarları ışıklandırmıştı. Böylece, bu araştırmacı, insanda görülen elliden fazla değişik hastalıklarda, kanda pıhtılaşma ve kılcal damarlarda tıkanma olduğunu müşahede etti. Araştırıcının en enteresan müşahedesi ise, alkolle alâkalı idi. Dr. Knisely, alkol verdiği hayvanlarda da bu pıhtılaşmayı gördü. Öyle ki hayvana verilen alkol yüzdesi arttıkça, gözdeki kılcal damarlardaki alyuvarlarda da, pıhtılaşma oranı artmakta idi.

Dr. Knisely ve arkadaşları, özel bir hastanede yatan alkol ile zehirlenmiş olan hastaları 17 ay gibi uzun bir zaman müddetince incelemeye tâbi tuttular. Hasta yatırıldığı zaman müşahedelerinde objektif olabilmek ve sonra kandaki alkol yüzdesini ölçmek için, hastadan kan aldılar. Gruptan iki kişi, hastanın göz kılcal damarlarını dikkatle incelediler. Netice olarak ta kandaki alkol miktarı arttıkça, gözdeki kılcal damarlarda kan akış hızının yavaşladığını buldular. Kandaki alkol yüzdesi arttıkça, tıkanmış kılcal damarlar sayısı da artmaktadır. Alkol yüzdesi en yüksek olanlarda, önemli sayıda kılcal damarlar tahrip olmakta ve gözde kanlanmalar teşekkül etmektedir.

Beyin Ne Durumda?

Normal olarak bir insan beyninde, milyarlarca sinir hücresi (nöron) bulunur. Bu hücrelerin bir özelliği doğumdan sonra, ölüme kadar sayılarının sabit kalmasıdır. Yani sinir hücreleri doğumdan sonra sayıca çoğalmazlar. İşte, yukarıda bahsedildiği gibi, alkol göz yuvarlağındaki kılcal damarları tıkayıp hücrelerde ölüme sebep olduğu gibi, beyinde de aynı neticeye sebep olmaktadır. İlk kadeh içkiyi içen şahısta dahi alkol beyinde bazı kılcal damarlarda tıkanmaya, dolayısı ile de birkaç bin sinir hücresinin oksijensizlikten ölümüne yol açmaktadır. Bu içki alışkanlığı devam ederse, beyinde telâfisi kesinlikle mümkün olmayan milyonlarca sinir hücrelerinin ölümüne yol açacaktır.

Alkoliklerdeki belirtilen beyin hasarından dolayı, beyinle alakalı bütün fonksiyonlarda gerileme ve hasar vardır. Daha önce normal olan şahıslarda, içkiden ileri gelen beyin hasarından sonra, öğrenme, anlama, kavrama, hafıza, problem çözme, tecrit yani ayırt etme, dikkat ileriye dönük plan yapma vs. gibi, insanın insan olma özellikleri diyebileceğimiz beyinle alakalı bütün faaliyetlerde, aksama, gerileme ve kayıp söz konusudur.[48] Her içki içen şahıs, içtiği içkinin miktarına göre, az çok, belli nisbetlerde bu kayıplardan hissedardır.[49]

Ancak son yıllarda yapılan araştırmalardan anlaşıldığına göre, içkilerde bulunan alkol, nörotoksik bir maddedir. Yani sinir hücrelerine zehir gibi tesir eder. Bizzat sinir hücrelerine zarar verip ölümlerine yol açar.[50]

Beyinde nöron diye adlandırılan sinir hücrelerinden başka, nöronların desteklenmesinde, beslenmesinde vasıta olan ve gliya hücreleri diye adlandırılan ikinci bir hücre grubu daha vardır. Alkol kullanan şahısta, sinir hücrelerinden başka, bu destekleyici gliya hücreleri de ölür, dejenere olurlar.

Dr. C.B. Courville isimli meşhur bir nöropatolog, alkolün sinir sistemi üzerindeki tesirlerini, “Effects of Alcohol on the Nervous System of Man” isimli kitabında neşretmiştir.

Bu araştırıcı, kendi otopsi müşahedelerine dayanarak, uzun seneler alkol almış şahısların beyinlerinin, âdeta içine su çekilmiş sünger gibi ödemli (sıvı birikmiş) olduğunu söylemiştir. Ayrıca aynı şahısların beyinlerinde çok sayıda küçük kanama odakları olduğunu, damarlarda fazlaca bir kan birikimi bulunduğunu da belirtmiştir. Dr. Courville, alkolik şahısların beyinlerinin kanamaya daha müsait olduğunu, normal şahısları öldürmeyecek kadarki darbelerde bile alkoliklerin öldüğünü kaydediyor.

Alkolizm ve Delilik

Norveçli psikiyatrist Dr. Otto Haugh, kendi geliştirdiği çalışmaları ile alkolik şahısların beyinlerindeki tahribatı açıkça göstermiştir. Bu şahıs pneumoencephalography (pnömo ensefalografi) diye adlandırıldığı metoduna göre, lokal anestezi altında omurilikten az miktarda beyin omurilik sıvısı almakta ve bunun yerine beyine zarar vermeyen hava verilmektedir. Hava, beyin boşluklarındaki sıvının yerini almakta, beyin hudutları görülmektedir. Alkolik şahıslarda beyindeki bu boşlukların büyüdüğü, röntgen filminde fark edilmektedir. Bu alkolik şahsın beyninin yenmesi değildir de nedir? Şaşırtıcı bir sonuç, bira içenlerde beyin hasarının, alkol yüzdesi en fazla olan içkilerden olan, viski içenlerdeki kadar, hatta daha fazla olması idi.[51]

Amerika Birleşik Devletleri’nde akıl hastanelerine yatırılan hastaların büyük ekseriyetinde, orta veya uzun müddet içki içtiklerine dair hikâye vermektedirler. Psikiyatrik hastalardan, alkolizm hikâyesi olanlar kesinlikle bilinmemekle beraber, %25-33 olarak tahmin edilmektedir. Alkol alanlar, kendi kendilerini delilik tehlikelerine attıklarını unutmasınlar.

Karaciğer ve Diğer Organlar

Hekimler, karaciğerde siroz hastalığının alkoliklerde, içki içmeyenlere göre sekiz misli daha fazla görüldüğünü çoktan beri biliyorlardı. Ancak bunun sebebi Dr. Knisley’in grubunun çalışmaları ile anlaşılmıştır. Alkol beyinde yaptığı gibi, karaciğer ve diğer organlarda da kılcal damarların tıkanmasına yol açmaktadır. İşte devamlı içki kullanan şahısların organları oksijen yokluğundan dolayı hücrelerin ölmesine sebep olmakta, buda çeşitli bozukluklar halinde kendisini göstermektedir.

Netice

Bütün bunlar ara sıra veya az da olsa içki içenlere ne ifade edecek? Bu hakikatler “damlasından da olsa kendinizi koruyunuz” diye özetlenebilecek olan dinimizin hükmünün hak ve doğru olduğuna delil olmaz mı?

Alkolik şahıslarda beyinde kanamaya olan meyil artmıştır. Normal şahısları öldürmeyen darbeler alkolikleri öldürebilir. Yukarıda bu sebepten ölmüş bir şahsın beyni görülüyor.

Brain Damage Starts With The First DrinkGlenn Everett, Listen, Vol: 22, No: 12.

Demir B, Uluğ B: Erken ve Geç Başlangıçlı Alkol Bağımlılığı Tiplerinde Nöropsikiyatrik Faaliyetler. Türk Psikiyatri Dergisi, 13(1):15-21, 2002.

Parsons OA: Impaired neuropsychological cognitive functioning in sober alcoholics. In: Hunt WA, Nixon SJ: Alcohol-Induced Brain Damage. NIAAA Research Monograph, No: 22, 1993, s. 173-94.

Alcohol and Health. 10th Special Report to the U.S. Congress on Alcohol and Health. NIAAA (National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism), 2000, s. 134-46.

Ide JS et al: Gray matter volume correlates of global positive alcohol expectancy in non-dependent adult drinkers. Addict Biol, Mar 2013.

Son yıllarda PET (Positron Emission Tomography), CT (Computerized Tomography) ve MR (Magnetic Resonance) gibi gelişmiş olan tekniklerle normal ve alkolik şahısların beyin dokuları incelenip mukayese edildiğinde aynı neticeler elde edilmiştir. Bu konuda şu neşriyata bakılabilir: Alcohol and Health. 10th Special Report to the U.S. Congress. NIAAA (National Instıtute on Alcohol Abuse and Alcoholism, 2000, s. 135.

TRAFİK KAZALARI VE İÇKİ

Trafik kazalarının içkili araba kullanma ile yakın alâkası vardır. Bunun belli başlı sebeplerini şöylece sıralayabiliriz

1- Sahte Güven Hissi

Bu hissin sebebini anlatmıştık. Bu his şahsın devamlı gaza basmasına sebep olmaktadır. Süratli gitmenin kaza ihtimalini arttırdığı malûmdur.

2- Tehlikeyi İdrak Edememek

Sarhoş kimsede karar verme ve hüküm verme gücü zayıflamıştır. Karşıdan gelecek tehlikeyi kavrayacak kabiliyeti azalmıştır.

3- Reaksiyon Zamanı Yavaşlamıştır

Yani normal bir vasıta sürücüsünün, karşıdaki tehlikeyi his edipte, ayağını gazdan kaldırıp frene basıncaya kadar geçen zaman, içkili şahıslarda yavaşlar ve gecikir. Bu gecikme içtiği içkinin artmasıyla artar. Çünkü idrak zayıflaması yanında, motor faaliyeti bozulduğundan, ayak adalelerine hâkim olabilme ve intizamlı kullanma alkolle bozulmuştur.[52]

4- Görme Netliği Bozulmuştur

İçkili şahıs bulanık ve çift görür, renkleri karıştırır. Trafik ışığının dur ikazını anlayamaz. Ayrıca bakarken, sanki bir tünelden bakıyormuş gibi görür. Bunun manası açıktır. Sarhoş şoför yoldaki vasıtaları iyi göremez. Onlara çarpabilir. Yanlarını da iyi göremediğinden, yandaki arabalara ve yayalara çarpabilir.

5- Her Beş Kazadan İkisi İçkiden İleri Geliyor

Bütün yukarıda verilen ve daha da çoğaltılabilecek tesirlerin neticesidir ki, ölümle neticelenen her beş kazadan birisi veya ikisi şoförün veyahut ta yayanın içkili olmasına bağlanmaktadır.[53]

1990 yılından 2005 yılına kadar Kaliforniya’da hastanede yatıp metamfetamin, alkollü içki, opioidler, esrar, kokain veya farklı zararlı maddeler kullananlardan tedavi görmüş olanlar 16 yıl takip edildiler. Yaş, cins ve ırka göre motorlu vasıtalar vasıtası ile olan ölüm hızları incelendi. Motorlu vasıta kazaları ile ölüm nisbeti, sadece alkollü içkiler değil, diğer bütün zararlı maddeleri kullananlarda normale göre yüksekti.[54]

Alkolün Sebep Olduğu Trafik Kazaları, Tren Kazaları, İş ve Uçak Kazaları

1- Şoförlük zahirde basit gibi görülmektedir. Fakat, yapılan bir incelemede, bir şoförün her 1,5 km. lik yolda, 20 adet önemli karar alıp icra ettiğini göstermiştir. Alkol bu karar mekanizmalarını bozmaktadır. Bu netice daha çok alkolün merkezî sinir sistemine, bilhassa beyine olan tesirinden ileri gelmektedir. Meselâ bir şoför aç karnına iki şişe bira içecek olsa, alkolün tesiri ile, karşısındaki cisimleri net göremez, bulanık görür. İşitmesi hatalıdır. Kaslarının düzgün çalışması bozulmuş, adalelerine hâkimiyeti azalmıştır.[55]

2- Şöyle düşünelim. Sarhoş bir şoförün önüne, aniden bir araba veyahut ta çocuk çıkmış olsun. Cismi net göremez, tehlikeyi geç fark eder. Kararlarında gecikir. Yani ayağını gazdan çekip frene basması gerekir. Halbuki bütün bu hareketleri aniden yapması lâzım gelirken gecikmiştir. Bütün bu menfî şartların birleşmesi neticesi arabanın durması gecikir ve kaza yapar.

Ölümle neticelenen her dört veya beş trafik kazasından ikisi, ya şoförün veyahut ta yayanın içkili olmasına bağlanmaktadır. Çoğu batı memleketlerinde bu nisbet çok daha yüksektir. Bilhassa tatil günlerinde meydana gelen trafik kazalarında, içkinin rolü olduğu kesindir.

İçki bütün dünyada trafik kazalarının en önemli sebebi olduğu gibi, iş kazalarına, tren ve uçak kazalarına sebep olan, aile içi huzursuzluklara ve boşanmaya yol açan, bütün suç çeşitlerini arttıran kötülüklerin anası olan bir düşmanımızdır.

3- Bir diğer tehlikeli cihette alkolün sarhoş şoföre verdiği yalancı cesarettir. Yani araba normalin üstünde süratli gitse de, sarhoş şoför tehlike içerisinde olduğunu fark edememektedir. Son derece süratle gider. Bu bakımdan sarhoş şoförler genellikle fazla süratten kaza yaparlar.

4- Şahsın sürme maharetinin bozulması için ille de aşırı derecede sarhoş olması icab etmez. Aslında şahıs ne miktar alkol alırsa alsın, sürme maharetine zararı vardır. Ancak şüphesiz bu tesir az sarhoşlarda az, fazla sarhoşlarda fazladır.

Eğer bir şahıs bir veya iki saat içerisinde üç kadeh içki alır ve hiç vakit geçirmeden hemen sonra araba kullanırsa, kaza yapma ihtimâli %600 nisbetinde artmaktadır.Bunun manası şudur; bu nisbette sarhoş bir insanın otomobil kullanması fitili yanmış bir dinamite benzetilebilir. Yani fitili yanmış dinamit bir müddet sonra nasıl infilâk edecek ise, belli seviyede sarhoş bir adamda karayolunda o kazayı yapacak demektir. O kazanın vuku bulması için karayolunda bir yer arıyor manasına geliyor.[56] (Şekil 7)

Şekil: 7. Tek vasıtanın bulaşmış olduğu kazalarda, sürücünün kan alkol seviyesi arttıkça, ona bağlı olarak ölüm riskinin artışı. İçki içmeyenlerle mukayese edilince ölüm riski, kan alkol seviyesi %0.05-0.09 (on binde beş ile on binde dokuz) olan sürücülerde 11.1 misli fazla; kan alkol seviyesi %0.10-0.15 (on binde on ile on binde on beş) arasında olanlarda 48 misli fazla ve kan alkol seviyesi %0.15 (on binde on beş) ve daha üstünde olan sürücülerde ise ölüm riski içmeyen sürücülere göre 385 evet üç yüz seksen beş misli daha fazladır. (Zador PL: J Stud Alcohol, 52(4):302-10, 1991)

5- 2014 yılı rakamlarına göre memleketimizde 142 372 trafik kazası olmuş, bu kazalarda 285 059 kişi yaralanmış ve 3524 kişide ölmüştür. Bu kazaların yol açtığı maddî hasarın maliyeti ise 4,5 milyar TL’dır. Ve bu kadar trajik neticeleri olan trafik kazalarının en önemli sebeplerinden birisi de maalesef sarhoşluktur. (Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Dairesi Başkanlığı istatistikleri).

A.B.D.’de 40 yaşın altındaki nüfusun en önemli ölüm sebebi trafik kazalarıdır. 2005 yılında A.B.D.’de alkollü içkilerin yol açtığı trafik kazalarından takriben 16 885 kişi ölmüş ve aynı yıl içkinin yol açtığı kazaların neticesinde, tahminen bir milyondan fazla Amerikan vatandaşı yaralanmıştır. Ancak bu kazalarda şoförlerin sarhoşluğu yanında az sayıda da olsa, yayaların ve bisiklet sürenlerin sarhoşluğu da söz konusudur. (Kaynak: National Highway Traffic Safety Administration, 2007)

6- Alkollü içkiler nasıl trafik kazalarına yol açıyorsa, aynı tesir prensiplerine göre tren ve uçak kazalarına da sebep olmakta, işteki çalışma verimini düşürmekte ve iş kazalarına da yol açmaktadır. Türkiye’de ortalama olarak her yıl 120.000 kadar iş kazası olmakta, bu kazalarda vasati 1.500 kişi hayatını kaybetmekte, 4.000 kadar da işçi sakat kalmaktadır. Bu sebepten her yıl iki milyon kadar iş gücü kaybedilmektedir. Bu iş kazalarının önemli bir sebebi sarhoşluktur. (Rakamlar Sosyal Sigortalar Kurumu’ndan alınmıştır)

7- Pilotlarda alkolün çok daha uzun müddet müessir olduğu ispatlanmıştır. Bir pilot içki kullandıktan 48 saat sonra bile bazı testlerde muvaffak olamadığı ve bununda bazı kazalara sebep olabileceği belirtilmiştir. (Aviation Space Environ Med, 59(7):657-60, 1988)

8- Hastahanelerin acil servislerinde çalışanlar, sarhoşluktan ileri gelen trafik kazalarında yaralanıp gelenleri gördükleri gibi, belki bir o kadarda içkili oldukları halde bıçaklanan, düşen, eli kesilen, kavga edip yaralanmış insanlarında acil servise geldiklerini görmüşlerdir. Sözünü ettiğimiz bu hadiseler ilmî olarak acil servislerde incelenmiş, değişik hadiselerin neticesinde yaralanıp hastanelerin acil servislerine gelenlerin kanında alkol bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Netice hastanelere göre değişse bile, acil servise gelen hastaların ortalama %20-25’inde alkol pozitif olarak bulunmuştur. Bilhassa yaralı olarak gelen hastaların bazen %50-55’inde yani yarısından fazlasının kanında alkol pozitif olarak bulunmuştur (Şekil 8). Buda alkollü içkilerin bütün kötü davranışlara ne ölçüde tesiri olduğunu isbat eden bir diğer delildir.[57]

Bir araştırmada trafik kazasından hastaneye başvuranların kan alkol seviyeleri incelendi. Bu şahısların %22 ‘sinde (78 hasta) kan alkol seviyeleri yüksek bulundu. İçkili oluş ile şoförün kaza yapma riskinin açıkça arttığı görüldü. İçkinin en çok kullanıldığı gün olan Cumartesi ve Pazar günlerinde, acil servise trafik kazalarından dolayı müracaatın diğer günlere göre açıkça arttığı anlaşıldı.[58]

Şekil: 8. Acil servise gelen değişik vesilelerle yaralanmış olan şahısların kendi beyanlarına müracaat edilerek içki içip içmediği sorulmuş ve sonrada kanında alkolün müsbet olup olmadığı araştırılmıştır. Kendi beyanından sonra kan alkol seviyesi incelenenlerde alkol pozitif olanların düşük olarak bulunması, aradan geçen zaman içerisinde alkolün vücuttan atılmasına bağlıdır. (J Stud Alcohol, 50 (2):155-61, 1989)

Yalaz G: Motorlu Araç Kullananlarda Alkolün Reaksiyon Zamanına Olan T’esirinin Araştırılması. Ege Ün Tıp Fak Dergisi, 18:41, 1979.

Smith ET: Exploring Biology (4th Ed). Harcourt Brace and Company, New York, 1954, s. 246, 335.

Ege R, Öner O: Alkol ve Trafik Kazaları. Türkiye Trafik Kazaları Yardım Vakfı, Ankara, 1986.

Callaghan RC, et al: Alcohol -or drug- use disorders and motor vehicle accident mortality: A retrospective cohort study. Accid Anal Prev, 53:149-55, 2013.

Drinking and Driving in Alcohol (An Understanding of the Drug). State University of New York at Albany, 1976, s. 74-88.

Zivkovic V et al: The effects of a new traffic safety law in Rebublic of Serbia on driving under the influence of alcohol. Accid Anal Prev, 53:161-5, 2013.

Cherpitel CJ: Breath analysis and self-reports as measures of alcohol related emergency room admissionsJ Stud Alcohol, 50(2): 155-61, 1989

Göksü E ve ark: Trafik kazası sebebi ile başvuran hastaların demografik, klinik özellikleri ve kan etil alkol düzeyi ile ilişkisi. Türkiye Acil Tıp Dergisi, 8(1):26-31, 2008.

ALKOLLÜ İÇKİLER VE SUÇ İŞLEME

Suçların yarısından fazlası sarhoşken işlenmektedir. Zihnimizi bir yoklarsak, nerede çok içki kullanılıyorsa, bar gibi, meyhane gibi yerlerde, kavgada eksik olmaz, cinayette eksik olmaz. İçkinin tesiri altında, sarhoş iken işlenen cinayet haberlerini gazete sahifelerinde, hemen her gün okuyoruz. İçki ile suç, ikiz kardeş gibidirler. Birisinin olduğu yerde diğeri de vardır.[59]

Alkol ve eroin bağımlısı olan şahısların ailevî problemleri de artmaktadır. Aileleri için bir sıkıntı ve problem şahıslar haline gelebilmektedirler.[60]

Sigara, alkol ve diğer zararlı madde bağımlılığı olan şahıslarda, madde bağımlılığı olmayan normal şahıslarla mukayese edildiklerinde, madde müptelası olan şahıslarda suç işleme sayısının manalı bir şekilde yüksek olduğu tesbit edilmiştir.[61]

İçkinin ailede de önemli şiddet unsuru olduğu, babanın içtiği içki miktarı arttıkça, hanımını, çocuklarını daha çok dövdüğü anlaşılmıştır. Aile içi şiddet, şüphesiz boşanmaların önemli sebeplerindendir. Türkiye’de her dört boşanmadan birisinin sebebi, içkinin yol açtığı şiddettir.[62] Bu nisbet A.B.D.’de ve çoğu Avrupa ülkelerinde %50’ye kadar çıkabilmektedir. Yani çoğu batı memleketlerinde, her iki boşanmadan birisinin sebebi sarhoşluktur.[63]

Çocuk ve yetişkinlere karşı cinsel taciz vakalarında istismarcıların ekseriyetini erkek ve evli olmayan şahısların teşkil ettiğini, istismarcıların eğitim seviyelerinin düşük ve zararlı madde ve alkollü içki kullanım nisbetinin yüksek olduğunu göstermiştir.[64]

Her yıl A.B.D.’de işlenen suçlarda, mağdur olan ve zarar gören 11,1 milyon kişiden, takriben dörtten birisi yani 2,7 milyon kişi, sarhoş olan şahısların işledikleri suçların neticesinde mağdur olmuşlar, zarar görmüşlerdir.[65]

Cinayetler ve intiharlarda alkolün tesiri araştırılmış, cinayetlerde katillerin %50’den fazlası sarhoş olduğu halde, maktûl yani öldürülenlerde de kan alkol seviyesinin %50-60 nisbetinde değiştiği gösterilmiştir.

İntiharlar bütün dünyada en önemli halk sağlığı problemlerinden birisidir. İçki kullanılması intiharlara olan meyli tehlikeli bir şekilde arttırmaktadır.[66] İntiharlarda da intihar eden şahısların kan alkol seviyesi %40’ın üzerinde bulunmuştur. Bu hakikatları doğrulayan çok sayıda çalışma vardır.[67]

Tamamlanmış olan intiharlarda bağımlılık seviyesinde alkollü içki kullanımı oldukça yüksektir.[68]

Şüphesiz bu neticeler genel nüfusta alkol tüketimi oldukça yüksek olan A.B.D. içindir. Rakamların, içki tüketiminin değişmesine bağlı olarak değişeceği şüphesizdir. Mevzu ile alâkalı A.B.D.’de yapılmış olan bir çalışmayı daha verip konuyu kapatalım. Beş yıllık bir devre için, 15-24 yaşları arasındaki gençlerde kanunî olarak müsaade edilen içki içme müsaadesinin (LDA: Legal Drinking Age) ölümle neticelenen kazalardaki tesiri incelenmiştir. Kanunî içki içme müsaade yaşı Amerika’da eyaletlere göre 18 ile 21 yaşları arasında değişmektedir. Bu araştırmanın neticelerine göre, kanunî olarak içki içmeye müsaade edilen yaş sınırı yükseldikçe, gençler arasında motorlu vasıtalarla yapılan kazalarda, boğulma, yanma, düşme gibi kasdî olmayan kazalarda, intiharlarda ve cinayetlerde azalma olduğu görülmüştür. Aynı yaşta olup ta içki içen gençlerde, ölümle neticelenen kazaların arttığı, cinayetlerin ve intiharların yükseldiği anlaşılmıştır. Bu çalışmanın sonucu gayet açıktır. İçki içmeye müsaade yaşı yüksek tutuldukça, suç işlemede ona bağlı olarak azalmaktadır.[69]

Türk Ceza Kanunu’(T.C.K.)’nun 574. maddesi kısmen şöyledir: “Madde 574: Her nerede olursa olsun on sekiz yaşını doldurmamış bir gence veya akıl ve şuurunun zaafı sebebiyle tabiî halde olmadığı zâhir bulunan bir kimseye müskirat verenler, iki aya kadar hafif hapse mahkûm olur.

Eğer fail müskirat satıcısı ise muvakkaten meslek ve sanatının tatiline hüküm olunur.”

Gönül arzu ediyor ki, maddedeki gibi 18 yaşın altındakilere kesinlikle içki satışı yapılmasın ve bu yaş hududu, A.B.D.’nin birçok eyaletlerinde olduğu gibi 21 yaşına çıkarılsın.

Özsan H: Alkol ve Madde Kullanım Bozukluklarıyla İlgili Medikolegal Sorunlar. Ankara Ün Tıp Fak Mec, 51(1):31-3, 1998.

Gümüş Ö ve ark: Alkol ve eroin bağımlılarının ailelerindeki psikososyal ve ekonomik zorlukların araştırılması. Bağımlılık Dergisi, 3(3):146-154, 2002.

Yumru M ve ark: Gaziantep Üniversitesi’nde adli psikiyatrik açıdan incelenmiş olan vakaların değerlendirilmesi: yüksek oranda alkol-madde kullanımı. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 6(1):30-35, 2005.

Aile İçi Şiddetin Sebep ve Sonuçları. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yay, Ankara, 1995, s. 183.

The Problem Alcohol Narcotics. Texas Alcohol Narcotics Edu İnc, Tane Press, Dallas, 1989.

Leonard KE, Quigley BM: Drinking and marital aggression in newlyweds. J Study Alcohol, 60(4):537-45, 1999.

Stets JE: Verbal and physical aggression in marriage. J Marriage Family, 43:721-32, 1990.

Erdoğan A, ve ark: Türkiye’nin dört farklı bölgesinde çocuk ve ergenlere cinsel tacizde bulunan kişilerin karakteristik özellikleri. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 12(1):55-61, 2011.

Greenfeld LA: Alcohol and Crime. Report Prepared for the National Symposium on Alcohol Abuse and Crime. NCJ 168632, Washington DC, U.S. Department of Justice, 1998.

Ali S et al: Alcohol: the lubricant to suicidality. Innov Clin Neurosci, 10(1):20-9, 2013.

(58) Goodman RA, et al: Alcohol and Fatal İnjuries in Oklahama. J Stud Alcohol, 52(2):156-61, 1991.

Smith SM, et al: Alcohol and Fatal İnjuries: Temporal Patterns. Amer J Prev Med, 5(5):296-302, 1989.

Sevinçok L ve ark: Genç Erkeklerde Madde Kullanımı: Sosyo-demografik Özellikler ve Psikiyatrik Teşhisler. Türk Psikiyatri Dergisi, 11(1):40-48, 2000.

Ekici G ve ark: Tamamlanmış intiharlarda alkol madde kullanım öyküsünün rolü. Bağımlılık Dergisi, 2(3):113-116, 2001.

Jonens NE, Pieper CF: The Effects of Legal Drinking Age on Fatal İnjuries of Adolescents and Young Adults. Amer J Public Health, 82:112-14, 1992.

White HR: Longitudinal perspectives on alcohol use and aggression during adolescenceIn: Galanter M. Recent Developments in Alcoholism. Vol.13, Alcohol and Violence. Plenum Press, New York, 1997,
s. 81-103.

Zhang L, et al: The nexus between alcohol and violent crime. Alcohol Clin and Exp Res, 21(7):1264-71, 1997.

KULLANILMASINA BAĞLI BELLİ BAŞLI HASTALIKLAR

I- Sindirim Sistemi ile Alâkalı Bozukluklar[70]

1- Ağızda Kanser

2- Yemek Borusu İltihâbı (Osefajitis)

3- Yemek Borusu Kanseri (Osefajial Karsinom)

Yapılan birçok araştırmalar alkollü içkilerin, ağız, gırtlak ve yemek borusu kanserleri yanında, vücutta diğer kanser tiplerinede yakalanma riskini arttırdığını göstermektedir. Meselâ, bira bayanlarda göğüs kanseri riskini, erkeklerde böbrek, mesane ve rektum kanseri (kalınbağırsakların son kısmı) riskini arttırmaktadır.[71] İster bira, şarap, isterse yüksek dereceli alkollü içkiler kullanılsın, bayanlarda göğüs kanseri riski %60, erkeklerde ve bayanlarda müştereken, habis bir deri kanseri olan malign melanom riski %50-70, tiroid kanseri riskide %100-150 nisbetinde artmaktadır.[72]

Yapılan çalışmalara göre, kanser riski taşımayan, emniyetli hiçbir içki seviyesi yoktur. Az miktarlarda dahi kullanılan içki, zamanla kansere sebep olabilmektedir.[73] İçki kullananların çoğunda görüldüğü gibi, sigaranın da içilmesi, bilhassa üst sindirim sistemi ve solunum yollarında içkinin yol açtığı kanser riskini daha da arttırmaktadır.

4- Müzmin Mide İltihabı (Kronik Gastrit), Ülser ve Bağırsaklarda İltihab

Alkol mukozalar (mide ve bağırsakların en iç sathı) için, tahriş edici rol oynar. Zira alkol su çekici bir maddedir ve hücrelerdeki proteini çöktürmektedir. Temas ettiği bölgelerin âdeta çıbanlaşmasına sebep olur, neticede de, midede gastrit ve ülsere, bağırsaklarda da iltihaba yol açar.

5- Hazımsızlık

İçkiyi devamlı kullanan şahıslar, müzmin olarak hâzımsızlıktan şikâyetçidirler. Yani yediklerini sindiremezler. Zira alkol yemeklerin sindirim için lüzumlu olan enzimlerin (kimyasal maddelerin) tesirini baltalar. Mide hâzım fermenti olan pepsini ve pankreas sindirim fermenti olan tripsini tahrip eder. Ayrıca midede asitten zengin ifrazata sebep olur. Sindirim enzimlerinin az salgılanmasına yol açar. Bunların neticesinde, hazımsızlık meydana geldiği gibi, mide ağrılarının ve midede ülserin teşekkülüne vesile olur.

6- Beslenme Bozukluğu (Malabsorbsiyon)[74]

Bahsi geçtiği gibi, alkol besinlerin emildiği sindirim kanalının en iç tabakası olan mukozaları sertleştirir. Âdeta oraları kuru bir hale getirir. Sertleşmiş olan mukozalardan, zaten tam olarak hazım olmamış olan gıdaların emilerek kana geçişi zorlaşır. Çeşitli gıdaların emilmesindeki zorluk, alkole müptelâ olan şahıslarda vitamin eksiklikleri, bilhassa Bı vitamini eksikliği yapar. Bu sebeple beriberi ve pellegra adlı hastalıkların meydana gelişine yol açabilir.

Ayrıca alkol kullanan şahıs, daha önce bahsi geçtiği gibi kaloriyi alkolden almaktadır. Bu hal şahsın diğer yemeklere olan iştahını keser. Halbuki alkol besleyici değere sahip olmadığından, diğer gıdaları da tam alamayan şahısta beslenme bozukluğu meydana gelecektir.

7- Pankreas İltihabı (Pankreatit)

Had (akut) ve müzmin (kronik) tipleri olabilir. Kullanılan alkol miktarına bağlı olarak, pankreasın dış salgı yapan hücrelerinde zedelenmeler, bozukluklar olur. Uzun seneler ve devamlı alkol alanlarda pankreas iltihabı ve tam bir pankreas yetmezliği gelişir. Alınan gıdaların sindirimi ve bağırsaklardan emilimi sekteye uğrar. Vücutta vitamin eksiklikleri baş gösterir. Pankreas yetmezliği sebebi ile zamanla diabet (şeker hastalığı) ortaya çıkar. Şiddetli karın ağrısı ve kilo kaybı ile kendisini hissettirir. Ölümle neticelenebilir.

A.B.D.’de pankreas iltihabı vakalarının %65’i alkollü içki kullanmaya bağlıdır.[75]

8- Alkole Bağlı Sarılık (Alkolik Hepatit)

Alkol ve hepatit B virüsü (HBV) infeksiyonu, bütün dün yada en çok görülen karaciğer hastalığı sebepleri arasında yer almaktadır. Son senelerdeki bazı çalışmalar, sarılığa yol açan virüsün alkoliklerde daha çok görüldüğünü ve bunlarda alkolün kolayca karaciğer hastalığına yol açtığını göstermiştir.[76]

Sarılığın belirtileri, ateş, sarılık (derinin, göz diplerinin ve idrarın sararması) ve karın ağrısıdır. Şahıs içkiye devam ederse, alkolden ileri gelen sarılık, ölümle neticelenebilir. Şahıs içkiyi keserse, şifa bulabilir. İçki içmekte ısrar eden sarılık vakalarının, %10-20’sinde siroz gelişir.

9- Karaciğerde Yağlanma ve Siroz (Sonradan Karaciğer Kanserine de Yol Açabilir)

Alkol karaciğerin glikoz deposunu azaltır, oksijenlenmesini bozar. Karaciğer hücresi ise oksijensizliğe karşı hassastır. Elektron mikroskopla yapılan araştırmalar, alkolün karaciğer üzerine zehirli (toksik) tesirle, karaciğer yağlanması ve neticede de siroz meydana gelmesine sebep olduğunu göstermiştir.

Son yıllarda yapılan çalışmalar, karaciğer hücrelerinde meydana gelen mikroskobik tahribat, daha çok alkolün hücrelerde yakılması ile meydana gelen aset aldehide bağlanmaktadır. Alkoliklerde artan aset aldehid hücrenin ince yapısını tahrip eder, fibroza (sertleşmeye) sebep olur.

Karaciğerde yağlanma görülen hastalar içkiyi keserlerse genellikle şifa bulurlar. Ama içkiye devam ederlerse, karaciğer sirozlu bir hal alır. Sirozda, normal faaliyet gören karaciğer hücrelerinin yerini bağ dokusu (nedbe nesci) hücreleri almıştır. Karaciğer sertleşmiş ve normal faaliyetini göremeyecek hale gelmiştir. Şahsın karaciğeri büyür. İştahsızlık ve beslenme bozukluğu görülür. Peşinden sarılık ortaya çıkar. Karnında su toplanır.

Siroz sarılıkla beraber gelişebilir.Bu hastalar daha da ağırlaşırlar. Hastalar ya bir enfeksiyon ya kanama veyahut ta karaciğerin iflas etmesi neticesi ölürler.[77]

İçkiyi kesen hastalar kendilerini daha iyi hissederler. Karaciğerin fonksiyonları kısmen düzelebilir. Son bir çare olarak, iflas etmiş karaciğerin yerine yeni bir karaciğer naklinin yapılmasıdır. Ama, herhalde karaciğerin bu hale gelmesine sebep olan içkiden, baştan uzak kalmak, hiç heves etmemek en iyi çare olsa gerek.

Herhangi bir memlekette alkollü içki tüketimi artıyorsa, içkiye bağlı olan sirozdan ölüm nisbeti de artmaktadır. Meselâ memleketimiz için içkinin siroza sebep olma nisbeti %10-15 olarak değişmektedir. Çoğu batı memleketlerinde bu oran %50-75 arasında değişir.[78]

Alkollü içkiler bütün dünyada yılda 2,5 milyon insanın ölümüne yol açmaktadır. İçki ile alakalı ölümlerin %16,6’sı siroz ile alakalıdır.[79]

Alkoliklerde siroz görülme sıklığı, normal, içki kullanmayan şahıslardan yedi misli daha fazladır. A.B.D.’de tahminen iki milyon kişide, alkolden ileri gelen karaciğer hastalığı bulunmaktadır. Gene A.B.D.’de 900 000 kadar sirozlu hasta bulunmakta, bu hastaların 26 000 kadarı her yıl ölmektedir. Ancak, A.B.D.’de sirozlu vak’aların en azından %40’ında, hatta çoğu kere %90’ında önceden uzun yıllar içki içme hikâyesi vardır.[80]

A.B.D.’de konulan içki yasağı yıllarında sirozdan ölüm nisbeti yüz binde on dörtten yediye, yani yarı yarıya inmiştir. Ancak yasak kaldırılınca bu oran tekrar aynı seviyeye yükselmiştir. Son yıllara ait rakamlarda da A.B.D.’de sirozdan ölüm nisbeti yüz binde 14 civarındadır.[81]

Son yıllarda alkoliklerde tahrip olmuş olan karaciğerin yerine karaciğer nakli yapılabilmektedir.[82]

II- Solunum Sistemi ile Alâkalı Bozukluklar

1- Ağız ve Yutak Kanseri (Orofaringeal Kanser)

Birçok çalışmalar, alkoliklerde ağız ve yutakta, normal şahıslara göre daha fazla kanser olduğunu ortaya koymuştur. Ancak alkolizmin neden kansere sebep olduğu kesinlikle bilinmemektedir.

2- Gırtlak Kanseri (Larinks Kanseri)

Bu kanser tipi daha ziyade alkol nisbeti yüksek olan, viski gibi içkileri tercih eden şahıslarda daha sık görüldüğü bilinmektedir.[83]

3- Müzmin Solunum Yolları ve Akciğer Hastalıkları

Alkolik şahıslarda bu hastalıklar normal şahıslara göre daha fazla nisbette bulunmakta olup, bu hastalıklardan ölüm nisbeti alkolik şahıslarda oldukça yüksektir.

4- Akciğer Veremi

Alkolik şahıslarda, kötü beslenme ve bakımsızlık vs. gibi sebeplerin neticesinde normal fertlere göre daha yüksek oranda görülmektedir.

III- Dolaşım Sistemi ile Alâkalı Hastalıklar

1- Alkole Bağlı Kalb Kası Bozukluğu (Alkolik Kardiyomiyopati)

Kalb kası bozukluğunda kalb adalesi normal yapısını kaybeder. Kalb adalesi büyür, zayıflar. Kalbin bizzat kendiside büyür, kalb yetmezliği ve neticede ölüm olur. Alkole bağlı kalb hastalığı, batıda iskemik olmayan (kan damarlarının tıkanması ile alakalı olmayan) kalb kası bozukluğunun en önemli sebebidir. Kalble alakalı vak’aların %45’inin sebebidir.[84]

Şayet hastada konjestiv (kan veya su toplanması ile ilgili) kalb hastalığı veya kalb kası dejenerasyonu gelişmemişse alkol tamamen terk edildiği takdirde, kardiyomiyopatili hastaların takriben %30’unda iyileşme görülür.[85]

2- Alkole Bağlı Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon)

Yüksek tansiyon, miyokart enfarktüsü (kalb sektesi) ve beyin damarlarında kanamaya bağlı felçler için önemli bir risk faktörüdür. Birçok araştırmalar alkol kullanılmasının yüksek tansiyona yol açtığını göstermiştir.Meselâ, günde 3 veya 4 bardak içki içenlerde, içmeyenlere göre %50 daha fazla yüksek tansiyon olduğu; günde 6-7 bardak içki içenlerde de içmeyenlere göre %100 yani tamamında yüksek tansiyon olduğu isbatlanmıştır.[86]

Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO) ve Hipertansiyonla Alakalı Milletlerarası Cemiyet, müşterek olarak, alkollü içkilerin hipertansiyona yol açtığını belirtmişler ve bu konuda alınması gereken tavsiyelerde bulunmuşlardır. (World Health Organization (WHO), 1996)

3- Aritmiler (Kalb ve Nabzın Düzeninin Bozulması) Normal kalb atışındaki bozukluklar uzun yıllar alkol kullananlarda görüldüğü gibi, ilk defa çok miktarda içki kullananlarda da ortaya çıkmaktadır. Bir çalışmada akut atriyal fibrilasyonlu (kulakçığın hızlı ve anormal kasılması) hastaların % 63’ünde yüksek nisbette alkol kullanma hikâyesi bulundu.[87]

4- Beyin Damarlarındaki Kanamalara Bağlı Felçler (İnmeler)

Kan basıncının alkoliklerde artmış olması, beyinde kanamaya bağlı felçleri ve ölümleri de arttırmaktadır. Felç (inme)ten ileri gelen ölümler, A.B.D.’de uzun müddet devam eden hastalıklar içinde en önemli ölüm sebebidir.[88]

5- Ani Ölümler

Alkolikler arasında ani ölümler normal kişilere göre çok daha yüksek nisbette görülmektedir. Alkoliklerde görülen ani ölümler, kısmen alkol müptelâlarında görülen aritmilere bağlanmaktadır.[89]

IV- Ciltte Görülen Bozukluklar

1- Telanjiektazi

Deride kılcal damarların genişlemesinden ileri gelen kırmızı lekeler.

2- Rozase

Yanaklarda ve burunlarda görülen, gül şeklinde sivilceye benzeyen deri hastalığı.

3- Kutanöz Ülserler

Deride yer yer görülen ülser arazları.

4- Rinofima

Burunda anormal büyüme ve kızarma. Bu durum havuç burun diye de adlandırılır.

Müzmin alkolik bir şahısta, ağız tabanında görülen dil altı kanseri. Kanserle alkol arasında bir irtibatın olduğu yapılan çalışmalarla daha açıkça görülmüştür.

Gırtlak Kanseri: Etilalkol nisbeti fazla olan içkileri devamlı kullanan şahıslarda daha yüksek nisbette görülür.

V- Vitamin Eksiklikleri

Alkol kullananlarda A, B1(thiamin), B6, B12, D, E, folik asit başta olmak üzere vitamin eksiklikleri ve buna bağlı hastalıklar görülür.

1- Pellegra

Sinir sistemi, sindirim sistemi bozuklukları ve derideki yaralarla teşhis edilir. Niasın (Bir B grubu vitamini) ve piridoksin (B6vitamini) eksikliğinden ileri gelir. Derinin ışığa maruz kalan yerlerinde eritem (derinin kızarması) görülür. Bu kısımLarda derinin en üst tabakası olan epidermis dökülür. Şahısta ishal vardır.

2- Skörbüt

C vitamini eksikliğinden ileri gelir. Diş etlerinde iltihap ve kanama vardır.

3- Beriberi

B1vitamini eksikliğinden ileri gelir. Kalbte bozukluklara sebep olur. Ayaklar şişer, sinirlerin yapısı bozulur. Hastaya bir nevi felç gelir.

VI- Metabolik Bozukluklar

1- Alkole Bağlı Kan Şekeri Düşüklüğü (Alkolik Hipoglisemi)

Bu netice şekerin vücutta bir nevi depo yeri olan karaciğer hücrelerinin, alkolün zehirli tesiri ile tahrip olmasından ileri gelir.

Alkoliklerde görülen kan şekeri düşüklüğünden bahsedilmekte ise de, ilk defa içki kullanan bir şahısta da kan şekeri düşüklüğü (hipoglisemi) görülmektedir. Bebeklerin alkol buharına maruz kalması neticesi kan şekerinde düşme, hatta kaslarda kasılmalar görülmektedir.[90]

Şeker hastalarında alkolün kan şekerini önemli miktarda düşürdüğü, bunun şekerli hastalarda daha da kötü neticelere sebep olduğu anlaşılmıştır.[91]

2- Alkole Bağlı Olarak Kanda Yağların Artması (Alkolik Hiperlipemi)

Alkoliklerde kandan alınan numunelerde, normal şahıslara göre kesinlikle total lipid (yağ) ve kolesterolun yüksek olduğu görülmüştür.[92] Devamlı içki kullananlarda alkol hem vücuttaki yağ depolarından yağları çözüp kana geçmesine vesile olmakta, hem de hücrelerdeki normal metabolizmayı (besinlerin yanmasını), fazlaca yağ imaline kaydırmakta, netice olarak ta kanda yağların artmasına yol açmaktadır.[93] Bu hal ileride damar sertliğini netice verebilir.[94]

VII- Alkole Bağlı Olarak Adalelerde Görülen Bozukluklar (Alkolik Miyopati)

Alkolün tahrip ettiği bir diğer sistemde adalelerdir. Ani olarak ortaya çıkabilir. Bilhassa bacaklarda olmak üzere, genellikle adalelerde güçsüzlük ve şiddetli ağrılarla kendisini belli eder. İçki tamamen terk edilirse, ancak kısmen iyileşebilir.[95] İçki kullanan bayanlarda adale bozukluğu alkolik erkeklere göre çok daha süratle gelişir. Aynı netice kalb kası bozukluğu içinde söz konusudur. Yani erkeklerle mukayese edildikleri zaman, hem adale bozukluğu, hem de kalb kası bozukluğu açısından bayanlar büyük risk altındadırlar.[96]

VIII- Alkole Bağlı Kansızlık (Megaloblastik Anemi)

Alkol vücudun sadece görünür yerlerine değil, asıl hücrelerin menbaları olan yerlere de darbesini indirir. Alkol kan hücrelerinin yaratıldığı yer olan kemik iliğine direkt toksik (zehirli) tesirle, buradaki kan hücrelerinin anası durumunda olan hücrelerin zarar görmesine sebep olur. Netice olarak ta, normalden daha az kan hücresi teşekkül eder. Bu kansızlık şeklinde kendisini belli eder.

Alkoliklerde Kanamaya Olan Meyil

Alkolü kullanan şahıslarda normal fertlere göre, kanamalar daha çok görülür ve meydana gelen kanamalarda güçlükle önlenebilir. Bunun çeşitli sebepleri vardır. Bir defa alkol, yukarıda bahsedildiği gibi, kemik iliğine direkt zararlı tesiri ile, kanın pıhtılaşmasında önemli rolü olan kanın şekilli elemanlarından trombositlerin yapılmasını düşürür. Bu netice devamlı alkol almayıp ta, arada sırada kullananlarda dahi kendisini gösterir.

Ayrıca kanın pıhtılaşmasında önemli rol oynayan kimyasal maddeler daha çok karaciğerde yapılmaktadır. Alkoliklerde karaciğer büyük zarar gördüğü için kanın pıhtılaşmasında rol oynayan maddelerin yapılması bozulur. Netice olarak ta bu şahıslarda, kolayca kanama olur ve kanamalarda güçlükle önlenir.[97]

Alkollü içkilerden ileri gelen beslenme bozukluğu; soğukta yağmur ve kar altında sokakta kalmaktan ileri gelen, alkolün dolaylı zararı diyebileceğimiz, ayaklarda meydana gelen donma hali. Bu netice ayağın kesilmesi ile de sonuçlanabilir.

Alkoliklerde, el ve ayaklarda olan yaralanmalar, ihmâl ve pislikten dolayı ağır neticeler verir ve parmağın düşmesine kadar varabilir.

IX- Nörolojik (Sinirlerle Alâkalı) ve Pisikiyatrik (Ruhî) Bozukluklar

Bu tip bozukluklar, alkolün daha çok beyin, beyincik ve sinirler üzerinde yapmış olduğu tahribatın neticesidir. Ehemmiyetli olanları belirtelim.

1- Alkolik Polinevrit (Sinirlerin İltihâbı)

Sinirlerde iltihâb ve felçler meydana gelir. Alkol kullananlarda sık sık görülen bir hastalıktır. Daha çok ayaklara giden sinirleri tutar. Bazen kol ve kafa sinirleri de hastalanır. Ağrılıdır. Hissetme kusurları, bilahare de hareket kusurları görülür.

2- Adalelerde Kasılma Bozuklukları (Konvulziv disorder)

3- Alkolik Halüsinöz

Bunda da, ortada hiç bir madde yok iken, onun mevcudiyetine hükmetmek, yani bir nevi hayaller görmektir. Daha çok işitmeyle alâkalı hayaller mevcuttur.

4- Alkol Paranoryası (Kronik Ruh Bozukluğu) Bu ruhî bozukluğun en önemli arazlarından birisi, şiddetli kıskançlıktır. Bu şahıslar hanımının kendisini aldattığı kanaatine kapılırlar. Aynı fikri, kızı ve kız kardeşi içinde düşünür. Kendisine aile içerisinde kötü gözle bakıldığını, kendisini öldürmek istediklerini zanneder.

5- Delirium Tremens

Titreme ile birlikte görülen aşırı hezeyan hali. Alkolik şahsın fizikî iptila diye tarif edilen bağımlılığından ileri gelir. Hemen bütün alkolik şahıslarda, içkinin kesilmesinden sonra meydana gelmektedir. Bu tabloda hayal görme, titreme, adalelerde kasılma, nabız artışı, konuşmanın bozulması, şoka meyil olur. Hasta bu esnada korkunç hayvanları, yılan, akrep, çıyan gibi hayvanları gördüğünü iddia eder. Bu duruma uygun tıbbî müdahale yapılmazsa, şahsın ölümü ile de sonuçlanabilir.[98]

6- Vernike Hastalığı (Wernicke’s Syndrome) Beyinde olan tahribatın neticesi olarak meydana gelmektedir. Bilhassa gözlerde kasların çalışmaması neticesi görülen hastalıklarla kendisini belli eder. Gaipten sesler duyduğunu iddia eder.

7- Korsakoff Psikozu (Korsakoff’s Psychosis) Birçok araştırmanın ortak neticesine göre, alkol nörotoksik bir maddedir. Yani beyin hücrelerine zehir gibi zarar verir. Sinir hücrelerinin ölümüne yol açar.

Beyinde ve sinirlerdeki tahribatın neticesi, hafıza kusurları ve sinir iltihaplarıyla kendisini belli eder. Bu şahıslar yakın geçmişi unuturlar, devamlı hayal ve masallar uydururlar. Unutkanlık bir bunama halini alabilir. Beyinde meydana gelen hasar, magnetik rezonans dediğimiz geliştirilmiş cihazlarla, açık bir şekilde görülebilmektedir.[99]

Bu hastalarda görülen tipik bir belirtide, el ve kollardaki felçlerdir.

8- Görme Siniri Bozukluğu ve Çift Görme Uzun yıllar içki kullanmış şahıslarda ayrıca renk körlüğü de diyebileceğimiz renk görme bozuklukları da meydana gelir.[100]

9- Sara Nöbetlerinde Artma

Saralı hastalar, çok cüz’î miktarlarda alkol alsalar dahi, alkol sara nöbetlerini davet eder. Çünkü alkol beyinde ödeme (mayi artması) yol açar. Kafa içi basıncı artar. Buda sara nöbetine sebep olur. Aynı hal, daha önce beyinle alâkalı bir zedelenme ve hastalık geçirmiş olanlar içinde söz konusudur.

Alkoliklerde tipik yüz şekli. Kabalaşmış cilt, bakımsız bir saç ve sakal tıraşı. Büyümüş ve kırmızı burun. Alkol müptelâsı şahıs günün birinde ekstra dozun tesiri ile sokak ortasında ölüp kalabilir.

10- Bunama ve Delilik

Bunama bütün alkolik şahıslarda görülen ortak bir neticedir. Korsakoff Psikozu diye adlandırılan hastalıkta görüldüğü gibi, bu hastalığın ortaya çıkmadığı başka alkolik kişilerde de görülür.

Delilik meselesine gelince, akıl hastahanelerine yatan hastaların önemli bir kısmında daha önce uzun yıllar alkollü içki kullanma hikâyesi vardır.

X- Alkollü İçkilerden İleri Gelen İmmün (Muafiyet: Bağışıklık) Sistemi ile Alâkalı Bozukluklar ve AİDS

Vücutta, mikroplara, yabancı cisimlere karşı vücudu müdafaa etmekle vazifeli, son derece önemli bir müdafaa sistemi vardır. Bu sisteme immün (muafiyet) sistemi denir. Vücudu korumakla vazifeli bu sistem alkol kullananlarda büyük zarar görür ve şahsın, solunum sistemi hastalıkları, zatürrie, verem dahil birçok hastalıklara yakalanma meyli artar.[101]

Bu sistemin önemli hücresi olan lenfositler içki müptelâlarında hem sayıca azalır hem de fonksiyon yapma kapasiteleri büyük zarar görür.[102] Aynı netice bu sistemin diğer elemanlarından olan T-hücreleri içinde söz konusudur. Bütün bunların neticesinde, diğer bulaşıcı hastalıklara yakalanma riskinin artması yanında, bağışıklıkla alâkalı bir hastalık olan AİDS’in alkoliklerde görülme sıklığı (başka sebeplerinde tesiri ile) artmaktadır.[103]

XI- Alkollü İçkiler ve Üreme Sistemleri[104]

Erkeklerde ve kadınlarda çocuk sahibi olabilmek için, bu sistemle alâkalı organlardan başka, üreme sistemlerine tesir eden ve hormon dediğimiz kimyevî maddelerin kanda belli hassas ölçüler içerisinde olma zarureti vardır. Alkol, hormonların belli hücrelerde hem sentezlenmelerine, hem bu hücrelerden salgılanmalarına zarar verdiği gibi; bu hormonların vücut içerisinde nakledilmelerine, başka dokulardaki tesirlerine ve vücutta parçalanmalarına kadar tesir eder ve zarar verir. Neticede ne olur? Yıllarca içki kullanan şahıslarda, erkeklerde ve bayanlarda iktidarsızlık, kısırlık ve hatta erkeğin hanımına karşı nefsani meylin kaybolmasına sebep olur. Erkeklerde bu kötü neticelerin hormonal bozukluklar yanında, asetaldehid (alkolün parçalanma ürünü)’in testislere (hayalara) zehirli tesirlerinden ileri geldiği kabul ediliyor. Bayanlarda, ay hali dönemlerinde bozukluklar veya ay halinin tamamen kaybolması (amenore), hamile kalamama veya erken düşük gibi problemlerle kendisini gösterir. Doğmamış bebeğe alkolün zehir tesiri ayrıca anlatılacaktır.[105]

Uzun müddet sigara içilmesi, eroin, kokain gibi zararlı maddelerin kullanılması, cinsî faaliyeti ve erkeklerde spermiyumların gelişmesini bozarak, infertiliteye (kısırlığa) yol açabilmektedir.[106]

Nesle de Zararlı

“Ben kendi kendime içiyorum, kime ne zararım var?”diye söyleyebilen sarhoşlar, kendilerinden çok nesillerine içki vasıtasıyla zarar verdiklerini acaba farkındalar mı?

Alkol alındıktan kısa bir müddet sonra (30-60 dakika sonra), kan deveranı ile bütün vücut hücrelerini saracaktır. Dolayısı ile insanın yaratılmasına vasıta olan iki hücreden birisi olan erkek yumurta hücrelerini de (spermiyumları) sarar ve bütün diğer hücrelere olduğu gibi onlara da zarar verir. Devamlı içki kullananlarda, seprmiyumlarda kromozom dediğimiz, babadan evlâda bir takım özellikleri nakletmekte vazifeli olan mikroskobik hücre kısımları da zarar görür. Bu hal yeni dünyaya gelecek evlâdında büyük bir kusur halinde kendisini gösterecektir. İşte bu mevzuda bir otorite şahsın kanaatlerini aynen naklediyoruz.

“Alkol, hayatın ta kaynaklarını zehirler. Fizyopatolojik, tecrübî ve klinik müşahedeler bunu geniş ölçüde isbat ederler. Çocukların ölü doğmasına ve erken ölüm vakalarına ciddî bir faktör olan bu zehir, nüfusu azaltıcı âmil olarak kendini gösterir. İçki müptelâlarının torunları üzerinde fizik ve psişik (ruhî) vasıfları üzerinde tesir yapmak suretiyle, alkol ırk üzerinde de zararlı neticeler meydana getirir. Nitekim ayyaş babaların çocukları tüberküloz tehlikesine marûzdurlar. Bu zehirin tesirlerine karşı hassaslaşmışlardır. Alkolün nesil üzerinde zararlı tesiri, zekâ geriliğinin sık rastlanması ve psikopatik (ruhen bozuk) ve ahlâki bozuklukların görülmesi şeklinde kendini ifade eder.”

“Delilik ve sara ise alkolik irsiyetin diğer tezahürleridir.”[107]

Netice olarak şunu söyleyebiliriz; alkoliklerde spermiyumlar (erkek yumurta hücreleri) sayıca az olduğu için genellikle alkoliklerin çocukları olmaz. Ancak çocukları olsa bile, spermiyumların genetik yapısı bozuk olduğundan, sakat, zekâca geri, kusurlu çocukları olma ihtimâli içki içmeyenlere göre yüksektir.

Bu ifadeleri destekleyen çok miktarda istatistik neticeleri bulunmaktadır.[108]

Annenin Hatası

Çocukların zihnen ve bedenen gerilemesine yol açan hal sadece babanın hatasına bağlı değildir. Anne şayet içki kullanıyorsa, oda yeni bir çocuğun yaratılmasında vasıta olan, kendi dişi yumurta hücrelerini tahrip edecek, çocuklarının sakat doğma ihtimâli artacaktır. Bilhassa alkolü hamilelik esnasında kullanan annelerin çocuklarında telâfisi kabil olmayan bozukluklar olur. Hamilelikte kullanılan alkolün emniyetli bir ölçüsü yoktur. Yani anne hamile iken ne miktar içki kullanırsa kullansın bebeğine zarar verir.[109]

İçkinin doğmamış bebekte sebep olduğu rahatsızlık tablosuna fötal alkol sendromu (ceninde alkolün sebep olduğu tablo) adı verilir.[110] Bu bebeklerde fizikî gelişme geriliği, zekâ geriliği, emme refleksi bozukluğu başta olmak üzere birçok gelişme kusuru vardır. Erken doğum, cılız doğum, hatta ölü doğum olabilir.[111]

Bilhassa çok alkol tüketilen batı memleketlerinde, bilhassa belli coğrafi bölgelerde, fötal alkol sendromu aşağı yukarı her 1000 canlı doğumdan ikisinde görülmektedir.[112]

Aynı neticelerin, hatta belki de daha zararlı olarak uyuşturucu maddelerin hamilelik esnasında kullanılmasından da ileri geldiğini ilâve edebiliriz.[113] Sigaranın hamilelik esnasında kullanılmasının çocuğa çok zararlı olduğu kesindir. Bilhassa uyuşturucu maddeyi ve içkiyi devamlı kullanan annelerin çocukları, gördüğü diğer zararların yanında, doğduğu zaman âdeta bir alkolik veya uyuşturucu madde müptelâsı imiş gibi arazlar göstermektedir. Bu çocukların bir alkolik veya eroinman gibi tedavisi gerekmektedir.[114]

Hamilelik esnasında eroin kullanan annelerin bebeklerinde, henüz dünyaya gelmeden adeta madde iptilası gelişir. Yeni doğan bebekte bu 2-4 gün içinde birçok klinik belirtilerle kendisini belli eder. Ölümle bile sonuçlanabilen vakalar mevcuttur.[115]

Dikkat edilirse, anne bilerek veya bilmeyerek belki uğrunda hayatını dahi feda edebileceği yavrucuğunu dünyaya gelmeden zehirlemektedir.

Ayrıca bütün bunlardan başka, bebeğin emzirme döneminde içki kullanan annenin sütüne de alkol karışır. Çocuğunu emziren anne sütle beraber alkolü de çocuğuna emzirmiş olur. Bu gibi çocuklar, hastalıklara karşı mukavemetsiz ve büyüdüklerinde de alkol almaya daha temayüllüdürler.[116]

Hamile anneler, bırakalım alkollü içki, eroin, kokain türü uyuşturucu maddeler, sigaradaki zararlı maddeler, normal, masum gibi görülen herhangi bir ilacı kullanırken bile hekime sormalıdırlar. 1950 li yıllarda hamile annelerde, sakinleştirici, bulantı ve kusmalara karşı kullanılan talidomit adlı ilacın tesiri ile, hamile anneler hiç zarar görmediği halde, el ve ayakları çok az gelişmiş veya hiç gelişmemiş bebekleri dünyaya geldi.[117] Hamileliğin bilhassa ilk üç ayında hiçbir ilacın tamamen emin olmadığı unutulmamalıdır. En iyisi hamile bayanların, zaruri olan tıbbı bir sebep yoksa, bütün hamilelik boyunca hiçbir ilaç kullanmamalarıdır. İlaçların hamilelikte riskli olup olmadığına dair ilaç kılavuzları hazırlanmıştır.[118]

Bir uyuşturucu maddeyi hamilelik esnasında kullanmış anneden dünyaya gelen bir ayağı kısa, bir parmağı noksan olan bebek, Annenin hatasını bir nevi bebeği çekiyor.

Alcohol and Health. First Special Report to the U.S. Congress, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA), 1973.

Alcohol and Health. Eighth Special Report to the U.S. Congress, NIAAA, 1993.

Tuyns AJ: Alcohol and Cancer. Proc Nutr Soc, 49(2):145-51, 1990.

Breslow NE: A High Correlation Between Beer Drinking and Cancer. Journal of National Canser Institue, 53:631-9, 1974.

Lennan RJ: Propaganda vs. Fact. Sane Press, Oklahama City, 1982, s.1-3.

Bagnardı V, et al: Alcohol Consumption and the Risk of Cancer. Alcohol Research-Health, 25(4):263-70, 2001.

Mendenhall C, et al: Relationship of protein calorie malnutrition to alcoholic liver disease. Alcohol Clin Exp Res, 19(3):635-41, 1995.

Şimşek H: Akut ve Kronik Pankreatit. Gastroenteroloji kitabı içinde, s.929-50, Hekimler Yayın Birliği, Ankara, 1993.

Sonsuz A ve ark: Alkoliklerde Hepatit B Virüsü (HBV) İnfeksiyonu.
T Klin Gastoenterohepatoloji, 2:287, 1991.

Cheddid A, et al: Prognostic Factors in Alcoholic Liver Disease. The American J of Gastroentorology, 86:210-6, 1991.

Ökten A ve ark: Karaciğer Sirozunun Etiyolojisi (1052 vak’anın analizi). T Klin Gastroenterohepatoloji, 6:45-50, 1995.

Çolakoğlu S: SirozGastroenteroloji kitabı içinde, s. 748-55, Hekimler Yayın Birliği, Ankara, 1993.

More VR et al: Alcohol Cirrhosis Alters Nuclear Receptor and Drug Transporter Expression in Human Liver. Drug Metab Dispos, Mar 2013.

Alcohol and Health. 10th Special Report to the U.S.Congress on Alcohol and Health. NIAAA, 2000, s.198.

Alcohol and Health. Eighth Special Report to the U.S. Congress. NIAAA, 1993, s.165.

Testino G et al: Alcoholic liver disease and liver trasplantationRecenti Prog Med, 104(1):17-22, 2013.

Lowenfals AB: The Alcoholic Patients in Surgery. Williams Wilkins Co, Baltimore, 1971, s.233.

Kasper EK, et al: The causes of dilated cardiomyopathy. J Am Coll Cardiol, 23(3):586-90, 1994.

Ertekin C: Alkolik Miyopati. E Ü Tıp Fak Mec, 10:89, 1971.

Rubin E, Doria J: Alcoholic Cardiompyopathy. Alcohol Health Res World, 14(4):277-84, 1990.

Moore RD, et al: Alcohol Consumption and Blood Pressure. Amer J Hypertens, 3(1):1-7, 1990.

Beilin LJ, et al: Alcohol and hypertension – Kill or cure? (Review). J Hum Hypertens, 10(supp: 2):S1-S5, 1996.

Rich EC, et al: Alcohol-Related Acute Atrial Fibrillation. Arch İntern Med, 245(5):830-33, 1985.

Alcohol and Health. 10th Special Report to the U.S. Congress. NIAAA, 2000, s.246.

Keil U, et al: The relation of alcohol intake to coronary heart disease and all-cause mortality in a beer-drinking population. Epidemiyology, 8(2):150-6, 1997.

Wannawethee G, Shaper AG: Alcohol and sudden cardiac death. Br Heart J, 68(5):443-8, 1992.

Cummins LH: Hypoglycemia and Convulsion in Children Following Alcohol İngestion. J Pediatr, 58: 23-6, 1961.

Greenberg SR: Methylene Blue in Alcohol İnduced Hypoglycemia. Lancet, 1965, (2):1132.

Karayılanlıoğlu T: Alkoliklerde ATP-Sitrat Liyaz (ACL) Enziminin Rolü ve Lipid Metabolizmasındaki Önemi. GATA Bülteni 33:1315, 1991.

Gürbilek M ve ark: Kronik etil alkol uygulanmasının serum lipid parametreleri üzerine tesiri ve çeşitli dokulardaki histolojik değişiklikler. S Ü Tıp Fak Dergisi, 13 (3):176-82, 1997.

Uzunalimoğlu A: Alkolik Hiperlipemi. Ank Ü Tıp Fak Mec, XXI-II:719-24, 1979.

Ertekin C: Alkolik Miyopati. E Ü Tıp Fak Mec, 10:89-92, 1971.

Urbano-Marquez A, et al: The greater risk of alcoholic cardiomyopathy and myopathy in women campared with men. JAMA, 274 (2):149-54, 1995.

Hourihane DO: Suppression of erythropoiesis by alcohol. Brit Med J, 1:86-89, 1970.

Alcohol and Health. Eighth Special Report to the U.S. Congress, NIAAA, 1993, s. 180.

Alcohol and Health. 10th Special Report to the U.S. Congress. NIAAA, 2000, s. 134-46.

İşsever H ve ark: Kronik Alkol Bağımlılarında Renk Görme. Klinik Gelişim, 9:4119-22, 1996.

Cook RT: Alcohol abuse, alcoholism, and damage to the immune system- A review. Alcohol Clin Exp Res, 22(9):1927-42, 1998.

Jerrels T: Drugs of Abuse, Immunity and Immunodeficiency, New York, P Press, 1991, s.229-36.

Seminara D, et al: Alcohol Immunomodulation and AIDS. New York, Alan Liss İnc, 1990, s.221-30.

Alcohol and Health. Eighth Special Report to the U.S. Congress, NIAAA 1993, s.178-80.

Emanuele MA, Emanuele NV: Alcohol’s Effects on Male Reproduction. Alcohol Health Research World, 22(3):195-200, 1998.

Les Dees W, et al: Alcohol and Female Puberty. Alcohol Research-Health, 25(4):271-5, 2001.

Önder I, Ünlü C: Kadında ve Erkekte İnfertilite. Ank Ü Tıp Fak Yay, No: 450, Ank Ü Basımevi, Ankara, 1995.

Kamay B: Adli Tıp, A Ü Tıp Fak, 1951. s.293.

Kılıç Ö: Alkol (Tıp ve İslâm Gözüyle). Ticaret Mat, 1965, İzmir, s. 68-76.

Mechanisms of Alcohol Damage in Utero. Ciba Foundation Symposium, Pitman, London, 1984.

Sood B, et al: Prenatal alcohol exposure and childhood behavior at age 6 to 7 years: I dose – responce effect. Pediatrics, 108(2):E34, 2001.

Larsen WJ, Human EmbryologyChurcill Livingstone, New York, 1192, s 4. 360.

Jones K L: Fetal Alcohol Syndrome. Lancet, 2:999, 1973.

Mechanisms of Alcohol Damage in Utero. Ciba Foundation Symosium, Pitman, London, 1984.

Bilim ve Teknik, 21 (249): 36-8, 1988

Prenatal Exposure to Alcohol. Alcohol Research-Health, 24(1):32-41, 2000.

Alcohol Clin. Exp. Res., 15 (3): 514-24, 1991

Alcohol and Health. 10th Special Report to the U.S. Congress. NIAAA, 2000, s. 283.

Buchi KF, et al: The Prevalence of Prenatal Opioid and Other Drug Use in Utah. Am J Perinatol, Aug 2012.

Glass L: Narcotic Withdrawal in the Newborn. American Family Physician, 6:75, 1972.

Can E ve ark: Neonatal Mahrumiyet Sendromu. Şişli Etfal Hastanesi Tıp Bülteni, 44(3):124-127, 2010.

Arıtan MŞ: Uyuşturucu Maddeler ve Alkol. Menteş Mat, Konya, 1975, s. 75.

Bernick SJ, Kane S: Drug transfer to the fetus and to the breastfeeding infant :what do we know? Curr Drug Deliv, 9(4):350-5, 2012.

Alpay M: Gebelik ve Zararlı Etkenler. Çağdaş Tıp Dergisi, 1(5):26-9, 1974.

Briggs G, Freeman R, Yaffe SJ: Drugs in Pregnancy and Lactation. 8th Ed. Wolters Kluwer, Philadelphia, 2008.

ALKOLİKLERİN VE UYUŞTURUCU MADDE MÜBTELÂLARININ TEDAVİSİ MÜMKÜN MÜ?

Alkoliklerin ve uyuşturucu madde müptelâlarının tedavisi için batı memleketlerinde, bu maksatla kurulmuş özel klinikler vardır. Memleketimizde de böyle şahısların tedavisi için daha çok hastanelerin psikiyatri klinikleri kullanılmaktadır.

Alkolizmin tedavisi için revaçta olan ilaç antabus (tetraetil diüram disülfid) adlı maddedir. Bu ilaç, alkol alan şahsa verildiği zaman alkolün yanma seyrini aset aldehid diye adlandırılan seviyede durdurmakta, ayrıca bu arada şahıs içki alırsa bulantı ve kusmalara sebebiyet vermektedir. İşte bu tesirden dolayıdır ki, şahıs ilaçlı iken alkolü alamamakta, ondan tiksinmekte, bu durumun sonradan da devamı temenni edilmektedir.

Bu tedavi tarzı bazen bir seneyi de geçmektedir. İlk doz ilaç disulfiram (antabus) doktor nezaretinde alınmakta, bilahare de hasta kontrol altında olmak üzere bir yıl, belli dozda muntazaman ilaca devam etmektedir. Alkolik şahıs antabus kullanırken, her hafta veya iki haftada bir defa muntazaman, kan, idrar, karaciğer fonksiyonları kontrol edilmelidir. Karaciğer fonksiyonlarında bir bozukluk olursa, tedavi derhal durdurulmalıdır.[119]

Opiat antagonisti (zıt tesirli) olarak bilinen naltrekson alkol bağımlılarının tedavisinde kullanılmaktadır.[120] Gene aynı gruptan olan nalmefen henüz tecrübe safhasındadır.[121]

Alkolü bırakmakla meydana gelen titreme, asabiyet, baş ağrısı vs. ile kendisini belli eden mahrumiyet tablosu’nda (withdrawal sendromu), teskin edici olarak benzodiazepinler diye bilinen ilaç grubundan olan klordiazepoksid veya diazepam verilmesi tavsiye edilmektedir.[122]

Eroin, morfin, esrar, LSD gibi uyuşturucu madde müptelâlarının tedavisinde de, bu maddelerin terki durumunda, başka teskin edici maddeler kullanılır. Meselâ morfinmanın tedavisinde, morfin kesildiği zaman, o kesilme arazlarını önlemek için, methadon adlı başka sükûnet verici madde kullanılır.[123]

Bu ilaç tedâvilerini akabinde de, gerek alkoliklerin, gerekse uyuşturucu madde müptelâlarının, yeniden o maddeleri kullanmalarını önlemek için psikoterapilerinin (ruhî tedavi) yapılması gerekmektedir.

Tedavi için genel kanaat şudur ki, bu gibi tedavilerde, şahsın içkiyi veya uyuşturucu maddeyi bırakmaya kesin niyetli olması gerekmektedir. Alkolik veya içki müptelâsı şahıs içkiyi bırakmaya kesinlikle niyet edecek, hekimde ona yardımcı olacaktır. Yoksa yakınlarının tesiri ve zoru ile tedaviye gelen şahıs, hastaneden ayrıldıktan kısa bir müddet sonra tekrar içkiye başlamaktadır.

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden bir araştırıcı grubu alkolü bırakmak için tedavi gören alkolik 90 kişiyi inançları yönünden incelemiş, zannedilenin aksine bu alkolik insanların ekseriyetinin inançları olan, fakat ibadet yönünden zayıf kimseler olduklarını anlamışlardır. Bu şahısların %80’ni, içkinin dinen haram olduğunu kabul etmekte, alkol aldıklarından dolayı kendilerini suçlamaktadırlar.[124]

Araştırmaya göre, Ramazan ayına hürmeten içki kullanmayan müptelâlar olduğu gibi, Ramazan ayında alkoliklerin belli bir yüzdesi oruç tutmaktadır (%37). Araştırıcılar çalışmalarının neticesi olarak, içkiyi terk etmekte irâdenin önemli rolü olduğunu hatırlatarak, içkiyi terk etmekte inançların önemli rolü olabileceğini belirtmektedirler.

Bu manâda yapılmış başka çalışmalarda vardır. GATA (Gülhane Askeri Tıp Akademisi) İstanbul’daki Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Psikiyatri Kliniği Öğretim Elemanları’nın 1994 yılında yapmış oldukları bir araştırmanın neticeleri şöyledir; İstanbul Garnizonu’nda vazifeli, tamamı erkek, er ve subaylardan 2300 kişide içki kullanıp kullanmadıkları ile alâkalı değişik sualler sorulmuştur. “Niçin içki kullanmıyorsunuz?” sualine, ankete iştirak edenlerin %45.5’i (646 kişi), “dinimizce haram edilmiş olduğu için” cevabını vermişlerdir.

Sağlık Bakanlığı’nın 1995 yılında 24 ilde ve 12781 lise öğrencisinde yapmış olduğu anket çalışmalarının neticelerine göre, yine “niçin içki içmiyorsunuz?” sualine, ankete iştirak edenlerin %44.6’sı (5700 kişi), “dinimizce haram edildiği için” cevabını vermişlerdir.

Sayısı arttırılabilecek bu örnekler göstermektedir ki, dinî inançlar insanları zararlı alışkanlıklardan hem korumada ve hem de alışmış insanların alışkanlıklarından vazgeçmesinde son derece önemli bir âmil olmaktadır.

Tıp doktoru yani hekim olan şahıslardan madde bağımlıları olanları da mevcuttur. Bu bize bir şeyin zararını bilmenin, şahsın o maddeye olan hevesine mani olamayacağını gösterebilir. O şahsın ciddî manevî ruh olgunluğunda olması, şahsın imanlı olması, o kişiyi zararlı alışkanlıklardan muhafazada önemli rolü olabilir.[125]

“İsimsiz Alkolikler” (Alcoholics Anonymous): Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) hizmet gören ve alkol bağımlılarını tedavi için gayret gösteren bu teşkilât, kilise ile alâkalı, tedavide din ağırlıklı hizmet etmeye çalışan bir hayır cemiyetidir. Önceden alkolik olup ta içkiyi bırakmış olanların teşkil ettikleri bir cemiyettir. Alkolik bir kişinin ancak sağlam bir inanç ve Allah’ın yardımı ile bu belâdan kurtulabileceğini kabul etmesini ön şart olarak alkolik şahsa bildirirler. “İsimsiz Alkolikler” çalışmalarında belli ölçüde netice almışlardır. Alkolik şahısların isimsiz alkoliklere dahil olması, alkol müptelalarında intihar riskini önemli seviyede azalttığı müşahede edilmiştir.[126] Biz kendi memleketimiz için aynı telkin ve tedaviyi, İslâmiyetle, İslâmî telkinle rahatlıkla yapabiliriz. Ve fikir açısından İslâmiyet ne kadar üstünse, memleketimizdeki alkolikleri İslâmî telkinle yapılabilecek tedavi metodunda da o ölçüde güzel netice alınacağı kanatindeyim.

İçkinin ve uyuşturucu maddelerin terkinde hiç şüphesiz, bilhassa memleketimiz için, inancın kesin rolü vardır. Böyle çok insanlar kötü bir hayat içerisinde iken dönüş yapmışlar, tövbekâr olmuşlar, eski kötü hayatlarını terk etmişlerdir. Bilahare de tam dindarane bir hayat yaşamaya başlayıp, kendilerini kurtardıkları gibi, ailesini, çoluk çocuğunu ve komşularını da kendi zararlarından kurtarmışlardır.

Üzerinde çok durulan bu mevzu ile alakalı devamlı olarak araştırmalar yapılmakta ve yeni tedavi usulleri ortaya atılmaktadır.[127] Tedaviden çok, bu zararlı maddelere karşı önceden alınacak tedbir, herhalde en tesirli müdafaa silahı olacaktır.

Uyuşturucu madde müptelâlarının tedavisi için uzak şarkta açılmış bir tedavi merkezi. Böyle bir yerde ilaç tedavisi yanında, hastaları açık havada çalıştırma, meşgul etme ve bir nevi müptelâ olduğu maddeyi unutturma prensibi vardır. Fakat heyhatt!.. Bütün bu gayretlere rağmen, yinede uyuşturucu madde müptelâsı olan şahısların büyük ekseriyeti (%90-95), bu tedavi merkezlerinden ayrıldıktan kısa bir müddet sonra tekrar aynı maddeye başlamaktadırlar. Onları baştan muhafaza etmek herhalde en tesirli ve verimli gayrettir.

Mc Nichol RW, Sowel JM: Disulfiram, A Guide to Clincical Use in Alcoholism Treatment. American Family Physician, 44(2):481-4, 1991.

Balaban Ö D ve ark: Disülfirama bağlı olarak gelişen bir katatoni vakası. Düşünen Adam, 23(3):215-218, 2010.

Addolorato G et al: Management of Alcohol Dependence in Patients with Liver Disease. CNS Drugs, Mar 2013.

Alcohol and Health. 10th Special Report to the U.S. Congress. NIAAA, 2000, s.451-61.

Saitz R, et al: Alkol mahrumiyet tablosunda şahsa göre değişen tedavi. JAMA, 8(5):265-73, 1995.

Mattick RP, Hall W: Are detoxification programme effective. Lancet, 347:97-100, 1996.

Işık E ve ark: Alkolik hastaların din konusuna yaklaşımları. Gazi Ün Tıp Fak Dergisi, 1 (2):39-47, 1986.

Ünsalan N ve ark: Yatarak tedavi gören madde bağımlılığı (alkol ve alkol dışı) teşhisi konan hekimlerin özellikleri. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 5(3):148-153, 2004.

Akvardar Y ve ark: Doktorlar arasında madde kötüye kullanımı bir sorun mu? Türk Psikiyatri Dergisi, 13(3):238-244.

Hashimoto S, Ashizawa T: Does participating in AA decrease the risk for suicide in alcohol dependence? Nihon Arukoru Yakubutsu Igakkai Zasshi, 47(6):308-316, 2012.

Volpicelli JR, et al: Naltrexone and alcohol dependence. Arch Gen Psychiatry, 54(8):737-42, 1997.

Mason BJ, et al: A double-blind, placebo-controlled study of oral nalmefen for alcohol dependence. Arch Gen Psychiatry, 56(8):719-24, 1999.

TÜRKİYE’DE
ALKOLLÜ İÇKİ İMÂLATI
VE NETİCELERİ[128]

Verilen rakamlara ithal edilen içkiler dahil değildir. Buna rağmen alkollü içki imalâtında, netice olarak da tüketiminde devamlı bir artışın olduğu açıktır. 2012 yılı rakamlarına göre, Türkiye’de, günde yaklaşık üç milyon litre içki sarf edilmekte ve her gün, içkiye, asgariden 3,7 milyon TL para harcanmaktadır. Bu paranın et, süt, yumurta, peynir vs. gibi zaruri ihtiyaçlara sarf edilmesinin, insanlarımızın sağlığı açısından da ne kadar önemli olduğu açıktır.

Türkiye’de Farklı Tip İçkilerin İmâlâtı ve Fiyatları

Dikkat edilirse, memleketimizde ki toplam alkollü içki imalâtının % 89’nu bira teşkil etmekte ve fiyat olarak da toplam miktarın % 63,7’ni bulmaktadır. Yapılan araştırmalarda, gençler arasında içki kullananların % 85’inin bira içtikleri tesbit edilmiştir. Alkolikler arasında yapılan çalışmalarda da, alkoliklerin % 85’nin içkiye ilk defa bira ile başladıklarını, zamanla daha yüksek dereceli alkollü içkilere meylettiklerini göstermiştir. Görüleceği gibi, bira alkolizme giden merdivenin ilk ve tehlikeli basamaklarıdır.

Binlerce zararı olan ve içilmesi gibi, ticareti de yüce dinimizce haram edilmiş olan içkiye karşılık hiç mi helâl kazanç yolu yok? Cevap olarak aynı kaynaktan aldığımız meşrubatlarla alakalı istatistikleri verelim.

2012 Yılına Ait Türkiye’deki Her Türlü Gazoz, Meyve Suları ve Süt Satışları ile Alakalı Liste

Yukarıdaki rakamlara açık satılan sütler, pastanelerde hazırlanıp açık satılan ayran, limonata, çay vs. gibi içeceklerin satışı dahil edilmemiştir. Birde yaz boyu satılan dondurmaların satışını eklesek, yukarıdaki rakamın bir misli olacağından kimsenin şüphesi olmasın. Hiçbir sanayi mamulünü dahil etmediğimiz halde, sadece su, süt, ayran vs. satışları dahi içki satışlarının değerini geçiyor. İşte bereketli, helâl ve meşrû kazanç yollarından birisi.

Türkiye’de Ferd Başına İçki Sarfiyatı (Litre Olarak)

Yukarıdaki rakamlar, Türkiye’de imâl edilen toplam içki miktarlarının, 1990 yılı nüfusunun ve 2012 yılı nüfusunun, sadece 15 ve daha üstündeki yaşta olanlar hesaba katılarak bölünmesi ile elde edilmiştir. Bilhassa bira sarfiyatındaki artış açıktır.

Türkiye’de İçki Sarfının Tehlikeli Şekilde Artışı

Rakamlardan da anlaşılacağı gibi, Türkiye’nin nüfusu 17 milyon kadar iken, toplam içki imâlâtı 16 milyon litre civarında idi. İçki sarfı nüfusun artışı ile paralel artmış olsa idi, 2012 yılında nüfusumuz 75 milyon kadar iken, içki imâlâtının 70 milyon litre kadar olması lazım idi. Öyle olmamış, 2012 yılında toplam içki 1 173 milyon litre olmuştur. Görüldüğü gibi, içki sarfı patlama şeklinde artmış, 15 misli kadar çoğalmıştır. Dünya ortalamasında içki sarfının artışı, ortalama 1,5 mislidir. Türkiye’de ki böylesine tehlikeli bir tüketim artışı, herhalde her bir Türk vatandaşını düşündürmelidir.

2015 yılında Türkiye’de, 183 011 adet ölümlü ve yaralanmalı trafik kazası olmuştur. Bu Kazaların neticesinde 3831 kişi kaza yerinde, 3699 kişi de yaralandıktan sonra 30 gün içerisinde hastanelerde vefat etmiştir.

Bu kazalarda binlerce vatandaşımız da ömür boyu sakat kalmışlardır. Sarhoşluk bazı memleketlerde trafik kazalarının %40’ının, hatta %50’ sinin direkt sebebidir.

Sadece 2015 yılında Türkiye’de 131 830 yuva yıkılmış,
netice olarak ta, 263 660 vatandaşımız boşanmıştır.
2014 ve 2015 yıllarında Türkiye’de 262 743 boşanma olmuş, neticede iki yılda toplam 525 486 vatandaşımız boşanmıştır.

Çünkü her boşanma vakasında karı ve koca olmak üzere iki kişi boşanmaktadır. Yaklaşık bir il nüfusundan daha fazla vatandaşımız her yıl maalesef boşanmaktadır. Ve boşanmaların en önemli sebeplerinden birisi ve belki de birincisi sarhoşluktur. Bir araştırmanın neticesine göre, memleketimizde ki her dört boşanmadan birisinin sebebi sarhoşluktur. İçki tüketimi yüksek olan birçok batı memleketlerinde, her iki boşanmadan birisinin sebebi sarhoşluktur.

Her yıl sadece bir tek aile bile içkiden dolayı parçalanıyor olsa, devletin içkiden gelen parayı kâr saymaması lazım gelir. Değil bir aile, her yıl binlerce aile içkiden dolayı parçalanıyorsa, devletin içkiden gelen parayı hiç hiç kâr saymaması lazım gelir.

Verilen rakamlar Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)’nun neşriyatlarından alınmıştır.

İÇKİ SATIŞLARI
EKONOMİYE FAYDALI MI,
YOKSA ZARARLI MI?

Alkollü içkilerin satışlarından devlet kasasına belli miktarda para girmektedir. Ancak, alkollü içkiler sebep oldukları problemlerle, getirdiğinden fazlasını götürmektedir. Yani astarı yüzünden pahalı dediğimiz bir nesnedir. Amerika Birleşik Devletleri’ nde (A.B.D.), “Alkol İptilası ve Alkolizm Hakkında Millî Enstitü” (National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism: NIAAA), alkollü içkilerin Amerikan cemiyetine sebep olduğu zararları her yıl hesaplamaktadır. NIAAA’nın hesaplarına göre, içkinin bir yılda A.B.D.’ de sebep olduğu ortalama zararı aynen verelim.[129]

1- Ekonomik kayıplar: Bizzat sarhoşluğun iş verimliliğini düşürmesi, içki kullanan şahsın sık sık hasta olmasının yol açtığı iş gücü kaybı, vs. ile sebep olduğu zararlar: 134 milyar dolar.

2- İçkinin yol açtığı hastalıkların tedavi ve hastane masrafları: 26 milyar dolar.

3- Diğer masraflar: İçkinin yol açtığı trafik, tren, uçak,iş kazalarının, yangınların vs.nin maliyeti: 24 milyar dolar.

İçkinin Yol Açtığı Toplam Zarar: 184 Milyar Dolar

Görüleceği gibi, sadece bir yılda, alkollü içkilerin Amerikan ekonomisinde yol açtığı zarar yaklaşık 184,6 milyar dolar olarak hesaplanmıştır. Bunun yanında, benzer sebeplerle, eroin, kokain, LSD vs. gibi, diğer zararlı alışkanlıkların, Amerikan ekonomisine olan zararı, yılda ortalama 97,7 milyar dolar olarak hesaplanmıştır.[130] Alkollü içkilerin ve diğer zararlı alışkanlıkların maddî zararları toplanırsa, Amerika Birleşik Devletleri’ inde sebep oldukları toplam ekonomik zarar, bir yılda 282 milyar dolardır. Bu dünyayı besleyebilecek bir rakamdır.

Bütün Zararlı Alışkanlıkların Toplam Zararı: 282 Milyar Dolar.

2003 yılında alkollü içkilerin kullanılmasının Avrupa Birliği memleketlerinde yol açtığı maddî zarar 125 milyar EURO olarak tahmin edilmiştir. Aynı yıl içkinin Avrupa Birliği ülkelerinde maddî olmayan hasarı 270 milyar EURO olarak tahmin edilmiştir. İçkiden dolayı kaybedilen hayatlar, bunun aile fertlerine çektireceği acı ve ıstırap ayrıca düşünülmelidir.[131]

Türkiye’de Durum Nasıl?[132]

Alkollü içkilerden gelen kârların toplam vergi gelirleri içindeki yüzdesi, nisbeti devede kulak bile değildir. Memleketimiz için tek bir misal olarak trafik kazalarının maliyetini verelim. Memleketimiz de 2003 yılında trafik kazalarının maliyeti 468,3 milyon TLdir. 2005 yılında ise 879,2 milyon TL, 2007 yılında ise 1 152 milyon TL’dir. 2011 yılında 1 188 milyon TL olan maliyet, 2012 yılında 1 393 milyon olmuştur. Trafik kazalarının dörtte hatta beşte birinin sarhoşluktan ileri geldiğini kabul etsek bile, sadece trafik kazalarının maliyeti, içkiden geldiği zannedilen kârı silip süpürmektedir. Yani kazalarda ölenleri, sakat kalanları hesaba katmasak bile, sadece zayi olan arabaların maliyeti milyonları buluyor.

Kaldı ki, sarhoşluk sadece trafik kazalarına değil, benzer sebeplerle tren kazalarına, uçak kazalarına, iş kazalarına yol açmaktadır. Yangınlara ve ciddî iş gücü kayıplarına sebep olmaktadır.

Sadece Ekonomik Zarar mı?

Kaldı ki burada sözü edilen sadece ekonomik zarardır. Ayrıca içki satarak kendi vatandaşınızı hasta ediyorsunuz. Sarhoşluğun sebep olduğu kazalarda sakat kalmasına, hatta ölümüne yol açıyorsunuz. Bunlardan başka, sarhoşluğun evdeki huzuru bozduğu, binlerce yuvanın yıkılmasına sebep olduğu, cinayetlerin önemli bir kısmının sarhoşken işlenildiği, içkinin intiharlara yol açtığı düşünülürse, mes’elenin ne kadar geniş bir çerçevesi olduğu anlaşılır. Netice olarak şunu söyleyebiliriz: Satılan her damla içki kâr değil, memleketimiz ve insanımız için zarardır. Allah’ın haram ettiği bir şeyden, zaten daha başka nasıl bir netice beklenebilirdi ki?

Zararlı Madde Alışkanlıklarında Türkiye İle Alakalı Bazı Rakamlar

1- 1995 yılında Sağlık Bakanlığı’nın Türkiye’de 24 ilde ve 12781 lise talebesinde yapmış olduğu çalışmaların neticelerine göre, öğrencilerin %20’si devamlı olarak sigara içmektedirler. Yine aynı çalışmaya göre, talebelerin %27’si ara sıra alkollü içki kullanmaktadır. Bu nisbet kız talebelerde %23,9, erkek talebelerde ise %29,4 tür.

Öğrencilerde içki kullanma nisbeti %6,5 ile Gümüşhane’de en düşük, %38,4 ile İzmir’de en yüksektir.

Sağlık Bakanlığı’nın yapmış olduğu ankete göre, öğrenciler arasında diğer zararlı maddeleri kullananların oranı %3,5 idi (Milliyet Gazetesi, 3 Kasım 1999).

2- Gene 15 ayrı ilde, 25245 liseli gençte yapılan araştırmaya göre, talebelerin arasında her gün sigara içme nisbeti %22 olarak bulunmuştur. Öğrencilerin %17,3’ü son bir ay içerisinde, en az bir def’a alkollü içki kullandığını bildirirken, %9’u haftada en az bir def’a alkol kullandıklarını belirtmişlerdir.

Bu yaşlara kadar en az bir defa esrar kullanma nisbeti %3,6, uçucu madde kullanma oranı %8,6, uyuşturucu, uyarıcı madde kullandığını belirtenlerin oranı ise %3,3 olarak bulunmuştur.[133] Bu rakamların oldukça yüksek olması, herhalde mes’elenin ciddiyetini, ciddî bir şekilde tedbir almak icab ettiğini, açık bir şekilde ortaya koymaktadır.

3- Bir araştırmada toplam 11 989 ilköğretim , 12 270 ortaöğretim öğrencisine anket tatbik edilmiştir. İlköğretim döneminde tütün, alkol, uçucu maddeler ve esrar dışındaki maddeler “uyuşturucu uyarıcı” olarak sorulmuştur. Neticelere bakıldığında, genel olarak en yüksek madde kullanım oranı İzmir ilinde bulunmuştur. İlköğretim talebeleri arasında hayatı boyunca en az bir defa tütün kullananların sayısı %16,1 olduğu tesbit edilmiştir. Bu oran alkol için %15,4, uçucu ve uyuşturucu maddeler için %1,7’dir. Ortaöğretimde hayatı boyunca en az bir defa tütün kullanımı %55,9, alkol kullanımı %45, esrar kullanılması %4, uçucu madde kullanımı %5,1, eroin ve ekstazi kullanım nisbeti %2,5’tur. İlk ve ortaöğretimde madde kullanım oranı erkek talebelerde daha yüksektir. Özel okullarda okuyanlarda madde kullanım riski, devlet okulunda okuyanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Neticede, Türkiye’de ilköğretim ve ortaöğretim öğrencileri arasında madde kullanımının, diğer ülkelerde yapılan araştırma sonuçlarına göre düşük bulunmasına rağmen, bilhassa tütün kullanımının oldukça yaygın olduğu görülmüştür.[134]

4- Zararlı madde alışkanlığı İstanbul’da lise ikinci sınıf talebeleri arasında şöyle bulunmuştur; Tütün kullanma nisbeti: %37; Alkollü içki kullanma oranı: %51,2; Diğer zararlı maddeleri kullanma oranı: %24,5 Bu neticelerden anlaşıldığına göre, İstanbul’daki liselerde içki ve sigara dışındaki diğer zararlı maddeleri kullanma nisbeti oldukça yüksektir.[135]

Türkiye’de 15 farklı ilde, lise ikinci sınıf öğrencilerine zararlı alışkanlıklarla alakalı bir anket tatbik edilmiştir. Neticede bu talebelerin %22’sinin devamlı sigara içtikleri, %17,3’nün son bir ay içerisinde en az bir defa alkollü içki kullandığını ifade etmişlerdir. Hayatlarında bir defa dahi olsa esrar kullananların oranı %3,6, uçucu kullanma nisbeti %8,6, uyuşturucu uyarıcı madde kullananların sayısı %3,3’tür. Uçucu madde kullanımındaki yüksek nisbet bilhassa dikkat çekicidir.[136]

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti lise talebeleri arasında yapılan araştırmada sigara içme nisbeti %35,2, içki kullanma yüzdesi %85,9 ve diğer alışkanlık maddeleri kullanma oranı %11 olarak bulunmuştur. Bilhassa alkollü içki tüketimindeki yüksek oran dikkati çekecek seviyededir.[137]

5- Kars il merkezinde üniversite talebeleri arasında zararlı maddeleri kullanmaları açısından test yapılmıştır. Toplam 1168 öğrenciden 672’sinin sigara (%57,5), 436’sı alkollü içki (%37,3), 44 talebenin de (%3,8) herhangi bir uyuşturucu maddeyi denediği anlaşılmıştır.[138]

Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi talebelerinde yapılan test neticesinde, fakülte öğrencilerinin %41,6’sının sigara,%40,3’nün içki ve %9,3’nün de diğer alışkanlık yapan maddeleri tecrübe ettikleri anlaşılmıştır.[139]

Konya’da Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi talebelerinde yapılan ankette, sigara içme sıklığı oldukça farklı idi. Erkek talebelerde sigara içme sıklığı %28,3, kız talebelerde ise %9,8 idi. Sigara içme sıklığı tıp fakültesi birinci sınıfındaki öğrenciler arasında %15,6 iken, altıncı sınıf talebelerinde sigara içme oranı daha yüksek olup %23,4 idi. Son sınıftaki talebelerin sigaranın zararları ile alakalı bilgileri artmış olmasına rağmen, sigara içme oranlarının birinci sınıflara göre artmış olması manidardır.[140]

6- Bir araştırmacı grubunun yaptığı çalışmaların neticelerine göre, 1036’sı subay ve 2335’i astsubay olmak üzere toplam 3371 kişide yapılan anket sonuçlarına göre, araştırmaya katılan subayların %81,5’u, uçucu subayların %84,3’ü, astsubayların %58,3’ü, uçuş personeli astsubaylarının %74,2’si alkollü içki kullanmaktadırlar.[141]

7- 1997 yılında, İstanbul’da 12-15 yaşları arasında, halka dönük olarak yapılan araştırmaya göre, erkeklerin %34,5’u, bayanların %15,9’u alkollü içki kullanmaktadırlar.[142]

PİAR Araştırma Ltd. Şti.’nin 1988 yılı Ocak ayında yapmış olduğu bir kamuoyu araştırmasına göre, Türkiye’de yetişkin insanların %22,9’u içki içmektedir.

8- Alkol müptelası yani alkolik diyebileceğimiz şahıslarla alakalı farklı yüzde verilse de, genellikle Türkiye’de yetişkin insanların %0,1-3’ünün alkolik olduğu tahmin edilmektedir. Alkol fabrikalarında çalışanlarda, alkoliklerin oranı %8,5’a kadar çıkmakta olup, Türkiye genel ortalamasının oldukça üstünde olan bir değeri ifade etmektedir.[143]

9- 2012 yılı Mart ayında SETA (Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları) Vakfı’nın 15-29 yaş aralığındaki 10 174 gençlerle bir araştırma yaptı. Neticeye göre, gençlerin %64’ü sigara içmiyor. Gençlerin %80’i ise alkollü içkileri kullanmıyor. Bu neticeler Türk cemiyeti için nisbeten iyi neticelerdir.

Yurt Dışı ile Alakalı Bazı Rakamlar

1- Sanayileşmiş, maddî olarak gelişmiş memleketlerde yetişkin kimselerin takriben %70-90’ı alkollü içki kullanmaktadırlar. İçki kullananların %5-10 kadarı alkoliktir.[144]

Mongollar arasında yapılan çalışmada, Mongolların erkeklerinin %50’si, bayanların ortalama %30’u devamlı alkol içicileri olduğu anlaşılmıştır.[145]

2- Rusya’da 40 milyon, A.B.D.’de 20 milyon alkolik olduğu tahmin ediliyor. Avrupa memleketlerinin bir kısmında kronik alkoliklerin sayısı nüfusun %25’ini teşkil eder. Bu memleketlerin bazı bölgelerinde, hastahane vakalarının % 50’ye yakınını alkolikler ve alkolle alâkalı hastalığı olan şahıslar teşkil etmektedirler.[146]

3- A.B.D.’de içki içenlerin % 10’u sarf edilen içkinin % 50’sini kullanmaktadır. Alkolizm 25-65 yaşları arasındakiler için en önemli ölüm sebeplerinin üçüncüsüdür. (Kalb-damar hastalıkları, kanser ve alkolizm).[147]

Alkollü içkiler bütün dünyada yılda 2,5 milyon insanın ölümüne yol açmaktadır. İçki ile alakalı ölümlerin %16,6’sı siroz ile alakalıdır.[148]

4- Ağız, yemek borusu ve yutak kanserleri dahil birçok hastalıklara yol açan alkollü içkiler, bütün dünyada trafik kazalarının ve iş kazalarının en önemli sebebidir. Boğulma, yüksekten düşme, intihar ve cinayetlerin arkasında çoğu kere sarhoşluk vardır. Birçok memlekette, bilhassa gençlerin karıştığı trafik kazalarında ve yaralanmalarda %40-50 nisbetinde sarhoşluk rol oynamaktadır.

5- Almanya’da yılda, içkili olarak vasıta kullanmaktan dolayı meydana gelen trafik kazalarında 7000 kişi ölmektedir. A.B.D.’de 2005 yılında sarhoşluktan ileri gelen trafik kazalarında 16885 kişi ölmüştür. Bu rakam trafik kazalarında ölenlerin % 49’unu teşkil etmektedir.[149]

6- 1978 yılında A.B.D.’de 2 200 000 iş kazası olmuş ve bu kazalarda 13 000 işçi ölmüştür. Bu kazaların üçte birinin sebebi sarhoşluktur.[150]

7- Her yıl A.B.D.’de işlenen suçlarda mağdur olan ve zarar gören 11,1 milyon kişiden takriben dörtten birisi yani 2,7 milyon kişi, sarhoş şahısların işledikleri suçların neticesinde mağdur olmuşlar, zarar görmüşlerdir.[151]

8- A.B.D.’de ve çoğu batı memleketlerinde erkeklerde kısırlığın ve fizyolojik sebebe bağlı olmayan iktidarsızlığın en önemli sebebi alkolizmdir.[152]

9- İngiltere’de 13 635 ortaokul ve lise talebesi içki ve sigara kullanmaları yönünden test edildiler. 14 yaş civarında olan gençlerde içki içme nisbeti %26 iken, 17 yaşında bu oran %71’e yükselmişti. Sigara içme 14 yaşında %12 iken, 16 yaşına doğru %27’e yükselmişti. Dikkat edilirse içki kullanma nisbeti, aynı yaşlardaki talebelerdeki sigara içme oranından daha yüksek bulunmuştur.[153]

10- Fransa’da alkollü içki tüketimi oldukça yüksektir. 2009 yılında Fransa’da alkollü içkilerle alakalı ölüm sayısı, erkeklerde toplam 36 500 (toplam ölümün %13’ü) ve bayanlarda 12 500 ‘dür (toplam ölümün %5’i).[154]

Dünyada En Çok İçki İçilen Memleketler

(Saf Etanol (etil alkol) Sarfı Cihetinden Alkollü İçki Tüketimi (=istihlâkı) : Yılda Fert Başına Litre)[155]

Bu liste liste şu şekilde hazırlanmaktadır: Bir memlekette bir yılda sarf edilen bütün içkilerin etil alkol (etanol) nisbetleri hesaplanıp toplanır. Sonra bu toplam rakam 14 veya 15 yaş ile üzerindeki nüfusun toplamına bölünür. Çıkan rakamlar yukarıdaki rakamlardır.

Yukarıdaki rakamlar Dünya Sağlık Teşkilatı’nın istatistiklerinden ve çok sayıda farklı devletlere ait resmî istatistiklerden istifade ederek hazırlanmıştır.

Yıllık Ferd Başına Bira Sarfı (Saf Etil Alkol Miktarı Olarak)

Yıllık Fert Başına Şarap Sarfı (Saf Etil Alkol Miktarı Olarak)

Alcohol Research Health, 24(1):62-1, 2000.

NİDA NOTES, November, 1998, 13: 4

Avrupa Komisyonu İçin RaporAlkol Araştırmaları Enstitüsü, İngiltere, Haziran, 2006

Kuş S: Alkol Kontrolü Politikaları. TAPDK, 2011, Ankara, sh. 255.

Ögel K ve ark: Lise Gençleri Arasında, Sigara, Alkol ve Madde Kullanım Yaygınlığı. Türk Psikiyatri Dergisi, 12(1):47-52, 2001.

Ögel K ve ark: Dokuz ilde ilk ve ortaöğretim öğrencilerinde tütün, alkol ve madde kullanım yaygınlığı. Türk Psikiyatri Dergisi, 15(2):112-118, 2004.

Ögel K ve ark: Onuncu sınıf öğrencileri arasında tütün, alkol ve madde kullanım yaygınlığı. Bağımlılık Dergisi, 7(1):18-23, 2006.

Ögel K ve ark: Lise gençleri arasında sigara, alkol ve madde kullanım yaygınlığı. Türk Psikiyatri Dergisi, 12(1):47-52, 2001.

Çakıcı M ve ark: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti lise öğrencilerinde psikoaktif maddeleri kullanma yaygınlığı. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 11(3):206-212, 2010.

Tanrıkulu A ve ark: Kars il merkezinde üniversite öğrencileri arasında sigara kullanma sıklığı ve risk faktörleri. Türk Toraks Dergisi, 10(3):101-106, 2009.

Mayda AS ve ark: Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi öğrencilerinde sigara, alkol ve madde kullanımı sıklığı. Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 12(3):7-14, 2010.

Kutlu R ve ark: Tıp fakültesi öğrencilerinde depresif belirti ve sigara içme sıklığı. Türk Silahlı Kuvvetleri Koruyucu Hekimlik Bülteni, 8(6):489-496, 2009.

Malkoç A, Akabay N, Çifter İ: Hava Kuvvetlerinde Alkol Sorunu Üzerinde Bir Araştırma. Sekizinci Millî Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Kongresi İlmî Çalışmaları, Marmaris, s. 279-98, 1972.

Türkcan A ve ark: İstanbul’da Alkol Kullanım Yaygınlığı. 33. Millî Psikiyatri Kongresi Tebliğ Özet Kitabı, Antalya, s.14, 1997.

Türkcan A: Türkiye’de Alkol Kullanımı ve Bağımlılığının Yaygınlığı Üzerine Bir Gözden Geçirme. Türk Psikiyatri Dergisi, 10(4):310-18, 1999.

World Health, 48(4):16, 1995.

Demaio AR et al: Exploring knowledge, attitudes, and practices related to alcohol in Mongolia: a national-based survey. BMC Public Health, Feb 2013.

Çelik C: Alkolizm ve Moleküler Patolojisi. T Klin Gastroenterohepatoloji, 2:178-88, 1991.

Creager J: A Review WorkbookC Brown Pub, Oxford, 1993, s.191.

More VR et al: Alcohol Cirrhosis Alters Nuclear Receptor and Drug Transporter Expression in Human Liver. Drug Metab Dispos, Mar 2013.

National Highway Traffic Safety Administration, 2007.

The Problem Alcohol Narcotics. Texas Alcohol Narcotics Ed İnc, Dallas, 1980.

Alcohol and Health. 10th Special Report to the U.S.Congress on Alcohol and Health. National İnstitute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA), 2000, s. 1.

Masters W H: Human Sexual İnadequaecy. Little Brown and Co, Boston, 1970.

Emanuele MA, Emanuele NV: Alcohol’s Effects on Male Reproduction. Alcohol Health Research World, 22(3):195-201, 1998.

Hagger-Johnson G et al: Cigarette smoking and alcohol drinking in a representative sample of English school pupils: Cross - sectional and longitudinal associations. Prev Med, Feb 2013.

Guerin S et al: Alcohol-attributable mortality in France. Eur J Public Health, Mar 2013.

Kuş S: Dünyada ve Türkiye’de Alkol Kontrolü Politikaları. TAPDK, Ankara, 2011, sh. 87,93.

SİGARAYA DAİR
BİR KAÇ MESELE

1- Sigara, tütün bitkisinin (Nicotina tabacum) kurutulmuş olan yapraklarından hazırlanır. Tütün, puro, enfiye ve hatta çiğneme ile de kullanıldığı gibi, pipo ile de içilebilmektedir. İster pipo, ister puro, ister düşük nikotinli sigara, isterseniz ağızlık kullanarak sigara içiniz, zararı yönünden netice değişmez. Tütünün, sigaranın zararsız olanı içilmeyenidir. Ancak şüphesiz ki sigara tarzındaki kullanılışı, vücuda en zararlı olan tütün kullanma alışkanlığıdır.

2- Sigara dumanında 4000 civarında kimyevî madde tesbit edilmiştir. Evet yanlış okumadınız sigara dumanında 4000 kadar madde mevcut olup, bunlardan hiçbirisi insan bedenine faydalı değildir. Hepside zararlıdır. En zararlıları ise, nikotin, zift (katran), karbon monoksit (CO) ve kanser yapabilen (kanserojen) maddelerdir. Bu maddelerden, asitler, alkol, aldehitler, ketonlar, siyanür, karbon monoksit gibi maddeler, doğrudan zehir tesiri gösterirler ve organlarda tahribat yaparlar.[156]

Sigaranın vücuda olan zararları, sigaranın içildiği anda başlar. Sigara dumanı, ağız, dil, boğaz, yemek borusu, nefes yolları, akciğer ve mideye doğrudan ulaşır. Dumanın içerisinde bulunan zararlı maddeler de, saniyeler içerisinde, kalb, beyin, kan damarları, böbrekler, mesane gibi pek çok organa gider ve gittiği yerde zarara yol açar.[157]

3- Nikotin tıbbî maksatla kullanılmaz. Siyanürle mukayese edilebilecek seviyede bir zehirdir. 100-120 mgr. (miligram) kadar nikotin, şayet bir anda damar içerisinden, bir şahsa zerk edilecek olursa, şahsın ölümüne sebep olur. Meselenin enteresan olan bir ciheti de, bu miktar yani 100-120 mgr. nikotinin iki paket sigarada bulunuşudur.

4- Günde iki paket sigara içen birçok insanlar var. Bunlar neden zehirlenmiyorlar diye sorulabilir. Aslında sigara içenler zehirlenmektedirler. Ancak yavaş yavaş zehirlenmektedirler. Bu kimselerin birdenbire zehirlenip ölmemelerinin sebebi ise, sigara içenlerin sigarayı yakarak kullanmalarıdır. Yani sigaradaki nikotin havaya dağılır ve nikotinin belli bir miktârı vücuda geçer. Sadece bir tek sigara içen şahsın vücuduna 1,5-2 mgr. (miligram) civarında nikotin geçmektedir.

Ayrıca bir paket sigarayı bir anda değil, gün boyunca içmektedirler. Bütün bunlardan başka sigara içenler aldıkları nikotini direkt kandan değil solunum yolundan aldıkları için, sigara içenler birdenbire zehirlenip ölmezler.

5- Sadece bir tek sigara içen şahısta, nikotinin tesiri ile, böbrek üstü bezlerinden adrenalin ve ayrıca noradrenalin adlı hormonların salgılanmasına yol açar. Bunların tesiri ile, midenin asit salgısı artar. Zamanla, devamlı sigara içenlerde, midede gastrit ve ülser meydana gelir. Yine bir tek sigara ile, şahsın solunumu hızlanır. Kalb atış hızı artar, kalbin fazla çalışmasına sebep olur. Yine nikotinin tesiri ile, vücudun bütün damarları belli nisbette olmak üzere büzülür. Buna karşılık kalb aynı işi yapmak için zorlanır. Şahsın tansiyonu artar. (Şekil 9)

Yukarıdaki neticelerden de görüleceği gibi, sigara vücudu teskin eden, sakinleştiren bir madde değil, bilakis vücudu harekete geçiren, solunumu hızlandıran, kalb çarpıntısına yol açan, tansiyonu arttıran bir maddedir.

6- Nikotin el ve ayak damarlarını büzer, el ve ayaklara daha az kan gider. El ve ayakların sıcaklığı düşer. Ancak sigarayı kullanan şahıs, sigarayı kullandıktan 20-30 dakika kadar sonra, el ve ayak sıcaklığı normal seviyesine çıkar.

7- Nikotinin tesiri ile, sigara içen şahıslarda, vücudun bütün organlarına, damarların vazokonstriksiyonundan (büzülmesinden) dolayı, daha az kan gider. Bu vücudun bütün organlarının daha az kapasite ile çalışmaları manasına gelir. Aynı şey beyin içinde söz konusudur. Bir tek sigara içen şahısta bile beyine giden kan miktarı azalır. Günde bir paket sigara içen şahıslarda ise beyine giden kan miktarında önemli miktarda düşme olur. Bu beynin daha az kapasite ile kullanıldığını gösterir.

Ayrıca yine nikotinin merkezi sinir organlarına tesiri neticesinde, kusma, baş dönmesi meydana gelebilmektedir.

8- Bir şahsın damarına 2 miligram nikotin verilirse (takriben bir tek sigaranın içilmesi ile vücuda giren miktardır) kalb bir dakikada 15 defa daha fazla çarpar. Kalbten atılan kan hacmi dakikada 10 litre iken 12 litreye yükselir. Bu durumda sigara içen şahıs, yerinde oturuyor olsa bile ağır iş yapıyor gibi kalbi çok çalışır. Bilhassa daha önce kalb krizi geçirenlerde sigara ile kalb ağrıları başlayabilir.

9- Sigara kalbin atış hızını arttırdığından dolayı, kalbin bizzat kendisinin oksijen ihtiyacı artar. Buna karşılık, kandaki alyuvarların belli bir yüzdesi oksijen yerine CO (Karbon monoksit) ile birleşmiştir. Kalbin kendisini besleyen damarlar olan, koroner arterlerle kalbe gelen kan miktarı da azalmıştır. Yani hızlı çalışmasından dolayı, sigara içenlerde, kalbin kana ve oksijene olan ihtiyacı artmış, buna karşılık kalbe gelen kan miktarı da, oksijen miktarı da azalmıştır. Neticede, bilhassa önceden kalb krizi geçirenlerde bir tek sigara içmekle dahi kalb ağrıları başlayabilir.

Sigara her organa, fakat bilhassa kalbe çok zararlı olan bir madde. Âdeta kalbi delirten, çıldırtan zararlı bir alışkanlık olarak tarif edilebilir.

10- Sigara dumanındaki dört binden fazla olan zararlı maddelerden biriside karbon monoksit (CO)’tir. CO otomobilin egzozundan çıkan zehirli gazlardan birisidir. Sigara dumanında %4 oranında CO bulunur. Sigara içen şahıs belli nisbette vücuduna bu zehirden almaktadır.

Bilineceği gibi kanda bulunan alyuvarlar vücut hücrelerine oksijen taşırlar. Bir vasatta hem oksijen, hem de CO varsa, karbon monoksit oksijenden en az 400 misli daha hevesli bir şekilde alyuvarlara yapışır ve bir nevi o alyuvarı devre dışı bırakır. Sigara içenlerin alyuvarlarının % 5-8 kadarı CO ile âdeta işgal edildiğinden oksijen taşıyamazlar ve devre dışı kalırlar. Sigara içenlerde hemoglobinin oksijen taşıma kapasitesi, %2,5-15 arasında azalır. Bilhassa beyin dokusunun istenilen seviyede oksijen alamamasından dolayı, düşünme, karar verme, net görme ve işitme gibi önemli fonksiyonlarda azalma olur. (Bilir N, 1998)

Ayrıca, CO zamanla, damarlarda kolesterol depolanmasına yol açar.

Bunların neticesinde ne olacaktır? Bunun ve benzeri birçok hâdiselerin neticesinde sigara içen şahsın gücü, kuvveti, düşünme kapasitesi, içmeyene göre azalacaktır.

11- Sigara içenin gücü, kuvveti azalır: Sigara içen şahsın sigaradan zarar görmesi için ille de hasta olması icap etmez. Meselâ aynı yaşta olan iki şahıs düşünelim. Fizikçe, bedence birbirine yakın olsunlar. Bunlardan sigara içen şahıs, sigara içmeyene göre, kuvvette, atletik faaliyetlerde, her türlü işi yapmakta daima geri olan kişidir. Sigara vücudun verimliliğini % 20 nisbetinde düşürmektedir.

İnsanın gücünü, kuvvetini azaltan bir maddeye gençlerin heves etmesine bir mana vermek gerçekten zor.

12- Sigaranın kullanıldığı anda meydana getirdiği belli başlı değişiklikler bunlardır. Bir tek sigara vücutta bu kadar zararlı tesire sahip olursa, günde birkaç tane, hatta birkaç paket içende ne kadar çok zararlı olacağını tahmin edebiliriz. Birde yıllarca sigara içenlerde ise sayılamayacak kadar çok hastalık meydana gelecektir. Belli başlılarından kısaca söz edelim.

13- Bir aromatik nargile oturumunda içe çekilen duman miktarı, bir tek sigaradan içe çekilen duman miktarından çok yüksektir. Nargileden solunan duman sigara dumanına göre, karbon monoksit, ağır metaller, aromatik hidrokarbonlar, uçucu aldehitler gibi birçok toksik maddeyi önemli ölçüde daha fazla miktarda ihtiva etmektedir. Bu analizler bu ürünün tehlikeli bir tütün kullanım biçimi olduğunu açıkça göstermektedir. Zarar yönünden sigaradan bir farkı yoktur. Hatta sigaradan daha da zararlıdır.[158]

Yıldız L, Kılıç A: Sigaranın Klinik ve Biyokimyasal Te’sirleri. T Klin Tıp Bilimleri, 20:306-12, 2000.

Bilir N: Sigara ve Sağlık Konusunda En Sık Sorulan 50 Sual ve Cevapları. Hacettepe Diş Hekimliği Fak Dergisi, 22(3-4):61-5, 1998.

Sezer RE ve Pıçak YK: Tütün mücadelesi için yeni bir tehdit: Aromatik nargile. Cumhuriyet Tıp Dergisi, 33(1):133-143, 2011.

Şekil: 9. Sadece bir tek sigara içildiğinde vücutta meydana gelen belli başlı değişiklikler.

SENELERCE SİGARA İÇENLERDE
MEYDANA GELEN
BELLİ BAŞLI HASTALIKLAR

Sigaranın Sindirim Sistemi ile Alâkalı Zararları

1- Sigara iştahı keser.

2- Sindirimi güçleştirir.

3- Dişleri sarartır, ağız kokusu yapar. Sigara tiryakilerinde diş çürükleri artar, ölen, çekilen dişler çoğalır. Diş etleri hastalıkları, sigara içmeyenlere göre daha çok görülür.[159]

4- Ülser sebebidir. Sigaranın bırakılması, ülserin şifa bulmasını hızlandırır.[160]

5- Dudak, dil, yutak ve yemek borusu kanserlerine yol açar.

Yapılan çok geniş çaplı araştırmalar hem kadın hem de erkeklerde yemek borusu (ösefagus) kanserlerinin başlıca sebebinin sigara olduğunu göstermiştir. Yemek borusu kanserinden ölüm oranı, sigara, puro ve pipo içenlerde içmeyenlere göre 10 kat fazladır. Gırtlak ve ağız içi kanserlerinde olduğu gibi, şahıs aynı zamanda alkollü içkide kullanıyorsa, yemek borusu kanseri riski %25-50 oranında artmaktadır.[161]

Kontrollü ve geriye dönük yapılan pek çok çalışmada sigara alışkanlığının mide kanseri gelişme riskini önemli ölçüde arttırdığı bildirilmektedir. Sigaranın yol açtığı mide kanseri vakalarının oranı %20-35 arasında değişmektedir.[162]

6- Ayrıca, pankreas, mesane ve rahim kanserleri ile sigara arasında kuvvetli bir alaka bulunmuştur.

Sigara alışkanlığının mesane kanseri riskini yaklaşık 3 ile 5 defa arttırdığı bildirilmektedir. Mesane kanserinin sigara ile alakası ise değişik çalışmalarda %50-85 arasında değişmektedir. Sigaranın bırakılması ile mesane kanseri gelişme riski, sigaranın bırakılmasından ancak 15 yıl sonra hiç sigara kullanmayanların seviyesine gelmektedir.[163]

Solunum Sistemi ile Alâkalı Zararları

1- Öksürük, balgam, nefes darlığı ve hırıltılı nefese yol açar.

2- Müzmin bronşit ve amfizeme sebep olur, astım denilen hastalığın tedavisi’ni zorlaştırır.[164]

3- Gırtlak ve akciğer kanseri, sigara içenler arasında çok görülür.

Akciğer ve gırtlak kanseri vakalarının % 90’ının sebebi sigaradır.[165]

4- Uzun yıllar sigara içip te terk edenler en büyük rahatlığı, nefes almakta, öksürükten kurtulmakta ve yokuşu çıkmakta hissettiklerini ifade etmektedirler.

5- 60 yaşında olup ta, halen sigara içmeye devam eden şahısların akciğerlerinin kapasiteleri, 70-80 yaşındaki hiç sigara içmemiş olan, insanların akciğerlerinin kapasitelerine eşittir.[166] Bu sigara içen şahısların, erken ihtiyarladıklarının çok açık bir delilidir.

6. Bayanlarda meme kanseri için sigara bir risk faktörüdür. Erken yaşta sigaraya başlayan bayanlarda meme kanseri riski %75 artmaktadır. Ovaryum kanserleri de sigara içen bayanlarda daha çok görülmektedir.[167]

Dolaşım Sistemi ile Alâkalı Zararları

1- Damar sertliği yapar (Arteriyoskleroz).

2- Kol ve bacak damarlarında tıkanıklıklar yapar. Gangren olur. El ve ayakların kesilmesi ile neticelenebilir, sakatlığa sebep olur (Bürger).

3- Beyini besleyen damarlarda da damar sertliği olabilir. Felçler meydana gelebilir.

4- Kalb hastalıklarına bilhassa miyokard enfarktüsüne (kalb krizi) zemin hazırlar. Miyokard enfarktüsü, bugün memleketimizde de, bütün dünyada da en önemli ölüm sebebidir. Sigara içenler arasında, içmeyenlere göre, hem enfarktüs, hem de enfarktüsten ölüm, en az 10 misli daha fazla görülmektedir. Kalb hastalıkları ve beyin kanaması sebebi ile meydana gelen ölümlerin üçte biri sigaraya bağlanmaktadır.

5- Sindirim, solunum ve dolaşım sistemi ile alâkalı sigaradan ileri gelebilen birçok hastalıklarda, hastanın sigaraya devam edipte ilaç almasındansa; hastanın sigarayı bırakması, hiçbir ilaç almasa dahi hastanın şifası için daha faydalı olmaktadır.

Diğer Bir Grup Zararları

1- Hâfızayı zayıflatır. (Çünkü damarlarda kireçlenmeye (arteriyoskleroz) yol açar. Beyine giden kan ve dolayısıyla oksijen azalır).

2- Keyif kaçırır, uykusuzluğa sebep olur.

3- Ciltte kırışıklıklara yol açar.

Derinin yaşlanmasında harici faktörlerden en önemli olanları güneşe maruziyet ve sigara içmektir.[168]

4- Sigara içenlerde yaralar geç iyileşir. Anestezi altında ameliyat olacaklar, ameliyattan en az iki ay önce, sigarayı bırakmaları icap etmektedir.[169]

5- Sigara içenlerin yanında oturanlarda sigaradan zarar görmektedirler. Evde sigara içen baba bir cihetten çocuklarını da zehirlemiş oluyor. Kapalı bir yerde ve otobüslerde sigara içenlerin içmeyenleri de belli bir nisbette zehirledikleri unutulmasın. Sigara içmedikleri halde, sigara içenlerin dumanları ile zehirlenenlere pasif içiciler denir ve bunlar sigarayı bizzat içenler kadar olmasa bile, sigaranın sebep olduğu bütün menfilikleri yaşarlar.

6- Erkeklerde ve bayanlarda cinsî iktidarsızlığın önemli sebeplerinden birisi de sigara içmektir.

7- Sigaranın belki 1000’den fazla zararı var. Şimdiye kadar sağlık açısından bir faydalı tarafını gösteren çıkmamış. Söyleyeceğimiz şudur: Alışmayanlar hiç yanaşmasınlar, tiryakiler de bir an evvel vazgeçmenin yollarını arasınlar.

8- Üstünde pek durulmayan bir diğer zarar, sigaranın yangınlara yol açmasıdır. Sigaradan, daha doğrusu sigara izmaritlerinden çıkan yangınlardan her yıl takriben 1700 Amerikan vatandaşı ölmektedir.[170]

Memleketimizde de her yıl binlerce dönüm ormanlık arazi bu sebepten maalesef yanıp kül oluyor.

9- Her yıl bütün dünyada takriben 3 milyon insan sigaranın sebep olduğu hastalıklardan ölmektedir.[171]

Memleketimiz için hesaplanacak olursa, halen her yıl, yaklaşık 15 bin kişi, sigara kullanılmasından ileri gelen hastalıklardan ölmektedirler.[172]

Her 13 saniyede bir kişi, her 65 saniyede (yani dakikada) beş kişi, dünyada, sigaranın yol açtığı hastalıklardan ölmektedirler.[173]

Sigaranın yol açtığı hastalıklardan ileri gelen ölümlerden ortalama 1/100’ü pasif içicilerde meydana gelmektedir. (Adı geçen eser, 31. sual).

10- Kanada’da 5 milyon, İngiltere’de 10 milyon, A.B.D.’de ortalama bir rakam olarak 40 milyon kişi sigarayı bıraktı. Ancak, A.B.D.’de daha 50 milyon sigara içen insan var. (Adı geçen eser, 36. sual).[174]

Türkiye’de PIAR Araştırma Şirketi’nin 1988 yılında ve 1993 yıllarında yapmış olduğu istatistiklere göre, memleketimizde önceleri içip te sigarayı bırakan kaba bir tahminle 7-8 milyon kadar vatandaşımız var. Ancak 15 yaşın üstünde 15 milyondan fazla vatandaşımızın da devamlı sigara içicisi olduğu aynı istatistiklerin bir diğer üzücü neticesi.

Türkiye’de Sigara İçip İçmeme İle Alakalı Bazı Rakamlar

1- Sağlık Bakanlığı’nın 1995 yılında 24 ilde ve 12781 lise talebesinde yapmış olduğu araştırmanın neticelerine göre, lise seviyesinde öğrencilerin %20’si sigara içiyor.

2- Bu konuda çok farklı istatistikî neticeler alınmaktadır. Samsun’da, 4740 ortaokul ve lise talebelerinde yapılan bir çalışmada, sigara içme nisbeti %13,1 olarak bulunmuştur.[175] Kayseri’de, bir kolejde yapılan çalışmada ise, öğrencilerin %10’u devamlı olarak sigara içmekte idi.[176] Erzurum ilinde, halk arasında yapılan bir anketin sonuçlarına göre, sigara içme oranı, cinsiyet ayırımı yapılmaksızın, %58,8 idi.[177] Bütün bunlar, farklı bölgelerde ve farklı eğitim seviyelerinde yapılan anketlerde, oldukça farklı neticelerin çıktığını göstermektedir.

3- 1996 yılında, Bursa İl Jandarma Alayı’nda, er, erbaş ve rütbeli personelde yapılan araştırmanın sonuçlarına göre, er ve erbaşlarda sigara içme nisbeti %70,7, rütbeli personelde ise %73,4 idi. Bu neticeler, Türkiye’deki genel sigara içme oranına göre oldukça yüksek olan rakamlardır.[178]

4- Halen 36,2 milyon kadar yetişkin insanımızın yaklaşık %40’ı, yani 14,3 milyon insanımızın sigara tiryakisi olduğu hesaplanmaktadır. Bu tiryakilerin 10,4 milyonu erkek, 3,9 milyonu bayandır. Ancak sigara tiryakisi olan bayanların sayılarında, son yıllarda erkeklere göre daha ciddî seviyelerde artış görülmektedir.[179]

5- Bursa’da, ortaokul öğretmenleri arasında yapılan bir anketin neticelerine göre, bayan öğretmenlerin %43,5’u, erkek öğretmenlerinde %43,4’ü devamlı olarak sigara içmekte idiler. Erkek ve bayan öğretmenlerin arasında, sigara içme yönünden hemen tamamen aynı neticelerin çıkması ve her iki grupta da, sigara içme seviyelerinin oldukça yüksek olması dikkati çekicidir.[180]

6- 2000 yılı tahminlerine göre, 30 yaşın üstünde olan yetişkin Türk erkeklerinin takriben %50’si, bayanların ise %15,5’u devamlı olarak sigara içmektedir. (Onat A ve ark, 2001)

Kocaeli’nde şehir merkezi ve ilçelerde yapılan ankette sigara içme nisbeti erkekler arasında %42,5, bayanlarda ise %21,8 olarak bulunmuştur. Erkekler ve bayanlar arasında sigara içme nisbeti bakımından yarı yarıya fark vardır.[181]

7- Mardin ili şehir merkezinde yapılan araştırmada bayanlar arasında sigara içme oranının %22,9 civarında olduğu anlaşılmıştır. Sigara içme sıklığı, en yüksek yüksek okul mezunu bayanlar arasında olup (%34,3), en düşük seviye ise okur yazar olmayan grupta (%16) çıkmıştır. Sigara içme oranı, çalışan bayanlarda %40,2 olup, çalışmayan yada ev hanımı olan bayanlarda %21,7 nisbetinde idi.[182]

8- Şanlıurfa’nın köylerinde yapılan bir araştırma da, araştırmaya dahil edilmiş olan 368 kadından %25,6’sının aktif sigara içicisi olduğu tesbit edilmiştir. Bu devamlı sigara içen bayanların yarıya yakını (%51,2) hamilelikleri esnasında da sigara içmeye devam etmişlerdi. Sigara içen bayanların %74,4’nün bebeklerinin ve çocuklarının yanında da sigara içmeye devam ettikleri anlaşılmıştır. Bu bize sadece şehirli, genellikle yüksek tahsilli ve çalışan bayanların sigara içtikleri fikrini değiştirmektedir. Her kesimden bayanlar sigaranın zararlarına maruzdurlar.[183]

Sigara İçmek ve Hamilelik

1- Kadınlar sigaranın zararlarına erkeklerden daha hassastırlar. Aynı durum alkol alışkanlığında da mevzubahistir. Erkekler arasındaki alkoliklerin karaciğer sirozuna yakalanma riski, günde 130 gram saf alkol alırlarsa meydana gelmekte, fakat kadınlarda aynı risk günde sadece 50 gramla meydana gelmektedir. Aynı şekilde, içki ve sigara kullanan kadınlar, erkeğe nazaran kansere yakalanma yönünden daha büyük bir riske sahiptir.

Evli olup ta çocuk sahibi olmayı isteyen ve hamile kalmayı arzu eden bayanlarda, sigara içmenin hamile kalmayı geciktirdiği anlaşılmıştır.[184]

2- Hamilelikte sigara içen annelerin zayıf, cılız (prematüre), hastalıklı hatta ölü bebekleri dünyaya gelebilir. Yine bilhassa hamilelikte sigara içen annelerin, komplikasyonlu doğum dediğimiz, doğum esnasında problemleri olabilir.[185]

3- 17.000 çocuk üzerinde yapılan incelemeler, annenin sigara tiryakisi olması halinde çocuk üzerindeki zararlı tesirleri olduğu anlaşılmıştır. Sonuç gerçekten ürkütücüdür.

Gebeliğin dördüncü ayından itibaren günde devamlı olarak 10 adet sigara içen annelerin bebeklerinde, doğum sırasında ölüm nisbetinde % 30’luk bir artış görülmüştür. Ayrıca sigara tiryakisi annelerden dünyaya gelen çocukların, normalden daha az ağırlıkta doğdukları, böyle annelerin düşük ve ölü doğum yapma ihtimâlinin daha yüksek olduğu kabul edilmektedir. Ayrıca, annenin sigara içme alışkanlığı, çocuğunun sakat ve kusurlu olarak dünyaya gelme ihtimâlini de arttırmaktadır.[186]

4- Bütün hamileliklerde normalde % 15-20 nisbetinde düşük vakası olur. Sigara içen annelerde, en insaflı bir rakamla % 28 nisbetinde fazla düşük vakası olmaktadır. 100 000 sigara içen hamile anneler incelenmiş ve bunlarda sigara içmeyen 100 000 hamile bayanlara göre 4000 civarında ekstradan düşük vak’ası gösterilmiştir.[187]

Yine aynı incelemenin neticelerine göre dış gebelik riski sigara içen annelerde içmeyenlere göre iki misli artmaktadır.

5- Sigara içen annelerin geri zekâlı çocukları olma riski, sigara içmeyen annelere göre %75 daha fazla bulunmuştur.[188]

6- Bebeğini emziren annelerde nikotin, anne sütüne, dolayısı ile bebeğe de geçer. Bebekte zararlı tesirleri olur. Hatta bebekte nikotin zehirlenmesine bile yol açabilir.[189]

7- Hamilelikte çevresel sigara dumanına maruziyetinin, üç ve daha fazla kişinin sigara içtiği evlerde yaşamanın, anne ve babanın her ikisinin de sigara içmesinin bebeklerde ve çocuklarda solunum sistemi hastalıklarını arttırdığı görülmüştür.[190]

8- Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde (GATA) çalışan ve sigaranın insan vücuduna yaptığı tahribatı en iyi bilen gruplardan olan hemşireler arasında yapılan bir ankette, çalışan hemşirelerin %49,8’inin yani nerede ise yarıya yakınının devamlı sigara içtiği anlaşılmıştır. Bu bize bir şeyin zararını bilmenin, insanı o maddeden uzaklaştırmaya yetmediğini açıkça isbat etmektedir.[191]

Günde sadece bir paket mi sigara kullanıyorsunuz? Bir senede onların nasıl küçük bir tepe teşkil ettiğini hiç aklınıza getirdiniz mi? Yanıp giden paracıklarınızı, kaybolan sıhhatinizi hiç düşündünüz mü?

Sigaranın Dinî Hükmü

Din âlimlerimiz sigara için açık ve kesin hükümler bulunmadığından dolayı, içki gibi sigara ile alâkalı açık ve kesin hüküm verememişlerdir. Ancak yüce dinimizin sigaraya iyi gözle bakmadığı da açıktır.

Bir kere insana vücut nimeti emanet olarak verilmiş ve ömrü boyunca vücudu nasıl kullanacağından hesaba çekileceği bildirilmiştir. Sigara vücuda en zararlı olan maddelerden birisi olduğuna göre, sigara içenin manen mesûl olacağı açıktır. Bir de meselenin mâli yönü vardır. En başta sigara oldukça yüksek bir fiyatla satılmaktadır. Bunun toplamı her ay belli bir meblağı bulmaktadır ki, bu para zarurî ihtiyaçlardan kesilerek sigaraya yatırılacaktır. Bu şüphesiz; “Yiyiniz, içiniz, israf etmeyiniz. Çünkü Allah israf edenleri sevmez” (A’râf Sûresi, 31) meâlindeki ayetteki hükme ters düşmektedir.

Ayrıca Hz. Peygamber (s.a.s.) Efendimiz, muhtelif hadis-i şeriflerinde sıhhatin kıymeti üzerinde durmuşlardır. Meselâ;

“İnsanların çoğunun aldandığı (ve kıymetini takdir edemediği) iki nimet vardır. Vücut sıhhati ve boş vakit”. (Buhari, Tirmizi)[192]

“İman müstesna, hiç bir kimseye sıhhatten daha hayırlı bir nimet verilmemiştir”. (Tirmizi, Hadis No: 3553)

“Kul kıyâmet gününde, dört şeyden hesap vermedikçe, Huzur-u Rabbü’l-Âlemîn’den ayrılamaz; (Ömründen) Ömrünü nerede tükettiğinden. (İlminden) İlmi ile ne yaptığından. (Malından) Malını nerede kazanıp nereye sarf ettiğinden. (Bedeninden) Bedenini nasıl kullanıp, nerede harcadığından.” (Tirmizî, Kıyâmet 1, 2419)

“Sağlık kaidelerine riayet ederek kuvvetli olan mümin, (şartlarına riayet etmediği için güçsüz ve) zayıf kalan müminden Allah katında daha hayırlı ve daha sevimlidir.” (Müslim, Kader, 34; İbn-i Mace Mukaddime, 10; R. Salihin, Hadis No: 100)

Hadis-i şeriflerinde görüleceği gibi, insan vücudunun sıhhatini muhafaza ile vazifelidir. Onu tahrip edip zehirlendiren her şeyden kaçmak mecburiyetindedir. Sigara da şüphesiz bu hükmün haricinde değildir.

Ayrıca, yine diğer bir hadislerinde Hz. Peygamber (s.a.s.) Efendimiz; “Müslüman elinden ve dilinden, Müslümanların incinmediği insandır.” (Tirmizî, İman, 26-27-28) diye buyurmaktadır. Umumî bir toplantıda sigara içen bir şahıs, diğer sigara içmeyenleri de belli bir nisbette zehirlemektedir. Bu sigara içmeyen diğer mümin kardeşlerine eziyet etmek değil de nedir? Sigara içen şahıs, farkında olmadan başkalarının kul hakkını almış olmaktadır. Kul hakkının âhirette hesabını vermenin en zor bir hak olduğu hepimizce malumdur.

Bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun bir fetvasını vererek mevzuu bitirelim; (Diyanet, Mart 1992, s. 30).

“Sigara içmenin gırtlak ve akciğer kanseri başta olmak üzere bir çok hastalıklara yol açtığı mütehassıslarca belirtilmektedir. Dinimiz kişinin kendisine ve başkasına zarar vermesini, eza etmesini ve israfı haram kılmıştır. Bazı âlimler içene ve dumanını teneffüs eden herkese sıhhî yönden zararlı olan sigaranın, israf, eza ve fena kokusunu da dikkate alarak, haram olduğunu söylemişlerdir. Hakkında kesin yasaklayıcı hüküm bulunmadığını ifade eden bazı âlimler ise onu mekrûh görmüşlerdir. Binaenaleyh sigara içmenin en azından mekruh olduğunda şüphe yoktur.

İçilmesi haram veya mekruh olan bir şeyin satışı da aynı hükümdedir.” (Mekruh: Kerih, nahoş görülen)

Pasif İçiciler

Bugün açık bilinen bir gerçek daha var; şahıs hiç sigara içmiyor, içmeyi de düşünmüyor. Fakat iş yerinde, bekleme salonlarında, velhasıl bulunmak mecburiyetinde kaldığı yerlerde içilen sigaraların dumanlarının kirlettiği pis havayı teneffüs eden şahıslar sigara dumanından belli ölçüde de olsa zehirlenmektedirler. Pasif içici dediğimiz bu şahıslar da sigara içenlerde görülen bütün hastalıkların hemen hepsi (ancak daha az sayıda olmak üzere) görülür. Sigaranın yol açtığı hastalıklardan meydana gelen ölümlerin aşağı yukarı 1/100’nin pasif içicilerde olduğu tahmin ediliyor.[193]

Sigaradaki nikotin vücutta bazı değişikliklere uğradıktan sonra idrarla kotinin diye adlandırılan bir artık madde şeklinde atılır. Bir araştırıcı grubu, İstanbul’da, bir ilkokulda talebeleri üç gruba ayırıp idrarlarındaki kotinin seviyesini incelemişlerdir. Neticeler şöyledir:

1- Evinde hiç sigara içilmeyen çocukların idrarlarındaki kotinin miktarı: 237 ngr/mlt,

2- Evinde sadece babalarının sigara içtiği çocukların idrarlarındaki kotinin seviyesi: 400 ngr/mlt,

3- Evinde babanın yanında annenin de sigara içtiği çocukların idrarlarındaki kotinin miktarı: 484 ngr/mlt. (ngr (nanogram): gramın milyarda biri)

Araştırmaların neticesinde görüldüğü gibi evde sigara içen şahıs arttıkça, çocuklarında vücuduna aldığı nikotin se viyesi ve ona bağlı olarak ta idrarındaki kotinin seviyesi artmaktadır. Hiç sigara içmeyen bu çocuklar, anne ve babası evde sigara içiyorsa, günde sanki 4-5 sigara içmiş gibi zarar görmektedirler.[194] Bu çocuklarda, bronşit, zatürrie gibi üst ve alt solunum yolu enfeksiyonlarının, evde sigara içilmeyen çocuklarla kıyas edildiği zaman 3,5 misli daha fazla görüldüğü tesbit edilmiştir. Evde, sigara dumanına maruz kalmış çocuklarda, akciğer fonksiyon testlerinde de, normale göre farklar, bozukluklar tesbit edilmiştir.[195]

Pasif içicilik sadece çocuklarda değil, yetişkin insanlarda da problemlere yol açıyor. Amerika Birleşik Devletleri (A.B.D.)’nde her yıl pasif içici olup, solunum sistemi ile alakalı sigaraya bağlı hastalıklardan 4000-5000 kişinin öldüğü, İngiltere’de ise 1000 kişinin öldüğü tahmin ediliyor. Sigara içen bir erkekle evlenen bir bayanın akciğer kanserine yakalanma riskinin % 30 daha fazla olduğu hesaplanmıştır. Şüphesiz aynı netice aksinde de söz konusudur.[196]

A.B.D.’de her yıl yaklaşık 200 000 kişi miyokard enfarktüsünden yani kalb krizinden dolayı ölmektedir. Bunun, tahminen 35000-40000 kişisi pasif içicilikten dolayı ölmektedir. Akciğer kanserinden ölümlerde bu nisbet 3000-4000 kişi kadardır. Bu netice, pasif içiciliğin, kalb damar hastalık larından ileri gelen ölümlere te’siri, akciğer hastalıklarından ileri gelen ölümlere te’sirinden 10 misli daha fazla olduğunu göstermektedir.[197]

Sigara Tiryakileri

Unutmayın ki, sigara içerek sadece kendinizi değil, çoluk çocuğunuzu, aynı odada çalıştığınız mesaî arkadaşınızı da sigaranızın dumanı ile zehirliyorsunuz. Başkalarının hakkını alıyorsunuz. 40 milyon evet 40 milyon Amerikalı sigarayı bıraktı. Siz hiç sigarayı bırakmayı düşünmediniz mi?

Sigara İçmenin Kalb Hastalıkları ile Alâkası

Gerçek: Sigara İçmek Kalb Hastalıkları Riskini Ciddi Şekilde Arttırır.[198]

Yıllardır sigara ile akciğer kanseri ve kronik akciğer hastalıkları arasındaki bağlar üzerinde çalışılmış ve bu çalışmalar en iyi şekilde döküman haline getirilmiş ve tanıtımı en iyi şekilde yapılmıştır. Vatandaşlarımızın çoğu belki sigara içmenin solunum yolları hastalıkları ile alâkasını biliyor. Ancak hikâyenin tamamı bundan ibaret değildir. Çünkü son müşahedeler sigara içmenin kalb damar hastalıklarının ana, esas sebebi olduğunu göstermiştir.

Şimdi size soruyoruz; bu konu sizi de yakından ilgilendiriyor mu? Muhakkak ki evet. Memleketimizde her yıl on binlerce vatandaşımız, kalb krizi, yüksek tansiyon, dolaşım sistemi hastalıkları ve diğer kalb hastalıklarından ölmektedirler. Aynı zamanda milyonları geçen sayıda vatandaşımızda kalb ve damar hastalıklarından muzdariptirler. Binlerce ölüm hadisesinin zahiri sebebi sigara olup, bunun ekseriyetini de kalb krizleri yani miyokard enfarktüsü teşkil ediyor.

O halde kalb hastalıklarını hafife almamamız lâzım gelir.

Sigara İçmek ve Kan Dolaşımı

Sigara içmenin kalb ve kan damarlarında birçok ciddî tesirleri vardır. Sigara içerisindeki nikotin kanın damara yaptığı basıncı yani tansiyonu, kalb atış hızını, kalb tarafından pompalanan kan hacmini ve kalbin kendisini besleyen arterlere giden kan miktarını arttırır. Nikotin aynı zamanda kol ve bacak atardamarlarının büzülmesine ve dolayısı ile de ele ve ayağa giden kan miktarının düşmesine sebep olur.

Bütün bunlarla beraber, nikotin sigara dumanında bulunan zararlı maddelerden sadece bir tanesidir. Sigara dumanında bulunan diğer bir zehirleyici madde olan karbon monoksit (CO), kandaki alyuvarlarla birleşir, kalbin ve vücudun bütün diğer organlarının ihtiyacı olan oksijen miktarını azaltır. Sigara içmek aynı zamanda kanda bulunan ve kanın pıhtılaşmasında önemli rolleri olan kan pulcuklarının (trombositlerin) istenmeyen şekilde biribirlerine yapışmalarına ve kümeler teşkil etmelerine yol açar. Kan pulcuklarının yani trombositlerin çabuk haraplanmalarına sebep olur. Kanın pıhtılaşma zamanını düşürür ve kan akışını zorlaştırır. Bütün bu hadiseler, şahsın kalb damar sistemine zarar verir.[199]

Dikkat: Sigara Dumanında Karbon Monoksid Bulunur.

Sigara İçmenin Periferik (Çevresel) Damar Hastalığı İle Alâkası

Periferik damar hastalığı kol ve bacaklardaki kaslara kan taşıyan damarların daralmasıdır. Şayet kan pıhtısı daralmış olan bir arteri tıkarsa, neticede kol ve bacağın zarar görmesine hatta kaybedilmesine yol açabileceğinden tehlikelidir.

Sigara içmek periferik damar hastalığının ana risk faktörüdür. Sigara içenler periferik damar hastalığına daha çok yakalanırlar. Aynı zamanda hastalık ortaya çıkarsa, sigara içenlerde daha ağır seyreder. Sigarayı bırakanlarda bu hastalığın önemi gittikçe azalır. Periferik damar hastalığı olanların çoğu sigara içenlerdir. Cerrahi müdahalenin icap ettiği vakalarda, ameliyat sigarayı bırakanlarda daha iyi netice verir.

Şeker hastalığı periferik damar hastalığı için bir diğer önemli risk faktörüdür. Şeker hastalığından muzdarip olup ta aynı zamanda sigara içenlerin periferik damar hastalığına yakalanma riski daha yükselmiştir.

Enine kesitler arter duvarında birikmiş olan yağı gösteriyor. Lümeni (kanın aktığı boşluk) daralmış olan bir arterde kan pıhtısı teşekkül edebilir. Bu durum kalb kasına kanın gitmesini önler ve neticede kalb sektesi veya krizi yani miyokard enfarktüsü olur.

Ateroskleroz (Damarların Sertleşmesi)

Ateroskleroz arterlerin yani atardamarların en iç duvarında yağların birikmesi ile husule gelir. Neticede damarlar sertleşir ve elastikiyetleri azalır. Bunun neticesinde de daralmış olan kan damarlarına kanı pompalamak için kalb zorlanır, daha çok çalışır. Arterler damar duvarında birikmiş olan yağdan dolayı tıkanabilir. Buda kalb krizinin en önemli sebebidir.[200]

Kalbi besleyen damarlar olan koroner arterlerin ve ana atar damar olan aortun sertleşmesi, sigara içenlerde içmeyenlere göre çok daha fazla görülür. Damar sertliği teşekkül ederse, sigara içenlerde içmeyenlere göre daha ağır seyreder.

Sigara İçmenin Kalb Krizi İle Olan Alâkası

1- Sigara içmek,

2- Yüksek tansiyon,

3- Kanda yağ miktarının (meselâ kolesterolün) yüksek olması, miyokard enfarktüsü yani kalb krizinin en önemli üç sebebidir. Yüksek tansiyonu olan, kanda kolesterolü yüksek olan veya her ikisi de yüksek olan ve aynı zamanda sigara içen şahıslarda kalb krizi riski çok daha yüksektir. Şahsın içtiği sigara miktarı arttıkça, kalb krizi geçirme riskide artmaktadır. Meselâ, günde bir paket sigara içen şahsın kalb krizi geçirme şansı, hiç sigara içmeyen birisine göre iki misli daha fazladır. Günde iki veya daha fazla sigara içenlerde bu risk içmeyenlere göre üç misli daha fazladır.

Sigara içip te kalb krizi geçirenlerin tekrar sigaraya devam etmeleri durumunda ikinci bir kalb krizi geçirme ihtimâlleri daha da artmıştır. Bu kimseler bir nevi kendi mezarlarını kendi elleri ile kazmaktadırlar.

Genel Araştırmaların Neticesi: Sigara İçmek, Akciğer Kanseri, Kalb Hastalığı, Amfizem, Bronşit Gibi Hastalıklara Yol Açar.

Angina Pektoris (Göğüs Anjini)

Angina pektoris kalb kaslarının ihtiyacı olan oksijeni alamamasının sonucu meydana gelen bir durumdur. Göğüste şiddetli ağrılarla kendisini hissettirir.

Sigara içmek,kalbin dakikadaki atış sayısını yani nabzı arttırır. Bunun neticesinde kalbin oksijene olan ihtiyacı artar. Ancak kalbe yani kalb kaslarına giden oksijen miktarını düşürür. Neticede göğüs ağrıları ortaya çıkar. Bu bakımdan bu şahıslar göğüs ağrılarını azaltmak maksadı ile hareketlerini tahdit etmek yani azaltmak zorunda kalırlar.

Kalb Hastalığı ve Kronik Akciğer Hastalığı

Sigara içmek kronik bronşit ve amfizem gibi kronik akciğer hastalıklarının ana sebebidir.

Kronik Obstruktif (tıkayıcı) Akciğer Hastalığı (KOAH) bilhassa solunum sistemi üzerine menfi tesirleri olan, nefes alıp vermedeki zorlukla kendisini hissettiren bir hastalıktır. Uzun yıllar içilmesinin neticesi olarak ortaya çıkar. Tedavisinde de sigaranın tamamen terk edilmesi son derece önemlidir.[201]

Bu kronik akciğer hastalıkları kalbe ek bir yük getirir ve şahısta kalb hastalığı mevcutsa, kalbte yetmezlik tablosu ortaya çıkar.

Kronik Obstruktif (tıkayıcı) Akciğer Hastalığı (KOAH) olan erkek şahıslarda erektil disfonksiyona (sertleşme problemi) oldukça sık rastlanmıştır. KOAH ağırlaştıkça, yani hastalık tablosu ağırlaştıkça erektil fonksiyon daha çok bozulmuştur. KOAH lı hastaların hemen hemen hepsi değişik ölçülerde erektil fonksiyondaki bozukluktan şikâyet etmişlerdir.[202]

Sigara İçmenin, Bayanlarda Doğum Kontrol Hapları İle Alâkası

Doğum kontrol hapı alan bir kadının kalb krizi geçirme riski, bu hapları kullanmayan kadınlara göre daha yüksektir. Doğum kontrol hapı alan ve aynı zamanda sigara içen kadınlarda kalb krizi geçirme riski normal kimselere göre bir kaç misli artmaktadır.

Sigara İçmek ve Gençlik

Genç yaşta sigaraya başlayan bir kimse, ömrü oldukça yaşayacağı hayatını, sıhhatli bir şekilde yaşama şansını büyük ölçüde risk altına sokar. Meselâ, gençler arasında kalb krizi geçirme riski oldukça azdır. Ancak sigara içerlerse, gençlerde dahi öksürük, kuvvet azlığı ve kalb çarpıntısı ortaya çıkar. Bu durum sigara içmeye devam edilirse, zamanla daha da kötüleşir, kalb hastalığı veya kronik akciğer hastalığı gibi önemli hastalıklar gelişir.

İkaz: Sigarayı şimdiden bırakırsanız, kalble alâkalı hastalık riskiniz büyük ölçüde azalır.

Katranı ve Nikotini Düşük Olan Sigaralar

Sigaranın sağlık için emin, zararsız olan tipi yoktur. İlmî araştırmalar, katranı ve nikotini düşük olan sigaraların içilmesinin koroner kalb hastalığı riskini düşürmediğini göstermiştir. Katran ve nikotin yüzdeleri düşük olan sigaraları içenler, sayı olarak daha fazla sigara içerler ve sigarada azalmış olan nikotini telâfi etmek içinde, içtikleri sigaraları derin derin içlerine çekerler. Bu ise yeni yeni problemleri netice verir. Çünkü sigarada bulunan zararlı maddeler sadece nikotin ve ziftten ibaret değildir. Sigarada toplam 4000 kadar zararlı madde mevcuttur. Düşük nikotinli sigaradan içen şahıs, sigara dumanını içine daha çok çekeceği için, şahıs diğer birçok zararlı maddeleri vücuduna daha çok oranda alır ve hastalık riskide o nisbette artar.

Sigarayı Şimdi Bırakmayı Niçin Tecrübe Etmiyorsunuz?

Ne kadar zamandır veya kaç paket içtiğiniz hiç önemli değil. Sigarayı bıraktığınız andan itibaren kalb hastalığı riskiniz azalacaktır. Sigarayı bıraktığınızdan on yıl sonra, kalb hastalığından ölebilme riskiniz, hiç sigara içmeyen bir şahıs gibi olacak.

Kalb hastalığı belirtileriniz başlamadan önce sigarayı bırakmış olmanız önemlidir. Kalb hastalığınız bir defa ortaya çıkar ve ondan sonra sigarayı bırakırsanız, kalb sektesi geçirme riskiniz azalsa bile normal şahıslardaki seviyeye düşmez. Sigarayı bırakmak için kalb hastalığının çıkmasını beklemeyin. Vaktiniz varken bırakın.

Sigarayı Şimdi Bırakın, Sigarayı Bırakırsanız Çok Kârda Olacaksınız

Seçilmiş Mükâfatlar: Sigarayı bırakmanın kendisine mahsus mükâfatları vardır. Koklama ve tad alma hissiniz artacak, kendinizi daha zinde hissedeceksiniz. Sıhhatiniz yerine gelecek. Sigarayı içmemenin mükâfatı daha sıhhatli bir hayattır. Aslında son sigarayı bıraktığından;

20 Dakika Sonra; kan basıncınız düşecek ve nabzınız öncekine göre düşecektir.

8 Saat İçerisinde; kanınızdaki karbon monoksit (CO) düşecek, oksijen (O2) normal seviyesine doğru yükselecektir.

Nikotin süratle düşecektir.

72 Saat Sonra (3 Gün); son sigara dumanınızı savurduğunuzdan 72 saat sonra akciğerlerinizin kapasitesi hemen yükselecektir.

3-5 Yıl İçerisinde; kalb krizi riskiniz sigara içmeyenlerdeki seviyeye iner.

10 Yıl İçeresinde; akciğer kanserinden ölme riskiniz sigara içmeyenlerin seviyesine iner.[203]

Evet, resimli roman kahramanı Red Kit te artık sigara içmiyor. Sigara yerine ağzına bir çöp koyuyor. Peki ya siz hiç sigarayı bırakmayı tecrübe ettiniz mi?

Sigarayı ilk denemede bırakamazsanız bile bir daha, bir daha deneyiniz. Sonunda başarı sizindir.

Biraz Şaka

Sigara İçenlere Muhteşem Bir Haberimiz Var

Bol duman tütün şirketi her yaştan sigara içicisini büyük mükâfatı kazanmaya çağırmaktadır. Her sigara içen şahsın, aşağıdaki mükâfatları kazanma şansı vardır;

1. Büyük Mükâfatlar: Gıcır gıcır bir akciğer kanseri, kalb krizi (miyokart enfarktüsü), amfizem, damar sertliği, yüksek tansiyon, cinsi iktidarsızlık.

2. İkinci Mükâfat: Farenjit (yutak iltihabı) ve bademcik iltihabı, bronşit, astım ve mide ülseri, erken yaşlanma.

3.Teselli Mükâfatlarımız: Sinüzit, diş eti iltihabı, diş taşları, sararmış dişler ve iştahsızlık, nefesin kötü kokması.

Sigarayı Bırakabilmek

Misallerini gördüğümüz gibi, artık bugün sigaranın zararlı olmadığını kimse iddia edemiyor. Gerek bu konuda araştırma yapan ilim adamları, gerekse sigarayı yıllardan beri kullanan tiryakilerde sigaranın zararlı, hem de sağlığa son derece zararlı bir madde olduğunda birleşmektedirler. Ancak alışmış tiryakilerin ortak derdi de, alışmış olduğu sigarayı nasıl bırakacağıdır. Bunun için bir yol, metot mevcut mudur?

Hemen peşin olarak belirtelim ki sigarayı bırakmak hususunda sihirli, fevkalâde netice veren bir metot yoktur. Netice tamamen sigara için şahsın irade gücüne, biraz sabır ve metanetli olmasına bağlıdır. Yoksa peşin olarak lüzumsuz vaadlerde bulunmak, tiryakileri sükut-u hayale uğratabilir. Ancak bizzat kendim, uzun yıllar, meselâ 25-30 senedir, günde bir, iki hatta üç paket sigara içip te bırakan ve rahatladığını ifade eden, çok kişilerle karşılaştığımı ifade etmek isterim.

Amerika Birleşik Devletleri’nde daha önce tiryakisi olup ta bırakan ve bu halini devam ettiren 40 milyon kişi, İngiltere’de 10 milyon kişi, Kanada’da 5 milyon kişi ve memleketimizde de 7-8 milyon civarında vatandaşımızın sigarayı bıraktığını ifade edersek, sigara bırakmanın zor bir iş olmadığını, biraz gayret edilirse mümkün olabileceğini anlarız. Şayet sizde sigara içiyorsanız, sigarayı bırakanlar grubuna katılmamanız için hiç bir sebep yoktur.

Bırakmak İçin İyi Bir Zaman Seçmelisiniz

Nezle, soğuk algınlığı, mide rahatsızlıkları dönemlerinde çoğu kişi tiryaki bile olsa sigara istemez, hatta tiksinti bile duyabilir. Bu durum sigarayı bırakmak için iyi bir başlangıç olabilir.

Sigarayı bırakmakta en önemli faktör, şahsın kendi iradesi ve nefsine hâkim olabilmesidir. İşte şahsın nefsine ve iradesine en hâkim olduğu zaman ise, oruçlu olduğumuz Ramazan ayıdır. Oruç tutan bir kimse gündüzleri sigara içmeyeceğine göre akşamları da biraz sabredip bu halini devam ettirebilirse, bir ay içerisinde sigara illetinden kurtulamaması için hiç bir sebep yoktur.

Sigarayı Aniden Bırakmak

Sigarayı bırakmanın en emin ve kestirme yolu aniden bırakmaktır. Bilhassa belli bir hastalığa yakalanmış olan şahıslarda bu tarz sigarayı bırakma çok görülür. Damar sertliğine uğramış, miyokard enfarktüsü geçirmiş, mide kanaması olmuş, gırtlak veya akciğer kanseri olma riski olan şahısların, yıllardan beri sürdürmüş olduğu sigara alışkanlıklarını doktorunun ikazı ile hemen bıraktıkları çok görülmektedir. Hatta tiryakiye, sigaraya devam ederse elinin ve ayağının kesilebileceği belirtilirse derhal sigarayı bırakmaktadır. Bütün bunlar göstermektedir ki, zora gelince sigara bırakılabilmektedir. Öyle ise, “ne yapayım, bırakamıyorum” ifadesi tiryakilerin kendi bahaneleri olmasın?

Ciddi bir rahatsızlık geçirmediği halde, sigara tiryakisi olup ta aniden bırakan tiryakilerde vardır. Bu birazda gayret ve cesaret işidir. Tiryaki kararını verir, üzerindeki sigara paketini, kibrit ve çakmak gibi sigarayı hatırlatan her şeyi kaptığı gibi çöp bidonuna atar. Bir daha da sigarayı aramaz ve içmez. Sigarayı bırakmanın en pratik ve kestirme yolu budur.

Ancak böyle bir durumda şahsın takviye edilmesi gerekir. Her gün bol miktarda soğuk su veya meyve suyu içmesi tavsiye edilir. İlk günlerde yemek olarak, taze meyve, sebzeler ve haşlamalar tavsiye edilir. Mümkün mertebe yeni meşgaleler tavsiye edilir. Bir eski tiryaki sigarayı bırakma hatırasını şöyle anlatıyordu “Sigarayı bırakmaya karar verdiğim zaman yaz ayı idi. Deniz kenarında idim. Sigara aklıma geldiği ve sigarayı istediğim an denize atlıyor ve uzun müddet yüzüyordum. O zaman o istek benden kayboluyordu. Bir ay sonra zaten yeni hale alıştım ve artık sigarayı aramamaya başladım. Şimdi ise hiç aramıyorum ve eskisine göre son derece rahatım.”

Sofradan Hemen Kalkınız

Sigarayı terk etmeden önce bir kimse yemekten hemen sonra sigara içiyor idi ise, o şahıs yemeğini bitirir bitirmez sofradan kalkmalıdır. Çünkü yemeği bitirmiş, oturuyor ve sigara içmeyi hatırınıza getiriyorsanız, sonunda muhtemelen sigara içeceksiniz demektir. Bu ise bütün gayretinizin bir manada boşa gitmesi demektir. O zaman hemen sofradan kalkıp başka meşgaleler bulmanız lâzımdır.

Yine sigarayı terk eden şahıs, eli ile devamlı meşgul olacak sigarayı arıyorsa, eli için yeni meşgaleler bulmalıdır. Meselâ eli ile tesbih çekebilir. Birde ağzı devamlı bir şey arıyorsa, sakız, nane şekeri, karanfil gibi çiğneyecek bir şeyle nefsini avutabilir.

Sigarayı Bırakmada Bir Takım Yan Tesirler Görülebilir

Her gün belli miktarda sigara içen bir kimse sigarayı bırakınca bir takım değişik haller gösterebilir. Çabuk sinirlenme hali olur. Baş dönmesi, mide bulantısı geçirebilir.

Hatta akciğerlerin temizlenmeye başlamasından dolayı, kötü bir öksürükte tutabilir. Aslında bunlar iyiye alâmettir ve bir iki hafta içerisinde geçer. Bu yan tesirler uzarsa doktora gidilebilir.

Ayrıca yine sigarayı terk eden şahıs, kahvehane ve benzeri yerler gibi çok sigara içilen yerlere gitmemelidir. Sigara içmeyen arkadaşlar edinmelidir. Şayet ikram eden olursa, bıraktığını ifade ederek reddetmelidir. Sigarayı daha önce bırakmış kimselerle konuşup, onların tecrübelerinden istifade etmelidir.

Yavaş Yavaş Sigarayı Bırakmak

Bazı kimseler tedricen sigarayı bırakmayı tecrübe ederler ve genelliklede muvaffak olurlar. Bunun içinde önce kullanmış olduğu sigara markasını değiştirmesi tavsiye edilmektedir. Böylece alışmış olduğu sigaranın verdiği koku ve ağız tadı kısmen kaçmış olur.

Sonra belli zamanlarda kendi kendine sigara yasağı koymalıdır. Meselâ; “Saat 10.00’a kadar sigara içmeyeceğim”, “iş yaparken sigara içmeyeceğim”, “öğle tatilinde de sigara yok”, “akşam yemeğinden sonra da sigara içmeyeceğim” gibi yasaklar koymalıdır. Yavaş yavaş bu yasak saatlerini gittikçe arttırmalıdır.

Sigara bırakma sebeplerini bir kağıda yazar, sık sık bu yazıları okur. Şayet bu arada sigara içiyorsa, içtiği sigarayı yarısına kadar içip bırakır. Dibine kadar içmez. Sigara içerken de mümkün mertebe içine çekmemeye çalışır. Ağzına doldurup üfler.

Bir diğer usulde yavaş yavaş sigarayı bırakmaktır. Her gün veya gün aşırı sigara miktarını devamlı olarak azaltır. Bir tek sigaraya düşürür ve en sonunda da tamamen terk eder. Yani ilk gün 20 adet sigara içiyorsa, ikinci günü 19’a, üçüncü günü 18’e, bir sonraki gün 17’e düşürüp, en sonunda da tamamen terk eder. Ancak, sigarayı aniden bırakmanın, sigarayı tedricen bırakmaktan daha netice alıcı olduğu belirtilmektedir.

Sabırlı Olmasını Bilmek

Bırakma halini devam ettirmek sigarayı bırakmak kadar zordur. Sigara aklınıza geldiğinde başka işlerle meşgul olun. Çok darlanırsanız Allah’a dua ediniz. Bu sizin için bir manevi kuvvet olacak ve o anda sigarayı istemiyebileceksiniz.

Birde sabır içerisinde olmasını bilmek lâzım gelir. Sabrederken de sadece yaşadığınız günü düşünün. Yani; “ben bu sigarayı bıraktım ama, bu sıkıntı ile günlerce, hatta aylarca nasıl sabredeceğim” deyip mevcut sabrınızı başka zamana dağıtmayın. Sabırda sadece yaşadığınız günü, hatta yaşadığınız saati düşünün. Yani; “ben şu anda sigara içmemeye sabredebiliyor muyum?” diye kendinize sorunuz. Muhakkak ki sabrınız o anda kâfi gelecek ve sizi koruyacaktır. Her gün, hatta her saat aynı şeyi yaparsanız, sonunda galip gelen siz olacaksınız.

Bir Tek Sigara İçmek Sizi Tekrar Tiryaki Yapabilir

Maalesef bir tek sigara dahi sizi tekrar eski tiryakiliğinize döndürebilir. Ancak sigarayı bırakmayı tecrübe etmiş ve tekrar sigaraya başlamış iseniz bu sizi üzmesin. Birçok araştırma, sigarayı bırakmayı ilk defa tecrübe edenlerin ancak belli bir yüzdesinin sigarayı terk edebildiğini, aynı şahıslar ikinci, üçüncü, hatta dördüncü ve beşinci teşebbüslerinde ancak sigarayı bırakmaya muvaffak olabildiklerini göstermiştir.

Kilonuza Dikkat Edin

Sigarayı bıraktığınızda kilonuz artabilir. Ancak bu pek önemli bir problem değildir. Yağlı ve tatlı yiyeceklerden biraz uzak durun. Salata, meyve ve sebzeye ağırlık verin. Dikkatli olunuz. Kilo almayı, sigaraya tekrar başlamak için bir mazeret olarak kullanmayınız.

Doktora Yardım İçin Başvurabilirsiniz

Sigara bırakmak hususunda mümkünse sigara içmeyen bir göğüs hastalıkları mütehassısına, bir kardiyoloğa veya bir dahiliye hastalıkları mütehassısına, buda mümkün olmazsa sigara kullanmayan herhangi bir doktora müracaat ediniz. Bunlar sizinle ilgilenebilir, sigarayı bırakmak hususunda size yardımcı olabilirler. Sizdeki tiryakilik önüne geçilemez bir ihtiyaç halini almış ise bir fakülte hastanesinde göğüs hastalıkları bölümüne müracaat ediniz. Sigara bırakmak hususunda bazen iki tedavi metodu tavsiye edilebilir:

1- Nikotinli çiklet.

2- Nikotin deri yaması.[204]

Doktorunuz sizin için bunlardan birisini tavsiye edecek veyahut ta bütün bunlara hiç ihtiyaç olmadığını belirtecektir. Sigarayı bırakmaktan ileri gelen asabiyet şiddetli olursa, belki size teskin edici bazı ilaçlar tavsiye edebilecektir.

Sigarayı Bırakınca Kârınız Ne Olacak?

İlk defa CO (Karbon monoksit), nikotin, zift ve diğer zehirlerin zararlarından, kirliliğinden kurtulacaksınız. Nefesinizdeki kötü koku temizlenecek. Gün geçtikçe dişleriniz temizlenecek, nefes almanız rahatlayacak. Bazı dolaşımla alâkalı problemleriniz birkaç haftada düzelecek. Kalb hastalıkları riskiniz azalacak. Öksürüğünüz kalkacak. Geceleri daha rahat uyuyacaksınız. Merdivenleri çok daha rahat çıkacaksınız.

Çevreyi, evinizi kirletmeyeceksiniz. Çocuklarınızı, dairedeki arkadaşlarınızı sigara dumanı ile zehirlemiyeceksiniz. Maddi yönden kârınız olacak. Sigaraya harcadığınız para elinizde kalacak. Ve daha bir çok avantajınız olacak. Bütün bu kârlar, müsbet neticeler sigarayı bırakma teşebbüsüne değmez mi? Ne dersiniz?

Ide R, et al: Relationship between cigarette smoking and oral health status. Sangyo Eisegaku Zasshi, 44(1):6-11, 2002.

Abu Farsakh NA: Risk factors for duodenal ulcer disease. Saudi Med J, 23(2):168-72, 2002.

Tür A ve ark: Sigaranın Sağlığa Etkileri ve Bırakma Yöntemleri. Logos Yay, İstanbul, 1995, sh.163.

Lepage C, et al: Epidemiology and risk factors for oesophageal adenocarcinoma. Dıg Liver Dis, Feb 2013.

Özyardımcı N ve ark: Sigara ve Sağlık. Adeka İlaç AŞ, Bursa, 2002,
sh. 318.

Rink M et al: Gender spesific effect of smoking on upper tract urothelial carcinoma outcomes. BJU İnt, Mar 2013.

Ulrik CS, Lange P: Smoking and astma. Ugeskr Laeger, 164(7):891-5, 2002.

Hara M, et al: Smoking and risk of premature death among middle age Japanese. Jpn J Cancer Res, 93(1):6-14, 2002.

Hays TJ ve ark: Sigara İçimi İle İlgili Hastalıklardaki Eğilimler. Sendrom, 104:20-30, 1999.

Faber MT et al: Cigarette smoking and risk of ovarian cancer : a pooled analysis of 21 case - control studies. Cancer Causes Control, Mar 2013.

Vierkötter A, Krutmann J: Enviromental influences on skin aging and ethnic-spesific manifestations. Dermatoendocrinol, Jul 2012.

Beckers S, Camu F: The anesthetic risk of tobacco smoking. Acta Anaesth Belg, 42:45-56, 1997.

Kurt E: Sigara içimi ve anestezide risk. Sendrom, 104:43-6, 1999.

The Most Asked Questions about Smoking. American Cancer Society, 16. sual

British Med. Bull., 52:3-11, 1996

Onat A ve ark: Yetişkinlerde sigara içiminin sıklığı, HDL ile ilişkisi ve koroner olaylara te’siri. Türk Kardiyol Dern Arş, 29:493-8, 2001.

Tobacco or Health: Choose Health. WHO’s Short Answers to Forty Questions, 1988, 23. sual

Ma J, Ward EM, Smith R, Jemal A: Annual number of lung cancer deaths potentially avertable by screening in the United States. Cancer, Feb 2013.

Oymak FS ve ark: Kayseri’de kolej öğrencilerinde sigara içme alışkanlığı. Erciyes Tıp Dergisi, 20(3):214-9, 1998.

Sancak R ve ark: Kırsal ve kentsel alandaki lise ve ortaokul öğrencilerinde sigara içme durumu. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 40:385-93, 1997.

Sağlam L ve ark: Erzurum ilinde sigara içme alışkanlığının araştırılması. Solunum Hastalıkları, 11:148-53, 2000.

Öztürk M: Asker ve Sigara: Bursa İl Jandarma Alayı Örneği. GATA Bülteni, 40:340-45, 1998.

Onat A ve ark: Türk Erişkinlerinde Sigara İçimi: Kadınlarımızda Tiryakilik Yolunda. Türk Kardiyol Dern Arş, 27:697-700, 1999.

Yüksel EG ve ark: Orta Dereceli Okul Öğretmenlerinde Sigara İçme Nisbeti. Solunum Hastalıkları, 10:55-60, 1999.

Argun B ve ark: Kocaeli’nde sigara içme prevalansı. Tüberküloz ve Toraks, 59(2):140-145, 2011.

Saka G ve ark: Mardin kent merkezinde 15 yaş üstü kadınlarda sigara içme sıklığı. Türk Silahlı Kuvvetleri Koruyucu Hekimlik Bülteni, 7(2):141-146, 2008.

Köse E ve ark: Şanlıurfa’nın kırsal kesiminde yaşayan kadınlar arasında sigara içme davranışı. Solunum, 13(1):26-31, 2011.

Munafo M, et al: Does cigarette smoking increase time to conception. J Biosoc Sci, 34(1):65-73, 2002.

Lauren S, et al: Maternal Smoking During Pregnancy: A Rewiev. Am J of Public Health, 92(6):966-74, 2002.

Sağlık Ansiklopedisi, Arkın Kitabevi, İstanbul, 1984.

Yurdakul Y: Sigara İçmenin Zararları. Çağdaş Tıp Dergisi, 5(27):2-4, 1978.

Jarvinen PA: Effect of Smoking During Pregnancy on Fetus. Annales Padiatriae Fenniae, 9: 18, 1963.

Wald N, Hackshaw AK: Cigarette Smoking: an epidemiological overview. British Med Bull, 52:3-11, 1996.

Drews CD: The relationship between idiopathic mental retardation and maternal smoking. Pediatrics, 97:547-51, 1996.

Ertogan F: Tütün, Gebelik ve Süt Çocukluğu. Tüberküloz ve Toraks, 28(3-4):154-8, 1980.

Karatay G: Hastaneye yatan çocuklarda çevresel sigara dumanı maruziyeti. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 4(3):96-101, 2011.

Sayan İ ve ark: Bir eğitim hastanesinde görev yapan hemşirelerin sigara içme profilinin belirlenmesi. Genel Tıp Dergisi, 19(1):9-15, 2009.

Canan İ: Hadis Ansiklopedisi (Kütüb-i Sitte). Akçağ Kitabevi, 10. cilt, Tıb ve Rukye Bölümü, s. 535.

A Physician Talks About Smoking, 1990, s. 36-9

Iversen B et al: Active and passive smoking and the risk of myocardial infarction in 24 968 men and women during eleven year of follow up: the Tromso Study. Eur J Epidemiol, Feb 2013.

Dağlı E, et al: Urinary cotinin levels in primary school children: Evidence of exposure to environmental tobacco smoke. Epidemiology Aspects of Pediatric Respiratory Disease. P0324, 1992.

Lancet, 346:280, 1995.

Karakoç F ve ark: Çevresel sigara dumanının, çocuklarda, akciğer fonksiyon testleri ve bronşiyal hiperaktivite üzerine etkisi. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 41:293-303, 1998..

The Most Often Asked Questions About Smoking by American Cancer Society, 1989, question 24.

Başar E: Pasif Sigara İçiminin Kardiyak Te’sirleri. Türk Kardiyol Der Arş, 28:239-44, 2000.

Katsiki N et al: Smoking and vascular risk: are all forms of smoking harmfull to all types of vascular disease? Public Health, Feb 2013.

Sağcan A, Omay B, Akın M: Kronik sigara içen koroner arter hastalarında, agonistlerle indüklenmiş in-vitro trombosit agregasyon cevabı. Türk Kardiyol Derneği Arş, 29:488-92, 2001.

Aparcı M ve ark: Gençlerde sigara içiminin aterosklerotik risk faktörleri üzerine olumsuz etkisi. Türk Silahlı Kuvvetleri Koruyucu Hekimlik Bülteni, 8(3):193-198, 2009.

İnal İ ve ark: Kronik obstrüktif akciğer hastalarında sigara hikayesi ve fonksiyonel kapasite arasındaki ilişki. Fizyoterapi Rehabilitasyon, 22(1):39-43, 2011.

Usalan AK ve ark: Kronik obstruktif akciğer hastalığında erektil disfonksiyon ve hastalık parametreleri ile ilişkisi. Türk Geriatri Dergisi, 14(3):238-244, 2011.

Stop For Good, American Medical Association, s. 33.

Ceylan C, Yılmaz N: Sigarayı Bırakma Metotları ve Uygulanacak Stratejiler. Sendrom, 105:22-6, 2000.

Lowell C: Sigarayı Bırakmaya Yardımcı İlaç Tedavisi. Sendrom, 104 (6):32-43, 1999.

“Sigara İçmek Çok Cezbedicidir” Amerikan Kanser Cemiyeti’nin, sigara içmenin şahsı çirkinleştirdiğini ima eden bir afişi.

ALIŞKANLIK (İPTİLÂ)
YAPAN MADDELER

Alışkanlık yapan maddeler deyince akla ilk defa gelen alkoldür. Yani her türlü alkollü içki. Alkol iptilâ yapan maddelerin başını çekmekle birlikte, buna başka maddeler de ilâve edilebilir. Morfin, eroin, esrar, LSD (lizerjikasid dietil amid), kokain ilk akla gelen başka isimlerdir. Hatta tıpta ilaç olarak kullanılan benzodiazepinler (hipnosedatif: uyutucu ve sakinleştirici), barbitüratlar (uyku ilaçları), amfetaminler (tembih edicilerin bir grubu), narkotikler (uyuşturucular) de dikkatsiz ve uzun müddet kullanıldığı zaman iptilâ yapabilmektedirler.

Alışkanlık ve ilaç bağımlılığı deyince ne anlamalıyız? Meselâ çoğumuz çay ve kahve tiryakisiyizdir. Ancak gerçek manada, farmakolojide (ilaçlar ilmi) çay ve kahve iptilâsından söz edilmez. Bağımlılık yapan madde şöyle tarif edilebilir: Bu maddeler merkezi sinir sisteminde (M.S.S.), yani beyin, beyincik ve omurilikte önemli derecede stimülasyon (tembih, uyanıklık) veya depresyon (uyuşukluk, baskı) meydana getirirler. Netice olarak ta bazı şeyleri idrakte, huy ve mizaçta, zihnî ölçülerde değişiklikler olur. Davranışlar bozulur. Motor fonksiyonlarda bozukluklar olur. Meselâ sarhoşun zorlukla ve yalpalayarak yürümesi gibi. Alışkanlık yapan maddelerin kullanılmasından sonraki sarhoşluk halinde otomobil kullanılması, birçok trafik kazalarının ana sebebidir.[205]

İptilâ ise şöyle tarif edilebilir: Bir maddenin vücuda veya M.S.S.’ne tesiri sonucu, o maddenin tıbbî bir maksat olmaksızın ısrarla kullanılmasıdır. Bu tip maddeleri kullananlarda iki tip iptilâ (bağımlılık) olur:

Psişik (Ruhî) İptilâ: Müptelâ olmuş bir şahsın, meselâ bir alkoliğin veya esrarkeşin içkiyi veya esrarı almak, kullanmak için, devamlı bu maddelere karşı bir arzu hissetmesidir. Alkolik alkolü, esrarkeş esrarı belli periyodlarda bulamazsa veya kullanamazsa bir takım, ruhî huzursuzluk, sinirlilik, asabiyet gibi arazlar gösterirler. Bunlar ruhî bağımlılığın mevcudiyetinin delilleridirler.

Fizikî İptilâ: Buna nöröadaptasyon adı da verilmektedir. Madde müptelâsı şahıs alıştığı madde ile meselâ içki ile öylesine içli, dışlı olmuştur ki, bilhassa M.S.S. hücreleri normal faaliyetlerini yapabilmeleri için âdeta o maddeye ihtiyaçları vardır. Alışkanlık yapan maddenin kesilmesi halinde şahısta mahrumiyet tablosu (abstinens sendromu) diye adlandırılan bir klinik tablo ortaya çıkar. Çarpıntı, nabızda artma, titremeler, hayaller görme, bir grup nörolojik (sinirlerle alâkalı) bozukluklar ortaya çıkar. Şahıs, yılan, akrep, çıyan gibi hayvanları gördüğünü söyler. Bu belirtiler ruhî bağımlılıktan oldukça farklıdır. Çoğu kere psişik (ruhî) ve fizikî iptilâ birlikte görülür.

Alkol ve alışkanlık yapan madde kullanılmasında, maddenin kesilmesi durumunda, mahrumiyet (yoksunluk) belirtileri, hukuktaki adı ile imsak belirtileri gelmesi durumunda iptila (addiction), mahrumiyet tablosunun teşekkül etmediği durumları ise, alışkanlık (itiyat: habitutaion) olarak görmek, hukukçular ve kanun yönünden alışılagelmiş bir davranış olmuştur. Şahsın bir cürme bulaşması durumunda, alacağı ceza iptila veya itiyat haline göre değişmektedir.[206]

Tolerans (Tahammül): Alışkanlık yapan maddeleri kullananları bekleyen bir diğer önemli tehlikede toleranstır. Tolerans, vücudun iptilâ yapan maddeye alışmasıdır. Meselâ ilk defa alkol alan bir şahıs, bir bardak içki ile sarhoş oluyorsa, ikinci defa ilk seferki kadar sarhoş olması için, ilk seferdekine göre daha fazla içki alması lâzım gelir. Üçüncü seferde ise ikincisinden daha fazla içki alması lâzımdır. Bu her sefer artarak çoğalır. Şahıs neticede alkolik olur.

Çapraz Tolerans: Aynı sınıftan olan ilaçlardan birine karşı, şahısta tolerans meydana gelmişse, aynı sınıftan olan bir diğer ilaca karşıda tolerans meydana gelmesidir. Meselâ uyku ilaçlarından birisini devamlı kullanan şahısta zamanla tolerans gelişir. Bu şahsın vücudu aynı sınıftan olan, fakat daha önce şahsın hiç kullanmadığı başka bir uyku ilacına karşıda alışmış gibidir. Buna çapraz tolerans deniyor.

Şekil 10. Dünya Sağlık Teşkilâtı iptilâ yapan maddeleri, tesir şiddetine, kullanılış tarzlarına, ilaç grubu temeline ve benzeri özelliklerine istinaden, 10 ayrı gruba ayırmıştır. Yukarıdaki şemada, bu 10 farklı bağımlılık tiplerinin isimleri verilmiş ve belli başlı bazı özellikleri belirtilmiştir.

(NOT: Bu şema; Dökmeci İ: Farmakoloji (Kısaltılmış Temel Bilgiler). İzmir, 1995. baskılı kitabın 266. sahifesindeki şemadan istifade edilerek hazırlanmıştır.)

Narkotikler (Uyuşturucular)

Bu isim altında geçen maddeler, daha çok haşhaş bitkisinden (Papaver somniferum) iki yolla elde edilirler:

1- Haşhaş bitkisinin tohum kapsülünün olgunlaşmadan önce bıçakla çizilmesi ile dışa akan sıvının güneşte kurumasından elde edilen afyon sakızından (opium gum) elde edilirler.

2- Olgun tohum kapsülünün kuru artıklarından elde edilir.

Naloksan (naloxone) thebainden elde edilir. Eroinmanlarda husule gelen mahrumiyet tablosunu (abstinens sendromu) azdırır, açığa vurdurur.

Meperidin (pethidine) ve metadon (methadone) ise tamamen sentetik olarak laboratuvarlarda sentezlenen narkotiklerdir. Metadon bilhassa eroinmanların tedavisinde, eroine göre daha az zararlı olduğu düşünülüp, bir nevi ehven’üş-şer diye verilen bir maddedir.[207] Ancak metadonla tedavide ölüm riski de bulunmaktadır.[208]

Narkotikler ağrı kesici ve uyku verici olarak bilinirler.Meselâ morfin şiddetli ağrıları olan kanserli hastalarda doktor kontrolünde olarak ağrı kesici olarak verilir. Kodein öksürük kesici bir madde olarak bilinir.[209]

İlaç olarak yazılan kuvvetli opioidler, fentanil (deriden veriliyor), morfin ve petidin (meperidin) dir. Zayıf opioid ise kodeindir. Petidin kanserli olmayanlara daha çok yazıldığı halde, morfin ve fentanil daha çok kanserli hastalar için tercih edilmektedir.[210]

Eroin

Morfinin ikinci bir ameliyeden geçirilmesi ile elde edilir. Tıbbî maksatla kesinlikle kullanılmaz. Elde edilişi de gayr-ı kanunidir. Eroin bütün narkotik suiistimallerinin % 90’nı teşkil eder. Çok kısa zamanda ve çok cüz’î miktarları dahi alışkanlık yapar. Eroin suiistimali, burundan toz şeklinde çekerek, cilt altına ve damar içine (intra venöz) enjeksiyon ile de yapılabilmektedir. Eroin kullananların o anda göz bebekleri küçülür. Burunları tıkalı gibi konuşurlar. Nezleli birisi gibi, burunları devamlı akar.

Eroin, keyif verici tesirinden dolayı su-i istimali çok yapılan yarı sentetik afyon menşeli bir ağrı kesicidir (narkotik analjezik). Eroinin kötü maksatla kullanılışı bilhassa son 30 yılda bütün dünyada önemli bir halk sağlığı meselesi haline gelmiştir. Eroin kullanıldığında, başta merkezî sinir sistemi olmak üzere, solunum sistemi, kalb-damar sistemi gibi birçok sisteme tesir eder. Şahsın damar yolu ile çok miktarda eroin kullanması, şahısta solunumun durmasına yol açar. Şahsın ölümü ile neticelenebilir.[211]

Bilhassa damar yolundan enjektör ile eroin kullananlar arasında sarılığın iki tipi (hepatit B ve hepatit C) ve aids normal şahıslara göre daha sık olarak görülmektedir.[212]

Eroinin, bir defada bile damar içine vererek kullananlarda iptilâ yapabildiği, otoritelerce ifade edilen bir hakikattir. Bir defa bağımlılık teşekkül ettikten sonra şahsın kendisini o alışkanlıktan kurtarması hemen hemen imkânsızdır. Böyle bir şahısta tolerans olacağı için, sarhoşluğun meydana gelmesi için her seferinde aldığı eroin dozunun artırılması lâzımdır. Şahıs eroini kullanmaya 5-10 mgr ile başlar. Zamanla bu doz 400-450 mgr’a kadar çıkar. Eroin kullananlar da, hayatî organlarda, bilhassa karaciğer ve böbreklerde patolojik bozukluklar kendisini gösterir.[213] Neticede fazla uzun olmayan bir müddet içerisinde, bu şahıs aldığı ekstra bir doz neticesinde solunum merkezi felç olacak, şahıs ya bir tavan arkasında, ya bir park köşesinde veya bir tuvalet kenarında ölü olarak bulunacaktır.

Withdrawal Sendromu: Eroinmanların veya başka herhangi bir madde bağımlısının, müptela olduğu maddeyi bulamaması durumunda, 12-16 saat sonra ortaya çıkan durumdur. Ağrılar, asabiyet, uykusuzluk, zihnî melekelerde azalma, göz bebeklerinde büyüme, ürperme, çarpıntı, hızlı nefes alıp verme, esneme, burun akıntısı, terleme, kusma, ishal olur. Bu tablo, şahsın, bağımlısı olduğu maddeyi alması veyahut ta yetecek miktarda narkotik analjezik (ağrı kesici) verilmesi ile ortadan kalkar.

Eroinmanların tedavisi için, değişik metotlar ve ilaçlar tecrübe edilse de, genellikle arzu edilen tam tedavi sağlanamamaktadır. En te’sirli çare, şüphesiz bu maddelere baştan uzak kalmaktır.[214]

Esrar

Türkiye’de suiistimali ve kaçakçılığı en çok yapılan zararlı maddelerden birisidir. Esrar, dünyanın hemen bütün coğrafi bölgelerinde yetiştirilebilen dişi Hint keneviri bitkisinin gövdesi, yaprakları ve çiçekli kısımlarından elde edilmektedir. Asıl müessir aktif madde, bitkinin özsuyunda bulunan delta-9-tetrahidrokannabinol (THC: Tetrahydrocannabinol)’dur. Kuru yapraklarının tütüne sarılarak içilmesi en yaygın kullanılış tarzıdır. Batıda marijuana adı ile bilinen madde ise kenevir bitkisinin daha çok üst yapraklarının kurutularak sigara şeklinde içilmesidir. Amerika Birleşik Devletleri (A.B.D)’nde kanunen yasak olmasına rağmen, 18-25 yaş grubundakilerin, devamlı olmasa bile % 50-70 kadarının marijuanayı kullandıkları tesbit edilmiştir.[215] Esrarın belki en önemli zararı, biranın şahsın yüksek dereceli alkollü içkilere geçişte vasıta olması gibi, esrarda, eroin, kokain gibi ağır bağımlılık yapan maddelere alıştırmada geçiş vazifesi yapmasıdır.[216]

Esrar kullanan kişilerde, mekân, zaman, şahıs ve cisim idraki bozulur. Cisimleri olduğundan büyük ve küçük görür. Motor koordinasyon bozulmuştur. Bu sebeple trafik kazalarına yol açar.

Kullanan şahıslarda kullandığı anda, kalb atışları ve nabız artar. Koroner arter problemi olan şahıslarda enfarktüs görülür. Uzun yıllar esrar kullananlarda ise solunum yolu hastalıkları ortaya çıkar. Yine uzun yıllar kullananlarda kalb, beyin, böbrekler üzerinde zararlı tesirleri görülür.

Esrar şahsın sağlığına olan zararlarından başka, esrarı kullanan şahısta bilhassa saldırganlık hislerinin açığa çıkmasına sebep olmaktadır. A.B.D.’de, narkotik büro dosyalarında, marijuananın tesiri altında işlenmiş olan birçok cinayet kayıtları vardır.[217] Hiçbir tıbbî maksatla kullanılışlı olmayan esrar, şahsı deliliğe, hatta ölümü ile neticelenebilecek olan kötü akıbete doğru götürecektir.[218]

Kokain

Güney Amerika’da yetişen koka bitkisinin (Erythroxylon Coca) yapraklarından elde edilir. Beyaz, kristalize, tuz gibi bir tozdur. Takriben 300 kg. koka yaprağından yarım kilo kokain elde edilir.

Kokain müptelâları bu maddeyi toz halinde burundan çekerler veya suda eritip damardan zerk ederler. Kokain kullanıldığı an M.S.S. (Merkezî Sinir Sistemi)’ne tesir eder. Şahsın kalb atışları artar, kan basıncı yükselir ve solunumu hızlanır. Yüksek dozlarda, solunum felci veya kalb durmasından dolayı ölüme yol açar.

Kokainin az miktarları dahi, kullanan şahısta zamanla alışkanlık yapar.[219] Uzun yıllar kokain kullananlarda uykusuzluk, ruhî bozukluklar, intihar teşebbüsleri gibi bozukluklar görülür. Kokainin kalb kası ve iskelet adaleleri üzerinde, direkt toksik (zehirli) tesirleri vardır.[220]

Kokain müptelalarının tedavileri için birçok değişik ilaç ve usul tecrübe edilmesine rağmen, diğer alışkanlık yapan maddelerdeki gibi, istenen, arzu edilen tam tedavi sağlanamamaktadır.[221]

Krak (Crak)

Kokainin ucuz, yoğunlaştırılmış bir çeşididir. Kokain eroinden daha zararlı iken, krak kokainden üç defa daha zararlıdır. Nefesle çekme yerine daha çok sigara ile içilir. Tesirleri daha keskin ve öldürücüdür. Uzun müddet kullananlarda ruhî bozukluklar, hatta deliliğe varan tesirleri söz konusudur.[222]

LSD

(Lysergic Acid Diethylamide: Lizerjik Asid Dietilamid)[223]

Bu madde, buğdaya musallat olan bir mantardan elde edilir. Renksiz, tatsız ve kokusuz bir madde olarak tarif edilir. LSD’yi kullanan şahısta bir takım hayaller, parıldayan güzel ışıklar görüldüğü belirtilir.[224] Fakat bu madde öylesine müessir bir madde olarak tarif edilmektedir ki, LSD’nin çok çok cüz’î, mikroskobik miktarları dahi, şahsı âdeta dönüşü olmayan bir yolculuğa gönderebilmektedir.Yapılan tecrübeler, LSD’nin çok ufak dozlarının bile, hücrelerde bulunan ve irsiyetle alâkalı mikroskobik yapılar olan kromozomlarda büyük tahribatlar yaptığını göstermiştir. Bilhassa hamilelik esnasında kullanılan annelerin bebeklerinde çeşitli organ kusurları meydana gelmektedir.[225]

Bütün bunlar göstermektedir ki, LSD dediğimiz kimyevî madde bir zehir özelliğini taşımaktadır. Öyle ise aklı başında olan birisi bu maddeyi niçin tecrübe etmeyi düşünsün ki?

Ekstasi

(Ecstasy) MDMA (3,4 Methylenedioxy Metamphetamine)

Ekstasi maddesi stimülan (tembih edici) ve halusinasyon yapan (hayallere yol açan) bir maddedir. Son yıllarda gençler arasında çok kullanılan zararlı maddelerden birisidir. Birçok zararları yanında yol açtığı karaciğer harabiyeti (hepato-toksisite) bu maddenin yan tesirlerinden birisidir ve ölümle neticelenebilmektedir.[226]

Türkiye’de farklı dokuz ilden 11991 lise ikinci sınıf talebeleri arasında, ekstasi adlı zararlı maddeyi kullanıp kullanmadıkları sorulmuştur. Ankete cevap verenlerin %2,5’u hayatlarında en az bir defa bu maddeyi kullandıklarını ifade etmişlerdir. Bu oran memleketimiz için gerçekten dikkatli olunması gereken bir rakamdır.[227]

Ekstasi veya MDMA denilen madde, kullanılınca LSD gibi hayaller gösteren (halüsinojen) bir madde olarak tarif edilmektedir. Tembih edici, uyarıcı te’siri vardır. Ancak şahıs ekstasi hapını aldıktan bir müddet sonra, zararlı te’sirleri görülmeye başlar.

Bu maddenin bilhassa beyin üzerindeki zararları çoktur. Beyinde, vücut sıcaklığını kontrolle vazifeli olan merkezlere zarar verir. Vücudu istenmeyen şekilde ateş basar. Uzun müddet kullananlar da, böbrekler iflas eder. Vücuttan su istenilen şekilde atılamaz. Beyin fazla su alır, şişer, telafisi mümkün olmayan tahribatlar ve sonunda da ölüm vukua gelir.[228]

Ayrıca, ekstasi hapını kullananlar da, kandaki pıhtılaşma istenilen seviyede olmaz, vücudun değişik yerlerinde kanamalar olur ve ölümle neticelenebilir.

Daha birçok hastalığa ve problemlere yol açan ekstasinin zararları, bilinen birçok zararlı maddelerinkinden çok daha fazla olduğu, zaman geçtikçe ve bu konuda araştırmalar yapıldıkça daha iyi anlaşılmaktadır.[229]

Fensiklidin (Phencyclidine)

Bu zararlı madde de LSD gibi halusinojenik (hayal verici) bir maddedir.[230] Argo ifade ile melek tozu (angel dust) adı verilir.[231] 1963 yılında anestezik olarak ameliyatlarda kullanılmış, ancak zararları müşahede edilince derhal tıbbî olarak kullanmaktan vazgeçilmiştir. 1970’li yıllardan sonra da suiistimali yapılan maddeler grubuna dahil olmuştur. Vücutta, maddenin kullanıldığı anda ve yıllarca sonra ortaya çıkan, birçok problemlere yol açmaktadır.

Uçucu (Solvent) Tipi Maddelerin Suistimali

Bu tip suiistimalde, bazı zamklarda, boya maddelerinde, mobilya cilalarında, saç spreylerinde bulunan, eter, aseton, benzin, tiner vs. gibi uçucu, organik sıvı maddelerin solunum yolu ile vücuda alınması söz konusudur. Bu maddeler alkol sarhoşluğuna benzeyen bir sarhoşluk yaparlar. Bilhassa bazı solüsyonlar, ciddî toksik (zehirli) tesirlere sebep olurlar, organlarda ciddî patolojik hasarlara yol açarlar ve sonu ölümle bitebilir.

Koklayarak uçucu maddeleri kötü maksatla kullananlarda, sinir sistemi hasarları, anlama, kavrama bozuklukları gibi patolojik hadiseler ortaya çıkmaktadır.[232]

Uçucu madde kullananlarda, bu madde ile birlikte genellikle sigara, içki hatta esrar kullandıkları da tesbit edilmiştir.

Uçucu maddeyi kullanmaya başlama yaşları 12, 13 yaşlarına kadar gerilemiştir.[233]

Uçucu maddelerin ne nisbette kullanıldığını anlamak için, 15 ayrı ilde toplam 20245 lise ikinci sınıf talebelerinde araştırma yapılmıştır. Neticede bu talebeler arasında hayatları boyunca en az bir defa uçucu madde kullananların nisbeti %8,8 olarak bulunmuştur.[234]

Moeller MR, Kraemer T: Drugs of abuse monitoring in blood for control of driving under the influence of drugs. Ther Drug Monit, 26(2):210-21, 2002.

Özsan HH: Alkol ve madde kullanım bozukluklarıyla ilgili medikolegal sorunlar. Ankara Ün Tıp Fak Mec, 51(1):31-3, 1998.

Cone EJ, Preston KL: Toxicologic aspects of heroin substituion treatment. Ther Drug Monit, 24(2):193-8, 2002.

Pilgrim JL, McDonough M, Drummer OH: A review of metadone deaths between 2001 and 2005 in Victoria, Australia. Forensic Sci Int, Feb 2013.

Amato L, et al: Methadone at tapered doses for the management of opioid withdrawal. Cochrane Database Syst Rev, Feb 2013.

McGlone L, et al: Neonatal visual evoked potentials in infants born to mothers prescribed metadone. Pediatrics, 131(3):e857-63, 2013.

Laval G, et al: New Level III Opioids of the World Health Or-ganization. Rev Med Interne, 23(l):55-70, 2002.

Pan HH, et al: Trends in the consumption of opioid analgesics in taiwan from 2002 to 2007: a population-based study. J Pain Symptom Manage, 45(3):272-8, 2013.

Cansız K ve ark: Eroin Kullanımına Bağlı Solunum Depresyonu. Türk Silahlı Kuvvetleri Koruyucu Hekimlik Bülteni, 11(2):248-250, 2012.

Mırsal H ve ark: Damar yolundan eroin kullananlarda hepatit B, hepatit C ve HIV yaygınlığı. Bağımlılık Dergisi, 4(1):10-14, 2003.

Türkmen A ve ark: Eroin intoksikasyonu sonrası gelişen non-travmatik rabdomiyolize akut böbrek yetersizliği. İst Tıp Mecmuası, 59(3):98-100, 1996.

Orth SR: Adverse renal effects of renal and illicit drugs. Ther Umsch, 59(3): 122-30, 2002.

Li M, Chen K, Mo Z: Use of qigong therapy in the detoxification of heroin addicts. Altern Ther Health Med, 8(1):50-4, 2002.

Jones CM: Heroin use and heroin use risk behaviours among nonmedical users of prescription opioid pain relievers-United States, 2002-2004 and 2008-2010. Drug Alcohol Depend, Feb 2013.

Statistical Abstracts of the United States, 1994, sahife: 141.

Wilcox HC, Wagner FA: Exposure opportunity as a mechanism linking youth marijuana use to hallucinogen use. Drug Alcohol Depend, 66(2):127-35, 2002.

U.N. Bulletin of Narcotics, Vol: 18, No: 2, 1966.

Graham HL, Maslin J: Problematic cannabis use amongst those with severe mental health problems in a inner city area of UK. Addict Behav, 27(2):261-73, 2002.

Kintz P, et al: Crime under the influence of psycoactive drugs. Acta Clin Belg Suppl, (1):24-30, 2002.

Mathias R: Even modest cocaine use can cause brain changes related to addiction. NIDA NOTES, 16(3):6-7, 2001.

Cengiz G ve ark: GC/MS metodu ile idrarda kokain tayini. Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi dergisi, 33(3):139-149, 2004.

Mathias R: Blood pressure medication may improve cocaine treatment results in patients with severe withdraval symptoms. NIDA NOTES, 16(6):8, 2001.

Simpson DD, Joe GW: A national 5 year follow-up treatment outcomes for cocaine dependence. Arch Gen Psychiatry, 59(6):538-44, 2002.

Bell RP, et al: Intact inhibitory control processes in abstinent drug abusers (I): A funtional neuroimaging study in former cocaine addicts. Neuropharmacology, Mar 2013.

Gossap M, et al: Changes in use of crack cocaine after drug misuse treatment. Drug Alcohol Depend, 66(1):21-8, 2002.

Mori T et al: Discriminative stimulus effects of hallucinogenic drugs: a possible relation to reinforcing and aversive effects. J Pharmacol Sci, 120(2):70-6, 2012.

Öztürk Ö ve ark: Hallüsinojen kullanımıyla ilgili akut ve kronik durumlar ile tedavi yaklaşımları. Bağımlılık Dergisi, 8(2): 102-107, 2007.

Nichols CD, Sanders-Bush E: A single dose of LSD influences gene expression patterns within the mammalian brain. Neuropsycopharmacology, 26(5):634-42, 2002.

Şahin OZ ve ark: Ekstasi kullanımına bağlı fulminan hepatit: vaka takdimi. Akademik Gastroenteroloji Dergisi, 3(3):152-154, 2004.

Ögel K ve ark: Türkiye’de ortaöğretim gençliği arasında ekstasi (ecstacy) kullanımı. Bağımlılık Dergisi, 4(2):67-71, 2003.

Koesters SC, et al: MDMA (Ecstasy) and other club drugs. The new epidemic. Pediatric Clin North Amer, 49(2):415-33, 2002.

Ogeil RP, Rajaratnam SM, Broadbear JH: Male and female ecstasy users: Differences in patterns of use, sleep quality and mental health outcomes. Drug Alcohol Depend, Feb 2013.

Crosby MJ, et al: Phencyclidine increases vesicular dopamine uptake. Eur J Pharmacol, 438(1-2):75-8, 2002.

Moghaddam B, Krystal JH: Capturing the angel in “angel dust”: twenty years of translational neuroscience studies of NMDA receptor antagonists in animals and humans. Schizophr Bull, Sep 2012.

Kendirli Y ve ark: İnhalasyon yolu ile uçucu madde kullanımı. Türk Nöroloji Dergisi, 14(1):15-20, 2008.

Ögel K ve ark: Yatarak tedavi gören ergen uçucu madde kullanıcılarında madde kullanım özellikleri: Cinsiyet ve yaşadığı yere göre karşılaştırma. Bağımlılık Dergisi, 6(2):76-83, 2005.

Taymur İ, Çalışkan H, Varol H: Uçucu madde kötüye kullanımı olan ergenlerin altı aylık takip sonuçları. Düşünen Adam, 24(2):139-144, 2011.

Ögel K ve ark: Uçucu madde kullanımının yaygınlığı: Çok merkezli bir araştırmanın verilerinin değerlendirilmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 1(4):220-224, 2000.

İKİ TARAFI KESKİN KILIÇ:
İPTİLÂ (BAĞIMLILIK)
YAPABİLEN İLAÇLAR

Çoğumuz sadece afyon, morfin, eroin, kokain gibi maddelerin iptilâ yaptığını düşünmüşüzdür. Veya iptilâ, alışkanlık deyince bu tip maddeler hatıra gelmektedir. Halbuki bugün tıpta çok kullanılan bazı ilaçlarında kontrolsüz kullanılması ile iptilâ yapabildiği, bu gibi ilaçlarında suiistimali olduğu acı bir gerçektir. Alışkanlık yapabilen ilaçların belli başlıları şu isimler altında toplanabilir:

1- Stimülanlar (tembih ediciler). Misal: Amfetaminler.

2- Hipno-sedatifler (uyutucu ve sakinleştirici ilaçlar).

A- Benzodiazepinler. Misâl: Diazepam, klordiazepoksid, oksazepam, vs.

B- Barbitüratlar (uyku ilaçları). Misal, fenobarbital, pentobarbital, sekobarbital ve tiyopental.

Stimülanlar

Bunlar ismi üzerinde olduğu gibi tembih edicilerdir. M.S.S. (merkezi sinir sistemi)’ni uyarıcı özellikleri vardır.

Bunların bir grubu amfetaminlerdir. Amfetaminlerin sporcular tarafından kullanılışı doping olarak adlandırılır. Tıpta dikkat eksikliği, narkolepsi (uyku hastalığı), bitkinlik, halsizlik tedavisinde kullanılır. İştah kesici özelliklerinden dolayı, şişmanlıkta belli bir müddet (12 hafta) kullanılır. Dikkatsiz kullanılışı iptilâya sebep olur.

Benzodiazepinler

Gündüzleri sedatif (sakinleştirici), geceleri hipnotik (uyutucu) olarak kullanılabilir. Asabiyet, ruhî gerginlik, uykusuzluk halinde kullanılır. Daha emin olmaları sebebi ile, benzodiazepinler barbitüratlara ve diğer hipno-sedatif ilaçlara tercih edilirler. Ancak bu ilaç grubu da suiistimal edilirler ve barbitürat tipi iptilâya yol açarlar.[235]

Barbitüratlar (Uyku İlaçları)

Bunların yerini son yıllarda benzodiazepinler almıştır.

Benzodiazepinler ve barbitüratlardan başka hipnosedatiflerden adı çok duyulan ve maalesef bilerek suiistimâli çok yapılan metakualonu (methaqualone) ve meprobamatı (meprobamate) zikredebiliriz.

Tıpta oldukça yaygın bir şekilde kullanılan bu ilaç grupları, başta da belirttiğimiz gibi, iki tarafı keskin kılıç gibidir. Alışkanlık yapabilmektedirler. Morfinin, eroinin, kokainin bahsi geçtiği zaman belki dehşetle irkilen insanlar, bu ilaçlarında onlara benzer iptilâlar yapabildiğini hatırlamalıdırlar. İlaç iptilâsının neticesinde, şahıslarda çeşitli ruhî bozukluklar, bedenî rahatsızlıklar, cinayet teşebbüsleri, intihar teşebbüsleri, hatta ölümde görülmektedir. Meselâ bir kutu uyku hapını birden içip intihar edenleri çoğumuz duymuşuzdur.

A.B.D.’de uyuşturucu iptilâsı sonucu ölenlerin %30’nun eroinin, hemen arkasından % 27’sinin barbitürat ve bir hipnosedatif ilaç olan diazepam sebebi ile olduğu bildirilmiştir. İntihar edenlerin % 8’nin narkotiklerden birisini kullandığı, % 15’nin ise hipnosedatif kullandığı tesbit edilmiştir.[236]

Ankara’da Hacettepe Üniversitesi öğrencileri arasında yapılan bir araştırmaya göre, üniversite talebelerinin % 25.7’si (dört öğrenciden birisi) alışkanlık yapan bu ilaçları kullanmaktadırlar.[237] Bu netice bile bu meselede dikkatli olmamız lâzım geldiğini bize hatırlatmaktadır.

Uykumuz Kaçınca Hemen Uyku Haplarına Başvurmayalım

Memleketimiz insanlarında ufak bir rahatsızlıkta dahi hemen bir ilaç kullanma hevesi mevcut. Aslında tedavi için ilaçları almak, istimâl etmek, kullanmak, hepimizin bildiği gibi dinen de meşrûdur. Fakat tesiri, şifayı ilacın bizzat kendisinden değil de, Cenab-ı Hak’tan bilmek gerektir. İlacı O verdiği gibi, şifayı da O verecektir.

Ancak her bir ilacın vücut için, bilhassa karaciğer ve böbrekler için ekstra bir yük olduğunu da unutmayalım. Hemen hemen bütün ilaçların vücutta istenmeyen kötü tesirlerinin olabileceğini daima hatırlamaya çalışalım. En basit aspirinin bile gıdaların sindirimine menfi tesirleri, mide ve bağırsaklarda kanamalara yol açabilmesi ve astımlılara zararları olması gibi yan tesirleri var. Merkezi sinir sistemine (M.S.S.) tesir eden uyku ilaçlarının ve diğer ilaçların, alışkanlık yapma riski bir yana, daha birçok zararlı tesirleri vardır. Ayrıca barbitürat yani uyku ilacı alarak uyuyan kimse, sabah uyandığında, normal uykudan uyandığı zamanki gibi zinde uyanmaz. Uykudan kalktıktan sonra 1-2 saat kadar süren âdeta bir uyuşukluk hali devam eder. Hatta bu zaman esnasında bazı muhâkeme kusurları bile görülebilir.

Bilhassa sakinleştiriciler başta olmak üzere, bazı ilaçların gece uyurken kâbusa yol açtığını bilelim. Rohipnol (rohypnol), mogadon bunlar arasında sayılabilir. Hatta sinir sistemi ile alakalı olmayan bazı ilaçların da, meselâ bazı kalb ilaçları da kâbusa yol açmaktadır.

Hafif bir uyku kaybında birçok yan tesirleri olan uyku haplarına, diğer benzeri ilaçlara hemen başvurmayalım. Fıtrî yani yaratılışa uygun tedbirler alalım. Meselâ koyu çay ve kahveden bilhassa akşamları kaçmak lâzımdır. Gündüzleri uyumamak, bilakis yorucu işler yapmak. Akşamleyin bol yoğurt yemek. Peygamber (s.a.s.) Efendimiz’in de sünneti olan, yatmadan hemen önce abdest alıp yatağa girmek vs. gibi tedbirleri almak. Bütün bu ve benzeri tedbirlerden netice alamazsak, son çare olarak ve kesinlikle doktor tavsiyesi ile bu tip ilaçları kullanalım.

Tembih edici ilaçlar olan amfetaminlere, bazen öğrencilerin imtihan öncesi başvurduğu oluyor. Bu tip maddeleri kullananlar imtihan gününe kadar derse çalışırlar. Tam imtihan günü bütün gücü tükenmiş olarak imtihana girer. Ve kağıdı boş verip imtihandan çıkarlar.

Netice: Vücudu birtakım maddelerle zorlamaya gerek yok. İki tarafı keskin kılıç gibi olan bu ilaçlara ancak doktor tavsiyesi ile ve çok özel durumlarda kullanılması icap ettiğini tekrar edip bu mevzuu kapatalım.

Danacı AE ve ark: Depresif bozukluk tanılı hastalarda benzodiazepin kullanımı. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 10(1):16-20, 2000.

Özdel O ve ark: Çok yüksek doz lorazepam bağımlılığı ve mahrumiyet semptomları. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 18(2):119-121, 2008.

Özden SY: Uyuşturucu Madde BağımlılığıNobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 1992, s. 83.

Sağlık Dergisi, 58(4-6):15-30, 1984

Bir genç bir defa kullanmakla eroinman olur ve bir eroinmanın başka bir çıkış kapısı yoktur. Aldığı ekstra bir doz neticesi zehirlenip ölür.

Bir Eroin Müptelâsından Mektup

25/1/1984’te üç çocuk ve ailemi Türkiye’de bırakarak Suudi Arabistan’a işçi olarak geldim, bir müddet çalıştıktan sonra büyük bir hataya düşerek uyuşturucu müptelâsı oldum. Eroin anamı, babamı, ailemi, çocuklarımı dahi unutturmayı başardı. Cezaevine düştüm ve şu an, iki yıldır memleketim ve yavrularımdan ayrı, çocuklarımı aç bırakarak cezamı çekiyorum. Yavrularım Türkiye’de, ben burada perişanım ve geriye üç yıl daha cezam var. Çok pişman ve perişanım. Yurt içinde veya yurt dışında bulunan bütün din kardeşlerime ve Türk vatandaşlarına, bu gibi yola düşen eroin müptelâsı olan kardeşlerime hemen vazgeçmelerini, bu zehirli yılandan nefislerini kurtarmalarını diliyorum.

M.T.

Bireyman Cezaevi

7.nci Koğuş-Po.Box 21155

Cidde-S. Arabistan

Bir eroin müptelâsının 4 Temmuz 1988 tarihli bir günlük gazetenin “Okuyucu Mektupları” köşesinde çıkan ibret dolu mektup

Bir eroinmanın mukadder akıbeti: Ölüm. 14 yıl eroin kullanan şahıs, farkında olmadan aldığı ekstra doz neticesinde ölmüştür.

ALIŞKANLIK YAPAN
MADDELERLE ALÂKALI
GENEL ÖZELLİKLER

1- Bu maddelerin bir müşterek özelikleri, genellikle çok kısa zamanda ve çok cüz’î, bazen LSD’de olduğu gibi, mikroskobik miktarlarının dahi iptilâ yapabilmeleridir. Eroinin bir defa damar içerisine verilerek kullanılması dahi, kullanan şahsı müptelâ hale getirebilmektedir.

2- Bu maddeleri kullanan şahısta aynı tesirin meydana gelmesi için, zamanla kullanılan maddenin devamlı arttırılması icap eder (tolerans). Bu ise o maddeye karşı talebin artması manasına gelecektir.

3- Bu tip maddeler kanunsuz olarak satıldıkları için, hep fahiş fiyatlarla satılırlar. Şahsın maddeye olan ihtiyacı devamlı artar. Parası yetmemeye başlar. Evdeki kıymetli şeyleri satar. İcabında para bulmak için çalar, suç işler. Başka kimseleri bu maddeye alıştırır. Onlara satış yapar.

4- Bilhassa eroinmanların sosyal ve ailevî münasebetleri tamamen bozulur. Eroinmanlarda cinsel istek sıfırdır.[238] Şahıs ailesine, çocuklarına karşı olan mesuliyetlerini tamamen kaybeder. Hanımı ve çocukları onun için bir değer ifade etmez. Tek aradığı şey müptelâsı olduğu maddeyi bulabilmektir. Bu şahıslarda istikbal diye bir şey kalmamıştır. İşlerini de kaybederler.

5- Vücutça manen ve maddeten âdeta çökmüşlerdir. Asabiyet, ruhî gerginlik, sinirlilik, uykusuzluk vs. gibi haller görülür. Ayrıca mide, bağırsak hastalıkları, karaciğer büyümesi ve yağlanması, böbrek hastalıkları, kansızlık, deride sivilceler ve yaralar ortaya çıkar. Göz adalelerinde felçler görülür.

6- Bu şahıslar başka bir suçtan hapse atılmamışsa veya başka bir hastalıktan ölmemişse, aldıkları maddenin ekstra bir dozu ile zehirlenerek ölürler.

Netice: Bu tip maddelerin kullanılması âdeta zehiri tecrübe etmek gibidir. Zehir, “acaba öldürür mü?” diye tecrübe edilir mi? İşte hangi isim altında olursa olsun, iptilâ yapan maddelerin tecrübesi, zehirin tecrübesinden farklı değildir.

Zehirden Kâr Ümid Edenler

Alışkanlık yapan maddeler sadece bir sağlık problemi olarak kalmamakta, aynı zamanda devletler arasında bir soğuk harp silahı olarak ta kullanılmaktadır. Bunun tarihî misalleri de mevcuttur. Satışı kanunen yasak olduğu için kaçakçılığı yapılmakta ve fahiş fiyatla satıldığı içinde toplam yıllık cirosu milyarlarca doları geçmektedir. Eroin, kokain dahil bütün zararlı maddelerin kaçakçılığı ile mücadele, memleketimiz de dahil emniyetin önemli vazifeleri arasındadır. İşte bazı rakamlar:

1- Tedavi merkezinde yapılan bir araştırmaya göre, zararlı maddelere alışmış olanların önemli bir kısmının, bu maddelere ilk defa çocuk denilebilecek yaşlarda, 12-15 yaşlarında başladıkları anlaşılmıştır. Şüphesiz, bir müddet sonra bu çocuklar o maddenin bağımlısı haline gelmişlerdir.[239]

2- A.B.D.’de 18 yaş gençleri arasında herhangi yasaklanmış bir maddeyi kullananların nisbeti, 1981 yılında % 66 ile zirveye çıkmış, 1992’de % 41’e inmiş ve 1994’te % 46 olmuştur. (World Health, 48(4):17-20, 1995)

3- Amerika Birleşik Devletleri’nde geçen yıl (2012 yılı) marijuana (esrar) yasaklanmış maddeler listesinde en çok kullanılan madde oldu (%26). Esrardan sonra en çok tıpta kullanılan ilaçların suistimali söz konusu idi (%9). Sonra diğer yasaklanmış maddelerin kullanılması söz konusu idi (%8). Bir ay içerisinde alkollü içkilerin kullanılışı %35’den fazla idi. Karışık içki kullanan %27, sigara içen nisbeti ise %19’du.[240]

4- Doğu Avrupa’da bir milyon bağımlı, beş milyon ağır uyuşturucu kullanan olduğu tahmin ediliyor. Resmî istatistiklere bakılırsa haşhaş ve marijuana (esrar) kullananların sayısı 20 milyonla 30 milyon arasında. Beş milyonu sadece Fransa’da. İngiltere’de yapılan bir araştırmaya göre Newcastle’de gençlerin % 80’i hafif, ya da ağır iptilâ yapan zararlı maddeleri tecrübe etmiş. Batı Avrupa mahkûmlarının çoğu uyuşturucu suçundan hapiste yatıyorlar. (Yeşilay, sayı: 744, Kasım 1995, s. 25)

Dünyada kanunsuz olarak imal edilen bütün zararlı maddelerin 3/5’ü A.B.D.’de kullanılmaktadır. (Bilim-Teknik, Mayıs 1992)

5- Kaba bir tahmine göre, dünya nüfusunun %4,1’i, herhangi bir maddeyi iptila şeklinde kullanmaktadır. Dünyada 140 milyon kişi esrar, 13 milyon kişi eroin, 8 milyon kişi kokain ve 30 milyon şahıs amfetamin türü sentetik maddeleri kullanıyor.

Her yıl bütün dünyada zararlı madde enjeksiyonu neticesinde 160 000-210 000 civarında insan ölmektedir. Bu tip alışkanlık yapan maddelerin şırınga ile kullanılması, AİDS belasının yayılmasına da yol açıyor. (World Health, 48(4):17, 1995)

6- Piyasada serbest olarak satılan, fakat aynı zamanda suiistimali de yapılan uyku ilaçları, sakinleştirici diye bildiğimiz ilaçlar, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan memleketlerde yaygın şekilde kullanılmaktadır. Bazı Afrika memleketlerinde yasak maddeleri kullanan müptelâların, yasaklanmış madde yerine benzodiazepinleri kullanma nisbetinin % 40 kadar olduğu rapor ediliyor (World Health, 48(4):17, 1995).

7- Yapılan araştırmaların neticelerine göre, bütün dünyada alışkanlık yapan ve suiistimali yapılan maddelerin, bilhassa gençler arasında kullanılması devamlı olarak artmaktadır.[241]

Madde Alışkanlıklarında, Türkiye İle Alakalı Bazı Rakamlar

1- Sağlık Bakanlığı’nın 1995 yılında yedi ilde ve 8453 lise talebesinde yapmış olduğu araştırmanın neticelerine göre, içki ve sigara dışında, diğer zararlı maddeleri kullanma nisbeti %3,5’dur. Bu oran resmî liselerde %3,4, özel liselerde ise %5,6’dır. Bu müptelaların %73,6’ sını erkek öğrenciler, %26,4’nü ise kız öğrenciler teşkil ediyordu.

Bu araştırmaya göre, kullanılan madde çeşitleri şöyle sıralanıyordu; %31,7’si esrar, %22’si alışkanlık yapabilen ilaç ve hap, %21,2’si uçucu ve yapıştırıcı bağımlısı, eroin %5,9, morfin %5,7, kokain %5,3 ve diğerleri %8,2 idi (Milliyet Gazetesi, 3 Kasım 1999, Çarşamba).

2- Bir askeri eğitim birliğinde askerlik yapan 3802 kişide yapılan incelemelerin neticesine göre, bu şahısların %3,6’sı içki ve sigara dışında diğer alışkanlık yapan maddeleride (esrar, alışkanlık yapan ilaçlar, eroin, morfin vs.) kullanmakta idiler.[242]

3- Gene 15 ayrı ilde, 20245 lise talebesinde zararlı alışkanlıklarla alakalı yapılan bir diğer araştırmanın neticelerine göre, gençlerin hayatları boyunca en az bir def’a esrar kullananların oranı %3,6, uçucu kullananların nisbeti %8,6, uyuşturucu-uyarıcı madde kullandığını belirtenlerin yüzdesi %3,3’dür.[243]

Türkiye’de farklı illerde toplam 11 989 ilköğretim, 12270 ortaöğretim talebelerine esrar kullanıp kullanmadıklarına dair test uygulanmıştır. Neticede ilköğretim talebeleri arasında esrar kullanımı %1,2, ortaöğretim talebelerinde ise esrar kullanma nisbeti %4 olarak bulunmuştur. Esrar kullanan bu talebelerde sigara, içki ve diğer zararlı maddeleri kullanma nisbeti, bu maddelerin hiçbirisini kullanmayan kontrol talebelerine göre oldukça yüksek bulunmuştur. Erkekler arasında esrar kullanma nisbeti kız öğrencilere göre üç misli daha çok bulunmuştur. Bu talebelerin ilk defa 12-14 yaşlarında esrarı tecrübe ettikleri anlaşılmıştır.[244]

Oldukça yüksek sayılabilecek bu rakamlar, bu zararlı maddelerin gençler arasında kullanma sıklığının basit görülmeyecek seviyede olduğunu göstermektedir.

4- Türkiye’de alışkanlık riski yüksek olan ilaçların yeşil ve kırmızı reçete ile satılması, bu ilaçların satışını kısmen dizginlemiştir. Sağlık Bakanlığı’nın reçeteler üzerinde yapmış olduğu bir araştırmaya göre, Türkiye’de bir ayda 36360 reçetenin benzodiazepinlerin kullanılması için yazıldığı, bu ilaçlardan da en çok % 27 nisbetinde olan diazepamın satıldığı anlaşılmıştır.

5- Bir gazete haberi: “Ölüm TIR’ı Yakalandı. Kapıkule sınır kapısında, Hollanda plakalı bir TIR’da yapılan aramada, eroin imalinde kullanılan 12 ton asit anhidrit ele geçirildi.”(19 Ekim 1995, Milliyet Gazetesi)

Bu miktar asit anhidritten altı ton eroin elde edilebilmektedir. Birkaç miligramının dahi te’sirli olduğu eroinden, altı ton eroinin ne mânaya geldiği, herhalde herkesçe anlaşılabilecek rakamdır.

6. Hasan ÖZDEMİR (Eski İstanbul Emniyet Müdürü): “Bütün alkollü içkiler uyuşturucudur. Bira da alkollü içkidir ve uyuşturucudur.

Gençler uyuşturucuya iki duble bira ile başlıyorlar. 14 yıllık narkotikçiyim. Tedavi olan uyuşturucu müptelası görmedim. Tek çare başlamamak.”

“Geçen yıl dünyada yakalanan sekiz ton eroinin yarısı Türkiye’de ele geçirilmiştir. Bu, bizim bu mes’elede ne kadar hassas olmamız gerektiğini gösterir.” (22 Kasım 1997, Zaman Gazetesi)

İnsanlar Niçin Zararlı Maddelere, İçki, Uyuşturucu Gibi Zararlı Alışkanlıklara Heves Ediyorlar?

Bu maddelerin zararları bütün dünya tarafından biliniyor. Bütün resmî teşekküller, neşriyat organları, TV’ler, radyolar, gazeteler, mecmualar hep eroin, kokain, LSD gibi maddelerin zararlarını anlatıyor. Bu maddeleri kullananlar bunların zararlarını belki kullanmayanlardan daha iyi biliyorlar. Öyle ise niçin bile bile bu zehirlere heves ediyorlar? Bunu değişik iki misalle anlatmaya çalışalım.

Ölüm ve idam intizarında bulunan yani idamını bekleyen bir insan sehpanın tezyin ve süslendirilmesinden zevk ve lezzet alabilir mi? İşte bunun gibi dünyasının akıbetinin küfür ve inkâr vasıtası ile mutlak yokluk olduğunu düşünen bir adam dünyanın nimetlerinden hiç lezzet alabilir mi?

İdam Mahkûmu

Şöyle düşünelim. Ertesi gün idam edilecek bir mahkûmu, son derece güzel bir saraya yerleştirsek ve son derece mükellef bir sofraya oturtsak, o mahkûm hiç bu halden zevk ve lezzet alabilir mi? Çünkü ertesi gün idam edilecektir.

Aynen bunun gibi dünyasının akıbetini ölüm ve idam vasıtası ile yokluk olacağını düşünen bir adam hiç bulunduğu halden lezzet alabilir mi? Hangi makam ve mevkide olursa olsun, dünyanın en iyi imkânlarına da sahip olsa, dünyanın en zengin insanı da olsa, dünyanın en leziz yiyeceklerini de yese, yine ölüm endişesi her zaman karşısında duracaktır. İşte inançları zayıf, hatta inançtan tamamen mahrum olan insanlar bundan dolayı içkiye, uyuşturucuya veya başka benzeri maddelere meylediyorlar. Âdeta akıllarını uyuşturuyorlar. Gerçekleri görmemek istiyorlar. Böylece kendi zanlarınca ölümü, üzücü hadiseleri düşünmeyerek geçici bir iyi olma halini tecrübe ediyorlar. Halbuki ayılınca, aklı başına gelince, yine meseleler önünde duruyor, ölüm hadisesi yine karşısında kendisini kolluyor.

Deve Kuşu Misâli

Âdeta bu şahısların davranışı, deve kuşunun bilinen davranışına benzetilebilir. Avcıyı gören deve kuşu kaçamayınca avcı beni görmesin diye başını kuma sokarmış. Halbuki koca gövdesini dışarıda bırakmış, avcıya hedef olmuştur. Bu şahıslarda ölüm hatırlarına gelince, kabri görünce, sanki deve kuşu gibi başını gaflet kumuna sokuyor. Eğlencelerle bu meseleleri düşünmemeye çalışıyor. Ta ki ecel onu görmesin, kabir ona bakmasın, eşyanın zevali ona ok atmasın. Halbuki kendisi her zaman ölüme hedeftir. Netice olarak şunu söyleyebiliriz ki, insan bu dünyaya bir misafir olarak gönderilmiştir. Asıl vatanı ve mekânı ebedi âlemdir. Her gün dünyadan 300 000’den fazla insanın göç etmesi yani ölümü de bunun en açık delilidir. Öyle ise, her bir insanın öldükten sonra gideceği asıl mekânı için, ibadet ile bu dünyada hazırlık yapması lâzımdır. İnsanlar bu inanç ve ahiret hazırlığı içerisinde olmadıkları müddetçe, içki, uyuşturucu ve benzeri şeylere heves edecekler, biri yasaklansa da diğerini, diğeri yasaklansa da bir başkasını, kendisini rahatsız eden aklını âdeta uyuşturmak için bulacaklardır.

Türkiye’de Durum Nasıl?

Şüphesiz memleketimizde uyuşturucu madde ve diğer zararlı maddelere olan alışkanlıklar batı memleketlerindeki seviyelerde değildir. Zararlı alışkanlıklar konusunda dünya çapında bir otorite olan merhum Prof. Dr. Şükrü KAYMAKÇALAN hocamızın muhtelif konferanslarında anlattığı bir hatırasını nakledelim: Türkiye belki dünyanın en kaliteli afyonunu yetiştirmesine rağmen, Türk gençlerinin batıdaki emsallerine kıyasla bu maddenin bağımlısı olmamasını, bazı batılı ilmî şahsiyetlerce, “Türk mucizesi” olarak adlandırıldığını ifade etmiş ve bununda şüphesiz aldığımız köklü aile terbiyesinden, millî ve dinî terbiyeden ileri geldiğini belirtmişti.

Ancak buradaki ifadeler tedbir alınmaması mânasına gelmemelidir. Gün geçmiyor ki, gazetelerde, ekstra doz eroin alıp ta zehirlenmiş ve ölmüş bir gencin resmi neşredilmemiş olsun. Lise ve üniversite gençleri arasında yapılan istatistiklerden anladığımıza göre, maalesef gençlerimiz arasında, madde alışkanlıkları önemli sayılabilecek seviyededir. Bunlar ne demektir? Bunlar, maalesef zararlı maddelerin kötü maksatla kullanılmasının arttığına açık bir delil değil de nedir?

Gençlere İlk İkaz

Sevgili gençler! Vatanımızı batırmak için âdeta hevesli çocuklar gibi bekleyen ve seyreden ecnebilerin oyunlarına gelmeyelim. Hepsi de zehir olan bu maddelerden uzak kalalım. Manevî sıkıntı ve problemlerimizi, inançla, ibadetteki huzurla telâfi edelim. Hem kendi sıhhatimizi, hem ahiretimizi, hem de memleketimizin istikbalini muhafazaya çalışalım.

Şüphesiz hiç kimse sigara tiryakisi olacağım diye sigaraya başlamamıştır. Kimse de alkolik olacağım diye içkiye veya eroinman olacağım diye uyuşturucu maddelere başlamamıştır.Bu gibi zararlı maddelere hep küçük heveslerle başlanmış, bir, üç, beş, yedi derken, şahıs günün birinde sigara tiryakisi olmuş, alkolik olmuş veya eroinman olmuştur. Alışmış, müptelâ olmuş insanların bu maddeleri bırakması mümkün fakat oldukça zordur. En tesirli ve müessir çare ise, bu maddelere hiç başlamamak, hiç heves etmemek, baştan uzak kalmaktır. Herhangi bir maddenin şayet yüzlerce zararı var, hiçbir faidesi de yoksa ve alışan insan da bu maddelerden çok zor vazgeçiyorsa, herhalde akıllı olmanın gereği, icabı bu maddelere hiç başlamamak, bunlara hiç yanaşmamaktır.

Deyo RA, et al: Prescription opioids for back pain and use of medications for erectile dysfuntion. Spine, Mar 2013.

Nik Jaafar NR, et al: Risk factors of erectile dysfunction in patients receiving methadone maintenane therapy. J Sex Med, Feb 2013.

Yüncü Z ve ark: Çocuk ve ergenlere yönelik bir bağımlılık merkezine iki yıl süresince başvuran vakaların sosyodemografik değerlendirilmesi. Bağımlılık Dergisi, 7(1):31-37, 2006.

Conway KP, et al: Prevalance and Patterns of Polysubstance Use in a Nationally Representative Sample of 10th Graders in the United States. J Adolesc Health, Feb 2013.

Miller P, Plant M: Heavy cannabis use among UK: an exploration. Drug Alcohol Dependence, 65(3):235-42, 2002.

Preti A, Miotto P, DeCoppi M: Deaths by unintentional illicit drug overdose in İtaly, 1984-2000. Drug Alcohol Dependence, 66(3):275-82, 2002.

Darke S, et al: Heroin use in New South Wales, Australia, 1996-2000. Addiction, 97(2):179-86, 2002.

O’Malley PM, Jonston LD: Epidemiology of alcohol and other drug use among American college students. J Stud Alcohol Suppl, (14):23-9, 2002.

Strote J, Lee JE: Increasing MDMA (Ecstasy) use among college students: results of a national survey. J Adolesc Health, 30(1):64-72, 2002.

Sevinçkök L ve ark: Genç Erkeklerde Madde Kullanımı: Sosyo-demografik Özellikler ve Psikiyatrik Teşhisler. Türk Psikiyatri Dergisi, 11(1):40-8, 2000.

Ögel K ve ark: Lise Gençleri Arasında, Sigara, Alkol ve Madde Kullanım Yaygınlığı. Türk Psikiyatri Dergisi, 12(1):47-52, 2001.

Ögel K ve ark: Türkiye’de ilköğretim ve ortaöğretim gençliği arasında esrar kullanım yaygınlığı. Bağımlılık Dergisi, 4(1):15-19, 2003.

İSLÂMİYET VE ZARARLI ALIŞKANLIKLAR

İslâm alimleri dinin gayesini anlatırken, bizzat âyet ve hadislerden istifade ederek şu ana maddeleri tesbit etmişlerdir:

1- Dini muhafaza,

2- Aklı muhafaza,

3- Nefsi muhafaza,

4- Nesli muhafaza,

5- Malı muhafaza.

Hamrın (alkollü içkiler ve diğer sarhoşluk veren maddeler) durumu:

Şimdi dinin gayeleri noktasından hamra bakacak olursak, üstte belirtilen beş temel gayeye ters düştüğü görülür. Meselâ alkollü içkiler ve uyuşturucu ve benzeri zararlı maddeleri kullananların önce aklı gider. Akılla beraber o sarhoşluk anında dinide gider. Çünkü Hz. Peygamber (s.a.s.) Efendimiz, “İnsanı insan yapan aklıdır, aklı olmayanın dini de yoktur” buyurmuşlardır. (Beyhakî, Şuab-ı İman)[245]

Zararlı maddeler kullanıldığında can (nefis) tehlikeye atılmakta, nesil de maalesef manen ve maddeten bozulmaktadır. Bu zararlı maddeler, bütün bunlara ilâveten şahsı maddî noktadan da zarara uğratmaktadırlar. Bu ve benzeri sebeplerden dolayıdır ki, yüce dinimiz alkollü içkiler gibi, diğer zararlı maddelerin de, kullanılmasını, imalâtını ve satışını da yasaklamıştır. Zira kullanılması haram olan şeyin imal ve satışı da haramdır.[246]

Hamr Ne Demek?

Şu hadis-i şerifleri dikkatle okuyalım:

1- “Sarhoşluk veren her içki haramdır.” (Tirmizî, Eşribe 27/2, Hadis No.1864; Nesaî, Eşribe 23)

2- “Bir şeyin çok miktarda alınması insana sarhoşluk veriyorsa, onun azı da haramdır.” (Ebû Dâvud, Sünen, c.II, s. 224/16294; Tirmizî, Eşribe 3)

3- “Her sarhoşluk veren şey hamrdır ve sarhoşluk veren her şey haramdır.” (Buhâri, Eşribe 1; Müslim, Eşribe 73)

4- “Ben her sarhoşluk veren şeyi yasaklıyorum.” (Buharî, Megazî 60; Müslim, Eşribe 70; Ebû Davud, Eşribe 5)

Hz. Peygamber (s.a.s.) Efendimizin yukarıdaki sözlerine dikkat edilirse, “hamr” kelimesi geniş mânada tutulmuş ve “Sarhoşluk veren her şey hamrdır” denilmiştir.

Dolayısı ile sarhoşluk veren, aklı alan her madde, bu ister alkollü içki olsun, ister eroin, isterse kokain veya herhangi bir başka madde olsun, netice değişmeyecek, dinen haram olmuş olacaktır.

Merhum Ömer Nasuhi Bilmen hocanın “Büyük İslâm İlmihali” adlı kitabında, “Yenilmeleri ve İçilmeleri Helâl Olup Olmayan Şeyler” ana başlığı altında şöyle bir izah vardır: “Nebatatlardan insanı öldüren veya aklını gideren, vücudu zehirleyen veya herhangi bir suretle sıhhate muzır olan şeyleri yemek haramdır. Meselâ: Afyon, haşhaş, penç gibi sarhoşluk veren, aklı bozan şeyleri yemek caiz değildir. Bunlardan sarhoş olanlar hakkında İslâm ahkâmına göre ta’zir cezası lâzım gelir. Ta’zir ise selahiyetli hâkim tarafından yapılacak hapis, darb, tekdir, tenbih gibi cezalardır.” (Bilmen, Ö.N.: Büyük İslâm İlmihali. Bilmen Yay., İstanbul, s. 446)

İçkiden Daha Beter

Dört mezheple alâkalı olan fıkıh kitabında (Kitâbu’l-Fıkh alâ Mezâhibu’l-Erba’a) kaydedildiği üzere, İslâm âlimleri, afyon, eroin gibi uyuşturucuların bedene, akla, dine, ahlâka ve mizaca verdiği zararları açısından, “içkiden çok daha beterdir” diye zararlarında ittifak etmişlerdir. Bazıları bu maddelerden hasıl olan zararların 120’yi bulduğunu göstermiştir. Mısır müftülüğü, bütün bunlara dayanarak yakın zamanda verdiği bir fetvada meseleyi açık şekilde ortaya koyarak, afyon ve benzeri alışkanlık yapan maddelerin aynen alkollü içki gibi olduğunu belirtmiştir. (Canan İ: Kütüb-i Sitte Muhtasarı Tercümesi. cilt: 8, s. 162)

Ancak bazı Şafiî âlimleri, bu tip maddelerin müptelâsı olup ta vazgeçmek niyetinde olanlara bir müsamaha getirmiş, ta’zir cezasının bunlara verilmemesi gerektiğini ifade etmişlerdir: “Şafiî fukahasından bazılarına göre afyon gibi camid (katı) müskiratı istimâl eden bir şahıs, bundan zecr için ta’zir olunur. Fakat bu hususdaki itiyadı, bunları kullanmamak hayatına tesir edecek bir renk almış bulunursa o zaman ta’zir (ceza) cihetine gidilmez, belki o şahıs için lâzım gelir ki, tedricen azaltarak veya yerine başka mubah bir şey ikame ederek kendisine zarar vermeyecek bir surette itiyadını (alışkanlığını) terke çalışsın.”[247]

Asırlarca önce verilmiş olan yukarıdaki hükmün bugünkü tıbbî anlayışla tamamen mutabık olduğunu hatırlatarak mevzuu bitirelim.

Alkollü İçkiler ve İslâmiyet: Yasaklamada Tedriç Kanunu

Bilineceği gibi, insanlar önceden elde etmiş oldukları alışkanlıklarından kolay kolay vazgeçemezler. Sigara tiryakilerini düşünelim. Sigaradan vazgeçmek için ne kadar uğraşanlar olduğu halde, bıraksalar bile bir müddet sonra tekrar başlayan tiryakiler çoktur.

İşte İslâmiyetin hükümlerinin tedricen gelmesi ile birlikte, Arap yarımadasındaki kavimlerden uzun senelerden beri dem ve damarlarına bulaşmış olan alışkanlıklarını birden bire söküp almak elbette zor olacaktı. Hele alkollü içkiler gibi kullanıldıkça âdeta insanı kendisine esir eden, iptilâ yapan maddelerden vazgeçmek sigaradan vazgeçmekten çok daha zordur. Fakat İslamiyet’in getirdiği nur, bütün kötü âdetler gibi alkollü içkileri de o cemiyetten kaldırdı.

Yüce dinimiz, alkollü içki alışkanlığını o cemiyetten söküp atmak için, tedriç yani yavaş yavaş men etme cihetine gitmiştir. İçki birdenbire kesinlikle haram edilseydi, içkiye müptelâ olmuş o asrın insanları İslâmiyeti kabulde nazlanabilirlerdi. Alışkanlıklarını bırakmak istemeyebilirlerdi. Bu bakımdan Kur’an-ı Kerim’de içki ile alâkalı beş ayet-i kerime nazil olmuştur.

İçki İle Alâkalı Âyetler

Kur’an-ı Kerim’de içki ile alâkalı ayetler iniş sırasına göre şunlardır;

1- Nahl Sûresi, 67. âyet: “Hurma ağaçlarının meyvesinden ve üzümlerden hem bir içki yapıyor hem de güzel rızık ediniyorsunuz. Bunda aklı eren kavim için elbet ibret vardır.” Bu ayette içkinin güzel rızık olmadığı açıklanmıştır. Bu ayetin nüzulu ile, içkinin dinen tasvip edilmeyen bir madde olduğu anlaşılmasıyla birlikte çok sahabeler içkiyi terk etmişlerdi. Aslında bu ayetin inzali ile, içkinin ileride haram olacağı da anlaşılmıştı.

2- Bakara Sûresi, 219. âyet: “Sana içkiyi ve kumarı sorarlar, de ki: Onlarda hem günah hem insanlar için faydalar vardır. Günahları ise faydalarından daha büyüktür.”

3- Nisâ Sûresi, 43. âyet: “Ey İman edenler! Siz, sarhoşken ne söyleyeceğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın.” Bu âyet-i kerime sarhoşken namaz kılmayı men etmiştir. Bu durumda beş vaktini hiç geçirmeksizin kılan bir sahabenin, gündüz iki namaz arasında içki içmemesi gerekiyordu. Aksi takdirde, yani gündüz iki namaz arasında içki içecek olsa, alkollü içkinin sarhoşluk edici tesiri geçmeyeceği için namazı kılamayacaktı. Belki yatsı namazından sonra içki içebilecekti. İşte bu durumda, yine büyük bir sahabe kitlesi daha içkiden tamamen vazgeçmişlerdi. Çünkü alkole alışmış olan vücutlar artık yavaş yavaş ondan uzaklaşıyordu.

4- Mâide Sûresi, 90. âyet: “Ey İman edenler içki, kumar, tapmaya mahsus dikili taşlar, fal okları ancak şeytanın amelinden birer murdardır. Onun için bunlardan kaçının ki murada eresiniz.”

5- Mâide Sûresi, 91. âyet: “Şeytan içkide ve kumarda aranıza düşmanlık ve kin düşürmek, sizi Allah’ı anmaktan ve namaz kılmaktan alıkoymak ister. Artık siz hepiniz vazgeçtiniz değil mi?”

Bu son âyet ile alkollü içkiler kesin olarak haram edilmiştir. Sahabelerden Hz. Enes (r.a.) anlatıyor: Biz içki âlemindeydik. Ben dağıtıyordum. Bir adam geldi “İçki haram edildi” dedi. Arkadaşlar derhal “şu içki kaplarını dök, temizle” emrini verdiler. O haberden sonra kimse ağzına içki almadı. (S. Nesaî, Eşribe 51/2)

(Yukarıdaki âyet meâlleri, merhum Hasan Basri Çantay’ın “Kur’an-ı Hakim ve Meâl-i Kerim” adlı tefsir kitabından alınmıştır.)

İçki Hakkında Bazı Hadis-i Şerifler

1- “Sarhoşluk veren her içki haramdır.” (Buhari, Eşribe 4; Müslim, Eşribe 67, 68)

2- “Her sarhoşluk veren şey hamrdır (içkidir) ve sarhoşluk veren her şey haramdır.” (Buhari, Eşribe 1; Müslim, Eşribe 73)

3- “Bir şeyin çok miktarda alınması insana sarhoşluk veriyorsa, onun azı da haramdır.” (Ebû Dâvud, Sünen, c. II, s. 294)

4- “Her sarhoş edici haramdır. Bir farak(küp) içildiği takdirde sarhoşluk veren bir şeyin tek avucu da haramdır.” Tirmizi’de gelen rivayette “tek yudumu da haramdır” diye gelmiştir. (Ebû Dâvud, Eşribe 5; Tirmizi, Eşribe 2, 3)

5- “Şüphesiz buğdaydan da içki olur, arpadan da içki olur, kuru üzümden de içki olur, hurmadan da içki olur, baldan da içki olur. Ben her sarhoşluk verenden sizi men ediyorum.” (Buharî, Eşribe, 74/2; Ebû Dâvud, Eşribe 20/4, Hadis No: 3677)

6- “Ümmetimden bir taife olur ki alkollü içki içerler ve içkinin namını tebdil edip istedikleri bir ismi ona takarlar.” (Ebû Dâvud, Eşribe, 20/6, Hadis No: 3689)

7- “Şu muhakkak ki hamr (içki) deva değildir, bilakis marazdır (hastalık vericidir).” (Müslim, Eşribe 12)

8- “İçki kötülüklerin anasıdır.” Diğer bir rivayete göre de “İçkiden sakınınız. Çünkü içki her türlü kötülüklerin anasıdır.” (Hz. Osman (r.a.)’dan nakledilmiş.) (Dare Kutnî, Sünen, c. IV, s. 247)

9- “İçkiden sakınınız. Allah’a yemin ederim ki, içki ile iman bir yerde birleşmez. Yani biri diğerini çıkarır.” (Hz. Osman (r.a.) dan nakledilmiş) (Nesaî, Eşribe 51/44)

10- “Üç grup Cennete giremez:

1- Minnet edici (başa kakıcı).

2- Anne, babasına isyankâr olan,

3- İçkiye müdavim olan (devam eden).” (Hz. Osman (r.a.) den nakledilmiş) (Nesaî, Eşribe 51/46)

11- “Cenâb-ı Hak, şaraba, içene, dağıtana, satana, alana, saklamasını isteyene, yüklenip götürene, satıp parasını yiyene lânet ediyor.” (İbn-i Ömer (r.a.)dan naklen) (S. Ebû Dâvud, Eşribe 20/2)

12- “Sarhoşluk veren şeylerin on zümreye zararı dokunur: Bizzat sarhoşluk veren şeye, ham maddesini ezen veya sıkana, ezip sıktırana, satıcısına, satın alana, nakliyesi ile uğraşana, kendisine götürülen kimseye, bütün bu işlerden elde edilen kazancı yiyene, içene, içilmek üzere ikram edene.” (Ahmed b. Hanbel,Eşribe 30/6, Hadis No: 3380)

13- Alkollü içkiler yasaklandığına dair vahiy geldiğinde, Resûlüllah (s.a.s.) pazara çıktı ve bunun alışverişinin de yasaklandığını bildirdi. (İbn-i Mâce, Eşribe 30/7)

Zaman İhtiyarladıkca Kur’an Gençleşiyor

İslâmiyetin gelişi 1400 seneyi geçmiştir. Geçen bu kadar zaman Kur’an’ın hükümlerini eskitememiş. Bilakis gelişen fenler ve ilimler Kur’an’ın emirlerinin ve nehiylerinin insanlık için en faydalı olan yolu gösterdiğini isbat etmiştir. İşte alkollü içkilerin dinen haram edilmesi bunlardan sadece birisidir. İşte dinen haram edilen alkollü içkileri modern tıp da insan vücudu için zehir gibi zararlı olduğunu göstermiştir. Alkol deyince, midede gastrit ve ülser, bağırsaklarda iltihap, karaciğerde siroz, kalbte kalb kası bozukluğu, beyinde telâfi edilemeyen sinir dokusu tahribatı ve sinir bozuklukları hatıra gelebilen hastalıklardan sadece bir kısımdır. Bu ise “Şu muhakkak ki hamr (içki) deva değildir, bilakis hastalık vericidir” Hadis-i Şerifini açıkça te’yit etmekte yani doğrulamaktadır. (İbn Mâce, Tıp, 27)

Dinde çoğu sarhoşluk veren şeyin azı da haram edilmiştir. İşte senelerce bu mevzuda çalışma yapan Amerikalı bir tıp profesörü beyin hücrelerindeki tahribatın daha ilk kadeh içkide başladığını isbat etmiştir.[248]

Fazilet Odur ki, Onu Düşmanları Dahi Tasdik Etsin

Amerikalılar alkollü içkilerin zararlarından kendi cemiyetlerini korumak için ne yapmışlarsa, sonu hep hüsranla neticelenmiştir. İşte bu niyetlerinin neticesi olarak 1919 senesinde Amerika Birleşik Devletleri’nde alkollü içkilerin yapılması ve kullanılması yasaklandı. Ama neticede yine de mağlup düşmüşlerdir ve 1933 yılında bu yasak kaldırılmıştır. İşte bu meselede aciz kaldıklarını Amerika’lı bir Ordinaryüs Profesör şöyle açıklıyor: “Hz. Muhammed (s.a.s.) Kur’an vasıtasıyla içkiyi men etmiş ve asırlarca büyük insan kitlelerini içkinin zararlarından korumuştur. Bu netice 20’nci asırda münevver Amerika’da her nevî popagandaya ve fenni terakkiye rağmen elde edilememiştir.”[249]

Canan İ: Kütüb-i Sitte Muhtasarı (Tercümesi ve Şerhi). 8.Cilt, Akçağ Basımevi, Ankara, 1985, s. 159.

Kapaklıkaya İ: Uyuşturucu ve GençlikYeni Asya Yay, İstanbul, 1986, s. 68

Şahin A: Sualli, Cevaplı FetvalarCihan Yay, İstanbul, 1984, s. 30

Ömer Nasuhi Bilmen: Hukûk-u İslâmiyye ve Istılahât-ı Fıkhıyye KamûsuCilt: 3, s. 251, Bilmen Yay, İstanbul, 1968.

Prof. Dr. Melvin Knisely: Brain Damage Starts With the First DrinkListen, 22:6, 1969

Ord. Prof. Dr. Julius Hırsch: Hıfzıssıhha Ders Kitabıİstanbul Ün Yay, No: 34, s. 242

DİREKT ALKOLDEN İLERİ GELEN VEYA ALKOLE ATFEDİLEBİLEN ÖLÜM SEBEPLERİNİN SINIFLANDIRILMASI

Bu listedeki ölüm sebebi olan hastalıklar, 15 yaşın üzerindeki şahısların % 100’ü yani tamamında alkol kullanmaktan ileri gelmektedir.

35 ve daha yukarı yaşta olup ta, listede adı verilen hastalıklara yakalananların hastalıkları, listede verilen nisbetlerde, içki kullanmaktan ileri gelmektedir. Meselâ, 35 yaş ve üstündeki yaşlarda verem olanların % 25’in de sebep içki kullanmaktır. Şüphesiz bu liste, alkollü içki kullanma nisbeti olukça yüksek olan A.B.D. (Amerika Birleşik Devletleri) içindir. Listede ismi geçen hastalıklarda alkolün sebep olma yüzdesi, şüphesiz o cemiyetteki alkol tüketim nisbeti ile direkt alâkalıdır.

Listede isimleri verilen yaralanmalarda, belli yaşın üzerinde, hatta çoğu doğumdan itibaren, sarhoşluğun ana sebep oluşu listede verilen nisbetlerdedir. Meselâ doğumdan itibaren trafik kazalarındaki ölümlerde, % 42 nisbetinde sarhoşluk ana faktördür. Bu listedeki oranlar alkol sarfı yüksek olan memleketlerde, sarf nisbetine göre artacaktır.[250]

Not: Bu liste şu neşriyatdan istifade edilerek hazırlanmıştır: Stnison FS, De Bakey, SF: Alcohol-Related Mortality in the United States, 1979-1988. Br J Addict, 87(5):777-83, 1992.

İSTİFADE EDİLEN
BELLİ BAŞLI KİTAB
VE MECMUALAR

1- Alcohol and Health: First Special Report to the U.S. Congress, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA), 1973.

2- Alchol and Health: Eighth Special Report to the U.S. Congress, NIAAA, 1993.

3- Alcohol and Health: Ninth Special Report to the U.S. Congress, NIAAA, 1997.

4- Alcohol and Health: 10th Special Report to the U.S. Congress, NIAAA, 2000.

5- Alcohol Narcotic Eduction Inc, Dallas. (muhtelif neşriyatları)

6- Alcohol Research-Health. The J of NIAAA. (muhtelif sayılar)

7- Amerikan Kalp Cemiyeti’nin sigara ile alâkalı neşriyatları.

8- Amerikan Kanser Cemiyeti’nin mevzu ile alâkalı muhtelif neşriyatları.

9- Arı O: Sigara ve İnsan. Yeni Asya Yay, İstanbul, 1982. 10- Arıtan MŞ: Uyuşturucu Maddeler ve Alkol. Mintaş Mat, Konya, 1975.

10- Arıtan MŞ: Uyuşturucu Maddeler ve Alkol. Mintaş mat. Konya, 1975

11- Arslanbaba R: Sigara (Din ve İlim Gözüyle). Önder Mat, Ankara, 1972.

12- Ömer Nasuhi Bilmen: Hukûk-ı İslâmiyye ve Istılahat-ı Fıkhıyye Kamusu (3. cilt). İstanbul Ün Hukuk Fak, Yayın No: 90, İstanbul, 1949.

13- Bira ve Alkolizm Raporu. Türkiye Yeşilay Cemiyeti, İstanbul,1983.

14- Câbir el-Cezâiri E: Sigara (İlmî, Tıbbî, Fıkhî Açıdan). Tercüme: Ali Çelik, Bahar Yay, İstanbul, 1991.

15- Canan İ: Kütüb-i Sitte Muhtasarı(tercüme ve şerhi), 8. cilt, Akçağ, Ankara, 1985.

16- Çeşitli Yönleri İle Alkolizm. Roche Müst Sanayi Ltd Şti, Eker Mat, İstanbul, 1977

17- Dökmeci İ: Farmakoloji (Kısaltılmış Temel Bilgiler). Saray Tıbbî Yay, İzmir, 1995.

18- Drugs of Abuse. Drug Enforcement, Drug Enforcement Administration, U.S.Department of Justice, Vol.6, No.2, July, 1979.

19- Dünya Sağlık Teşkilâtı (WHO)’nın içki, sigara ve diğer zararlı alışkanlıklarla alâkalı muhtelif neşriyatları.

20- Gilman AG, et al: The Pharmacological Basis of Therapeutics. 8th Ed, Pergamon Press, 1990.

21- Hofmann FG: A Handbook on Drug and Alcohol Abuse. Oxford University Press, New York, 1983.

22- Hutbeler. Diyanet İşleri Başkanlığı Yay, Yayın No: 207, Ayyıldız Mat, Ankara, 1981.

23- İlaç Alışkanlıkları Sempozyumu. Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu, Ankara, 1973.

24- Jones KL: Drug and Alcohol. Harper Row Pub, New York, 1969.

25- Kapaklıkaya İ: Uyuşturucu ve Gençlik. Yeni Asya Yay, İstanbul, 1986.

26- Kayaalp O: Tıbbî Farmakoloji (Gözden Geçirme Kitabı). Hacettepe Taş Kitapçılık Ltd Şti, Ankara, 1995.

27- Kılıç Ö: Alkol (Tıb ve İslâm Gözüyle). Ticaret Mat, İzmir, 1965.

28- Koç S: Son Asırların Vebası: SİGARA. Nil A.Ş., İzmir, 1992.

29- Kotku MZ: İçki. Seha Neş, Ankara, 1985.

30- Kumar V, Cotran R, Robbins S: Temel Patoloji (Basic Pathology). (tercüme kitap) 5th ed, W B Saunders Co, Nobel Tıp Kitabevi, İstanbul, 1994.

31- Kuş S: Dünyada ve Türkiye’de Alkol Kontrolü Politikaları. TAPDK (Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu), Pulat Basımevi, Ankara, 2011.

32- Kuş S: Alkol Kontrolü Stratejileri. TAPDK (Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu), Pulat Basımevi, Ankara, 2012.

33- Hasan Basri Çantay: Kur’an-ı Hakim ve Meâl-i Kerim. Elif Ofset, İstanbul, 1979.

34- Lennan RJM: Bucks, Bamboozle, Propaganda vs. Facts. Oklahoma, 1982.

35- Lowenfals AB: The Alcoholic Patients in Surgery. The Williams Wilkins Co, Baltimore, 1971.

36- Mechanisms of Alcohol Damage in Utero. Ciba Foundation Symposium, Pitman, London, 1984.

37- NIDA NOTES. National Institute on Drug Abuse, U.S.A., (muhtelif sayılar)

38- Nursî BS: Meyve Risâlesi. Envar Neş, İstanbul, 1990.

39- Özcan İ: Bilim ve Din Işığında İçki ve Sigara. Hisar Yay, İstanbul, 1985.

40- Özden SY: Uyuşturucu Madde Bağımlılığı (teşhis, tedavi, tedbir). Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 1992.

41- Özyardımcı N: Sigara ve Sağlık. ADEKA İlaç AŞ, Bursa, 2002.

42- Sigaranın Sağlığa Etkileri ve Bırakma Metotları. Pfızer İlaçları A.Ş., Logos Yay Tic A.Ş., İstanbul, 1995.

43- Sigara Sempozyumu Kitabı. Türkiye Tabipler Vakfı, İzmir, 1988.

44- Songar A: Psikiyatri. Geçit Kitabevi, İstabul, 1977.

45- Tıpta Yenilikler (Alkolizm Özel Sayısı). Eczacıbaşı İlaç Fab, Şubat 1961.

46- Tüberküloz ve Toraks (Sigara Özel Sayısı). Mayıs-Ağustos, 1980.

47- Uyuşturucu Olayların Genel Değerlendirilmesi. İçişleri Bakanlığı Emniyet Gn Müd, Narkotik Şube Müdürlüğü, Ankara, 1994 ve 1995.

45- Yeşilay (Türkiye Yeşilay Cemiyeti Tarafından Ayda Bir Neşredilir). (muhtelif sayılar)

ALKOL VÜCUDUN HAYATİ ORGANLARINI
TEHDİT EDİYOR

Beyin: Her kadeh içki beyinde 2000 kadar sinir hücresinin ölümüne sebep olur. Bu zamanla büyük bir yekün tutar ve genç yaşlarda içkiye başlayan şahıslarda, orta yaşlarda telafisi mümkün olmayan beyin dokusu kaybı (dejenerasyon) görülür.

A. Normal Beyin, B. Alkoliklerin Beyni.

Karaciğer: Alkol ilk defa karaciğerde yağlanmaya yol açar. Şahıs içkiyi terk ederse, zamanla bu zararlar telafi olur. Ancak şahıs içkiye devam ederse, zamanla siroz gelişir ve şahsın ölümü ile neticelenir.

C. Normal Karaciğer, D. Yağlı ve büyümüş Karaciğer.

Kalb: Normal insan kalbi hafif sıkılmış bir yumruk büyüklüğündedir.

Alkoliklerde kalb normalin bir misli daha büyür (alkolik kadiyomiyopati). Şahsın ölümü ile sonuçlanır.

E. Normal Kalb, F. Alkoliklerin büyümüş Kalbi.

National Geographic adlı popüler bir mecmuanın 1992 yılı Şubat sayısında çıkan bir makale, “Fötal Alkol Sendromu” (Cenine Ait Alkol Problemi) ile alakalı idi. Alkollü içkilerin çok kullanıldığı batı memleketlerinde oldukça çok görülen bu problem, annenin hamilelik esnasında içki içmesinden dolayı bebekte birçok kusurların meydana gelmesi hadisesidir.

Bu tip kusurlu bebeklere örnekler: Üst sağ; Beş aylık Fransız ikizler. Orta sırada, solda, İrlanda’lı bir annenin kusurlu bebeği, sağda Amerikalı 17 yaşında bir genç. Alt sırada, solda, üç yaşındaki İsveçli bir kız çocuğu, sağdakiler ise 10 ve altı yaşındaki Amerika’lı çocuklar. Annelerin hatasını bir manada çocukları çekiyor.

İNDEKS

A

A.B.D. (Amerika Birleşik Devletleri)’nde içki yasağı 29, 30

Abstinens Sendromu (mahrumiyet tablosu) 174

Acil servis hastalarında alkol kullanma nisbeti 83

Afyon (haşhaş) 177

Ağız ve Yutak Kanseri (içkiden ileri gelen) 89, 94

Aldehid dehidrogenaz 61

Alışkanlık yapan maddeler 173

- genel özellikler 193

- listesi 176

Alkol dehidrogenaz 61

Alkoleden ileri gelen ölüm sebepleri 213

Alkolik

Halüsinöz (hayaller görme) 103

Hiperlipemi (kanda yağların artması) 100

Hipoglisemi (kanda şeker düşüklüğü) 99

Kardiyomiyopati (kalb kası bozukluğu) 95

Miyopati (adele bozukluğu) 100

Polinevrit (sinirlerin iltihabı) 103

Alkolizm ve delilik 74

Alkollü içkiler 33

- Azı faydalı mıdır? 46

- Bir gıda mıdır? 44

- Bir ilaç mıdır? 39

- Elde edilişi 34

- Genel liste 36

- İnsandaki zararları 19

- Nedir? 38

- Tansiyonu düşürür mü? 40

- Uzun yıllar kullananlarda yol açtığı zararlar 23

- ve AİDS 106

- ve ani ölümler 97

- ve Gıdaların sindirilmesi 41

- ve Kalb hastalıkları 48

- verdikleri kalori değerleri 38

- ve suç işleme 85

- ve üreme sistemleri 106

- vücudu ısıtır mı? 42

- Zehirleme yapar mı? 42

Alkolsüz bira olurmu 51

Alkol tüketimini nasıl azaltabiliriz? 54

Alkolün...

- çeşitleri 33

- devamlı kullanılmasına bağlı hastalıklar 89

- sebep olduğu trafik kazaları, tren, iş ve uçak kazaları 78

- vücuttaki akibeti 60

- vücuttaki muhtemel zararlı tesirleri 64

- vücuttaki zararının devam müddeti 62

Amerikan Tıp Birliği 39

amfetaminler 173

Angina Pektoris (göğüs anjini) 160

Ani ölümler (alkolden ileri gelen) 97

Annenin Hatası 108

Antabus (disulfiram) 113

Aritmiler (alkolden ileri gelen) 96

Ateroskleroz (damar sertliği) 159

Ayağın donması 102

Âyetler (mevzu ile alakalı) 207

B

barbitüratlar (uyku ilaçları) 173

Bazı rakamlar (alkolle alâkalı) 125

Benzodiazepinler (hipnosedatif) 173

Beriberi 99

Beslenme Bozukluğu (Malabsorbsiyon) 91

Beyin damarlarındaki kanamalara bağlı felçler 96

Beyin hücrelerindeki tahribat 70

Bira...

- hakkında öğretim üyelerinin raporu 53

- kanunu 54

- nedir? ne değildir? 50

- taş düşürür mü? 51

Boşanmalar ve içki 22, 85

Bunama 105

Bunca zararlarına rağmen, niçin insanlar hâlâ içki içiyorlar? 24, 199

C

Çapraz tolerans 175

D

Delilik 74, 105

Delirium Tremens 103

Dil altı kanseri 98

Diyanetin sigara ile alâkalı fetvası 153

Doğum kontrol hapları ve sigara 161

Dolaşım sistemi hastalıkları ve sigara 143

Dünyada en çok içki içilen memleketler 133

E

Ekstasi (ecstasy) 183

Eroin 178

Esrar 180

Etil alkol 19, 33, 34, 38

F

Fensiklidin 185

Fermantasyon (mayalama) 34

Fizikî iptilâ 174

G

Gastrit 90

Gençlere ilk ikaz 202

Geri zekâlılık 24

Gırtlak kanseri 94

Görme bozukluğu ve çift görme (alkolden ileri gelen) 104

H

Hadis-i Şerif’ler (içki ve sağlıkla alakalı) 27, 28, 39, 152, 204, 208

Hamilelik ve içki 108

Hamilelik ve sigara 149

Hamr 204

Hazımsızlık 90

Hepatit (sarılık) 92

Hilâl-i Ahdar (Yeşilay) 17

Hipnosedatifler 173

Hz. Muhammed (s.a.v.) 13, 27, 29, 30, 32, 39, 152, 153, 190, 203, 204, 211

I

İçki...

- içenlerde kurşun zehirlenmesi 43

- içenler niçin sık sık hasta olurlar? 63

- kâr mı zarar mı? 123

- ve göz küresi 71

- ve suç işleme 85

İçkiye neden heves ediliyor? 24

İçkiye tövbe etmek 31

İçkiyi kesin olarak yasaklayan ayetler 207

İki tarafı keskin kılıç (alışkanlık yapan ilaçlar) 187

İnsanlar niçin zararlı maddelere heves ediyorlar 24, 199

İptila 173

İsimsiz alkolikler 116

İslâmiyet ve zararlı alışkanlıklar (diğerleri) 203

İş kazaları 82

İslâm Hukuku’na göre içki içmek 31

İslâmiyet ve alkollü içkiler 26

İslâmiyet ve sigara 152

J

Julius Hırsch 211

K

Kalb hastalıkları ve alkol 95

Kalb hastalıkları ve sigara 156

Kanama (alkole bağlı) 101

Kandaki alkol seviyesi 81

Kansızlık (alkole bağlı) 101

Karaciğer yağlanması ve siroz 92

Karbon monoksit 138, 171

Kılcal damarların tıkanması (içkiden dolayı) 70

Kokain 181

Korsakoff (Korsakof) psikozu 104

Krak (Crak) 182

Kutanöz ülserler 97

L

LSD (lizerjikasid dietil amid) 183

M

Mâide Sûresi 90 ve 91. ayetler 207

marijuana 180

Meperidin 177

Metabolik Bozukluklar (alkole bağlı) 99

Metadon 177

metil alkol 33

Morfin 177

N

Narkotikler (Uyuşturucular) 177

Neslede Zararlı 107

Nikotin 136

Nörolojik bozukluklar (alkolden ileri gelen) 103

P

Pankreas iltihabı (pankreatit) 91

Paranorya 103

Pasif içiciler kimlerdir 145

Pellegra 99

Pisikiyatrik (ruhî) bozukluklar 103

Polinevrit (sinirlerin iltihâbı) 103

R

Rinofima 97

Rozase 97

Ruhî iptilâ (bağımlılık) 174

S

Sara Nöbetlerinde Artma 105

Sarhoşluk 20, 65

Sarılık (alkole bağlı) 92

Sigara...

- içenin gücü, kuvveti azalır 139

- içmenin kalb krizi ile alakası 159

- nasıl bırakılır? 165

Sigaranın...

- dinî hükmü nedir? 152

- dolaşım sistemi ile alâkalı zararları 95

- hamilelikte içilmesinin zararları 108

- kullanıldığı andaki zararları 136

- sebeb olduğu hastalıklardan ölüm nisbeti 146

- sindirim sistemine zararları 141

- solunum sistemine zararları 94

Sigaraya dair birkaç mesele 135

Sigarayı bırakırsanız kârınız çok olacak 163

Siroz 92

Skörbüt 99

Solunum sistemi hastalıkları (içkiden ileri gelen) 94

T

Telanjiektazi 97

Tembih ediciler (stimülanlar) 187

Tolerans (Tahammül) 175

Trafik Kazaları...

- ve içki 77

Türk Ceza Kanunu’nda içki satışı ile alakalı madde 88

Türkiye’de içki tüketimi (istihlâkı) istatistikleri 119

Türkiye’de madde alışkanlıkları ile alakalı bazı rakamlar 197

Türkiye’de sigara içip içmeme nisbetleri ile alakalı rakamlar 146

Türkiye’yi alkolsüz ülke yapma gayreti 18

U

Uçucu (solvent) tipi maddelerin suistimali 185

Ülser 90

Uyku ilaçları (barbitüratlar) 187

Uyuşturucular (narkotikler) 177

V

Viski Yılan Isırmasına Faydalı mıdır? 43

Vitamin eksiklikleri (içkiden ileri gelen) 99

W

Wernicke (Vernike) Sendromu 104

Withdrawal Sendromu 179

Y

Yemek borusu kanseri (osefajial karsinom) 89

Yeşilay Cemiyeti 13

Z

Zararlı Madde Alışkanlıklarında Türkiye İle Alakalı Bazı Rakamlar 125, 146, 197

Zehirden kâr ümid edenler 194

Zehirlenme 194

Zekâ geriliği 24